Μελέτη «Μελέτη του φυτοπλαγκτού & των φυσικοχημικών παραμέτρων των υγροτόπων Χειμαδίτιδας και Ζάζαρης Ν. Φλώρινας»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελέτη «Μελέτη του φυτοπλαγκτού & των φυσικοχημικών παραμέτρων των υγροτόπων Χειμαδίτιδας και Ζάζαρης Ν. Φλώρινας»"

Transcript

1 Μ ΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ελ λ η ν ικ ό ΚΕντρο Βιοτοπων - Υ γρο το πων Έργο LIFE-Nature : Διaτήρηση-Διaχείριση των λιμνών Xειμaδίτιδa- Ζάζaρη (LIFE00/GR/NAT/7242) Μελέτη «Μελέτη του φυτοπλαγκτού & των φυσικοχημικών παραμέτρων των υγροτόπων Χειμαδίτιδας και Ζάζαρης Ν. Φλώρινας» Γεώ ργιος Ν ικολαΐδης & Α ικ. Α λυγιζάκη Τμήμα Βιολογίας Α.Π.Θ. Θ ΕΣΣΑ Λ Ο Ν ΙΚ Η ΙΟΥΛΙΟΣ 2003

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΟΤΑΝΙΚΗΣ «Μελέτη του φυτοπλαγκτού των υγροτόπων Χειμαδίτιδας και Ζάζαρης Ν. Φλώρινας» Ερευνητικό πρόγραμμα Επιτροπής Ερευνών Α.Π.Θ. Κωδ. Έργου: Επιστημονικώς Υπεύθυνος: Γεώργιος Νικολαΐδης, Αν. Καθηγητής Υδροβοτανικής Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη Ιούλιος 2003

3 Πρόλογος Το ερευνητικό έργο με τίτλο «Μελέτη του φυτοπλαγκτού των υγροτόπων Χειμαδίτιδας και Ζάζαρης του Ν. Φλώρινας» εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Βοτανικής του Τμήματος Βιολογίας του Α.Π.Θ., με επιστημονικώς υπεύθυνο τον Αν. Καθηγητή Υδροβοτανικής κ. Γεώργιο Νικολαΐδη. Α ντικείμενο και στόχος του έργου είναι: - ο προσδιορισμός των επικρατούντων φυτοπλαγκτικών ειδών - ο προσδιορισμός της αφθονίας και της βιομάζας αυτών κατά τη διάρκεια ενός ετήσιου κύκλου - η συσχέτιση των μεταβολών του φυτοπλαγκτού με τις φυσικοχημικές παραμέτρους και - η σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ των σταθμών των επιμέρους υγροτόπων και με άλλους υγροτόπους με παρόμοιες οικολογικές συνθήκες. Για το σκοπό αυτό, χρησιμοποιήθηκαν τα αποτελέσματα της μελέτης των φυσικών και χημικών παραμέτρων των υγροτόπων Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη (Αλιγιζάκη 2003), που εκπονήθηκε ταυτόχρονα με την παρούσα μελέτη από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων- Υγροτόπων. Στην υλοποίηση του έργου, εκτός από τον επιστημονικό υπεύθυνο, συμμετείχε η Α λιγιζάκη Αικατερίνη, Μ Sc Βιολόγος, Τομέας Βοτανικής, Τμήμα Βιολογίας, Α.Π.Θ. 2

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Γενικά 5 Σκοπός μελέτης 6 1. Υλικά και Μέθοδοι Περιγραφή της Περιοχής Έρευνας Δειγματοληψίες και εργασίες πεδίου Μετρήσεις εργαστηρίου Ποσοτικός προσδιορισμός ανόργανων θρεπτικών ιόντων Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός του φυτοπλαγκτού Προσδιορισμός συγκέντρωσης χλωροφύλλης και 12 αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού Στατιστική Επεξεργασία Δείκτες ποικιλότητας Ομαδοποίηση - Συσχετίσεις Αποτελέσματα Φυσικοχημικών Παραμέτρων Λίμνη Χειμαδίτιδα Φυσικοχημικές παράμετροι Θερμοκρασία νερού Διαλυμένο Οξυγόνο ρη Ανόργανα Θρεπτικά Ιόντα Άζωτο Φώσφορος Πυρίτιο Διαφάνεια νερού Αιωρούμενο Σωματιδιακό Υλικό Λίμνη Ζάζαρη και Ποταμός Σκλήθρος Φυσικοχημικές παράμετροι Θερμοκρασία νερού Διαλυμένο Οξυγόνο ρη Ανόργανα Θρεπτικά Ιόντα Άζωτο Φώσφορος Πυρίτιο Διαφάνεια νερού Αιωρούμενο Σωματιδιακό Υλικό Αποτελέσματα Βιολογικών Παραμέτρων Λίμνη Χειμαδίτιδα Χλωροφύλλη α Σύνθεση φυτοπλαγκτικής κοινωνίας 40 3

5 3.1.3 Αφθονία φυτοπλαγκτού Βιομάζα φυτοπλαγκτού Λίμνη Ζάζαρη και χείμαρρος Σκλήθρος Χλωροφύλλη α Σύνθεση φυτοπλαγκτικής κοινωνίας στη λίμνη Ζάζαρη Αφθονία φυτοπλαγκτού στη λίμνη Ζάζαρη Βιομάζα φυτοπλαγκτού στη λίμνη Ζάζαρη Σύνθεση φυτοπλαγκτικής κοινωνίας στο χείμαρρο Σκλήθρο Αφθονία φυτοπλαγκτού στο χείμαρρο Σκλήθρο Βιομάζα φυτοπλαγκτού στο χείμαρρο Σκλήθρο Χρονικές μεταβολές της φυτοπλαγκτικής κοινωνίας - Διαδοχή Λίμνη Χειμαδίτιδα Λίμνη Ζάζαρη Χείμαρρος Σκλήθρος Δείκτες ποικιλότητας Στατιστική Επεξεργασία Αποτελέσματα Ομαδοποίησης Συσχετίσεις Συζήτηση Δείκτες ποικιλότητας Σύγκριση αποτελεσμάτων των λιμνών Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη Λίμνη Χειμαδίτιδα Λίμνη Ζάζαρη Λίμνες Χειμαδίτιδα - Ζάζαρη Σύγκριση των υγροτόπων Χειμαδίτιδας και Ζάζαρης με άλλα 115 παρόμοια υδάτινα συστήματα 5. Βιβλιογραφία 120 4

6 Γενικά Ως φυτοπλαγκτό ορίζεται το σύνολο των μικροσκοπικών μονοκύτταρων φυτικών οργανισμών, οι οποίοι είναι προσαρμοσμένοι να ζουν σε αιώρηση στο νερό και υπόκεινται σε παθητική μετακίνηση. Το φυτοπλαγκτό αποτελεί μια εξαιρετικά ετερογενή ομάδα, καθώς περιλαμβάνει τόσο προκαρυωτικούς (κυανοφύκη και προχλωρόφυτα) όσο και ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Ορισμένοι φυτοπλαγκτικοί οργανισμοί σχηματίζουν αποικίες και νήματα ποικίλων διαστάσεων. Οι περισσότεροι φυτοπλαγκτικοί οργανισμοί είναι φωτοαυτότροφοι και η αύξησή τους εξαρτάται από τα διαλυμένα στο νερό ανόργανα θρεπτικά ιόντα και από το φως. Οι συνθήκες φωτός στο νερό είναι ευνοϊκές στην εύφωτη ζώνη και για το λόγο αυτό οι φυτοπλαγκτικοί οργανισμοί έχουν αναπτύξει διάφορους μηχανισμούς αιώρησης ή μετακίνησης με τους οποίους επιτυγχάνουν τη διατήρησή τους για κάποιο χρονικό διάστημα σε αυτήν. Τέτοιοι μηχανισμοί είναι η ρύθμιση της πυκνότητας του κυττάρου (π.χ. με αεροτόπια, αποθήκευση λιπιδίων), η μορφή και το σχήμα του κυττάρου, το μικρό μέγεθος και η κατοχή μαστιγίων. Η ποιοτική σύνθεση, η αφθονία και η εποχιακή περιοδικότητα του φυτοπλαγκτού εξαρτάται από ένα σύνολο παραγόντων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Σύμφωνα με τον Reynolds (1984), οι παράγοντες αυτοί είναι φυσικοί (θερμοκρασία, ανάμιξη του νερού, φως), βιολογικοί (θήρευση και παρασιτισμός) και χημικοί (συγκέντρωση των ανόργανων θρεπτικών ιόντων). Χαρακτηριστική ιδιότητα του φυτοπλαγκτού είναι το λεγόμενο «παράδοξο του πλαγκτού», η παρουσία δηλαδή μεγάλου αριθμού ειδών σε μικρό όγκο νερού (Hutchinson, 1961). Το παραπάνω φαινόμενο βρίσκεται σε αντίθεση με την αρχή του ανταγωνιστικού αποκλεισμού, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των συνυπαρχόντων ειδών είναι ίσος ή μικρότερος από τον αριθμό των περιοριστικών για τα είδη αυτά παραγόντων (Sommer et a l., 1993). Θεωρείται ότι οι πρώτες μεταβολές στα υδάτινα συστήματα, εξαιτίας του αυξανόμενου ανθρωπογενούς (Reynolds, 1984) ευτροφισμού, εμφανίζονται με επιπτώσεις στη σύνθεση, την αφθονία και την ποικιλότητα του φυτοπλαγκτού (Proulx et a l, 1996). Για το λόγο αυτό η μελέτη της δομής και της δυναμικής της φυτοπλαγκτικής κοινωνίας θεωρείται χρήσιμο εργαλείο για την εκτίμηση της οικολογικής κατάστασης τω ν υδάτινων 5

7 οικοσυστημάτων (ViliCiC, 1989). Επιπρόσθετα, ο προσδιορισμός της ποικιλότητας (του φυτοπλαγκτού) με τη χρήση κατάλληλων δεικτών ποικιλότητας θεωρείται εξαιρετικά σημαντικός καθώς η ποικιλότητα των μικροοργανισμών φαίνεται να είναι στενά συνδεδεμένη με τη λειτουργία τω ν οικοσυστημάτων (Finlay et al., 1997). Σκοπός της παρούσας μελέτης Προκειμένου να διαπιστωθεί η οικολογική κατάσταση των υδροβιοτόπων Ζάζαρης - Χειαμαδίτιδας - Σκλήθρου πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις αφθονίας και βιομάζας φυτοπλαγκτού σε έναν ετήσιο κύκλο. Στη διάρκεια του ετήσιου αυτού κύκλου προσδιορίστηκε επίσης η συγκέντρωση των ανόργανων θρεπτικών ιόντων και της χλωροφύλλης-α και μετρήθηκαν η θερμοκρασία, το διαλυμένο στο νερό οξυγόνο και το ph του νερού. Για την πληρέστερη προσέγγιση της κατάστασης των παραπάνω οικοσυστημάτων προσδιορίστηκε και η ποικιλότητα του φυτοπλαγκτού χρησιμοποιώντας τους κατάλληλους δείκτες. 6

8 1. Υλικά και Μ έθοδοι 1.1. Περιγραφή της Περιοχής Έρευνας Οι λίμνες Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη και ο χείμαρρος Σκλήθρου βρίσκονται στο Νομό Φλώρινας στη Βόρεια Ελλάδα. Οι δύο λίμνες είναι καρστικές, αποτελούν κατάλοιπο της άλλοτε λίμνης Εορδαίας και σχηματίσθηκαν από γεωλογική καθίζηση της περιοχής (Cvijic, 1911). Ο χείμαρρος Σκλήθρου καταλήγει στη λίμνη Ζάζαρη, η οποία έχει έκταση 1,9 Km2 και βρίσκεται σε υπερθαλάσσιο ύψος 602 m. Τροφοδοτείται από την ευρύτερη λεκάνη απορροής που έχει έκταση περίπου 108 Km2. Η Ζάζαρη αποτελεί το υψηλότερο σημείο του συστήματος των τεσσάρων λιμνών (Χειμαδίτιδα, Πετρών, Βεγορίτιδα), οι οποίες επικοινωνούν μεταξύ τους. Η λίμνη Χειμαδίτιδα καταλαμβάνει επιφάνεια 10,8 km2 και βρίσκεται σε υπερθαλάσσιο ύψος 593 m, δηλαδή χαμηλότερα της Ζάζαρης, της οποίας τα νερά δέχεται μέσω μιας διώρυγας (Εικ. 1.1). Η λεκάνη απορροής της Χειμαδίτιδας υπολογίζεται ότι έχει έκταση περίπου 229 km2. Η Χειμαδίτιδα επικοινωνεί με τη λίμνη Πετρών μέσω διώρυγας στο βορειοανατολικό της τμήμα, ενώ μεγάλη έκταση της Χειμαδίτιδας καλύπτεται από καλαμώνες στο νότιο νοτιοανατολικό τμήμα της (Εικ. 1.2). 7

9 Εικόνα 1.2. Άποψη των καλαμώνων στη λίμνη Χειμαδίτιδα. Η σημασία της ευρύτερης περιοχής των λιμνών οφείλεται στην παρουσία τουλάχιστον δέκα διαφορετικών οικοτόπων και ποικίλων ειδών χλωρίδας και πανίδας. Οι λίμνες Ζάζαρη και Χειμαδίτιδα περιλαμβάνονται στο δίκτυο NATURA 2000 (δίκτυο προστατευόμενων περιοχών για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, της άγριας πανίδας και της αυτοφυούς χλωρίδας) Δειγματοληψίες και εργασίες πεδίου Στο χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος 2003 πραγματοποιήθηκαν με μηνιαία συχνότητα 12 δειγματοληψίες υλικού και μετρήσεις πεδίου στις λίμνες Ζάζαρη και Χ ειμαδίτιδα και το χείμαρρο Σκλήθρο. Οι δειγματοληψίες και οι μετρήσεις έλαβαν χώρα σε τέσσερις (X1, X2, X3 & X4) σταθμούς στη λίμνη Χειμαδίτιδα, δύο (Z1 & Z2) στη λίμνη Ζάζαρη και ένα (1) στο χείμαρρο Σκλήθρου (Εικ. 1.3). Καθώς στη λίμνη Ζάζαρη δεν υπήρχε η δυνατότητα χρήσης πλωτού μέσου όλα τα δείγματα (σταθμοί Ζ1 & Ζ2) ελήφθησαν από παραλίμνια σημεία. Τα δείγματα νερού λαμβάνονταν με δειγματολήπτη τύπου Ruttner (Εικ. 1.4) από όλο το μήκος της στήλης του νερού (μέσο μήκος στήλης στους σταθμούς Χ1, Χ2, Χ3: cm, στους σταθμούς Ζ1 & Ζ2: 70 cm) με εξαίρεση το σταθμό της λίμνης Χειμαδίτιδας με το μεγαλύτερο βάθος (Χ4, μέσο ετήσιο βάθος 180 cm), στον οποίο λαμβάνονταν δύο δείγματα, ένα από την επιφάνεια και ένα από τον πυθμένα. 8

10 Εικόνα 1.3. Σταθμοί δειγματοληψίας στις λίμνες Ζάζαρη και Χειμαδίτιδα και στον χείμαρρο Σκλήθρου. Εικόνα 1.4. Λήψη δείγματος νερού με δειγματολήπτη τύπου Ruttner. Τα δείγματα στο χείμαρρο Σκλήθρου λαμβάνονταν με πλαστικό δοχείο από το μέσο της κοίτης του. Δείγματα νερού λαμβάνονταν για τον προσδιορισμό α) της αφθονίας και της βιομάζας του φυτοπλαγκτού, β) της συγκέντρωσης της χλωροφύλλης-α (Chl-α), γ) της συγκέντρωσης του αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού και δ) της συγκέντρωσης των ανόργανων θρεπτικών ιόντων. Τα δείγματα νερού που προορίζονταν για τις μετρήσεις του φυτοπλαγκτού μεταφέρονταν σε πλαστικές φιάλες 200 ml και μονιμοποιούνταν αμέσως με την προσθήκη 1,5 % κατά όγκο διαλύματος Lugol (Rott, 1981). Οι ποσότητες του νερού που προορίζονταν για τον προσδιορισμό της συγκέντρωσης της Chl-α, του αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού και τω ν ανόργανων θρεπτικών ιόντων 9

11 μεταγγίζονταν σε φιάλες πολυαιθυλενίου (1L και μεταφέρονταν με φορητό ψυγείο στο εργαστήριο για περαιτέρω επεξεργασία. Ταυτόχρονα με τις δειγματοληψίες νερού πραγματοποιούνταν μετρήσεις που αφορούσαν στη θερμοκρασία του νερού (οc), το ρη και τη συγκέντρωση του διαλυμένου στο νερό οξυγόνο (mg/l). Οι μετρήσεις των παραπάνω παραμέτρων πραγματοποιήθηκαν με φορητές συσκευές του οίκου W.T.W. Για τον προσδιορισμό της διαφάνειας (διαπερατότητας) του νερού χρησιμοποιήθηκε ο δίσκος Secchi (Εικ. 1.5). Εικόνα 1.5. Προσδιορισμός της διαφάνειας (διαπερατότητας) του νερού με τη χρήση του δίσκου Secchi. Δειγματοληψίες νερού και μετρήσεις δεν πραγματοποιήθηκαν το Δεκέμβριο στους σταθμούς Χ2, Χ3, Χ4, Ζ2 και στο χείμαρρο Σκλήθρου λόγω παγετού και τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο στο χείμαρρο Σκλήθρου λόγω αποξήρανσης του χειμάρρου. Τον Αύγουστο, λόγω μεγάλης πτώσης της στάθμης του νερού στη λίμνη Ζάζαρη, δείγματα λήφθηκαν μόνο στο σταθμό Ζ Μετρήσεις εργαστηρίου Ποσοτικός Προσδιορισμός Ανόργανων Θρεπτικών Ιόντων Τα δείγματα νερού που συλλέχθηκαν για τον υπολογισμό της συγκέντρωσης των ανόργανων θρεπτικών ιόντων διηθήθηκαν σε ηθμούς ΘΕ - W hatm ann (0,45μm 10

12 διάμετρος πόρων). Το διηθημένο νερό στη συνέχεια μεταγγίστηκε σε φιάλες πολυαιθυλενίου όγκου 200 ml, όπου και διατηρήθηκε σε συνθήκης ψύξης μέχρι την ανάλυσή του. Τα ανόργανα θρεπτικά ιόντα που προσδιορίστηκαν ήταν τα νιτρικά (ΝΟ3-Ν), τα νιτρώδη (ΝΟ2-Ν), τα αμμωνιακά (ΝΗ4-Ν), τα πυριτικά (SiO2-Si), και τα φωσφορικά (Ρ 0 4-Ρ). Τα αμμωνιακά ιόντα προσδιορίστηκαν σύμφωνα με τη μέθοδο Liddicoat et al. (1976), ενώ τα νιτρικά και τα νιτρώδη ιόντα, καθώς και οι ανόργανες ενώσεις φωσφόρου και πυριτίου μετρήθηκαν σύμφωνα με μεθόδους που περιγράφονται από τους Strickland & Parsons (1968). Η συγκέντρωση όλων των θρεπτικών ιόντων στο νερό προσδιορίστηκε φωτομετρικά με φασματοφωτόμετρο τύπου LKB U ltrospec II της εταιρείας Biochrom Ποιοτικός και ποσοτικός προσδιορισμός φυτοπλαγκτού Για την ταυτοποίηση των φυτοπλαγκτικών οργανισμών χρησιμοποιήθηκε κυρίως συμπυκνωμένο υλικό που συλλέχθηκε με ειδική συσκευή (πλαγκτοσυλλέκτη, διάμετρος πόρων 30 μm) (Εικ. 1.6). Εικόνα 1.6. Συλλογή συμπυκνωμένου υλικού με πλαγκτοσυλλέκτη (διάμετρος πόρων 30 pm) Η αναγνώριση και ταξινόμηση των φυτοπλαγκτικών οργανισμών έγινε με βάση τα μορφομετρικά χαρακτηριστικά τους και με τη χρήση κατάλληλων συγγραμμάτων των: Schiller (1937), Huber- Pestalozzi (1938, 1941, 1942, 1950, 1955, 1983), Tikkanen (1986), K om arek & Anagnostidis (1985, 1986, 1988, 1989) και N ygaard (2001). 11

13 Για τον προσδιορισμό της αφθονίας του φυτοπλαγκτού χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος καθίζησης των κυττάρων σε ειδικούς θαλάμους κατά Utermöhl (1958). Οι μετρήσεις αφθονίας έγιναν σε ανάστροφο μικροσκόπιο (Zeiss ID 03). Η βιομάζα των φυτοπλαγκτικών οργανισμών έγινε με βάση τον προσδιορισμό του κυτταρικού όγκου των οργανισμών χρησιμοποιώντας κατάλληλους γεωμετρικούς τύπους (Edler, 1979). Για τον προσδιορισμό των διαστάσεων των κυττάρων μετρήθηκαν τουλάχιστον 30 κύτταρα για κάθε είδος. Θεωρήθηκε δεδομένο ότι η μέση ειδική πυκνότητα του κυττάρου είναι 1 g/cm Προσδιορισμός συγκέντρωσης χλωροφύλλης-α (Chl-α ) και αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού Για τον υπολογισμό της συγκέντρωσης της Chl-α, διηθήθηκε δείγμα νερού (όγκου ml, ανάλογα με την πυκνότητα του σωματιδιακού υλικού) σε ηθμούς GF- W hatmann διαμέτρου 0,45 μm. Οι ηθμοί στη συνέχεια τοποθετήθηκαν σε διάλυμα μεθανόλης (90%), όπου παρέμειναν για 24 ώρες απουσία φωτός στους 4 C μέχρι τελικής εκχύλισης της Chl-α. Ο υπολογισμός της συγκέντρωσης της Chl- α έγινε σύμφωνα με τη φασματοφωτομετρική μέθοδο των Strickland & Parsons (1968). Για τον υπολογισμό του αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού και το διαχωρισμό του σε ανόργανο και οργανικό χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος τω ν Strickland & Parsons (1968) Στατιστική επεξεργασία Δείκτες ποικιλότητας Για την εκτίμηση της ποικιλότητας του φυτοπλαγκτού χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθοι δείκτες ποικιλότητας: Αριθμός ειδών (Species richness, S), ομοιογένεια κατανομής ειδών (Evenness, J ) και οι δείκτες των Shannon (H ) και Gleason (d). Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης Simpson (D) για την εκτίμηση της επικράτησης των ειδών (M argalef 1958, Pielou 1975, Odum 1980) (Π ίνακας Ι). 12

14 Πίνακας Ι. Εξισώσεις δεικτών ποικιλότητας. J H ' u H ' b H 'm ax H 'm ax d 1 1 ln N ln B H S ni. ni S bi. bi N x log2 N - Σ j x log 2 B D y-^t=s f ni 'Nj2 f bi 'Nj2 Σ = 1f N J, Σ = 1f B J όπου, ni και bi είναι η αφθονία και η βιομάζα του κάθε είδους I αντίστοιχα, N και B είναι η συνολική αφθονία και βιομάζα του φυτοπλαγκτού αντίστοιχα και S ο συνολικός αριθμός ειδών Ομαδοποίηση - Συσχετίσεις Οι σταθμοί δειγματοληψίας ομαδοποιήθηκαν μεταξύ τους με βάση τις φυσικοχημικές και τις βιολογικές παραμέτρους, που μετρήθηκαν, με την ανάλυση ομαδοποίησης (Cluster Analysis). Επιπλέον, ο έλεγχος της συσχέτισης των μεταβολών της αφθονίας και της βιομάζας του φυτοπλαγκτού με τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των λιμνών έγινε με το μη παραμετρικό τεστ Spearman (Euclidean distances). 13

15 2. Αποτελέσματα φυσικοχημικών παραμέτρων 2.1. Λίμνη Χειμαδίτιδα Φυσικοχημικές παράμετροι Θερμοκρασία νερού Η θερμοκρασία του νερού αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική φυσική παράμετρο, καθώς επιδρά στις υδροβιολογικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα σε ένα υδάτινο οικοσύστημα. Η θερμοκρασία του νερού στη λίμνη Χ ειμαδίτιδα κυμάνθηκε μεταξύ 3,4 και 25,9 0 στη διάρκεια του ετήσιου κύκλου μετρήσεων. Οι χαμηλότερες τιμές θερμοκρασίας σε όλους τους σταθμούς μετρήθηκαν το μήνα Δεκέμβριο (2002), σε συνθήκες παγετού των υγροτόπων, και τον Ιανουάριο (2003), και οι υψηλότερες τον Ιούλιο. Το μικρό βάθος της λίμνης (40-70 cm) δεν επιτρέπει τη θερμική στρωμάτωση της λίμνης, με εξαίρεση το σταθμό Χ4 στον οποίο το βάθος ήταν κατά μέσο όρο 1,8 m. Η διαφορά της θερμοκρασίας του νερού μεταξύ επιφάνειας και πυθμένα (σταθμός Χ4) κυμάνθηκε από 0,1 ως 1,7 0 με τις υψηλότερες τιμές στο επιφανειακό στρώμα νερού, ενώ μόνο τον Αύγουστο η θερμοκρασία του νερού ήταν υψηλότερη (κατά 2,9 0) στο στρώμα νερού κοντά στον πυθμένα. Αναλυτικά, οι χρονικές μεταβολές της θερμοκρασίας του νερού σε κάθε σταθμό δειγματοληψίας στη λίμνη Χειμαδίτιδα παρουσιάζονται στα διαγράμματα των εικόνων 2.1 και 2.2. Θερμοκρασία Χ1 Θερμοκρασία Χ2 Εικόνα 2.1. Χρονικές μεταβολές της θερμοκρασίας του νερού ( C) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος 2003 (σταθμοί Χ1 και Χ2). 14

16 Θερμοκρασία Χ3 Θερμοκρασία Χ4(0) Θερμοκρασία Χ4(πυθ) Εικόνα 2.2. Χρονικές μεταβολές της θερμοκρασίας του νερού (oc) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος 2003 (σταθμοί Χ3 και Χ4) Διαλυμένο Οξυγόνο Η συγκέντρωση του διαλυμένου στο νερό οξυγόνου παρουσίασε μεγάλες μεταβολές κατά τη διάρκεια του έτους. Οι χαμηλότερες τιμές διαλυμένου οξυγόνου (0,78-3,06 mg/l) μετρήθηκαν σε όλους τους σταθμούς το Μάιο, ενώ οι υψηλότερες (8,98-11,30 mg/l) τον Απρίλιο, με εξαίρεση το σταθμό Χ2, όπου οι μέγιστες τιμές καταγράφηκαν τον Αύγουστο. Ό πως φαίνεται στα διαγράμματα της εικόνας 2.3, οι υψηλότερες συγκεντρώσεις διαλυμένου οξυγόνου μετρήθηκαν στη χειμερινή περίοδο και στην αρχή της εαρινής περιόδου, ενώ οι χαμηλότερες στη θερμή περίοδο, γεγονός που πιθανότατα σχετίζεται με τη μειωμένη διαλυτότητα του οξυγόνου λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας. 15

17 Οξυγόνο Χ1 Εικόνα 2.3. Χρονικές μεταβολές του διαλυμένου στο νερό οξυγόνου (mg/l) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος ρη Το ρη, όπως και το διαλυμένο οξυγόνο, συνιστούν ιδιαίτερα σημαντικές παραμέτρους, καθώς οι τιμές τους σχετίζονται άμεσα με τη φωτοσυνθετική δραστηριότητα των φωτοαυτότροφων οργανισμών. Οι τιμές του ρη στο χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος 2003 κυμάνθηκαν μεταξύ 7,85 και 10,30. Ό πως φαίνεται στα διαγράμματα της εικόνας 2.4, οι υψηλότερες τιμές (10,05-10,30) μετρήθηκαν σε όλους τους σταθμούς το Σεπτέμβριο, ενώ οι χαμηλότερες το Μάιο στους σταθμούς Χ2 και Χ4, τον Ιανουάριο στο σταθμό Χ1 και το Φεβρουάριο στο σταθμό Χ3. Ωστόσο, στους δύο τελευταίους σταθμούς παρατηρήθηκαν χαμηλές τιμές και το Μάιο. 16

18 ρη Χ1 ρη Χ2 ρη Χ3 I ρη Χ4(0) ρη Χ4(πυθ) Εικόνα 2.4. Χρονικές μεταβολές του ρη στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος Ανόργανα θρεπτικά ιόντα Μεταξύ των σταθμών, οι υψηλότερες μέσες ετήσιες τιμές των ενώσεων ανόργανου αζώτου και φωσφόρου μετρήθηκαν στο σταθμό Χ1, ο οποίος βρίσκεται πλησίον του σημείου εκβολής υδάτινων μαζών από το κανάλι σύνδεσης των λιμνών Ζάζαρης και Χειμαδίτιδας. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις πυριτίου μετρήθηκαν στο σταθμό Χ2 (Εικ. 2.5). 17

19 Τυπική Απόκλιση Μέση Τιμή Τυπική Απόκλιση Εικόνα 2.5. Μέσες ετήσιες τιμές (μμ) και τυπική απόκλιση των τιμών των συγκεντρώσεων των ανόργανων θρεπτικών ιόντων (ΝΗ4-Ν, ΝΟ3-Ν, ΝΟ2-Ν, Ρ 04-Ρ, Si0 2-Si) στους τέσσερις σταθμούς δειγματοληψίας στη λίμνη Χειμαδίτιδα Άζωτο Το άζωτο λαμβάνεται από τους φυτικούς οργανισμούς κυρίως με τη μορφή ανόργανων ιόντων, ενώ προκαρυωτικοί οργανισμοί, όπως τα κυανοβακτήρια, έχουν τη δυνατότητα δέσμευσης του ατμοσφαιρικού αζώτου. Τα νιτρικά (ΝΟ3-Ν), νιτρώδη (ΝΟ2-Ν) και αμμωνιακά (ΝΗ4-Ν) ιόντα αποτελούν τις κύριες ανόργανες ενώσεις του αζώτου που αξιοποιούνται από τους υδρόβιους αυτότροφους (φωτοσυνθετικούς) οργανισμούς. Οι συγκεντρώσεις των παραπάνω ανόργανων ενώσεων του αζώτου σε ένα λιμναίο σύστημα συνήθως εξαρτώνται από εξωτερικές παροχές (απόβλητα, αποπλύσεις γεωργικών καλλιεργειών, υπόγειες εισροές), τη βακτηριακή αποικοδόμηση του οργανικού υλικού, τις βιολογικές διεργασίες τω ν ζωικών 18

20 οργανισμών καθώς και από τη χημική (οξειδοαναγωγική) ισορροπία μεταξύ των νιτρικών, νιτρωδών και αμμωνιακών ιόντων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των μετρήσεων (Φεβρουάριος Ιανουάριος 2003) οι συγκεντρώσεις των ανόργανων ενώσεων του αζώτου παρουσίασαν αξιοσημείωτες μεταβολές κατά τη διάρκεια του έτους. Ό πως φαίνεται στην εικόνα 2.6, τα αμμωνιακά ιόντα αποτέλεσαν τη σημαντικότερη μορφή ανόργανου αζώτου (82% του ολικού ανόργανου αζώτου), ενώ ακολούθησαν τα νιτρικά (17%) και τα νιτρώδη (1%). ΝΗ4-Ν Ν03-Ν Ν02-Ν Εικόνα 2.6. Ποσοστιαία συμμετοχή των ΝΗ4-Ν, ΝΟ3-Ν και ΝΟ2-Ν στο συνολικό ανόργανο άζωτο στη λίμνη Χειμαδίτιδα. Οι συγκεντρώσεις των αμμωνιακών ιόντων για όλους τους σταθμούς της λίμνης Χειμαδίτιδας κυμάνθηκαν μεταξύ μη ανιχνεύσιμων τιμών και 174,94 μμ. Οι υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν το μήνα Απρίλιο, με εξαίρεση το σταθμό Χ1, όπου η μέγιστη τιμή μετρήθηκε το Νοέμβριο. Οι χαμηλότερες τιμές της συγκέντρωσης των αμμωνιακών ιόντων καταγράφηκαν κατά τη θερινή περίοδο (Εικ. 2.7). Κατά τη διάρκεια του έτους οι συγκεντρώσεις των νιτρικών ιόντων στη λίμνη Χειμαδίτιδα κυμάνθηκαν από μη ανιχνεύσιμες τιμές ως 37,07 μμ. Οι υψηλότερες τιμές μετρήθηκαν το μήνα Δεκέμβριο στο σταθμό Χ1 και το μήνα Ιανουάριο στους υπόλοιπους σταθμούς. Σημειώνεται ότι το μήνα Δεκέμβριο η λίμνη Χειμαδίτιδα ήταν παγωμένη και λήφθηκε μόνο ένα δείγμα πλησίον του σταθμού Χ1, όπου η πρόσβαση ήταν εφικτή. Οι χαμηλότερες τιμές νιτρικών ιόντων καταγράφηκαν, όπως φαίνεται στην εικόνα 2.8, κατά τη θερινή περίοδο (κυρίως τον Ιούλιο). Ό πως και στην περίπτωση των νιτρικών ιόντων, οι μέγιστες συγκεντρώσεις των νιτρωδών ιόντων (1,79 μμ) μετρήθηκαν το μήνα Δεκέμβριο στο σταθμό Χ1 και το μήνα Ιανουάριο στους υπόλοιπους σταθμούς. Μη ανιχνεύσιμες ήταν οι συγκεντρώσεις τω ν νιτρωδών ιόντων στην αρχή της εαρινής και θερινής περιόδου (Εικ. 2.9). 19

21 ΝΗ4-Ν Χ1 μμ Εικόνα 2.7. Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης των αμμωνιακών ιόντων (μμ) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος

22 40 ν ο 3-ν Χ Ν03-Ν Χ4(0) Ν03-Ν Χ4(πυθ) Εικόνα 2.8. Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης των νιτρικών ιόντων (μμ) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος Εικόνα 2.9. Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης των νιτρωδών ιόντων (μμ) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος

23 2.Ι.2.2. Φώσφορος Ο φώσφορος αποτελεί έναν από τους περιοριστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού στα υδάτινα οικοσυστήματα. Τα πλαγκτικά μικροφύκη προτιμούν τα ορθοφωσφορικά ιόντα (ΡΟ4-Ρ) από τις υπόλοιπες ενώσεις φωσφόρου που υπάρχουν στο νερό. Οι συγκεντρώσεις των ορθοφωσφορικών παρουσίασαν αξιοσημείωτες μεταβολές κατά τη διάρκεια του έτους, με τις τιμές να κυμαίνονται μεταξύ μη ανιχνεύσιμων και 7,68 μμ. Στους σταθμούς Χ1, Χ2 και Χ3 οι μέγιστες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν τον Αύγουστο, ενώ στο σταθμό Χ4 μέγιστες τιμές παρατηρήθηκαν το Σεπτέμβριο στο επιφανειακό στρώμα νερού και τον Ιούλιο στο στρώμα νερού κοντά στον πυθμένα (περίπου 1,5 m). Μη ανιχνεύσιμες ήταν οι συγκεντρώσεις των ορθοφωσφορικών ιόντων τους εαρινούς μήνες Μ άρτιο και Απρίλιο σε όλους τους σταθμούς. Επιπλέον, μηδενικές ήταν οι τιμές των ορθοφωσφορικών το φθινόπωρο στους σταθμούς Χ1, Χ2 και Χ3, τον Οκτώβριο και το Νοέμβριο στο επιφανειακό δείγμα του σταθμού Χ4 και τους μήνες Σεπτέμβριο και Ν οέμβριο στο δείγμα πυθμένα του τελευταίου σταθμού (Εικ. 2.10). μμ μμ Εικόνα Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης του φωσφόρου (μμ) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος

24 Πυρίτιο Εκτός από τις ενώσεις του αζώτου και του φωσφόρου, σημαντικό ρόλο στην παραγωγικότητα των υδάτινων οικοσυστημάτων διαδραματίζει το πυρίτιο, το οποίο αποτελεί δομικό συστατικό του κυτταρικού τοιχώματος των Διατόμων και Πυριτιομαστιγωτών. Βασική πηγή τροφοδοσίας πυριτίου αποτελεί ο φλοιός της γης, και για το λόγο αυτό οι συγκεντρώσεις του πυριτίου είναι σχετικά υψηλές σε περιοχές που δέχονται νερά από τη διάβρωση εδάφους. Στη λίμνη Χειμαδίτιδα οι συγκεντρώσεις του πυριτίου παρουσίασαν σημαντικές μεταβολές και κυμάνθηκαν μεταξύ μη ανιχνεύσιμων και 180,78 μμ. Ό πως φαίνεται στην εικόνα 2.11, οι υψηλότερες συγκεντρώσεις μετρήθηκαν κατά τη θερινή περίοδο (κυρίως τον Αύγουστο), ενώ οι χαμηλότερες το μήνα Φεβρουάριο. Εικόνα Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης του πυριτίου (μμ) στη λίμνη Χειμαδίτιδα κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος

25 2.1.3 Διαφάνεια νερού Η στάθμη (βάθος) της λίμνης Χειμαδίτιδας παρουσίασε αξιοσημείωτες μεταβολές ( cm) κατά τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου (Φεβρουάριος Ιανουάριος 2003) (Εικ. 2.12). Η διαφάνεια του νερού περιορίστηκε κατά μέσο όρο στο 40% περίπου του μήκους της στήλης του νερού σε όλους τους σταθμούς. Ό πως φαίνεται στα διαγράμματα της εικόνας 2.12, η μεγαλύτερη διαφάνεια του νερού (ως και 100% της στήλης) παρατηρήθηκε κατά τους χειμερινούς μήνες, ενώ μικρότερη ήταν η διαφάνεια του νερού (12,5%) κατά τη θερινή περίοδο και τις αρχές του φθινοπώρου. Εικόνα Τα βάθη των σταθμών και οι τιμές διαφάνειας (τιμές δίσκου Secchi, cm) στη λίμνη Χειμαδίτιδα Αιωρούμενο σωματιδιακό υλικό Στη λίμνη Χειμαδίτιδα το αιωρούμενο σωματιδιακό υλικό συνίστατο σε ποσοστό περίπου 11,6% από ανόργανο και 88,4% από οργανικό σωματιδιακό υλικό. Οι τιμές του ολικού αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού κυμάνθηκαν μεταξύ 10 και 476,2 mg/l, του ανόργανου μεταξύ 0 και 38,75 και του οργανικού μεταξύ 4,67 και 476,2 m g /L. Οι υψηλότερες τιμές αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού καταγράφηκαν στο σταθμό Χ1, ενώ στους υπόλοιπους σταθμούς οι τιμές κυμάνθηκαν σε χαμηλότερα επίπεδα. Τα μέγιστα του ολικού σωματιδιακού υλικού παρατηρήθηκαν το μήνα 24

26 Οκτώβριο στους σταθμούς Χ1 και Χ2 και συνέπιπταν με τα μέγιστα του οργανικού υλικού. Αντίθετα, στους σταθμούς Χ3 και Χ4 τα μέγιστα του ολικού σωματιδιακού υλικού παρατηρήθηκαν τους μήνες Αύγουστο και Σεπτέμβριο και συνέπιπταν με τις μέγιστες τιμές τόσο του οργανικού όσο και του ανόργανου σωματικού υλικού. Οι χρονικές μεταβολές του αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού παρουσιάζονται στις εικόνες 2.13, 2.14 και Ολικό Χ 1 Ολικό Χ2 80η 60- Ολικό Χ3 ΟλικόΧ4(0) Ολικό Χ4πυθ Εικόνα Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης (mg/l) του ολικού αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού στους σταθμούς της λίμνης Χειμαδίτιδας. Ανόργανο Χ1 Ανόργανο Χ2 15 Ανόργανο Χ2 ΑνόργανοΧ4(0) 40 Ανόργανο Χ4πυθ Εικόνα Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης (mg/l) του ανόργανου αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού στους σταθμούς της λίμνης Χειμαδίτιδας. 25

27 Οργανικό Χ3 ΟργανικόΧ4(0) Οργανικό Χ4πυθ Εικόνα Χρονικές μεταβολές της συγκέντρωσης (mg/l) του οργανικού αιωρούμενου σωματιδιακού υλικού στους σταθμούς της λίμνης Χειμαδίτιδας. 26

28 2.2. Λίμνη Ζάζαρη και Χείμαρρος Σκλήθρου Φυσικοχημικές παράμετροι Θερμοκρασία νερού Η θερμοκρασία του νερού στη λίμνη Ζάζαρη κυμάνθηκε μεταξύ 4,2 και 26,9 C. Οι χαμηλότερες τιμές θερμοκρασίας σε όλους τους σταθμούς καταγράφηκαν το Δεκέμβριο (2002), όταν λίμνη ήταν παγωμένη, και τον Ιανουάριο (2003), ενώ οι υψηλότερες τιμές μετρήθηκαν τον Ιούλιο. Η θερμοκρασία του νερού στο χείμαρρο Σκλήθρου κυμάνθηκε μεταξύ 5,5 και 24,2 οc, τιμές οι οποίες καταγράφηκαν τους μήνες Ιανουάριο και Σεπτέμβριο αντίστοιχα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο χείμαρρος Σκλήθρου ήταν παγωμένος το μήνα Δεκέμβριο, όταν στις λίμνες Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη καταγράφηκαν οι ελάχιστες τιμές θερμοκρασίας και πλήρως αποξηραμένος τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο (Εικ. 2.16), όταν στις λίμνες καταγράφηκαν οι μέγιστες τιμές θερμοκρασίας. Για το λόγο αυτό πιθανότατα, το εύρος τιμών θερμοκρασίας στο χείμαρρο Σκλήθρου κατά τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου παρουσιάστηκε μικρότερο. Οι μηνιαίες μεταβολές της θερμοκρασίας του νερού σε κάθε σταθμό δειγματοληψίας στη λίμνη Ζάζαρη και το χείμαρρο Σκλήθρου παρουσιάζονται στα διαγράμματα της εικόνας Εικόνα Αποξηραμένος ο χείμαρρος Σκλήθρου τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο Διαλυμένο Οξυγόνο Η συγκέντρωση του διαλυμένου στο νερό οξυγόνου παρουσίασε μεγάλες μεταβολές κατά τη διάρκεια του έτους στη λίμνη Ζάζαρη και μικρότερες αλλά αξιοσημείωτες στο χείμαρρο Σκλήθρου. Οι χαμηλότερες τιμές διαλυμένου οξυγόνου στους δύο σταθμούς της λίμνης Ζάζαρης (2,48-2,84 mg/l) μετρήθηκαν το Μάιο, ενώ οι υψηλότερες (11,02-11,45 mg/l) το Μ άρτιο (Εικ. 2.18). Οι τιμές του διαλυμένου οξυγόνου στο χείμαρρο Σκλήθρου κυμάνθηκαν μεταξύ 3,4 και 7,6 mg/l. Όπως φαίνεται στα διαγράμματα της εικόνας 2.17, οι υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν κατά το τέλος της χειμερινής περιόδου και τις αρχές της εαρινής, ενώ οι χαμηλότερες κατά τη θερμή περίοδο (Μ άιος - Οκτώβριος). 27

29 Θερμοκρασία Ζ1 27 Θερμοκρασία Σκλήθρος Εικόνα Χρονικές μεταβολές της θερμοκρασίας νερού (οc) στη λίμνη Ζάζαρη και το χείμαρρο Σκλήθρου κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος Εικόνα Χρονικές μεταβολές του διαλυμένου στο νερό οξυγόνου (mg/l) στη λίμνη Ζάζαρη και το χείμαρρο Σκλήθρου κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος

30 ρη Οι τιμές του ρη στη λίμνη Ζάζαρη κυμάνθηκαν σε χαμηλότερα επίπεδα (7,75-9,91) σε σχέση με τη λίμνη Χειμαδίτιδα. Ό πως φαίνεται στα διαγράμματα της εικόνας 2.15, οι υψηλότερες τιμές μετρήθηκαν το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου, ενώ οι χαμηλότερες κατά τα τέλη του φθινοπώρου και κατά τη χειμερινή περίοδο. Οι μεταβολές των τιμών ρη στο χείμαρρο Σκλήθρου ήταν μικρότερες (7,71-7,91) σε σχέση με τις λίμνες Ζάζαρη και Χειμαδίτιδα κατά τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου (Εικ. 2.19). Εικόνα Χρονικές μεταβολές του ρη στη λίμνη Ζάζαρη και τον χείμαρρο Σκλήθρου κατά το χρονικό διάστημα Φεβρουάριος Ιανουάριος Ανόργανα Θρεπτικά Ιόντα Οι μέσες ετήσιες τιμές των ανόργανων θρεπτικών ιόντων καταγράφηκαν υψηλότερες στο χείμαρρο Σκλήθρου συγκριτικά με τη λίμνη Ζάζαρη. Όσον αφορά στους δύο σταθμούς της λίμνης Ζάζαρης, με την εξαίρεση των πυριτικών ιόντων, οι συγκεντρώσεις των ανόργανων μορφών του αζώτου και του φωσφόρου παρουσιάστηκαν υψηλότερες στο σταθμό Ζ2, ο οποίος βρίσκεται πλησίον του Σκλήθρου (Εικ. 2.20). 29

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση της Λίμνης Ισμαρίδας & Διερεύνηση στοιχείων του τροφικού πλέγματος στο πλαίσιο των δράσεων αποκατάστασης της λίμνης

Παρακολούθηση της Λίμνης Ισμαρίδας & Διερεύνηση στοιχείων του τροφικού πλέγματος στο πλαίσιο των δράσεων αποκατάστασης της λίμνης 0 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Eπιστημονικώς Yπεύθυνη: Mαρία Mουστάκα Επιτροπή Ερευνών: Ερευνητικό Έργο 85895 Παρακολούθηση της Λίμνης Ισμαρίδας & Διερεύνηση στοιχείων του τροφικού

Διαβάστε περισσότερα

(LIFE00/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας. Γεωπόνος

(LIFE00/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας. Γεωπόνος Έργο LIFE-Nature : Διατήρηση-Διαχείριση των λιμνών Χειμαδίτιδα-Ζάζαρη (LIFE/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας Μανώλης Αναστασιάδης Γεωπόνος

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Λιμνοθάλασσες οι λιμνοθάλασσες είναι παράκτιες υδάτινες περιοχές με μικρό βάθος και συνήθως χωρίζονται από τη γειτονική θαλάσσια περιοχή με φυσικό φράκτη την αμμολουρίδα η οποία διαχωρίζει και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου)

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 8 Η ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 2. Καταστάσεις του νερού : το νερό είναι η μοναδική ουσία στη γη που βρίσκεται στη φύση και με τις τρεις μορφές τις (υγρή στερεά

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υδατικών οικοσυστηµάτων: η περίπτωση του Σαρωνικού κόλπου Π. Παναγιωτίδης, ΕΛΚΕΘΕ

ιαχείριση υδατικών οικοσυστηµάτων: η περίπτωση του Σαρωνικού κόλπου Π. Παναγιωτίδης, ΕΛΚΕΘΕ ιαχείριση υδατικών οικοσυστηµάτων: η περίπτωση του Σαρωνικού κόλπου Π. Παναγιωτίδης, ΕΛΚΕΘΕ Βιβλιογραφία ΕΚΘΕ, 1988. Καταγραφή βιολογικών παραµέτρων του Σαρωνικού Κόλπου για την περίοδο Ιανουαρίου- εκεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ»

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ» ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 2000-2006 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 75% ΑΠΟ ΤΟ Ε. Τ. Π. Α. ΚΑΙ 25% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Εργαστήριο Οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Γ. Συλαίος 1, Ν. Καμίδης 1,2, & Β. Τσιχριντζής 1 1 Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΥΑΝΟΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗ ΛΙΜΝΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΥΑΝΟΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗ ΛΙΜΝΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΥΑΝΟΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗ ΛΙΜΝΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υδάτων Λίμνης Παμβώτιδας. (Lake Pamvotis Water Monitoring Programm) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υδάτων Λίμνης Παμβώτιδας. (Lake Pamvotis Water Monitoring Programm) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Πρόγραμμα Παρακολούθησης Υδάτων Λίμνης Παμβώτιδας (Lake Pamvotis Water Monitoring Programm) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Min-Max Επιφάνειας: 7,6 (Φεβ) 28,5 (Ιουλ) Min-Max Πυθμένα: 6,1 (Φεβ) 25,3 (Ιουλ) Jun_Temperature_S3

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Στεφανίδης

Κωνσταντίνος Στεφανίδης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης Οικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ.. ΓΗ: Ο «ΜΠΛΕ ΠΛΑΝΗΤΗΣ» ΩΚΕΑΝΟΙ 71% της επιφάνειας - (90% της επιφάνειας του νοτίου ημισφαιρίου, 50% του βορείου ημισφαιρίου) Earth? or ΘΑΛΑΣΣΑ!! Φυσικά και

Διαβάστε περισσότερα

PRESENT TROPHIC STATE EVALUATION OF LAKE TRICHONIS - COMPARISON WITH PREVIOUS DATA

PRESENT TROPHIC STATE EVALUATION OF LAKE TRICHONIS - COMPARISON WITH PREVIOUS DATA 9 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 2009 - Πρακτικά, Τόμος ΙΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΤΡΟΦΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙΔΑΣ - ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ντούλκα Ε., Κεχαγιάς Γ. Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών

Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Παρουσίαση της μεθοδολογίας επισκόπησης υδρόβιων μακροφύτων ως μέσου για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης των ελληνικών λιμνών Γιώργος Πουλής, Δημήτρης Ζέρβας, Βασιλική Τσιαούση e-mail: gpoulis@ekby.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΟΥ ΧΩΡΟΥ: η περίπτωση του Κόλπου Καλλονής στις αρχές της δεκαετίας του 90

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΟΥ ΧΩΡΟΥ: η περίπτωση του Κόλπου Καλλονής στις αρχές της δεκαετίας του 90 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΟΥ ΧΩΡΟΥ: η περίπτωση του Κόλπου Καλλονής στις αρχές της δεκαετίας του 90 Π. Παναγιωτίδης φυσιογνώστης-ωκεανογράφος Ερευνητής ΕλΚεΘΕ Σύνοψη Αφορµή της ενασχόλησης µε το

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

LIFE04/ENV/GR/000099 με τίτλο:

LIFE04/ENV/GR/000099 με τίτλο: με τίτλο: Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των αρχών της Water Agenda 21 και

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 1893. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2011 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ.

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 1893. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2011 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 193 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 3//11 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ. ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΜΗΝΩΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ- ΜΑΡΤΙΟΥ- ΑΠΡΙΛΙΟΥ- 11 ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΣΜΟΣ (Trophy ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ

ΤΡΟΦΙΣΜΟΣ (Trophy ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ(TROPHIC STATE) Trophy) ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΣΜΟΣ (Trophy ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ (TROPHIC STATE) χρησιμοποιείται για να περιγράψει το βαθμό παραγωγικότητας μιας λίμνης.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K.

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Ανασκόπηση Λειτουργίας θυροφράγματος Κούλας και Διαχείρισης στάθμης λίμνης Μικρής Πρέσπας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486.

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51 Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Εικόνα 2. Σχηματική αναπαράσταση της δομής και λειτουργίας εγκατάστασης δευτερογενούς επεξεργασίας λυμάτων. 3. Όμως

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΙΕΣΕΩΝ, ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΝΑΡΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΒΕΓΟΡΙΤΙ ΑΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΙΕΣΕΩΝ, ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΝΑΡΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΒΕΓΟΡΙΤΙ ΑΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΙΕΣΕΩΝ, ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΝΑΡΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΒΕΓΟΡΙΤΙ ΑΣ Από τη ήµητρα Γ. ηµητρακοπούλου Εισαγωγή Η πολύπλευρη και πολυδιάσταση ανθρώπινη ύπαρξη προβάλλει το αίτηµα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις)

Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις) Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις) Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου.

Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου. Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου. Στο πλαίσιο του προγράμματος INTERRREG IIIb/WERMED (Weatherrouting dans la Méditerranée Occidentale) το Εθνικό Αστεροσκοπείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Παράκτιων Υδατικών Συστημάτων

ιαχείριση Παράκτιων Υδατικών Συστημάτων ιαχείριση Παράκτιων Υδατικών Συστημάτων Κεφάλαιο 2 είκτες Τροφικής Κατάστασης & Κύκλοι Θρεπτικών Αλάτων ρ. Γιώργος Συλαίος Ωκεανογράφος Επ. Καθηγητής ΤΜΠ- ΠΘ Πρωτογενής Παραγωγή Εκροή Θρεπτικών Αλάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2007

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2007 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 27 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΤΙΟΣ 28 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... Ποταμός Αλιάκμονας...

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Λαζαρίδου Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Επιστημονικός Υπεύθυνη

Μαρία Λαζαρίδου Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Επιστημονικός Υπεύθυνη Μαρία Λαζαρίδου Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Επιστημονικός Υπεύθυνη Παρακολούθηση Φυτοπλαγκτού Τοξικότητας Βιολογικής Προέλευσης ΟΜΙΚΡΟΝ Ε.Π.Ε. Στέργιος Διαμαντόπουλος Παρακολούθηση Ιχθυοπανίδας Σπύρος Γκέλης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΝΙΑΙΩΝ ΑΠΔ ΟΙΚΟΔΟΜΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΔΩΝ 01/2015 12/2015

ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΝΙΑΙΩΝ ΑΠΔ ΟΙΚΟΔΟΜΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΔΩΝ 01/2015 12/2015 ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΝΙΑΙΩΝ ΑΠΔ ΟΙΚΟΔΟΜΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΔΩΝ 01/2015 12/2015 ΜΗΝΑΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΥΠΟΒΟΛΗ Α.Π.Δ. ΣΕ ΥΠΟΚ/ΜΑ ή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ. ΜΗΝΑΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΥΠΟΒΟΛΗ Α.Π.Δ. ΜΕΣΩ

Διαβάστε περισσότερα

2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ

2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ 2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ Έρευνα της οικολογικής κατάστασης του Πηνειού ποταµού µε έµφαση στη ρύπανση Στην περιοχή ευθύνης του Ν. Τρικάλων Σκοπός της έρευνας είναι η καταγραφή και διερεύνηση της υφιστάµενης

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΛΕΓ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8

Κωδικός: ΛΕΓ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 Κωδικός: ΛΕΓ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα που προορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε. Μπακέας, 2013 Πηγή: Α. Βαλαβανίδης «Οικοτοξικολογία και Περιβαλλοντική Τοξικολογία», Τµήµα Χηµείας, ΕΚΠΑ, Αθήνα 2007, Κεφ.11. Οι κυριότεροι τοµείς οικοτοξικολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού,

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί που περιέχουν 132 10 9 km 3 νερού. Οι παγετοί που περιέχουν 292 10 6 km 3 νερού.

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Περιβαλλοντικοί παράγοντες και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Νερό Ολοι οι οργανισμοί αποτελούνται κατά μεγάλο ποσοστό από νερό ανεξάρτητα από το εάν ζουν σε χερσαία ή υδατικά περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Το νερό των κατακρημνισμάτων ακολουθεί διάφορες διαδρομές στη πορεία του προς την επιφάνεια της γης. Αρχικά συναντά επιφάνειες που αναχαιτίζουν την πορεία του όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. 1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ N-THERMON 9mm ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ NEOTEX AEBE. Μάρτιος 2013 66/2013 1 Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθ. Μ. Σανταμούρης 2 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα''

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' ''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' Ο Σεπτέμβριος ως μεταβατικός μήνας από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο, ιδιαίτερα το πρώτο δεκαήμερο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΨΨ4691ΩΓ-Ε30. ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΝΙΑΙΑΣ Α.Π.Δ. ΚΟΙΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 (δεν αφορά το Δημόσιο,τα Ν.Π.Δ.Δ και τους Ο.Τ.

ΑΔΑ: ΒΙΨΨ4691ΩΓ-Ε30. ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΝΙΑΙΑΣ Α.Π.Δ. ΚΟΙΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 (δεν αφορά το Δημόσιο,τα Ν.Π.Δ.Δ και τους Ο.Τ. ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 03/02/2014-28/02/2014 01/02/2014-28/02/2014 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2014 04/03/2014-31/03/2014 01/03/2014-31/03/2014 ΜΑΡΤΙΟΣ 2014 01/04/2014-30/04/2014 01/04/2014-30/04/2014 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014 02/05/2014-02/06/2014

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION

ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION ACTION 3: RIVER BASIN FUNCTIONS AND VALUES ANALYSIS AND WATER QUALITY CRITERIA DETERMINATION Giannouris Ε. & Manolaki P. giannouris.epaminondas@gmail.com manolaki@upatras.gr ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΣΜΟΚΟΒΟΥ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΣΜΟΚΟΒΟΥ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΣΜΟΚΟΒΟΥ.Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Ρόπης Κων/νος Επιβλέπουσα : Α. Κατσίρη ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ ΘΕΣΗ: Ν. ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ΛΕΚΑΝΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑ ΜΗΝΙΑΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ

ΦΥΛΛΑ ΜΗΝΙΑΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, ΑΘΗΝΑ 10440, τηλ./fax: 210 8228795 www.medsos.gr, e-mail:medsos@medsos.gr ΦΥΛΛΑ ΜΗΝΙΑΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ποτάμιου Συστήματος Ομάδα Μαθητριών: Συντονιστές Καθηγητές: Εξωτερικός Ερευνητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Εισαγωγή

Μελέτη Ποτάμιου Συστήματος Ομάδα Μαθητριών: Συντονιστές Καθηγητές: Εξωτερικός Ερευνητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Εισαγωγή Μελέτη Ποτάμιου Συστήματος Ομάδα Μαθητριών: Θεοδώρου Γεωργία, Παπαθεοδούλου Μαρία, Αριστείδου Ιφιγένεια Συντονιστές Καθηγητές: Νικόλας Νικολάου, Μαργαρίτα Μαρκίδου Β.Δ. Εξωτερικός Ερευνητής: Αθηνά Παπαθεοδούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΑΕΡΟΣΩΜΑΤΙ ΙΑΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΕ ΣΧΕ ΟΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟ ΠΑΡΑ ΟΤΕΟ 6 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΕΡΟΣΩΜΑΤΙ ΙΑΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΟΡΥΦΟΡΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

εποχιακη Περιβαλλοντικη μελετη της ποιοτητας του νερου του συμπλεγματοσ της βιστωνιδασ (βορεια ελλαδα)

εποχιακη Περιβαλλοντικη μελετη της ποιοτητας του νερου του συμπλεγματοσ της βιστωνιδασ (βορεια ελλαδα) εποχιακη Περιβαλλοντικη μελετη της ποιοτητας του νερου του συμπλεγματοσ της βιστωνιδασ (βορεια ελλαδα) Κλαουδάτος Δ., Κονίδης Α., Γλυκοκόκκαλος Σ., Παπακωνσταντίνου Κ. Ινστιτούτο Θαλλάσιων Βιολογικών Πόρων,

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Ποιότητας Υδάτων

Παρακολούθηση Ποιότητας Υδάτων Παρακολούθηση Ποιότητας Υδάτων Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Άξονας 1: «Περιβαλλοντική παρακολούθηση» της απόφασης αυτεπιστασίας στο πλαίσιο του υποέργου 1: «Δράσεις για την προστασία και διατήρηση της

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας

Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας ΕΤΗΣΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 3 2. Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση Δεδομένων Ελέγχου & Πληρωμών Συντάξεων... 4 2.1

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, Σεπτεμβρίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Ιούνιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ Τομέας Μεταλλουργίας και Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας Προστασίας του Περιβάλλοντος στη Μεταλλουργία και Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα επεξεργασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ηεκτίμηση των αναγκών των οικοσυστημάτων σε νερό: μέσο για τη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη απορροής τους. Η περίπτωση της λίμνης Χειμαδίτιδας

Ηεκτίμηση των αναγκών των οικοσυστημάτων σε νερό: μέσο για τη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη απορροής τους. Η περίπτωση της λίμνης Χειμαδίτιδας Ηεκτίμηση των αναγκών των οικοσυστημάτων σε νερό: μέσο για τη διαχείριση των υδάτων στη λεκάνη απορροής τους Η περίπτωση της λίμνης Χειμαδίτιδας Δημήτριος Κ. Παπαδήμος Κύρια προβλήματα στην περιοχή σχετιζόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΓΑΛΑΖΟΥΛΑΣ: ΓΕΩΛΟΓΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια. ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ»

Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια. ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ» Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ» ΥΠΟΕΡΓΟ 1: «Εφαρμογή του Περιβαλλοντικού Συστήματος Στήριξης Αποφάσεων Expert

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Βρυώνης Πάτρα Ιούνιος, 2013

Παναγιώτης Βρυώνης Πάτρα Ιούνιος, 2013 ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΜΣ «ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ» Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης «Μελέτη των πεδίων ανάμειξης γλυκού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ιάρθρωση παρουσίασης 1. Ιστορικό διαχείρισης της λίµνης Πλαστήρα 2. Συλλογή και επεξεργασία δεδοµένων 3. Μεθοδολογική προσέγγιση

ιάρθρωση παρουσίασης 1. Ιστορικό διαχείρισης της λίµνης Πλαστήρα 2. Συλλογή και επεξεργασία δεδοµένων 3. Μεθοδολογική προσέγγιση Ανδρέας Ευστρατιάδης, υποψήφιος διδάκτορας Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών πόρων Ποσοτική και ποιοτική θεώρηση της λειτουργίας του ταµιευτήρα Πλαστήρα Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από Υδραυλικά

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα νερού

Διαβάστε περισσότερα