ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΕΠΙΜΟΛΥΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΕΠΙΜΟΛΥΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ"

Transcript

1 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΕΠΙΜΟΛΥΝΤΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ρ. Ιωάννης Ιεραπετρίτης, ρ. Αλέξανδρος Λιούπης, Κατερίνα Βλάχου, ρ. Ευγενία Ν. Λαµπή, Χ.Υ. Αθηνών, Τµήµα. Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς Ελέγχου Υλικών & Αντικειµένων σ Επαφή µε Τρόφιµα. 1

2 Η συσκευασία των τροφίµων αποτελεί µια θεµελιώδη παράµετρο που επηρεάζει σηµαντικά την υγιεινή και ασφάλεια τους. Οι διαρκώς εξελισσόµενες εφαρµογές και νέα προϊόντα απαιτούν εντατικότερη επαγρύπνηση ώστε να διασφαλισθεί η προστασία του περιεχόµενου τροφίµου από επιµολυντές. 2

3 ΦΘΑΛΙΚΟΙ ΕΣΤΕΡΕΣ: Η κύρια πηγή πλαστικοποιητών για το PVC της συσκευασίας τροφίµων και άλλων βιοµηχανικών προϊόντων (~ 900,000 τόννοι παράγονται ετησίως στη υτική Ευρώπη γιαυτούς τους σκοπούς) 3

4 Έλεγχοι Μετανάστευσης Φθαλικών Εστέρων από Υλικά & Αντικείµενα σε Επαφή µε Τρόφιµαστο Είδη Υλικών & Αντικειµένων 4

5 Πλαστικοποιηµένο PVC στη συσκευασία τροφίµων Τα γυάλινα βάζα µε µεταλλικά περιστρεφόµενα πώµατα χρησιµοποιούνται ευρέως για τη συσκευασία τροφίµων από µαρµελάδες έως σάλτσες και παιδικές τροφές. Τα µεταλλικά πώµατα σφραγίζουν πάνω στο γυαλί µε εφαρµογή µαλακών πλαστικών όπως LDPE και πλαστικοποιηµένο PVC - επίτευξη κενού, προστασία του τροφίµου από εξωτερικούς παράγοντες. 5

6 ΦΘΑΛΙΚΟΙ ΕΣΤΕΡΕΣ: ιάχυση προς το περιβάλλον Ασθενής πρόσδεση στο πλέγµατουπολυµερούς (δεσµοί Van der Waals) Μετανάστευση προς τα λιπαρά τρόφιµα ιάχυση προς το έδαφος και την ατµόσφαιρα µέσω πλαστικών απορριµάτων Πτητικότητα Βιοµηχανική παραγωγή (µικρή συνεισφορά) Κυρίως DEHP και σε µικρότερο βαθµό DBP. Η περιβαλλοντική επιβάρυνση από τα µίγµατα των DINP, DIDP δενέχειπεριγραφείεπαρκώς. 6

7 ΦΘΑΛΙΚΟΙ ΕΣΤΕΡΕΣ DEP DBP BBP DEHP DINP DIDP 7

8 ΦΘΑΛΙΚΟΙ ΕΣΤΕΡΕΣ - Έκθεση Θεσµοθέτηση ορίου µετανάστευσης τωνφθαλικώνεστέρων: υσκολία εκτίµησης της ηµερήσιας έκθεσης και διασφάλισης της υγείας και ασφάλειας του καταναλωτή λόγω: Α. Ελλιπών διατροφικών µελετών Β. Ανεπαρκούς εκτίµησης της συνεισφοράς των υλικών σε επαφή µετρόφιµα στην επιβάρυνση των τροφίµων. Ηηµερήσια έκθεση στα DEHP/DOP και DBP από την κατανάλωση φυσικών τροφίµων, βρίσκεται στα επίπεδα των TDI λόγω περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. 8

9 Επικινδυνότητα - ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Τοξικολογικές µελέτες: Ενδοκρινολογικός εµποδιστής του αναπαραγωγικού µηχανισµού, επιβάρυνση της λειτουργίας ήπατος και των νεφρών Νοµοθετικά Όρια (Ευρωπαϊκή οδηγία 2007/19): ΟΥΣΙΑ ΑΝΕΚΤΗ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΟΣΗ TDI (mg/kg bw) ΦΘΑΛΙΚΟΣ Ι-(ΑΙΘΥΛΟΕΞΥΛ)-ΕΣΤΕΡΑΣ (DEHP) ΦΘΑΛΙΚΟΣ ΙΪΣΟΕΝΝΕΑΝΥΛΕΣΤΕΡΑΣ (DΙΝP) ΦΘΑΛΙΚΟΣ ΙΪΣΟ ΕΚΥΛΕΣΤΕΡΑΣ (DΙDP) ΦΘΑΛΙΚΟΣ ΙBOYTΥΛΕΣΤΕΡΑΣ (DBP) ΦΘΑΛΙΚΟΣ ΒΕΝΖΥΛΟBOYTΥΛΕΣΤΕΡΑΣ (ΒBP) ΟΡΙΟ ΕΙ ΙΚΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤ ΕΥΣΗΣ (mg/kg τροφίµου) 9

10 Έλεγχοι Μετανάστευσης Φθαλικών Εστέρων από Υλικά & Αντικείµενα σε Επαφή µε Τρόφιµαστο ιερευνητικές και Ελεγκτικές ραστηριότητες του Εργαστηρίου για τον προσδιορισµό φθαλικών εστέρων σε είδη συσκευασίας και τρόφιµα, µε συνεργασίες σχετικά µε: Α. ειγµατοληψία Άλλες Χηµικές Υπηρεσίες του ΓΧΚ Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση ΕΦΕΤ Παραγωγικές Μονάδες Β. Ανάπτυξη Μεθόδων Χηµικής Ανάλυσης Εργαστήριο της Επίσηµης Αρχής Ελέγχου Τροφίµων της Ζυρίχης Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς για τα Υλικά & Αντικείµενα σ επαφή µε Τρόφιµα (CRL JRC, Ispra, Ιταλία) 10

11 Χρήση πλαστικών σωλήνων και εξαρτηµάτων από PVC για την µεταφορά λιπαρών τροφίµων 100% µετανάστευση φθαλικών εστέρων σε οργανικούς διαλύτες Ταχύτατη και ποσοτική µετανάστευση των φθαλικών εστέρων στο λάδι και σε λιπαρές ύλες: Συνάρτηση της θερµοκρασίας, του χρόνου και της επιφάνειας επαφής Σηµείωση: Πλαστικές συσκευασίες από άλλα υλικά (PE, PET, PS, κλπ) ΕΝ χρησιµοποιούν φθαλικούς εστέρες ως πλαστικοποιητές) 11

12 Ο ρόλος του Γενικού Χηµείου του Κράτους στη διαφύλαξη της ποιότητας και ασφάλειας των προϊόντων: ιαχείριση κρίσεων Α. Εντοπισµός Προβλήµaτος - ιερεύνηση αιτίων Β. Ενηµέρωση των παραγωγικών και µεταποιητικών µονάδων µέσω των αρµόδιων φορέων Γ. Ανάπτυξη εργαστηριακών µεθόδων για την αποµόνωση των επιµολυντών από τα προϊόντα µε τεχνικές εκχύλισης και χρωµατογραφίες µοριακής διήθησης/προσρόφησης και τον προσδιορισµό τουςµε αέρια χρωµατογραφία και ανιχνευτές FID και MSD και υγρή χρωµατογραφία µεανιχνευτήuv 12

13 Ο ρόλος του Γενικού Χηµείου του Κράτους στη διαφύλαξη της ποιότητας και ασφάλειας των προϊόντων. ιερευνητικό εργαστηριακό έλεγχο σε επίπεδο πρωτογενούς παραγωγής, τυποποίησης και διάθεσης στην Ελληνική αγορά προϊόντων. Ε. Συνεργασία µε βιοµηχανίες πλαστικών σωλήνων για µεταφορά λιπαρών τροφίµων, για τον έλεγχο καταλληλότητας και βελτίωση των προϊόντων τους ΣΤ. Έλεγχος της εγχώριας αγοράς για το βαθµό αποτελεσµατικότητας των παραπάνω µέτρων. 13

14 ΦΘΑΛΙΚΟΙ ΕΣΤΕΡΕΣ Παράγοντες που επιδρούν στον αναλυτικό προσδιορισµό Λιποφιλικότητα των φθαλικών εστέρων: - Εξαιρετικά επίπονος ο διαχωρισµός τους από τις λιπαρές φάσεις. - Μικρές ανακτήσεις. Φυσική επιµόλυνση τροφίµων. ιακυµάνσεις λόγω: - Λιποπεριεκτικότητας - Γεωγραφική θέση καλλιέργειας ή εκτροφής Επιβάρυνση εργαστηριακών χώρων. Επιπτώσεις στην ορθότητα και επαναληψιµότητα των αποτελεσµάτων. Πηγές επιµόλυνσης: - ιαλύτες - Πλαστικά µέρη οργάνων και αναλωσίµων. - Ατµόσφαιρα εργαστηριακού χώρου 14

15 ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΘΑΛΙΚΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ ΣΕ ΕΛΑΙA 1 Εκχύλιση υγρής στερεής φάσης Προκατεργασία: Καθαρισµός: Εκχύλιση µε ακετονιτρίλιο, καταβύθιση εν ψυχρώ. Εκχύλιση στερεάς-υγρής φάσης SPE Vac-ALU. 2 Χρωµατογραφική ανάλυση i. HPLC-UV ii. GC-FID iii. GC-MS ΗΜΕΡΙ Α ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΤΥΠΟΠΟΙΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 15

16 i. HPLC-UV VWD1 A, Wavelength=225 nm (07SEP05\ D) Norm BBP DBP DEHP DiNP Area:

17 Norm FID1 A, (06NOV09\024F1701.D) min Area: Area: ii. GC-FID DEP DBP BBP DEHA DEHP DNP DDP

18 iii. GC-MS Abundance DBP BBP DEΗP DEP Time--> DINP

19 Αποτελέσµατα Εργαστηριακών Αναλύσεων Ελαιολάδων Α. ιερευνητικά δείγµατα ετών (46 δείγµατα) Ελαιόλαδα προσκοµισθέντα από ελαιοτριβεία και παραγωγούς: 44% των δειγµάτων εγείρουν τοξικολογικό ενδιαφέρον. Ελαιόλαδα λιανικού εµπορίου: 36% των δειγµάτων εγείρουν τοξικολογικό ενδιαφέρον Κυρίως DEHP, σε µικρό βαθµό DBP και DiNP Β. ιερευνητικά & Αγορανοµικά δείγµατα έτους 2008 (20 δείγµατα) 0 δείγµατα άνω των ορίων τοξικολογικού ενδιαφέροντος. ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 19

20 Αποτελέσµατα Εργαστηριακών Αναλύσεων Ελαιολάδων είγµατα Πρωτογενούς Παραγωγής είγµατα Αγοράς ,00 25,00 20,00 20,00 DEHP (mg/kg) 15,00 10,00 DEHP 9MG/KG 15,00 10,00 5,00 5,00 0, , Αρ. δείγµατος Αρ. δείγµατος είγµατα Αγοράς ,000 DEHP (mg/kg) 20,000 Επιτρ. Όριο: 3mg/kg LOQ: 0.5 mg/kg DEHP (mg/kg) 15,000 10,000 5,000 0, Αρ. δείγµατος 20

21 ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΛΛΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΟΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΥΝ ΧΡΗΣΗ ΟΙ ΦΘΑΛΙΚΟΙ ΕΣΤΕΡΕΣ ΩΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΤΕΣ Μεµβράνες PVC: Μετά από συνεχείς αγορανοµικούς και τελωνειακούς ελέγχους επί σειρά ετών, η χρήσηdehp έχει εγκαταλειφθεί. Λάστιχα χυτρών: Οι έλεγχοι του ΓΧΚ σε συνεργασία µε τις Νοµαρχίες και τα αρµόδια Υπουργεία έχουν συντελέσει στην απόσυρση µεγάλου αριθµού µη κανονικών δειγµάτων. Παρεµβύσµατα από PVC σε καπάκια γυάλινων βάζων για τη συσκευασία λιπαρών τροφίµων: Συµµετοχή στην πανευρωπαϊκή προσπάθεια των ελεγκτικών µηχανισµών και του ιδιωτικού τοµέα για την κατάργηση των φθαλικών εστέρων από τα µίγµατα των χρησιµοποιούµενων πλαστικοποιητών. 21

22 Ως µέτρο για την προστασία και την ασφάλεια του καταναλωτή, το Εργαστήριο Υλικών & Αντικειµένων σε Επαφή µετρόφιµακαιη ιεύθυνση Τροφίµων του ΓΧΚ στοχεύουν στην συµµόρφωση µε τη σχετική νοµοθεσία και ως εκ τούτου στην µείωση της χρήσης - αντικατάσταση των φθαλικών εστέρων στη παραγωγή, µεταφορά και συσκευασία των τροφίµων, στόχοςοοποίοςεπιτυγχάνεταιµέσω: ιερεύνησης της αγοράς, Ενηµέρωσης και ευαισθητοποίησης των παραγωγικών και µεταποιητικών µονάδων, Εργαστηριακών αναλύσεων και την Λήψη ελεγκτικών µέτρων σε συνεργασία και τακτική επικοινωνία µε τους συναρµόδιους φορείς του ηµοσίου αλλά και τους φορείς του ιδιωτικού τοµέα. 22

23 Υψηλές µεταναστεύσεις φθαλικών εστέρων στο ελαιόλαδο από σωλήνες PVC. Επίλυση του προβλήµατος µε αντικατάσταση των σωληνώσεων από σωλήνες PVC µε πολυµερκούς πλαστικοποιητές, σωλήνες ελαστοµερών, πολυολεφινικούς σωλήνες ή ανοξείδωτους. Αντικατάσταση των πλαστικών σωληνώσεων σε ελαιοτριβείο µε ελαιόλαδο σηµαντικά άνω των ορίων, αναφορικά προς το DEHP, οδήγησε σε ελάττωση του πλαστικοποιητή κατά ~180 φορέςστηνέασοδειάκαι συµµόρφωση µε ταεπιτρεπόµενα τοξικολογικά όρια. Η ευαισθητοποίηση των ενδιαφεροµένων µαζί µε την κινητοποίηση των αρχών αποδίδει αποτελέσµατα. Γενικό Χηµείο του Κράτους 23

24 Σας ευχαριστώ θερµά για την προσοχή σας. Εργαστήριο Ελέγχου Υλικών & Αντικειµένων σ Επαφή µε Τρόφιµα. Χ.Υ. Αθηνών (Τµήµα ). 24

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Άρθρο 1. Σκοπός.

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Άρθρο 1. Σκοπός. ΝΟΜΟΣ: 1650/86 Για την προστασία του περιβάλλοντος (ΦΕΚ 160/Α/16-10-86) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Άρθρο 1. Σκοπός. 1.

Διαβάστε περισσότερα

6. ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Οι στόχοι που τίθενται από τον Εθνικό Σχεδιασµό ιαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΑΠ- ΕΝ ΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ Β

ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΑΠ- ΕΝ ΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ Β ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 11 Φεβρουαρίου 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ Αρ. Πρωτ.: 266355 ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΑΠ- ΕΝ ΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ Β Ταχ. /νση : Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

σύµφωνα µε τους Ευρωπαϊκούς Κανονισµούς 761/2001 & 196/2006 για την εφαρµογή Συστήµατος Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου (EMAS)

σύµφωνα µε τους Ευρωπαϊκούς Κανονισµούς 761/2001 & 196/2006 για την εφαρµογή Συστήµατος Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου (EMAS) Περιβαλλοντική Δήλωση 2008 σύµφωνα µε τους Ευρωπαϊκούς Κανονισµούς 761/2001 & 196/2006 για την εφαρµογή Συστήµατος Οικολογικής ιαχείρισης και Ελέγχου (EMAS) Hellenic Quality Foods Ανώνυµος Εταιρία Τροφίµων

Διαβάστε περισσότερα

α) Η αποτροπή της ρύπανσης και γενικότερα της υποβάθµισης του περιβάλλοντος και η λήψη όλων των αναγκαίων για το σκοπό αυτόν, προληπτικών µέτρων.

α) Η αποτροπή της ρύπανσης και γενικότερα της υποβάθµισης του περιβάλλοντος και η λήψη όλων των αναγκαίων για το σκοπό αυτόν, προληπτικών µέτρων. Ν. 1650/86 (ΦΕΚ - 160 Α') : Για την προστασία του περιβάλλοντος [Αρχή Τροποποίησης] (Με την παρ. 3 του άρθρου 6 του Ν. 3010/02, ΦΕΚ-91 Α ορίζεται ότι : «Όπου στο Ν. 1650/1986 για την προστασία του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (ΕΣΠΑ) 2014-2020 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. (Πράξεις για την ισχύ των οποίων απαιτείται δηµοσίευση)

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. (Πράξεις για την ισχύ των οποίων απαιτείται δηµοσίευση) 1.2.2002 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 31/1 I (Πράξεις για την ισχύ των οποίων απαιτείται δηµοσίευση) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 178/2002 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της28ηςιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 3 2. ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ... 6

1. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 3 2. ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ... 6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 3 2. ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ... 6 3. ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΕΙΣ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ... 16 2.1. Θεσµικό

Διαβάστε περισσότερα

"Ο ΗΓΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ" ΜΕΡΟΣ 1 ο : «ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ»

Ο ΗΓΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ 1 ο : «ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ» Η παρούσα έκδοση αποτελεί τµήµα µιας σειράς από τρεις Τεχνικούς Οδηγούς του Κέντρου Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ) µε αντικείµενο τη διαδικασία των Ενεργειακών Επιθεωρήσεων στα κτίρια και τη βιοµηχανία.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Έκθεση: Ηλεκτρονική τιμολόγηση στις συναλλαγές. Απρίλιος 2011. Νέα Προσέγγιση για τη δημιουργία ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος

Ειδική Έκθεση: Ηλεκτρονική τιμολόγηση στις συναλλαγές. Απρίλιος 2011. Νέα Προσέγγιση για τη δημιουργία ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος Νέα Προσέγγιση για τη δημιουργία ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος Ειδική Έκθεση: Ηλεκτρονική τιμολόγηση στις συναλλαγές Απρίλιος 2011 Μια πρωτοβουλία του Η παρούσα έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) L 304/18 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 22.11.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 25ης Οκτωβρίου 2011 σχετικά με την παροχή πληροφοριών για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 09/12/2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ Αρ. Πρωτ.: 5711/156198 ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΑΠ- ΕΝ ΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ-ΜΗΛΟΕΙ Η Ταχ. /νση : Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΠ ΑΛΙΕΙΑΣ & ΘΑΛΑΣΣΑΣ 2014-2020

ΣΧΕ ΙΟ ΕΠ ΑΛΙΕΙΑΣ & ΘΑΛΑΣΣΑΣ 2014-2020 ΣΧΕ ΙΟ ΕΠ ΑΛΙΕΙΑΣ & ΘΑΛΑΣΣΑΣ 2014-2020 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ...7 1.1. Εκπόνηση του επιχειρησιακου προγράµµατος και συµµετοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2007-2013 «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ /ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & Γ.. Τµήµα Β ΗΜΟΣΙΩΝ & Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝ ΥΣΕΩΝ ΤΑΧ. /ΝΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΚΗΡΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΚΗΡΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 3 η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ LEADER ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ (Ο.Τ.Δ.): «ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Χ.Υ.Τ.Α. ΑΛΜΩΠΙΑΣ. Συνοπτική περίληψη

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Χ.Υ.Τ.Α. ΑΛΜΩΠΙΑΣ. Συνοπτική περίληψη Συνοπτική περίληψη Η παρούσα µελέτη αφορά στην καταγραφή παραµέτρων λειτουργίας του ΧΥΤΑ Αλµωπίας, ο οποίος είναι από τους πρώτους ΧΥΤΑ που κατασκευάστηκαν στον Ελλαδικό χώρο, και αποσκοπεί στην εξεύρεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ (MASTER PLAN) / ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕ ΙΟ (BUSINESS PLAN) ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2006 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α ΜΕΡΟΣ: ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ (MASTER

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ Επιπυραγός Νικόλαος Γρ. Σακκαλής ιπλ. Χηµικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώµατος Α Κλάδος Πυροσβεστικών Επιχειρήσεων ιεύθυνση Πυρόσβεσης ιάσωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μιχ. Σαµπατακάκης Υγιεινολόγος Χηµικός Μηχανικός ΕΜΠ (Μ.Sc.) Γενικός Επιθεωρητής Σώµατος Επιθεωρητών Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Επισήμανσης ελαιολάδου

Επισήμανσης ελαιολάδου Κανόνες Εμπορίας & Επισήμανσης ελαιολάδου 2012 Δ/ΝΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ & ΕΓΚΡΙΣΕΩΝ Κηφισίας 124 & Ιατρίδου 2 11526- Αθήνα Ιστοσελίδα: www.efet.gr ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ & ΕΓΚΡΙΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

εσµεύσεις χωρίς εφαρµογή: η περιβαλλοντική νοµοθεσία στην Ελλάδα

εσµεύσεις χωρίς εφαρµογή: η περιβαλλοντική νοµοθεσία στην Ελλάδα εσµεύσεις χωρίς εφαρµογή: η περιβαλλοντική νοµοθεσία στην Ελλάδα Αθήνα, Ιούλιος 2007 Περιεχόµενα Α. Εισαγωγή... 3 Β. Πορίσµατα ανά τοµέα... 5 1. Πρόσβαση σε περιβαλλοντική πληροφορία... 5 2. Εκτίµηση περιβαλλοντικών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη µε αντικείµενο την Καθολική Πρόσβαση και Ισότιµη Συµµετοχή Ατόµων µε Αναπηρίες (ΑµεΑ) στην Κοινωνία της Πληροφορίας

Μελέτη µε αντικείµενο την Καθολική Πρόσβαση και Ισότιµη Συµµετοχή Ατόµων µε Αναπηρίες (ΑµεΑ) στην Κοινωνία της Πληροφορίας Ελληνική ηµοκρατία Ευρωπαϊκή Ένωση Έργο συγχρηµατοδοτούµενο κατά 75% από το Ευρωπαϊκό Ταµείο Περιφερειακής Ανάπτυξης Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Κοινωνία της Πληροφορίας» Άξονας 5 - Μέτρο 5.3 Μελέτη µε αντικείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013. Επιχειρησιακό Πρόγραµµα. Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ

Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013. Επιχειρησιακό Πρόγραµµα. Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ Προγραµµατική Περίοδος 2007 2013 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Τίτλος: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κωδικός Ε.Π.: 1 CCI: 2007GR161PO005 ΕΠΙΣΗΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗ Αθήνα, Μάρτιος 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Μη εδώδιμα φυτικά προϊόντα 1 από 18 Περιεχόμενα Εισαγωγή...3 Νομιμότητα της επιχείρησης...3 Διοίκηση και Οργάνωση...4 Πιστοποιήσεις...5 Επάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

για τα έτη 1995 έως και 1998...24 Πίνακας ΣΤ. Ποσότητες και αξίες των εισαγωγών, εξαγωγών και διακινουµένων αλιευτικών προϊόντων

για τα έτη 1995 έως και 1998...24 Πίνακας ΣΤ. Ποσότητες και αξίες των εισαγωγών, εξαγωγών και διακινουµένων αλιευτικών προϊόντων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ & ΕΙΣΡΟΩΝ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ & ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΛΙΕΙΑΣ & Υ ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΙΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΚΟΥΤΡΩΤΣΙΟΣ Γ. ΒΑΪΟΣ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΚΟΥΤΡΩΤΣΙΟΣ Γ. ΒΑΪΟΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΚΟΥΤΡΩΤΣΙΟΣ Γ. ΒΑΪΟΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 15.1.2011 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 12/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 10/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 14ης Ιανουαρίου 2011 για τα πλαστικά υλικά και αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21993 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1450 14 Ιουνίου 2013 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. 36060/1155 /Ε.103 Καθορισμός πλαισίου κανόνων, μέτρων και διαδικασι ών για την ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Απολογισµός Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και Βιώσιµης Ανάπτυξης

Απολογισµός Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και Βιώσιµης Ανάπτυξης Απολογισµός Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και Βιώσιµης Ανάπτυξης 2010 Απολογισµός Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και Βιώσιµης Ανάπτυξης 2010 Πίνακας περιεχοµένων 1. ΗΛΩΣΗ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΚΑΙ ΙΕΥΘΥΝΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα