Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 1"

Transcript

1 Η ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ Η Καστοριά, από τις πιο αξιόλογες πόλεις του ελληνικού χώρου για τα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της και τα πλούσια αρχοντικά της, είναι κτισμένη σε χερσόνησο που εισχωρεί στην ομώνυμη λίμνη. Στενή λωρίδα γης «ο αυλών» της Άννας Κομνηνής ενώνει την ξηρά με τη χερσόνησο που ευρύνεται προς το νότιο άκρο της και απολήγει σε χαμηλό πετρώδες βουνό. Τα μνημεία της είναι πολλά. Τα σπουδαιότερα και αρχαιότερα από αυτά που ανήκουν στη βυζαντινή εποχή είναι οι εκκλησίες του Αγίου Στεφάνου, των Αγίων Αναργύρων του Λημνιώτη, του Αγίου Νικολάου του Κασνίτζη, της Παναγίας της Μαυριώτισσας, της Παναγίας Κουμπελίδικης της Καστριώτισσας, του Ταξιάρχη της Μητροπόλεως, του Αγίου Αθανασίου του Μουζάκη και άλλες μικρότερες. Οι παραπάνω ναοί διακρίνονται σε τρεις τύπους: α) τρίκλιτες βασιλικές. Από αυτές δύο, ο Άγιος Στέφανος και οι Άγιοι Ανάργυροι διαιρούνται εσωτερικά σε τρία κλίτη, β) Μονόχωρες εκκλησίες, όπως του Αγίου Νικολάου του Κασνίτζη, της Παναγίας της Μαυριώτισσας και του Αγίου Αθανασίου και γ) τρίκογχοι ναοί, όπως ή εκκλησία της Παναγίας της Κουμπελίδικης. Κύριο στοιχείο των τρίκλιτων βασιλικών είναι ο τονισμός του μεσαίου κλίτους με την έντονη υπερύψωση του φωταγωγού στον οποίο ανοίγονται μονόλοβα και λίγα δίλοβα παράθυρα. Ή διαμόρφωση αυτή του φωταγωγού, σε συνδυασμό με τις μικρές σε μήκος διαστάσεις των βασιλικών, δίνει την εντύπωση ορθογώνιου τρούλου ή τρουλοκαμάρας. Η τοιχοδομία είναι ισόδομη και μάλλον ακανόνιστη. Χρησιμοποιούνται λίθοι στο φυσικό τους σχήμα ή αποστρογγυλεμένοι στις γωνίες, που περιβάλλονται από παχύ κεραμικό κονίαμα (κουρασάνι). οι μικρότεροι από αυτούς συμπληρώνονται όχι σπάνια, ανάλογα με το σχήμα που έχουν, με πλίνθους τοποθετημένους οριζόντια ή κάθετα. Η κύρια όμως διάταξη της δομής, που ηγεμονεύει σ' όλη την επιφάνεια, Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 1

2 αποτελείται από οριζόντιες στρώσεις πλίνθων, που χωρίζονται μεταξύ τους με διπλές ή περισσότερες σειρές από πλίνθους. Για την ποίκιλση του συνόλου και τη δημιουργία κάποιας ζωγραφικότητας ανάμεσα από τους οριζόντια στρωμένους λίθους μεσολαβούν πλίνθοι που συνθέτουν διάφορα σχήματα, τα όποια χουν μόνο διακοσμητικό χαρακτήρα χωρίς καμιά άλλη έννοια. Το σύστημα αυτό δομής γίνεται ακόμη γραφικότερο με την εναλλαγή των χρωμάτων των ποικίλων λίθων, του άφθονου κεραμικού κονιάματος, των πλίνθων σε διάφορες ελαφρές αποχρώσεις του κόκκινου κεραμιδί, που διαφέρει ανάλογα με το ψήσιμο καθώς και των πλούσιων κεραμικών κοσμημάτων. Τα κεραμουργήματα είτε τοποθετούνται ως αυτόνομα και ανεξάρτητα, είτε κοσμούν σε διάφορους συνδυασμούς τις επιφάνειες των τύμπανων των τυφλών τόξων. Ιδιαίτερη σημασία για τη διακόσμηση των επιφανειών -ψ>ν τοίχων έχουν οι πήλινες πλάκες, ορθογώνιες, τετράγωνες, παραλληλόγραμμες, τριγωνικές, με διαγώνιες πολλές φορές διασταυρούμενες χαραγές, που περιτρέχουν συχνά ως ζωφόροι την ανώτατη, κάτω από τη στέγη, απόληξη των τοίχων ή περιβάλλουν σε διάφορα ύψη το σώμα του μνημείου ή τους τρούλους. Σε πολλά από τα «αβάκια» αυτά ή εφυάλωση είναι έγχρωμη. Οι οδοντωτές ταινίες αποτελούν επίσης κοινό διακοσμητικό στοιχείο όλων των αρχαιότερων ναών της Καστοριάς. Ο περιορισμός τους σήμερα σε ορισμένα μόνο σημεία του μνημείου ή η έλλειψη τους από άλλα οφείλονται σε μεταγενέστερες επισκευές. οι ταινίες' αυτές περιτρέχουν ως επιστέψεις ή γείσα το ναό, διαχωρίζουν τους τοίχους καθ' ύψος και περιβάλλουν τα τόξα ή και όλα τα παράθυρα και τα τυφλά διακοσμητικά τοξώματα. Χαρακτηριστικό ακόμη στοιχείο των εξωτερικών όψεων των ναών, εκτός από την ανατολική πλευρά, είναι η ύπαρξη τυφλών διακοσμητικών αψίδων. Οι τοίχοι με την παρεμβολή μιας μονωμένης ή περισσότερων συνεχόμενων αψίδων ελαφρύνονται, αποκτούν κίνηση και ποικίλλονται με τα πλούσια κεραμουργήματα ή τις τοιχογραφίες αποστόλων, Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 2

3 αγίων, δωρητών, αρχόντων οι όποιες συχνά γεμίζουν τις επιφάνειες των τυφλών αυτών ψιδωμάτων. ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ Από τις μεγαλύτερες εκκλησίες της Καστοριάς ο ναός των Αγίων Αναργύρων υψώνεται μεγαλοπρεπής στην απότομη πλαγιά της βόρειας πλευράς της πόλης. Ιστορικές μαρτυρίες για το μνημείο δεν υπάρχουν εκτός από δυο γραπτές επιγραφές, μια στο τύμπανο πάνω από τη βασίλεια πύλη και ή άλλη, σε τρία χωρισμένη, δίπλα από κάθε πρόσωπο των κτητόρων, οι όποιοι εικονίζονται στη βόρεια πλευρά του τοίχου που χωρίζει το βόρειο από το κεντρικό κλίτος. οι επιγραφές πληροφορούν ότι το ναό, που με το πέρασμα του χρόνου είχε αρχίσει να καταστρέφεται, ανακαίνισαν και του έδωσαν την προηγούμενη λαμπρότητα του ο Θεόδωρος Λημνιώτης και ή σύζυγος του Άννα Ραδηνή και τον αφιέρωσαν στους αγίους Αναργύρους για να αξιωθούν την «ρώσιν σαρκός ησθενημένης και την δωρεάν σωματικής ευεξίας». Η ανακαίνιση που αναφέρουν οι επιγραφές βεβαιώθηκε και από. τις έρευνες που έγιναν στο ναό κατά την αναστήλωση του στα έτη Συνίσταται στην αντικατάσταση της ή μι κυλινδρικής καμάρας, που στέγαζε το κεντρικό κλίτος με αμφικλινή στέγη ξύλινη, σε άλλες μικρότερες και μάλλον ασήμαντες μετασκευές και στην επανιστόρηση του ναού σε νέο στρώμα (β') χωρίς να καταστραφεί το αρχικό στρώμα των τοιχογραφιών. Αρχιτεκτονική Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική, τετράγωνη στην κάτοψη με βραχύτερη τη βόρεια πλευρά. Τα κλίτη χωρίζονται με τοίχους τους οποίους διατρυπούν ασύμμετρα τοξωτά ανοίγματα, δύο στο βόρειο και ένα στο κέντρο του νότιου τοίχου. Το μεσαίο κλίτος, πλατύτερο από τα άλλα και με την ενδεικτική υπερύψωση του φωταγωγού, όπως σε όλες τις τρίκλιτες βασιλικές της Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 3

4 Καστοριάς, απολήγει στην ανατολική πλευρά σε ημικυλινδρική κόγχη. Οι κόγχες των πλαγίων κλιτών, ημικυλινδρικές και αυτές αλλά αισθητά μικρότερες ανοίγονται στο πάχος των τοίχων. Ο νάρθηκας επικοινωνεί με τον κυρίως ναό με τρεις εισόδους, από τις όποιες η νότια είχε αχρηστευτεί από τους βυζαντινούς ακόμα χρόνους. Στην οροφή ο νάρθηκας διαιρείται σε τρία μέρη με εγκάρσια καμάρα στο μέσο και από ένα σκαφοειδή θόλο στα πλάγια. Λίγα παράθυρα δίλοβα στον υψηλό φωταγωγό, ανά δύο σε κάθε μακριά πλευρά και από ένα στις στενές, ανατολική και δυτική, επιτρέπουν να φωτίζεται αμυδρά ο ναός. Τρεις θύρες,, από μία στο κέντρο κάθε πλευράς (η βόρεια αχρηστεύτηκε) εισάγουν στο ναό. Ο Άγιοι Ανάργυροι είναι ο μόνος ναός στην Καστοριά που έχει μαρμάρινο διάκοσμο, άμφικιόνια, επίκρανα και περιθυρώματα με ποικίλα ανάγλυφα σ' όλες τις πύλες. Πλούσιο επίσης και καλά δουλεμένο ήταν το μαρμάρινο τέμπλο που πολλά κομμάτια του περισυνελέγησαν κατά τις αναστηλωτικές εργασίες και φυλάγονται τώρα μέσα στην εκκλησία. Ζωγραφική Το σύνολο της ζωγραφικής διακόσμησης του ναού, σε δυο επάλληλα στρώματα, διατηρείται ανέπαφο στο κεντρικό - εκτός της οροφής - και στο νάρθηκα, καθώς και στα πλάγια κλίτη, πάλι εκτός της οροφής. Λίγες απόμειναν και στην εξωτερική πλευρά του δυτικού τοίχου του νάρθηκα. Ο καθορισμός του εικονογραφικού προγράμματος του πρώτου στρώματος είναι αδύνατος γιατί επικαλύπτεται τούτο από το δεύτερο. Στο νάρθηκα μόνο, στην άντυγα του νότιου εγκάρσιου τόξου έχουν αναφανεί από επεμβάσεις παλαιότερης εποχής οι άγιοι Βασίλειος και Νικόλαος, και στο βόρειο στενό τοίχο οι άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη και, δίπλα στη ΒΑ γωνία, Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 4

5 η μορφή του «τεθνεώτος» Κωνσταντίνου και η επιγραφή που συνοδεύει την παράσταση. Στο δεύτερο στρώμα του ναού οι επιφάνειες των τοίχων χωρίζονται σε τρεις ζώνες. Στην ανώτατη εικονίζονται ολόσωμοι προφήτες, στη μεσαία το Δωδεκάορτο και άλλες χριστολογικές σκηνές και στην κατώτερη ολόσωμοι άγιοι. Παρά την κύρια αυτή διαίρεση ή εσωτερική διάρθρωση του μνημείου με τα τόξα, τα διαβατικά, τους στενούς τοίχους και τις θολωτές καλύψεις της ανωδομής, προκαλούν κάποια ανωμαλία στο σύστημα των παράλληλων ζωνών. Σχετικά με τα γνωστά εικονογραφικά προγράμματα ή διακόσμηση του ιερού βήματος είναι ξένη. Στο μετωπικό αέτωμα, στο οποίο απολήγει ψηλά ο ανατολικός τοίχος, παραστάθηκε ή Δέηση με τα τρία πρόσωπα σε προτομή. Κάτω από τη Δέηση εικονίζεται ο Ευαγγελισμός, οπού στο κέντρο, επάνω, παριστάνεται μέσα σε ημικύκλιο ο Παλαιός των Ημερών. Στο τύμπανο που σχηματίζεται επάνω από την κόγχη εικονίζεται ο Χριστός Εμμανουήλ και στο εσωράχιο του ίδιου τόξου ή Ετοιμασία του Θρόνου. Τέλος, στο τεταρτοσφαίριο της ημικυλινδρικής κόγχης η ένθρονη Πλατυτέρα, πιο κάτω ο Μελισμός και γύρω του οι συλλειτουργοΰντες ιεράρχες. Η παράθεση των τριών ηλικιών του Χρίστου, καθώς και του Ευαγγελισμού, της βρεφοκρατούσας Πλατυτέρας, της Ετοιμασίας του Θρόνου και του Μελισμού τονίζει την αιωνιότητα του Θεανθρώπου και το απολυτρωτικό του έργο με τη θυσία του. Την άποψη αυτή ενισχύει και η διπλή εικόνιση του Ευαγγελισμού στον ίδιο ναό, σπανιότατη η μάλλον μοναδική περίπτωση. Η μία ανήκει στον αυτόνομο με την έννοια που αναφέραμε εικονογραφικό κύκλο του ανατολικού τοίχου του ιερού βήματος, η άλλη βρίσκεται στη ΝΑ γωνία του νότιου τοίχου και αποτελεί την αφετηρία του Δωδεκάορτου και γενικότερα του χριστολογικού κύκλου. Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 5

6 Το βόρειο κλίτος, εκτός από τη Δέηση με ολόσωμα και τα τρία πρόσωπα στον ανατολικό τοίχο, είναι αφιερωμένο στην εικονογράφηση του μαρτυρίου και των θαυμάτων του αγίου Γεωργίου, ενώ το νότιο στα θαύματα κυρίως του Χρίστου, όπως δηλώνεται από όσες παραστάσεις σώθηκαν στα υπολείμματα της πεσμένης καμάρας, τουλάχιστον εν μέρει, των ιάσεων του υδροπικού και του τυφλού, στο εν Χώναις θαύμα του αρχαγγέλου και σε μοναχούς αγίους. Ποικίλη είναι η εικονογράφηση του νάρθηκα, όπου εικονίζεται η Ανάληψη, ή Πεντηκοστή, σπάνιες από τον επίγειο βίο του Χρίστου σκηνές, όπως ο Ιησούς και ο Ναθαναήλ, ο Αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω, συνθέσεις από την Παλαιά Διαθήκη, άγιοι ολόσωμοι και άγιοι στηθάρια μέσα σε στρογγυλά πλαίσια που μιμούνται φορητές κρεμαστές εικόνες και στην κατώτατη ζώνη ολόσωμες αγίες γυναίκες. Πρώτο στρώμα. Περιορισμένα μόνο τεχνοτροπικά στοιχεία δίνουν οι ελάχιστες εμφανείς τοιχογραφίες στο στρώμα αυτό. ο ζωγράφος περιορίζεται σε τρία βασικά χρώματα: τη σιένα την ψημένη, και τη φυσική ώχρα. Το περίγραμμα έντονο και σταθερό ορίζει την κόμη από το μέτωπο και προχωρεί αδιάσπαστο περί το πρόσωπο ή ως την ακμή του γενιού. Λίγες σκιές γύρω από τη μύτη και το πηγούνι δίνουν κάποια πλαστικότητα στο πρόσωπο με τα μεγάλα ορθάνοιχτα μάτια, τις στρογγυλές κόρες και τα σπαθωτά φρύδια άλλου λεπτά και άλλου παχιά. οι ρυτίδες του μετώπου αποδόθηκαν γραμμικά αλλά με ισχυρές διπλές ή τριπλές επάλληλες και καμπύλες προς τα άνω γραμμές που τονίζονται ακόμη περισσότερο επάνω από τα φρύδια με αμυδρά πλατιά φώτα. Το ένδυμα, εκτός από τις βαριές βασιλικές αμφιέσεις των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, περιβάλλει το σώμα με συμβατικές βαθύχρωμες πτυχώσεις τονισμένες στο κέντρο τους με λεπτή φωτεινή πινελιά, οι όποιες και χωρίζουν διακριτικά το ύφασμα σε τριγωνικές μεγάλες επιφάνειες. Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 6

7 Η αρχαϊκότητα της τεχνοτροπίας, τα περιορισμένα χρώματα, η γενική απόδοση των λίγων μορφών του πρώτου στρώματος και ή στενή σχέση τους με ζωγραφικά μνημεία της Ανατολής και της βυζαντινής Δύσης επιβάλλουν να χρονολογηθούν οι εξεταζόμενες τοιχογραφίες στο δεύτερο μισό του 10ου αιώνα. Δεύτερο στρώμα. Το στρώμα αυτό των τοιχογραφιών δεν έχει τεχνοτροπική ενότητα. Δύο κύριοι τεχνίτες, ο ζωγράφος Α και ο ζωγράφος Β εργάζονται σύγχρονα και όχι σπάνια ο ένας δίπλα στον άλλο με διαφορετική όμως ζωγραφική αντίληψη, διαφορετική παλέτα και διαφορετική τεχνοτροπία. Ο ζωγράφος Α διακρίνεται στις μεγάλες συνθέσεις για το νευρώδες ύφος του και την πολλαπλότητα της έκφρασης του ψυχικού κόσμου. Αντίθετα οι άγιοι αποδίδονται με ιερατικότητα στη στάση, αυστηροί στην έκφραση και με έντονο τον ψυχικό αντικατοπτρισμό κυρίως στα νεανικά πρόσωπα και στους μοναχούς αγίους. Τα πρόσωπα ωοειδή, λεπτά ή σαρκώδη, ανάλογα με τον παριστανόμενο και κάπου κάπου παραμορφωμένα από την ένταση του ψυχικού πόνου ή της εσωτερικής αναταραχής, πλάθονται με ωχροκίτρινο προπλασμό. Επάνω σ' αυτόν πράσινες σκιές ξεκινούν από τα άκρα για να καταλήξουν απαλά προς τις παρειές, οπού το ρόδινο ανοικτό ανεπαίσθητα σβήνει στο άσπρο ζαχαρί. Κόκκινες κεραμιδιές κηλίδες τονίζουν τα μήλα των παρειών. Τα μάτια μάλλον στρογγυλά και μεγάλα με τις επίσης μεγάλες κινούμενες κόρες εξαίρονται με σκιές από σιένα στο κάτω βλέφαρο, ενώ στη γένεση του επάνω βλεφάρου και σ' όλο το πλάτος κόκκινη λεπτή σκιά δίνει βάθος στην οφθαλμική κόγχη. Τα φρύδια σπαθωτά ανυψώνονται προς την εξωτερική απόληξη και καμπυλούμενα ενώνονται με οριζόντια λεπτή σκιά που εκφεύγει από τον εξωτερικό κανθό. Πλατιά φώτα επάνω από τα φρύδια τονίζουν τις πράσινες μαλακές σκιές του μετώπου. Ή κόμη, διαφορετική σε κάθε περίπτωση, σγουρή ή ίσια, πλούσια ή περιορισμένη, διαχωρίζεται ανάλογα με το πρόσωπο. Το Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 7

8 ένδυμα, πλούσιο συνήθως και με ποικιλία χρωμάτων, όπως βαθύ κυανό, κόκκινο κρασιού, ρόδινο βαθύ και ανοικτό είναι πάντα άνετο με φαρδιές πτυχώσεις που συντονίζονται με τις εκφραστικές αλλά συγκρατημένες στάσεις και κινήσεις του σώματος. Σε λίγες περιπτώσεις ή κινητικότητα τους φτάνει, στο κάτω κυρίως τμήμα του ενδύματος σε υπερβολή, φαινόμενο που παρατηρείται σε μεγάλη ομάδα τοιχογραφιών της κομνήνειας εποχής. Η οργάνωση των συνθέσεων με το αρχιτεκτονικό και το φυσικό τοπίο και τη θερμή ατμόσφαιρα επιτρέπει και στα κύρια και στα δευτερεύοντα πρόσωπα να κινούνται με άνεση βοηθώντας την προβολή του δρώμενου. Η επιδεξιότητα αυτή του τεχνίτη γίνεται αισθητή σ' όλες τις παραστάσεις που αποδίδονται σ' αυτόν, αλλά ιδιαίτερα εκεί οπού οι επιφάνειες που έχει στη διάθεση του δεν τον βοηθούν. Στην Έγερση του Λαζάρου παραδείγματος χάρη, στο δυτικό τοίχο και επάνω από την τοξωτή είσοδο του κυρίως ναού, το δίλοβο άνοιγμα, χωρίζει τη σύνθεση σε δυο μέρη. Όμως αυτό δεν προκαλεί τη διάσπαση της ενότητας της παράστασης γιατί ο τεχνίτης εκμεταλλεύεται τη στενή επιφάνεια ανάμεσα στο παράθυρο και στο τόξο της εισόδου για να εικονίσει ένα χθαμαλό βράχο, το λίθο του μνημείου και τις αδελφές του Λαζάρου, πεσμένες εμπρός στα πόδια του Χρίστου. Ακόμη ή στενότητα της επιφάνειας στο δεξιό τμήμα της παράστασης αντιμετωπίζεται με ένα μοναδικό εικονογραφικό εύρημα. Εικονίζεται ο γέροντας Ιουδαίος με υψωμένα τα χέρια σε δέηση και προβάλλουν ανάμεσα σε αυτά τέσσερις μικρότερες κεφαλές Ιουδαίων, ώστε να δίδεται ή εντύπωση του πλήθους. Διάφορος από το ζωγράφο Α είναι ο ζωγράφος Β στην τεχνοτροπία, στο σχέδιο, στις μορφές, στην έκφραση και στο τοπίο. Οι μορφές αποδίδονται χωρίς χάρη, με σχετική δυσκαμψία και συχνά ανέκφραστες και με τη γραμμικότητα στα πρόσωπα και την πτυχολογία όλα φαίνονται συμβατικά. οι μορφές αυτές, δυσανάλογα μεγάλες, κυριαρχούν στη Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 8

9 σύνθεση αλλά επικρατεί κάποια δυσαναλογία ανάμεσα στις κύριες και δευτερεύουσες μορφές καθώς και σ' όλη τη σύνθεση. Επακόλουθο όλων αυτών είναι ή απουσία από τις περισσότερες παραστάσεις του αρχιτεκτονικού ή του φυσικού τοπίου, που μόνη υποδήλωση του μπορεί να θεωρηθεί το έδαφος, με την κυματιστή πράσινη παρυφή στο κάτω μέρος των συνθέσεων. Συνήθως το βάθος της σκηνής αποτελεί ο καταπράσινος κάμπος. οι συνθέσεις κινούνται σε ένα επίπεδο ή, αν υπάρχει και δεύτερο, οι μορφές εκεί είναι ισομεγέθεις και παρατάσσονται με ισοκεφαλία. Τα πρόσωπα είναι πλατιά και συνήθως προεξέχουν οι κάτω γνάθοι, ώστε φαίνονται τετράγωνα. Το μέτωπο κατά κανόνα στενό, τα μικρά μάτια στενόμακρα με σπαθωτά και λεπτά φρύδια, η μύτη μεγάλη: λεπτή στη ράχη, ελαφρά γαμψή. Το πλάσιμο γενικό του προσώπου με ανοικτό ρόδινο τονίζεται με σκιές πράσινες και γλυκασμούς. Σε μερικές μορφές δύο κόκκινες κηλίδες εξαίρουν τα προεξέχοντα μήλο των παρειών. Η κόμμωση στις γυναικείες μορφές και στους αγγέλους είναι σγουρή, με κυκλικούς βοστρύχους που επικάθονται κανονικά στο μέτωπο και τονίζονται με μαύρα έντονα περιγράμματα, αλλά στα ανδρικά πρόσωπα, είναι λεία και στρωτή με μαύρο επίσης περίγραμμα. Στα ενδύματα τα υφάσματα, σκληρά και βαριά, σχηματίζουν γωνίες από τις όποιες εκφεύγουν πτυχές ευθύγραμμες ή γεωμετρικά καμπύλες χωρίς φυσικότητα και χάρη. Με τις αντιθέσεις των χρωμάτων (γαλαζοπράσινο - ρόδινο, γαλάζιο - γαλαζοπράσινο, γαλάζιο - ανοιχτό ρόδινο) επιδιώκεται η εξουδετέρωση της σκληρότητας και της δυσκαμψίας του υφάσματος και των πτυχώσεων του. Η διαφορά και η αντίθεση ακόμη που υπάρχει στις καλλιτεχνικές αντιλήψεις των δύο ζωγράφων, φανερώνεται με τη σύγκριση των δύο παραστάσεων του Ευαγγελισμού. Αυτή που βρίσκεται στον ανατολικό Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 9

10 τοίχο, επάνω από την κόγχη, ανήκει στο ζωγράφο Β, η άλλη στη δεύτερη ζώνη στο ανατολικό τμήμα του νότιου τοίχου του κεντρικού κλίτους στο ζωγράφο Α. Τον Ευαγγελισμό του ζωγράφου Β διακρίνει εξεζητημένη απλότητα. Κυριαρχεί ο πρασινογάλαζος κάμπος και μόνο πίσω από τη Θεοτόκο υψηλό ανοιχτόχρωμο κτίριο πλαισιώνει την Παναγία, που εικονίζεται με βαθυγάλαζο μαφόριο κατά μέτωπο, στητή, ειδωλική, σαν να μη μετέχει στο τελούμενο. ο άγγελος με το ανοιχτόχρωμο και πλούσιο σε πτυχές ιμάτιο του βηματίζει προς τα δεξιά. Η απόσταση στις δύο μορφές δεν είναι μεγάλη αλλά η εσωτερική τους σχέση δεν είναι εμφανής. Η ίδια αρχή διαπιστώνεται και σε όλες τις συνθέσεις του ζωγράφου Β. Διαφορετική είναι η παράσταση του Ευαγγελισμού του ζωγράφου Α που προστρέχει στο απόκρυφο πρωτοευαγγέλιο του Ιακώβου Ευαγγελισμός εις το φρέαρ). Αντίστροφη είναι η εικόνιση των μορφών. Στην αριστερή άκρη της σκηνής, περιορίστηκε το μικρό αρχιτεκτόνημα, πίσω από τη Θεοτόκο. Ή ισχυρή αντικίνηση ανάμεσα στο επάνω και το κάτω σώμα της Θεοτόκου δηλώνει την ψυχική κατάσταση εκείνης της στιγμής, γιατί δίνει την εντύπωση πως η εμφοβη Κόρη ζητά να φύγει και τα μικρά σβέλτα βήματα της σχηματίζουν πυκνές και ακανόνιστες πτυχώσεις γύρω από τα γόνατα και τα κάτω πόδια. Το επάνω σώμα το στρέφει προς τον άγγελο που στέκεται στο δεξιό άκρο, ακίνητος, λαμπροφορεμένος με το φωτεινό ρόδινο ιμάτιο, ήρεμος και μεγαλοπρεπής. Το πηγάδι με την ανέμη του που βρίσκεται στο κέντρο της σύνθεσης αποτελούν τον κατακόρυφο άξονα της. Εκείνο που μαρτυρεί την ικανότητα του ζωγράφου να δίνει ζωή ακόμα και στα άψυχα αντικείμενα είναι η πρωτοτυπία να χρησιμοποιήσει για το πηγάδι ένα θεοδοσιανό κιονόκρανο ανάποδα, με χυμώδη και ολοζώντανη άκανθα. Η ίδια ζωντάνια στη σύνθεση, η αυτή επιδεξιότητα στην ψυχογραφική ικανότητα, το δραματικό στοιχείο, η ισορροπία και η υπολογισμένη τοποθέτηση Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 10

11 των όγκων, το σπάσιμο των κάθετων αξόνων με οριζόντιους, βρίσκονται και στις μικρότερες ακόμα λεπτομέρειες στον Ενταφιασμό, που είναι από τις πιο άρτιες εκφραστικές συνθέσεις της βυζαντινής ή μάλλον όλης της ευρωπαϊκής τέχνης της εποχής. Στην παράσταση τούτη, που είναι ο πρόδρομος της δυτικής Pieta, το δράμα του μητρικού πόνου με τη δυναμική διάρθρωση του θέματος υψώνεται σε πανανθρώπινο σύμβολο. Τις τοιχογραφίες του δευτέρου στρώματος και των δύο ζωγράφων μπορούμε, βασισμένοι σε ισχυρά τεκμήρια που ανάγονται και στη μεγάλη ζωγραφική και στις μικρογραφίες των χειρογράφων, παρά τις αντίθετες γνώμες ορισμένων για τη χρονολόγηση, να τις τοποθετήσουμε στη μεταβατική από τον 11ο στο 12ο εποχή και γενικά στα χρόνια των πρώτων Κομνηνών. Βιβλιογραφία Α. Ορλάνδος, «Τα Βυζαντινά μνημεία της Καστοριάς», Αρχείον Βυζαντινών Μνημείων Ελλάδος, τόμ. Δ', 1938, σ. 10 κ.έ. Παντ. Τσαμίσης, Ή Καστοριά και τα μνημεία της, Αθήναι 1949, σ Στ. Πελεκανίδης, Καστοριά. Βυζαντιναί τοιχογραφίαι, Θεσσαλονίκη 1953, σ. 21 κ.έ., πίν St. Pelekanidis, "I piu antichi affreschi di Kastoria", Corsi di cultura sull' arte Ravennate e Bizantina, Ραβέννα 1964, σ. 351 κ.έ. ο ίδιος, "Kastoria", Reallexikon zur byzantinischen Kunst. στ κ.έ. L. Hadermann - Misguich, Kurbinovo, Βρυξέλλες 1975, σ. 563 κ.έ. Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 11

12 ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ Συμπληρωματικό σημείωμα α. Χρονολογία της βασιλικής και της πρώτης ζωγραφικής Η χρονολογία του κτιρίου τοποθετείται από άλλους στο β' μισό του 10ου αιώνα (Πελεκανίδης, Βοκοτόπουλος) και άλλους στο α' μισό του 11ου (Krautheimer, Wharton-Epstein) Η ιδιομορφία της κατασκευής και της τοιχοδομίας, κοινή σε ναούς της Καστοριάς, δεν επιτρέπει ακριβέστερο χρονολογικό προσδιορισμό. Το πρόβλημα είναι εάν ο ναός κτίστηκε τον καιρό της δεύτερης βουλγαρικής κατοχής ή μετά τη νίκη του Βασιλείου Β' (1014), εποχή που παρέχει περισσότερες δυνατότητες για ανέγερση νέων ναών. Τα γλυπτά του ναού, όχι όλα σύγχρονα, δε βοηθούν για την ώρα σε ακριβέστερη χρονολόγηση. οι λίγες τοιχογραφίες από το πρώτο στρώμα μπορούν να, βοηθήσουν περισσότερο. Είναι πιθανό μεγάλο μέρος από το παλαιότερο αυτό στρώμα να σώζεται κάτω από αυτό του 12ου αιώνα. Όσα κομμάτια έχουν ως τώρα αναφανεί κάτω από συνθήκες και σε χρονιές όχι εξακριβωμένες έχουν χρονολογηθεί από τον Ορλάνδο στα μέσα του 11ου αιώνα, από τον Πελεκανίδη στο δεύτερο μισό του 10ου αιώνα και τελευταία από την Wharton-Epstein στο πρώτο τρίτο του 11ου αιώνα. Από όλους πιστεύεται ότι οι τοιχογραφίες αυτές δεν πρέπει ν' απέχουν χρονικά από την αρχική οικοδόμηση. Στις φαινόμενες παραστάσεις από το παλαιότερο αυτό στρώμα που αναφέρονται στο κείμενο του Πελεκανίδη, μπορούν να προστεθούν: στο νάρθηκα, αριστερά από τον άγιο Κωνσταντίνο, αγγελική (;) μορφή πίσω από μέρος θρόνου (το υπόλοιπο χαλασμένο από μεταγενέστερο παράθυρο) καθώς και στον ίδιο τοίχο στη γωνία, άλλη αγγελική μορφή, γυρισμένη προς το δυτικό τοίχο. οι ενδείξεις αυτές μαζί με την παράσταση του Κωνσταντίνου που μνημονεύεται ότι «έκοιμήθη», οδηγούν στην ιδέα εικονογράφησης χωρίς Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 12

13 πρόγραμμα, που θα μπορούσε να εξηγηθεί με ταφική χρήση της πλευράς αυτής του νάρθηκα, ίσως και του ναού. Την ιδέα δυναμώνει μια μικρή σχετικά μορφή της Παναγίας στηθαίας, υπόλειμμα τρίμορφης Δέησης, στο γειτονικό προς το νάρθηκα βόρειο τοίχο του βόρειου κλίτους, σε στρώμα παλαιότερο και πιο χαμηλά από την εικόνα του αγίου Γεωργίου, παράσταση που δικαιολογείται μόνο εάν υπήρχε και εκεί τάφος. Ο χαρακτήρας αυτής της επίπεδης ζωγραφικής με τα ισχυρά περιγράμματα, τις ιερατικές στάσεις, τα ανέκφραστα πρόσωπα και τη λιτή πτυχολογία την τοποθετεί σε περιφερειακό επίπεδο τέχνης επαρχιακής με εκφραστικά μέσα πενιχρά, αντίστοιχα με την πενιχρή φορεσιά του κεκοιμημένου κοντά στην εικόνα του αγίου Κωνσταντίνου. Η κατηγορία αυτή της ζωγραφικής χρονολογείται δυσκολότερα επειδή είναι συντηρητικότερη. Οπωσδήποτε, είναι διαφορετικής τάξης από τις τοιχογραφίες της Αγίας Σοφίας Αχρίδας και της Παναγίας Χαλκέων όπως και του Οσίου Λουκά και γι αυτό δεν είναι συγκρίσιμη με αυτές. Θα έπρεπε να παραβληθούν οι τοιχογραφίες με ανάλογα έργα της Καστοριάς (Ταξιάρχης, Άγιος Στέφανος, που είναι παλιότερα) αλλά και με ελλαδικά, όπως το δεύτερο στρώμα Επισκοπής Ευρυτανίας, τοιχογραφίες στη Μάνη και στη Νάξο, μερικές χρονολογημένες, για να τοποθετηθούν γύρω στα Ή παρουσία των δύο μεγάλων ιεραρχών στο νάρθηκα, αποτελεί ακόμη ένα στοιχείο αρχαϊσμού. Επομένως ενδέχεται να ανήκουν οι τοιχογραφίες, και συνεπώς και το κτίριο, στην εποχή που την Καστοριά κατείχαν ακόμη οι Βούλγαροι, οπότε ή μαρτυρία των τοιχογραφιών αυτών στο ιστορικό επίπεδο είναι σημαντική. β. Το β στρώμα ζωγραφικής, οι κτήτορες και οι κτητορικές επιγραφές Εντελώς διαφορετικής τάξης είναι και ο κτήτωρ και η ποιότητα των τοιχογραφιών του β' στρώματος. Αξιοσημείωτο είναι ότι τουλάχιστον στο Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 13

14 νάρθηκα, ο ζωγράφος του 12ου αιώνα επαναλαμβάνει φαίνεται το εικονογραφικό πρόγραμμα του πρώτου στρώματος και ίσως σ' αυτό τον περιορισμό πρέπει ν' αποδοθεί ο ανοργάνωτος και κάπως αποσπασματικός χαρακτήρας του. Σημειώνουμε ότι στο τύμπανο του νότιου τοίχου του νάρθηκα πρέπει να παριστανόταν ή Φιλοξενία του Αβραάμ και στη συνεχόμενη σκηνή του ανατολικού τοίχου δ Αβραάμ και ή Σάρα (κι όχι σκηνή του βίου της Παναγίας). Τρεις τουλάχιστον είναι οι γραπτές επιγραφές που αναφέρονται στον κτήτορα και στην οικογένεια του,, και οι πληροφορίες που παρέχουν δεν έχουν ακόμα εξαντληθεί. Σύμφωνα με τη θέση τους και με την πιθανή σειρά αναγραφής τους, από τα ανατολικά προς τα δυτικά, το πρώτο σύστημα επιγραφών βρίσκεται στο νότιο τοίχο του βόρειου κλίτους και συνοδεύει την επιβλητική παράσταση της οικογένειας του Θεόδωρου Λημνιώτη με τη γυναίκα του Άννα τη Ραδηνή και το γιο του Ιωάννη με την Παναγία στη μέση. Αναφέρει μόνο τα ονόματα των εικονιζόμενων. Ή συμμετρική σύνθεση των προσώπων έχει άμεση σχέση με την ψηφιδωτή παράσταση στα υπερώα της Αγίας Σοφίας της οικογένειας του αυτοκράτορα Ιωάννη Κομνηνού ( ) με τη γυναίκα του και το γιο του, γύρω από την Παναγία. Δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί για ποιο λόγο οι επιγραφές ξαναγράφτηκαν λίγο αργότερα και προστέθηκε άτεχνα το ομοίωμα του ναού στο δεξί χέρι του Θεόδωρου. Δεύτερη επιγραφή στο δυτικό τέρμα του ίδιου κλίτους επάνω από την πόρτα προς το νάρθηκα, αποτελείται από δεκαέξι δωδεκασύλλαβους στίχους. Από μια ακριβέστερη ανάγνωση της επιγραφής, παραθέτουμε μερικούς στίχους: 1 Έφθασα μεν γράψαι σε πρίν εν καρδία πολύτλα μάρτυ μυστικαίς βαψαίς πόθου τανύν δε και χρώμασιν υλικ[ωτέροις] των θαυμάτων σου ζωγραφώ τας εικόνας Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 14

15 ζητών κακείσε την αρωγήν εν κρίσε ι Θεόδωρος σος οικέτης Λημνιώτης Ο άγιος Γεώργιος παριστάνεται καβαλάρης, δίπλα στην πόρτα. Στην καμάρα και τους τοίχους του κλίτους αυτού παριστάνονται σκηνές από τα μαρτύρια και τα θαύματα του αγίου. Η τρίτη επιγραφή έχει γραφεί με μεγάλα άσπρα κεφαλαία σε πράσινη ζώνη του γαλάζιου κάμπου, στο νάρθηκα, απέναντι από την είσοδο. Είναι έμμετρη και αυτή, σε δεκαέξι δωδεκασύλλαβους και σ' αυτήν ο ίδιος κτήτωρ απευθύνεται στους δύο αγίους Αναργύρους: τους προσφέρει «ευπρέπειαν του ναού» περιμένοντας να βρει «εκείσε την αείδροσον χλόην» (τον παράδεισο) «τανύν δε ρώσιν σαρκός ησθενημένης» για τον ίδιο, τη γυναίκα του και το τέκνο του. Μια τέταρτη γραπτή επιγραφή, σε θέση λιγότερο επιφανή, μέσα στο ναό, που δεν έχει σημειωθεί ως τώρα, αναφέρει και αυτή τον (οικ)έτη Λημνεώτη. Καθεμιά από τις επιγραφές απευθύνεται, έμμεσα ή άμεσα, προς έναν από τους σύνναους αγίους: στην Παναγία, στον άγιο Γεώργιο και κυρίως στους αγίους Κοσμά και Δαμιανό, οι όποιοι παραστέκουν την Παναγία στο Ιερό του ναού, παριστάνονται και στο μέτωπο του νότιου πεσσού, χαμηλά, σαν λατρευτική εικόνα, αλλά και στη δυτική πρόσοψη στο τύμπανο, επάνω από την πόρτα. Τα θαύματα τους παριστάνονταν στην πεσμένη καμάρα του νότιου κλίτους. Εξάλλου, φορητή εικόνα της εποχής με τους αγίους Αναργύρους έχει βρεθεί στο ναό. Ο κτήτωρ Θεόδωρος Λημνιώτης και ή οικογένεια του, που παριστάνονται ντυμένοι με επιδεικτική πολυτέλεια και μνημονεύονται και στις τέσσερις τουλάχιστον επιγραφές, πρέπει να ανήκει στην επαρχιακή αριστοκρατία της Καστοριάς και όχι σε εξόριστο. Από την ίδια οικογένεια είναι Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 15

16 και αλλά μέλη γνωστά: ο μοναχός Θεόφιλος Λημνιώτης, που παριστάνεται και αναγράφεται ως κτήτωρ και αυτός, με την εκκλησία στο χέρι, στο δυτικό τοίχο του νότιου κλίτους δίπλα σε έναν κολοσιαίο ολόσωμο Χριστό. (Είναι ο τάφος του εκεί;). Αν ή διακόσμηση ολόκληρου του κλίτους αποδοθεί στον κτήτορα αυτόν, που δεν υπάρχει σοβαρός λόγος για να ταυτιστεί με το Θεόδωρο, τότε χρησιμοποιήθηκαν και εδώ οι 'ίδιοι ζωγράφοι, όπως μαρτυρούν οι δύο άγγελοι, που παραστέκουν τη δεόμενη Παναγία (μισοχαλασμένη) στην ανατολική κόγχη, ακόμη ο τεράστιος μετωπικός Μιχαήλ αρχάγγελος με τη λαμπρή αυτοκρατορική στολή και τις μεγάλες φτερούγες στο δυτικό τμήμα, - στον απέναντι τοίχο παριστάνονταν το θαύμα του στις Χώνες - και τέλος τα θαύματα των αγίων Αναργύρων και όχι του Χρίστου - γιατί οι θεραπευτές είναι δύο -σε όσα μέρη από σκηνές σώζονται στη μισοχαλασμένη καμάρα. Στην ίδια οικογένεια πρέπει να ανήκει και ένας άλλος Θεόδωρος Λημνιώτης, ιερέας, σε μεταγενέστερη επιτύμβια παράσταση, στο νάρθηκα του Αγίου Στεφάνου. Σε όλες τις επιγραφές αυτές η έννοια του «κτήτορος» περιορίζεται στους χορηγούς για το δεύτερο στρώμα ζωγραφικής. Οι δύο έμμετρες επιγραφές του Θεόδωρου ξεχωρίζουν με τη σταθερή προτίμηση προς το δωδεκασύλλαβο, με την αρχαΐζουσα φρασεολογία και την εκζήτηση στις κομψές περιφράσεις, όπως συνηθιζόταν στα μεγάλα αστικά κέντρα της εποχής και σε ιδρύματα της ανώτερης τάξης του Λημνιώτη. Σύνδεσμος ιδιαίτερος με τη Θεσσαλονίκη μπορούσε να επισημανθεί από την παρουσία της σπάνιας παράστασης δύο τοπικών αγίων, του οσίου Δαβίδ του εκ Θεσσαλονίκης καθώς και της αγίας Θεοδώρας από την ίδια πόλη. και ή ζωγραφική αύτη είναι εξίσου λόγια, με τα ποιήματα και τούτο μαρτυρούν και οι άφθονες ωραία καλλιγραφημένες διακοσμητικές ταινίες και τα άλλα μοτίβα, που θυμίζουν πολυτελή ιστορημένα χειρόγραφα. Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 16

17 Ακόμη ένας ολόσωμος όρθιος αφιερωτής (ή νεκρός) αρχοντικά ντυμένος παριστάνεται στο βόρειο κλίτος, κάτω από τη μεγάλη εικόνα του αγίου Γεωργίου, ο οποίος δεν έχει ταυτιστεί. Πρέπει ν' ανήκει στο 13ο-14ο αιώνα γ. οι ζωγράφοι Η διάκριση των ζωγράφων Α και Β έχει γίνει αποδεκτή. Ο ζωγράφος που άρχισε τη διακόσμηση της εκκλησίας είναι ο Β, που έχει ζωγραφίσει το μέτωπο της αψίδας με τον τεράστιο Ευαγγελισμό και τους πλάγιους τοίχους του φωταγωγού με τους προφήτες καθώς και ορισμένες σκηνές, Επίσκεψη, Γέννηση, Υπαπαντή, Γυναίκες στον Τάφο, εις Άδου Κάθοδος και Κοίμηση Θεοτόκου. Πρόκειται για τεχνίτη επαρχιακό, που δεν εργάζεται σε επαφή με τους μοντέρνους τρόπους. Δεν του λείπει όμως ή αίσθηση του μνημειακού που κυριαρχούσε σε παλιότερη εποχή. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί η τάση που τον διακρίνει ν' αποδώσει ήθος συχνά βάναυσο στις άχαρες μορφές και ιδιαίτερα στα πρόσωπα με το χαμηλό μέτωπο, με τα δυνατά σαγόνια, με τα μικρά μάτια κοντά στη μύτη, με τις κόκκινες βουλές στα μάγουλα, και γενικά με την ύφεση στην έκφραση. Ο υπόλοιπος διάκοσμος του ναού και των πλάγιων κλιτών, δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος των τοιχογραφιών, έχει γίνει από το ζωγράφο Α, που είναι καλλιτέχνης υψηλότερης κατηγορίας, καθώς είναι κάτοχος των νέων εκφραστικών μέσων της τάσης αυτής της «δυναμικής» κρμνήνειας τέχνης. Πανύψηλες κομψές κορμοστασιές, συστροφή του σώματος, πτυχολογία χυτή, πυκνή, κολλητή στο σώμα, με τους γύρους και τα «αποπτύγματα» κυματιστά. Τα πρόσωπα έχουν έντονη έκφραση ψυχικής έντασης. Τα μέσα αυτά τα χειρίζεται με προσωπικό τρόπο. Για μας με την ένδειξη αύτη (Α) περιλαμβάνονται περισσότεροι τεχνίτες που δουλεύουν στην ίδια τάση. Παντελής Κώτσου H Kαστοριά και τα Βυζαντινά μνημεία της emagazine 24grammata.com 17

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ναός του Αγίου Στεφάνου

Ο ναός του Αγίου Στεφάνου Ο ναός του Αγίου Στεφάνου Ο ναός του Αγίου Στεφάνου βρίσκεται σε ένα ύψωμα στη βορειοανατολική πλευρά της Καστοριάς. Η χρονολόγησή του μνημείου είναι προβληματική καθώς δεν υπάρχουν πληροφορίες από επιγραφές

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ

Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ Μάριος Χειμαριός Μάριος Χειμαριός, Κέρκυρα, Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου (Αρχιτεκτονική/ Ιστορία ) www.24grammata.com1 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Β1

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Β1 Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΤΑΞΗ Β1 Η Mονή της Χώρας-Γενικά Μερικά από τα καλύτερα δείγματα των ψηφιδωτών της βυζαντινής τέχνης διατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα A: Παλαιοχριστιανική Τέχνη (2 ος αι. αρχές 7 ου αι.) - Παλαιοχριστιανική και Προεικονομαχική Εικονογραφία. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική Κοινότητα Περίκλειας

Τοπική Κοινότητα Περίκλειας Τοπική Κοινότητα Περίκλειας Σε υψόµετρο 580 µέτρων και µεταξύ των βουνών Τζένας και Πάικου, µόλις 7,5 χιλιόµετρα από τα ελληνοσκοπιανά σύνορα, σαν από θαύµαα κρατήθηκε ζωντανή η Περίκλεια, από τη συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΡΙΚΕΡΙ: ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ» Καταγραφή της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού»

«ΤΡΙΚΕΡΙ: ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ» Καταγραφή της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού» «ΤΡΙΚΕΡΙ: ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ» Καταγραφή της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΗ «ΕΛΑΦΡΟΠΑΤΗΤΑ» Οργάνωση: Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ ΧΑΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΠ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ

ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ ΧΑΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΠ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ ΧΑΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΠ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ α) Ειρήνη Χρυσοβαλάντη Ρουμπάνη β) Μαρία Πανακάκη «Το τοπίο είναι αντικείμενα σε διάφορες αποστάσεις, που χαρακτηρίζονται με χρώματα, σε διάφορες πλάκες, οριζόντιες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Δ: Υστεροβυζαντινή Τέχνη (1204-1453) Αρχιτεκτονική-Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας - Θεολογικὴ

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ Ο ναός του αγίου Μηνά Βελβεντού, που βρίσκεται στην είσοδο της πόλεως, στη σημερινή μορφή είναι μονόχωρος, ξυλόστεγος ναός μικρών διαστάσεων, με ημικυκλική

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3 Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία Μάθημα 3 Τα αρχιτεκτονικά σύμβολα αποτελούν μια διεθνή, συγκεκριμένη και απλή γλώσσα. Είναι προορισμένα να γίνονται κατανοητά από τον καθένα, ακόμα και από μη ειδικούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ.

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΠΟΜΠΗΪΑ : ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ ΔΡΟΣΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΡΥΣΗ ΛΕΚΑΝΗ Ψηφιδωτό του 2ου στυλ Το μωσαϊκό αυτό προέρχεται από την ομώνυμη οικία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Ulrich Rückriem Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισµού Eκπαιδευτικό Πρόγραµµα για Μαθητές ηµοτικού Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.3: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στο Βυζάντιο Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ. Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου...

ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ. Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου... ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου... Ας ξεκινήσουμε με το Ωδείο... Το ρωμαϊκό Ωδείο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης

3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης 3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης Σύγχρονη Συνάντηση με την Παράδοση Ομαδική Εργασία Μνημειακού Χαρακτήρα Ομάδα 1 Γυμνάσιο Χρησιμοποιώντας την παραδοσιακή ξυλογλυπτική,

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει.

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει. Πέντε χιλιόμετρα από τα στενά των Τεμπών, ανηφορίζοντας κανείς μπορεί να δει να ξεπροβάλουν τα Αμπελάκια Λάρισας, η Ιστορική Κοινότητα των Αμπελακίων όπως έχει επικρατήσει. Βρίσκεται στους πρόποδες του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89...

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89... ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ: Β ΜΕΡΟΣ 0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89... Οι παραπάνω αριθμοί ονομάζονται Ακολουθία Fibonacci το άθροισμα των 2 προηγουμένων αριθμών ισούται με τον επόμενο αριθμό στην ακολουθία. Το πηλίκο τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΑΣΗ. Για για την εφαρμογή εργασιών άμεσων μέτρων στερέωσης τοιχογραφιών μεταβυζαντινών μνημείων αρμοδιότητας της Ε.Φ.Α.Φ.Ε.,στην Π.Ε. Φθιώτιδας.

ΣΥΜΒΑΣΗ. Για για την εφαρμογή εργασιών άμεσων μέτρων στερέωσης τοιχογραφιών μεταβυζαντινών μνημείων αρμοδιότητας της Ε.Φ.Α.Φ.Ε.,στην Π.Ε. Φθιώτιδας. ΝΑ ΑΝΑΡΤΗΘΕΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Λαμία 26 Νοεμβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & Αρ.Πρωτ.: 6161 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ & ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΔΟΣ ΟΨΕΙΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ. χατζηπέτρου_ελένη. Περιοχές-Όψεις

ΟΜΟΔΟΣ ΟΨΕΙΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ. χατζηπέτρου_ελένη. Περιοχές-Όψεις Τοποθεσία χωριού : Το Όμοδος περιβάλλεται από 2 ψηλές βουνοκορφές Στην εργασία θα μελετηθούν οι διαφορετικές τυπολογίες που εμφανίζονται στο χωρίο, οι σχέσεις τους με το ιδιωτικό και το δημόσιο,ο τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους. 28/9/2008 12:48 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ.

ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους. 28/9/2008 12:48 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ. ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 28/9/2008 12:48 καθ. Τεχνολογίας 28/9/2008 12:57 Προοπτικό σχέδιο με 2 Σημεία Φυγής Σημείο φυγής 1 Σημείο φυγής 2 Γωνία κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Η πόλη. Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου. 1 από 10

Η πόλη. Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου. 1 από 10 Η πόλη Η πόλη της Καστοριάς βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία και είναι πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού. Είναι χτισμένη ανάμεσα στα όρη Βέρνο (Βίστι) και Γράμμο, πάνω σε μία στενή χερσόνησο που διευρύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ. Γενικές αρχές και έννοιες

ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ. Γενικές αρχές και έννοιες ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ Γενικές αρχές και έννοιες Στο σύστημα προβολής κατά Monge δεν μας δίνεται η δυνατότητα ν αντιληφθούμε άμεσα τα αντικείμενα του χώρου, παρά μόνο αφού συνδυάσουμε τις δύο προβολές του αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Κίνηση και γεωμετρικά σχήματα

Κεφάλαιο 1: Κίνηση και γεωμετρικά σχήματα Ασκήσεις της Ενότητας 2 : Ζωγραφίζοντας με το ΒΥΟΒ -1- α. Η χρήση της πένας Κεφάλαιο 1: Κίνηση και γεωμετρικά σχήματα Υπάρχουν εντολές που μας επιτρέπουν να επιλέξουμε το χρώμα της πένας, καθώς και το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Βυζαντινές προσωπογραφίες. Ανίχνευση της Βυζαντινής τεχνοτροπίας στις μορφές του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου»

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Βυζαντινές προσωπογραφίες. Ανίχνευση της Βυζαντινής τεχνοτροπίας στις μορφές του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου» ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Βυζαντινές προσωπογραφίες. Ανίχνευση της Βυζαντινής τεχνοτροπίας στις μορφές του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου» ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας.

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ KΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ 6 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα

Διαβάστε περισσότερα

ΓENIKA ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΓENIKA ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓENIKA ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οι προβολείς χρησιµοποιούνται συνήθως για την εξωτερική φωταγωγήση οικοδοµηµάτων, µνηµείων, αγαλµάτων, σηµάτων κλπ. Ο φωτισµός ενός κτιρίου µπορεί να είναι: ι.) ιακοσµητικός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ. Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ;

ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ. Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ; ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ; Λόγω της ευθύγραμμης διάδοσης του φωτός, όταν μεταξύ μιας φωτεινής πηγής και ενός περάσματος παρεμβάλλεται ένα αδιαφανές σώμα, δημιουργείτε στο πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

συνείδηση που χρειαζόταν ένα σύµβολο. 3. Η αγαλλίαση και η τάση για ευχαριστία επειδή η χιλιετία (1000 µ.χ.) δεν έφερε το τέλος του

συνείδηση που χρειαζόταν ένα σύµβολο. 3. Η αγαλλίαση και η τάση για ευχαριστία επειδή η χιλιετία (1000 µ.χ.) δεν έφερε το τέλος του ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 µ.χ. Ιστορία: Στα µέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωµαϊκό παρελθόν. Παίρνονται ως εκ τούτου νέες κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, Πλατάνι Αχαΐας

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, Πλατάνι Αχαΐας ΕΘΝΙΚΌ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΊΟ ΑΘΗΝΏΝ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ Π3.2.2 Μνημείο Αιγίου Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, Πλατάνι Αχαΐας Μονόχωρος τρίκογχος μετά τρούλου και τριμερή νάρθηκα ναός, του οποίου η κατασκευή τοποθετείται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των Στέλιος Μιχαήλ Ε.Ε.Κ.Κ. 8 Δεκεμβρίου 2010 Εισαγωγή στο Χρώμα Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των χρωμάτων. Το φως ως στοιχείο που ειδικεύει και τροποποιεί το χρώμα. Θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΑΖΑΣ ΘΕΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΖΑΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΣΩΜΑΤΩΝ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΑΖΑΣ ΘΕΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΖΑΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΣΩΜΑΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΑΖΑΣ ΘΕΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΖΑΣ ΡΟΠΗΣ ΑΔΡΑΝΕΙΑΣ ΣΩΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Α. Υπολογισμός της θέσης του κέντρου μάζας συστημάτων που αποτελούνται από απλά διακριτά μέρη. Τα απλά διακριτά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΟ Η Κόκκινη Εκκλησιά

ΜΝΗΜΕΙΟ Η Κόκκινη Εκκλησιά ΜΝΗΜΕΙΟ Η Κόκκινη Εκκλησιά 90 teyχοσ 119 Δεκέμβριος 2015 01 Λεπτομέρεια της ανατολικής και βόρειας πλευράς της Παναγίας Βελλά ή Κόκκινης Εκκλησιάς. Διακρίνεται το πλινθοπερίκλειστο σύστημα της τοιχοποιίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό

ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό παρελθόν. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ.

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ Βασιλικοί Παίδες για Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα μαθη τές Δ -Στ Τάξης Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 10Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 10Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ Ν έ α Α ρ χ α ι ο λ ο γ ί α Π ο λ ι τ ι σ μ ι κ ή ε ξ έ λ ι ξ η Π ο λ ι τ ι σ μ ι κ ό χ α ρ α κ τ η ρ ι σ τ ι κ ό Π ο λ ι τ ι σ μ ό ς Σ τ ρ ω μ α τ ο γ ρ α φ ί α Σ ω σ τ ι κ ή Α ρ χ α ι ο λ ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΟΥΛΙΚΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ``ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ``Η ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΟΥΛΙΚΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ``ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ``Η ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΟΥΛΙΚΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ``ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ``Η ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΟΛΥΜΠΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΑΦΡΟΔΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στέλλα Παναγούλη, ΒΠΠΓ

Στέλλα Παναγούλη, ΒΠΠΓ Στέλλα Παναγούλη, ΒΠΠΓ Η Τεγέα ήταν πόλη της αρχαίας Αρκαδίας, 6 χλμ νότια της Τρίπολης. Ιδρύθηκε από τον Τεγέα, και ήταν από τις σπουδαιότερες πόλεις της αρχαίας Αρκαδίας. Αποτελούνταν από πολλούς δήμους.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Οικοδομική Ι

Παραδοσιακή Οικοδομική Ι Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Οικοδομική Τεχνολογία 1 Παραδοσιακή Οικοδομική Ι Σταύρος Μαμαλούκος Τι είναι η παραδοσιακή αρχιτεκτονική ; Τι είναι η ίδια η παράδοση ; «Παραδοσιακή» αρχιτεκτονική»

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 3. Μετάλλια Ευδοκίμου Υπηρεσίας τεμάχια 160 4. Μετάλλια Αξίας και Τιμής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά για την Κρητική σχολή 3 Τεχνοτροπία 5 Εικόνες.9 Πηγές, συνεργασία, επικοινωνία 13 2 Γενικά για την Κρητική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, Κάμπος Αβίας

Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, Κάμπος Αβίας ΕΘΝΙΚΌ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΊΟ ΑΘΗΝΏΝ ΓΕΩΔΥΝΑΜΙΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ Π3.2.2 Μνημείο Καλαμάτας Ιερός Ναός Αγίων Θεοδώρων, Κάμπος Αβίας Σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός μετά τρούλου, του οποίου η κατασκευή τοποθετείται μέσα

Διαβάστε περισσότερα