Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του"

Transcript

1 Στοματογναθοπροσωπική Χειρ/κή ΣTOMA 2012; 40 : Βιβλιογραφική ανασκόπηση Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του Γ. ΜΠΑΡΚΑ 1, Γ. ΒΕΝΕΤΗΣ 2 Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική Κλινική, Οδοντιατρική Σχολή του Α.Π.Θ. Dry socket (alveolar osteitis): Contemporary views of etiology, prevention and treatment modalities G. BARKA 1, G. VENETIS 2 Department of OMFS, Dental Faculty of Aristotle University of Thessaloniki Περίληψη ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η επικαιροποίηση της γνώσης σχετικά με την αιτιοπαθογένεια, πρόληψη και θεραπευτική αντιμετώπιση του ξηρού φατνίου. ΜΕΘΟΔΟΣ: Εμπεριστατωμένα άρθρα και ανασκοπήσεις της διεθνούς βιβλιογραφίας που αφορούν το θέμα, αναζητήθηκαν στις βάσεις δεδομένων PubMed, Medline, Scopus, Embase και Cochrane μέχρι το Νοέμβριο του ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Το ξηρό φατνίο είναι μία από τις πιο συχνές και επώδυνες επιπλοκές που μπορούν να εμφανιστούν μετά από την εξαγωγή ενός δοντιού με συχνότητα 3-45%. Χαρακτηρίζεται από εντόπιση του πόνου στο φατνίο, κορύφωση της έντασής του εντός 1-3 ημερών από την εξαγωγή, αποσάθρωση και απόπτωση του πήγματος στο μετεξακτικό φατνίο, με ή χωρίς έντονη δυσοσμία της περιοχής. Δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με την αιτιοπαθογένεια του ξηρού φατνίου ενώ κατά καιρούς έχουν προταθεί ορισμένοι δείκτες κινδύνου που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της επιπλοκής (π.χ κάπνισμα, φύλο, λήψη αντισυλληπτικών δισκίων κλπ). Η ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας καταδεικνύει τη χλωρεξιδίνη ως το αποτελεσματικότερο μέσο πρόληψης αλλά και αντιμετώπισης του ξηρού φατνίου. Η τοποθέτηση χειρουργικών επιθεμάτων πάνω στο μετεξακτικό φατνίο μετά την κινητοποίηση κρημνών και τη συρραφή του φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο πρόκλησης ξηρού φατνίου. Αντίθετα, η τοποθέτηση εντός του φατνίου διαφόρων φαρμακευτικών σκευασμάτων συνδέεται συνήθως με καθυστέρηση της επούλωσης, καθώς έχει αναφερθεί ότι μπορεί να προκαλέσει εστία μόλυνσης ή αντίδραση ξένου σώματος. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Εφόσον η αιτιολογία του ξηρού φατνίου δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί, η αντιμετώπισή του βασίζεται κυρίως στην πρόληψή του. Το σημαντικότερο ρόλο για την πρόληψη της επιπλοκής παίζουν οι όσο το δυνατόν πιο ατραυματικοί χειρισμοί και η επιμελής τήρηση των μετεγχειρητικών οδηγιών από τον ασθενή. ΛEΞEIΣ KΛEIΔIA: αιτοπαθεγένεια, θεραπεία, ξηρό φατνίο, πρόληψη, φατνιακή οστεϊτιδα Στάλθηκε στις Εγκρίθηκε στις Oδοντίατρος DDS 2 Επίκ. Καθηγητής, Στοματικός και Γναθοπροσωπικός Χειρουργός Summary AIM: To collect and assess the contemporary data referring to the condition known as dry socket or alveolar osteitis, and to critically review and discuss the etiology, as well as the preventive and symptomatic management of the condition. METHOD: Relevant original and review articles were retrieved from PubMed, Medline, Scopus, Embase και Cochrane, until November RESULTS: Dry socket has been defined as postoperative pain inside and around the extraction site, which increases in severity between the first and third day after the extraction, accompanied by a partial or total disintegration of blood clot within the alveolar socket with or without halitosis. Dry socket is one of the most common and painful complications following a tooth extraction, with its incidence varying from 3% to 45%. The exact etiology of dry socket has not yet been defined. However, several risk factors are known to contribute such as smoking, gender (female), oral contraceptives etc. After reviewing the existing medical literature, it can be concluded that chlorexidine is the best available option for the preventive and symptomatic management of dry socket. The placement of a pharmacologic preparation into the postextraction socket usually causes a delay in healing process, as it can potentially become a cause of infection or foreign body reaction. CONCLUSIONS: Since the full etiology of this affection is not yet firmly established, the therapy advised is prevention. The lack of a universally successful drug or drug combination for the management or prevention of dry socket may suggest that the key for management of dry socket is atraumatic surgical technique and patientsʼ compliance with postoperative instructions. KEY WORDS: alveolar osteitis, dry socket, etiology, prevention, treatment Receivet on 30 th Jan., Accepted on 2 nd May, Dentist 2 Assistant Professor

2 180 Εισαγωγή Ο όρος «ξηρό φατνίο» εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη διεθνή βιβλιογραφία το 1896 και αποδίδεται στον Crawford 1-4,5. Στα χρόνια που ακολούθησαν χρησιμοποιήθηκαν για την περιγραφή της επιπλοκής, μεταξύ άλλων, και ονόματα όπως: φατνιακή οστεΐτιδα, φατνιίτιδα, εντοπισμένη οστεΐτιδα, εντοπισμένη φατνιακή οστεΐτιδα, ινωδολυτική φατνιίτιδα, σηπτικό φατνίο, νεκρωτικό φατνίο, εντοπισμένη οστεομυελίτιδα και φατνιαλγία 2,3,6. Αν και η πλειοψηφία των ερευνητών αποδέχεται την παθοφυσιολογία που περιγράφει ο Birn για την επιπλοκή 7-9, o όρος «ινωδολυτική φατνιίτιδα», που ο ίδιος χρησιμοποίησε, δεν έγινε ευρέως αποδεκτός και τελικά ως πιο δημοφιλείς όροι στη διεθνή βιβλιογραφία εμφανίζονται το «ξηρό φατνίο» και η «φατνιακή οστεΐτιδα» 4. Το ξηρό φατνίο είναι μία από τις πιο συχνές και επώδυνες επιπλοκές που μπορούν να εμφανιστούν μετά από την εξαγωγή (χειρουργική ή μη) ενός δοντιού 2-4, Η συχνότητα εμφάνισης της επιπλοκής στις απλές εξαγωγές κυμαίνεται από 3-4%, ενώ στις χειρουργικές εξαγωγές έγκλειστων 3ων κάτω γομφίων μπορεί να φτάσει το 45% 2,3,10, Χαρακτηρίζεται από εντόπιση του πόνου στο φατνίο, κορύφωση της έντασής του εντός 1-3 ημερών από την εξαγωγή, και από αποσάθρωση και απόπτωση του πήγματος στο μετεξακτικό φατνίο, με ή χωρίς έντονη δυσοσμία της περιοχής 2,3. Η διάρκεια του πόνου ποικίλλει αλλά συνήθως κυμαίνεται από 5 ως 10 ημέρες 2. Η πολύ έντονη συμπτωματολογία οδηγεί συχνά τον ασθενή πίσω στο θεράποντα ιατρό του ενώ για την αντιμετώπιση της επιπλοκής και την πλήρη αποδρομή των συμπτωμάτων, στο 45% των περιπτώσεων, απαιτούνται έως και 4 επιπλέον επισκέψεις στο ιατρείο 17. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η αναφορά στους προδιαθεσικούς παράγοντες που ενοχοποιούνται για την εμφάνιση του ξηρού φατνίου, στην πιο τεκμηριωμένη θεωρία εμφάνισης της επιπλοκής, καθώς και στις μέχρι σήμερα προτεινόμενες μεθόδους πρόληψης και θεραπείας της. Αιτιολογία-Παθογένεια Δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με την αιτιοπαθογένεια του ξηρού φατνίου. Κατά καιρούς έχουν ενοχοποιηθεί η μικροβιακή λοίμωξη 2,3,18-21, ο τραυματισμός των ιστών κατά τους χειρισμούς της εξαγωγής 6,9,12,20,22-27, εμβιομηχανικοί παράγοντες 20 και ινωδόλυση 7-9,28 (Πίνακας Ι). Επιπλέον, έχουν προταθεί κάποιοι δείκτες κινδύνου που αυξάνουν τα ποσοστά εμφάνισης της επιπλοκής όπως η παρουσία υπολειμμάτων ριζών και κατεαγότων τμημάτων του οστού 2,9,29, οι δύσκολες εξαγωγές όπως οι 3 οι γομφίοι της κάτω γνάθου 3,25,33, προϋπάρχουσα ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΛΟΙΜΩΞΗ ΤΡΑΥΜΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥΣ ΕΞΑΓΩΓΗΣ ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΙΝΩΔΟΛΥΣΗ Υπολείμματα ριζών και κατεαγότα τμήματα οστού Βαθμός δυσκολίας 3 οι γομφίοι της κάτω γνάθου Προϋπάρχουσα φλεγμονή Θηλυκό γένος Προχωρημένη ηλικία Κάπνισμα Αντισυλληπτικά χάπια Μικρή ή ανεπαρκής εμπειρία του χειρουργού Κακή στοματική υγιεινή του ασθενούς Υπερβολική έκπλυση και απόξεση του μετεξακτικού φατνίου Προηγούμενο ιστορικό ξηρού φατνίου ΠΙΝΑΚΑΣ Ι Αιτιολογία ξηρού φατνίου Μπάρκα, Βενέτης Torres-Lagares και συν. 2005, Blum IR 2002, Pennarocha-Diago και συν. 2001, Rood και συν. 1979, Butler and Sweet 1977, MacGregor AJ 1968 Younis MH and Hantash RA 2011, Oginni FO 2008, Nusair and Younis 2007, Heng CK και συν. 2007, Vezeau PJ 2000, Alexander 2000, Sisk AL και συν. 1998, Colby RC 1997, Butler and Sweet 1977, Birn 1973 Butler and Sweet 1977 Birn 1970, 1972, 1973, Awang MN 1989 ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ Δείκτες κινδύνου Parthasarathi και συν. 2011, Blum 2002, Birn 1973 Ogunlewe MO και συν. 2007, Sanchis και συν. 2004, Meechan και συν Upadhyaya C και Humagain H. 2010, Heng CK και συν. 2007, Torres- Lagares και συν Parthasarathi και συν. 2011, Oginni FO 2008, Awang 1989 Upadhyaya C και Humagain H. 2010, Singh AS και συν. 2008, Ogunlewe MO και συν. 2007, Alexander 2000, Sanchis και συν. 2004, MacGregor 1968 Reekie και συν. 2006, Sanchis και συν. 2004, Alexander RE 2000, Monaco και συν. 1999, Birn 1973 Younis MH and Hantash RA 2011, Singh AS και συν. 2008, Nusair and Younis 2007, Heng CK και συν. 2007, Al-Belasy FA 2004, Sanchis και συν. 2004, Monaco και συν. 1999, Meechan και συν Sanchis και συν. 2004, Alexander 2000, Hermesch και συν Parthasarathi και συν. 2011, Oginni και συν. 2003, Alexander RE 2000, Sisk AL et el. 1998, Larsen 1991 Oginni FO 2008, Pennarocha-Diago και συν. 2001, Sisk AL και συν Birn 1973 Reekie και συν φλεγμονή 23,28,29, το θηλυκό γένος 6,21,30,31,33,34, η προχωρημένη ηλικία 6,9,31,35,36, το κάπνισμα 22,24,25,31,32,34,36,37, η από του στόματος λήψη αντισυλληπτικών 6,31,38, η ανεπαρκής εμπειρία του χειρουργού 6,17,23,27,29, η κακή στοματική υγιεινή του ασθενούς 18,3,27, η υπερβολική έκπλυση και απόξεση του μετεξακτικού φατνίου 9 και το προηγούμενο ιστορικό ξηρού φατνίου του ασθενούς 35 (Πίνακας ΙΙ).

3 Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του 181 Η κλασική περιγραφή της παθοφυσιολογίας του ξηρού φατνίου αποδίδεται στον Birn που μέσα από μία σειρά μελετών 7-9 υποστηρίζει ότι σημαντικό ρόλο παίζει η αύξηση τοπικά της ινωδολυτικής δραστηριότητας. Αυτή εκδηλώνεται με ενεργοποίηση του πλασμινογόνου σε πλασμίνη εξαιτίας της παρουσίας άμεσων (που απελευθερώνονται εξαιτίας του τραυματισμού των οστεοκυττάρων) και έμμεσων (που απελευθερώνονται εξαιτίας των μικροβίων) ιστικών ενεργοποιητών μέσα σε ξηρά φατνία 7-9. Η ινωδολυτική δραστηριότητα έχει σαν αποτέλεσμα να διαταράσσεται η ακεραιότητα του αιμοπήγματος στο μετεξακτικό φατνίο 28. Ο πόνος, που είναι χαρακτηριστικό σύμπτωμα του ξηρού φατνίου, αποδίδεται στην τοπική παρουσία κινινών αλλά και σε αυξημένη παραγωγή τους στο μυελό, εξαιτίας της επίδρασης της πλασμίνης στις καλλικρεΐνες και της μετατροπής τους σε κινίνες. Επομένως, η πλασμίνη μπορεί να ενοχοποιηθεί για τα 2 κύρια συμπτώματα της επιπλοκής που είναι ο πόνος και η λύση του αιμοπήγματος 8. Στην περίπτωση του ξηρού φατνίου, ο παθογενετικός μηχανισμός ξεκινά από την πρόκληση εκτεταμένου τοπικού τραύματος κατά τους χειρισμούς της εξαγωγής και τη μικροβιακή εισβολή (Πίνακας Ι). Αποτέλεσμα της επίδρασης και των δύο αυτών παραγόντων είναι η παραγωγή της πλασμίνης και η ινωδόλυση μέσα στο μετεξακτικό φατνίο 2,39. Η κάκωση που προκαλείται κατά τους χειρουργικούς χειρισμούς της εξαγωγής ή έπειτα από υπερβολική απόξεση του μετεξακτικού φατνίου, μπορεί να βλάψει τα οστεοκύτταρα πυροδοτώντας φλεγμονή στο μυελό του φατνιακού οστού και απελευθέρωση κυτταρικών μεσολαβητών στο φατνίο που, με τη σειρά τους, ενεργοποιούν την ινωδόλυση, αυξάνοντας την πιθανότητα ανάπτυξης ξηρού φατνίου 9. Οι πυρετογόνες ουσίες που εκκρίνονται από τα μικρόβια έχει επίσης αποδειχθεί πως δρουν ως έμμεσοι ενεργοποιητές της ινωδόλυσης σε in vivo συνθήκες 40. Η θεωρία της μικροβιακής λοίμωξης ως γενεσιουργό αιτία ανάπτυξης ξηρού φατνίου φαίνεται να ενισχύεται και από πολύ πρόσφατη μελέτη, σύμφωνα με την οποία τα μικρόβια δύνανται να διαταράξουν το μηχανισμό πήξης μέσω της ενεργοποίησης φαγοκυττάρων και της παραγωγής προφλεγμονωδών μεσολαβητών, όπως ο παράγοντας νέκρωσης των όγκων α (TNF-a) και η ιντερλευκίνη 1 (IL-1) 5. Οι κυτταροκίνες αυτές (TNF-a και IL-1) παρεμβαίνουν στις αποκαταστατικές διαδικασίες καθώς αυξάνουν τη δράση του ενεργοποιητή πλασμινογόνου τύπου ουροκινάσης (u-pa) και του αναστολέα του ενεργοποιητή του πλασμινογόνου 1 (ΡΑΙ-1) 5. Η αυξημένη δράση των δύο αυτών παραγόντων του μηχανισμού ινωδόλυσης έχει ως αποτέλεσμα την αυξημένη ινωδόλυση στο ξηρό φατνίο και την επιβράδυνση των διαδικασιών επούλωσης 41. Πρόληψη Επειδή δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η αιτιολογία της επιπλοκής, η αντιμετώπιση του ξηρού φατνίου επικεντρώνεται στην πρόληψή του και βασίζεται κυρίως στους άξονες που έχουν προταθεί ως αιτιολογικοί παράγοντες: 1) έλεγχος της ανάπτυξης βακτηριακών πληθυσμών, και 2) έλεγχος ινωδολυτικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της εξαγωγής και της μετεγχειρητικής επούλωσης 42 (Διάγραμμα 1). Διάγραμμα 1. Μέτρα πρόληψης ξηρού φατνίου. 1) Έλεγχος της ανάπτυξης βακτηριδίων 1.α. Αγωγή με χρήση αντισηπτικών Διακλυσμοί και Στοματοπλύσεις με αντισηπτικά διαλύματα Χλωρεξιδίνη (CHX) συγκέντρωσης 0.2% Η πρώτη δημοσίευση που αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα των στοματοπλύσεων με χλωρεξιδίνη (CHX) 0.2% στη μείωση της εμφάνισης ξηρού φατνίου, αποδίδεται στον Field και συν. το ,44. Η ερευνητική αυτή ομάδα κατέταξε 324 ασθενείς σε

4 182 τρεις ομάδες από τις οποίες στην πρώτη ομάδα δεν πραγματοποιήθηκε έκπλυση του μετεξακτικού φατνίου, στη δεύτερη ομάδα χρησιμοποιήθηκε φυσιολογικός ορός για έκπλυση, ενώ στην τρίτη διάλυμα χλωρεξιδίνης 0.2%. Τα αποτελέσματα κατέδειξαν σημαντική μείωση της επιπλοκής με τη χρήση της CHX, ενώ μεταξύ των 2 άλλων ομάδων οι διαφορές δεν αποδείχθηκαν στατιστικώς σημαντικές. Χλωρεξιδίνη (CHX) συγκέντρωσης 0.12% Δύο χρόνια αργότερα οι Berwick και Lessin, , μελετούν την αποτελεσματικότητα στοματοπλύσεων χλωρεξιδίνης με διαφορετική όμως συγκέντρωση διαλύματος (0.12%). Η κλινική τους μελέτη περιλάμβανε τρεις ομάδες ασθενών: στην πρώτη ομάδα χορηγήθηκε στους ασθενείς χλωρεξιδίνη 0.12% για μία στοματόπλυση προεγχειρητικά και επιπρόσθετα έγινε έκπλυση του μετεξακτικού φατνίου με το ίδιο διάλυμα, στη δεύτερη ομάδα έγινε επίσης στοματόπλυση με χλωρεξιδίνη προεγχειρητικά αλλά για την έκπλυση του φατνίου χρησιμοποιήθηκε διάλυμα φυσιολογικού ορού και, τέλος, στην τρίτη ομάδα δεν πραγματοποιήθηκαν πλύσεις παρά μόνο έκπλυση του φατνίου με φυσιολογικό ορό. Τα αποτελέσματα της πρώτης αυτής μελέτης δεν υπήρξαν ενθαρρυντικά. Η αγωγή με χλωρεξιδίνη σε συγκέντρωση 0.12%, δεν έδειξε να πλεονεκτεί σημαντικά έναντι της εικονικής στοματόπλυσης 45. Ωστόσο, ένα χρόνο μετά (1991) ο Larsen δημοσίευσε κλινική μελέτη σε 139 ασθενείς που χωρίστηκαν σε 2 ομάδες: η μία ομάδα ακολούθησε αγωγή με στοματοπλύσεις χλωρεξιδίνης 0.12% για διάστημα μίας εβδομάδας πριν και μίας εβδομάδας μετά την εξαγωγή, ενώ η δεύτερη ομάδα ακολούθησε αγωγή με όμοιας εμφάνισης στοματοδιάλυμα χωρίς όμως τον αντισηπτικό παράγοντα (placebo) 17. Τα ποσοστά εμφάνισης ξηρού φατνίου καταγράφηκαν μετεγχειρητικά και για τις 2 ομάδες και απέδειξαν σημαντική μείωση κατά 60% της συχνότητας εμφάνισης της επιπλοκής στην ομάδα της χλωρεξιδίνης 0.12% 17. Συγχρόνως, και σε πλήρη συμφωνία με τα ευρήματα του Larsen 17, οι Ragno και Szkutnik 46 μετά από 160 εξαγωγές 3ων γομφίων, στις 80 εξαγωγές χορήγησαν χλωρεξιδίνη ενώ στις άλλες 80 δεν έδωσαν καμία αγωγή. Οι ερευνητές παρατήρησαν σημαντική μείωση των ποσοστών εμφάνισης ξηρού φατνίου στους ασθενείς που χορήγησαν χλωρεξιδίνη. Ο Bonine 47 έκρινε, επίσης, αποτελεσματική τη συγκέντρωση της CHX 0.12% στην πρόληψη του ξηρού φατνίου. Στην έρευνα συμμετείχαν 371 ασθενείς με ους γομφίους προς εξαγωγή, οι οποίοι κατατάχθηκαν σε 3 ομάδες: στην πρώτη ομάδα, οι ασθενείς δεν ακολούθησαν καμία αγωγή. Στη δεύτερη ομάδα χορηγήθηκε διάλυμα CHX για πλύσεις την ημέρα της επέμβασης και για 14 ημέρες μετά (2 φορές την ημέρα), ενώ στην τρίτη ομάδα η χλωρεξιδίνη χορηγήθηκε για μία μόνο στοματόπλυση πριν την επέμβαση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της προοπτικής αυτής μελέτης η δεύτερη ομάδα σημείωσε πολύ σημαντική μείωση στην εμφάνιση του ξηρού φατνίου (56%) συγκριτικά με τις δύο άλλες ομάδες 47. Λίγο αργότερα, οι Hermesch και συν. 38, συνιστούν στοματοπλύσεις με CHX 0.12% για 2 φορές την ημέρα, και για μία εβδομάδα πριν και μία μετά την επέμβαση. Συγκριτικά με την ομάδα ασθενών στην οποία χορηγήθηκε placebo διάλυμα, τα ποσοστά εμφάνισης της επιπλοκής καταγράφηκαν μειωμένα κατά 38% στην ομάδα της χλωρεξιδίνης, αποδεικνύοντας για μία ακόμη φορά την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου. Τοπική εφαρμογή μετεξακτικό φατνίο Μπάρκα, Βενέτης αντισηπτικού παράγοντα στο Μελέτες αναφέρουν επίσης την τοπική εφαρμογή της χλωρεξιδίνης υπό τη μορφή gel ή με τη χρήση ζελατινούχου σπόγγου ως μέσου μεταφοράς στο φατνίο, με εξίσου θετικά αποτελέσματα στην πρόληψη της επιπλοκής Ο Fotos και συν., , προγραμμάτισαν 70 ασθενείς τους για αμφοτερόπλευρη εξαγωγή κάτω 3 ων γομφίων. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο που ακολούθησαν, στα μετεξακτικά φατνία τοποθέτησαν ζελατινούχο σπόγγο (Gelfoam) εμποτισμένο με διάλυμα φυσιολογικού ορού ή χλωρεξιδίνη συγκέντρωσης 0.1% και 0.2% και εν συνεχεία τον σταθεροποίησαν με ράμματα στο φατνίο. Ο επανέλεγχος των ασθενών έδειξε ότι όπου χρησιμοποιήθηκε CHX 0.2% και παρέμεινε επί μακρόν εντός του φατνίου, τα ποσοστά εμφάνισης ξηρού φατνίου μειώθηκαν. Σε άλλες μελέτες χρησιμοποιήθηκε gel CHX 0.2%, και συγκρίθηκε με placebo gel (χωρίς τον αντισηπτικό παράγοντα). Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική μείωση των περιστατικών που εμφάνισαν ξηρό φατνίο στην ομάδα του gel CHX (30% ήταν το ποσοστό εμφάνισης ξηρού φατνίου όπου χρησιμοποιήθηκε το εικονικό φάρμακο, 11% το αντίστοιχο ποσοστό όπου χρησιμοποιήθηκε CHX) 49,50. Οι συγγραφείς, επίσης, αναφέρουν ότι η αγωγή με χλωρεξιδίνη, εκτός από την μείωση των ποσοστών εμφάνισης ξηρού φατνίου, βελτιώνει τη μετεγχειρητική πορεία του ασθενούς και περιορίζει σε έκταση το μετεγχειρητικό οίδημα της παρειάς 49,50. Οι ίδιοι ερευνητές μελέτησαν την αποτελεσματικότητα της αγωγής αυτής (gel χλωρεξιδίνης 0.2%) σε 38 ασθενείς με αιμορραγικές διαταραχές 51. Η ομάδα ασθενών στους οποίους τοποθετήθηκε ενδοφατνιακά gel αμέσως μετά την εξαγωγή, σημείωσε μείωση του ποσοστού εμφάνισης ξηρού φατνίου κατά 57.15%. Αιμορραγικές επιπλοκές σημειώθηκαν στο 21% των

5 Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του 183 ασθενών αυτών έναντι του ποσοστού 29% που σημείωσε η placebo ομάδα, μια διαφορά που δεν κρίνεται στατιστικά σημαντική. 1.β. Αγωγή με χρήση αντιβιοτικών Συστηματική χορήγηση αντιβιοτικών φαρμάκων Από τη μελέτη της βιβλιογραφίας διαπιστώνεται διχογνωμία σχετικά με τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από τη συστηματική χορήγηση αντιβιοτικών ουσιών στην πρόληψη ξηρού φατνίου. Οι Monaco G και συν., , χορήγησαν στους 66 από τους 141 ασθενείς, 2 gr αμοξικιλίνης καθημερινά και για 5 ημέρες μετεγχειρητικά. Τα αποτελέσματα της μελέτης τους έδειξαν ότι οι ασθενείς της ομάδας της αμοξικιλίνης και εκείνοι της ομάδας ελέγχου δεν σημείωσαν σημαντικές διαφορές στη μετεγχειρητική τους πορεία. Σε αντίθεση με τα αποτελέσματα της προηγούμενης μελέτης, μετεγενέστερες έρευνες 52,53 διαπιστώνουν σημαντική μείωση στα ποσοστά εμφάνισης ξηρού φατνίου μετά από συστηματική χορήγηση αντιβιοτικών. Οι Delilbasi και συν., , συμπεραίνουν ότι η συνδυασμένη χορήγηση Augmentin (500 mg αμοξικιλίνη και 125 mg κλαβουλανικό οξύ) και χλωρεξιδίνης είναι πιο αποτελεσματική από μόνη την αντισηπτική αγωγή. Οι ερευνητές, κατέταξαν 177 ασθενείς σε 3 ομάδες από τις οποίες η ομάδα Ι αποτελούνταν από 62 ασθενείς οι οποίοι πριν την εξαγωγή έκαναν στοματόπλυση με 15 ml γλυκονικής χλωρεξιδίνης 0.2% για 30 δευτερόλεπτα, ενώ οι στοματοπλύσεις συνεχίστηκαν 2 φορές την ημέρα για τις επόμενες 7 ημέρες. Η ομάδα ΙΙ (n=56) ακολούθησε την ίδια αντισηπτική αγωγή με την ομάδα Ι αλλά τους συνταγογραφήθηκε επίσης Augmentin 2 φορές την ημέρα για 5 ημέρες μετεγχειρητικά. Τέλος, στην ομάδα ΙΙΙ (n=59), εφαρμόστηκε η ίδια αγωγή με την ομάδα Ι αλλά με στείρο διάλυμα φυσιολογικού ορού (0.09% NaCl) και όχι γλυκονική χλωρεξιδίνη. Τα επιμέρους ποσοστά εμφάνισης ξηρού φατνίου στις ομάδες Ι, ΙΙ και ΙΙΙ ήταν 20.9%, 8.9% και 23.7% αντίστοιχα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτής της εργασίας, μόνη η χρήση της χλωρεξιδίνης δεν είναι τόσο αποτελεσματική στην πρόληψη του ξηρού φατνίου όσο όταν χορηγείται συστηματικά και η αντιβίωση. Χημειοπροφύλαξη τουλάχιστον μίας ημέρας, πριν τη χειρουργική εξαγωγή των 3 ων κάτω γομφίων, προτείνουν σε υγιείς κατά τα άλλα ασθενείς και οι Yoshii T και συν., Η μία ομάδα ασθενών τους που έλαβε προφύλαξη 1 ημέρας με λεναμπικιλίνη εμφάνισε ξηρό φατνίο σε ποσοστό 8.0%, ενώ η δεύτερη ομάδα που ακολούθησε αγωγή 3 ημερών (1,5 gr/ημέρα), την ανέπτυξε σε ποσοστό 7.7%. Αντίθετοι με τη συστηματική χορήγηση αντιβιοτικών για την πρόληψη του ξηρού φατνίου είναι οι Bergdahl και Hedstrom, οι οποίοι σε μελέτη τους δια- πίστωσαν ότι η συστηματική χορήγηση μετρονιδαζόλης δε συνεισφέρει σημαντικά στη μείωση των ποσοστών εμφάνισης της επιπλοκής λεπτά πριν την εξαγωγή των ημιέγκλειστων κάτω 3ων γομφίων χορήγησαν σε 59 ασθενείς 1600 mg μετρονιδαζόλη (Flagyl 4 ταμπλέτες των 400 mg), και σε 60 ασθενείς placebo (εικονική αγωγή). Η δόση των 1600 mg επιλέχθηκε για να διασφαλιστεί υψηλή συγκέντρωση της μετρονιδαζόλης έως και 2 ώρες μετά την επέμβαση. Την εξαγωγή ακολούθησε έκπλυση των μετεξακτικών φατνίων με στείρο διάλυμα φυσιολογικού ορού σε όλους τους ασθενείς. Στην ομάδα της μετρονιδαζόλης το ποσοστό εμφάνισης ξηρού φατνίου ήταν 17% (10 από τους 59) ενώ στην placebo ομάδα το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 22% (13 από τους 60). Οι διαφορές δεν υπήρξαν σημαντικές. Άποψη των συγγραφέων είναι ότι πιθανώς για την καλύτερη αξιοποίηση των ιδιοτήτων του φαρμάκου να χρειάζεται να παραταθεί η χορήγηση ώστε ο ασθενής να καλύπτεται με αντιμικροβιακά σε όλο το διάστημα της επούλωσης. Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι τα αντιμικροβιακά πρέπει να χορηγούνται συστηματικά μόνο σε σοβαρές λοιμώξεις και το ξηρό φατνίο δεν θα πρέπει να αποτελεί τέτοια ένδειξη. Τέλος, σε πρόσφατη μελέτη 55, παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της συχνότητας εμφάνισης της επιπλοκής όπου χορηγήθηκε συστηματικά η αζιθρομικίνη 500 mg και για συνολικό διάστημα 3 ημερών μετεγχειρητικά, ενώ στην ομάδα ελέγχου χορηγήθηκε φυσιολογικός ορός 3 φορές την ημέρα και για 7 ημέρες μετεγχειρητικά. Η ερευνητική αυτή ομάδα έκρινε ασφαλή τη χορήγηση της αζιθρομικίνης και αρκετά αποτελεσματική ώστε να μειώσει σημαντικά τη συχνότητα εμφάνισης της επιπλοκής στις γυναίκες, οι οποίες αποτελούν επίσης ομάδα υψηλού κινδύνου. Τοπική χρήση αντιβιοτικών Σε αντίθεση με τα αντικρουόμενα αποτελέσματα των μελετών που αφορούν τη συστηματική χορήγηση αντιβιοτικών για την πρόληψη του ξηρού φατνίου, τα ευρήματα μελετών για την τοπική χρήση αντιβιοτικών φαίνεται να συγκλίνουν. Οι Sanchis JM και συν., , τοποθέτησαν σε 100 μετεξακτικά φατνία έγκλειστων 3 ων κάτω γομφίων φαρμακευτικό υλικό που περιείχε υδροχλωρική τετρακυκλίνη (αντιβιοτικό), υδροχλωρική τετρακαΐνη (αναλγητικό), αντιπυρίνη (αναλγητικό, αντιπυρετικό), πρωτεολυτικά ένζυμα και έκδοχα. Στα υπόλοιπα 100 μετεξεκτικά φατνία της συγκριτικής αυτής μελέτης δεν τοποθετήθηκε τίποτα. Όλοι οι ασθενείς έλαβαν αμοξικιλίνη (500 mg/8 ώρες για 4 ημέρες) και κλήθηκαν για επανέλεγχο προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της τοπικής εφαρμογής τετρακυκλίνης στην πρόληψη του ξηρού φατνίου. Το ποσοστό εμφάνισης ξηρού φατνίου στους ασθενείς που δεν

6 184 Μπάρκα, Βενέτης χορηγήθηκε τετρακυκλίνη ήταν 1%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό σε εκείνους που εφαρμόστηκε τοπικά το συγκεκριμένο αντιβιοτικό ήταν 3%. Στους τελευταίους, όμως, η ένταση του πόνου ήταν μικρότερη και κατανάλωσαν λιγότερα αναλγητικά, ενώ λιγότεροι ήταν επίσης οι ασθενείς με τρισμό μετά την εξαγωγή, όταν εντός των μετεξακτικών φατνίων τοποθετήθηκε το φαρμακευτικό μίγμα που περιλάμβανε τετρακυκλίνη. Οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι εφόσον οι διαφορές δεν κρίνονται στατιστικά σημαντικές, η τοπική εφαρμογή τετρακυκλίνης στα μετεξακτικά φατνία δεν ενδείκνυται για πρόληψη του ξηρού φατνίου ούτε για έλεγχο του πόνου και της φλεγμονής μετεγχειρητικά. Μεταγενέστερη μελέτη σε πειραματόζωα56 επιβεβαιώνει τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής. Οι Bosco JMD και συν., , μελέτησαν την τοπική εφαρμογή τετρακυκλίνης σε μετεξακτικά φατνία ποντικιών συγκρίνοντας 4 ομάδες: Ι) μετεξακτικά φατνία τομέων ποντικιών που δεν έλαβαν καμία θεραπεία μετά την επέμβαση, ΙΙ) ποντίκια στα μετεξακτικά φατνία των οποίων εισήχθησαν αδρεναλίνη και Ringer-PRAS, III) ποντίκια στα οποία έγινε έκπλυση με φυσιολογικό ορό των φατνίων μετά την εξαγωγή και ΙV) ποντίκια στα οποία η έκπλυση των φατνίων έγινε με υδατικό διάλυμα τετρακυκλίνης. Τα αποτελέσματα δεν κατέδειξαν σημαντικές διαφορές στη χλωρίδα των μετεξακτικών φατνίων των ομάδων Ι,ΙΙ, και ΙΙΙ αλλά η χλωρίδα των φατνίων της ομάδας ΙV (τετρακυκλίνης) διέφερε σημαντικά από τις άλλες ομάδες. Η τετρακυκλίνη προκάλεσε αύξηση στον αριθμό των προαιρετικά αναερόβιων μικροβίων, μείωση στον αριθμό των υποχρεωτικά αναερόβιων, και, τέλος, αύξηση στην ανθεκτικότητα των μικροβιακών στελεχών στα αντιβιοτικά και πιο ειδικά στην τετρακυκλίνη. Βασισμένοι σε αυτά τα ευρήματα, οι ερευνητές δεν προτείνουν την έκπλυση των φατνίων με υδατικό διάλυμα τετρακυκλίνης ως διαδικασία ρουτίνας στην κλινική πράξη. Ως αντιβιοτικό, που προορίζεται για τοπική χρήση υπό τη μορφή gel στα μετεξακτικά φατνία, έχει περιγραφεί εκτός από την τετρακυκλίνη και η μετρονιδαζόλη. Οι Reekie και συν., , εισήγαγαν στα μετεξακτικά φατνία 152 ασθενών 0.25 ml gel με 25% μετρονιδαζόλη, ενώ στους υπόλοιπους 150 ασθενείς της μελέτης εφάρμοσαν placebo θεραπεία. 23 συνολικά ασθενείς εμφάνισαν την επιπλοκή μετεγχειρητικά, σε 8 από τους οποίους έγινε τοπική εφαρμογή gel με μετρονιδαζόλη ενδοφατνιακά, ενώ οι υπόλοιποι 15 ανήκαν στην ομάδα ελέγχου με την placebo αγωγή. Η διαφορά αυτή στη συχνότητα εμφάνισης του ξηρού φατνίου δεν κρίθηκε στατιστικά σημαντική. Οι ερευνητές ωστόσο βρήκαν σημαντικότερη συσχέτιση της επιπλοκής με παράγοντες κινδύνου όπως η ηλικία και το προϋπάρχον ιστορικό ξηρού φατνίου. 1.γ. Αντιμικροβιακή φωτοδυναμική θεραπεία Στη βιβλιογραφία έχει αναφερθεί η εφαρμογή της αντιμικροβιακής φωτοδυναμικής θεραπείας (Antimicrobial photodynamic therapy -apdt) με HELBO Blue και TheraLite laser για την τοπική απολύμανση του μετεξακτικού φατνίου 57. Παρατηρήθηκε ότι, σε όσους ασθενείς έγινε εφαρμογή φωτοδυναμικής θεραπείας τα ποσοστά εμφάνισης ξηρού φατνίου καταγράφηκαν σημαντικά μειωμένα και επίσης σημείωσαν καλύτερη μετεγχειρητική πορεία με αισθητά μειωμένη την ένταση του πόνου. Τα αποτελέσματα αυτά αναδεικνύουν τη φωτοδυναμική θεραπεία ως μία νέα και πολλά υποσχόμενη τεχνική για την πρόληψη της επιπλοκής. 1.δ. Συνθήκες ασηψίας Η πιθανότητα μόλυνσης του μετεξακτικού φατνίου από τα γάντια, μελετήθηκε από τους Giglio JA και συν., , Cheung και συν., , και Adeyemo WL και συν., Σε πλήρη συμφωνία, όλες οι δημοσιευμένες μελέτες που συγκρίνουν τα χειρουργικά αποστειρωμένα γάντια με τα καθαρά ως προς τη μετεγχειρητική πορεία των ασθενών και την εμφάνιση μετεγχειρητικών επιπλοκών (π.χ. ξηρό φατνίο), δεν διαπιστώνουν υπεροχή των χειρουργικών έναντι των καθαρών γαντιών Οι μικροβιακοί πληθυσμοί που απομονώθηκαν από την επιφάνεια των καθαρών γαντιών δεν ήταν όμοιοι εκείνων που απομονώθηκαν από το μετεξακτικό φατνίο, και άρα τα καθαρά γάντια δεν φαίνεται να συσχετίζονται με την εμφάνιση ξηρού φατνίου 59. 2) Έλεγχος ινωδολυτικής δραστηριότητας 2.α. Γάζα surgicel (από οξειδοαναγεννηθείσα κυτταρίνη) Προκειμένου να διευκολυνθεί η αιμόσταση μετά από εξαγωγές, χρησιμοποιήθηκαν, σε μία μελέτη, γάζες Surgicel (οξειδοαναγεννηθείσα κυτταρίνη)61. Ο Suleiman, , παρακολούθησε τη μετεγχειρητική πορεία επούλωσης των 104 μετεξακτικών αυτών φατνίων και κατέγραψε υψηλά ποσοστά εμφάνισης φατνιακής οστεΐτιδας στα μετεξακτικά φατνία που έγινε αγωγή με Surgicel (25%), γεγονός που υποδηλώνει την υψηλή συσχέτιση της χρήσης των γαζών με την εμφάνιση της επιπλοκής. 2.β. Χρήση χειρουργικών επιθεμάτων Ο Bloomer, , σε ένα σύνολο 100 ασθενών, έπειτα από εξαγωγές των 3ων κάτω γομφίων τοποθέτησε προληπτικά πάνω σε 100 μετεξακτικά φατνία (από τα 200 σε σύνολο) γάζα που περιείχε 9% ευγενόλη, 36% βάλσαμο του Peru και 55% βαζελίνη. Σε όλους (200) συστήθηκαν πλύσεις με γλυκονική χλωρεξιδίνη 0.12% 2 ημέρες πριν και 3 ημέρες μετά την επέμβαση. Τα ποσοστά εμφάνισης ξηρού φατνίου

7 Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του 185 ήταν 26% για τους ασθενείς εκείνους που απλά ακολούθησαν την αντισηπτική αγωγή και 8% για τους ασθενείς που τοποθετήθηκε η γάζα την ίδια ημέρα των εξαγωγών. Η διαφορά αυτή, στα ποσοστά εμφάνισης ξηρών φατνίων, κρίθηκε στατιστικώς σημαντική, παρά τα μειονεκτήματα της τεχνικής, όπως μία μικρή καθυστέρηση επούλωσης και μία ήπια ενόχληση του ασθενούς από την όλη διαδικασία τοποθέτησης και αφαίρεσης της γάζας. Οι Poor MR και Poor AS, , συνέκριναν την αποτελεσματικότητα του σπόγγου Gelfoam εμποτισμένου με κλινδαμικίνη και των επιθεμάτων Salicept που περιέχουν gel της Aloe vera L, στην πρόληψη του ξηρού φατνίου. Από τους 1194 συνολικά ασθενείς της μελέτης αυτής, 587 ανήκαν στην ομάδα του Gelfoam και 607 στην ομάδα του Salicept Patch. Το ποσοστό ξηρού φατνίου στην πρώτη ομάδα ήταν 8%, εν αντιθέσει με το 1.1% που σημειώθηκε στη δεύτερη. Η διαφορά αυτή κρίθηκε στατιστικά σημαντική στην πρόληψη του ξηρού φατνίου. Δεδομένου του κόστους σε υλικά και του χρόνου που απαιτείται για την αντιμετώπισή του μετεγχειρητικά, οι συγγραφείς συστήνουν τη χρήση των επιθεμάτων Salicept ώστε να περιοριστεί όσο γίνεται περισσότερο η εμφάνιση της επιπλοκής. 2.γ. Πλάσμα Ένα χρόνο αργότερα, οι Rutkowski και συν., , τοποθέτησαν πλούσιο σε αιμοπετάλια πλάσμα (Platelet Rich Plasma, PRP) σε 904 μετεξακτικά φατνία και κατέγραψαν μείωση κατά 62.1% στο ποσοστό εμφάνισης της επιπλοκής (9.57% καταμετρήθηκε το ποσοστό εμφάνισης της επιπλοκής στους ασθενείς στα φατνία των οποίων δεν τοποθετήθηκε PRP, 3.63% το αντίστοιχο ποσοστό στους ασθενείς με PRP). Επίσης το πλάσμα μπορεί να μειώσει σημαντικά το ποσοστό εμφάνισης του ξηρού φατνίου και σε ασθενείς με βρουξισμό, με πλήρη έγκλειση των 3 ων γομφίων και σε ασθενείς που λαμβάνουν από το στόμα αντισυλληπτικά χάπια, οι οποίοι όπως έχει ήδη αναφερθεί αποτελούν ομάδες υψηλού κινδύνου. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι σε παρουσία τέτοιων παραγόντων κινδύνου, οι πιθανότητες εμφάνισης ξηρού φατνίου μειώνονται κατά το ήμισυ όταν χρησιμοποιηθεί PRP. Το πλούσιο σε αιμοπετάλια πλάσμα προάγει το σχηματισμό του αιμοπεταλιακού θρόμβου, παρέχει αυξητικούς παράγοντες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επούλωση τόσο των σκληρών όσο και των μαλακών ιστών, ενώ τέλος περιέχει λευκοκύτταρα (αμυντικά κύτταρα του αίματος) που εμποδίζουν την εγκατάσταση λοίμωξης. 2.δ. Κρημνοί Το είδος του παρασκευαζόμενου κρημνού, φαίνεται επίσης να έχει κάποια σχέση με την εμφάνιση ξηρού φατνίου. 17 ασθενείς των Haraji και συν. 64 υποβλήθηκαν σε αμφίπλευρη εξαγωγή των 3ων κάτω γομφίων. Στη μία πλευρά παρασκευάστηκε τριγωνικός κρημνός ενώ στην αντίθετη παρειακός δίκην φακέλου. Η μετεγχειρητική πορεία και η διάγνωση μετεγχειρητικών επιπλοκών όπως το ξηρό φατνίο, αξιολογήθηκαν 3 και 7 ημέρες μετά την επέμβαση. Η ομάδα του τριγωνικού κρημνού εμφάνισε μειωμένα ποσοστά εμφάνισης της επιπλοκής και πιο ομαλή μετεγχειρητική πορεία, συγκριτικά με την ομάδα του παρειακού δίκην φακέλου κρημνού. 3) Άλλα μέτρα πρόληψης Στη βιβλιογραφία συναντώνται επίσης μελέτες μάλλον μικρής ισχύος, στις οποίες δοκιμάζονται διάφορα μέσα πρόληψης, με άλλοτε αρνητικό αποτέλεσμα όπως η σκόνη πολυγαλακτικού οξέος (απορροφήσιμο επίθεμα) 65 και άλλοτε ασθενώς θετικό όπως η συστηματική χορήγηση σελεκοξίμπης που είναι μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες 66. Θεραπεία Η βασικότερη επιδίωξη του οδοντιάτρου όταν, παρά την πρόληψη, αναπτυχθεί ξηρό φατνίο, θα πρέπει να είναι η ανακούφιση του ασθενή μέχρι την πλήρη επούλωση. Πολλά φαρμακευτικά υλικά και τεχνικές έχουν εφαρμοστεί κατά καιρούς και περιλαμβάνουν αντιμικροβιακούς παράγοντες, καταπραϋντικά, τοπικά αναισθητικά και συνδυασμούς των παραπάνω 67. Σε μία συγκριτική μελέτη 68, εκτιμήθηκε η αποτελεσματικότητα 3 διαφορετικών ειδών θεραπείας του ξηρού φατνίου: 1) απολύμανση με στοματοπλύσεις γλυκονικής χλωρεξιδίνης, 2) τοπική επάλειψη της περιοχής με αλοιφή λιδοκαΐνης 2.5%, 3) τοποθέτηση ενδοφατνιακά ευγενολούχας γάζας ιωδοφορμίου. Πιο αποτελεσματικά κρίθηκαν τα 2 πρώτα είδη θεραπείας ως προς τη μείωση της διάρκειας ενώ ως προς τη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων, η γάζα ιωδοφορμίου κρίθηκε πιο αποτελεσματική από τις δύο άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η τεχνική που προτείνεται από τους Betts και συν. 69 για την ανακούφιση του ασθενή είναι αρχικά η ενδοφατνιακή τοποθέτηση αναισθητικού gel περιεκτικότητας 2% σε λιδοκαΐνη και μετά από 2 λεπτά προτείνεται τοποθέτηση φυράματος με καταπραϋντικές ιδιότητες ώστε οι ασθενείς να καταπονούνται λιγότερο κατά τους θεραπευτικούς χειρισμούς. Συγκριτικά με τη στελεχιαία αναισθησία του κάτω φατνιακού, η τοπική εφαρμογή αναισθητικού gel εμφανίζει πλεονεκτήματα, όπως η αποφυγή επιπλοκών της στελεχιαίας αναισθησίας και η εντοπισμένη δράση στην περιοχή, σε αντίθεση με τη στελεχιαία αναισθησία του κάτω φατνιακού νεύρου που προκαλεί αναισθησία σε ευρύτερη περιοχή. Παρέχει,

8 186 Μπάρκα, Βενέτης τέλος, αναισθησία και στους μαλακούς ιστούς της περιοχής σε αντίθεση με τη στελεχιαία όπου για την αναισθητοποίηση των ιστών παρειακά του ξηρού φατνίου χρειάζεται συμπληρωματική αναισθησία. Τα επόμενα χρόνια ( ) δημοσιεύτηκαν πειραματικές ή κλινικές δοκιμές σκευασμάτων που περιείχαν κορτικοειδές 70, μετρονιδαζόλη με κυτταρίνη 71, φυτικής προέλευσης καταπραϋντικά αντιμικροβιακά και αντιφλεγμονώδη 72 καθώς και συστηματική χορήγηση βιταμίνης C 73. Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των περισσότερων, η ισχύς των παραπάνω μελετών είναι μικρή, κυρίως εξαιτίας του μικρού αριθμού ασθενών. Σε μία μεγάλη σειρά οι Oginni και συν., , περιγράφουν την επιτυχή θεραπευτική αντιμετώπιση 3008 ξηρών φατνίων πραγματοποιώντας αρχικά διακλυσμούς του φατνίου με φυσιολογικό ορό και στη συνέχεια τοποθετώντας επιθέματα ΖΟΕ (zinc oxideeugenol). Οι Torres-Lagares και συν., , προτείνουν παρόμοια θεραπευτική προσέγγιση συνιστώντας όμως αρχικά αναισθησία της πάσχουσας περιοχής ώστε να ανακουφιστεί προσωρινά ο ασθενής. Εν συνεχεία, προβαίνουν σε αποκοπή και απομάκρυνση των ραμμάτων που δεν βοηθούν στην επούλωση του φατνίου ενώ για την απομάκρυνση όλων των νεκρωθέντων ιστών και των οργανικών υπολειμμάτων, πραγματοποιούν έκπλυση του ξηρού φατνίου με διάλυμα φυσιολογικού ορού ή διάλυμα αναισθητικού. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι εκτός από την έκπλυση κάποιοι προτείνουν και απόξεση του φατνίου για την πρόκληση αιμορραγίας και το σχηματισμό νέου θρόμβου, ωστόσο πολλοί ερευνητές απορρίπτουν την τεχνική αυτή, καθώς υποστηρίζουν ότι εκτός από τον περισσότερο πόνο, προκαλεί μεγαλύτερο τραυματισμό του ενδοφατνίου ενώ ενοχοποιείται επίσης και για βακτηριαιμία 2,5,12,69,74. Μετά τους διακλυσμούς, οι συγγραφείς χορηγούν στους ασθενείς αναλγητικά για την ανακούφιση από τον πόνο και προτείνουν καθημερινές πλύσεις του φατνίου 3. Όπως και πολλοί άλλοι, οι Torres-Lagares και συν., , ενθαρρύνουν την τοποθέτηση αντισηπτικών επιθεμάτων στο μετεξακτικό φατνίο. Κατά τον Poi, 1994, το επίθεμα εκλογής θα πρέπει να παρουσιάζει βακτηριοκτόνο, αντι-ινωδολυτική και αναλγητική δράση προάγοντας ταυτόχρονα την επούλωση του φατνίου 75. Πολλοί Ευρωπαίοι και Σκανδιναβοί συγγραφείς δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στην πάστα ΖΟΕ 6. Ωστόσο, μπορεί κανείς να διαπιστώσει, έπειτα από προσεκτική μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας, πολύ μεγάλη ποικιλία τόσο των φαρμακευτικών υλικών όσο και των χρησιμοποιούμενων τεχνικών για την αντιμετώπιση της επιπλοκής. Οι Silva και συν., , για την αντιμετώπιση του ξηρού φατνίου πραγματοποίησαν απόξεση του φατνίου με σκοπό την απομάκρυνση των νεκρωθέντων ιστών, έκπλυση με διάλυμα φυσιολογικού ορού και, τέλος, τοποθέτησαν αλοιφή τοπικά στο φατνίο που περιείχε 10% μετρονιδαζόλη και 2% λιδοκαΐνη. Μόνο 2 ασθενείς από τους 17 που αντιμετωπίστηκαν μʼ αυτό τον τρόπο παραπονέθηκαν για έντονο πόνο για το επόμενο 24ωρο, ενώ τα συμπτώματα είχαν πλήρως αποδράμει εντός 48ώρου από την τοποθέτηση της αλοιφής. Οι Burgoyne και συν., , συνέκριναν την αποτελεσματικότητα γάζας εμποτισμένης με ZOE (οξείδιο του ψευδαργύρου και της ευγενόλης) με την τοπική τοποθέτηση αναισθητικού gel (2.5% πριλοκαΐνη, 2.5% λιδοκαΐνη) σε συνολικά 35 ασθενείς των οποίων καταγράφονταν τα συμπτώματα σε μία κλίμακα από Ο μέσος όρος που καταγράφηκε για την ένταση του πόνου των ασθενών πριν τη θεραπεία ήταν 6.72 και 6.37 στις ομάδες ΖΟΕ και αναισθητικού gel αντιστοίχως. Για τις επόμενες 48 ώρες η ένταση του πόνου κυμάνθηκε περίπου στα ίδια επίπεδα και στις δύο ομάδες. Καθώς η έρευνα δεν αποκάλυψε στατιστικά σημαντικές διαφορές στα δύο υλικά, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός πριλοκαΐνης-λιδοκαΐνης υπήρξε εξίσου αποτελεσματικός με τη ΖΟΕ, προτείνουν όμως το αναισθητικό gel ως πιο εύχρηστο για τον ιατρό και πιο ανεκτό από τον ασθενή από οποιοδήποτε άλλο υλικό που απαιτεί μέσο μεταφοράς τη γάζα που χρειάζεται απομάκρυνση σε δεύτερο χρόνο, ενώ με το gel ο ασθενής δε χρειάζεται να υποβληθεί σε ανάλογη διαδικασία. Πρόσφατα οι Cardoso και συν., , συστήνουν ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο: διακλυσμούς του φατνίου με 3% Η 2 Ο 2 (υπεροξείδιο του υδρογόνου) και 2% ιωδιούχο νάτριο, σε αναλογία 1:1, και επιφανειακή, ποτέ υπερβολική, απόξεση του φατνίου για την απομάκρυνση των νεκρωμένων ιστών. Εκτός από τη λήψη των τοπικών αυτών μέτρων, χορηγούν στους ασθενείς 0.12% χλωρεξιδίνη για στοματοπλύσεις 3 φορές ημερησίως, και για 14 ημέρες συνολικά. Σε παρουσία κλινικών σημείων και συμπτωμάτων, όπως είναι ο πυρετός, ο πόνος και το πύον, συνταγογραφείται αμοξικιλίνη 1500 mg/ημέρα, ενώ σε αλλεργικούς ασθενείς χορηγείται κλινδαμυκίνη 1200 mg/ημέρα. Σε πρόσφατη επίσης μελέτη ο Kaya και συν., , συνέκριναν την αποτελεσματικότητα τριών διαφορετικών πρωτοκόλλων σε 104 ασθενείς, τους οποίους και κατέταξαν σε 4 ομάδες: στην ομάδα 1 έγινε απόξεση και έκπλυση του ξηρού φατνίου, στην ομάδα 2 μετά την απόξεση και έκπλυση τοποθετήθηκε εντός του φατνίου alvogyl, στην ομάδα 3 την απόξεση και έκπλυση του ξηρού φατνίου ακολούθησε η τοποθέτηση επιθεμάτων Salicept (κύριο συστατικό η παραβένη, εστέρας του βενζοϊκου οξέος) και στην ομάδα 4, μετά την απόξεση και έκπλυση, εφαρμόστηκε διοδικό laser συνεχούς εκπομπής (808 nm, 100 mw, 60 sec, 7.64 J/cm 2 ). Την τρίτη ημέρα, μετά την

9 Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του 187 αντιμετώπιση της επιπλοκής, η κλινική εικόνα των ομάδων 2, 3, 4 ήταν σαφώς καλύτερη από εκείνη της ομάδας 1. Την τρίτη και έβδομη ημέρα μετά τη θεραπεία, η κλινική εικόνα των ασθενών της ομάδας 4 ήταν επίσης σαφώς καλύτερη από εκείνη των ομάδων 2 και 3. Οι διαφορές ανάμεσα στις ομάδες 2 και 3 δεν αξιολογήθηκαν ως στατιστικώς σημαντικές. Συμπερασματικά, το Salisept μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναλλακτικά του alvogyl, ενώ το laser χαμηλής εντάσεως (LLL, Low Level Laser) φαίνεται να πλεονεκτεί σε όλες τις κλινικές παραμέτρους όταν συγκριθεί με τις υπόλοιπες θεραπευτικές επιλογές. Συζήτηση-Συμπεράσματα Επειδή η χειρουργική στόματος πραγματοποιείται πάντα σε σηπτικό περιβάλλον και οι μετεγχειρητικές επιπλοκές είναι συχνά απόρροια μόλυνσης και εγκατάστασης λοίμωξης, η χορήγηση αντιβιοτικών φαίνεται πολύ λογική πρακτική προκειμένου να προληφθούν ή να μειωθούν τέτοιες ανεπιθύμητες καταστάσεις 78. Ωστόσο, η χρήση των αντιβιοτικών εμπεριέχει κάποιους κινδύνους, όπως είναι η ανάπτυξη βακτηριακών στελεχών ανθεκτικών στη χορηγούμενη αντιμικροβιακή ουσία και σοβαρές ανεπιθύμητες αντιδράσεις που δεν είναι πάντα δυνατόν να προβλεφθούν 79. Το ξηρό φατνίο χαρακτηρίζεται ως μία πολύ επώδυνη κατάσταση, με επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, τη λειτουργικότητα και παραγωγικότητα του πάσχοντα 80,81. Η απόφαση για τη χορήγηση αντιβιοτικών αποτελεί αποκλειστικά ευθύνη του θεράποντα που, για το λόγο αυτό, θα πρέπει να αξιολογεί κάθε ασθενή με ιδιαίτερη προσοχή λαμβάνοντας υπʼ όψη όλους τους παράγοντες 78. Όσον αφορά το χρόνο έναρξης της αντιβιοτικής θεραπείας, τα αποτελέσματα πρόσφατης μετα-ανάλυσης αποδεικνύουν αναποτελεσματική τη μετεγχειρητική μόνο κάλυψη του ασθενούς 78. Αντίθετα, η προεγχειρητική έναρξη της αγωγής αποδεικνύεται ότι εξασφαλίζει στον ασθενή επαρκή αντιμικροβιακή κάλυψη καθʼ όλη τη διάρκεια της επέμβασης 53,78. Σχετικά με την κατηγορία των αντιβιοτικών που χρησιμοποιήθηκαν για την πρόληψη του ξηρού φατνίου, οι Ren και Malmstrom 78 έκριναν αποτελεσματική τόσο τη χρήση αντιβιοτικών ευρέως φάσματος όσο και τη χρήση αντιβιοτικών περιορισμένου φάσματος με εκλεκτική δράση έναντι αναερόβιων μικροοργανισμών. Αναποτελεσματική, τέλος, αλλά και ενδεχόμενα επιβλαβής μπορεί να είναι και η τοπική χρήση αντιβιοτικών 31,56. Η χλωρεξιδίνη είναι αποδεδειγμένα δραστικό αντισηπτικό κατά των μικροβίων του στόματος και προτείνεται από τους περισσότερους συγγραφείς στις μελέτες που έχουν αναφερθεί, κυρίως ως μέσο πρόληψης αλλά και αντιμετώπισης του ξηρού φατνίου. Η αντιμικροβιακή της ενέργεια συνίσταται στη σύνδεσή της με τη μεμβράνη των μικροβίων, οπότε ανάλογα με τη συγκέντρωσή της, προκαλεί είτε αύξηση της διαπερατότητάς της, είτε καθίζηση των ενδοκυττάριων πρωτεϊνών και των πυρηνικών οξέων 82. Σε τιμές PH 5-8, η χλωρεξιδίνη έχει βακτηριοκτόνο δράση έναντι των gram + (Staphylococcus spp. και Streptococcus spp.) και ορισμένων gramβακτηριδίων. Δρα άμεσα και για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά η δράση της μειώνεται από την παρουσία αίματος και οργανικών υπολειμμάτων 82. Η συνολική διάρκεια χρήσης της πρέπει να είναι περιορισμένη, εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών όπως χρωματισμός των δοντιών, διαταραχή της γεύσης, διαβρώσεις του στοματικού βλεννογόνου και σχηματισμός λευκών πλακών. Ο κίνδυνος ωστόσο για σοβαρές ανεπιθύμητες αντιδράσεις είναι μικρός 82. Η μορφή και δοσολογία του φαρμάκου που προτείνεται περισσότερο για την πρόληψη είναι: μία στοματόπλυση 0.12% CHX ανά 12ωρο 44. Τέλος η πιο συχνά συνιστώμενη διάρκεια θεραπείας είναι μία ή δύο εβδομάδες μετεξακτικά 17,38,46,48,52. Σκοπός της τοποθέτησης επιθεμάτων για τη θεραπεία του ξηρού φατνίου είναι : α) η ανακούφιση από τον πόνο, β) η παρεμπόδιση της εισόδου υπολειμμάτων τροφών στο μετεξακτικό φατνίο με σκοπό τον περιορισμό της φλεγμονής η οποία επιβραδύνει την επούλωση, γ) η προαγωγή της επούλωσης από τις δραστικές ουσίες του επιθέματος και, τέλος, δ) ο περιορισμός της δυσοσμίας που προέρχεται συνήθως από το κενό φατνίο 6. Ανάλογα με την κύρια δράση του υλικού που μεταφέρεται στο φατνίο, τα υλικά αυτά διακρίνονται σε αντιμικροβιακά, καταπραϋντικά, και τοπικά αναισθητικά 2. Η εφαρμογή αναισθητκών gel ενδοφατνιακά για τη θεραπεία του ξηρού φατνίου έχει συζητηθεί εκτενώς στη βιβλιογραφία και φαίνεται ότι ο συνδυασμός λιδοκαΐνης-πριλοκαΐνης μπορεί να μειώσει τόσο τον πόνο όσο και τη μικροβιακή διασπορά, ενώ απορροφάται και δεν χρειάζεται αφαίρεση 67. Βασικό μειονέκτημα της χρήσης μη απορροφήσιμων υλικών, όπως οι γάζες, είναι ότι απαιτούνται συχνές επισκέψεις στο ιατρείο για αλλαγές ή και απομάκρυνση του υλικού 6,62. Στην κατηγορία των απορροφήσιμων υλικών ανήκουν τα επιθέματα Salicept και ο σπόγγος Gelfoam. Σε συγκριτική μελέτη των δύο υλικών αυτής της κατηγορίας, τα επιθέματα Salicept κρίθηκαν καταλληλότερα 63. Από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα υλικά στη θεραπεία του ξηρού φατνίου με αντιμικροβιακές και καταπραϋντικές ιδιότητες είναι το οξείδιο του ψευδαργύρου και της ευγενόλης (ΖΟΕ), σε ημιστερεή σύσταση 10,83. Η αποτελεσματικότητά του ωστόσο έχει αμφισβητηθεί και, σε ενδοφατνιακή τοποθέτησή του, έχει αποδοθεί νέκρωση του οστού, αντίδραση ξένου σώματος, καθυστέρηση οστικής επούλωσης και ημιπροσωπαλγία 84. Γενικά για τα μέσα μεταφοράς έχει επίσης αναφερθεί ότι μπορεί να προκα-

10 188 Μπάρκα, Βενέτης λέσουν εστία μόλυνσης ή αντίδραση ξένου σώματος 6,85,86. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι το έκδοχο του επιθέματος ή και το ίδιο το φαρμακευτικό υλικό μπορούν να προκαλέσουν καθυστέρηση στην επούλωση και ανεπιθύμητες αντιδράσεις όπως είναι οι αλλεργικές 6. Έχουν επίσης αναφερθεί και τοπικές επιπλοκές όπως νευρίτιδα 6,87. Τα πολλά και διαφορετικά φαρμακευτικά σκευάσματα που έχουν προταθεί, οι διαφορετικοί συνδυασμοί και η ποικιλία των συμπερασμάτων των μελετών υποδεικνύουν την απουσία ενός ευρέως αποδεκτού υλικού ή και συνδυασμού φαρμάκων αποτελεσματικών για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του ξηρού φατνίου 8. Έμπειροι και επιδέξιοι χειρουργοί, χωρίς την επιπρόσθετη χρήση αντιβιοτικών ή άλλων ουσιών, επιτυγχάνουν χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης ξηρού φατνίου συγκριτικά με εκείνα που αναφέρονται σε μελέτες όπου χρησιμοποιήθηκαν φαρμακευτικά σκευάσματα 88. Αυτό σημαίνει ότι ίσως το σημαντικότερο ρόλο για την πρόληψη του ξηρού φατνίου παίζουν οι όσο το δυνατόν πιο ατραυματικοί χειρισμοί και η επιμελής τήρηση των μετεγχειρητικών οδηγιών από τον ασθενή 6. Βιβλιογραφία 1. Crawford JY. Dry sockets after extraction. Dent Cosmos 1896;38: Blum IR. Contemporary views on dry socket (alveolar osteitis): a clinical appraisal of standardization, aetiopathogenesis and management: a critical review. Int JOral Maxillofac Surg 2002; 31: Torres-Lagares D, Serrera-Figallo MA, Romero-Ruiz MM, Infante-Cossio P, Garcia-Calderon M, Gutierrez- Perez JL. Update on dry socket: a review of the literature. Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2005; 10: Kolokythas A, Olech E, Miloro M. Alveolar osteitis: a comprehensive review of concepts and controversies. Int J Dent 2010; 2010: Cardoso CL, Rodrigues MT, Ferreira Junior O, Garlet GP, de Carvalho PS. Clinical concepts of dry socket. J Oral Maxillofac Surg 2010; 68: Alexander RE. Dental extraction wound management: a case against medicating postextraction sockets. J Oral Maxillofac Surg 2000; 58: Birn H. Bacteria and fibrinolytic activity in «dry socket». Acta Odontol Scand 1970; 28: Birn H. Fibrinolytic activity of alveolar bone in «dry socket«. Acta Odontol Scand 1972; 30: Birn H. Etiology and pathogenesis of fibrinolytic alveolitis («dry socket»). Int J Oral Surg 1973; 2: Noroozi AR, Philbert RF. Modern concepts in understanding and management of the «dry socket» syndrome: comprehensive review of the literature. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2009; 107: Nusair YM, Goussous ZM. Quantifying the healing of dry socket using a clinical volumetric method. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2006; 101: Colby RC. The general practitioner's perspective of the etiology, prevention, and treatment of dry socket. Gen Dent 1997; 45: Jaafar N, Nor GM. The prevalence of post-extraction complications in an outpatient dental clinic in Kuala Lumpur Malaysia--a retrospective survey. Singapore Dent J 2000; 23: Tsirlis AT, Iakovidis DP, Parissis NA. Dry socket: frequency of occurrence after intraligamentary anesthesia. Quintessence Int 1992; 23: Fazakerley M, Field EA. Dry socket: a painful postextraction complication (a review). Dent Update 1991; 18: Trieger N, Schlagel GD. Preventing dry socket. A simple procedure that works. J Am Dent Assoc 1991; 122: Larsen PE. The effect of a chlorhexidine rinse on the incidence of alveolar osteitis following the surgical removal of impacted mandibular third molars. J Oral Maxillofac Surg 1991; 49: Peñarrocha M, Sanchis JM, Sáez U, Gay C, Bagán JV. Oral hygiene and postoperative pain after mandibular third molar surgery. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2001; 92: Rood JP, Murgatroyd J. Metronidazole in the prevention of 'dry socket'. Br J Oral Surg 1979; 17: Butler DP, Sweet JB. Effect of lavage on the incidence of localized osteitis in mandibular third molar extraction sites. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1977; 44: MacGregor AJ. Aetiology of dry socket: a clinical investigation. Br J Oral Surg 1968; 6: Abu Younis MH, Abu Hantash RO. Dry socket: frequency, clinical picture, and risk factors in a palestinian dental teaching center. Open Dent J 2011; 5: Oginni FO, Fatusi OA, Alagbe AO. A clinical evaluation of dry socket in a Nigerian teaching hospital. J Oral Maxillofac Surg 2003; 61: Nusair YM, Younis MH. Prevalence, clinical picture, and risk factors of dry socket in a Jordanian dental teaching center. J Contemp Dent Pract 2007; 8: Heng CK, Badner VM, Clemens DL, Mercer LT, Mercer DW. The relationship of cigarette smoking to postoperative complications from dental extractions among female inmates. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2007; 104: Vezeau PJ.Dental extraction wound management: medicating postextraction sockets. J Oral Maxillofac Surg 2000;58: Sisk AL, Hammer WB, Shelton DW, Joy ED Jr. Complications following removal of impacted third molars: the role of the experience of the surgeon. J Oral Maxillofac Surg 1986; 44: Awang MN. The aetiology of dry socket: a review. Int Dent J Dec; 39(4): Parthasarathi K, Smith A, Chandu A. Factors affecting incidence of dry socket: a prospective communitybased study. J Oral Maxillofac Surg 2011; 69: Ogunlewe MO, Adeyemo WL, Ladeinde AL, Taiwo OA. Incidence and pattern of presentation of dry socket following non-surgical tooth extraction. Nig Q J Hosp Med

11 Ξηρό φατνίο (φατνιακή οστεΐτιδα): Σύγχρονες απόψεις για την αιτιολογία, την πρόληψη και τη θεραπεία του ; 17: Sanchis JM, Sáez U, Peñarrocha M, Gay C. Tetracycline compound placement to prevent dry socket: a postoperative study of 200 impacted mandibular third molars. J Oral Maxillofac Surg 2004; 62: Meechan JG, Macgregor ID, Rogers SN, Hobson RS, Bate JP, Dennison M. The effect of smoking on immediate post-extraction socket filling with blood and on the incidence of painful socket. Br J Oral Maxillofac Surg 1988; 26: Upadhyaya C, Humagain H. Prevalence of dry socket following extraction of permanent teeth at Kathmandu University Teaching Hospital (KUTH), Dhulikhel, Kavre,Nepal: a study. Kathmandu Univ Med J (KUMJ) 2010; 8: Singh AS, Mohamed A, Bouckaert MM. A clinical evaluation of dry sockets at the Medunsa Oral Health Centre. SADJ 2008; 63: Reekie D, Downes P, Devlin CV, Nixon GM, Devlin H. The prevention of 'dry socket' with topical metronidazole in general dental practice. Br Dent J 2006; 200: Monaco G, Staffolani C, Gatto MR, Checchi L. Antibiotic therapy in impacted third molar surgery. Eur J Oral Sci 1999; 107: Al-Belasy FA. The relationship of «shisha» (water pipe) smoking to postextraction dry socket. J Oral Maxillofac Surg 2004; 62: Hermesch CB, Hilton TJ, Biesbrock AR, Baker RA, Cain-Hamlin J, McClanahan SF, Gerlach RW. Perioperative use of 0.12% chlorhexidine gluconate for the prevention of alveolar osteitis: efficacy and risk factor analysis. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 1998; 85: de Carvalho PS, Okamoto T, de Carvalho AC. The influence of intra-alveolar curettage on wound healing after tooth extraction. A histological study in rats. J Nihon Univ Sch Dent (1982) 24: Catellani JE. Review of factors contributing to dry socket through enhanced fibrinolysis. J Oral Surg 1979; 37: Catellani JE. Review of factors contributing to dry socket through enhanced fibrinolysis. J Oral Surg 1979; 37: Serrati S, Margheri F, Bruschi S, Dʼ Alessio S, Pucci M, Fibbi G, Tonelli P, Del Rosso M. Plasminogen activators and inhibitor type-1 in alveolar osteitis. Eur J Oral Sci 2006; 114: Rutwoski JL, Fennell JW, Kern JC, Madison DE, Johnson DA. Inhibition of alveolar osteitis in mandibular tooth extraction sites using platelet-rich plasma. J Oral Implantol 2007; 33: Field EA, Nind D, Varga E, Martin MV. The effect of chlorhexidine irrigation on the incidence of dry socket: a pilot study. Br J Oral Maxillofac Surg 1988; 26: Minguez-Serra MP, Salort-Llorca C, Silvestre-Donat FJ. Chlorhexidine in the prevention of dry socket: effectiveness of different dosage forms and regimens. Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2009; 14: Berwick JE, Lessin ME. Effects of a chlorhexidine gluconate oral rinse on the incidence of alveolar osteitis in mandibular third molar surgery. J Oral Maxillofac Surg 1990; 48: Ragno JR Jr, Szkutnik AJ. Evaluation of 0.12% chlorhexidine rinse on the prevention of alveolar osteitis. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1991;72: Bonine FL. Effect of chlorhexidine rinse on the incidence of dry socket in impacted mandibular third molar extraction sites. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 1995; 79: Fotos PG, Koorbusch GF, Sarasin DS, Kist RJ. Evaluation of intra-alveolar chlorhexidine dressings after removal of impacted mandibular third molars. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1992; 73: Torres-Lagares D, Infante-Cossio P, Gutierrez-Perez JL, Romero-Ruiz MM, Garcia-Calderon M, Serrera- Figallo MA. Intra-alveolar chlorhexidine gel for the prevention of dry socket in mandibular third molar surgery. A pilot study. Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2006; 11: Torres-Lagares D, Gutierrez-Perez JL, Infante-Cossio P, Garcia-Calderon M, Romero-Ruiz MM, Serrera- Figallo MA. Randomized, double-blind study on effectiveness of intra-alveolar chlorhexidine gel in reducing the incidence of alveolar osteitis in mandibular third molar surgery. Int J Oral Maxillofac Surg 2006; 35: Torres-Lagares D, Gutierrez-Perez JL, Hita-Iglesias P, Magallanes-Abad N, Flores-Ruiz R, Basallote-Garcia M, Gonzalez-Martin M. Randomized, double-blind study of effectiveness of intra-alveolar application of chlorhexidine gel in reducing incidence of alveolar osteitis and bleeding complications in mandibular third molar surgery in patients with bleeding disorders. J Oral Maxillofac Surg 2010; 68: Delilbasi C, Saracoglu U, Keskin A. Effects of 0.2% chlorhexidine gluconate and amoxicillin plus clavulanic acid on the prevention of alveolar osteitis following mandibular third molar extractions. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2002; 94: Yoshii T, Hamamoto Y, Muraoka S, Furudoi S, Komori T. Differences in postoperative morbidity rates, including infection and dry socket, and differences in the healing process after mandibular third molar surgery in patients receiving 1-day or 3-day prophylaxis with lenampicillin. J Infect Chemother 2002; 8: Bergdahl M, Hedstrom L. Metronidazole for the prevention of dry socket after removal of partially impacted mandibular third molar: a randomised controlled trial. Br J Oral Maxillofac Surg 2004; 42: Bascones-Martinez A, Reche I, Manso F, Gonzalez- Moles MA, Bravo M. Prevention of alveolar osteitis with azithromycin in women according to use of tobacco and oral contraceptives. Quintessence Int 2007; 38: Bosco JM, de Oliveira SR, Bosco AF, Schweitzer CM, Jardim Junior EG. Influence of local tetracycline on the microbiota of alveolar osteitis in rats. Braz Dent J 2008;19: Neugebauer J, Jozsa M, Kübler A. [Antimicrobial photodynamic therapy for prevention of alveolar ostitis and post-extraction pain]. Mund Kiefer Gesichtschir Nov; 8(6):350-5.

12 190 Μπάρκα, Βενέτης 58. Giglio JA, Rowland RW, Laskin DM, Grenevicki L, Roland RW. The use of sterile versus nonsterile gloves during out-patient exodontia. Quintessence Int 1993; 24: Cheung LK, Chow LK, Tsang MH, Tung LK. An evaluation of complications following dental extractions using either sterile or clean gloves. Int J Oral Maxillofac Surg 2001; 30: Adeyemo WL, Ogunlewe MO, Ladeinde AL, Bamgbose BO. Are sterile gloves necessary in nonsurgical dental extractions? J Oral Maxillofac Surg 2005; 63: Suleiman AM. Influence of Surgicel gauze on the incidence of dry socket after wisdom tooth extraction. East Mediterr Health J 2006; 12: Bloomer CR. Alveolar osteitis prevention by immediate placement of medicated packing. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2000; 90: Poor MR, Hall JE, Poor AS. Reduction in the incidence of alveolar osteitis in patients treated with the SaliCept patch, containing Acemannan hydrogel. J Oral Maxillofac Surg 2002; 60: Haraji A, Motamedi MH, Rezvani F. Can flap design influence the incidence of alveolar osteitis following removal of impacted mandibular third molars? Gen Dent 2010; 58: Hooley JR, Golden DP. The effect of polylactic acid granules on the incidence of alveolar osteitis after mandibular third molar surgery. A prospective randomized study. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 1995; 80: Al-Sukhun J, Penttilä H. The cyclooxygenase-2 inhibitor celecoxib and alveolar osteitis. J Ir Dent Assoc 2011; 57: Burgoyne CC, Giglio JA, Reese SE, Sima AP, Laskin DM. The efficacy of a topical anesthetic gel in the relief of pain associated with localized alveolar osteitis. J Oral Maxillofac Surg 2010; 68: Garibaldi JA, Greenlaw J, Choi J, Fotovatjah M. Treatment of post-operative pain. J Calif Dent Assoc 1995; 23: Betts NI, Makowski G, Shen YH, Hersh EV. Evaluation of topical viscous 2% lidocaine jelly as an adjunct during the management of alveolar osteitis. J Oral Maxillofac Surg 1995; 53: Van Cauwelaert de Wyels S. Alveolar osteitis (dry socket) in a dog: a case report. J Vet Dent 1998; 15: Poi WR, Lanzarini SR, Dezan Júnior E, et al. Efeito da pasta a base de metronidazol, lidocaina e ascorbosilone C sobre o processo de reparo de alveolos dentais infectados de ratos. Rev Bras Cirg Implants 2000; 7: de Melo Junior EJ, Raposo MJ, Lisboa Neto JA, Diniz MF, Marcelino Junior CA, SantʼAna AE. Medicinal plants in the healing of dry socket in rats: microbiological and microscopic analysis. Phytomedicine 2002; 9: Halberstein RA, Abrahmsohn GM. Clinical management and control of alveolalgia («dry socket») with vitamin C. Am J Dent 2003; 16: Iamaroon A, Linpisarn S, Kuansuwan C. Iron and vitamin B12 deficiency anaemia in a vegetarian: a diagnostic approach by enzyme-linked immunosorbent assay and radioimmunoassay. Dent Update 2002; 29: Poi WR. Estudo histologico do comportamento do tecido conjuntivo subcutaneo de ratos ao implante de Uma pasta a base de metronidazola 10% e lidocaina a 2%, indicada para o tratamento da alveolite. [Mestrado] Araçatuba: Universidade Estadual Paulista; Silva LJ, Poi WR, Panzarini SR, Rodrigues TS, Simonato LE. Clinical evaluation of an ointment with 10% metronidazole and 2% lidocaine in the treatment of alveolitis. Minerva Stomatol 2006; 55: Kaya GS, Yapici G, Savas Z, Gungormus M. Comparison of alvogyl, SaliCept patch, and low-level laser therapy in the management of alveolar osteitis. J Oral Maxillofac Surg 2011; 69: Ren YF, Malmstrom HS. Effectiveness of antibiotic prophylaxis in third molar surgery: a meta-analysis of randomized controlled clinical trials. J Oral Maxillofac Surg 2007; 65: Smith MA. Antibiotic resistance. Nurs Clin North Am 2005; 40: Foy SP, Shugars DA, Phillips C, Marciani RD, Conrad SM, White RP Jr. The impact of intravenous antibiotics on health-related quality of life outcomes and clinical recovery after third molar surgery. J Oral Maxillofac Surg 2004; 62: McGrath C, Comfort MB, Lo EC, Luo Y. Changes in life quality following third molar surgery--the immediate postoperative period. Br Dent J 2003; 194: Hedström L, Sjögren P. Effect estimates and methodological quality of randomized controlled trials about prevention of alveolar osteitis following tooth extraction: a systematic review. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2007; 103: Sarrami N, Pemberton MN, Thornhill MH, Theaker ED. Adverse reactions associated with the use of eugenol in dentistry. Br Dent J 2002; 193: Aleman Navas RM, Martinez Mendoza MG. Case report: late complication of a dry socket treatment. Int J Dent 2010; 2010: Moore JW, Brekke JH. Foreign body giant cell reaction related to placement of tetracycline-treated polylactic acid: report of 18 cases. J Oral Maxillofac Surg 1990; 48: Mainous EG. Foreign body reaction after zinc oxideeugenol packing in localized osteitis. J Oral Surg 1974; 32: Zuniga JR, Leist JC. Topical tetracycline-induced neuritis: a case report. J Oral Maxillofac Surg 1995; 53: Summers L, Matz LR. Extraction wound sockets. Histological changes and paste packs--a trial. Br Dent J 1976; 141:377-9.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο ΓΝΑΘΙΟΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ & ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΧΕΙΡ/ΚΗ www.gnathion.gr Μια ασυνήθης αναπτυξιακή διαταραχή των δοντιών είναι και η σύντηξη/διδυμία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση

Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση Ορθοδοντική ΣTOMA 2014; 42 : 177-185 Βιβλιογραφική ανασκόπηση Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση Ε. ΓΕΩΡΓΑΚΑ 1, Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ 2, Ε. ΜΑΡΚΟΒΙΤΣΗ-ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ FOURNIER Β ΚΛΙΝΙΚΗ, ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «ΚΑΤ, 1 Η οξεία γαγγραινώδης φλεγμονή του οσχέου με επέκταση στο περίνεο (σύνδρομο FOURNIER) αποτελεί μια σπάνια νόσο που εμφανίζεται συχνότερα σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική

Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική ΣTOMA 2010; 38 : 289-296 Bιβλιογραφική ανασκόπηση Η σημασία της διατήρησης της οστικής μάζας σε φατνία εξαχθέντων δοντιών. Τεχνική ατραυματικής εξαγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Δήμητρα Σαλαβούρα 1, Σταματία Αλεξοπούλου 2,5,6, Γεωργία Πομόνη 3, Μαρίνα Καλιφείδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

FroiPlak FroiDent ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Στοματικής Υγιεινής

FroiPlak FroiDent ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Στοματικής Υγιεινής ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ πληρησ σειρα προϊοντων Στοματικς Υγιεινς ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κατά της μικροβιακς πλάκας... ΟΥΛΙΤΙΔΑ - ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΙΤΙΔΑ...και του ερεθισμού των ούλων 500 ml & Στοματικό Διάλυμα Χλωρεξιδίνη

Διαβάστε περισσότερα

Λιλλής Θ 1, Ζιάκας Α 2, Κοσκινάς Κ 2, Τσίρλης Α 1, Γιαννόγλου Γ 2

Λιλλής Θ 1, Ζιάκας Α 2, Κοσκινάς Κ 2, Τσίρλης Α 1, Γιαννόγλου Γ 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Λιλλής Θ 1, Ζιάκας Α 2, Κοσκινάς Κ 2, Τσίρλης Α 1, Γιαννόγλου Γ 2 1 Εργαστήριο Οδοντοφατνιακής Χειρουργικής, Χειρουργικής Εμφυτευματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Οδηγιών για το Χρήστη 1

Φύλλο Οδηγιών για το Χρήστη 1 ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ TRACHISAN Τροχίσκοι Tyrothricin + Lidocaine hydrochloride monohydrate + Chlorhexidine digluconate (0.5+1+1) mg/lozen ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ

ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ Παναγιώτα Κουρίδου Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού 3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Καθαρισμός έλκους διαβητικού ποδιού ADDO TESFAYE ΙΑΤΡΟΣ-ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Α ΠΡΠ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Υπ. ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Καθαρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες 1 Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Λοξή Βουβωνοκήλη 2 Βουβωνοκήλες Ευθεία Βουβωνοκήλη Χειρουργικές Τεχνικές Ανοικτές πρόσθιες τεχνικές (Bassini, McVay, Shouldice) Ανοικτές οπίσθιες τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός. SOS ΙΑΤΡΟΙ, Μάρτιος 2014 XΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός. SOS ΙΑΤΡΟΙ, Μάρτιος 2014 XΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός SOS ΙΑΤΡΟΙ, Μάρτιος 2014 XΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Σύντομα ιατρικά νέα Ενδιαφέροντα άρθρα Γνώμες ασθενών BIOFILMS Κύκλος του biofilm

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ PULVO 47, αερόλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα γραμμάριο PULVO 47 περιέχει 2,70 mg (10811 UC*) horse liver catalase

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά Οκτώβριος 2014 1η έκδοση/εκτύπωση: Οκτώβριος 2014 Επανεκτύπωση: Ιούνιος 2015 Περιεχόμενα Σελ. Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. OXATREX, Οφθαλμικές σταγόνες, διάλυμα μιας δόσης 1,5mg/0,5ml (0,3%W/V ή 3mg/1ML)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. OXATREX, Οφθαλμικές σταγόνες, διάλυμα μιας δόσης 1,5mg/0,5ml (0,3%W/V ή 3mg/1ML) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ OXATREX, Οφθαλμικές σταγόνες, διάλυμα μιας δόσης 1,5mg/0,5ml (0,3%W/V ή 3mg/1ML) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε ml

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες;

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες; ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ Τι είναι οι ρινικές κόγχες; Οι Ρινικές κόγχες είναι οστικές δομές μέσα στη μύτη σας που καλύπτονται από τους βλεννογόνους. Ενεργούν ως θερμαντικά σώματα στη μύτη σας, υγραίνουν,

Διαβάστε περισσότερα

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Τεχνολογία Α λυκείου 7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ Α ΤΜΗΜΑ 3 Ο ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΣΟ ΟΙ ΝΕΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στοματική οδοντιατρική φροντίδα και ακτινοθεραπεία, αποφυγή εμφάνισης οστεοακτινονέκρωσης: συστάσεις *

Στοματική οδοντιατρική φροντίδα και ακτινοθεραπεία, αποφυγή εμφάνισης οστεοακτινονέκρωσης: συστάσεις * φροντίδα και ακτινοθεραπεία, αποφυγή εμφάνισης οστεοακτινονέκρωσης: συστάσεις * Κατωδρύτης Ν 1, Βόμβας Δ 1, Χαραλάμπους Χ 2, 1 Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος, Μονάδα Καρκίνου Κεφαλής και Τραχήλου, Ογκολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Trocoxil 6 mg Mασώμενα Δισκία για σκύλους Trocoxil 20 mg Μασώμενα Δισκία για σκύλους Trocoxil 30 mg Μασώμενα Δισκία για σκύλους Trocoxil 75 mg Μασώμενα Δισκία για σκύλους Trocoxil

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ Ζ.Σ. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ Οδοντίατρος Ιατρός Ειδικευθείς στην Περιοδοντολογία στο Πανεπιστήμιο Pennsylvania ΗΠΑ Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Περιοδοντολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Fellow

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΪΟΣ 2008 - ΕΞΑΚΤΙΚΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΞΑΚΤΙΚΗΣ

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΪΟΣ 2008 - ΕΞΑΚΤΙΚΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΞΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΞΑΚΤΙΚΗΣ Στα πλεονεκτήµατα της ενδοσυνδεσµικής αναισθησίας περιλαµβάνονται: Η ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ: Εντοπισµένο αναισθητικό αποτέλεσµα Ποια θεωρείται ιδιαίτερα επώδυνη περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεονέκρωση των γνάθων μετά από ταυτόχρονη χορήγηση κορτικοστεροειδών και διφωσφονικών από το στόμα: Αναφορά περίπτωσης

Οστεονέκρωση των γνάθων μετά από ταυτόχρονη χορήγηση κορτικοστεροειδών και διφωσφονικών από το στόμα: Αναφορά περίπτωσης Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2008,19(4):335-339 Οστεονέκρωση των γνάθων μετά από ταυτόχρονη χορήγηση κορτικοστεροειδών και διφωσφονικών από το στόμα: Αναφορά περίπτωσης Π.

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: EVATON B 12 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ :

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα Υπολογισµού του Κινδύνου εκδήλωσης µιας κατάστασης

Μέτρα Υπολογισµού του Κινδύνου εκδήλωσης µιας κατάστασης 1st Workshop on Evidence Based Medicine Athens, 6-7 December 2003 Ελληνικό Ίδρυµα Καρδιολογίας & Εργ. Βιοστατιστικής, Τµήµατος Νοσηλευτικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Μέτρα Υπολογισµού του Κινδύνου εκδήλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα