Κεφάλαιο 29 ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 29 ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ"

Transcript

1 Κεφάλαιο 29 ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ιωάννης Βασιλειάδης Σύνοψη Οι ηλεκτρολύτες είναι μόρια που έχουν τη δυνατότητα να διίστανται σε υδατικά διαλύματα. Ανάλογα δε με το βαθμό διάστασής τους, διακρίνονται σε ισχυρούς (πλήρης διάσταση για το ph του πλάσματος) και ασθενείς (μερική διάσταση, ισορροπία των ιόντων με το αδιάσπαστο μόριο). Οι ηλεκτρολύτες με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στον εξωκυττάριο και ενδοκυττάριο χώρο είναι το νάτριο και το κάλιο αντίστοιχα. Το νάτριο είναι ο κύριος ρυθμιστής της ωσμωτικότητας του εξωκυττάριου χώρου. Οι διαταραχές της συγκέντρωσης του νατρίου αφορούν, συνήθως, διαταραχές του ισοζυγίου ύδατος του οργανισμού. Τα περισσότερα υγρά στον οργανισμό (ιδρώτας, γαστρικό υγρό, διάρροια, ούρα) είναι υπότονα σε σχέση με το πλάσμα (με εξαίρεση τις παγκρεατικές εκκρίσεις και τις εκκρίσεις από το λεπτό έντερο). Το ίδιο ισχύει για τη διούρηση με χορήγηση φουροσεμίδης. Έτσι, όταν αποβάλλονται υγρά από τον οργανισμό και δεν αναπληρώνονται, παρατηρείται υπερνατριαιμία, παρά την ταυτόχρονη απώλεια νατρίου. Αν η αναπλήρωση γίνει με υγρό υπότονο σε σχέση με το αποβαλλόμενο, τότε θα παρατηρηθεί υπονατριαιμία. Οι διαταραχές νατρίου προκαλούν μεταβολική εγκεφαλοπάθεια, λόγω διαταραχής της ωσμωτικότητας, και η αποκατάστασή τους πρέπει να γίνεται με αργό ρυθμό, διότι υπάρχει ο κίνδυνος επιπλοκών (δηλαδή εγκεφαλικό οίδημα σε γρήγορη αποκατάσταση εγκατεστημένης υπερνατριαιμίας και απομυελινωτικές βλάβες σε γρήγορη αποκατάσταση υπονατριαιμίας). Οι διαταραχές καλίου μπορεί να προκληθούν είτε με διακίνησή του μεταξύ ενδοκυττάριου και εξωκυττάριου χώρου είτε με διαταραχή της αποβολής του, συνήθως από τους νεφρούς. Ενδοκυττάρια μετατόπιση καλίου προκαλείται από β-αδρενεργική διέγερση, ινσουλίνη, αλκάλωση και υποθερμία, ενώ εξωκυττάρια μετατόπιση προκαλείται από β-αναστολείς, οξέωση, διγοξίνη, σουκινυλοχολίνη και ιστική καταστροφή. Αυξημένη νεφρική απώλεια καλίου προκαλούν η χορήγηση διουρητικών, η αλκάλωση, η υπομαγνησιαιμία και η αυξημένη αλατοκορτικοειδική δράση, ενώ μειωμένη νεφρική απώλεια καλίου προκαλούν η νεφρική ανεπάρκεια, η φλοιοεπινεφριδιακή ανεπάρκεια, η οξέωση και η χορήγηση φαρμάκων που δρουν αναστέλλοντας τον άξονα ρενίνη-αγγειοτaσίνη-αλδοστερόνη. Οι διαταραχές καλίου μπορούν να προκαλέσουν, μεταξύ άλλων, καρδιολογικά προβλήματα (διαταραχή της μετάδοσης του φυσιολογικού ερεθίσματος, αρρυθμίες), κυρίως η υπερκαλιαιμία, που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση, ιδιαίτερα στη νεφρική ανεπάρκεια. Κύρια γνώση Οι διαταραχές της συγκέντρωσης του νατρίου αφορούν, συνήθως, διαταραχές του ισοζυγίου ύδατος του οργανισμού. Οι διαταραχές νατρίου προκαλούν μεταβολική εγκεφαλοπάθεια, λόγω διαταραχής της ωσμωτικότητας. H αποκατάσταση των διαταραχών νατρίου πρέπει να γίνεται με αργό ρυθμό διότι υπάρχει κίνδυνος εγκεφαλικών επιπλοκών. Διαταραχές καλίου μπορεί να προκληθούν είτε με διακίνησή του μεταξύ ενδοκυττάριου και εξωκυττάριου χώρου είτε με διαταραχή της αποβολής του, συνήθως από τους νεφρούς. Οι διαταραχές καλίου μπορούν να προκαλέσουν, μεταξύ άλλων, διαταραχή της μετάδοσης του φυσιολογικού ερεθίσματος στην καρδιά και αρρυθμίες. Η υπερκαλιαιμία είναι επείγουσα κατάσταση και χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση, ιδιαίτερα στη νεφρική ανεπάρκεια Εισαγωγή Το νερό είναι η ουσία με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στον ανθρώπινο οργανισμό, 55,3 Μ (mol/l), ενώ ουσίες με αμέσως μικρότερη συγκέντρωση είναι το νάτριο (Νa + ) στον εξωκυττάριο χώρο (0,14 Μ) και το κάλιο (Κ + ) στον ενδοκυττάριο χώρο (0,15 Μ), περίπου 400 φορές μικρότερη. Η ολική ποσότητα ύδατος στον οργανισμό διαφέρει ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, και μειώνεται με την ηλικία. Αντιστοιχεί στο 50% του βάρους σώματος (ΒΣ) στις γυναίκες και στο 60% του ΒΣ στους άνδρες, ηλικίας ετών. Κατά τα 2/3 (40% του ΒΣ) είναι ενδοκυττάριο, ενώ το 1/3 (20% του ΒΣ) είναι εξωκυττάριο. Το 1/4 του εξωκυττάριου ύδατος

2 (5% του ΒΣ) βρίσκεται στον ενδαγγειακό χώρο. Απώλεια υγρών μπορεί να συμβεί τόσο από τον ενδοκυττάριο όσο και από τον εξωκυττάριο χώρο. Η διαπίστωση αλλαγών στη συνολική ποσότητα ύδατος στον οργανισμό γίνεται, πιο αξιόπιστα, με τη μέτρηση του ΒΣ. Για να διαπιστωθεί κλινικά η αύξηση του εξωκυττάριου χώρου (διαπίστωση οιδήματος), θα πρέπει να υπάρχει κατακράτηση τουλάχιστον 4-5 L υγρών. Η εκτίμηση του δραστικού κυκλοφορούντος όγκου αίματος μπορεί να γίνει με τη φυσική εξέταση και τη μέτρηση στατικών (αρτηριακή πίεση, καρδιακός ρυθμός) και δυναμικών (πίεση παλμού, μεταβλητότητα όγκου παλμού) δεικτών, με τη χρήση επεμβατικών (δεξιός καρδιακός καθετηριασμός με καθετήρα Swan-Ganz) ή μη επεμβατικών (υπερηχοκαρδιογράφημα) μεθόδων (βλ. Κεφάλαιο 19). Για τη διευκρίνιση της αιτίας των ηλεκτρολυτικών διαταραχών, χρειάζεται γνώση του ιστορικού, των υποκείμενων νοσημάτων και της φαρμακευτικής αγωγής που λαμβάνει ο ασθενής. Η συγκέντρωση των ηλεκτρολυτών στα ούρα δείχνει αν, στο πλαίσιο συγκεκριμένης ηλεκτρολυτικής διαταραχής, ο νεφρός απαντά πρόσφορα, κατακρατώντας ή απεκκρίνοντας αυτόν τον ηλεκτρολύτη. Εκτός από τη μέτρηση της συγκέντρωσής του και της συνολικής ποσότητας στα ούρα 24ώρου, που θεωρείται ο «χρυσός κανόνας», μια πιο εύχρηστη μέθοδος για τη διερεύνηση της διαχείρισης ενός ηλεκτρολύτη από το νεφρό είναι η κλασματική απέκκριση του ηλεκτρολύτη (F E ), που υπολογίζεται ως εξής: F E X U XP r U r 100% (Εξίσωση 29.1) όπου U και P οι συγκεντρώσεις στα ούρα και το πλάσμα, του ηλεκτρολύτη (Χ) και της κρεατινίνης (Cr). Μειωμένη κλασματική απέκκριση σημαίνει νεφρική επαναρρόφηση, ενώ υψηλή κλασματική απέκκριση σημαίνει νεφρική απώλεια. Ειδικά επί ολιγουρίας, κλασματική απέκκριση Na + > 2% υποδηλώνει νεφρική βλάβη, ενώ < 1% υποδηλώνει ολιγουρία προνεφρικής αιτιολογίας. Η ωσμωτικότητα ενός διαλύματος (π.χ. του πλάσματος) εκφράζεται από τη συνολική συγκέντρωση των διαλυμένων ουσιών σε mmol ανά L διαλύματος ή ανά kg ύδατος. Υπολογίζεται σε milliosmoles (mosm)/l ή mosm/kg. Όταν οι συγκεντρώσεις των διαλυμένων ουσιών στο πλάσμα είναι φυσιολογικές, η ωσμωτικότητα του πλάσματος είναι mosm/l. Υγρά με ωσμωτικότητα μεγαλύτερη της φυσιολογικής του πλάσματος ονομάζονται υπέρτονα, ενώ όταν η ωσμωτικότητα είναι μικρότερη της φυσιολογικής ονομάζονται υπότονα. Η τονικότητα αναφέρεται στη δραστική ωσμωτικότητα και δημιουργείται από διαλυμένες ουσίες που δεν περνούν ελεύθερα τις κυτταρικές μεμβράνες και, ως εκ τούτου, οδηγούν σε διαφορά (κλίση) συγκέντρωσης και μετακίνηση υγρών μεταξύ των δύο πλευρών της μεμβράνης (φαινόμενο ώσμωσης). Η αύξηση της τονικότητας διεγείρει το αίσθημα της δίψας και την έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης (Anti-Diuretic Hormone, ADH). Ουσίες που περνούν ελεύθερα μέσω των κυτταρικών μεμβρανών (ουρία, αιθανόλη) αυξάνουν την ωσμωτικότητα, αλλά όχι την τονικότητα του πλάσματος και δεν προκαλούν μετακίνηση υγρών (μη δραστικές ωσμόλες). Η ωσμωτικότητα του πλάσματος (Ω) μπορεί να υπολογιστεί από τις συγκεντρώσεις των κύριων διαλυμένων ουσιών στο πλάσμα, δηλαδή του Na +, της γλυκόζης και της ουρίας, ως εξής: Χ 2 [N + [Γθοηυγδ, mg/d ] [Οονία, mg/d ] [Άγςημ μονίαξ, mg/d ], mmol/l]+ + (ή + ) (Εξίσωση 29.2) Οι αριθμοί 18 και 6 (ή 2,8) χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή της συγκέντρωσης από mg/dl σε mmol/l (το μοριακό βάρος της γλυκόζης είναι 180 και της ουρίας 60, ενώ το 2,8 αντιστοιχεί στα δύο άτομα αζώτου που υπάρχουν στο μόριο της ουρίας, με ατομικό βάρος 14). Η συγκέντρωση του Na + είναι ίδια είτε μετράται σε mmol/l είτε σε meq/l, διότι είναι μονοσθενές ιόν. Ο διπλασιασμός της συγκέντρωσης του Na + γίνεται γιατί το Na + είναι ισχυρός ηλεκτρολύτης, σε πλήρη διάσταση στις συνθήκες του πλάσματος από τα συνυπάρχοντα ανιόντα (κυρίως χλωρίου, Cl - ). Φυσιολογικά, η μετρούμενη ωσμωτικότητα (η μέτρηση γίνεται εκτιμώντας την κάθοδο του σημείου πήξεως) είναι υψηλότερη από την υπολογιζόμενη, διότι υπάρχουν και άλλες διαλυμένες ουσίες στο πλάσμα εκτός από το Na +, τη γλυκόζη και την ουρία. Η διαφορά αυτή λέγεται ωσμωτικό χάσμα πλάσματος και είναι φυσιολογικά 10 mosm/l. Διαφορά μεγαλύτερη από 10 mosm/l είναι δείκτης ύπαρξης

3 και άλλων, μη υπολογιζόμενων, διαλυμένων ουσιών, όπως μαννιτόλη και αιθανόλη. Επειδή οι διαφορές ωσμωτικότητας μεταξύ ενδοκυττάριου και εξωκυττάριου χώρου εξισορροπούνται γρήγορα, με τη διακίνηση ύδατος από τις διόδους των πλασματικών μεμβρανών (ακουαπορίνες), η συγκέντρωση των διαλυμένων ουσιών συνολικά πρέπει να είναι ίδια μέσα και έξω από τα κύτταρα. Επομένως, η συγκέντρωση του Na + στο πλάσμα θα πρέπει να ισούται με τη συγκέντρωση των Na + και Κ + (τουλάχιστον αυτών που μπορούν να ανταλλάσσονται) στο ολικό ύδωρ του σώματος, δηλαδή κατά προσέγγιση: [N + ] ζημ πθάζια μθζηυ (N + +K + ) ζημ ζχια μθζηυ Δ 2 Ο ζχιαημξ (Εξίσωση 29.3) 29.2 Διαταραχές νατρίου Το Na + είναι το κύριο εξωκυττάριο κατιόν με συγκέντρωση, φυσιολογικά, meq/l. Αποτελεί τον κυριότερο ρυθμιστή της ωσμωτικότητας του εξωκυττάριου χώρου και της μετακίνησης των υγρών ανάμεσα στον εξωκυττάριο και τον ενδοκυττάριο χώρο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι διαταραχές της συγκέντρωσης του Na + αντανακλούν κυρίως διαταραχές του ισοζυγίου ύδατος και όχι της ποσότητας του Na + στον οργανισμό Υπονατριαιμία Υπονατριαιμία ορίζεται η μείωση της συγκέντρωσης του Na + στον ορό σε επίπεδα < 135 meq/l. Τα αίτια υπονατριαιμίας αναφέρονται στον Πίνακα Σε υπονατριαιμία, η ωσμωτικότητα του πλάσματος μπορεί να είναι χαμηλή (υπότονη υπονατριαιμία), φυσιολογική (ισότονη υπονατριαιμία) ή αυξημένη (υπέρτονη υπονατριαιμία) Ισότονη και υπέρτονη υπονατριαιμία Ισότονη υπονατριαιμία παρατηρείται σε περιπτώσεις σοβαρής υπερλιπιδαιμίας και υπερπρωτεϊναιμίας. Το Na +, ως ηλεκτρολύτης, κατανέμεται στην υδατική φάση του πλάσματος (93% του ολικού όγκου). Συνήθως, στο εργαστήριο η μέτρηση της συγκέντρωσής του γίνεται στον ολικό όγκο του πλάσματος. Επειδή η μη υδατική φάση αποτελεί μικρό μόνο μέρος του ολικού όγκου του πλάσματος, η διαφορά από την πραγματική συγκέντρωσή του στην υδατική φάση, όπου φυσιολογικά κατανέμεται, είναι μικρή. Σε υψηλές όμως συγκεντρώσεις λιπιδίων (χυλομικρά, τριγλυκερίδια και χοληστερόλη) και πρωτεϊνών, επηρεάζεται η μέτρηση της συγκέντρωσης του Na + και έτσι προκύπτουν εσφαλμένα χαμηλές τιμές (ψευδοϋπονατριαιμία), ενώ η ωσμωτικότητα δεν επηρεάζεται. Νεότερες μέθοδοι μέτρησης, με τη χρήση ειδικών ηλεκτροδίων για ιόντα, μετρούν το Na + στην υδατική φάση του πλάσματος και δεν παρατηρείται αυτό το εργαστηριακό σφάλμα. Υπέρτονη υπονατριαιμία παρατηρείται σε υπεργλυκαιμία και σε χορήγηση μαννιτόλης. Σημαντικά αυξημένη συγκέντρωση γλυκόζης (ή μαννιτόλης) προκαλεί ωσμωτική μετακίνηση ύδατος από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο. Η μετακίνηση ύδατος μειώνει τη συγκέντρωση του Na + στο πλάσμα (δεν πρόκειται για ψευδοϋπονατριαιμία). Η συγκέντρωση του Na + μειώνεται κατά 1,7 meq/l για κάθε 100 mg/dl αύξησης της συγκέντρωσης της γλυκόζης. Η υπεργλυκαιμία προκαλεί απώλεια ύδατος (λόγω ωσμωτικής διούρησης), που θα οδηγούσε σε σημαντική αύξηση της συγκέντρωσης του Na + αν δεν συνοδευόταν από ωσμωτική μετακίνηση υγρών από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο. Έτσι, η συγκέντρωση του Na + στον ορό δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό έλλειμμα ύδατος του οργανισμού, που μπορεί να είναι πολύ μεγάλο επί σοβαρής υπεργλυκαιμίας (όπως στην υπεργλυκαιμική μη κετωτική υπερώσμωση, βλ. Εδάφιο 31.3)

4 Καταστάσεις που συνοδεύονται από διαταραχή του ισοζυγίου ύδατος-νατρίου Υποογκαιμία* Ίσοογκαιμία Νεφρική απώλεια νατρίου: Διουρητικά Ωσμωτική διούρηση (π.χ. γλυκόζη, μαννιτόλη, Υποθυρεοειδισμός Επινεφριδιακή ανεπάρκεια SIADH: ουρία) Νεοπλάσματα: Επινεφριδιακή ανεπάρκεια πνεύμονα Νεφροπάθεια με απώλεια άλατος εξωπνευμονικά μεσοθωρακίου Cerebral salt wasting syndrome Διαταραχές ΚΝΣ: Απώλεια διττανθρακικών στα ούρα χωροκατακτητικές εξεργασίες Κετονουρία φλεγμονώδεις νόσοι Εξωνεφρική απώλεια νατρίου: απομυελινωτικές νόσοι τραυματικές κακώσεις Διάρροια ισχαιμία - αιμορραγία Έμετος Φάρμακα: Έντονη εφίδρωση δεσμοπρεσσίνη νικοτίνη Κατακράτηση υγρών στον τρίτο χώρο: φαινοθειαζίνες Ειλεός οπιούχα χλωροπροπαμίδη Περιτονίτιδα κλοφιμπράτη Παγκρεατίτιδα κυκλοφωσφαμίδη αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης Εγκαύματα Πνευμονικές διαταραχές: Υπερογκαιμία λοιμώξεις Καρδιακή ανεπάρκεια οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια Κίρρωση μηχανικός αερισμός Διάφορα: Νεφρωτικό σύνδρομο ναυτία Νεφρική ανεπάρκεια πόνος Εγκυμοσύνη μετεγχειρητικά ΗIV λοίμωξη Υπερβολική πρόσληψη ύδατος Πρωτοπαθής πολυδιψία Χρήση διαλυμάτων πλύσης χωρίς νάτριο (π.χ. σε διουρηθρική προστατεκτομή) Πολλαπλοί υποκλυσμοί με νερό βρύσης * Προϋποτίθεται αποκατάση των απωλειών με υγρά υπότονα σε σχέση με τα αποβαλλόμενα. Πίνακας 29.1 Αίτια υπότονης υπονατριαιμίας. SIADH: σύνδρομο απρόσφορης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης, ΚΝΣ: κεντρικό νευρικό σύστημα, HIV: ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας Υπότονη υπονατριαιμία Οι περισσότερες περιπτώσεις υπονατριαιμίας είναι υπότονες και διακρίνονται, ανάλογα με τον όγκο του εξωκυττάριου (και ενδαγγειακού) χώρου, σε υποογκαιμικές, ισοογκαιμικές και υπερογκαιμικές. Τα περισσότερα υγρά είναι υπότονα σε σχέση με το πλάσμα (έχουν μικρότερη συγκέντρωση Na + ). Έτσι, η συγκέντρωση Na + στο γαστρικό υγρό είναι 55 meq/l, στον ιδρώτα 80 meq/l, στα υγρά που αποβάλλονται με τις διαρροϊκές κενώσεις 40 meq/l, ενώ στα ούρα εξαρτάται από την πρόσληψη Na + και την κατάσταση του εξωκυττάριου όγκου, και είναι συνήθως < 10 meq/l. Με χορήγηση φουροσεμίδης, αυξάνεται η συγκέντρωση του Na + στα αποβαλλόμενα ούρα σε 75 meq/l. Μόνο στις παγκρεατικές εκκρίσεις και τις εκκρίσεις του λεπτού εντέρου μπορεί να παρατηρηθεί υψηλή συγκέντρωση Na +, της τάξης των 145 meq/l

5 Υποογκαιμική υπονατριαιμία παρατηρείται σε απώλεια υγρών του οργανισμού που περιέχουν Na + και υποκατάσταση των απωλειών με υγρά υπότονα σε σχέση με τα αποβαλλόμενα, όπως λήψη μόνο νερού βρύσης σε σοβαρό διαρροϊκό σύνδρομο ή σε αυξημένη διούρηση από χρήση διουρητικών. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει σχετικό έλλειμμα Na + και μείωση συνολικά του όγκου του εξωκυττάριου χώρου. Επί εξωνεφρικών απωλειών, η συγκέντρωση Na + στα ούρα είναι μειωμένη (< 10 meq/l). Νεφρική απώλεια Na + (> 20 meq/l) μπορεί να προκληθεί από τη χρήση διουρητικών, σε φλοιοεπινεφριδιακή ανεπάρκεια και στο cerebral salt wasting syndrome, το οποίο παρατηρείται σε ασθενείς με βλάβες του εγκεφάλου (λοιμώξεις, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, όγκοι, νευροχειρουργικές επεμβάσεις). Στα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου περιλαμβάνεται σοβαρή υποογκαιμία και υπόταση από τις μεγάλες νεφρικές απώλειες υγρών, πλούσιων σε Na +. Για την αντιμετώπισή του, χρειάζεται χορήγηση μεγάλου όγκου ισότονων ή υπέρτονων διαλυμάτων NaCl. Ο ακριβής παθοφυσιολογικός μηχανισμός είναι ασαφής, αλλά ενδεχομένως εμπλέκονται η έκκριση νατριουρητικού πεπτιδίου β-τύπου και ADH και η μειωμένη έκκριση αλδοστερόνης. Ισοογκαιμική υπονατριαιμία μπορεί να προκληθεί από αυξημένη έκκριση ADH, υποθυρεοειδισμό, φάρμακα και ψυχογενή πολυδιψία. Ο ακριβής τρόπος με τον οποίο ο υποθυρεοειδισμός προκαλεί υπονατριαιμία δεν είναι σαφής, αλλά μπορεί να ενέχεται έκκριση ADH. Σύνδρομο απρόσφορης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης (Syndrome of Inappropriate ADH secretion, SIADH) προκαλείται επί αυξημένης έκκρισης ADH, χωρίς να υπάρχουν τα φυσιολογικά ερεθίσματα για την έκκρισή της, που είναι η υποογκαιμία και η υπερωσμωτικότητα. Συνηθέστερες αιτίες είναι διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος ή του πνεύμονα (π.χ. λοιμώξεις, μηχανικός αερισμός, νεοπλάσματα). Πολλά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν SIADH, αυξάνοντας τα επίπεδα της ορμόνης ή τη δράση της στους νεφρούς (V 2 υποδοχείς, ακουαπορίνες). Επίσης, μερικά νεοπλάσματα, όπως ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα, μπορεί αυτόνομα να εκκρίνουν ADH. Επί SIADH, λόγω σταθερά αυξημένης, αυτόνομης παραγωγής και δράσης της ADH στους υποδοχείς της στα νεφρικά σωληνάρια, γίνεται κατακράτηση ύδατος, με αποτέλεσμα υπονατριαιμία, ενώ τα ούρα έχουν υψηλή ωσμωτικότητα (> 100 mosm/l) και συγκέντρωση Na + (> 20 meq/l). Σε αυτήν την περίπτωση, η αυξημένη συγκέντρωση Na + στα ούρα δεν υποδηλώνει νατριούρηση, αλλά αυξημένη συμπύκνωση ούρων. Σε SIADH, όταν δεν υπάρχει ανταπόκριση σε πιο συμβατικά μέτρα (διούρηση), μπορεί να χορηγηθεί δεμεκλοκυκλίνη, η οποία αναστέλλει τη δράση της ADH στα άπω σωληνάρια. Η δεμεκλοκυκλίνη μπορεί να προκαλέσει νεφρογενή άποιο διαβήτη. Χρησιμοποιούνται επίσης ανταγωνιστές της δράσης της ADH στους υποδοχείς της (εκλεκτικοί V 2 αναστολείς και μη εκλεκτικοί V 1a /V 2 αναστολείς). Στην ψυχογενή πολυδιψία (ψυχιατρική διαταραχή), ο ασθενής λαμβάνει πολύ μεγάλες ποσότητες νερού (> L/ημέρα). Η ιδιαίτερα αυξημένη πρόσληψη ύδατος, σε συνδυασμό με ελαττωμένη πρόσληψη διαλυτών ουσιών, υπερβαίνει τελικά την απεκκριτική ικανότητα του νεφρού για το ύδωρ. Έτσι, παρά την προσπάθεια για αποβολή του πλεονάζοντος ύδατος (μεγάλη ποσότητα αραιών ούρων με συγκέντρωση Na + < 10 meq/l και ωσμωτικότητα ούρων που μπορεί να φτάσει στο ελάχιστο όριο των 50 mosm/l), προκαλείται υπονατριαιμία. Υπερογκαιμική υπονατριαιμία παρατηρείται σε καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από κατακράτηση ύδατος και οιδήματα, όπως σε κίρρωση, καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρωσικό σύνδρομο και προχωρημένη νεφρική νόσο. Στην κίρρωση και την καρδιακή ανεπάρκεια, ο δραστικός όγκος αίματος της κυκλοφορίας είναι μειωμένος, λόγω της περιφερικής αγγειοδιαστολής ή της μειωμένης καρδιακής παροχής. Η ενεργοποίηση του συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης και η αυξημένη έκκριση ADH οδηγούν σε κατακράτηση ύδατος. Ο οργανισμός, προκειμένου να αποκατασταθεί ο ενδαγγειακός όγκος, «παραβλέπει», κατά κάποιον τρόπο, τη μείωση της ωσμωτικότητας Κλινική εικόνα Αντιμετώπιση Η εμφάνιση συμπτωμάτων σε υπονατριαιμία εξαρτάται από τη βαρύτητα και την ταχύτητα της εμφάνισής της. Χρόνια, σοβαρή νόσος (Na + < 110 meq/l) μπορεί να παραμένει χωρίς συμπτώματα, λόγω σταδιακής προσαρμογής του εγκεφάλου, με μείωση της τονικότητάς του, σε διάστημα εβδομάδων ή μηνών. Ήπια συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν είναι ναυτία, κακουχία, κεφαλαλγία, λήθαργος και αποπροσανατολισμός. Σοβαρότερα είναι το αναπνευστικό arrest, σπασμοί, κώμα, εγκολεασμός στελέχους και θάνατος από ανάπτυξη εγκεφαλικού οιδήματος. Η διόρθωση της υπονατριαιμίας γίνεται υπολογίζοντας το έλλειμμα Na + :

6 Έθθεζιια N + (H 2 O ζχιαημξ) (Βπζεοιδηή [ N + ]-Πναβιαηζηή [ N + ]) (Εξίσωση 29.4) ή την αναμενόμενη μεταβολή της συγκέντρωσης του Na +, που θα προκαλέσει η χορήγηση 1 L διαλύματος Na + : Μεηααμθή [N + ] [N + ] Αζαθφιαημξ-[N + ] Ονμφ Οθζηυ H 2 O ζχιαημξ+1 (Εξίσωση 29.5) Μπορεί να αντιμετωπιστεί με περιορισμό της πρόσληψης ελευθέρου ύδατος ή υπότονων υγρών. Επίσης, μπορεί να χορηγηθεί ισότονο διάλυμα NaCl (0.9%, 154 meq/l), υπέρτονα διαλύματα NaCl (3%, 513 meq/l 5%, 855 meq/l) ή Ringer s Lactate (130 meq/l-εδώ η συγκέντρωση του Na + είναι χαμηλότερη από τη φυσιολογική του πλάσματος, αλλά υψηλότερη από τη συγκέντρωση του Na + επί σοβαρής υπονατριαιμίας καθώς και από αυτήν στις συνεχιζόμενες απώλειες), με ή χωρίς ταυτόχρονη χορήγηση διουρητικών, ανάλογα με τη σοβαρότητα της υπονατριαιμίας, την ύπαρξη ή όχι συμπτωμάτων και τον όγκο του εξωκυττάριου χώρου. Ο ρυθμός αποκατάστασης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 0,5 meq/l/ώρα και συνολικά τα 8 meq/l/ημέρα. Σε ασθενείς με σοβαρά συμπτώματα, μπορεί ο αρχικός ρυθμός αποκατάστασης να είναι 1-2 meq/l/ώρα. Σε ταχύτερη αποκατάσταση, μπορεί να προκληθούν απομυελινωτικές βλάβες στον εγκέφαλο (ωσμωτική απομυελίνωση, κεντρική γεφυρική μυελινόλυση), που μπορεί να είναι καταστροφικές και ανεπανόρθωτες Υπερνατριαιμία Υπερνατριαιμία ορίζεται η αύξηση της συγκέντρωσης του Na + σε επίπεδα > 145 meq/l. Τα αίτια της υπερνατριαιμίας αναφέρονται στον Πίνακα Οι ασθενείς με υπερνατριαιμία έχουν αυξημένη ωσμωτικότητα πλάσματος. Μπορεί να παρουσιάζουν υποογκαιμία, λόγω απώλειας υπότονων υγρών, ισοογκαιμία με απώλεια ελευθέρου ύδατος ή υπότονων υγρών και ισόποση αντικατάστασή τους με ισότονα διαλύματα Na + ή υπερογκαιμία από χορήγηση υπέρτονων διαλυμάτων Na + ή διαλυμάτων διττανθρακικού Na +. Ο υποθάλαμος μπορεί να αντιληφθεί ακόμα και πολύ μικρές μεταβολές της ωσμωτικότητας του ορού και, διεγείροντας το μηχανισμό της δίψας, να οδηγήσει σε αύξηση της πρόσληψης νερού. Επομένως, ανεξάρτητα από την υποκείμενη διαταραχή (αφυδάτωση, χορήγηση μαννιτόλης, κεντρικός ή νεφρογενής άποιος διαβήτης), η υπερβολική απώλεια ύδατος μπορεί να προκαλέσει υπερνατριαιμία, μόνο εφόσον δεν είναι δυνατή η επαρκής πρόσληψη νερού Κλινική εικόνα Αντιμετώπιση Σε αφυδάτωση, μπορεί να παρατηρηθεί ορθοστατική υπόταση και ολιγουρία. Πρώιμα, εμφανίζεται λήθαργος, ευερεθιστότητα και αδυναμία. Υπερθερμία, παραλήρημα, σπασμοί και κώμα παρατηρούνται σε σοβαρή υπερνατριαιμία (> 158 meq/l). Από την υπερωσμωτικότητα προκαλείται μεταβολική εγκεφαλοπάθεια, με συρρίκνωση των εγκεφαλικών κυττάρων. Ωσμωτική απομυελίνωση μπορεί να εμφανιστεί σε σοβαρή υπερνατριαιμία. Για τη θεραπεία της υπερνατριαιμίας, πρέπει να υπολογιστεί το έλλειμμα ελεύθερου ύδατος: Έθθεζιια Δ 2 Ο Οθζηυ Δ 2 Ο ζχιαημξ [N + ] (Εξίσωση 29.6) Επίσης, μπορεί να υπολογιστεί η αναμενόμενη μεταβολή της συγκέντρωσης του Na + που θα προκαλέσει η χορήγηση 1 L διαλύματος με χαμηλή συγκέντρωση Na + με τη χρήση της Εξίσωσης (Εξίσωση 29.5)

7 Έλλειμμα ύδατος Άδηλες απώλειες (δέρμα, αναπνευστικό) Νευρογενής άποιος διαβήτης: ύστερα από κρανιοεγκεφαλική κάκωση από όγκους, κύστεις, ιστιοκύττωση, φυματίωση, σαρκοείδωση από ανευρύσματα, λοιμώξεις ΚΝΣ Συγγενής νεφρογενής άποιος διαβήτης Επίκτητος νεφρογενής άποιος διαβήτης: από νεφρική νόσο (π.χ. διάμεση νεφροπάθεια) από υπερασβεστιαιμία και υποκαλιαιμία από φάρμακα (λίθιο, δεμεκλοκυκλίνη, αμφοτερικίνη Β, αμινογλυκοσίδες) Απώλειες υπότονων υγρών Νεφρικές απώλειες: διουρητικά της αγκύλης διούρηση μετά από άρση απόφραξης πολυουρική φάση οξείας σωληναριακής νέκρωσης Απώλειες από το γαστρεντερικό: έμετος παροχέτευση γαστρικού υγρού διάρροια, χρήση ωσμωτικών υπακτικών (λακτουλόζη) Απώλειες από το δέρμα: εγκαύματα έντονη εφίδρωση Πρόσληψη υπέρτονων υγρών Διάλυμα διττανθρακικού νατρίου Υπέρτονα διαλύματα διατροφής Υπέρτονα διαλύματα χλωριούχου νατρίου Αιμοκάθαρση με χρήση υπέρτονων διαλυμάτων χλωριούχου νατρίου Κατακράτηση νατρίου Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός Σύνδρομο Cushing Πίνακας 29.2 Αίτια υπερνατριαιμίας. ΚΝΣ: κεντρικό νευρικό σύστημα. Χρησιμοποιούνται διάλυμα γλυκόζης 5% (Na + 0 meq/l) ή υπότονα διαλύματα NaCl (0,45%, 77 meq/l 0,2%, 34 meq/l). O ρυθμός αποκατάστασης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 0,5 meq/l/ώρα και συνολικά τα 10 meq/l/ημέρα. Σε ασθενείς στους οποίους η υπερνατριαιμία έχει αναπτυχθεί σε διάστημα ωρών, ο ρυθμός αποκατάστασης αρχικά μπορεί να είναι 1 meq/l/ώρα. Σε απάντηση στην αύξηση της ωσμωτικότητας του πλάσματος, τα εγκεφαλικά κύτταρα συνθέτουν ουσίες, τις ιδιογενείς ωσμόλες, για την αύξηση της ενδοκυττάριας ωσμωτικότητας και την αποκατάσταση του όγκου τους. Η παραγωγή ξεκινά 4-6 ώρες μετά την αφυδάτωση και χρειάζεται αρκετές ημέρες για να ολοκληρωθεί. Εάν η υπερνατριαιμία διορθωθεί γρήγορα και δημιουργηθεί στον εξωκυττάριο χώρο υπότονο περιβάλλον σε σχέση με τον ενδοκυττάριο, υπάρχει κίνδυνος ανάπτυξης εγκεφαλικού οιδήματος

8 Άποιος διαβήτης Στον άποιο διαβήτη εμφανίζεται, χαρακτηριστικά, υπερνατριαιμία, με αραιά ούρα. Ο άποιος διαβήτης διακρίνεται σε κεντρικού τύπου και νεφρογενή. Στον κεντρικού τύπου άποιο διαβήτη, υπάρχει ανεπαρκής έκκριση ADH από την οπίσθια υπόφυση. Παρατηρείται σε κακώσεις του εγκεφάλου, λοίμωξη κεντρικού νευρικού συστήματος, ανοξική εγκεφαλοπάθεια και εγκεφαλικό θάνατο. Στο νεφρογενή, ο νεφρός δεν ανταποκρίνεται στη δράση της ADH. Συνήθεις αιτίες είναι: η άρση απόφραξης στην παροχέτευση των ούρων, οι διάμεσες νεφρίτιδες, η οξεία σωληναριακή νέκρωση (πολυουρική φάση), το λίθιο, η δεμεκλοκυκλίνη, η ντοπαμίνη, η αμφοτερικίνη, οι αμινογλυκοσίδες, η χρήση ακτινοσκιερών ουσιών, η υπερασβεστιαιμία και η υποκαλιαιμία. Η ωσμωτικότητα των ούρων είναι χαμηλή, < 200 mosm/l στον άποιο διαβήτη κεντρικού τύπου και < 500 mosm/l στον νεφρογενή. Η διάγνωση τίθεται με τη δοκιμασία στέρησης ύδατος, στην οποία διαπιστώνεται αδυναμία του νεφρού να συμπυκνώσει τα αποβαλλόμενα ούρα και να αυξήσει την ωσμωτικότητά τους τουλάχιστον κατά 30 mosm//l τις πρώτες ώρες πλήρους διακοπής της χορήγησης υγρών. Θεραπευτικά, πρέπει να αναπληρωθούν οι απώλειες ελευθέρου ύδατος, ενώ στον άποιο διαβήτη κεντρικού τύπου χορηγείται ADH Διαταραχές καλίου Το κάλιο (Κ + ) είναι το κυριότερο ενδοκυττάριο κατιόν. Αν και η συγκέντρωσή του στο πλάσμα είναι μικρή (3,5-5 meq/l), τα ολικά αποθέματα Κ + στον οργανισμό είναι σημαντικά, περίπου 50 meq/kg. Έτσι, για έναν άνθρωπο 70 kg, η συνολική ποσότητα Κ + υπολογίζεται σε meq, από τα οποία μόλις το 0,4% (περίπου 15 meq) βρίσκεται στο πλάσμα Υποκαλιαιμία Υποκαλιαιμία (< 3,5 meq/l) μπορεί να προκληθεί από ανεπαρκή διαιτητική πρόσληψη Κ +, ενδοκυττάρια μετατόπιση από τον εξωκυττάριο χώρο και νεφρικές ή εξωνεφρικές απώλειες Κ +. Τα αίτια της υποκαλιαιμίας αναφέρονται στον Πίνακα Η πρόσληψη Κ + από τα κύτταρα αυξάνεται με την ινσουλίνη και τη διέγερση των β-αδρενεργικών υποδοχέων, ενώ αναστέλλεται με τη διέγερση των α-αδρενεργικών υποδοχέων. Η αλδοστερόνη είναι σημαντικός ρυθμιστής της ολικής ποσότητας Κ + και αυξάνει την απέκκρισή του στα άπω νεφρικά σωληνάρια. Η πιο κοινή αιτία υποκαλιαιμίας, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες, είναι η απώλεια από το γαστρεντερικό σύστημα, εξαιτίας λοιμώδους διάρροιας. Η συγκέντρωση του Κ + στα κόπρανα είναι 80 meq/l, δέκα φορές υψηλότερη από τη συγκέντρωσή του στο γαστρικό υγρό. Ενδοκυττάρια μετατόπιση Κ + προκαλείται επίσης σε υποθερμία, αν δεν έχει προκληθεί ιστική καταστροφή, και σε αλκάλωση. Σε αλκάλωση, για κάθε αύξηση του ph κατά 0,1, παρατηρείται πτώση της τιμής του Κ + κατά 0,3 meq/l. Υποκαλιαιμία επί οξέωσης υποδηλώνει πολύ σημαντικό έλλειμμα Κ +. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαβητική κετοξέωση, στην οποία υπάρχει πολύ μεγάλο έλλειμμα Κ + και μπορεί να παρατηρηθεί υποκαλιαιμία, παρά την οξέωση. Νεφρική απώλεια παρατηρείται συνήθως σε χορήγηση διουρητικών, υπομαγνησιαιμία, νεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου Ι και ΙΙ, μεταβολική αλκάλωση και αύξηση των αλατοκορτικοειδών (αλδοστερόνης). Επί απώλειας Κ +, για κάθε 1 meq/l μείωσης της συγκέντρωσής του κάτω από το φυσιολογικό, θα πρέπει να υπολογίζεται συνολικό έλλειμμα περίπου 10% των ολικών αποθεμάτων. Η συγκέντρωση του Κ + στα ούρα είναι χαμηλή (< 20 meq/l) σε εξωνεφρική απώλεια (διάρροια, έμετος) και υψηλή (> 40 meq/l) σε περίπτωση νεφρικής απώλειας. Η απέκκριση του Κ + στον άπω νεφρώνα εξαρτάται από την κλίση συγκέντρωσης του Κ + στη μεμβράνη των θεμέλιων κυττάρων, η οποία βρίσκεται προς τον αυλό των σωληναρίων, δηλαδή από τη διαφορά της συγκέντρωσης του Κ + στα ούρα και στο εσωτερικό των θεμέλιων κυττάρων. Στον άπω νεφρώνα, γίνεται όμως και επαναρρόφηση ύδατος, με συνέπεια η συγκέντρωση του Κ + στα ούρα να μην είναι αξιόπιστος δείκτης της απέκκρισης Κ +. Η διασωληναριακή κλίση Κ + (ΔΣΚΚ) δίνει τη δυνατότητα για απλή και γρήγορη εκτίμηση της απώλειας Κ +. Κατά τον υπολογισμό της: ΑΚ K U KP Osm U OsmP (Εξίσωση 29.7)

9 το Κ U /K P μετρά την κλίση συγκέντρωσης για την απέκκριση Κ + (συγκέντρωση Κ + στα ούρα, U, και το πλάσμα, P), ενώ ο λόγος της ωσμωτικότητας «διορθώνει», κατά κάποιον τρόπο, για την επαναρρόφηση του ύδατος που λαμβάνει χώρα στη μυελώδη μοίρα και αυξάνει τη συγκέντρωση του Κ + στα ούρα. Επομένως, η ΔΣΚΚ εκτιμά τη συγκέντρωση του Κ + στον αυλό των ουροφόρων σωληναρίων, σε σημείο που το υγρό του αυλού είναι για τελευταία φορά ισότονο με το πλάσμα, δηλαδή στο συνδετικό σωληνάριο του φλοιού. Στη μυελώδη μοίρα, δεν υπάρχει σημαντική μεταφορά διαλυμένων ουσιών, με συνέπεια κάθε περαιτέρω μεταβολή της συγκέντρωσης εκεί να οφείλεται στην επαναρρόφηση ύδατος. Αριθμητική τιμή ΔΣΚΚ > 4 υποδηλώνει νεφρική απώλεια Κ +, με αύξηση της απέκκρισής του στο άπω σωληνάριο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα επίπεδα ρενίνης και αλδοστερόνης βοηθούν στη διαφορική διάγνωση. Η παρουσία μη απορροφήσιμων ιόντων (όπως διττανθρακικά) αυξάνει τη ΔΣΚΚ. Ενδοκυττάρια μετατόπιση καλίου Αλκάλωση Υποκαλιαιμική περιοδική παράλυση Τραύμα (β-αδρενεργική διέγερση) Χορήγηση ινσουλίνης Αυξημένη μεταγευματική έκκριση ινσουλίνης β 2 -διεγέρτες (εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά) Υποθερμία Νεφρική απώλεια καλίου Αύξηση αλατοκορτικοειδικής δράσης: Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός Δευτεροπαθής υπεραλδοστερονισμός (π.χ. καρδιακή ανεπάρκεια) Νεφραγγειακή υπέρταση Όγκοι που παράγουν ρενίνη ή ACTH Σύνδρομο Cushing Σύνδρομο Bartter Σύνδρομο Gitelman Συγγενείς διαταραχές της σύνθεσης στεροειδών Αυξημένη σωληναριακή ροή στον άπω νεφρώνα: Διουρητικά (φουροσεμίδη, θειαζίδες) Νεφροπάθεια με απώλεια άλατος Υπομαγνησιαιμία Νεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου Ι ή ΙΙ Συγγενής διαταραχή στον άπω νεφρώνα: Σύνδρομο Liddle Εξωνεφρική απώλεια καλίου Έμετος, διάρροια, χρήση υπακτικών Λαχνωτό αδένωμα Σύνδρομο Zollinger-Ellison Πίνακας 29.3 Αίτια υποκαλιαιμίας. ACTH: φλοιοεπινεφριδιοτρόπος ορμόνη. Σε υποκαλιαιμία, παρατηρούνται συχνά μυϊκή αδυναμία, κόπωση και μυϊκές κράμπες. Συμμετοχή των λείων μυϊκών ινών του γαστρεντερικού σωλήνα μπορεί να οδηγήσει σε δυσκοιλιότητα και ειλεό. Σε σοβαρή υποκαλιαιμία (< 2,5 meq/l), μπορεί να παρατηρηθούν χαλαρή παράλυση, μείωση των τενόντιων αντανακλαστικών, υπερκαπνία, τετανία και ραβδομυόλυση. Η παρουσία υπέρτασης είναι ένδειξη περίσσειας αλατοκορ

10 τικοειδών. Εκδηλώσεις από τον νεφρό αποτελούν ο νεφρογενής άποιος διαβήτης και η διάμεση νεφρίτιδα. Ο σημαντικότερος κίνδυνος αφορά καρδιολογικές διαταραχές. Στο ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) παρατηρούνται κύματα U, επιπέδωση ή αναστροφή των κυμάτων Τ, κατάσπαση του ST διαστήματος και πρώιμες έκτακτες κοιλιακές συστολές. Η υποκαλιαιμία αυξάνει την τοξικότητα της διγοξίνης. Σε ασθενείς με καρδιακή νόσο, η υποκαλιαιμία που επάγεται από τους β 2 -αδρενεργικούς αγωνιστές και τα διουρητικά αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αρρυθμιών. Η έλλειψη μαγνησίου μπορεί να προκαλέσει απώλεια Κ + από τους νεφρούς και υποκαλιαιμία ανθεκτική στη θεραπεία υποκατάστασης. Ο μέγιστος ρυθμός χορήγησης Κ +, ιδιαίτερα από κεντρική φλεβική γραμμή, είναι 20 meq/ώρα, λόγω κινδύνου υπερκαλαιμίας στην περιοχή των δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων επί γρηγορότερης έγχυσης Υπερκαλιαιμία Υπερκαλιαιμία (> 5mEq/L) εμφανίζεται συνήθως σε ασθενείς με προχωρημένη νεφρική νόσο, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα με φυσιολογική νεφρική λειτουργία. Τα αίτια υπερκαλιαιμίας αναφέρονται στον Πίνακα Η οξέωση προκαλεί εξωκυττάρια μετατόπιση Κ +. Η συγκέντρωση του Κ + στον ορό αυξάνεται περίπου 0,7 meq/l για κάθε μείωση του ph κατά 0,1 επί οξέωσης. Η φλοιοεπινεφριδιακή ανεπάρκεια και η χρόνια νεφρική νόσος είναι αίτια υπερκαλιαιμίας με μειωμένη νεφρική αποβολή Κ +. Υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ της δραστικότητας των αλατοκορτικοειδών και της ΔΣΚΚ. Γενικά, όταν η ΔΣΚΚ είναι < 6 και υπάρχει υπερκαλιαιμία, η απέκκριση Κ + θεωρείται απρόσφορα χαμηλή (αναμενόμενη τιμή είναι >10). Εξωκυττάρια μετατόπιση Κ +, εκτός από την οξέωση, προκαλούν οι β-αναστολείς, η διγοξίνη και η σουκινυλοχολίνη, καθώς και η διέγερση των α-αδρενεργικών υποδοχέων και η ραβδομυόλυση ή, γενικότερα, η καταστροφή των ιστών. Ψευδοϋπερκαλιαιμία Αιμόλυση κατά την αιμοληψία Σημαντική αύξηση λευκοκυττάρων και αιμοπεταλίων (εξωκυττάρια μετατόπιση κατά τον σχηματισμό θρόμβου) Απελευθέρωση από τα μυϊκά κύτταρα κατά τη φλεβοκέντηση (κυρίως ύστερα από επαναλαμβανόμενο άνοιγμα και κλείσιμο της γροθιάς) Λήψη δείγματος από φλέβα στην οποία γίνεται έγχυση διαλύματος με κάλιο Μειωμένη απέκκριση καλίου Οξεία ή χρόνια νεφρική νόσος Υπορενιναιμικός υποαλδοστερονισμός (π.χ. σε σακχαρώδη διαβήτη) Υποαλδοστερονισμός Μεταμόσχευση νεφρού Διάμεση νεφρίτιδα Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος Αποφρακτική νεφροπάθεια Αμυλοείδωση Φάρμακα (σπιρονολακτόνη, επλερενόνη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτασίνης ΙΙ, τριαμτερένη, αμιλορίδη, τριμεθοπρίμη, πενταμιδίνη, κυκλοσπορίνη, tacrolimus) Εξωκυττάρια μετατόπιση καλίου Ραβδομυόλυση, αιμόλυση, εγκαύματα Μεταβολική οξέωση Υπερκαλιαιμική περιοδική παράλυση Φάρμακα (σουκκινυλοχολίνη, διγοξίνη, β-αναστολείς) Υπερβολική πρόσληψη καλίου Ιδιαίτερα σε ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα τα οποία μειώνουν την απέκκρισή του Πίνακας 29.4 Αίτια υπερκαλιαιμίας

11 Μειωμένη νεφρική αποβολή παρατηρείται σε νεφρική ανεπάρκεια, όταν ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης μειώνεται κάτω από ml/min (με την εξαίρεση του υπορενιναιμικού υποαλδοστερονισμού επί διαβητικής νεφροπάθειας, όπου μπορεί να παρατηρηθεί υπερκαλιαιμία και σε υψηλότερο ρυθμό σπειραματικής διήθησης), σε αντίσταση στα αλατοκορτικοειδή λόγω γενετικών διαταραχών, διάμεση νεφρική νόσο, απόφραξη των ουροφόρων οδών και νεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου IV. Φάρμακα που προκαλούν υπερκαλιαιμία, λόγω μειωμένης νεφρικής αποβολής, είναι τα μη-στεροειδή αντιφλεγμονώδη, οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, οι αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτασίνης, οι αναστολείς της αλδοστερόνης (σπιρονολακτόνη, επλερενόνη), η ηπαρίνη (αναστέλλει την παραγωγή αλδοστερόνης στα επινεφρίδια), η τριμεθοπρίμη (δομικό ανάλογο της τριαμτερένης και αμιλορίδης, και τα τρία φάρμακα αναστέλλουν τη νεφρική απέκκριση Κ + μέσω καταστολής των καναλιών Na + στον άπω νεφρώνα). Τέλος, μείωση της νεφρικής αποβολής Κ + προκαλούν τα ανοσοκατασταλτικά κυκλοσπορίνη και tacrolimus (μερικώς μέσω αναστολής της αντλίας Na + -K + -ATPase στη βασική μεμβράνη των θεμέλιων κυττάρων στο νεφρό), καθώς και η πενταμιδίνη. Η υπερκαλιαιμία διαταράσσει τη μετάδοση των νευρομυϊκών ερεθισμάτων, προκαλώντας μυϊκή αδυναμία, χαλαρή παράλυση και ειλεό. Στο ΗΚΓ, παρατηρείται βραδυκαρδία, παράταση του PR διαστήματος, μείωση του ύψους του Ρ, αύξηση του εύρους του QRS, σκηνοειδή, οξύαιχμα κύματα Τ, διφασικά QRS-T συμπλέγματα. Επίσης, διαταραχές αγωγιμότητας, όπως δεσμιδικοί αποκλεισμοί και κολποκοιλιακός αποκλεισμός. Τελικά, εμφανίζεται κοιλιακή μαρμαρυγή και καρδιακή ανακοπή. Η σοβαρή υπερκαλιαιμία αποτελεί επείγουσα κατάσταση. Ψευδοϋπερκαλιαιμία στον ορό παρατηρείται από έξοδο Κ + από τα κύτταρα κατά τον σχηματισμό θρόμβου, όταν είναι σημαντικά αυξημένος ο αριθμός των αιμοπεταλίων (> /mm 3 ) ή των λευκών αιμοσφαιρίων (> /mm 3 ). Σε αυτή την περίπτωση, το Κ + του πλάσματος είναι φυσιολογικό. Επίσης, σε αιμόλυση κατά την αιμοληψία ή από απελευθέρωση Κ + από τα μυϊκά κύτταρα περιφερικά της περιχειρίδας. Θεραπευτικά, χορηγείται ινσουλίνη με γλυκόζη (10 διεθνείς μονάδες κρυσταλλικής ινσουλίνης και 25 g γλυκόζης ενδοφλέβια σε min), διττανθρακικά (50 mmol ενδοφλέβια σε 5-15 min), και β 2 -διεγέρτες (σαλβουταμόλη 5 mg), για τη μετακίνηση του Κ + ενδοκυττάρια. Μπορεί να δοθεί ενδοφλέβια ασβέστιο (CaCl 2 10%, 10 ml σε 2-5 min), για σταθεροποίηση των μεμβρανών (ανταγωνίζεται τη δράση του Κ + στις μεμβράνες των μυοκαρδιακών κυττάρων). Σε περίπτωση υπερκαλιαιμίας από τοξικότητα διγοξίνης, δεν χορηγείται ασβέστιο, αλλά μαγνήσιο (2 g). Η χορήγηση διουρητικών της αγκύλης (π.χ. φουροσεμίδη 1 mg/kg ενδοφλέβια) αυξάνει τη νεφρική απέκκριση Κ +. Επίσης, μπορεί να χορηγηθούν ιοντοανταλλακτικές ρητίνες (από το στόμα ή σε ένεμα), για κάθαρση του Κ + μέσω του εντερικού βλεννογόνου. Σε υπερκαλιαιμία από νεφρική ανεπάρκεια, η αιμοκάθαρση αποτελεί τη θεραπεία εκλογής

12 Προτεινόμενη βιβλιογραφία Adrogué HJ, Madias NE. Hyponatremia. N. Engl. J. Med. 2000; 342: Adrogué HJ, Madias NE. Hypernatremia. N. Engl. J. Med. 2000; 342: Asmar A, Mohandas R, Wingo CS. A physiologic-based approach to the treatment of a patient with hypokalemia. Am. J. Kidney Dis. 2012; 60: Palmer BF. A physiologic-based approach to the evaluation of a patient with hyperkalemia. Am. J. Kidney Dis. 2010; 56: Palmer BF. Regulation of Potassium Homeostasis. Clin. J. Am. Soc. Nephrol. 2015; 10: Sterns RH. Disorders of plasma sodium-causes, consequences, and correction. N. Engl. J. Med. 2015; 372:

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Διαμερίσματα σωματικών υγρών 28,0 L Νεφρικοί μηχανισμοί ρύθμισης εξωκυτταρίου υγρού Ο όγκος του εξωκυτταρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διουρητικά και νεφροπάθειες

Διουρητικά και νεφροπάθειες Διουρητικά και νεφροπάθειες Μελεξοπούλου Χριστίνα Νεφρολόγος Γ.Ν.Α. Λαϊκό Μαθήματα Φυσιολογίας 2017 Διουρητικά: ουσίες που προκαλούν αύξηση του ρυθμού παραγωγής των ούρων Δρουν με ελάττωση του ρυθμού της

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Κάλιο Το 98% του ολικού Κ + του σώματος βρίσκεται στο εσωτερικό των κυττάρων Το 2% στο εξωκυττάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες

Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες Σχηματισμος ουρων: 1. Σπειραματικη διηθηση (GFR) = 180L/day 2. Σωληναριακη επαναρροφηση(περιπου 98%) 3. Σωληναριακη απεκκριση

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Υποκαλιαιμία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Υπονατριαιμία Υπερνατριαιμία Posm Posm είσοδος Η 2 Ο στα κύτταρα έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Κάλιο Το 98% του ολικού Κ + του σώματος βρίσκεται στο εσωτερικό των κυττάρων Το 2% στο εξωκυττάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΚΑΛΙΟ Το σημαντικότερο ενδοκυττάριο κατιόν Διαδραματίζει σημαντικό στη φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών. Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος

Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών. Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος Αλκοολισμός Διαταραχή από χρήση αλκοόλ (αιθανόλη C 2 H 6 O) 208.000.000 αλκοολικοί σε όλο τον

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών

Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών Σ. Μαρινάκη Νεφρολογική Κλινική και Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο 30.03.2016 Υγρά(Νερό) Διαταραχές Υποογκαιμία Ιστική ισχαιμία (shock)

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Υποκαλιαιμία Υποκαλιαιμία Φυσιολογικές τιμές καλίου : 3,5-5 meq/l Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. Μάριος Παπασωτηρίου.

Μεταβολική Αλκάλωση. Μάριος Παπασωτηρίου. Μεταβολική Αλκάλωση Μάριος Παπασωτηρίου mpapasotiriou@yahoo.com Μεταβολική Αλκάλωση Βασικές αρχές Μετ. Αλκάλωσης Κλινική εικόνα Επαναρρόφηση αναγέννηση HCO 3 / Λειτουργίες μεταφορέων νεφρικών σωληναρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΑΣΙΔΟΥ Ε.

ΜΗΝΑΣΙΔΟΥ Ε. ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ (ΔΚΟ) Μεταβολική οξέωση που παρατηρείται λόγω απορρύθμισης της έκκρισης ινσουλίνης Η ΔΚΟ χαρακτηρίζεται από: Σάκχαρο πλάσματος >200mg/dl(>11 mmol/l) Οξέωση: ph

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης. Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης. Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Συχνότερα αίτια μεταβολικής αλκάλωσης Έμετοι Χορήγηση διουρητικών Υπερέκκριση αλατοκορτικοειδών Σ. Bartter-Gitelman

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών...

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών... Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 1. Εισαγωγή... 1 2. Σημασία των νεφρών στη ζωή... 4 3. Βιβλιογραφία... 6 2. Δομή και λειτουργία των νεφρών... 7 1. Εισαγωγή... 8 2. Νεφρικά αγγεία... 9 3. Νεφρικό σπείραμα...

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ - ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Φυσιολογικές τιμές καλίου ορού 3.5-5 meq/l

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΥΓΡΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιατρική Ι. Ενότητα 22: Αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Οξεοβασική ισορροπία

Παιδιατρική Ι. Ενότητα 22: Αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Οξεοβασική ισορροπία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 22: Αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Οξεοβασική ισορροπία Δέσποινα Τράμμα- Ζάρβαλη Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδονεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

σ αυτό τον τόπο όλα είναι καμωμένα από πέτρα από πέτρα η γη, από πέτρα κι άνθρωποι οι χαρές και οι λύπες από πέτρα σκληρή Καλημέρα!

σ αυτό τον τόπο όλα είναι καμωμένα από πέτρα από πέτρα η γη, από πέτρα κι άνθρωποι οι χαρές και οι λύπες από πέτρα σκληρή Καλημέρα! σ αυτό τον τόπο όλα είναι καμωμένα από πέτρα από πέτρα η γη, από πέτρα κι άνθρωποι οι χαρές και οι λύπες από πέτρα σκληρή Καλημέρα! Πύκνωση Αραίωση ούρων Ρύθμιση ωσμωτικότητας Β. Κ. Μαργέλλος Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Ευγενία Γκαλιαγκούση MD, PhD Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαγνωστική και Θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρολύτες. Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός

Ηλεκτρολύτες. Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός Ηλεκτρολύτες Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός Οι ηλεκτρολύτες είναι στοιχεία που βρίσκονται στο σώµα και στα υγρά του και φέρουν ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρολύτες ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η θεραπεία παιδιατρικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

2+ 3-4. Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές. Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. για την καλύτερη έκβαση των ασθενών

2+ 3-4. Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές. Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. για την καλύτερη έκβαση των ασθενών Σωτήρης Τσιόδρας + + 2+ 2+ 3-4 Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία για την καλύτερη έκβαση των ασθενών Διαταραχές Νa + (φ.τ:135-145 meq/l) Συχνές Σχετίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΜΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΜΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΜΙΑ Πετίδης Κωνσταντίνος Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΚΑΛΙΟ Κύριο ενδοκυττάριο κατιόν 40mEq/kg Φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ

Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ ΟΓΚΟΥ (ΥΠΟΟΓΚΑΙΜΙΑ)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Β ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ασθενής 68 ετών Προσέρχεται στα Ε.Ι. λόγω αρρύθμιστου σακχάρου Ατομικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις

Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις Σχόλια - Παραδείγματα Ευστάθιος Μητσόπουλος Νεφρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ Νεφρολογικό Τμήμα, Γ.Ν. Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη 10 ο Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Ύδατος Ηλεκτρολυτών Χ. Ν. Σκαλιώτη

Διαταραχές Ύδατος Ηλεκτρολυτών Χ. Ν. Σκαλιώτη Διαταραχές Ύδατος Ηλεκτρολυτών Χ. Ν. Σκαλιώτη Νεφρολογική Κλινική & Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, ΓΝΑ «Λαϊκό» Διαταραχές Ύδατος - Ηλεκτρολυτών Κατανομή Νερού Διαμέρισμα (L) % Σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της αλκάλωσης στους μύες, τα νεύρα και το έντερο. Μαρία Τσιάτσιου Νεφρολόγος, Επιμελήτρια Β Γενικό Νοσοκομείο Χαλκιδικής

Επιπτώσεις της αλκάλωσης στους μύες, τα νεύρα και το έντερο. Μαρία Τσιάτσιου Νεφρολόγος, Επιμελήτρια Β Γενικό Νοσοκομείο Χαλκιδικής Επιπτώσεις της αλκάλωσης στους μύες, τα νεύρα και το έντερο Μαρία Τσιάτσιου Νεφρολόγος, Επιμελήτρια Β Γενικό Νοσοκομείο Χαλκιδικής Κομοτηνή, 22 Σεπτεμβρίου 2017 Aλκάλωση: κλινική εικόνα αιμωδίες - παραισθησίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΥΠΕΡΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΥΠΕΡΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΥΠΕΡΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ Υπερωσμωτικότητα Διέγερση ωσμωυποδοχέων Δίψα ADH Αυξημένη πρόσληψη και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες)

Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες) Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες) Χαράλαμπος Μηλιώνης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Χρυσόστομος Δημητριάδης Νεφρολόγος, Επιμελητής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» Ως μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ε. Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Επικ. Καθηγητής Παθολογίας Δ Παθολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Νάτριο (υπερ-, υπο-νατραιμία) Κάλιο (υπερ-,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτάκτως ανήσυχα πόδια

Εκτάκτως ανήσυχα πόδια Εκτάκτως ανήσυχα πόδια Σκουτέλλας Βάσος Ρευματολόγος Ρευματολογικό τμήμα Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας Σύγκρουση συμφερόντων εν υπάρχει 2 Ιστορικό (1/5) Θήλυ, 55χρ. Γνωστό αυτοάνοσο νόσημα συνδετικού ιστού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΟΣΜΩΤΙΚΟ ΜΗ ΚΕΤΩΝΙΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΚΩΜΑ. Φροντίδα στο Σακχαρώδη Διαβήτη- Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Τμήματος

ΥΠΕΡΟΣΜΩΤΙΚΟ ΜΗ ΚΕΤΩΝΙΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΚΩΜΑ. Φροντίδα στο Σακχαρώδη Διαβήτη- Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Τμήματος ΥΠΕΡΟΣΜΩΤΙΚΟ ΜΗ ΚΕΤΩΝΙΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΚΩΜΑ Φροντίδα στο Σακχαρώδη Διαβήτη- Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Τμήματος Γυναίκα 68 ετών μεταφέρεται στο Τμήμα Επειγόντων. Η ασθενής νοσηλεύονταν σε μονάδα αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Τουλκερίδης Γεώργιος, Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας Ορισμός οξέος και βάσης Οξύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση αερίων αίματος στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. Ασημάκος Ανδρέας Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος Α Πανεπιστημιακή Κλινική Εντατικής Θεραπείας

Εκτίμηση αερίων αίματος στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. Ασημάκος Ανδρέας Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος Α Πανεπιστημιακή Κλινική Εντατικής Θεραπείας Εκτίμηση αερίων αίματος στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Ασημάκος Ανδρέας Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος Α Πανεπιστημιακή Κλινική Εντατικής Θεραπείας Χρησιμότητα των αερίων αίματος στο ΤΕΠ Εκτίμηση οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Η ποσότητα ούρων που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Υπονατριαιμία, κενό τουρκικό εφίππιο και γενικοί ιατροί

Υπονατριαιμία, κενό τουρκικό εφίππιο και γενικοί ιατροί There are no translations available. Διονύσιος Ρόδης, Παθολόγος, Ευρωκλινική Θεοχάρης Συνειφακούλης, Παθολόγος -SOSΙατρός Γεώργι ος Θεοχάρης, Παθολόγος- Ευρωκλινική - SOS Ιατρός Γυναίκα ασθενής, 58 ετών,

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκα 50 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι εισάγεται με ιστορικό από 48ωρου ανορεξίας, δύσπνοιας και κεφαλαλγίας. Το σάκχαρο αίματος ήταν 550mg/dl

Γυναίκα 50 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι εισάγεται με ιστορικό από 48ωρου ανορεξίας, δύσπνοιας και κεφαλαλγίας. Το σάκχαρο αίματος ήταν 550mg/dl Γυναίκα 50 ετών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι εισάγεται με ιστορικό από 48ωρου ανορεξίας, δύσπνοιας και κεφαλαλγίας. Το σάκχαρο αίματος ήταν 550mg/dl και η αναπνοή της μύριζε κετόνη. Την είχε βρει ο άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά και Ηλεκτρολύτες

Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 153 Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΛΙΑΜΟΥ, ΕΥΑ ΚΟΛΑΡΟΒΑ, ΠΟΥΛΧΕΡΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ Το ανθρώπινο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ Η ακριβής ρύθμιση των ιόντων υδρογόνου (Η

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ. Στρατής Κασιμάτης. Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ. Στρατής Κασιμάτης. Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΟΡΙΣΜΟΙ Αλκαλαιμία = αύξηση του ph ή ελάττωση των [Η + ] Αλκάλωση = η εξεργασία που τείνει

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας

Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας Η. Μηνασίδης Νεφρολόγος 424 ΓΣΝΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΜΧΑ αιτίες υποκαλιαιμίας (ψευδοϋποκαλιαιμία: οξεία μυελογενής λευχαιμία) μειωμένη εξωγενής πρόσληψη ανακατανομή μεταξύ ενδο-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΔΑΤΟΣ - ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΔΑΤΟΣ - ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΔΑΤΟΣ - ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΣΗ ΖΩΗΣ Στα βάθη των ωκεανών γεννήθηκε η ζωή Υπάρχουν χημικά ίχνη ζωής πάνω σε πετρώματα ηλικίας μέχρι και 3,8 εκατ.ετών Μονάδες Μέτρησης Ουσιών - Μετακίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH Ενδείξεις: Διάγνωση επινεφριδιακής ανεπάρκειας, διαταραχή της σύνθεσης στεροειδών ή έλλειψη απάντησης στην ACTH. Διαδικασία: Η δοκιμασία αρχίζει στις 09:00π.μ. Cotrosyn (1-24

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3-2.3mEq/L, PCO 2 11mmHg, K/Na/Cl : 5.1/140/115mEq/L. Γενική ούρων, σάκχαρο 4+,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ Η ακριβής ρύθμιση των ιόντων υδρογόνου (Η

Διαβάστε περισσότερα

Σωληναριακή επαναρρόφηση Πύκνωση Αραίωση ούρων Ρύθμιση ωσμωτικότητας

Σωληναριακή επαναρρόφηση Πύκνωση Αραίωση ούρων Ρύθμιση ωσμωτικότητας Σωληναριακή επαναρρόφηση Πύκνωση Αραίωση ούρων Ρύθμιση ωσμωτικότητας Β. Κ. Μαργέλλος Διευθυντής ΕΣΥ Γ. Ν. Α. Ο Ευαγγελισμός Προβληματισμοί Η καμήλα της ερήμου δεν διψάει; Οι ναυαγοί γιατί δεν πίνουν θαλασσινό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑΜΙΔΟΥ Η-Φ.

ΑΔΑΜΙΔΟΥ Η-Φ. Αίτια ψευδοϋπερκαλιαιμίας αιμόλυση του δείγματος κατά/μετά την αιμοληψία Σφαιροκυττάρωση ακραία λευκοκυττάρωση ή θρομβοκυττάρωση (μυελοϋπερπλαστικές παθήσεις) οικογενής Nεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Δ Α Σ Τ Ο Σ Α Κ Χ Α Ρ Ω Δ Η Δ Ι Α Β Η Τ Η

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Δ Α Σ Τ Ο Σ Α Κ Χ Α Ρ Ω Δ Η Δ Ι Α Β Η Τ Η Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Δ Α Σ Τ Ο Σ Α Κ Χ Α Ρ Ω Δ Η Ο κ. Χ είναι 45 ετών διευθυντής πολυεθνικής και από την ηλικία των 20 ετών διαγνώστηκε με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Ισοζύγιο νατρίου στην αιμοκάθαρση

Ισοζύγιο νατρίου στην αιμοκάθαρση Ισοζύγιο νατρίου στην αιμοκάθαρση Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΝΑΤΡΙΟΥ Ο εξωκυττάριος όγκος καθορίζεται από την απόλυτη ποσότητα (σε mol) του Na + και των συνοδών

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

Συµπύκνωση αραίωση ούρων

Συµπύκνωση αραίωση ούρων Συµπύκνωση αραίωση ούρων Boron σελ 1075-1091 Συµπυκνωµένα ούρα υπερωσµωτικά σε σχέση µε τη συγκέντρωση του πλάσµατος Η ικανότητα των νεφρών να παράγουν υπερωσµωτικά ούρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση { Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Το νοσηλευτικό έργο στις ΜΤΝ Σκοπός της η παροχή εξειδικευµένης φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική κετοξέωση. Θεόδωρος Αλεξανδρίδης Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος Πανεπιστημίου Πατρών

Διαβητική κετοξέωση. Θεόδωρος Αλεξανδρίδης Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος Πανεπιστημίου Πατρών Διαβητική κετοξέωση Θεόδωρος Αλεξανδρίδης Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος Πανεπιστημίου Πατρών Σε ασθενή με κώμα ή διαταραχή του επιπέδου συνειδήσεως Γίνεται άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ. Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ. Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Κάλιο: Φυσιολογικές λειτουργίες Ρύθμιση του δυναμικού ηρεμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Σ.Μαρινάκη Νεφρολογική Κλινική και Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού ΕΚΠΑ, Ιατρική Σχολή, Λαϊκό Νοσοκομείο, Αθήνα Μαθήματα Φυσιολογίας 18.01.2017 Η συγκέντρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο»

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Καρδιονεφρικό Σύνδροµο (CRS) Ορισµός Οι διαταραχές της καρδιάς και των νεφρών, όπου οξεία ή χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μικτές ιαταραχές της ΟΒΙ - Προσέγγιση Είδη µικτών διαταραχών της ΟΒΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΤΡΩΝΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Γ.Ν.Θ. ΆΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΤΡΩΝΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Γ.Ν.Θ. ΆΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΤΡΩΝΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Γ.Ν.Θ. ΆΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2017 ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΚΑΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Επείγουσα, απειλητική για τη ζωή επιπλοκή του ΣΔ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ (2) Οξεία έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Ενδοκρινολογίας. Ορμόνες των επινεφριδίων & του παγκρέατος

Στοιχεία Ενδοκρινολογίας. Ορμόνες των επινεφριδίων & του παγκρέατος Στοιχεία Ενδοκρινολογίας Ορμόνες των επινεφριδίων & του παγκρέατος Τα επινεφρίδια Τα επινεφρίδια Τα επινεφρίδια αποτελούνται από δύο ιστολογικά διαφορετικές περιοχές: τη φλοιώδη μοίρα ή φλοιό, που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµος για την αιτιολογική διάγνωση της υπονατριαιµίας. Γ. Λιάµης Επ. Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Αλγόριθµος για την αιτιολογική διάγνωση της υπονατριαιµίας. Γ. Λιάµης Επ. Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Αλγόριθµος για την αιτιολογική διάγνωση της υπονατριαιµίας Γ. Λιάµης Επ. Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΥΠΟΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ Na < 136 meq/l Υπονατριαιµία Είναι η πιο συχνή ηλεκτρολυτική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ (20 %) (60-75 %)% Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Η μείωση των επιπέδων της γλυκόζης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας 2012-13 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ανδρέας Γ. Φάσσαρης Υποπλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν Αναισθησιολόγος Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θεωρία των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 Ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ 71 ΕΤΩΝ ΥΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Παρουσίαση :Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονική Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής κλινικής ΑΠΘ Κατά την προσέλευση: Κορίτσι 4 ετών και 4 μηνών Πολυουρία και πολυδιψία από τετραμήνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, MD, MSc, MPH, PhD ΙΑΤΡΟΣ-ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φυσιολογία: Το κύτταρο και γενική φυσιολογία, 1

Εισαγωγή στη Φυσιολογία: Το κύτταρο και γενική φυσιολογία, 1 Περιεχόμενα ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή στη Φυσιολογία: Το κύτταρο και γενική φυσιολογία, 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Λειτουργική οργάνωση του ανθρώπινου σώματος και ρύθμιση του «εσωτερικού περιβάλλοντος», 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Μ ΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Π ΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Μ ΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Π ΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Μ ΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Π ΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Φυσιολογία

Εισαγωγή στην Φυσιολογία Εισαγωγή στην Φυσιολογία Φυσιολογία του κυττάρου- Μεμβρανική μεταφορά Ομοιόσταση Αδαμαντία Μητσάκου Εργαστήριο Φυσιολογίας, Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι η φυσιολογία; Η φυσιολογία εστιάζει

Διαβάστε περισσότερα