ΜΕΛΕΤΗ / ΟΔΗΓΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΛΕΤΗ / ΟΔΗΓΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ"

Transcript

1 ΜΕΛΕΤΗ / ΟΔΗΓΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Δρ Όλγα Επιτροπάκη, Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συμπεριφοράς, Κάτοχος της ακαδημαϊκής έδρας «Σταύρος Κωστόπουλος» στη Διοίκηση και Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού. Ακαδημαϊκή Διευθύντρια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Στρατηγικής Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού. Ελένη Γερακάρη, Research Associate, Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας και Καινοτομίας. 1

2 Π 1. Περιεχόμενα ALBA Εισαγωγή: Η στρατηγική σημασία των Δεικτών Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού 3 2. Παρουσίαση των Δεικτών Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού Δείκτες αποδοτικότητας (efficiency) Δείκτες αποτελεσματικότητας (effectiveness) Επιλογή Πρόσληψη Εκπαίδευση Ανάπτυξη Διοίκηση Απόδοσης Παραγωγικότητα Ικανοποίηση Διατήρηση Δημογραφικά Στοιχεία Εργαζομένων Δείκτες ευρύτερης επίπτωσης (Impact) Δείκτες επιχειρηματικών αποτελεσμάτων Πρακτική εφαρμογή & ανάλυση Δεικτών ΔΑΔ ανά κατηγορία Δείκτες αποδοτικότητας (efficiency) Λειτουργικοί Δείκτες τμήματος ΔΑΔ Δείκτες αποτελεσματικότητας (effectiveness) Επιλογή Πρόσληψη Εκπαίδευση Ανάπτυξη Διοίκηση Απόδοσης Παραγωγικότητα Ικανοποίηση Διατήρηση Δημογραφικά Στοιχεία Εργαζομένων Δείκτες ευρύτερης επίπτωσης (Impact) Δείκτες επιχειρηματικών αποτελεσμάτων Προκλήσεις και δυσκολίες στην εφαρμογή των Δεικτών ΔΑΔ Παρουσίαση καλών πρακτικών χρήσης Δεικτών ΔΑΔ Ελλάδα Εξωτερικό Προτάσεις για αποτελεσματική χρήση των Δεικτών ΔΑΔ Βιβλιογραφικές Αναφορές 32 Εισαγωγή Η στρατηγική σημασία των Δεικτών Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού Ο στρατηγικός ρόλος της Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΔΑΔ) τονίζεται συστηματικά από τη σχετική βιβλιογραφία (π.χ. Becker, Huselid & Urlich, 2001; Lawler et al., 2006). Στην πράξη όμως οι έρευνες δείχνουν ότι παρά την κατανόηση της σημασίας ενός τέτοιου στρατηγικού ρόλου, η ΔΑΔ απέχει ακόμη σημαντικά από την αποτελεσματική επιτέλεση του (Carlson & Kavanagh, 2012; Weatherly, 2003). Γιατί παρατηρείται αυτό; Μια από τις απαντήσεις που δίδονται είναι ότι η ΔΑΔ στερείται της αναλυτικής και βασισμένης σε δεδομένα λήψης αποφάσεων που είναι απαραίτητη για τον επηρεασμό επιχειρηματικών αποφάσεων. Αναδύεται λοιπόν η ανάγκη για συστηματική χρήση δεικτών μέτρησης των αποτελεσμάτων της ΔΑΔ (Carlson & Kavanagh, 2012; Lawler & Mohrman, 2003). Οι Δείκτες Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού (για συντομία δείκτες ΔΑΔ ή HR Metrics) είναι ένα εργαλείο μέτρησης, η σημασία και «δημοφιλία» του οποίου αυξάνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς διεθνώς. Και όχι άδικα: η επιστημονική έρευνα αλλά και η ίδια η καθημερινή πρακτική του σύγχρονου μάνατζμεντ έχουν κατατάξει τους δείκτες ΔΑΔ στην κορυφή των απαραίτητων εργαλείων για τη χάραξη της στρατηγικής του οργανισμού. Τα HR metrics διαμορφώνουν το πλέον πρόσφορο έδαφος για την αποτύπωση της συνεισφοράς του ανθρώπινου κεφαλαίου στην επιχείρηση και για την παρακολούθηση, «μέτρηση» και αξιολόγηση των ενεργειών του τμήματος ΔΑΔ της κάθε εταιρείας. Μέσω των HR Metrics μπορεί να πληροφορηθεί η διοίκηση τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της συνεισφοράς των εργαζομένων στην παραγωγικότητα και στα οικονομικά αποτελέσματα του οργανισμού. Μέσω αυτών μπορεί επίσης το τμήμα ΔΑΔ να επιδείξει και να «αποδείξει» με αντικειμενικά, «αδιάσειστα» στοιχεία τα αποτελέσματα των ενεργειών του και να κατοχυρώσει το ρόλο του ως «στρατηγικό εταίρο» της ανώτατης διοίκησης (top management). Είναι γενικά καθοριστική η συμβολή των δεικτών: (α) στο στρατηγικό σχεδιασμό και την ευθυγράμμιση των στόχων του HR με του στόχους τη εταιρείας (β) στη διαμόρφωση μια κοινής γλώσσας κατανοητής από όλα τα τμήματα του οργανισμού και (γ) στον εντοπισμό περιοχών αλλαγής (π.χ restructuring, νέες πολιτικές επιλογής και αξιολόγησης κτλ). Η παρούσα κρίση τονίζει σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό τη σημασία τέτοιων εργαλείων καθώς οι ανάγκες για αποτελεσματικότητα, μείωση κόστους, στρατηγικό ρόλο και ανάληψη ευθύνης (accountability) από την πλευρά της Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού εντείνονται. Βέβαια, το ενδιαφέρον για δείκτες και τρόπους μέτρησης της αποδοτικότητας του ανθρώπινου κεφαλαίου δεν είναι κάτι καινούριο. Ως πρώτες τέτοιες προσπάθειες θα μπορούσαμε να καταχωρήσουμε το επιστημονικό μάνατζμεντ του Frederick Taylor (1911) ενώ καταλυτική υπήρξε η συνεισφορά του Jac Fitz-enz και του Saratoga Institute με το βιβλίο «How to Measure Human Resources Management» (1984) που έθεσαν πραγματικά τις βάσεις για μια συστηματική αποτύπωση δεικτών και μέτρων αποτελεσματικότητας του ανθρώπινου παράγοντα. Από τότε μέχρι σήμερα υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία και αναφορές συμβουλευτικών εταιρειών (κυρίως στις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία) που καταδεικνύουν την πρακτική σημασία της συστηματικής μέτρησης της συνεισφοράς του ανθρώπινου κεφαλαίου στα αποτελέσματα του οργανισμού (π.χ., Deloitte, 2011; Huselid, 1995; Schneider, 2006; Weiss et al., 2004). Οι δείκτες ΔΑΔ χρησιμοποιούν εταιρικά στοιχεία («νούμερα» ή «δεδομένα») και τα μετατρέπουν σε πηγές ουσιαστικής πληροφόρησης, πάντα σε άμεση σχέση με το ανθρώπινο δυναμικό του οργανισμού. Ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα των δεικτών είναι ότι μπορούν να εφαρμοσθούν σε όλες τις εταιρείες ανεξαρτήτως νομικής μορφής, μεγέθους, κλάδου δραστηριοποίησης, κ.λπ., ενώ είναι και σχετικά εύκολοι στην εφαρμογή. Δύο σημεία αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή: (α) η προσεκτική επιλογή των κατάλληλων από τους εκατοντάδες δείκτες που μπορούν να εφαρμοσθούν κατά περίπτωση και, (β) η συνεπής εφαρμογή των δεικτών σε εύρος χρόνου ικανό να παρέχει αξιόπιστα συγκρίσιμα δεδομένα. Είναι σημαντικό για μια εταιρεία να μπορεί να αξιολογήσει αντικειμενικά την πορεία εξέλιξης της από χρόνο σε χρόνο αλλά και να συγκρίνει τον εαυτό της με άλλες «παρόμοιες» επιχειρήσεις (π.χ., επιχειρήσεις ίδιου κλάδου, μεγέθους ή γεωγραφικής περιοχής). Βέβαια οι δείκτες, δεν είναι ούτε πανάκεια ούτε αυτοσκοπός. Αποκτούν ζωή και υπόσταση όταν τους δούμε σε συνδυασμό μεταξύ τους και μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Η ουσιαστική δουλειά ξεκινά μετά την καταγραφή των δεικτών όταν ορμώμενοι από τα αριθμητικά δεδομένα προχωρήσουμε στο σχεδιασμό συγκεκριμένων δράσεων και πολιτικών για την αντιμετώπιση των περιοχών βελτίωσης. Πρέπει να είναι πάντα ξεκάθαρη η σύνδεση των δεικτών με συγκεκριμένες στρατηγικές που αφορούν στο ανθρώπινο κεφάλαιο. 2 3

3 1. 1. Γενικά μιλώντας, υπάρχουν τρεις κατηγορίες δεικτών που μπορεί να μετρήσει ένας οργανισμός για να κατανοήσει και να αξιολογήσει την επίδραση των δραστηριοτήτων ΔΑΔ στην επιχειρηματική στρατηγική και τα οργανωσιακά αποτελέσματα (Boudreau & Ramstad, 2003): Αποδοτικότητας (Efficiency): Πόσο καλά παίζει το HR το Σχήμα 1. Η πυραμίδα των δεικτών ΔΑΔ διοικητικό του ρόλο; Αποτελεσματικότητας (Effectiveness): Τα προγράμματα και οι πρακτικές που εφαρμόζει η ΔΑΔ φέρνουν τα επιθυμητά αποτελέσματα (π.χ. ποιότητα εργατικού δυναμικού, διακράτηση κτλ); Ευρύτερης Επίπτωσης (Impact): Πώς επηρεάζει η ΔΑΔ τα τελικά αποτελέσματα του οργανισμού; Η πρώτη κατηγορία (αποδοτικότητας) και ίσως η ευκολότερη να μετρηθεί - εστιάζει στο πόσο καλά η ΔΑΔ εκπληρώνει το διοικητικό της ρόλο. Εδώ ανήκουν δείκτες όπως μέσος χρόνος κάλυψης θέσεων, αριθμός προσωπικού ΔΑΔ και άλλα. Οι δείκτες αυτοί είναι σαφέστατα σημαντικοί όμως δε δίνουν ποιοτικές πληροφορίες για τη ΔΑΔ όπως π.χ. η ποιότητα των υπηρεσιών της ΔΑΔ. Η δεύτερη κατηγορία (αποτελεσματικότητας) πιστοποιεί ότι τα προγράμματα και οι πρακτικές ΔΑΔ είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα στο εργατικό δυναμικό και στη «δεξαμενή» ταλέντου όπου στοχεύουν. Για παράδειγμα, οι δείκτες αποτελεσματικότητας της εκπαίδευσης θα πρέπει να δίνουν πληροφορία όχι μόνο για αριθμό εργαζομένων, ώρες κτλ. αλλά και για την ποιότητα της εκπαίδευσης και για το αν τελικά οι εκπαιδευόμενοι απέκτησαν δεξιότητες σχετικές με το αντικείμενο της εκπαίδευσης. Σημαντική ενότητα δεικτών στη συγκεκριμένη κατηγορία είναι εκείνη που αφορά στη διοίκηση ταλέντου (προσέλκυση, επιλογή, διακράτηση). Η τελευταία κατηγορία (ευρύτερης επίπτωσης) έχει να κάνει με τη συμβολή της ΔΑΔ στην ανάπτυξη κρίσιμων δυναμικών ικανοτήτων σε επίπεδο οργανισμού. Σίγουρα τέτοιοι δείκτες δεν αποτελούν την αποκλειστική ευθύνη της ΔΑΔ, όμως η ΔΑΔ έχει καθοριστικό ρόλο να παίξει στην κινητοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού προς την κατεύθυνση της επίτευξης των στρατηγικών στόχων καθώς πολλές έρευνες έχουν καταδείξει τη θετική σχέση μεταξύ πρακτικών ΔΑΔ και οικονομικών αποτελεσμάτων ενός οργανισμού (π.χ., Huselid, 1995; Becker & Huselid, 1998). Ευρύτερης Επίπτωσης Αποτελεσματικότητας Αποδοτικότητας 4 5

4 Παρουσίαση των Δεικτών Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού Στην ενότητα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι κυριότεροι δείκτες Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού όπως αυτοί αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία και χρησιμοποιούνται στη διεθνή πρακτική. Οι δείκτες έχουν χωριστεί με βάση τις τρείς κατηγορίες που περιγράψαμε: i) Δείκτες αποδοτικότητας (efficiency), ii) Δείκτες αποτελεσματικότητας (effectiveness) και iii) Δείκτες ευρύτερης επίπτωσης (impact). 2.2 Δείκτες αποδοτικότητας (efficiency) Ακόμη και το ίδιο το τμήμα ΔΑΔ πρέπει να «μετράει» και να αξιολογεί την απόδοσή του. Ίσως ο πιο χρήσιμος δείκτης σε αυτή την περίπτωση θα ήταν (εφόσον κάτι τέτοιο είναι πρακτικά εφικτό) το 1. Δείκτης στελεχών ΔΑΔ 2. Δείκτης διευθυντικών στελεχών ΔΑΔ 3. Δείκτης στελεχών επιλογής 4. Δείκτης στελεχών εκπαίδευσης 5. Δείκτης στελεχών διοίκησης απόδοσης ποσοστό ικανοποίησης των ίδιων των εργαζομένων αλλά και της ανώτατης διοίκησης από το τμήμα ΔΑΔ. Παρακάτω παραθέτουμε τους 8 πιο σημαντικούς δείκτες αυτής της κατηγορίας: Δείκτες αποτελεσματικότητας (effectiveness) Επιλογή Πρόσληψη Η επιλογή/πρόσληψη παραδοσιακά αποτελεί μία από τις βασικές λειτουργίες του τμήματος ΔΑΔ και, από τις πιο «ορατές» συνεισφορές του τμήματος στην αποδοτική λειτουργία της επιχείρησης. Έχει άμεσες επιπτώσεις στην ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού 1. Δείκτης προσλήψεων 2. Δείκτης κάλυψης κενών θέσεων 3. Δείκτης κάλυψης κενών θέσεων εσωτερικά 4. Δείκτης κόστους πρόσληψης 5. Δείκτης μέσου χρόνου πλήρωσης κενής θέσης 6. Δείκτης προσλήψεων ανά αίτηση (Yield ratio) 7. Δείκτης απόδοσης νέο-προσληφθέντων 8. Δείκτης αποχώρησης νέο-προσληφθέντων 9. Δείκτης γυναικών στις νέες προσλήψεις 10. Δείκτης εθνικότητας στις νέες προσλήψεις της επιχείρησης και σε θέματα διαχείρισης ταλέντου. Σε αυτήν την κατηγορία είναι βασικό να μπορούμε να παρακολουθούμε την απόδοση των νέων εργαζομένων (ειδικά σε σχέση με τους ήδη υφιστάμενους) αλλά και τον βαθμό ικανοποίησης των προϊσταμένων από τους νέους συνεργάτες τους. Παρακάτω παραθέτουμε τους 10 πιο σημαντικούς δείκτες αυτής της κατηγορίας. 6. Δείκτης στελεχών θεμάτων αμοιβών παροχών 7. Δείκτης μισθοδοσίας ΔΑΔ 8. Δείκτης λειτουργικών εξόδων ΔΑΔ Σύμφωνα με την έρευνα χρήσης Δεικτών ΔΑΔ που διεξήχθη κατά το χρονικό διάστημα Ιούνιος Δεκέμβριος 2012 από το ALBA Graduate Business School at the American College of Greece σε 76 ελληνικές επιχειρήσεις 1, o πιο δημοφιλής δείκτης αυτής της κατηγορίας είναι ο δείκτης στελεχών ΔΑΔ (43.4% των ερωτηθέντων εταιρειών δήλωσαν ότι τον χρησιμοποιούν), με δεύτερο το δείκτη μισθοδοσίας ΔΑΔ (το αντίστοιχο ποσοστό εδώ είναι 32.9%). Λιγότερο δημοφιλής είναι ο δείκτης στελεχών διοίκησης απόδοσης (με ποσοστό 19.7%). Γενικότερα, εντύπωση προκαλούν 1 Τα αποτελέσματα της έρευνας χρήσης Δεικτών ΔΑΔ παρουσιάζονται εδώ: τα πολύ χαμηλά ποσοστά δημοφιλίας όλων των δεκτών αυτής της κατηγορίας γεγονός που καταδεικνύει το χαμηλό ενδιαφέρον των τμημάτων Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού να παρακολουθήσουν τα, έστω και βασικά στοιχεία, του «οίκου» τους. Αισθητά λιγότερες από τις μισές επιχειρήσεις που απάντησαν στην έρευνα, 43.4%, ενδιαφέρονται να γνωρίζουν έστω και την ελάχιστη πληροφορία της αναλογίας των εργαζόμενων που «υπηρετεί» το κάθε στέλεχος του τμήματος ΔΑΔ (Δείκτης στελεχών ΔΑΔ). Σύμφωνα με την έρευνα χρήσης δεικτών ΔΑΔ του ALBA, τα ποσοστά χρήσης όλων των δεικτών αυτής της κατηγορίας από τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι χαμηλά. O πιο δημοφιλής δείκτης είναι ο δείκτης προσλήψεων (ποσοστό χρήσης από ελληνικές εταιρείες που συμμετείχαν στο δείγμα 59.2%), και ακολουθούν με το ίδιο ποσοστό οι δείκτες κάλυψης κενών θέσεων και αποχώρησης νεο-προληφθέντων (47.4%). Λιγότερο δημοφιλής είναι ο δείκτης απόδοσης νεο-προσληφθέντων (14.5%). O δείκτης κόστους πρόσληψης χρησιμοποιείται από τις ελληνικές εταιρείες σε ποσοστό 34.2%. Προσοχή πρέπει να δοθεί στη χρήση αυτού του δείκτη αφού όπως τονίζουν οι ειδικοί του κλάδου 2 οι εργοδότες ενδέχεται να στρέψουν την προσοχή τους αποκλειστικά στο κόστος και να ξεφύγουν από το στόχο πρόσληψης των πιο ικανών υπαλλήλων. Η μή συστηματική καταγραφή δεικτών σχετικών με αυτή την κατηγορία είναι ανησυχητική. Μάλιστα πρόσφατες διεθνείς έρευνες 3 αποδεικνύουν ότι οι εταιρείες εκείνες οι οποίες ασχολούνται εντατικά με αναλύσεις που αφορούν στο ανθρώπινο δυναμικό τους παρουσιάζουν: 8% υψηλότερη αύξηση των πωλήσεων, 24% υψηλότερη αύξηση καθαρών εισοδημάτων εκμετάλλευσης και 58% υψηλότερα ποσοστά πωλήσεων ανά πωλητή. 2 Sullivan. J. (2012) The Silliness of Measuring Cost Per Hire, and How it Can Reduce Your Strategic Impact 3 CedarCrestone. CedarCrestone HR Systems Survey: HR Technologies, Service Delivery Approaches, and Metrics: 13th Annual Edition. 6 7

5 Εκπαίδευση Ανάπτυξη Διοίκηση Απόδοσης Η Εκπαίδευση Ανάπτυξη είναι ο τομέας που το τμήμα ΔΑΔ μπορεί να κάνει τη διαφορά για την επιχείρηση. Η εκπαίδευση θα πρέπει να καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες του οργανισμού και τα αποτελέσματα της να είναι μετρήσιμα (π.χ., βελτίωση απόδοσης μετά την εκπαίδευση). Και πάλι εδώ κεντρικό ρόλο παίζει η ικανοποίηση των ίδιων των εργαζομένων από την εκπαίδευση που λαμβάνουν, η ικανοποίηση των προϊσταμένων από την (ενδεχόμενη) αλλαγή στην απόδοση των υφισταμένων τους μετά την εκπαίδευση, αλλά και περισσότερο «αντικειμενικά» στοιχεία, όπως τα αποτελέσματα της ετήσιας αξιολόγησης απόδοσης (πριν και μετά την εκπαίδευση). Στην κατηγορία αυτή παρουσιάζονται δείκτες οι οποίοι αφορούν στην απλή παρακολούθηση της εκπαίδευσης καθώς και δείκτες που αφορούν σε θέματα ουσιαστικής ανάπτυξης της καριέρας των εργαζομένων. Φυσικά για να έχει νόημα η μέτρηση της δεύτερης κατηγορίας δεικτών, θα πρέπει να εφαρμόζονται από τις εταιρείες προγράμματα ολιστικής ανάπτυξης καριέρας των εργαζομένων. Επιπλέον με την ενδεχόμενη μείωση των επιδοτούμενων προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης (ΛΑΕΚ 0.45%) είναι πολύ σημαντικό για το τμήμα ΔΑΔ να παρουσιάζει στη διοίκηση τον αντίκτυπο της εκπαίδευσης ώστε να πείθει ότι τα χρήματα «επενδύονται» και δεν σπαταλώνται. Μεγάλη προσοχή πρέπει να δοθεί στον δείκτη ικανοποίησης από την εκπαίδευση αφού έχει παρατηρηθεί ότι οι εργαζόμενοι (ειδικά όσοι δεν ανήκουν σε υψηλές θέσεις διοίκησης) τείνουν να αξιολογούν μόνο θετικά τα παρεχόμενα εκπαιδευτικά προγράμματα. Ειδικά όταν η εκπαίδευση γίνεται in-house από συναδέρφους, οι εκπαιδευόμενοι διστάζουν να εκφράσουν τη γνώμη τους. Οι υπεύθυνοι του τμήματος ΔΑΔ θα πρέπει να επισημαίνουν την αναγκαιότητα ειλικρινούς αξιολόγησης, ειδικά όταν οι εκπαιδευόμενοι δεν είναι ικανοποιημένοι, ώστε να βελτιώνονται τα εκάστοτε προγράμματα εκπαίδευσης. Παρακάτω παραθέτουμε τους 7 πιο σημαντικούς δείκτες αυτής της κατηγορίας: Παραγωγικότητα Πρόκειται για την πολυπληθέστερη ομάδα δεικτών και προφανώς το σημαντικότερο σημείο για την ανώτατη διοίκηση της εταιρείας. Πέρα από τη «μέση» απόδοση ανά εργαζόμενο, είναι χρήσιμο να αναλύουμε και περισσότερο ποιοτικά χαρακτηριστικά (όπως η διαχρονική μεταβολή της αποδοτικότητας, η απόδοση των «καλών» εργαζόμενων σε σχέση με τους «αδύνατους» ή η απόδοση ανά τμήμα μ.ο. βαθμολόγησης εργαζομένων ανά τμήμα από την ανώτατη διοίκηση ή ανά προϊόν της εταιρείας), αλλά και το κόστος που είχε αυτή η παραγωγικότητα για τον οργανισμό (μισθολογικά και άλλα εργατικά κόστη σε σχέση με αντίστοιχη απόδοση). Επίσης, σε αυτή την ομάδα δεικτών εντάσσεται και η παρακολούθηση της επίτευξης των στόχων που είχαν προϋπολογιστικά τεθεί, για την εταιρεία ως σύνολο αλλά και για κάθε εργαζόμενο ατομικά (δείκτης high performers και εργαζομένων μειωμένης απόδοσης), αλλά και η δέσμευση των εργαζομένων με τον οργανισμό (απουσίες από την εργασία, εργατικά ατυχήματα). Και σε αυτή την κατηγορία δεικτών ισχύει το ότι για να έχεις ενδιαφέρον να παρακολουθήσεις κάτι, πρέπει πρώτα να το εφαρμόζεις (π.χ δείκτης παροχών). Τα τελευταία χρόνια γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς οι μετρήσεις που αφορούν στο κόστος των παροχών. Εξαιτίας δε, της οικονομικής κρίσης και της φορολόγησης παροχών, η ανάγκη μελέτης των συγκεκριμένων δεικτών είναι επιτακτική. Παρακάτω παραθέτουμε τους 18 πιο σημαντικούς δείκτες αυτής της κατηγορίας: 1. Δείκτης συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα 2. Δείκτης εκπαιδευτικών ωρών 3. Δείκτης εκπαιδευτικού κόστους 4. Δείκτης ικανοποίησης από την εκπαίδευση 5. Δείκτης πλάνου ανάπτυξης (development plan) 6. Δείκτης πλάνου καριέρας (career plan) 7. Δείκτης πλάνου διαδοχής (succession plan) 1. Δείκτης μέσου μισθού 2. Δείκτης μισθοδοσίας 3. Δείκτης συνολικής ετήσιας μισθολογικής μεταβολής 4. Δείκτης μέσης ετήσιας μισθολογικής μεταβολής 5. Δείκτης απόκλισης μισθών 6. Δείκτης μισθολογικού επιπέδου 7. Δείκτης μπόνους διευθυντικών στελεχών 8. Δείκτης μπόνους μη διευθυντικών στελεχών 11. Δείκτης εταιρικού αυτοκινήτου 12. Δείκτης εταιρικού laptop 13. Δείκτης εταιρικού laptop 14. Δείκτης εταιρικού laptop 15. Δείκτης αξιολόγησης απόδοσης 16. Δείκτης υπερκάλυψης στόχων (High performers) 17. Δείκτης μειωμένης απόδοσης 18. Δείκτης χαμένων εργατο-ημερών Οι δείκτες εκπαίδευσης και ανάπτυξης είναι η πιο δημοφιλής κατηγορία δεικτών από όλες τις κατηγορίες που μελετήθηκαν στην έρευνα χρήσης δεικτών ΔΑΔ του ALBA. Συγκεκριμένα, οι ελληνικές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν τον δείκτη συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα σε ποσοστό 68.4% και τον δείκτη εκπαιδευτικού κόστους σε ποσοστό 67.1%. Ακολουθεί ο δείκτης εκπαιδευτικών ωρών (61.8%) και ο δείκτης ικανοποίησης από την εκπαίδευση (52.6%). Λιγότερο δημοφιλείς είναι οι δείκτες πλάνου ανάπτυξης (36.8%), πλάνου καριέρας (26.3%) και πλάνου διαδοχής (26.3%). Τα χαμηλά σχετικά ποσοστά των τριών τελευταίων δεικτών αντανακλούν τα χαμηλά ποσοστά εφαρμογής προγραμμάτων ολιστικής ανάπτυξης καριέρας εργαζομένων στις ελληνικές επιχειρήσεις. 9. Δείκτης έξτρα παροχών ανά εργαζόμενο 10. Δείκτης κόστους έξτρα παροχών O πιο δημοφιλής δείκτης αυτής της κατηγορίας είναι ο δείκτης μέσου μισθού (63.2% των εταιρειών που συμμετείχαν στην έρευνα χρήσης δεικτών ΔΑΔ του ΑLBA δήλωσαν ότι τον χρησιμοποιούν). Ακολουθούν με ποσοστό χρήσης 50%, ο δείκτης αξιολόγησης απόδοσης και ο δείκτης μισθοδοσίας. Λιγότερο δημοφιλείς είναι οι δείκτες εταιρικού laptop και έξτρα παροχών ανά εργαζόμενο (αμφότεροι με ποσοστό χρήσης 26,3%) και τέλος ο δείκτης μέσης ετήσιας μισθολογικής μεταβολής (25%). Οι ελληνικές επιχειρήσεις φαίνεται να ενδιαφέρονται για 19. Δείκτης ατυχημάτων κάποια ελάχιστα «βασικά» στοιχεία απόδοσης (μέσος μισθός, έσοδα ή κέρδη σε σχέση με μισθολογικό κόστος), αλλά αποφεύγουν να εμβαθύνουν σε περισσότερο ποιοτικά στοιχεία, όπως η ετήσια μισθολογική μεταβολή, η απόκλιση μισθών ενδο-εταιρικά ή η παρακολούθηση της απόδοσης των «καλύτερων» εργαζομένων (high performers). Και φυσικά, πιθανότατα ισχύει και εδώ το ότι για να έχεις ενδιαφέρον να παρακολουθήσεις κάτι, πρέπει πρώτα να το εφαρμόζεις (π.χ., χαμηλά ποσοστά παρακολούθησης δεικτών «έξτρα» παροχών). 8 9

6 Ικανοποίηση Διατήρηση Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό πεδίο για το ίδιο το τμήμα ΔΑΔ. Η ικανοποίηση των εργαζομένων από τον οργανισμό, το αντικείμενο και τις συνθήκες εργασίας τους μπορεί να παρακολουθηθεί κυρίως από τα αποτελέσματα της εσωτερικής έρευνας ικανοποίησης προσωπικού και να αναλυθεί ανά τμήμα, αντικείμενο εργασίας, ιεραρχικό ή μισθολογικό επίπεδο, κ.λπ. Επίσης, χρήσιμα συμπεράσματα μπορεί να αντληθούν από την ανάλυση των στοιχείων αποχωρήσεων (π.χ., ποσοστό αποχωρήσεων λόγω χαμηλής αποζημίωσης) και παραμονής στην εταιρεία (π.χ., χρόνια παραμονής για high performers και εργαζόμενους μειωμένης απόδοσης). Παρακάτω παραθέτουμε τους 12 πιο σημαντικούς δείκτες αυτής της κατηγορίας Δημογραφικά Στοιχεία Εργαζομένων Πάντα είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τη «διαστρωμάτωση» του οργανισμού και τη διαχρονική της εξέλιξη. Κυρίως σε εταιρείες που εστιάζουν στην καινοτομία η διαφορετικότητα στον εργασιακό χώρο παίζει πρωταρχικό ρόλο για την έμπνευση και την κινητοποίηση της δημιουργικότητας του ανθρώπινου Δυναμικού. Παρακάτω παραθέτουμε τους 11 πιο σημαντικούς δείκτες αυτής της κατηγορίας 1. Δείκτης ικανοποίησης 2. Δείκτης ικανοποίησης από προϊστάμενο 3. Δείκτης εθελοντικών αποχωρήσεων 4. Δείκτης υποχρεωτικών αποχωρήσεων 5. Δείκτης αποχωρήσεων πωλήσεων 6. Δείκτης αποχωρήσεων παραγωγής 7. Δείκτης αποχωρήσεων υποστηρικτικών λειτουργιών 8. Δείκτης αποχωρήσεων διευθυντικών θέσεων 9. Δείκτης κόστους αποχώρησης 10. Δείκτης παραμονής 9. Δείκτης δεκαετίας 1. Δείκτης γυναικών 2. Δείκτης γυναικών σε διευθυντικές θέσεις 3. Δείκτης Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης 4. Δείκτης Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 5. Δείκτης Μεταπτυχιακής εκπαίδευσης 6. Δείκτης ηλικιακής κατανομής (<25) 7. Δείκτης ηλικιακής κατανομής (>55) 8. Δείκτης ΑΜΕΑ 9. Δείκτης εθνικότητας 10. Δείκτης χρησιμοποίησης Η/Υ 11. Δείκτης χρησιμοποίησης Ίντερνετ 10. Δείκτης εικοσαετίας Η συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνει δύο από τους πιο δημοφιλείς, συνολικά, δείκτες της έρευνας χρήσης δεικτών ΔΑΔ: τον δείκτη υποχρεωτικών αποχωρήσεων (65.8%) και τον δείκτη εθελοντικών αποχωρήσεων (60.5%). Αντίθετα, χαμηλότερα ποσοστά χρήσης εμφανίζουν οι δείκτες παραμονής και ικανοποίησης (48.7% και 44.7% αντίστοιχα). Εντύπωση προκαλεί και το χαμηλό ενδιαφέρον των ελληνικών επιχειρήσεων για το κόστος που προσθέτει η κάθε αποχώρηση στο συνολικό κόστος λειτουργίας του οργανισμού (18.4%). Το ενθαρρυντικό στη συγκεκριμένη κατηγορία δεικτών είναι το γεγονός ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις εμφανίζονται αρκετά ευαισθητοποιημένες σχετικά με την παρουσία των γυναικών στο εργασιακό τους περιβάλλον (64.5% των εταιρειών που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν το δείκτη γυναικών). Επίσης, ενδιαφέρονται για την παρακολούθηση του εκπαιδευτικού επιπέδου των εργαζομένων τους: οι δείκτες τριτοβάθμιας και μεταπτυχιακής εκπαίδευσης παρακολουθούνται σε ποσοστό 56.6% και 53.9%. αντίστοιχα. Αντίθετα, χαμηλότερα εμφανίζονται τα ποσοστά ενδιαφέροντος για άλλες ειδικότερες κατηγορίες εργαζομένων, όπως τα ΑΜΕΑ και οι διαφορετικές εθνικότητες (οι σχετικοί δείκτες παρακολουθούνται αμφότεροι με ποσοστό 34.2%)

7 2.3. Δείκτες ευρύτερης επίπτωσης (Impact) Δείκτες επιχειρηματικών αποτελεσμάτων Με τους δείκτες επιχειρηματικών αποτελεσμάτων οι εταιρείες μελετούν τα ευρύτερα επιχειρηματικά αποτελέσματα έτσι ώστε να μπορούν να κάνουν συσχετισμούς με τους υπόλοιπους δείκτες. Δύο είναι οι κυριότεροι δείκτες σε αυτή την κατηγορία: 1. Δείκτης κέρδους 2. Δείκτης κύκλου εργασιών 3. Πρακτική εφαρμογή & ανάλυση Δεικτών ΔΑΔ ανά κατηγορία Το παρόν κεφάλαιο αποτελεί έναν «οδηγό» εφαρμογής των κυριότερων δεικτών ΔΑΔ. Ως πηγές των απαραίτητων στοιχείων για την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος δεικτών ΔΑΔ μπορούν να χρησιμοποιηθούν: (α) οι οικονομικές καταστάσεις και τα υπόλοιπα στοιχεία τα οποία είναι εκ του νόμου υποχρεωμένος ο κάθε οργανισμός να διατηρεί (κατάσταση μισθοδοσίας προσωπικού, ημέρες αδείας, υπερωρίες, κ.λπ.), και (β) αποτελέσματα εσωτερικών ενεργειών με έμφαση στις έρευνες (έρευνα ικανοποίησης προσωπικού, αποτελέσματα ετήσιας αξιολόγησης, αποτελέσματα τεστ προσωπικότητας, συνεντεύξεις αποχώρησης, κ.λπ.) 3.1 Δείκτες αποδοτικότητας (efficiency) 3.11 Λειτουργικοί Δείκτες τμήματος ΔΑΔ Σύμφωνα με την έρευνα χρήσης δεικτών ΔΑΔ του ALBA, οι δύο αυτοί δείκτες είναι αρκετά δημοφιλείς. Συγκεκριμένα, 52,6% των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν το δείκτη κέρδους ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την χρήση του δείκτη κύκλου εργασιών είναι 61,8%. Δείκτης στελεχών ΔΑΔ Αναλογία στελεχών τμήματος ΔΑΔ προς στο σύνολο των εργαζομένων του οργανισμού Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ Δείκτης διευθυντικών στελεχών ΔΑΔ Δείκτης στελεχών επιλογής Δείκτης στελεχών εκπαίδευσης Δείκτης στελεχών διοίκησης απόδοσης Δείκτης στελεχών θεμάτων αμοιβών παροχών Δείκτης μισθοδοσίας ΔΑΔ Δείκτης λειτουργικών εξόδων ΔΑΔ Αναλογία διευθυντικών στελεχών τμήματος ΔΑΔ που αντιστοιχεί στο σύνολο των στελεχών του τμήματος ΔΑΔ Αναλογία στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις επιλογής προσωπικού που αντιστοιχεί στο σύνολο των στελεχών του τμήματος ΔΑΔ Αναλογία στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις εκπαίδευσης προσωπικού προς στο σύνολο των στελεχών του τμήματος ΔΑΔ Αναλογία στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις απόδοσης προσωπικού που αντιστοιχεί στο σύνολο των στελεχών του τμήματος ΔΑΔ Αναλογία στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις παρακολούθησης αμοιβών / παροχών προς το προσωπικό που αντιστοιχεί στο σύνολο των στελεχών του τμήματος ΔΑΔ Αναλογία κόστους μισθοδοσίας τμήματος ΔΑΔ προς το κόστος συνολικής μισθοδοσίας του οργανισμού Αναλογία συνολικών εξόδων τμήματος ΔΑΔ προς τα συνολικά λειτουργικά έξοδα του οργανισμού Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε διευθυντικές θέσεις Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις επιλογής προσωπικού Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις εκπαίδευσης προσωπικού Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις διοίκησης απόδοσης προσωπικού Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ σε θέσεις παεακουλούθησης αμοιβών/παροχών προς το προσωπικό Αριθμός στελεχών τμήματος ΔΑΔ Συνολικό κόστος μισθοδοσίας τμήματος ΔΑΔ Συνολικό κόστος μισθοδοσίας οργανισμού Συνολικά λειτουργικά έξοδα τμήματος ΔΑΔ Συνολικά λειτουργικά έξοδα οργανισμού 12 13

8 Δείκτες αποτελεσματικότητας (effectiveness) Επιλογή Πρόσληψη Εκπαίδευση Ανάπτυξη Δείκτης συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα Αναλογία αριθμού εργαζομένων που συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων που συμμετείχαν σε εκπαιδευτικά προγράμματα Δείκτης εκπαιδευτικών ωρών Αναλογία συνολικών ωρών εκπαίδευσης προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων του οργανισμού. Δείχνει τον μέσο όρο ωρών εκπαίδευσης ανά εργαζόμενο Σύνολο εκπαιδευτικών ωρών Δείκτης προσλήψεων Αναλογία αριθμού προσλήψεων προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων Αριθμός προσλήψεων Δείκτης εκπαιδευτικού κόστους Αναλογία συνολικού εκπαιδευτικού κόστος προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων του οργανισμού. Δείχνει το μέσο όρο εκπαιδευτικού κόστους ανά εργαζόμενο Συνολικό εκπαιδευτικό κόστος Δείκτης κάλυψης κενών θέσεων Δείκτης κάλυψης κενών θέσεων εσωτερικά Δείκτης κόστους πρόσληψης Δείκτης μέσου χρόνου πλήρωσηςκενής θέσης Αναλογία κενών θέσεων που καλύφθηκαν προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων Αναλογία κενών θέσεων που καλύφθηκαν με εσωτερική μετακίνηση προς τον αριθμό των κενών θέσεων που καλύφθηκαν Αναλογία συνολικού κόστους πρόσληψης προς τον αριθμό προσλήψεων. Mπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μετρήσει και εσωτερικές μετακινήσεις. Η μεγαλύτερη «πρόκληση» είναι η προσθήκη ή όχι του κόστους των εργατοωρών που δαπανώνται σε αυτή τη δραστηριότητα. Αναλογία ημερών που χρειάστηκαν για την πλήρωση όλων των κενών θέσεων που καλύφθηκαν προς το σύνολο κενών θέσεων που καλύφθηκαν Αριθμός κενών θέσεων που καλύφθηκαν Αριθμός κενών θέσεων που καλύφθηκαν με εσωτερική μετακίνηση Αριθμός κενών θέσεων που καλύφθηκαν στον οργανισμό Συνολικό κόστος προσλήψεων (π.χ. έξοδα αγγελίας, προμήθεια γραφείου εύρεσης στελεχών, λοιπά συγκεκριμένα χρηματικά έξοδα) Αριθμός προσλήψεων Αριθμός ημερών που χρειάστηκαν για την πλήρωση όλων των κενών θέσεων που καλύφθηκαν στον οργανισμό Αριθμός κενών θέσεων που καλύφθηκαν στον οργανισμό Δείκτης ικανοποίησης από την εκπαίδευση Δείκτης πλάνου ανάπτυξης (development plan) Δείκτης πλάνου καριέρας (career plan) Δείκτης πλάνου διαδοχής (succession plan) Αναλογία εργαζομένων που δηλώνουν απόλυτα ή πολύ ικανοποιημένοι από την εκπαίδευση που έλαβαν προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων που συμμετείχαν σε εκπαιδευτικά προγράμματα Αναλογία εργαζομένων για τους οποίους δημιουργείται ετήσιο πλάνο ανάπτυξης προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων του οργανισμού Αναλογία εργαζομένων για τους οποίους υπάρχει πλάνο καριέρας προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων του οργανισμού Αναλογία εργαζομένων για τους οποίους υπάρχει πλάνο διαδοχής προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων του οργανισμού Αριθμός εργαζομένων που δηλώνουν απόλυτα ή πολύ ικανοποιημένοι από την ακπαίδευση που έλαβαν Αριθμός εργαζομένων που συμμετείχαν σε εκπαιδευτικά προγράμματα Αριθμός εργαζομένων για τους οποίους δημιουργείται ετήσιο πλάνο ανάπτυξης Αριθμός εργαζομένων για τους οποίους υπάρχει πλάνο καριέρας Αριθμός θέσεων εργασίας για τις οποίες υπάρχει πλάνο διαδοχής Δείκτης προσλήψεων ανά αίτηση (Yield ratio) Αναλογία προσλήψεων προς το συνολικό αριθμό αιτήσεων για κάθε πρόσληψη Αριθμός προσλήψεων Αριθμός αιτήσεων για πρόσληψη Δείκτης απόδοσης νέο-προσληφθέντων Αναλογία μέσης απόδοσης νέοπροσληφθέντων φέτος (% ποσοστιαίος δείκτης) προς την μέση απόδοση των πρώην κατόχων των ίδιων θέσεων πέρυσι Μέση απόδοση νέο-προσληφθέντων φέτος ως ποσοστό % με άριστα το 100% Μέση απόδοση των πρώην κατόχων των ίδιων θέσεων πέρυσι ως ποσοστό % με άριστα το 100% Δείκτης αποχώρησης νέο-προσληφθέντων Αναλογία ατόμων που αποχώρησαν κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους πρόσληψης προς το συνολικό αριθμό προσλήψεων Αριθμός ατόμων που αποχώρησαν κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους πρόσληψης Συνολικός αριθμός προσλήψεων Δείκτης γυναικών στις νέες προσλήψεις Αναλογία γυναικών που προσλήφθηκαν προς συνολικό αριθμό προσλήψεων Αριθμός γυναικών που προσλήφθηκαν Αριθμός προσλήψεων Δείκτης εθνικότητας στις νέες προσλήψεις Αναλογία ατόμων μη ελληνικής εθνικότητας που προσλήφθηκαν προς το συνολικό αριθμό προσλήψεων Αριθμός ατόμων άλλης εθνικότητας (μη ελληνικής) Αριθμός προσλήψεων 14 15

9 Διοίκηση Απόδοσης Παραγωγικότητα Δείκτης μέσου μισθού Δείκτης μισθοδοσίας Δείκτης συνολικής ετήσιας μισθολογικής μεταβολής Δείκτης μέσης ετήσιας μισθολογικής μεταβολής Δείκτης απόκλισης μισθών Δείκτης μισθολογικού επιπέδου Δείκτης μπόνους διευθυντικών στελεχών Αναλογία συνολικού μισθολογικού κόστους προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων του οργανισμού Αναλογία συνολικού μισθολογικού κόστους προς τα συνολικά λειτουργικά έξοδα (αμοιβές, ενοίκια, υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, διαφήμιση) Διαφορά συνολικού ετήσιου μισθολογικού κόστους τρέχοντος οικονομικού έτους με συνολικό ετήσιο μισθολογικό κόστος προηγούμενου οικονομικού έτους προς το συνολικό ετήσιο μισθολογικό κόστος προηγούμενου οικονομικού έτους Διαφορά μέσου ετήσιου μισθολογικού κόστους ανά εργαζόμενο τρέχοντος οικονομικού έτους με μέσο ετήσιο μισθολογικό κόστος ανά εργαζόμενο προηγούμενου οικονομικού έτους προς το μέσο ετήσιο μισθολογικό κόστος προηγούμενου οικονομικού έτους Αναλογία εργαζομένων οι οποίοι λαμβάνουν μισθό άνω του μέσου όρου μισθών στον οργανισμό προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Σκοπός αυτού του δείκτη είναι να προσδιορίσει βάσει μελέτης σύγκρισης μισθών σε ποιο επίπεδο μισθών του κλάδου ανήκει ο μέσος όρος μισθών του οργανισμού. Αναλογία συνολικού ετησίου μπόνους σε διευθυντικά στελέχη προς τον αριθμό των διευθυντικών στελεχών Συνολικό μισθολογικό κόστος Συνολικό μισθολογικό κόστος Συνολικά λειτουργικά έξοδα Συνολικό ετήσιο μισθολογικό κόστος τρέχοντος οικονομικού έτους - (μείον) Συνολικό ετήσιο μισθολογικό κόστος προηγούμενο οικονομικού έτους Συνολικό ετήσιο μισθολογικό κόστος προηγούμενου οικονομικού έτους Μέσο ετήσιο μισθολογικό κόστος ανά εργαζόμενο τρέχοντος οικονομικού έτους - (μείον) Μέσο ετήσιο μισθολογικό κόστος ανά εργαζόμενο προηγούμενου οικονομικού έτους Αριθμός προσλήψεων Αριθμός εργαζομένων οι οποίοι λαμβάνουν μισθό άνω του μέσου όρου μισθών στον οργανισμό Ο μέσος όρος μισθών του οργανισμού ανήκει σε ποιο επίπεδο μισθών του κλαδου με βάση αποτελέσματα μελέτης σύγκρισης μισθών (salary benchmarking report); Στο Ανώτερο 25% - Upper 25% Στον Μέσο Όρο - Average 50% Στον Διάμεσο - Median Στο Κατώτερο 25% - Lower 25% Συνολικό ετήσιο μπόνους προς διευθυντικά στελέχη Αριθμός διευθυντικών στελεχών Δείκτης κόστους έξτρα παροχών Δείκτης εταιρικού αυτοκινήτου Δείκτης εταιρικού laptop Δείκτης εταιρικού κινητού τηλεφώνου Δείκτης αξιολόγησης απόδοσης Δείκτης υπερκάλυψης στόχων (High performers) Δείκτης μειωμένης απόδοσης Δείκτης χαμένων εργατοημερών Δείκτης ατυχημάτων Συνολικό κόστος έξτρα, μη μισθολογικών παροχών όπως ιατροφαρμακευτική ασφάλιση, συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, παροχή εταιρικού αυτοκινήτου, κινητού τηλεφώνου, φορητού υπολογιστή, διατακτικές (εξαιρούνται τα μπόνους παραγωγικότητας) προς το συνολικό κόστος μισθοδοσίας του οργανισμού Αναλογία εργαζομένων με εταιρικό αυτοκίνητο προς συνολικό αριθμό εργαζομένων Αναλογία εργαζομένων με εταιρικό laptop προς συνολικό αριθμό εργαζομένων Αναλογία εργαζομένων με εταιρικό κινητό τηλέφωνο προς συνολικό αριθμό εργαζομένων Αναλογία εργαζομένων οι οποίοι εντάσσονται στο επίσημο πρόγραμμα ετήσιας αξιολόγησης απόδοσης προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αναλογία εργαζομένων οι οποίοι υπερκάλυψαν τους αρχικούς στόχους του ετήσιου πλάνου αξιολόγησης προς τον αριθμό εργαζομένων για τους οποίους δημιουργείται πλάνο αξιολόγησης με συγκεκριμένους στόχους στην αρχή της χρονιάς Αριθμός εργαζομένων που αξιολογήθηκαν κάτω του μέσου όρου προς τον αριθμό εργαζομένων που εντάσσονται στο επίσημο πρόγραμμα ετήσιας αξιολόγησης Αναλογία χαμένων εργατικών ημερών προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων Αναλογία ατυχημάτων προς τον αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Συνολικό κόστος «έξτρα», μη μισθολογικών παροχών (όπως προηγούμενη ερώτηση) Συνολικό κόστος μισθοδοσίας του οργανισμού Αριθμός εργαζομένων με εταιρικό αυτοκίνητο Αριθμός εργαζομένων με εταιρικό laptop Αριθμός εργαζομένων με εταιρικό κινητό τηλέφωνο Αριθμός εργαζομένων οι οποίοι εντάσσονται στο επίσημο πρόγραμμα ετήσιας αξιολόγησης απόδοσης Αριθμός εργαζομένων οι οποίοι υπερκάλυψαν τους αρχικούς στόχους του ετήσιου πλάνου αξιολόγησής τους Αριθμός εργαζομένων για τους οποίους δημιουργείται πλάνο αξιολόγησης με συγκεκριμένους στόχους στην αρχή της χρονιάς Αριθμός εργαζομένων με αποτελέσματα στην ετήσια αξιολόγηση κάτω του μ.ο των αποτελεσμάτων των εργαζομένων που αξιολογούνται στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων που εντάσσονται στο επίσημο πρόγραμμα ετήσιας αξιολόγησης Συνολικός αριθμός «χαμένων» εργατικών ημερών (ημέρες απουσίας εκτός νόμιμης ετήσιας άδειας) Αριθμός ατυχημάτων στον οργανισμό Δείκτης μπόνους μη διευθυντικών στελεχών Δείκτης έξτρα παροχών ανά εργαζόμενο Αναλογία ετήσιου μπόνους των μη διευθυντικών στελεχών προς τον αριθμό μη διευθυντικών στελεχών Συνολικό κόστος έξτρα, μη μισθολογικών παροχών όπως ιατροφαρμακευτική ασφάλιση, συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, παροχή εταιρικού αυτοκινήτου, κινητού τηλεφώνου, φορητού υπολογιστή, διατακτικές (εξαιρούνται τα μπόνους παραγωγικότητας) προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Συνολικό ετήσιο μπόνους προς διευθυντικά στελέχη Αριθμός μη διευθυντικών στελεχών Συνολικό κόστος «έξτρα» μη μισθολογικών παροχών 16 17

10 Ικανοποίηση Διατήρηση Δείκτης ικανοποίησης Δείκτης ικανοποίησης από προϊστάμενο Δείκτης εθελοντικών αποχωρήσεων Αναλογία εργαζομένων απόλυτα ή πολύ ικανοποιημένων από τον οργανισμό (βάσει της πιο πρόσφατης εσωτερικής έρευνας ικανοποίησης προσωπικού) προς τον αριθμό εργαζομένων που πήραν μέρος στην πιο πρόσφατη έρευνα ικανοποίησης προσωπικού Αναλογία εργαζομένων απόλυτα ή πολύ ικανοποιημένων από τον προϊστάμενο τους (βάσει της πιο πρόσφατης εσωτερικής έρευνας ικανοποίησης προσωπικού) προς τον αριθμό εργαζομένων που πήραν μέρος στην πιο πρόσφατη έρευνα ικανοποίησης προσωπικού Αριθμός εργαζομένων που αποχώρησαν εθελοντικά από τον οργανισμό προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων Αριθμός εργαζομένων απόλυτα ή πολύ ικανοποιημένων από τον οργανισμό (βάσει αποτελεσμάτων πιο πρόσφατης εσωτερικής έρευνας ικανοποίησης προσωπικού Αριθμός εργαζομένων που πήραν μέρος στην πιο πρόσφατη εσωτερική έρευνα ικανοποίησης προσωπικού Αριθμός εργαζομένων απόλυτα ή πολύ ικανοποιημένων από τον προϊστάμενό του (βάσει αποτελεσμάτων πιο πρόσφατης εσωτερικής έρευνας ικανοποίησης προσωπικού Αριθμός εργαζομένων που πήραν μέρος στην πιο πρόσφατη εσωτερική έρευνα ικανοποίησης προσωπικού Αριθμός εργαζομένων που αποχώρησαν εθελοντικά από τον οργανισμό Δείκτης αποχωρήσεων υποστηρικτικών λειτουργιών Δείκτης αποχωρήσεων διευθυντικών θέσεων Δείκτης κόστους αποχώρησης Δείκτης παραμονής Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) από θέσεις υποστηρικτών λειτουργιών όπως λογιστήριο, προμήθειες, διοίκηση προσωπικού, μάρκετινγκ, μηχανοργάνωση, γραμματειακή υποστήριξη, εξωτερικές εργασίες, συντήρηση κτηρίων κ.λπ) προς τον αριθμό εργαζομένων σε θέσεις υποστηρικτών λειτουργιών Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) από διευθυντικές θέσεις προς τον αριθμό εργαζομένων σε διευθυντικές θέσεις Συνολικός κόστος αποχωρήσεων (π.χ κόστος απόλυσης, νέας πρόσληψης, απώλειας παραγωγικότητας λόγω κενής θέσης εργασίας, κόστος μάθησης νέας θέσης από τον νεο-εισερχόμενο και επίτευξης επιθυμητού επίπεδου απόδοσης) προς τον αριθμό αποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) Αναλογία ετών παραμονής στον οργανισμό από το σύνολο των εργαζομένων προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό. Δείχνει το μέσο όρο παραμονής στον οργανισμό ανά εργαζόμενο Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) από θέσεις υποστηρικτών λειτουργιών Αριθμός εργαζομένων σε θέσεις υποστηρικτών λειτουργίων Αριθμόςαποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) από διευθυντικές θέσεις Αριθμός εργαζομένων σε διευθυντικές θέσεις Συνολικό κόστος αποχωρήσεων Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) Έτη παραμονής στον οργανισμό από το σύνολο των εργαζομένων Δείκτης υποχρεωτικών αποχωρήσεων Αριθμός εργαζομένων που αποχώρησαν υποχρεωτικά από τον οργανισμό προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων Αριθμός εργαζομένων που αποχώρησαν υποχρεωτικά από τον οργανισμό (π.χ. λόγω απόλυσης ή περικοπων) Δείκτης δεκαετίας Αναλογία εργαζομένων με πάνω από 10 έτη υπηρεσίας στον οργανισμό προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων με πάνω από 10 έτη υπηρεσίας στον οργανισμό Δείκτης αποχωρήσεων πωλήσεων Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) από θέσεις πωλήσεων προς τον αριθμό εργαζομένων σε θέσεις πωλήσεων Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών ήυποχρεωτικών) από θέσεις πωλήσεων Αριθμός εργαζομένων σε θέσεις πωλήσεων Δείκτης εικοσαετίας Αναλογία εργαζομένων με πάνω από 20 έτη υπηρεσίας στον οργανισμό προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων με πάνω από 20 έτη υπηρεσίας στον οργανισμό Δείκτης αποχωρήσεων παραγωγής Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών και υποχρεωτικών) από θέσεις παραγωγής προς τον αριθμό εργαζομένων σε θέσεις παραγωγής Αριθμός αποχωρήσεων (εθελοντικών ήυποχρεωτικών) από θέσεις παραγωγής Αριθμός εργαζομένων σεθέσης παραγωγής 18 19

11 Δημογραφικά Στοιχεία Εργαζομένων Δείκτες ευρύτερης επίπτωσης (Impact) Δείκτης γυναικών Δείκτης γυναικών σε διευθυντικές θέσεις Δείκτης Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Δείκτης Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Δείκτης Μεταπτυχιακής εκπαίδευσης Αναλογία εργαζόμενων γυναικών προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αναλογία γυναικών σε διευθυντικές σχέσεις προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων σε διευθυντικές σχέσεις στον οργανισμό Αναλογία εργαζόμενων απόφοιτων Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αναλογία εργαζόμενων απόφοιτων Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αναλογία εργαζόμενων κατόχων μεταπτυχιακού τίτλου προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός γυναικών εργαζομένων Αριθμός γυναικών σε διευθυντικές θέσεις Αριθμός εργαζομένων σε διευθυντικές θέσεις Αριθμός εργαζομένων αποφοίτων Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Αριθμός εργαζομένων αποφοίτων Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Αριθμός εργαζομένων κατόχων μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών Δείκτες επιχειρηματικών αποτελεσμάτων Δείκτης κέρδους Δείκτης κύκλου εργασιών Αναλογία κερδών προ φόρων προς τον αριθμό εργαζομένων Αναλογία συνολικού κύκλο εργασιών οικονομικού έτους προς τον αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Συνολικά κέρδη προ φόρων Συνολικός κύκλος εργασιών οικονομικού έτους Δείκτης ηλικιακής κατανομής (<25) Αναλογία εργαζόμενων με ηλικία κάτω των 25 ετών προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων με ηλικία κάτω των 25 ετών Δείκτης ηλικιακής κατανομής (>55) Αναλογία εργαζόμενων με ηλικία άνω των 25 ετών προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων με ηλικία άνω των 55 ετών Δείκτης ΑΜΕΑ Αναλογία εργαζόμενων ΑΜΕΑ προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων ΑΜΕΑ Δείκτης εθνικότητας Αναλογία εργαζόμενων άλλης εθνικότητας προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων Αριθμός εργαζομένων άλλης εθνικότητας (μη ελληνικής) Δείκτης χρησιμοποίησης Η/Υ Αναλογία εργαζόμενων που χρησιμοποιούν Η/Υ στην εργασία τους προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων Αριθμός εργαζομένων που χρησιμοποιούν Η/Υ στην εργασία τους Δείκτης χρησιμοποίησης Ίντερνετ Αναλογία εργαζόμενων που χρησιμοποιούν Ίντερνετ στην εργασία τους προς το συνολικό αριθμό εργαζομένων στον οργανισμό Αριθμός εργαζομένων που χρησιμοποιούν Ίντερνετ στην εργασία τους 20 21

12 4. 4. Προκλήσεις και δυσκολίες στην εφαρμογή των Δεικτών ΔΑΔ α) Συσχέτιση δεικτών με στρατηγικούς στόχους της εταιρείας Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει το τμήμα Ανθρωπίνου Δυναμικού (ΑΔ) κατά την εισαγωγή και εφαρμογή Δεικτών ΔΑΔ είναι η συσχέτιση των δεικτών με τους στρατηγικούς στόχους της εταιρείας. Όπως διαφάνηκε από τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε focus group που διοργάνωσε το ALBA στα πλασια της παρούσης μελέτης αλλά και σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία (Becker et al. 2001), η επιλογή των δεικτών ΔΑΔ θα πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένη με την στρατηγική της εταιρείας και να εκφράζει όχι μόνο τις αξίες, τις προτεραιότητες και την εταιρική διάρθρωση αλλά και να «λειτουργεί» για το σύνολο των υπαλλήλων ώστε να υποκινεί την βελτίωση της απόδοσής τους (Ulrich 1996). Είναι σύνηθες φαινόμενο, στελέχη από διαφορετικά τμήματα του οργανισμού να ζητούν πλήθος πληροφοριών με αποτέλεσμα το τμήμα ΔΑΔ να προχωράει στην εφαρμογή μεγάλου αριθμού δεικτών με μη-δομημένο τρόπο καθώς και στη σύνταξη πλήθους εκθέσεων οι οποίες μπορεί να είναι επαναλαμβανόμενες. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν στελέχη του τμήματος ΔΑΔ «όλοι ζητούν τα πάντα». Στόχος λοιπόν του τμήματος ΔΑΔ ειδικά στην αρχή της διαδικασίας μέτρησης ΔΑΔ είναι να επικεντρωθεί σε καίριους δείκτες που συσχετίζονται με τους στρατηγικούς στόχους της εταιρείας όπως αυτοί διαφαίνονται από τα business plans (ετήσια ή και πιο μακροπρόθεσμα). Το τμήμα ΔΑΔ θα πρέπει να στελεχώνεται από άτομα με «αναλυτική» σκέψη τα οποία μπορούν να συγκεράσουν στοιχεία από διαφορετικές πηγές και να προσφέρουν στη διοίκηση εκείνες τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Παράδειγμα: Μελετώντας τις δεξιότητες τις οποίες χρειάζεται ο οργανισμός τα επόμενα χρόνια σε συνδυασμό με μελέτη συγκεκριμένων δεικτών καταδεικνύονται οι τομείς στους οποίους υπάρχουν ελλείψεις ικανοτήτων, οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν ώστε ο οργανισμός να προσελκύσει εντός επιθυμητού διαστήματος τα «ταλέντα» που χρειάζεται, καθώς και τα πακέτα παροχών που πρέπει να προσφέρει. β) Σωστή ερμηνεία δεικτών ΔΑΔ Το τμήμα ΔΑΔ θα πρέπει όχι μόνο να καταγράφει τους δείκτες αλλά θα πρέπει πρωτίστως να εκπαιδευτεί και στη συνέχεια να εκπαιδεύσει τα υπόλοιπα στελέχη στη σωστή ερμηνεία των δεικτών. Η μελέτη ελληνικών περιπτώσεων καταδεικνύει πράγματι ότι υπάρχει ανάγκη για μία πιο ποιοτική ανάλυση πέρα από την απλή παρουσίαση αριθμών. Υπεύθυνοι τμημάτων ΔΑΔ οι οποίοι συμμετείχαν στο focus group που διοργάνωσε το ALBA, δήλωσαν ότι 20% περίπου του χρόνου τους, αφιερώνεται σε συστήματα μέτρησης δεικτών ΔΑΔ, με 10-12% αυτού του χρόνου να εξυπηρετεί την επεξεργασία των στοιχείων και όχι την εκ βαθέως ανάλυση που είναι αναγκαία για να δοθούν σωστά και ποιοτικά αποτελέσματα. γ) Αυτοματοποίηση διαδικασιών Ακόμα μία πολύ σημαντική πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπιστεί κατά την εφαρμογή των δεικτών ΔΑΔ η οποία συζητήθηκε μάλιστα έντονα κατά τη διάρκεια του focus group είναι η «αυτοματοποίηση των διαδικασιών». Οι υπεύθυνοι ΔΑΔ θα πρέπει να αναλύσουν τις διαθέσιμες επιλογές που τους προσφέρει η τεχνολογία και να επιλέξουν την πιο κατάλληλη για τον οργανισμό τους (Stelzner 2006) Παραδοσιακά, η συλλογή και καταγραφή στοιχείων που είναι απαραίτητα για την εφαρμογή δεικτών ΔΑΔ εξακολουθεί να γίνεται από πολλές εταιρείες με λογιστικά προγράμματα επεξεργασίας φύλλων (π.χ excel). H πρακτική αυτή δεν ενέχει κόστος επένδυσης ούτε ειδική εκπαίδευση. Απαιτεί όμως πολλές εργατοώρες κατά την εφαρμογή, αφού σε αντίθεση με εξειδικευμένα λογισμικά, οι εντολές δίνονται με το χέρι και όχι αυτοματοποιημένα. Επιπλέον οι δυνατότητες των βασικών προγραμμάτων επεξεργασίας δεδομένων excel, είναι πεπερασμένες και ουσιαστικά η πληροφόρηση αφορά στην τωρινή κατάσταση. Η εισαγωγή εξειδικευμένου λογισμικού προϋποθέτει κόστος αλλά και χρόνο αφού θα πρέπει κατά την εισαγωγή του να γίνει η απαραίτητη παραμετροποίηση των δεδομένων. Εταιρεία που συμμετείχε στο focus group παρουσίασε μελέτη η οποία καταδεικνύει ότι η εισαγωγή συστήματος SAP σε όλες τις λειτουργίες της εταιρείας, προϋποθέτει, την αποκλειστική ενασχόληση ενός ατόμου από κάθε τμήμα για ένα ολόκληρο χρόνο πάνω στη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Η διοίκηση αναλύοντας το κόστος/όφελος μπορεί να προχωρήσει σε συγκεκριμένα λογισμικά/πληροφοριακά συστήματα (π.χ SAP, ERP) που μπορούν να αφορούν στο σύνολο ή σε επιμέρους μόνο λειτουργίες ή να προσαρμόσει τα ήδη υπάρχοντα πληροφοριακά συστήματα ΔΑΔ ώστε να εξυπηρετούν τις ανάγκες μέτρησης δεικτών ΔΑΔ. δ) Ανάγκη ύπαρξης συγκριτικής αξιολόγησης Χωρίς την κατάλληλη ερμηνεία, η παρουσίαση «σκέτων» αριθμών α) Συσχέτιση δεικτών με στρατηγικούς στόχους της εταιρείας Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει το τμήμα Ανθρωπίνου Δυναμικού (ΑΔ) κατά την εισαγωγή και εφαρμογή Δεικτών ΔΑΔ είναι η συσχέτιση των δεικτών με τους στρατηγικούς στόχους της εταιρείας. Όπως διαφάνηκε από τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε focus group που διοργάνωσε το ALBA στα πλασια της παρούσης μελέτης αλλά και σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία (Becker et al. 2001), η επιλογή των δεικτών ΔΑΔ θα πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένη με την στρατηγική της εταιρείας και να εκφράζει όχι μόνο τις αξίες, τις προτεραιότητες και την εταιρική διάρθρωση αλλά και να «λειτουργεί» για το σύνολο των υπαλλήλων ώστε να υποκινεί την βελτίωση της απόδοσής τους (Ulrich 1996). ε) Μελέτη σχέσης - αιτιότητας δεικτών ΔΑΔ με χρηματοοικονομική απόδοση εταιρείας Είναι σύνηθες φαινόμενο, στελέχη από διαφορετικά τμήματα του οργανισμού να ζητούν πλήθος πληροφοριών με αποτέλεσμα το τμήμα ΔΑΔ να προχωράει στην εφαρμογή μεγάλου αριθμού δεικτών με μη-δομημένο τρόπο καθώς και στη σύνταξη πλήθους εκθέσεων οι οποίες μπορεί να είναι επαναλαμβανόμενες. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν στελέχη του τμήματος ΔΑΔ «όλοι ζητούν τα πάντα». Στόχος λοιπόν του τμήματος ΔΑΔ ειδικά στην αρχή της διαδικασίας μέτρησης ΔΑΔ είναι να επικεντρωθεί σε καίριους δείκτες που συσχετίζονται με τους στρατηγικούς στόχους της εταιρείας Παρόλο που οι έρευνες καταδεικνύουν ότι υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ των δεικτών ΔΑΔ και της χρηματοοικονομικής απόδοσης της εταιρείας, δεν έχει αποδειχθεί κάποια σχέση αιτιότητας ώστε να απαντηθεί το ερώτημα «Επηρεάζουν οι δείκτες ΔΑΔ την χρηματοοικονομική απόδοση της εταιρείας ή συμβαίνει το αντίθετο (Chhinzer & Ghatehorde, 2008);». Το παραπάνω απεικονίζεται διαγραμματικά στο ακόλουθο γράφημα: Σχέδιο 1: Πιθανές σχέσεις μεταξύ Δεικτών ΔΑΔ και Χρηματοοικονομικής Απόδοσης Σενάριο 1. Σενάριο 2. Σενάριο 3. Δείκτες ΔΑΔ Δείκτες ΔΑΔ Δείκτες ΔΑΔ Εξωγενείς παράγοντες Χρηματοοικονομική Απόδοση Χρηματοοικονομική Απόδοση Χρηματοοικονομική Απόδοση 22 23

13 4. 5. Σενάριο 1: Οι δείκτες ΔΑΔ επηρεάζουν την χρηματοοικονομική απόδοση της εταιρείας: μία αλλαγή στο ανθρώπινο δυναμικό όπως π.χ αλλαγή στις μισθολογικές καταστάσεις επηρεάζει άμεσα τους δείκτες χρηματοοικονομικών (π.χ έσοδα, κόστος, κέρδη). Ή Σενάριο 2: Η χρηματοοικονομική απόδοση της εταιρείας επηρεάζει τους δείκτες ΔΑΔ. Το προηγούμενο παράδειγμα αντιστρέφεται. Ή Σενάριο 3: Πιθανές αλλαγές στους δείκτες ΔΑΔ ή/και στη χρηματοοικονομική απόδοση της εταιρείας οφείλονται σε εξωγενείς παράγοντες. στ) Εγκυρότητα χρηματοοικονομικών στοιχείων Η αντικειμενικότητα και εγκυρότητα των χρηματοοικονομικών εκθέσεων δοκιμάζεται τα τελευταία χρόνια από τα ευρέως γνωστά χρηματοοικονομικά σκάνδαλα της Enron, WorldCom, Lehman Brother και άλλων κολοσσών που εφάρμοσαν επιτηδευμένες πρακτικές δημιουργικής λογιστικής. Οι χρηματοοικονομικές πρακτικές επιτρέπουν σε κάποιο βαθμό την υποκειμενικότητα στον τρόπο που καταγράφονται οι δαπάνες, καθώς και στο χρόνο που αναγνωρίζονται και καταγράφονται τα έσοδα, τα κόστη και πραγματοποιείται η λογιστική απογραφή (Chhinzer 2004). Παρόλο που οι υπάρχουσες έρευνες καταδεικνύουν μια στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού και της Χρηματοοικονομικής απόδοσης της εταιρείας (Delaney and Huselid 1996), δεν υπάρχει κάποια απόδειξη για μεταξύ τους σχέση αιτιότητας (Chhinzer & Ghatehorde, 2008) η οποία θα σήμαινε ότι αλλαγή της μία παραμέτρου επιφέρει αλλαγή και στην άλλη παράμετρο (Pedhazur 1982). Σε μία ενδεχόμενη λοιπόν επιδείνωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων, εναπόκειται στον κάθε οργανισμό να αξιολογήσει την κατάσταση και να μη προβεί λόγου χάριν σε μία αυτόματη μείωση προσωπικού (Chhinzer & Ghatehorde, 2008). Πέρα από τους ποσοτικούς δείκτες οι εταιρείες πρέπει να λάβουν υπόψη τους και ποιοτικά χαρακτηριστικά που μπορεί να προκύπτουν από εξειδικευμένες εσωτερικές έρευνες (focus group, συνεντεύξεις κλπ). Η χρήση λοιπόν χρηματοοικονομικών στοιχείων κατά την εφαρμογή δεικτών ΔΑΔ, ενδέχεται να οδηγήσει στη λήψη λανθασμένων στρατηγικών αποφάσεων για την εταιρεία που μπορεί να σχετίζονται με εξαγορές, συγχωνεύσεις, απολύσεις. Εκτός από τα χρηματοοικονομικά στοιχεία, επιπλέον δοκιμάζεται η αντικειμενικότητα άλλων στοιχείων τα οποία χρησιμοποιούνται κατά την εφαρμογή δεικτών ΔΑΔ: πράγματι είναι αρκετά περίπλοκο να δοθεί χρηματική αξία σε άυλες αξίες όπως είναι οι γενικές γνώσεις, το «κτίσιμο» σχέσεων, η επίλυση διαφορών (Dany et al. 2008). Παρουσίαση καλών πρακτικών χρήσης Δεικτών ΔΑΔ Στο κεφάλαιο αυτό θα παρουσιάσουμε ενδεικτικά κάποιες εταιρείες που διακρίνονται σε θέματα πρακτικής εφαρμογής δεικτών ΔΑΔ σε Ελλάδα και εξωτερικό. Τα παραδείγματα ελληνικών εταιρειών προέρχονται από το focus group που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια σύνταξης του παρόντος οδηγού. 5.1 Ελλάδα Leroy Merlin Η εταιρεία δραστηριοποιείται στην Ελλάδα από το 2005 και απασχολεί περίπου 650 υπαλλήλους. Χρησιμοποιεί συστήματα μέτρησης δεικτών ΔΑΔ πραγματοποιώντας μηνιαίες και ετήσιες μετρήσεις. Η σημασία των δεικτών σε μια εταιρεία όπως η Leroy Merlin έχει μεγάλη σημασία γιατί βοηθάει τους μάνατζερ διαφορετικών τμημάτων να ευθυγραμμίζονται, να κάνουν πλάνα δράσεις και διορθωτικές ενέργειες. Από την αρχή της δημιουργίας των καταστημάτων δημιουργήθηκε μια μηνιαία αναφορά που ονομάζεται Δείκτες Ανθρωπίνου Δυναμικού. Σε αυτήν την αναφορά βρίσκονται δείκτες όπως αριθμός εργαζομένων, παραγωγικότητα, ο αριθμός των ωρών εκπαίδευσης ανά συνεργάτη/ανά επάγγελμα, αριθμός προσλήψεων κλπ. Σε κάθε δείκτη είναι σημαντικό να υπάρχει ένας στόχος ώστε όλοι να μπορούν εύκολα να κατανοήσουν την επιτυχία ή την απόκλιση σε σχέση με τον στόχο. Επίσης όταν ένας δείκτης τηρείται συστηματικά είναι δυνατόν να αλλάξει η συχνότητα παρατήρησής του π.χ. 1 φορά το 6μηνο ώστε να μην προσθέτει επιπλέον εργασία στο τμήμα ΑΔ. αναφορά πραγματικά αναδεικνύεται ο στρατηγικός χαρακτήρας του τμήματος ανθρωπίνου δυναμικού. Σύνδεση Δεικτών ΔΑΔ με συγκεκριμένα project: Το τμήμα ανθρωπίνου δυναμικού προσπαθεί να δημιουργεί δείκτες στη δημιουργία κάθε project που κάνει γιατί με αυτόν τον τρόπο τα αποτελέσματα του project γίνονται ορατά για τους μάνατζερ και ενισχύουν τη σημασία του project. Παράδειγμα: η εταιρεία αποφάσισε να τρέξει ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης και ανάπτυξης που ονομάζεται sales field coaching. Συνήθως τα αποτελέσματα μιας τέτοιας εκπαίδευσης δεν είναι εύκολα μετρήσιμα. Το τμήμα ΔΑΔ δημιούργησε τα εργαλεία που μετρούν τις δεξιότητες πριν και μετά, συνέδεσε τις παρατηρήσεις στο τεραιν με ποσοτικά αποτελέσματα του τμήματος και τελικά, τα καταστήματα που εφάρμοσαν ποιοτικά τις μετρήσεις κατάφεραν να έχουν συστηματικά καλύτερα αποτελέσματα. Συστήμα Αξιολόγησης: Η κουλτούρα αξιολόγησης υπήρχε από την αρχή, ωστόσο η εταιρεία θέλησε να εμπλέξει όλους τους συνεργάτες ακόμη πιο ενεργά και να δημιουργήσει ένα εργαλείο μοντέρνο, εύκολο και απλό που όλοι θα το χρησιμοποιούν. Έτσι λοιπόν δημιουργήθηκε το ηλεκτρονικό σύστημα αξιολόγησης της απόδοσης. Το e-performance φέρει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: Χρησιμοποιείται από όλους τους εργαζομένους της εταιρείας σε όλες τις θέσεις και τα ιεραρχικά επίπεδα (full-time και part-time work) Σε ετήσια βάση δημιουργείται ο Απολογισμός Ανθρωπίνου Δυναμικού, μία ετήσια αναφορά που περιέχει χρήσιμες πληροφορίες για τη Διοίκηση της εταιρείας ή και τον όμιλο για το έτος που τρέχει αλλά και ιστορικότητα των 3 τελευταίων ετών. Τα βασικά κεφάλαια αυτής της αναφοράς περιλαμβάνουν στοιχεία προσωπικού π.χ. ανάλυση αριθμού εργαζομένων, αντιστοιχία αριθμού ανδρών και γυναικών, ανάλυση σε στελέχη και μη στελέχη, αριθμός προαγωγών, αριθμός προσλήψεων, αριθμός αποχωρήσεων, απολύσεων, αριθμός ατυχημάτων, αριθμός ωρών εκπαίδευσης ανα τύπο εκπαίδευσης και επάγγελμα, ανάλυση παροχών, ανάλυση ερευνών ικανοποίησης κλπ. Σε αυτή την αναφορά έχει μεγάλη σημασία η ποιοτική ανάλυση των νούμερων και όχι η απλή αναφορά τους αλλά και τα πλάνα δράσης που ακολουθούν. Με μια τέτοια Περιλαμβάνει τις εξής σημαντικές κατηγορίες: αξιολόγηση στο ρόλο, ΚPIS ανα ρόλο για τα 3 τελευταία έτη, εργασιακές συμπεριφορές, αξιολόγηση του μάνατζερ Το σύστημα είναι διαδικτυακό και κάθε υπάλληλος μπορεί να έχει πρόσβαση οποτεδήποτε θέλει από το κινητό του, από τον υπολογιστή του σπιτιού ή από τους κοινόχρηστους υπολογιστές που υπάρχουν στους χώρους εργασίας και συγκεκριμένα στα καταστήματα Όλες οι πληροφορίες είναι διαθέσιμες online και με αυτόν τον τρόπο κάθε εργαζόμενος και μάνατζερ έχει εύκολη πρόσβαση στην πληροφορία 24 25

14 Το σύστημα απαιτεί την αυτό-αξιολόγηση του συνεργάτη πριν αξιολογήσει ο μάνατζερ. Αυτό ήταν πραγματικότητα και στην έντυπη μορφή όμως στην πράξη δεν εφαρμοζόταν. Η τεχνολογία βοήθησε ώστε «για πρώτη φορά οι εργαζόμενοι να νιώσουν ότι η συμμετοχή τους έχει πραγματικό νόημα» Το σύστημα αυτό έχει πολλαπλά οφέλη για τον συνεργάτη, μάνατζερ και την εταιρεία: Κάθε συνεργάτης μπορεί εύκολα να δει συνοπτικά τις δεξιότητές του και τις εργασιακές του συμπεριφορές να αποτυπώνονται σε μορφή αράχνης όπου με μια ματιά μπορεί να δει πως τα πήγε. Επιπλέον παρουσιάζεται σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Η εύκολή πρόσβαση του επιτρέπει να κοιτάει αυτά τα στοιχεία καθ όλη τη διάρκεια του έτους. Για τον μάνατζερ μπορεί να έχει εύκολη εικόνα του συνεργάτη του, του τμήματός του ή του καταστήματος του. Κάθε μάνατζερ αξιολογεί κάθε συνεργάτη του βάσει του μελλοντικού του δυναμικού δηλαδή ταλέντου του. Κατ αυτόν τον τρόπο η εταιρεία αποκτά έναν χάρτη των ταλέντων της. Το τμήμα ανθρωπίνου δυναμικού διευκολύνεται γιατί μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη των αξιολογήσεων και την ολοκλήρωσή τους τόσο από τον συνεργάτη όσο και από τον μάνατζερ, κάτι το οποίο δεν ήταν εφικτό νωρίτερα. Το σύστημα παράγει αρκετές αναφορές αλλά το σημαντικότερο είναι ότι δίνει εικόνα των δεξιοτήτων όλης της εταιρείας και ως εκ τούτου είναι δυνατόν το τμήμα ΔΑΔ να προγραμματίζει στρατηγικά την ανάπτυξή τους. Εξωτερικό Eli Lilly Η αμερικανική φαρμακευτική εταιρεία Eli Lilly, η οποία απασχολεί παγκοσμίως περί τους εργαζόμενους άλλαξε οριστικά τον τρόπο προσέγγισης και εφαρμογής των Δεικτών που αφορούν στην Επιλογή/Πρόσληψη. Στα μέσα του 2006 συστήθηκε μία ξεχωριστή ομάδα η οποία υπό την καθοδήγηση του Υπεύθυνου Προσλήψεων Recruiting Operations Manager της Elli Lilly U.S, ανέλαβε να σχεδιάσει εκ νέου το σύστημα Δεικτών Επιλογής / Πρόσληψης. Παρακάτω θα παρουσιάσουμε συνοπτικά τα κυριότερα στοιχεία του παλιού και του καινούριου συστήματος εφαρμογής Δεικτών Πρόσληψης/Επιλογής καθώς και τα θεαματικά αποτελέσματα που έφερε η νέα αυτή προσέγγιση. Πριν το 2007: To σύστημα σύνταξης εκθέσεων που αφορούν σε δείκτες ΔΑΔ, ανατέθηκε κεντρικά στο τμήμα Προσλήψεων και επιπλέον τυποποιήθηκαν οι εκθέσεις για όλα τα στάδια πρόσληψης (στάδιο εύρεσης, συνέντευξης και αξιολόγησης μετά την πρόσληψη) Σε συνεργασία με τα στελέχη του τμήματος «Ίσων ευκαιριών απασχόλησης» δημιουργήθηκαν δείκτες που αφορούν στην πολυμορφία/διαφορετικότητα Απλουστεύθηκε η μορφή των εκθέσεων (από 24 σε 7 σελίδες) ώστε να είναι πιο κατανοητές και εύκολες στην ερμηνεία Η εφαρμογή του νέου συστήματος μέτρησης δεικτών Πρόσληψης έφερε θεαματικά αποτελέσματα τόσο στην αποτελεσματικότητα των προσλήψεων όσο και στον προγραμματισμό που αφορά στο εργατικό δυναμικό. Τα σημαντικότερα αποτελέσματα του νέου συστήματος ήταν τα εξής: Το σύστημα Δεικτών Πρόσληψης και Επιλογής υστερούσε σε στόχους, τυποποίηση και συγκριτική αξιολόγηση/benchmarking Τα αποτελέσματα μέτρησης Δεικτών παρουσιάζονταν σε μία 24σέλιδη έκθεση που περιείχε πλήθος γραφημάτων και σχεδιαγραμμάτων τα οποία ήταν εξαιρετικά περίπλοκα στην ανάγνωση και στην ερμηνεία Ανταποκρινόμενο σε εσωτερικά αιτήματα που αφορούσαν σε παροχή πληροφοριών πάνω σε συγκεκριμένους Δείκτες, τα τμήματα πρόσληψης προχωρούσαν στη σύνταξη εκθέσεων με διαφορετική μορφή και χωρίς προκαθορισμένη συχνότητα Η διαδικασία εφαρμογής των Δεικτών αξιολογούσε τα αποτελέσματα χωρίς να παρέχει προτάσεις για τη βελτίωση της ίδιας της διαδικασίας Μέχρι το τέλος του 2008: Ανάθεση σε ειδικό σύμβουλο της σύνταξης γενικών κατευθύνσεων που θα οδηγήσουν την εταιρεία σε μία πλήρους κλίμακας αλλαγή όσον αφορά στον τρόπο εφαρμογής των δεικτών Ο Γενικός Διευθυντής Προσλήψεων και Στελέχωσης κατάφερε να κερδίσει την υποστήριξη της ανώτατης διοίκησης Τροποποίησε το σύστημα συλλογής στοιχείων ώστε αυτό να εξυπηρετεί το καινούριο ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης προσλήψεων Εκπαίδευσε τους επικεφαλής όλων των επιχειρησιακών μονάδων στο καινούριο σύστημα συλλογής στοιχείων Πηγή: Sjoquist, C. (2008) Metrics-Based Talent Pipelining: A Case Study from Eli Lilly. HCI White Paper. Human Capital Institute Η ορολογία που χρησιμοποιούσε η εταιρεία αντικαταστάθηκε από τους κοινά αποδεκτούς όρους οι οποίοι χρησιμοποιούνται από πρωτοπόρες συμβουλευτικές του χώρου 4 Ryder Systems of Miami Προστέθηκαν στόχοι προσλήψεων και συστήματα συγκριτικής αξιολόγησης Τροποποιήθηκε η διαδικασία συλλογής στοιχείων μέτρησης δεικτών και εκσυγχρονίστηκε το ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης των διαδικασιών πρόσληψης H Ryder Systems δραστηριοποιείται στο χώρο των εμπορικών μεταφορών πραγματοποιώντας προσλήψεις κάθε χρόνο. Μέχρι το 2007 η διαδικασία προσλήψεων της Ryder Systems δεν ήταν οικονομικά αποδοτική καθώς η εταιρεία δεν είχε κάποια πλατφόρμα αξιολόγησης ούτε ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης των υποψηφίων. Tα πιο σημαντικά στοιχεία του νέου συστήματος 4 Recruiting Roundtable Staffing.org

15 προσλήψεων που εφαρμόστηκε είναι τα εξής: Σύνταξη εκθέσεων με τη μεθοδολογία ROI Χρήση καίριων δεικτών όπως: Χρόνος για να καλυφθεί θέση, κόστος πρόσληψης και αποτελεσματικότητα διαφορετικών πηγών εύρεσης υποψηφίων Αυτόματος εντοπισμός του δείκτη «Ίσων ευκαιριών απασχόλησης» που ακολουθείται από συγκεκριμένα σχέδια δράσης Πληροφόρηση για την εξέλιξη των αιτήσεων των υποψηφίων και προώθηση των αποτελεσμάτων για το σύνολο των υποψηφίων σε όλα τα στελέχη που εμπλέκονται σε διαδικασίες προσλήψεων Η εταιρεία αποφάσισε να αυτοματοποιήσει τη συλλογή στοιχείων και να δημιουργήσει ένα σύστημα αξιολόγησης των εργαζομένων καταφέρνοντας να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια αλλά και να μειώσει τα κόστη. Επιπλέον έχει μειώσει τον αριθμό των εταιρειών πρόσληψης που χρησιμοποιεί από 80 σε λιγότερες από 15, μειώνοντας ταυτόχρονα και τον βαθμό εξάρτησης από αυτές. Πηγή: SHRM.org. June 24, Forum Examines Employee Testing, Tracking Systems Ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι στις υπόλοιπες πολυεθνικές εταιρείες που συμμετείχαν στο focus group οι διαδικασίες εφαρμογής δεικτών ΔΑΔ πραγματοποιούνται σε τοπικό επίπεδο χωρίς «κεντρικό» συντονισμό. Θεωρούμε σκόπιμο λοιπόν να περιγράψουμε τα βήματα/διαδικασίες που έλαβαν χώρα κατά την εισαγωγή αυτής της παγκόσμιας πρωτοβουλίας. Δημιουργήθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο το τμήμα «workforce planning and analytics» το οποίο στελεχώθηκε από 20 άτομα και το οποίο ενισχύθηκε με 2 εξειδικευμένα στελέχη της αγοράς - έναν με ειδικότητα στο workforce planning και έναν με ειδικότητα σε analytics. Το τμήμα αυτό συντονίζει τις διαδικασίες σε παγκόσμιο επίπεδο οι οποίες στη συνέχεια εφαρμόζονται στις διαφορετικές περιφέρειες / regions Σε επίπεδο περιφέρειας υπάρχουν αντίστοιχες ομάδες έργου που ασχολούνται με την εφαρμογή δεικτών Οι δείκτες μπήκαν αμέσως ως σημαντικοί δείκτες επίδοσης/ global Key Performance Indicators -KPI- σε όλα τα επιχειρησιακά τμήματα και συνδέθηκαν με το βραχυπρόθεσμο μεταβλητό μπόνους/short term variable bonus -STV- για όλο το region και για όλα τα functions τou region Έγινε ανάλυση των υφιστάμενων εκθέσεων που συντάσσει το τμήμα ΔΑΔ από την οποία προέκυψε ότι οι μισές περίπου περιέχουν επαναλαμβανόμενη πληροφόρηση Προτάσεις για αποτελεσματική χρήση των Δεικτών ΔΑΔ Στόχος του τμήματος ΔΑΔ είναι η χρήση των δεικτών ΔΑΔ να επιφέρει το μέγιστο αντίκτυπο στον οργανισμό. Το παρακάτω σχήμα αντικατοπτρίζει τη διαδικασία δημιουργίας και χρήσης δεικτών ΔΑΔ που πράγματι θα φέρουν τη Σχήμα 2: Αποτελεσματική Χρήση των Δεικτών ΔΑΔ Τροποποίηση, αναθεώρηση δεικτών ΔΑΔ μέγιστη επίδραση στον οργανισμό. Η διαδικασία αυτή που παρουσιάζεται σε κύκλο έχει παρουσιαστεί από το CIPD- Chartered Institute of Personnel and Development (CIPD)- και δίνει ιδιαίτερο βάρος στις ικανότητες του τμήματος ΔΑΔ. Συλλογή στοιχείων απαραίτητων για τη χρήση δεικτών ΔΑΔ Ericsson Η περίπτωση της Ericsson παρουσιάστηκε και αυτή στο focus group που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια σύνταξης του παρόντος οδηγού. H Ericsson χρησιμοποιούσε συστήματα χρήσης δεικτών ΔΑΔ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για αρκετά χρόνια, αφήνοντας έτσι τους τοπικούς leaders να κάνουν drive σε ότι αφορά τα HR Metrics. Το 2012 πάρθηκε η πρωτοβουλία για τη δημιουργία εκείνων των διαδικασιών που θα γίνουν state of the art σε παγκόσμια κλίμακα και των συστημάτων που θα βοηθήσουν σε αυτό. Για αυτό το λόγο δημιουργήθηκε στα κεντρικά της εταιρείας στη Σουηδία και το αντίστοιχο τμήμα Workforce Planning & Analytics όπου με κεντρικοποιημένες διαδικασίες και αποφάσεις θα έκανε πρακτική εφαρμογή των δεικτών ΔΑΔ σε παγκόσμιο επίπεδο. Δημιουργήθηκε λοιπόν κεντρική στρατηγική και συντονισμός σε παγκόσμια κλίμακα ώστε οι leaders να χρησιμοποιούν ακριβώς τους ίδιους Δείκτες ΔΑΔ όπου και αν βρίσκονται. Αγοράστηκε ειδικό λογισμικό και παράλληλα χτίστηκε άλλο λογισμικό εκεί όπου το αρχικό δεν κάλυπτε τις ανάγκες της εταιρείας Οι δείκτες διαχωρίστηκαν σε στρατηγικοί (critical) και μη στρατηγικοί (tactical) Οι δεξιότητες διαχωρίστηκαν σε στρατηγικές και μη στρατηγικές (tactical) H εφαρμογή των δεικτών σε παγκόσμιο επίπεδο, αναμένεται να βοηθήσει τη διοίκηση στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Παράδειγμα: Μελετώντας το business plan, o κάθε επικεφαλής θα πρέπει να αναλύσει εάν έχει στην ομάδα του τις απαιτούμενες δεξιότητες για να επιτύχει τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στο business plan. Στη συνέχεια πρέπει να αναλύσει εάν οι δεξιότητες αυτές είναι στρατηγικής σημασίας ή όχι. Εάν λείπουν από τον οργανισμό τότε θα πρέπει να εξεταστεί το κόστος. Η παραπάνω ανάλυση μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις που σχετίζονται με εξαγορές. Καθορισμός σημείων όπου το τμήμα ΔΑΔ μπορεί να έχει στρατηγικό λόγο Ερμηνεία και εξαγωγή συμπερασμάτων από τα στοιχεία Επικοινωνία των δεικτών και ενημέρωση για σχετικές επακόλουθες ενέργεις 28 29

16 6 6 To σχήμα τονίζει την ικανότητα των στελεχών του τμήματος ΔΑΔ, τα οποία θα πρέπει να έχουν αναλυτική σκέψη αλλά και ικανότητες επιρροής για να φέρουν εις πέρας το κάθε στάδιο του κύκλου και να επιτευχθούν τα μέγιστα οφέλη στον οργανισμό. Πρακτικές προτάσεις για την αποτελεσματική χρήση δεικτών ΔΑΔ όπως προέκυψαν από το focus group αλλά και όπως παρουσιάζονται στη διεθνή βιβλιογραφία περιγράφονται παρακάτω: α) Eφαρμογή των κατάλληλων δεικτών (σε ποσότητα και ποιότητα) Η βασική αρχή εδώ είναι το «ουκ εν τω πολλώ το ευ»! Δεν πρέπει να θεωρούμε σε καμία περίπτωση δεδομένο το ότι η εφαρμογή «πολλών» δεικτών θα μας παρέχει και αντίστοιχα «πολλές» πληροφορίες. Βασικό ρόλο παίζουν η «φύση» της εταιρείας και το είδος των πληροφοριών που η διοίκηση χρειάζεται για την αξιολόγηση των πολιτικών και την κατάρτιση της στρατηγικής του οργανισμού. Προφανώς και δεν υπάρχει ένας μαγικός αριθμός που να δίνει λύση στα προβλήματα κάθε οργανισμού, αλλά θεωρείται ότι ακόμη και μία σειρά 8-12 στρατηγικά επιλεγμένων δεικτών, εφόσον μετριούνται σωστά και υπεύθυνα, μπορούν να δώσουν την απαραίτητη κρίσιμη πληροφορία στη διοίκηση της εταιρείας. Αρχικά θα πρέπει να ακολουθηθεί μια αφαιρετική λογική αφού συνήθως «όλοι τα θέλουμε όλα». Μόλις καθοριστεί ποιοι δείκτες θα χρησιμοποιηθούν, θα πρέπει οι υπεύθυνοι του τμήματος ΔΑΔ να ξεκαθαρίσουν τι ενδέχεται να υπάρχει ήδη στον οργανισμό και ποιοι είναι οι καινούριοι δείκτες που θα εισαχθούν. Για τους δείκτες που υπάρχει ελλιπής πληροφόρηση θα πρέπει να καταρτιστεί ένα πλάνο που θα δείχνει από πού θα ανακτηθεί η απαιτούμενη πληροφορία αλλά και πόσος χρόνος χρειάζεται για να λάβει ο οργανισμός την πληροφορία αυτή (Schiemann, W.A. 2007). Παρακάτω παραθέτουμε ένα ενδεικτικό μινι-οδηγό που μπορεί να βοηθήσει σε μια πρώτη επιλογή δεικτών: Απαριθμείστε 3-5 στρατηγικούς στόχους του οργανισμού σας Απαριθμείστε 3-5 στρατηγικούς στόχους του τμήματος ΔΑΔ Απαριθμείστε τους δείκτες που χρησιμοποιείτε στη παρούσα φάση β) Συνεργατική προσέγγιση στην επιλογή των κατάλληλων δεικτών Οι δείκτες ΔΑΔ σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να θεωρούνται αποκλειστική αρμοδιότητα και ευθύνη του τμήματος ΔΑΔ. Πρώτο βέβαια το τμήμα ΔΑΔ θα πρέπει να κατανοήσει ποια είναι η στρατηγική της εταιρείας, πως θέλει να πορευτεί στο μέλλον και πώς οι δείκτες θα βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε να «πείσει» τη διοίκηση για τα οφέλη. Σε αυτό το πλαίσιο, προτείνεται να παρέχεται εξαρχής το δικαίωμα της τελικής επιλογής των δεικτών που θα εφαρμοσθούν στην οικονομική διεύθυνση (το τμήμα ανθρωπίνων πόρων προτείνει μία λίστα δεικτών που θα ήταν καλό να εφαρμοσθούν και η οικονομική διεύθυνση επιλέγει ποιοι από αυτούς τους δείκτες μπορούν να εφαρμοσθούν σύμφωνα με τα στοιχεία που παρακολουθεί ο οργανισμός αλλά και τα χαρακτηριστικά της επιχειρηματικής του λειτουργίας). Η συγκεκριμένη προσέγγιση διασφαλίζει ότι θα εφαρμοσθούν αυτοί οι δείκτες που είναι εφικτό να παρακολουθούνται ικανοποιητικά, αλλά και «δεσμεύει», ως ένα βαθμό, ολόκληρη την εταιρεία στην αξιόπιστη παρακολούθηση των συγκεκριμένων δεικτών. γ) Εκπαίδευση των στελεχών τους τμήματος ΔΑΔ αλλά και της διοίκησης στην ερμηνεία των δεικτών Το τμήμα ΔΑΔ θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι χρόνος αφιερώνεται όχι μόνο στις μετρήσεις per se αλλά και στην εκ βαθέως ανάλυση των αποτελεσμάτων που θα οδηγήσει σε ποιοτικά αποτελέσματα. Τα στελέχη του τμήματος ΔΑΔ καθώς και τα υπόλοιπα στελέχη της διοίκησης θα πρέπει να έχουν ενστερνιστεί τη λογική των δεικτών και να έχουν εκπαιδευτεί ώστε να τους ερμηνεύουν σωστά. Εκτός από την ερμηνεία πολύ σημαντική είναι η παρουσίαση των αποτελεσμάτων στη διοίκηση. Όπως αναφέρθηκε στο focus group, δεν έχει νόημα να παρουσιάζονται όλα στη διοίκηση. Επιπλέον, κάποιοι δείκτες είναι καλό να παρουσιάζονται συνδυαστικά με άλλους (Mondore et al 2011). O δείκτης που αφορά λόγου χάρι το μέσο χρόνο συμπλήρωσης μιας κενής θέσης, μπορεί να έχει αξία για τα στελέχη του τμήματος ΔΑΔ, αλλά δεν θα «ενθουσιάσει» την ανώτατη διοίκηση. Η πληροφορία που λαμβάνουμε από το συγκεκριμένο δείκτη μπορεί πραγματικά να προσθέσει αξία εάν παρουσιαστεί συνδυαστικά με το δείκτη απόδοσης των νεοπροσληφθέντων. ε) Συνδυασμός δεικτών με προτάσεις δράσεων Επιπλέον, όπως παρουσιάζεται εκτενώς σε σχετική αρθρογραφία (Sullivan, J. 2012), η παρουσίαση των δεικτών θα πρέπει να συνδυάζεται με προτάσεις δράσεων ειδικά στους τομείς εκείνους όπου διαφαίνονται προβλήματα και επιδέχονται βελτιώσεων. Απαντήστε στο «γιατί» χρησιμοποιείτε κάθε δείκτη δ) Συχνότητα και αναθεώρηση δεικτών Συσχετίστε κάθε δείκτη με τους στόχους που έχετε θέσει Εάν έχετε δείκτες που δε σχετίζονται με κανέναν στόχο τότε καταργήστε τους Διαλέξτε 3-5 δείκτες που καλύτερα σχετίζονται με κάθε στόχο. Όπως προέκυψε από τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του focus group, είναι σκόπιμο οι δείκτες που έχουν επιλεχθεί και χρησιμοποιούνται να αναθεωρούνται κάθε χρόνο με σκοπό το τμήμα ΔΑΔ να επιβεβαιώνει ότι πράγματι έχουν νόημα και προσθέτουν αξία. Επιπλέον είναι αρκετά σημαντικό να καθοριστεί από την αρχή η συχνότητα μέτρησής τους (Stelzner 2006)

17 7. Βιβλιογραφικές αναφορές Ξένη Βιβλιογραφία: Becker, B. & Huselid, Μ. (1998). High performance work systems and firm performance: A synthesis of research and managerial implications. Research in Personnel and Human Resources Management, 16, Becker, B., M. Huselid, and D. Ulrich. (2001). The HR Scorecard: Linking Peo ple, Strategy, and Performance. Boston, MA: Harvard Business School. Boudreau, J.W. & Ramstad, P.M. (2003). Strategic HRM Measurement in the 21st Century: From Justifying HR to Strategic Talent Leadership. In Marshall Goldsmith, Robert P. Gandossy & Marc S. Efron (Eds), HRM in the 21st Century (pp ). New York: John Wiley. Carlson, K. D. & Kavanagh, M. (2012). HR metrics and workforce analytics. In M. J. Kavanagh, M. Thite, & R. D. Johnson (Eds). Human Resource Information Systems: Basics applications and future directions, 2nd edition, Chapter 7, (pp ). Thousand Oaks, CA: Sage Publishing. Chhinzer, N Overcoming Obstacles in Creating Functional Human Capital Metrics. 25th Annual World Congress, Hamilton, ON, Canada. Chhinzer, N. & Ghatehorde G. (2009).Challenging Relationships: HR Metrics and Organizational Financial Performance. The Journal of Business Inquiry 2009, 8, 1, Cobbold, I.C & LAWRIE, G.J.G (2002). Development of the 3rd Generation Balanced Scorecard Evolution of the Balanced Scorecard into an effective strategic performance management tool. UK. 2GC Consulting. Dany, F., Z. Guedri, and F. Hatt New Insights Into the Link Between HRM Integration and Organizational Performance: The Moderating Role of Influence Distribution Between HRM Specialists and Line Managers. The In- ternational Journal of Human Resource Management, 19 (11): Delaney, J.T., and M.A. Huselid The Impact of Human Resource Management Practices on Perceptions of Organizational Performance. Academy of Management Journal, 39 (4): Deloitte (2011). Metrics that matter to HR and how to find them in your systems. Company Report, April. HR Metrics and Analytics: Driving Strategic Organizational Change, (2007). USC Marshall School of Business. Huselid, M.A. (1995). The impact of human resource management on turnover, productivity and corporate performance. Academy of Management Journal, 38, Monfore, S. Douthitt, S. & Carson, M. (2011). Maximizing the Impact and Effectiveness of HR Analytics to Drive Business Outcomes. People and Strategy, Volume 34/Issue 2. Schneider, C. (2006). The new Human Capital Metrics. CFO Human Capital, Schiemann, W.A (2007). HR METRICS: Myths, Best Practices and Practical Tips. A Metrus Group White Paper HR_METRICS_Myths_and_Best_Practices.pdf. Sjoquist, C. (2008). Metrics-Based Talent Pipelining: A Case Study from Eli Lilly. HCI White Paper. Human Capital Institute. Society for Human Resources Management. Human Capital Benchmarking Study, 2009 Executive Summary. Stelzner, M. (2006) Feeling Lost About HR Metrics? International Public Management Association for Human Resources. Ulrich, D. (1996). Human Resource Champions. Boston, MA: Harvard Business School Press. Weatherly, L. A. (2003). The value of people: The challenges and opportunities of human capital measurement and reporting. SHRM Research Quarterly. Weiss, D., Knightbridge, G. & Finn, R. (2004). HR Metrics that count: Aligning human capital management to business results. Human Resource Planning, 28, Ελληνική Βιβλιογραφία: Επιτροπάκη Ο., Αλεξόπουλος Α. (2013). Δείκτες Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού - HR Metrics Αποτελέσματα Έρευνας Πεδίου στις Ελληνικές Επιχειρήσεις, ALBA Graduate Business School at the American College of Greece. Ηλεκτρονικές Πηγές: Sullivan, J. (2012) The Silliness of Measuring Cost Per Hire, and How it Can Reduce Your Strategic Impact, [προσπ ]. Sullivan, J. (2011) Do You Have Ineffective HR Metrics? 25 Reasons Why You Might, [προσπ ]. Davis A. Calculating the Cost per Hire [προσπ ]. Case Studies / Παρουσίαση Καλών Πρακτικών χρήσης Δεικτών ΔΑΔ: Ericsson Hellas S.A: Παναγιώτης Εμμανουηλίδης, Head of HR&O, HUB South-Eastern Europe & Head of Workforce Planning, Region Mediterranean Leroy Merlin: Αντωνία Μαύρου, HR Director Greece and Cyprus 32

Ε Ρ Ω Τ Η Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο

Ε Ρ Ω Τ Η Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ HR METRICS Ε Ρ Ω Τ Η Μ Α Τ Ο Λ Ο Γ Ι Ο Οδηγίες συμπλήρωσης: 1. Παρακαλούμε συμπληρώστε απόλυτους αριθμούς στα κλάσματα (αριθμητή, παρανομαστή) 2. Όταν συγκεντρώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ HR METRICS

ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ HR METRICS ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ HR METRICS Αποτελέσματα Έρευνας Πεδίου στις Ελληνικές Επιχειρήσεις Δρ. Όλγα Επιτροπάκη, Αριστοτέλης Αλεξόπουλος ALBA 2013 Μία έρευνα του Με την υποστήριξη της Συνεργάτης

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece + Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece Πρόγραµµα σεµιναρίου n 1 η µέρα ü Επιλογή δεικτών ü Ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού εν μέσω οικονομικής κρίσης

Στρατηγικές Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού εν μέσω οικονομικής κρίσης Δ ε ί κ τ η ς Τ ά σ ε ω ν Α γ ο ρ ά ς Ε ρ γ α σ ί α ς 2014 Στρατηγικές Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού εν μέσω οικονομικής κρίσης ειδικό θέμα Δρ. Όλγα Επιτροπάκη Αναπλ. Καθ., Ακαδημαϊκή Έδρα «Σταύρος Κωστόπουλος»

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία Από το Μάιο έως τον Αύγουστο του 2013, η KPMG International σε συνεργασία με την διεθνώς αναγνωρισμένη εταιρεία ερευνών Brandon

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Δημήτριος Καρδαράς

Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Δημήτριος Καρδαράς «ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ CRM ΣΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ή ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ» Ονοματεπώνυμο: ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Δημήτριος Καρδαράς ΜΑΙΟΣ 2015 Η έννοια και οι βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece

Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού. Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece + Δείκτες Μέτρησης Ανθρώπινου Δυναµικού Δρ. Κωνσταντίνος Τασούλης Καθηγητής Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναµικού Deree The American College of Greece Πρόγραµµα σεµιναρίου ü Συγκριτική αξιολόγηση (Benchmarking)

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού ΝΕΟ - ΜΕ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΗ ΥΛΗ Επενδύοντας στη Γνώση... Εξασφαλίζετε το Μέλλον Η αποτελεσματική Διοίκηση του Ανθρώπινου Δυναμικού αποτελεί μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια Έρευνα της ManpowerGroup για την Έλλειψη Ταλέντου στην Ελλάδα - 2013

Ετήσια Έρευνα της ManpowerGroup για την Έλλειψη Ταλέντου στην Ελλάδα - 2013 ManpowerGroup Μεσογείων 2-4 Πύργος Αθηνών 115 27 Αθήνα WWW.MANPOWERGROUP.GR T: 210 32.24.301 Ετήσια Έρευνα της ManpowerGroup για την Έλλειψη Ταλέντου στην Ελλάδα - 2013 Ταυτότητα Έρευνας Δείγμα: Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ. Δείκτες Μέτρησης της Απόδοσης και της Παραγωγικότητας Εργαζομένων στην Εφοδιαστική Αλυσίδα

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ. Δείκτες Μέτρησης της Απόδοσης και της Παραγωγικότητας Εργαζομένων στην Εφοδιαστική Αλυσίδα Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ Αθήνα, 22 Οκτωβρίου 2013 Δείκτες Μέτρησης της Απόδοσης και της Παραγωγικότητας Εργαζομένων στην Εφοδιαστική Αλυσίδα Οκτώβριος 2013 Γιατί να μετρήσουμε. Ελέγχω

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

CAREER MANAGEMENT Διοίκηση Καριέρας

CAREER MANAGEMENT Διοίκηση Καριέρας CAREER MANAGEMENT Διοίκηση Καριέρας Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διοίκηση Καριέρας (Career Management) είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Διοίκηση Επιχειρήσεων Έννοια του Μάνατζμεντ Ικανότητες των Μάνατζερ Στόχοι του Μάνατζμεντ Βασικές Λειτουργίες του Μάνατζμεντ Σχεδιασμός Οργάνωση Διεύθυνση Έλεγχος Εφαρμογή του Μάνατζμεντ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2.

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 2. Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 2 Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΟ C (συμπεριλαμβάνονται και τα κριτήρια του Επιπέδου D)

ΕΠΙΠΕΔΟ C (συμπεριλαμβάνονται και τα κριτήρια του Επιπέδου D) Ενδεικτικοί δείκτες επίδοσης κατά Ενδεικτικοί δείκτες επίδοσης κατά 3. Στοχοθέτηση Ο Οργανισμός δημοσιοποιεί ποιοι ποιοτικοί ή/και ποσοτικοί στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης και Εταιρικής Υπευθυνότητας τίθενται

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 4: Εντοπισμός και προσέλκυση προσωπικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 4: Εντοπισμός και προσέλκυση προσωπικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 4: Εντοπισμός και προσέλκυση προσωπικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Μαρίνος Θεμιστοκλέους Email: mthemist@unipi.gr Ανδρούτσου 150 Γραφείο 206 Τηλ. 210 414 2723 Ώρες Γραφείου: Δευτέρα 11-12 AM Πληροφοριακά Συστήματα (ΠΣ) Information Systems (IS) Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Creating my own company Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα με τίτλο «Δημιουργώντας την Δική μου Επιχείρηση» είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Η Στελέχωση 1

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Η Στελέχωση 1 Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Η Στελέχωση 1 Με τον όρο στελέχωση εννοούνται εκείνες οι λειτουργίες που διασφαλίζουν ότι η οργάνωση έχει στο παρόν, και θα έχει στο κοντινό μέλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης σε Επιχειρήσεις

Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης σε Επιχειρήσεις Σύνταξη Μελέτης & Έρευνας για την ΕΚΕ Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας Εταιρικής ς ς σε Επιχειρήσεις Για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, η Διεύθυνση Οικονομικών Κλαδικών Μελετών της ICAP Group πραγματοποίησε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Το Βαρόμετρο της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα

Το Βαρόμετρο της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα Δ ε ί κ τ η ς Τ ά σ ε ω ν Α γ ο ρ ά ς Ε ρ γ α σ ί α ς 2013 Το Βαρόμετρο της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα Ζωή Κουρουνάκου Director Χ ο ρ η γ ο ί τ μ ή μ α Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας, ALBA 2013 ALBA

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Μπιτζένης Π. Αριστείδης. Οργανισμός είναι ένα σύνολο οργανωμένων ανθρώπων που εργάζονται μαζί για την ολοκλήρωση ενός κοινού σκοπού

Μπιτζένης Π. Αριστείδης. Οργανισμός είναι ένα σύνολο οργανωμένων ανθρώπων που εργάζονται μαζί για την ολοκλήρωση ενός κοινού σκοπού Μπιτζένης Π. Αριστείδης 1 1 Οργανισμός είναι ένα σύνολο οργανωμένων ανθρώπων που εργάζονται μαζί για την ολοκλήρωση ενός κοινού σκοπού 2 1 1) Υπάρχει ξεκάθαρος σκοπός (στόχος-οι) 2) Απαρτίζονται από ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΟ B (συμπεριλαμβάνονται και τα κριτήρια του Επιπέδου C)

ΕΠΙΠΕΔΟ B (συμπεριλαμβάνονται και τα κριτήρια του Επιπέδου C) 2. Ουσιαστικότητα ΕΠΙΠΕΔΟ B (συμπεριλαμβάνονται και τα κριτήρια του Επιπέδου C) Ενδεικτικοί δείκτες επίδοσης κατά Ο Οργανισμός δημοσιοποιεί ποιές πτυχές της Βιώσιμης Ανάπτυξης και εταιρικής υπευθυνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος

Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών δημοσίευσε το Μάιο του 2012 τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε μεταξύ των αποφοίτων του, που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Γεώργιος Ι. Αυλωνίτης, Καθηγητής Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Νικόλαος Γ. Παναγόπουλος, Λέκτορας Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Το δυναμικό πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ DEMING και σχέση με τον έλεγχο και την αξιολόγηση

ΚΥΚΛΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ DEMING και σχέση με τον έλεγχο και την αξιολόγηση ΚΥΚΛΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ DEMING και σχέση με τον έλεγχο και την αξιολόγηση PLAN DO CHECK ΣΥΝΕΧΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ACT (ή adjust) ΚΥΚΛΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ DEMING και σχέση με τη ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Plan: Σχεδιασμός / οργάνωση προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Άρθρο του Παναγιώτη Γ. Ρουσόπουλου, Γενικού Διευθυντή της εταιρείας συμβούλων THE FRANCHISE CO. και Διευθύνοντα Συμβούλου της Dale Carnegie Training Hellas Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ BUSINESS PLAN

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ BUSINESS PLAN ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ BUSINESS PLAN Business Plan (Γραπτή Τελική Εταιρική Αναφορά) Το business plan (γραπτή αναφορά) είναι η ολοκληρωμένη και αναλυτική αποτύπωση της επιχειρηματικής σας ιδέας με τρόπο που να

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευµένες προτάσεις & ολοκληρωµένες λύσεις για την επιχείρησή σας

Εξειδικευµένες προτάσεις & ολοκληρωµένες λύσεις για την επιχείρησή σας Εξειδικευµένες προτάσεις & ολοκληρωµένες λύσεις για την επιχείρησή σας Λογιστικές Υπηρεσίες - Φορολογικές & Φοροτεχνικές Υπηρεσίες, Υπηρεσίες Μισθοδοσίας ΠΕΙΡΑΙΩΣ Accounting Consulting Tax SERVICES Επιλέγοντας

Διαβάστε περισσότερα

a) Frederick Taylor b) Henri Fayol c) Max Weber d) Gantt

a) Frederick Taylor b) Henri Fayol c) Max Weber d) Gantt ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 (Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ) Να σηµειώσετε µε Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Ο Gantt υποστήριξε την ανάγκη για ανάπτυξη της συνεργασίας και της κατανόησης µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Τρόποι Ενίσχυσης της Διαφάνειας: Η Περίπτωση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (ΜΜΕ) Συνέδριο της Διεθνούς Διαφάνειας - Ελλάδος: Κράτος & Διαφθορά Θεσμοί: Από την πτώση

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού εν μέσω οικονομικής κρίσης

Στρατηγικές Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού εν μέσω οικονομικής κρίσης Δ ε ί κ τ η ς Τ ά σ ε ω ν Α γ ο ρ ά ς Ε ρ γ α σ ί α ς 2013 Στρατηγικές Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού εν μέσω οικονομικής κρίσης ειδικό θέμα Δρ. Όλγα Επιτροπάκη Αναπλ. Καθ., Ακαδημαϊκή Έδρα «Σταύρος Κωστόπουλος»

Διαβάστε περισσότερα

2014 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece

2014 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece 2 0 1 4 Ιούνιος 2014 2014 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece 1 Η πρωτοβουλία και υλοποίηση του Δείκτη Τάσεων Αγοράς Εργασίας ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard Μέρος Ι

Balanced Scorecard Μέρος Ι Οργάνωση Παραγωγής & ιοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Κοστολόγηση Επιχειρήσεων & Λήψη Αποφάσεων Κεφάλαιο 13 Balanced Scorecard Μέρος Ι Νικόλαος Α. Παναγιώτου 2004 ΕΜΠ Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

25o Μονοπάτι Επιχειρηματικότητας

25o Μονοπάτι Επιχειρηματικότητας 25o Μονοπάτι Επιχειρηματικότητας MANAGEMENT Γενικές Αρχές Αθήνα Μάιος 2017 prepared by Anagnostou Andreas prepared for Θέματα που αναλύονται Η έννοια και γενικές αρχές του Management Επιχείρηση & Management

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού

Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΑΡΟΥΤΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΑΡΓΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΏΝ ΔΙΚΤΥΩΝ 2016-2017 Περίγραμμα Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

1 ο εξάμηνο Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece

1 ο εξάμηνο Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece 2 0 1 3 1 ο εξάμηνο Μάρτιος 2013 2013 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece 1 Δείκτης Τάσεων Αγοράς Εργασίας 2013-1 ο εξάμηνο Η πρωτοβουλία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 ο. Συστήματα Πληροφοριών στην επιχείρηση

Κεφάλαιο 2 ο. Συστήματα Πληροφοριών στην επιχείρηση Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα Πληροφοριών στην επιχείρηση Διδακτικοί στόχοι Να αναλυθούν οι ρόλοι των 6 τύπων των συστημάτων πληροφοριών Να περιγραφούν οι τύποι των πληροφοριακών συστημάτων Να αναλυθούν οι σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιοργάνωση: Η επόμενη ημέρα για τους εργαζόμενους Αποτελέσματα Έρευνας. 13 Φεβρουαρίου 2014

Αναδιοργάνωση: Η επόμενη ημέρα για τους εργαζόμενους Αποτελέσματα Έρευνας. 13 Φεβρουαρίου 2014 Αναδιοργάνωση: Η επόμενη ημέρα για τους εργαζόμενους Αποτελέσματα Έρευνας 13 Φεβρουαρίου 2014 Γενικά Στοιχεία της Έρευνας Σκοπός Αποτύπωση ενεργειών διαχείρισης εργαζομένων στο πλαίσιο αναδιοργάνωσης.

Διαβάστε περισσότερα

Executive Summary. Οι 44 εταιρείες ϖου συµµετείχαν στην έρευνα. IT Skills: The Business Gain 1

Executive Summary. Οι 44 εταιρείες ϖου συµµετείχαν στην έρευνα. IT Skills: The Business Gain 1 Executive Summary Είναι γεγονός ϖως τα τελευταία χρόνια η καλή γνώση ϖληροφορικής και γνώσης χειρισµού Η/Υ αϖοτελεί σηµαντικό εφόδιο στη ϖροσϖάθεια των εργαζοµένων να ανελιχθούν στον εϖαγγελµατικό στίβο.

Διαβάστε περισσότερα

2 ο εξάμηνο Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece

2 ο εξάμηνο Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece 2 0 1 3 2 ο εξάμηνο Οκτώβριος 2013 2013 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at The American College of Greece 1 Δείκτης Τάσεων Αγοράς Εργασίας 2013-2 ο εξάμηνο Η πρωτοβουλία

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας για τη Γυναικεία Επιχειρηματικότητα

Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας για τη Γυναικεία Επιχειρηματικότητα Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας για τη Γυναικεία Επιχειρηματικότητα Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα δειγματοληπτικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε για 5η συνεχή χρονιά από τη Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και η σημασία της Διοίκησης του Ανθρώπινου Δυναμικού στην περίπτωση των τουριστικών επιχειρήσεων

5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και η σημασία της Διοίκησης του Ανθρώπινου Δυναμικού στην περίπτωση των τουριστικών επιχειρήσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Πρόγραμμα επικαιροποίησης γνώσεων αποφοίτων ΑΕΙ στην οργάνωση, διοίκηση τουριστικών επιχειρήσεων και στην προώθηση τουριστικών προορισμών 5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΤΕ ΕΤΟΙΜΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΤΥΧΕΤΕ ΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΑΣ; ΝΑΙ ή ΟΧΙ

ΕΙΣΤΕ ΕΤΟΙΜΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΤΥΧΕΤΕ ΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΑΣ; ΝΑΙ ή ΟΧΙ ΕΙΣΤΕ ΕΤΟΙΜΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΤΥΧΕΤΕ ΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΑΣ; 1. Υπάρχουν όραμα, αποστολή και συνολική επιχειρησιακή στρατηγική και μέχρι ποιο επίπεδο διοίκησης; 2. Υπάρχουν επιχειρησιακά σχέδια και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Εφαρμογές του Office 365 στην ενδοεπιχειρησιακή εκπαίδευση» Ονοματεπώνυμο Σπουδαστή:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αρχές Μάρκετινγκ Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

22/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Επιστήμη Διοίκησης Επιχειρήσεων. Πότε εμφανίστηκε η ανάγκη της διοίκησης;

22/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Επιστήμη Διοίκησης Επιχειρήσεων. Πότε εμφανίστηκε η ανάγκη της διοίκησης; ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Πότε εμφανίστηκε η ανάγκη της διοίκησης; Κεφάλαιο 2 ο Η επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων Όταν το άτομο δημιούργησε ομάδες. Για ποιο λόγο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων 2 ος Κύκλος Σπουδών - Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού ΔΙΟΙΚ1 Επικοινωνία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΔΙΟΙΚ2 Μάρκετινγκ ΔΙΟΙΚ3 3 ος Κύκλος Σπουδών - Στρατηγική Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σημεία διάλεξης. λογιστική. Χρηματοοικονομική λογιστική (ΧΛ) ιοικητική Λογιστική. Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.)

Βασικά σημεία διάλεξης. λογιστική. Χρηματοοικονομική λογιστική (ΧΛ) ιοικητική Λογιστική. Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.) Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.) ιοικητική Λογιστική Εισαγωγή στη διοικητική λογιστική Βασικά σημεία διάλεξης Τι είναι η διοικητική λογιστική Ο ρόλος του διοικητικού ού λογιστή Χρηματοοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1: Ομόρρυθμος εμπορική επιχείρηση με φορολογητέα κέρδη ευρώ και απασχόληση 3 ατόμων (μισθωτών)

Παράδειγμα 1: Ομόρρυθμος εμπορική επιχείρηση με φορολογητέα κέρδη ευρώ και απασχόληση 3 ατόμων (μισθωτών) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 3318807 -FAX 33.10.285 Αθήνα, 22 Αυγούστου 2011 ΘΕΜΑ: Σενάρια μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης εμπορικών επιχειρήσεων σε συνδυασμό

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός και Επιλογή Συστημάτων

Προγραμματισμός και Επιλογή Συστημάτων Ενότητα 4 Προγραμματισμός και Επιλογή Συστημάτων Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης ΙI Νίκος Καρακαπιλίδης 4-1 Μαθησιακοί στόχοι Κατανόηση των διαδικασιών προσδιορισμού και επιλογής έργων ανάπτυξης ΠΣ Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ SESSION 5

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ SESSION 5 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ SESSION 5 ΜΕΤΡΗΣΗ / ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΙ ΜΕΤΡΟΥΜΕ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΟ BSC ΔΕΙΚΤΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΛΕΙΔΙΩΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΜΕ ΔΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Επιχειρησιακών Πόρων Διαχείριση Ανθρωπίνων Πόρων. Καθηγητής Δρ. Πάνος Φιτσιλής

Προγραμματισμός Επιχειρησιακών Πόρων Διαχείριση Ανθρωπίνων Πόρων. Καθηγητής Δρ. Πάνος Φιτσιλής Προγραμματισμός Επιχειρησιακών Πόρων Διαχείριση Ανθρωπίνων Πόρων Καθηγητής Δρ. Πάνος Φιτσιλής Βασικές περιοχές λειτουργικότητας Πιο συγκεκριμένα οι βασικές περιοχές λειτουργικότητας σε ένα πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία

Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία Π Ε Σ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ Συνδιοργάνωση Ημερίδας Φοιτητές «σαΐνια» παράγουν καινοτομία διαγωνισμός καινοτομίας Μαρινόπουλου Πανόραμα

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της έρευνας

Ταυτότητα της έρευνας PEOPLE SERVICES Your Opinion Justjobs Survey Ιανουάριος 2005 http://www.justjobs.gr/e-recruit_results_frame.html Αποτελέσματα έρευνας σχετικά με τον εντοπισμό των εξελίξεων στο χώρο του e-recruiting. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες Στελέχωσης & Ανάπτυξης στον Όμιλο ΟΤΕ

Ευκαιρίες Στελέχωσης & Ανάπτυξης στον Όμιλο ΟΤΕ Ευκαιρίες Στελέχωσης & Ανάπτυξης στον Όμιλο ΟΤΕ Μαϊος 2015 Νταίζη Θεοδώρου Recruitment & HR Development Senior Manager OTE COSMOTE Human Resources Division 1 Προφίλ εταιρείας Όμιλος OTE Ο μεγαλύτερος τηλεπικοινωνιακός

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Παραγωγής & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Διδάσκων: Δρ. Νικόλαος Παναγιώτου Balanced Scorecard Μέρος Ι

Οργάνωση Παραγωγής & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Διδάσκων: Δρ. Νικόλαος Παναγιώτου Balanced Scorecard Μέρος Ι ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Οργάνωση Παραγωγής & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Διδάσκων: Δρ. Νικόλαος Παναγιώτου Balanced

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακός Σχεδιασμός & Επιχειρηματικότητα

Επιχειρησιακός Σχεδιασμός & Επιχειρηματικότητα ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιχειρησιακός Σχεδιασμός & Επιχειρηματικότητα Ενότητα 10: Διοίκηση - Διαχείριση Νικόλαος Καρανάσιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 6: Διαχείριση Σχέσεων με Πελάτες Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 6: Διαχείριση Σχέσεων με Πελάτες Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 6: Διαχείριση Σχέσεων με Πελάτες Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ

ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΣ ΔΥΝΑΤΟ 2 Ο κόσμος της εργασίας αλλάζει πιο γρήγορα από ποτέ ενώ οι παλιοί επιχειρηματικοί κανόνες δεν ανταποκρίνονται στο νέο περιβάλλον. Ούτε τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Developing the Strategic Manager

Developing the Strategic Manager Σκοπός Κατάρτισης Στα πλαίσια ανάπτυξης στρατηγικού σχεδιασμού, οι εταιρείες θέλουν να μεταφέρουν την δεξιότητα αυτή στα στελέχη τους, έτσι ώστε να μπορούν να εφαρμόσουν ένα στρατηγικό σχεδιασμό ορθολογιστικά

Διαβάστε περισσότερα

«Στρατηγικό μάνατζμεντ εν καιρώ κρίσης και ολοκληρωμένη στρατηγική μάρκετινγκ χαμηλού κόστους.»

«Στρατηγικό μάνατζμεντ εν καιρώ κρίσης και ολοκληρωμένη στρατηγική μάρκετινγκ χαμηλού κόστους.» «Στρατηγικό μάνατζμεντ εν καιρώ κρίσης και ολοκληρωμένη στρατηγική μάρκετινγκ χαμηλού κόστους.» Ονοματεπώνυμο: Πιπικάκης Γεώργιος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Κριτσωτάκης Γεώργιος Δεκέμβριος 2012 Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ Έρευνα του Τ.Ε.Ε. 2006

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ Έρευνα του Τ.Ε.Ε. 2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ Έρευνα του Τ.Ε.Ε. 2006 196 Πέτρου Πατιά Πηγή: Τ.Ε.Ε., Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών, Φεβρουάριος 2007 http://portal.tee.gr/portal/page/portal/professional_issues/neoi_mixanikoi/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισµών Θεµατική Ενότητα ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισµών Ακαδ. Έτος 2012-2013 Επαναληπτική Εξέταση (Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΓΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΓΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΓΩΝ 1. Διαχείριση έργων Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σημαντική αξιοποίηση της διαχείρισης έργων σαν ένα εργαλείο με το οποίο οι διάφορες επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα της Adecco Ελλάδας: Τα Προγράμματα Επαγγελματικής Μετάβασης και η σημασία τους για επιχειρήσεις και εργαζομένους

Έρευνα της Adecco Ελλάδας: Τα Προγράμματα Επαγγελματικής Μετάβασης και η σημασία τους για επιχειρήσεις και εργαζομένους Δελτίο Τύπου Έρευνα της Adecco Ελλάδας: Τα Προγράμματα Επαγγελματικής Μετάβασης και η σημασία τους για επιχειρήσεις και εργαζομένους Αθήνα, 25/4/2012 Τα αποτελέσματα της έρευνας με θέμα τα Προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

2 ο εξάμηνο. 2012 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at American College of Greece

2 ο εξάμηνο. 2012 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at American College of Greece 2 0 1 2 2 ο εξάμηνο Σεπτέμβριος 2012 2012 Τμήμα Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας ALBA Graduate Business School at American College of Greece 1 Δείκτης Τάσεων Αγοράς Εργασίας 2012-2 ο εξάμηνο Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις στις αποδοχές και παροχές των στελεχών επιχειρήσεων στο φαρμακευτικό κλάδο και στον κλάδο των καταναλωτικών προϊόντων

Τάσεις στις αποδοχές και παροχές των στελεχών επιχειρήσεων στο φαρμακευτικό κλάδο και στον κλάδο των καταναλωτικών προϊόντων ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τάσεις στις αποδοχές και παροχές των στελεχών επιχειρήσεων στο φαρμακευτικό κλάδο και στον κλάδο των καταναλωτικών προϊόντων Η KPMG ανακοίνωσε την επιτυχή ολοκλήρωση και την έναρξη διάθεσης,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Το όραμα της ManXper, έχει πελατοκεντρική αναφορά και διέπεται από το στοχευμένο

Το όραμα της ManXper, έχει πελατοκεντρική αναφορά και διέπεται από το στοχευμένο Το όραμα της ManXper, έχει πελατοκεντρική αναφορά και διέπεται από το στοχευμένο τρίπτυχο: Πελάτες, Συνεργάτες, Στελέχη. Δημιουργώντας πολύπλευρη προστιθέμενη αξία και παρέχοντας ολοκληρωμένες υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόψεις των Ελλήνων εργαζομένων για το ψηφιακό εργασιακό περιβάλλον και την τρέχουσα οικονομική κατάσταση

Οι απόψεις των Ελλήνων εργαζομένων για το ψηφιακό εργασιακό περιβάλλον και την τρέχουσα οικονομική κατάσταση 72% 71% 69% 68% Randstad Hellas Λεωφ. Μεσογείων 2 & Σινώπης Πύργος Αθηνών, Κτίριο Α' 11527 Αθήνα www.randstad.gr Δελτίο Τύπου Ημερομηνία 26.1.2017 Περισσότερες πληροφορίες: Άννα Σύκαλου Telephone +30 210

Διαβάστε περισσότερα

29 Σεπτεμβρίου Ετοιμάστηκε από την. Τελική Μελέτη για το Πανεπιστήμιο Κύπρου

29 Σεπτεμβρίου Ετοιμάστηκε από την. Τελική Μελέτη για το Πανεπιστήμιο Κύπρου ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ Αναλογιστική μελέτη με ημερομηνία αναφοράς την 30 η Ιουνίου, 2010 για την εξέταση των οικονομικών επιπτώσεων στο Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

U T C C R E A T I V E L A B. Σύμβουλοι Καινοτομικής Επιχειρηματικότητας

U T C C R E A T I V E L A B. Σύμβουλοι Καινοτομικής Επιχειρηματικότητας U T C C R E A T I V E L A B Σύμβουλοι Καινοτομικής Επιχειρηματικότητας Ποιοι είμαστε Σχετικά με εμάς Η UTC Creative Lab είναι εταιρεία παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών στους τομείς της καινοτομίας, της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΟΙΚΗΣΗ Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. Σύστημα λήψης αποφάσεων. Λήψη αποφάσεων σε επίπεδο λειτουργικής δραστηριότητας. Εσωτερικός Κανονισμός. Λήψη αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Σημασία της Επιχείρησης. Ιστορία Διοίκησης. Αρχαία Ελλάδα. Σύγχρονη Διοίκηση 1 / Εισαγωγικές Έννοιες

Κεφάλαιο 2. Σημασία της Επιχείρησης. Ιστορία Διοίκησης. Αρχαία Ελλάδα. Σύγχρονη Διοίκηση 1 / Εισαγωγικές Έννοιες Κεφάλαιο 2 2.1 Εισαγωγικές Έννοιες Σημασία της Επιχείρησης Από τότε που οι άνθρωποι αναγκάστηκαν να σχηματίζουν ομάδες για να επιτύχουν στόχους, τους οποίους δε μπορούσαν να επιτύχουν ως άτομα, εμφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων. Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας

Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων. Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας 1 Δομή εισήγησης Η εργασία εντάσσεται στην θεματική ενότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter. 16o ΤΕΥΧΟΣ

Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter. 16o ΤΕΥΧΟΣ Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter 16o ΤΕΥΧΟΣ Πληροφορίες: Ευαγγελία Ίσαρη Evangelia.Isari@adecco.com 210 6930490 Αγαπητοί συνεργάτες, Στο Newsletter αυτό σας παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Οι στόχοι του προγράμματος προπτυχιακών σπουδών είναι:

Οι στόχοι του προγράμματος προπτυχιακών σπουδών είναι: 1. Στόχοι του Προγράμματος Σπουδών (ΠΣ) Οι στόχοι του προγράμματος προπτυχιακών σπουδών είναι: Η παροχή γνώσεων και δεξιοτήτων στο γνωστικό αντικείμενο της Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής ώστε να είναι

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] Α.Ο.Δ.Ε. - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] Α.Ο.Δ.Ε. - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Α.Ο.Δ.Ε. - ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.6, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

-ΣΧΕΔΙΑΖΩ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΚΑΘΟΡΙΖΩ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΙΖΩ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΜΕΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ - ΣΥΧΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ.

-ΣΧΕΔΙΑΖΩ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΚΑΘΟΡΙΖΩ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΙΖΩ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΜΕΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ - ΣΥΧΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ. Σχεδιασμός -ΣΧΕΔΙΑΖΩ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΚΑΘΟΡΙΖΩ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΙΖΩ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΜΕΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ - ΣΥΧΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ.Δύσκολη εργασία.χρονοβόρος-δαπανηρός. Δεν ασκεί έλξη -ΜΥΘΟΙ.Σπατάλη

Διαβάστε περισσότερα