Χρονολόγηση: Β µισό 18ου αἰῶνα ιαστάσεις: 2,00 1,47 Προέλευση: ωρεά Μακαριστοῦ Μητροπολίτου Σερρῶν καί Νιγρίτης Μαξίµου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χρονολόγηση: Β µισό 18ου αἰῶνα ιαστάσεις: 2,00 1,47 Προέλευση: ωρεά Μακαριστοῦ Μητροπολίτου Σερρῶν καί Νιγρίτης Μαξίµου"

Transcript

1 37. Σταυρός Τέµπλου Χρονολόγηση: Β µισό 18ου αἰῶνα ιαστάσεις: 2,00 1,47 Προέλευση: ωρεά Μακαριστοῦ Μητροπολίτου Σερρῶν καί Νιγρίτης Μαξίµου Ὁ ξυλόγλυπτος Σταυρός εἶναι συνήθως τοποθετηµένος στό κέντρο τοῦ τέµπλου τοῦ ναοῦ, πάνω ἀπό µία σειρά εἰκόνων τοῦ ωδεκαόρτου καί τῆς Μεγάλης εήσεως. Ὁ ξύλινος Σταυρός φέρει ξυλόγλυπτη διάτρητη διακόσµηση, πού περιβάλλει ὅλες τίς πλευρές του καί ἀποτελεῖται ἀπό ἑλικοειδῆ φυλλοφόρο κλάδο µέ ἄνθη. Ἡ διακόσµηση εἶναι συµµετρική, µέ παραλλαγές στίς τέσσερις ἀπολήξεις τῶν κεραιῶν, οἱ ὁποῖες περιβάλλονται καί κοσµοῦνται ἀπό µεγάλα φύλλα καί ἄνθη στό κέντρο. Τό σχῆµα τοῦ Σταυροῦ τοῦ Ἰησοῦ, ἔτσι ὅπως τό δέχονται τά περισσότερα χριστιανικά δόγµατα, ἀποτελεῖ σηµεῖο ἀντιπαράθεσης µέ χριστιανικές ὁµάδες πού τό ἀµφισβητοῦν καί ἰσχυρίζονται ὅτι στήν πραγµατικότητα ἦταν ἕνας ἁπλός ὄρθιος πάσσαλος, ἐπάνω στόν ὁποῖο τοποθετήθηκε ὁ Ἰησοῦς, ἐνῶ ὑποστηρίζουν ὅτι ὁ Σταυρός µέ τό σηµερινό σχῆµα ἀποτελεῖ ἐπιλογή τοῦ αὐτοκράτορα Μ. Κωνσταντίνου καί προῆλθε ἀπό αὐτούσιο δανεισµό παρόµοιων σχηµάτων. Ἡ βασική ἐπιχειρηµατολογία τῆς θέσης αὐτῆς κινεῖται σέ γλωσσικό ἐπίπεδο καί προκύπτει ἀπό τήν ἔννοια πού εἶχε ἡ λέξη σταυρός στά προχριστιανικά χρόνια, δηλαδή πάσσαλος στηµένος ὄρθιος, ἤ ἀλλιῶς χάραξ, σκόλοψ κ.ἄ. Τήν ἐπιχειρηµατολογία αὐτή ἐνισχύει καί τό γεγονός πώς τά χωρία τῆς Καινῆς ιαθήκης πού σχετίζονται µέ τή Σταύρωση τοῦ Χριστοῦ δέν ἀναφέρονται στό σχῆµα τοῦ Σταυροῦ, ἐνῶ, ὅπου ὑπάρχει ἀναφορά τῆς λέξης ξύλο, αὐτή ἀντικαθιστᾶ τήν ἔννοια τοῦ Σταυροῦ, ὅπως διαβάζουµε σχετικά στό κείµενο τῶν Ἀποστολικῶν Πράξεων: «ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν ἤγειρεν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς διαχειρίσασθε κρεμάσαντες ἐπὶ ξύλου» (Πράξ. 5,30). Στήν Παλαιά ιαθήκη βρίσκουµε µία ὑπερπληθώρα ἀναφορῶν στή λέξη ξύλο πού περιλαµβάνουν µία εὐρεῖα γκάµα ἑρµηνειῶν, χωρίς ὡστόσο νά δίδεται καµία πληροφορία σχετικά µέ τό σχῆµα τοῦ Σταυροῦ τοῦ Κυρίου, ἄν καί συχνά νοεῖται πώς τό ξύλο ὑποκαθιστᾶ τή λέξη τοῦ Σταυροῦ τοῦ Κυρίου. Ἄν ἀνατρέξουµε στό Ἀποκαλυπτικό κείµενο τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννη, διαπιστώνουµε πώς ὁ µαθητής αὐτός ἀποδίδει στό ξύλο τήν ἔννοια τοῦ δένδρου, µέ συµβολική σηµασία, ὅταν ἑρµηνεύεται ὡς δένδρο πού προεικονίζει, προτυπώνει καί συµβολίζει τόν Χριστό, ὅταν πρόκειται δηλαδή γιά τό δένδρο τῆς ζωῆς διαβάζουµε σχετικά: «ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις, τῷ νικῶντι δώσω αὐτῷ φαγεῖν ἐκ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, ὅ ἐστι ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ Θεοῦ» (Ἀποκ. Β, 7). Εἶναι εὔλογο νά ἀναρωτηθεῖ κανείς, πῶς σέ τόσο µεγάλο εὖρος κειµένων πού ἀπαρτίζουν τόν κανόνα τῆς Καινῆς ιαθήκης δέν ὑπάρχει καµία ἀναφορά στό ξύλο µέ τήν ἔννοια τοῦ Σταυροῦ, τοῦ ὀργάνου ἐκτέλεσης τοῦ Ἰησοῦ. Αὐτό γίνεται προφανῶς γιατί ἀφενός δέν ἐνδιαφέρει τούς Εὐαγγελιστές ἤ τούς συγγραφεῖς τῶν ἐπιστολῶν πού ἀναφέρονται στό θέµα νά ἀναλύσουν τό σχῆµα τοῦ Σταυροῦ καί ἀφετέρου διότι, ὅταν 370

2

3 ἀναφέρονται στόν Σταυρό, θεωροῦν δεδοµένο πώς γιά τούς παραλῆπτες τῶν κειµένων καί τῶν ἐπιστολῶν, τυπολογικά, ἡ λέξη τοῦ ξύλου ἀνάγεται στόν Σταυρό µέ ἕνα συγκεκριµένο σχῆµα πού ὅλοι τους εἶχαν ὑπ ὄψιν πώς εἶναι τό µέσον τῆς θανάτωσης. Πάνω, λοιπόν, σέ γραπτό Σταυρό τῆς εἰκόνας µας εἶναι ζωγραφισµένος καί προσηλωµένος ὁ Χριστός νεκρός, σέ τέλεια ἰσορροπία, ὁ ὁποῖος ἔχει ἤδη κλείσει τά µάτια καί ἔχει γείρει τό κεφάλι στόν δεξιό του ὦµο. Μέ τά µάτια κλειστά, ὁ Χριστός εἶναι πράγµατι νεκρός. Ἐν τούτοις ὑπάρχει ἡ αἴσθηση τῆς εἰρήνης, τῆς κοινωνίας καί τῆς ἀξιοπρέπειας. Ἡ κεφαλή του πού γέρνει, προσηµαίνει ἕναν βαθύ ὕπνο. «Ὑπνοῖ ἡ ζωή, καὶ ᾅδης τρέμει» (ἀκολουθία Μεγάλου Σαββάτου). Γιά τή στάση τοῦ Κυρίου πρέπει νά παρατηρήσουµε πώς οἱ εἰκόνες τῆς ύσεως παρουσιάζουν τόν Ἐσταυρωµένο ζωντανό, µέ ἀνοιχτά τά µάτια, κρεµασµένο στόν Σταυρό µέ τά χέρια πρός τά πάνω. Ἀντίθετα ὁ Ὀρθόδοξος ἁγιογράφος παρουσιάζει τόν Χριστό νεκρό, µέ κλειστά τά µάτια καί µέ κάµψη τοῦ σώµατος πρός τά δεξιά γιά νά τονίσει τόν θάνατό του, τή θεία κένωση. Γιά τήν ἀπόδοση αὐτή ἐµπνέεται ἀπό τήν ὑµνολογία τῆς Ἐκκλησίας, πού παρουσιάζει τόν Κύριο νά κοιµᾶται. Γι αὐτό ἡ εἰκόνα δίνει στό πρόσωπό Του µιά τέτοια ἔκφραση. Ὁ θάνατος καί ὁ ᾍδης ἄφησαν ἄ - φθαρτο, ἀπαθές καί ἀθάνατο τό σῶµα τοῦ Κυρίου, γιατί θανατώθηκαν ἀπό τόν ζωοποιό θάνατο τοῦ Θεανθρώπου «Σαρκὶ ὑπνώσας ὡς θνητός, ὁ Βασιλεὺς καὶ Κύριος, τριήμερος ἐξανέστης. Ἀδὰμ ἐγείρας ἐκ φθορᾶς καὶ καταργήσας θάνατον» (Ἐξαποστειλάριο Κυριακῆς τοῦ Πάσχα). Τό σῶµα γυµνό, µέ ἕνα µόνο κοντό ὑπόλευκο περίζωµα γύρω ἀπό τήν ὀσφύ πού αὐξάνει τό κάλλος τῆς σύνθεσης, χαρακτηρίζεται ἀπό ἁρµονία καί ρυθµό καί ἀποδίδεται µέ ρυθµική ἀντικίνηση, µέ χαρακτηριστικό τήν ἔντονη προβολή τῆς λεκάνης. Τά πόδια εἶναι παράλληλα ὡς τίς κνῆµες, µέ τό ἀριστερό νά καλύπτεται ἀπό τό δεξί καί νά καρφώνονται καί τά δύο µέ δυό καρφιά. Αἷµα ρέει ἀπό τίς παλάµες καί κυρίως ἀπό τά πόδια, τό ὁποῖο φθάνει στό κρανίο πού βρίσκεται στό µικρό σπήλαιο κάτω ἀπό τήν κάθετη κεραία τοῦ Σταυροῦ. Τό αἷµα τοῦ Χριστοῦ, ὡς «Νέου Ἀδάµ», πού στάζει στό κρανίο τοῦ παλαιοῦ Ἀδάµ, ξεπλένει τήν ἁµαρτία, ἐνῶ ταυτόχρονα ὑπονοεῖται καί ὁ Κρανίου Τόπος. Κατά τήν παράδοση ὁ Ἀδάµ πέθανε καί τάφηκε στόν Γολγοθᾶ καί «ᾠκονομήθη, ἵνα ὅπου ὁ παλαιὸς Ἀδὰμ ἔπεσεν ὑπὸ τοῦ θανάτου, ἐκεῖ καὶ τὸ τοῦ νέου Ἀδὰμ (τοῦ Χριστοῦ) τρόπαιον στῇ κατὰ τοῦ θανάτου, λέγω δὴ τὸν σταυρόν» (Εὐθύµιος Ζυγαβηνός). ίπλα στίς τρίφυλλες ἀπολήξεις τῆς ὁριζόντιας κεραίας τοῦ Σταυροῦ, εἰκονίζονται σέ προτοµή, ἀριστερά ὁ Προφήτης Μωυσῆς καί δεξιά ὁ Προφήτης αβίδ. Πάνω εἰκονίζεται ὁ Θεός Πατήρ σέ βαθιά θλίψη νά κρατάει µέ τά δύο χέρια τήν γενειάδα του. Εἶναι ἐνδεδυµένος µέ µπλέ χιτῶνα καί χρυσό ἱµάτιο µέ κόκκινους ποταµούς. Ἡ µορφή τοῦ Πατρός συνδέεται µέ τό Ἅγιο Πνεῦµα, τό ὁποῖο ἐκπορεύεται. Μεταξύ δέ αὐτῶν, σηµαδεύοντας τή θε κή σφαῖρα, εἰκονίζεται ζεῦγος κεφαλῶν Ἀγγέλων, σέ στάση λατρείας, στά πρόσωπα τῶν ὁποίων διακρίνεται ἡ θλίψη. Καί οἱ δύο Προφῆτες πού προβάλλουν µέσα ἀπό σύννεφα, µέ τό ἕνα τους κρατοῦν ἀνοιχτά εἰλητάρια, ἐνῶ µέ τό ἄλλο ὑποδεικνύουν τόν Χριστό γιά τόν ὁποῖο προφητεύουν. Ὁ Μωυσῆς φοράει κόκκινο χιτῶνα καί µπλέ ἱµάτιο πού ἀφήνει σχε- 372

4 δόν ἀκάλυπτο τόν δεξιό του ὦµο, ἐνῶ ἀντίθετα ὁ αβίδ εἶναι ἐνδεδυµένος τή βασιλική στολή µέ στέµµα καί φοράει κόκκινο ἱµάτιο καί µπλέ χιτῶνα µέ χρυσούς λώρους. Μέ τά ἴδια χρώµατα εἶναι ἐνδεδυµένος καί ὁ Προφήτης Ἠσα ας πού εἰκονίζεται στήν κάτω κεραία τοῦ Σταυροῦ, ἔχοντας ἐνδιάµεσα τό σπήλαιο µέ τό κρανίο τοῦ Ἀδάµ. Ὁ τύπος τοῦ Χριστοῦ µέ τή ρυθµική ἀντικίνηση τοῦ σώµατος χαρακτηρίζει κυρίως παλαιολόγεια ἔργα. Στήν περίπτωση τῆς εἰκόνας µας δέν ὑπάρχει ἔντονη προβολή τῆς λεκάνης καί ἡ σχηµατοποίηση τῶν ἀνατοµικῶν λεπτοµερειῶν χάνεται µέσα στήν προσπάθεια τοῦ ζωγράφου νά ἀποδώσει τήν παράσταση χρησιµοποιώντας καί φυσιοκρατικά στοιχεῖα καί νά ὑποδηλώσει ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία δέν βλέπει τόν Ἰησοῦ ἀποµονωµένο στήν ἀνθρώπινη φύση του, ἀλλά πλήρη ἀπό τή δόξα τοῦ Θεοῦ. Στήν κορυφή τοῦ Σταυροῦ, πάνω σέ λευκή πινακίδα, εἶναι γραµµένη ἡ ἐπιγραφή «ΙΝΒΙ». Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστοµος λέει: «Τὸν θεωρῶ σταυρούμενο καὶ Βασιλέα τὸν προσφωνῶ». Ὅλη ἡ πασχαλινή ὑµνολογία στιχολογεῖ ἀκούραστα: «θανάτῳ θάνατον πατήσας», ὑπο γραµ µίζοντας σαφῶς ὅτι ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ ἀποτέλεσε τή νίκη κατά τοῦ θανάτου. Ὁ εἰκονογράφος ἐπίσης δέν παριστάνει ἕνα θανατωµένο καί συντριµµένο σῶµα, ἀλλά τόν Κύριο τῆς Ζωῆς, τή θεία παρουσία πού ἀκτινοβολεῖ. Σύµβολο µέ ἀνυπολόγιστη ἀξία, ὁ Σταυρός ὑψώνεται πρός τά τέσσερα καί βασικά σηµεῖα καί ὀρθώνεται πάνω στό λόφο τοῦ Γολγοθᾶ, χῶρο ἱερό, πού θεωρεῖται ἀπό τή Βιβλική παράδοση ὡς κέντρο τοῦ κόσµου. Τό σύστηµα τοῦ κόσµου τῶν παραδοσιακῶν κοινωνιῶν βλέπει, πραγµατικά, πάνω σέ τοῦτο τό λόφο τό σηµεῖο ἐπαφῆς ἀνάµεσα στόν Οὐρανό καί τή Γῆ. Ἀπό τεχνοτροπική ἄποψη οἱ µορφές ἀποδίδονται µέ µαλακό ζωγραφικό πλάσιµο στά ἐνδύµατα καί στά πρόσωπα, µέ µελαγχολική ἔκφραση καί συνδέονται µέ ἔργα τοῦ 18ου καί 19ου αἰῶνα, πού εἶναι γνωστό ὅτι τά περισσότερα ξυλόγλυπτα τέµπλα χρονολογοῦνται σέ αὐτούς τούς αἰῶνες. Ὁ τύπος τοῦ Σταυροῦ, µέ τόν Χριστό Ἐσταυρωµένο, τόν Θεό Πατέρα καί τούς Προφῆτες στίς τρίφυλλες ἀπολήξεις τῶν κεραιῶν εἶναι σπάνιος. Περισσότερο γνωστός εἶναι ὁ τύπος µέ τούς τέσσερις Εὐαγγελιστές ἤ τά σύµβολά τους, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἀπό τούς µεγάλους βενετσιάνικους Σταυρούς τοῦ 13-14ου αἰῶνα καί εἶναι καθιερωµένος στήν εἰκονογραφία τῶν κρητικῶν Σταυρῶν τοῦ 16ου καί 17ου αἰῶνα. Οἱ περισσότεροι Σταυροί τοῦ τύπου αὐτοῦ στό Ἅγιον Ὄρος σῴζονται στή Μονή Ἰβήρων (1542), στή Μονή τῆς Λαύρας (1535), στή Μονή ιονυσίου (1542), στή Μονή Κουτλουµουσίου κ.ἀ. Ὁ Χριστός Ἐσταυρωµένος τῆς εἰκόνας µας ἀποδίδεται σύµφωνα µέ τήν παραδεδοµένη εἰκονογραφία καί τούς καλλιτεχνικούς τρόπους της, ἀλλά φαίνεται ὁ καλλιτέχνης νά ἕλκει τήν ἔµπνευση ἀπό κάποιο ἰταλοκρητικό πρότυπο. Ἡ σύνθεση ἐξυπηρετεῖ τή θεολογική-δογµατική ἔννοια τοῦ γεγονότος τῆς Σταύρωσης καί τῆς παρουσίας τῆς Ἁγίας Τριάδος. Χαρακτηρίζεται ἀπό συµµετρία, λιτότητα, ἠρεµία καί καλλιτεχνική ποιότητα. Ἡ ἐλευθερία τῶν γραµµῶν, τά ἔντονα χρώµατα καί ἡ συγκρα τηµένη ἔκφραση τοῦ ἀνθρώπινου πόνου, χωρίς ἐντάσεις στά πρόσωπα, καθιστᾶ τήν εἰκόνα ἀπό τίς καλύτερες δηµιουργίες αὐτῆς τῆς ἐποχῆς. 373

5 38. Βηµόθυρα Τέµπλου Χρονολόγηση: 18ος αἰώνας ιαστάσεις: 1,42 0,74 Προέλευση: Ἱ. Ναός Ἁγ. Γεωργίου Νιγρίτης Τό βηµόθυρο εἶναι ὅλο ζωγραφιστό, ἐκτός ἀπό τόν ξυλόγλυπτο «σταθµό» καί τµῆµα τοῦ δεξιοῦ φύλλου, τό ὁποῖο στό σηµεῖο πού ἐφάπτεται µέ τό ἀριστερό ἔχει χρυσό σπειροειδές ἡµικιόνιο, πού χωρίζει κάθετα τήν ὅλη σύνθεση. Χωρίζεται σέ τρεῖς θεµατικές ἑνότητες, µέ κυριαρχοῦσα τή µεσαία, ὅπου παριστάνεται ὁ Εὐαγγελισµός. Στήν πρώτη ζώνη, πού χωρίζεται ἀπό τή δεύτερη µέ τήν κόκκινη στέγη τοῦ οἰκοδοµήµατος, καθώς δέν ὑπάρχει διαχωριστική γραµµή µεταξύ τῶν δύο παράστασεων, εἰκονίζονται, σέ γαλάζιο κάµπο, στηθαῖοι, δύο Προφῆτες στραµµένοι πρός τό κέντρο, ὁ αβίδ καί ὁ Σολοµῶν. Φοροῦν βασιλικά ἐνδύµατα, χιτῶνα καί µανδύα, ζωγραφισµένα σέ φύλλο χρυσοῦ, µέ χρώµατα κόκκινα καί γαλάζια. Στίς κεφαλές φέρουν στέµµατα. Τό δεξί τους χέρι εἶναι σέ στάση ὁµιλίας, ἐνῶ µέ τό ἀριστερό τους κρατοῦν ἀνοιχτά πρός τά πάνω ἐνεπίγραφα εἰλητάρια, «ἐγώ κιβωτόν σέ ἡγιασμένην κόρη κέκληκά σε πρίν ὁ βλέπων ναοῦ τήν χάριν» ( αβίδ), «ἐγώ σέ κλίνην νέου βασιλέως κέκληκά σε πρίν κηρύττων τό θαῦμα» (Σολοµῶν). Πάνω ἀπό τούς Προφῆτες σύννεφο κλείνει τό τόξο, ἐνῶ κατέρχεται τό Ἅγιο Πνεῦµα µέσα ἀπό πύρινες ἀκτῖνες φωτός, ὑποδηλώνοντας τήν ἐπιβεβαίωση τοῦ γεγονότος τοῦ Εὐαγγελισµοῦ. Ἡ µεσαία καί κυριώτερη παράσταση εἰκονίζει τόν Εὐαγγελισµό τῆς Θεοτόκου. Ἀριστερά ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ προσέρχεται µέ µεγάλο βηµατισµό πρός τήν Θεοτόκο. Ἔχει σηκωµένο τό δεξί χέρι σέ ἔνδειξη ὁµιλίας, µεταφέροντας καί τήν εὐλογία τοῦ Πατρός, στό δέ ἀριστερό κρατεῖ πράσινο κλάδο µέ πέντε κρίνους καί δόρυ περασµένο ἐσωτερικά τοῦ δεξιοῦ χεριοῦ. Φορεῖ µπλέ χιτῶνα, µέ πλούσιες γωνιακές καί ρυθµικές πτυχώσεις καί φωτισµούς µέ φωτεινότερο γαλάζιο χρῶµα καί κόκκινο πλούσιο µανδύα, ὁ ὁποῖος καλύπτει τόν ἀριστερό του ὦµο καί ἀφήνει ἐλεύθερο τόν δεξιό καί τό χέρι. Ἡ πλούσια διατεταγµένη καί ρυθµική πτυχολογία τονίζεται µέ βαθύ κόκκινο χρῶµα, ἐνῶ τίς παρυφές περιτρέχει λευκό λεπτό σιρίτι. Οἱ φτεροῦγες εἶναι σχηµατοποιηµένες σέ φύλλο χρυσοῦ, µέ λαζοῦρες κόκκινου καί πράσινου, χωρίς ἰδιαίτερες ἐξάρσεις. Ἡ Θεοτόκος, ἀπέναντι, στέκεται ὄρθια σέ ὑποπόδιο, µπροστά σέ ἕναν µεγαλοπρεπῆ θρόνο µέ διακοσµητικά στοιχεῖα, ρόδακες καί ἄκανθες, ἐπηρεασµένα ἀπό τόν ρυθµό Μπαρόκ. Τά περιγράµµατα εἶναι σκοῦρα, ἐνῶ γλυκασµοί µέ λαζοῦρες τοῦ πράσινου καί κόκκινου παρέχουν πλαστικότητα καί εὐαισθησία. Ἡ Θεοτόκος κλίνει ἐλαφρῶς καί µέ κοµψότητα τήν κεφαλή της στόν Ἄγγελο, µέ τό δεξί της χέρι στό στῆθος, εἰς ἔνδειξην ἀποδοχῆς τοῦ µηνύµατος, ἐνῶ µέ τό ἀριστερό κρατεῖ κλειστό κώδικα. Φορεῖ µπλέ χιτῶνα µέ πλούσια, εὔκαµπτη, γωνιακή πτυχολογία καί φωτίσµατα ἀνοιχτότερου γαλάζιου. Τό µαφόριο εἶναι κόκκινο, φωτεινό, µέ σκληρές σκουρότερες 374

6

7 καί πλούσιες πτυχές. Τρεῖς ἀστέρες κοσµοῦν τούς ὤµους καί τό µέτωπο τῆς Θεοτόκου. Λιτότητα διακρίνεται καί στήν ἀπόδοση τῶν σαρκωµάτων, ἐνῶ οἱ φωτοστέφανοι καί τῶν δύο προσώπων χάνονται, χρωµατικά, µέσα στό ροδαλό χρῶµα τοῦ γιγαντιαίου συµπαγοῦς κτιρίου πού καλύπτει τόν κάµπο τοῦ θέµατος. Στήν κατώτερη ζώνη εἰκονίζονται οἱ τέσσερις Ἱεράρχες, Ἀθανάσιος, Ἰωάννης ὁ Χρυσόστοµος, Βασίλειος καί Γρηγόριος, ὁλόσωµοι στραµµένοι πρός τό κέντρο. Φοροῦν τά λειτουργικά τους ἄµφια µέ ἔντονους ζωηρούς χρωµατισµούς καί κρατοῦν κλειστούς κώδικες. Εἰκονίζονται ἀνά δύο σέ κάθε φύλλο µέσα σέ ἁψιδωτά ζωγραφιστά ἀνοίγµατα, χωρισµένοι µεταξύ τους µέ ἕναν κίονα, ἐνῶ πάνω ἀπό τά ἀνοίγ - µατα ὑπάρχει ἀνθική διακόσµηση. Η ἑνότητα τοῦ τόπου πού χαρακτηρίζει τή σύνθεση, τά προφητικά κείµενα καί ἡ χειρονοµία λόγου τῶν προφητῶν καί τοῦ Ἀγγέλου ὑποδηλώνουν κατάργηση τοῦ χρόνου καί, κατά κάποιον τρόπο, συµµετοχή καί τῶν Προφητῶν στό γεγονός τοῦ Εὐγγελισµοῦ. Ἀπό τόν 15ο αἰῶνα, ἡ σύνθεση τοῦ Εὐαγγελισµοῦ ἀρχίζει σιγά σιγά νά τοποθετεῖται στά βηµόθυρα τῆς κεντρικῆς εἰσόδου τοῦ Ἱεροῦ Βήµατος. Ἡ ἐπιλογή αὐτή, γνωστή ἀπό τά ἔργα τῆς πρώ µης κρητικῆς τέχνης, δέν µπορεῖ νά εἶναι τυχαία. Ὁ Εὐαγγελισµός ἔχει καθαρά δογµατική καί παράλληλα ἔντονα συµβολική σηµασία, θεωρώντας τήν Θεοτόκο ὡς πύλη, µέσον τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἡ Θεοτόκος εἶναι ἡ «πύλη Κυρίου ἡ ἀδιόδευτος», ἡ ὁποία ἄνοιξε µόνο γιά τή διέλευση τοῦ Χριστοῦ καί µετά παρέµεινε κλεισµένη. Ἀπό τήν κεντρική πύλη τοῦ Ἱεροῦ Βήµατος δέν µπορεῖ νά διέρχεται ὁ καθένας καί ἀνά πᾶσα στιγµή, παρά µόνο ὁ ἱερέας καί ὅταν τελεῖται ἀπό αὐτόν ἱερή ἀκολουθία. Μέ τό γεγονός τοῦ Εὐαγγελισµοῦ ἀνοίγει ἡ κλεισµένη πύλη καί εἰσέρχεται ὁ Χριστός. Γίνεται ἔτσι τό πρῶτο βῆµα γιά τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, πού κορυφώνεται µέ τή σταυρική θυσία καί τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Τήν ἀνάµνηση αὐτῆς τῆς νέας διαθήκης γιά τήν ἐν Χριστῷ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου τελοῦµε κάθε φορά πού πραγµατοποιεῖται ἡ Θεία Εὐχαριστία. Ἡ Θεία Εὐχαριστία εἶναι ἀνάµνηση τοῦ ἔργου τῆς σωτηρίας µέσα στήν ἱστορία, συµπε ρι λαµβα νοµένης καί τῆς Ἀναστάσεως. Ἑποµένως, ἡ πραγµάτωση αὐτῆς τῆς ἀνάµνησης συντελεῖται δυνάµει τῶν λειτουργικῶν πράξεων, οἱ ὁποῖες χαρακτηρίζονται καί ἑρµηνεύονται ὡς εἰκόνες, τύποι καί σύµβολα µιᾶς ὑπάρχουσας πραγµατικότητας. Μέ βάση αὐτή τή λογική µπορεῖ νά ἐξηγηθεῖ ἡ χρήση τῆς εἰκόνας τοῦ Εὐαγγελισµοῦ στά βηµόθυρα τῆς Ὡραίας Πύλης, τά ὁποῖα ἀνοίγει ὁ ἱερέας, προκειµένου νά τελέσει τή Θεία Εὐχαριστία. Ἡ σωτηριολογική σηµασία τοῦ Εὐαγγελισµοῦ ἀποδίδεται µέ συµβολικό καί, κατά κάποιο τρόπο, µέ εἰκονιστικό τρόπο. Ὅπως ἡ σάρκωση τοῦ Λόγου διανοίγει τή µήτρα τῆς Παρθένου, καθιστώντας τη δίοδο γιά τή σωτηρία τοῦ κόσµου, ἔτσι καί ὁ ἱερέας πού προσφέρει τήν Εὐχαριστία στόν Θεό ἀνοίγει τά βηµόθυρα, γιά νά τελέσει τό µυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας γιά τή λύτρωση καί τή σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Τή συµβολική αὐτή ἑρµηνεία τῆς εἰκονογράφησης τοῦ Εὐαγγελισµοῦ στίς θύρες τοῦ Ἱεροῦ Βήµατος ἐνισχύει καί ἡ λειτουργική πρακτική, πού θέλει τίς ὑπόλοιπες ἀκολουθίες τοῦ νυχθηµέρου νά τελοῦνται χωρίς νά εἶναι ἀπαραίτητη ἡ διάνοιξη τῆς Ὡραίας Πύλης. 376

8

9 39. Βηµόθυρα Τέµπλου Χρονόλογηση: 17ος αἰώνας ιαστάσεις: 1,08 0,56 Προέλευση: Ἱ. Μονή Τιµίου Προδρόµου Σερρῶν Τό θέµα τοῦ Εὐαγγελισµοῦ τῆς Θεοτόκου κυριαρχεῖ καί στά δύο φύλλα τοῦ βη- µόθυρου. Μέ φόντο δύο ψηλά κτίρια, σέ µπλέ καί ρόζ ἀποχρώσεις ἀντίστοιχα, ὅπου στίς κορυφές τους, µέσα σέ παράθυρα, διακρίνονται οἱ δύο Προφῆτες, αβίδ καί Σολοµῶν, κρατώντας ἀνοιχτά εἰλητάρια, παριστάνεται ὁ Εὐαγγελισµός. Ἀριστερά ἡ λυγερόκορµη µορφή τοῦ Ἀρχαγγέλου Γαβριήλ, πού φοράει αὐτοκρατορική στολή, ἀποδίδεται σέ εὐγενική καί συγκρατηµένη στάση. Πάταει σέ κόκκινο µαξιλάρι καί ὑψώνει τό δεξί του χέρι σέ χειρονοµία λόγου, ἐνῶ µέ τό ἀριστερό κρατάει µακρύ κλαδί πού ἀπολήγει σέ κόκκινο κρίνο. Στόν µπλέ χιτῶνα καί τό βαθύ κόκκινο ἱµάτιο µέ τήν ἁπλο κή πτυχολογία καί τόν ἁπαλό φωτισµό, τά χρώµατα ἀποκτοῦν µία µεταλλική σχεδόν ὑφή. Λιτότητα διακρίνει καί τήν ἀπόδοση τῆς σάρκας καί τῶν δύο προσώπων, µέ τίς ἀπότοµες τονικές διαβαθµίσεις τοῦ σκούρου πρός τό φωτεινό. Ἀπέναντι ἡ Θεοτόκος σέ ὄρθια µεγαλοπρεπῆ στάση, µέ ἐλαφρά στροφή τοῦ σώ- µατος πρός τόν Γαβριήλ πατάει σέ ὑποπόδιο, ἐνῶ πίσω της διακρίνεται ξύλινος θρόνος, µέ κόκκινο καί πράσινο, µαξιλάρι. Γέρνει ταπεινά τήν κεφαλή της καί ἔχει τή δεξιά της παλάµη ἀνοιχτή πρός τόν θεατή σέ στάση ἀπορίας, ὑπακοῆς καί ταπείνωσης µπροστά στή θεία βουλή, ἐνῶ µέ τό ἀριστερό κρατάει νῆµα. Φοράει κόκκινο µαφόριο καί µπλέ χιτῶνα µέ πλούσια, καλοσχεδιασµένη καί εὔκαµπτη πτυχολογία, µέ ἐπιµεληµένα καί καλογραµµένα φῶτα. Ὁ τρόπος πού εἰκονίζεται συνήθως ἡ Θεοτόκος στίς παραστάσεις τοῦ Εὐαγγελισµοῦ εἶναι διπλός. Κατά τόν πρῶτο τύπο εἰκονίζεται ὄρθια, ἔκπληκτη πού βλέπει τόν Ἀρχάγγελο, συζητάει µαζί του ἤ κλίνει τήν κεφαλή της, σέ ἔνδειξη ὑπακοῆς καί φέρει τό δεξί της χέρι µπροστά στό στῆθος, στοιχεῖο πού εἰσέρχεται στήν εἰκονογραφία τοῦ τύπου ἀπό τόν 14ο αἰῶνα. Ὁ δεύτερος τρόπος ἱστόρησης τῆς Θεοτόκου τήν παρουσιάζει καθήµενη νά ἐτοιµάζει τό πορφυρό νῆµα γιά νά γνέψει, ὅπως προκύπτει ἀπό τό Πρωτευαγγέλιο τοῦ Ἰακώβου, πού ἀποτελεῖ καί τήν αἰτία γιά τή δη- µιουργία αὐτοῦ τοῦ εἰκονογραφικοῦ τύπου, ὅπου διαβάζουµε: «Μαρία δὲ λαβοῦσα τὸ κόκκινον ἔκλωθεν» καί «ἔλαβεν τὴν πορφύραν καὶ ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ ἦλκεν τὴν πορφύραν» (Πρωτευαγ. Ἰακώβου, Societe des Bollantistes, 228, 233-5). Παραστάσεις µέ τόν δεύτερο τρόπο εἰκονισµοῦ τῆς Θεοτόκου ἔχουµε ἤδη ἀπό τόν 6ο αἰῶνα στό Ψηφιδωτό τοῦ Καθεδρικοῦ Ναοῦ τοῦ Παρέντιο, ἐνῶ τήν ἴδια ἀπεικόνιση συναντοῦµε καί τόν 7ο αἰῶνα σέ µεταξωτό ὕφασµα πού βρίσκεται στό Santa Sactorum στό Βατικανό. Ἀπό τόν 6ο αἰῶνα ὅµως ἔχουµε καί παραστάσεις στίς ὁποῖες ἡ Μαρία εἰκονίζεται ὄρθια, κατά τόν πρῶτο τύπο ἱστόρησης, ὅπως φαίνεται ἀπό παραστάσεις πού συναντοῦµε στό Εὐαγγέλιο τοῦ Rabula, ἐνῶ λίγο ἀργότερα, ἀπό τόν 8ο αἰῶνα καί µετά, τόν τρόπο αὐτό εἰκονισµοῦ τῆς Παρθένου συναντοῦµε καί σέ 378

10 τοιχογραφίες στήν Καππαδοκία. Ἀπό τόν 14ο αἰῶνα, κυρίως στή δυτική ζωγραφική, τό σκῆπτρο πού φέρει ὁ Γαβριήλ ἀντικαθίσταται ἀπό κρίνο, ὁ ὁποῖος προσφέρεται στήν Θεοτόκο καί θεωρήθηκε σύµβολο τῆς ἁγνότητάς της. Τό στοιχεῖο αὐτό γίνεται περισσότερο αἰσθητό στόν πίνακα τοῦ Filippo Lippi πού βρίσκεται στό Pallazzo Venezia στή Ρώµη, ὅπου ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ δέν κρατάει ἁπλῶς τόν κρίνο, ἀλλά τόν προσφέρει στή Μαρία ὡς ἔνδειξη τιµῆς καί σεβασµοῦ. Ἡ ἀλλαγή αὐτή ὀφείλεται στό ὅτι στίς παραδεδοµένες εἰκονογραφήσεις τοῦ Εὐαγγελισµοῦ, τό σκῆπτρο πού φέρει ὁ Ἀρχάγγελος εἶχε ἀπόληξη στό πάνω µέρος του σέ διακοσµητικό κρινάνθεµο, µέ ἀποτέλεσµα ἡ διακοσµητική αὐτή ἀπόληξη νά ἀντικασταστήσει τό σκῆπτρο. 379

11 40. Σταυρός καί Λυπηρά Τέµπλου Χρονολόγηση: 19ος αἰώνας ιαστάσεις: 1,710 1,265 Προέλευση: Ι. Ναός Ἁγ. Νικολάου Ελαιῶνα Ὁ ξυλόγλυπτος Σταυρός µέ τά δύο Λυπηρά ἀποτελεῖ τµῆµα τῆς ἐπίστεψης τοῦ τέµπ λου, καί συγκεκριµένα τῆς πυραµίδας πού βρίσκεται στό ὑψηλότερο σηµεῖο τοῦ τέµπλου, ὥστε νά εἶναι ὁρατός σέ ὅλους τούς πιστούς. Μέ τόν ὅρο πυραµίδα ἐννοοῦµε τό σύνολο τῶν Λυπηρῶν ἤ Ἑξαπτερύγων πού εἰκονίζουν τήν Παναγία καί τόν Ἰωάννη τόν Θεολόγο ἑκατέρωθεν τοῦ Σταυροῦ. Οἱ διαστάσεις τους τηροῦν τέλειες ἀναλογίες, ἔτσι ὥστε µέ κορυφή τό κέντρο τοῦ Σταυροῦ καί µέ γωνίες τίς ἀπολήξεις τῆς ὁριζόντιας καί τῆς κάθετης κεραίας, νά δηµιουργοῦνται δυό νοητά ἰσοσκελῆ τρίγωνα. Τό κάτω τµῆµα τῆς κάθετης κεραίας ἔχει µεγαλύτερο µῆκος ἀπό τά ἄλλα τρία τµήµατα καί ἔτσι ὁ Σταυρός χαρακτηρίζεται ὡς ἀνισοσκελής λατινικός. Ὁ ἐπίχρυσος Σταυρός, µέ τµη- µατικές ἐπιστρώσεις ἀργύρου καί χρωµατικές διακοσµήσεις, φέρει ὁλοκληρωµένο διάτρητο καί περίτεχνο ξυλόγλυπτο, ὅπου οἱ κεραῖες του ἔχουν τρίλοβες ἀπολήξεις ἀπό τίς ὁποῖες ἐκβλαστάνουν κουκουνάρες. Περιβάλλεται ἀπό ἑλισσόµενους φυλλοφόρους βλαστούς, µέ ρόδακες καί ἄλλα φυτικά θέµατα πού ἀνα πτύσσονται γύρω ἀπό τούς λοβούς. Ἡ ζωγραφική του ἐπιφάνεια σέ γαλάζιο κάµπο ἀποτελεῖται ἀπό τή Σταύρωση τοῦ Χριστοῦ καί τά τέσσερα σύµβολα τῶν Εὐαγγελιστῶν στίς τρίλοβες ἀπολήξεις. Πάνω σέ καφέ Σταυρό εἶναι ζωγραφισµένος ὁ Χριστός νεκρός, προσηλωµένος. Εἰκονίζεται µέ γερµένο τό κεφάλι πάνω στόν δεξιό ὦµο καί τό σῶµα χαλαρωµένο σχηµατίζει ἐλαφρά καµπύλη σέ σχῆµα ἀνάστροφου S. Τό γυµνό σῶµα, µέ ἕνα µόνο κοντό περίζωµα γύρω ἀπό τήν ὀσφύ, ἀποδίδεται µέ ρυθµική κίνηση γύρω ἀπό τή λεκάνη, δένεται µέ κόµπο καί ἀριστερά πέφτει ἐλεύθερο. Στίς τρίλοβες ἀπολήξεις τῶν κεραιῶν τοῦ Σταυροῦ ἀπεικονίζονται τά σύµβολα τῶν Εὐαγγελιστῶν, ὁ ἀετός (Ἰωάννης), ὁ λέων (Μᾶρκος), ὁ ἄγγελος (Ματθαῖος) καί ὁ βοῦς (Λουκᾶς). Στήν κορυφή τοῦ Σταυροῦ πάνω σέ πινακίδα εἶναι γραµµένη ἡ ἐπιγραφή «ΙΝΒΙ». εξιά τοῦ Σταυροῦ, µέσα σέ περίτεχνο ξυλόγλυπτο Λυπηρό µέ καρπούς, πελεκάνους καί ἕναν Ἄγγελο πού µέ τά φτερά του ἀγκαλιάζει τό ἐπάνω µέρος τοῦ Λυπηροῦ, εἰκονίζεται ἡ Θεοτόκος. Εἶναι µία ραδινή µορφή, τυλιγµένη στό κόκκινο µαφόριό της, µέ καλυµµένους καί τούς δύο ὤµους καί τήν κεφαλή της. Τό στήσιµο τῆς µορφῆς καί ἡ κίνηση τῶν χεριῶν καί τῆς κεφαλῆς συµβάλλουν στή δηµιουργία µιᾶς «κλει στῆς» στή θλίψη της µορφῆς. Ἀπέναντι ὁ Ἰωάννης, στό κέντρο τοῦ Λυπηροῦ, µέ τήν ἴδια διακόσµηση, εἰκονίζεται στραµµένος πρός τόν Ἐσταυρωµένο. Ὁ χαλαρός ρυθµός στή στάση τοῦ σώµατος τοῦ Ἰωάννη καί ἡ κίνηση τοῦ χεριοῦ καί τῆς κεφαλῆς ἐξυπηρετοῦν τήν ἔκφραση µιᾶς µορφῆς ἀποκαµωµένης ἀπό τόν ψυχικό πόνο. Ὁ Σταυρός ἀκουµπᾶ πάνω σέ κυκλικό ξυλόγλυπτο τµῆµα, πού ἔχει ζωγραφισµένο τό κρανίο τοῦ Ἀδάµ καί ἀνάµεσα σέ αὐτό καί τή βάση τοῦ Σταυροῦ δύο 380

12 περιστέρια πού ραµφίζουν µέ ἀνοιχτά τά φτερά συµµετρικά. Στή βάση τῆς ὅλης σύνθεσης, δεξιά καί ἀριστερά ἀπό τήν «Κάρα τοῦ Ἀδάµ», ἀναπτύσσονται δύο χρυσοί φτερωτοί δράκοντες µέ κοκκινωπά φτερά. Πάνω στό ἀνοιχτό στόµα τους, πού διευθύνεται πρός τά πάνω, στηρίζονται τά Λυπηρά. Οἱ δράκοντες συµπληρώνονται ἀπό φύλλα κληµαταριᾶς καί τσαµπιά σταφυλιῶν. 381

13 41. Βηµόθυρα Τέµπλου Χρονολόγηση: 19ος αἰώνας ιαστάσεις: 1,55 0,75 Προέλευση: Ἱ. Ναός Ἁγ. Νικολάου Ελαιῶνα Ἔχουν µικτή, γραπτή καί γλυπτή διακόσµηση. Τό συµπαγές κάτω σῶµα συγκρατεῖ τή διάτρητη ἐπιφάνεια µαζί µέ τήν ἐπίστεψή του πού ἔχει µορφή ἡµικυκλική. Ὁ διαχωριστικός σταθµός κοσµεῖται ἀπό φυλλοφόρο βλαστό µέ ἄνθη καί ἀπολήγει σέ δισκάριο, ὅπου περικλείει, σέ διάτρητη τεχνική, εἰκονίδιο µέ τόν Θεό Πατέρα καί τό Ἅγιο Πνεῦµα. Στήν ἀρχή τοῦ συµπαγοῦς σώµατος πού ἀποτελεῖ τή βάση τῶν βηµοθύρων παρατηροῦµε δύο ζεύγη διαχώρων στά ἁψιδωτά εἰκονίδια, στά ὁποῖα παριστάνονται δύο ζεύγη Ἱεραρχῶν (Βασίλειος καί Χρυσόστοµος, Γρηγόριος καί Νικόλαος) πού ἑδράζονται σέ δύο κεφαλές Ἀγγέλων µέ ἀνοιχτά φτερά. Πάνω τους δύο µεγάλες περιστερές µέ ἀνοιχτές φτεροῦγες δηµιουργοῦν τή βάση τοῦ διάτρητου τµήµατος καί συγχρόνως τή βάση τοῦ µεσαίου τµήµατος, ὅπου ἑλίσσονται βλαστοί µέ χυµώδη φύλλα πού συγκρατοῦν στό κέντρο τά δύο ἔξεργα ὀβάλ εἰκονίδια µέ τήν παράσταση τοῦ Εὐαγγελισµοῦ. Ἀριστερά παριστάνεται ὁ Ἀρχάγγελος νά προσέρχεται µέ ἔντονη κίνηση καί βηµατισµό, ἔχοντας τό δεξί του χέρι ψηλά νά δείχνει τόν οὐρανό καί τό ἀριστερό νά κρατάει κλάδο µέ κρίνο. Φοράει κόκκινο πλούσιο µανδύα, λευκό µέ πράσινους ποταµούς ἱµάτιο καί κοκκινωπό χιτῶνα. εξιά ἡ Θεοτόκος σέ στάση ὑποταγῆς, ἔκστασης καί ὑπακοῆς εἰκονίζεται νά ἔχει τό δεξί της χέρι ἀκουµπισµένο στό στῆθος, ἐνῶ µέ τό ἀριστερό νά κρατεῖ εἰλητάριο µέ τήν ἐπιγραφή «Ἰδού ἡ δούλη Κυρίου». Εἶναι ἐνδεδυµένη µέ κόκκινο µαφόριο καί µπλέ χιτῶνα, ἐνῶ ἀριστερά ἀνοίγει ὁ οὐρανός εἰς ἔνδειξη ἀναγνώρισης τοῦ γεγονότος. ύο περιστερές ἀντικριστά στό «σταθµό» κλείνουν εἰκονικά τή ζώνη καί δύο φυλλοφόροι βλαστοί συνεχίζουν καί ἀνοίγουν τό δρόµο γιά τήν ἐπάνω ζώνη. Ἡ ζώνη αὐτή στό στενό ἄνω µέρος περιορίζεται σέ ἕνα ζεῦγος µεγάλων βλαστῶν πού ἑλίσσεται καί ἀπολήγει σέ κεφαλή πτηνοῦ, τό ὁποῖο ραµφίζει τήν περιστερά πού βρίσκεται ἀπέναντι. Ὅλος ὁ διάκοσµος τῶν βηµοθύρων πλουτίζεται µέ ἀνθεµωτά κοσµήµατα, ψαθωτά πλέγµατα, καρδιόσχηµα ἀνθέµια, φυλλοφόρους βλαστούς πού διαπλέκονται καί πλουτίζονται µέ ρόδακες καί ἀνθέµια. Τό ξυλόγλυπτο ὡς πρός τήν τεχνοτροπία, µέ τό διάτρητο ἀνάγλυφο, τήν ἀπόδοση τῶν θεµάτων µέ σχηµατοποιήσεις, τό στυλιζάρισµα καί τά ὑπόλοιπα στοιχεῖα, τοποθετοῦν τά βηµόθηρα στίς πρῶτες δεκαετίες τοῦ 19ου αἰῶνα, ὡστόσο ἐκεῖνο πού τά χαρακτηρίζει εἶναι ἡ ἐπιλογή καί ἡ σύνθεση τῶν θεµάτων πού παραπέµπουν σέ δυτικά πρότυπα καί κυρίως στό ρυθµό Μπαρόκ. 382

14

15 42. Ζεῦγος ἐπιµανικίων Χρονολόγηση: 1706 ιαστάσεις: 0,19 0,30 Προέλευση: ωρεά Μαρίας Μαραγκοῦ Eἰκονίζεται ἡ παράσταση τοῦ Εὐαγγελισµοῦ τῆς Θεοτόκου. Στό ἕνα εἰκονίζεται ὁ Ἄγγελος Γαβριήλ καί στό ἄλλο ἡ Παναγία. Οἱ µορφές παριστάνονται ὄρθιες στό µέσο δύο ἑλικοειδῶν βλαστῶν πού ἀπολήγουν σέ ἄνθη. Οἱ βλαστοί κάµπτονται σέ κύκλους πού περιβάλλουν κάθε ἄνθος καί, καθώς προχωροῦν ἀπό κάτω πρός τά πάνω, µικραίνουν σέ διάµετρο καί ἀποτελοῦν µία ἑνότητα πού περιβάλλει θριαµβικά κάθε µορφή. Τά ἐνδιάµεσα κενά τοῦ ὑφάσµατος, χρώµατος βυσσινί, καλύπτονται ἀπό ἄνθη, οἱ µίσχοι τῶν ὁποίων στερεώνονται στόν κεντρικό βλαστό. Η ὅλη σύνθεση περιβάλλεται ἀπό πλαίσιο σχήµατος τραπεζίου. Στίς τρεῖς πλευρές του παριστάνονται κεντηµένα πυκνά ἄνθη µαργαρίτας, ἐνῶ στήν κάτω µεγάλη πλευρά του, σέ κάθε ἐπι- µανίκιο, εἶναι κεντηµένη µεγαλογράµµατη ἐπιγραφή. Στό εἰκονίζον τόν Ἄγγελο «ΜΝΗΣΘΗΤΗ Κ(ΥΡΙ)Ε ΤΗΝ ΟΥΛΗΝ ΣΟΥ ΕΒΑΥΓ- ΓΕΛΗCΤΡΗΑ». Στό εἰκονίζον τήν Παναγία «ΤΑ ΠΑΡΟΝΤΑ ΕΠΙΜΑΝΙΚΑ ΥΠΑΡΧΟΥΣΙ ΕΜΟΥ ΣΑΒΒΑ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ Κ(ΑΙ) ΤΑ ΑΦΙΕΡΟΣΑ ΣΤΗΝ ΚΟΣΙΝΙΤΣΑ ΕΠΙ ΕΤΟΥ(Σ) ΑΨϚ ΟΚΤΟΒΡΙΟΥ 27». Ο Ἄγγελος Γαβριήλ, στραµµένος πρός τά δεξιά, ἔχει τό δεξί χέρι του σέ χειρονοµία λόγου. Τό σῶµα του µέ τή στροφή κατά τά τρία τέταρτα καί µέ τήν ἐλαφρά κάµψη τοῦ γόνατος εἶναι ἕτοιµο πρός κίνηση. Πατεῖ πάνω σέ ἔδαφος κεντητό καί διακρίνονται οἱ γυµνοί ἀνυπόδητοι πόδες του, ἐνῶ τῆς Παναγίας καλύπτονται κάτω ἀπό τό µακρύ ἔνδυµά της καί πίσω ἀπό σχηµατισµό ἀνθέων. Η Παναγία στέκεται ὄρθια, στραµµένη ἀριστερά, µέ τό δεξί χέρι ἀκουµπισµένο στό στῆθος ἐσωτερικά ἀπό τό ἔνδυµά της, ὅπως φαίνεται ἀπό τήν πλούσια πτύχωση σ αὐτό τό σηµεῖο τοῦ ἐνδύµατος, ἀποδεχοµένη τήν εὐλογία τοῦ ἀγγέλου. Τό θέµα εἶναι διαδεδοµένο στήν εἰκονογραφία, ἀπό τήν ὁποία διατηρεῖ τήν ὄρθια ἀντωπή στάση τῶν ἐξαιρετικά λεπτῶν καί ἐπιµήκων µορφῶν. Τό ἄµφιο ἔχει κεντηθεῖ µέ ἐξαιρετική τέχνη καί πλούσιο ὑλικό. Χρυσό καί ἀργυρό νῆµα ἐναλλάσσεται στά ἐνδύµατα τῶν προσώπων. Τό σύρµα στερεώνεται µέ τή γνωστή βελονιά «καβαλίκι». Τή χρωµατική µονοτονία τῶν µεταλλικῶν συρµάτων διασπᾶ τό χρωµατιστό χρυσόνηµα πού σχηµατίζει τίς πτυχές, κόκκινο στό χρυσό καί θαλασσί στό ἀσηµένιο. Στά γυµνά µέρη τῶν σωµάτων γίνεται χρήση λεπτοῦ σιτόχρωµου µέ µετάξι σέ βελονιά ρίζας. Τά περιγράµµατα τῶν µορφῶν ἀποδίδονται µέ µετάξι καφέ, οἱ δέ φωτοστέφανοι τονίζονται µέ µικρά ψευτοµαργαριτάρια. 384

16 385

17 43. Ζεῦγος ἐπιµανικίων Χρονολόγηση: 18ος αἰώνας ιαστάσεις: 0,15 0,26 Προέλευση: ωρεά Μακαριστοῦ Μητροπολίτου Σερρῶν καί Νιγρίτης Μαξίµου Σέ κάθε ἄµφιο, πού ἔχει τό σχῆµα τραπεζίου, κεντήθηκε ἀπό ἕνα πρόσωπο τῆς παραστάσεως τοῦ Εὐαγγελισµοῦ τῆς Θεοτόκου µέσα σέ ἐλλειψοειδές σχῆµα, πού πλαισιώνεται ἀπό φυλλοφόρους καί καρποφόρους κλάδους. Τό κόκκινο βυσσινί ὕφασµα περιβάλλει στενή χρυσοκέντητη ζώνη. Ο Ἄγγελος ἔχει ἀνοιχτές τίς πτέρυγές του καί κρατεῖ ἀνθοφόρο κλαδί µέ τό δεξί χέρι. Η ὄρθια Θεοτόκος κλίνει πρός τά ἐµπρός τό κεφάλι της καί ἔχει τά χέρια της σταυρωµένα στό στῆθος της. Μπροστά της καί ἐπάνω σέ ἀναλόγιο τοποθετήθηκε ἀνοιχτό βιβλίο. Η εἰκονογραφία τῆς συνθέσεως αὐτῆς εἶναι συνηθισµένη στά ἐπιµανίκια παλαιοτέρων ἐποχῶν. Εδῶ ἀκολουθεῖ τόν τύπο, ὅπως αὐτός διαµορφώθηκε µέ τήν ἐπίδραση τῆς δυτικῆς τέχνης κατά τούς τελευταίους µεταβυζαντινούς αἰῶνες. Οἱ µορφές, δηλαδή, διατηροῦν µέν κάποια ἱερατική τυπικότητα, ἔχουν χάσει ὅµως τήν ὑψηλή τους ἔκφραση. Τό ἱµάτιο τοῦ Ἀγγέλου καί τό µαφόριο τῆς Παναγίας, οἱ φωτοστέφανοι καί τῶν δύο, τά κλαδιά καί τά φύλλα κεντήθηκαν µέ χρυσόνηµα, ἐνῶ οἱ χιτῶνες εἶναι κεντηµένοι µέ ἀργυρό νῆµα. Στά πρόσωπα καί στά χέρια χρησιµοποιήθηκαν µεταξωτά νήµατα ἀναλόγων χρωµάτων. Οἱ συνθέσεις ἐκτελέσθηκαν µέ τήν τεχνική τῆς ὀρθῆς ρίζας. Σ ὅλη τή σύνθεση τοποθετήθηκαν, στά κυριώτερα σηµεῖα, µικρά µαργαριτάρια πού προσδίδουν πολυτέλεια στό κέντηµα. Η συγγένεια τήν ὁποία ἔχει τό ἄµφιο πού περιγράφουµε, ἀπό ἄποψη εἰκονογραφικῆς διάταξης καί τεχνικῆς ἐκτέλεσης, µέ ἄλλα ἀνάλογα ἄµφια, ἀποκείµενα στά Μουσεῖα τῶν Μονῶν Υψηλοῦ Μυτιλήνης, Ιωάννου Θεολόγου Πάτµου καί οχειαρίου Ἁγίου Ορους καί χρονολογούµενα τά µέν στίς ἀρχές τοῦ 18ου αἰῶνα, τά δέ στά µισά τοῦ ἰδίου αἰῶνα, ἐντάσσουν καί τό δικό µας στήν ἐποχή αὐτή. Τό ζωηρό ἀνάγλυφο τῆς ὅλης σύνθεσης, οἱ στάσεις τῶν εἰκονιζοµένων καί ἡ ἔκφραση τῶν προσώπων τους, καθώς καί ἡ ἀριστοτεχνική ἐκτέλεση τοῦ κεντήµατος στό ὕφασµα συνθέτουν ἕνα ἔργο τέχνης µεγάλης ἀξίας. Τά ἐπιµανίκια περιῆλθαν στόν Μακαριστό Μητροπολίτη Σερρῶν καί Νιγρίτης Μάξιµο ἀπό δωρεά τῶν κληρονόµων τοῦ ἀειµνήστου Μητροπολίτου Καλαβρύτων καί Αἰγιαλείας Γεωργίου ( 1978). 386

18 387

19 44. Επιγονάτιο χρυσοκέντητο Χρονολόγηση: 18ος αἰώνας ιαστάσεις: 0,27 0,27 Προέλευση: ωρεά Μακαριστοῦ Μητροπολίτου Σερρῶν καί Νιγρίτης Μαξίµου Σέ κεντηµένο βάθος εἰκονίζεται «ὁ ἐπὶ θρόνου δόξης Χερουβεὶμ καθεζόμενος Κύριος». Τό ὁλόχρυσο κέντηµα τοῦ Χριστοῦ καί τῶν εἰκονιζοµένων σέ µικρότερη κλίµακα µορφῶν τῶν Χερουβείµ φωτίζεται ἀπό τό κόκκινο χρῶµα τοῦ ὁλοσηρικοῦ ὑφάσµατος τῆς πλατιᾶς παρυφῆς. Τό βυζαντινό πνεῦµα ἐπιζεῖ στίς µορφές, ἀλλά τά ἀνατολικά στοιχεῖα ἔχουν εἰσδύσει στή διακόσµηση τῆς παρυφῆς µέ τούς ἑλικοειδεῖς βλαστούς καί τά ἡµίφυλλα ἀκάνθης. Τό πορφυρό ὕφασµα τῆς παρυφῆς δέν καλύπτεται ἐντελῶς ἀπό τό χρυσοκέντηµα, ἀλλά προσθέτει τό χρῶµα του στήν παρουσία τοῦ ὑπολοίπου πλούσιου ὑλικοῦ καί δηµιουργεῖ ἐπιτυχῆ χρωµατική ἁρµονία. Ο Χριστός εἰκονίζεται µέσα σέ δόξα, ὁλόσωµος, κατ ἐνώπιον, στήν καθιερωµένη στάση τοῦ ἔνθρονου. Εὐλογεῖ µέ τό δεξί του χέρι, ἐνῶ µέ τό ἀριστερό κρατεῖ ἀνοιχτό εὐαγγέλιο χωρίς γραφή (ἴσως λόγῳ φθορᾶς). Συµµετρικά δεξιά καί ἀριστερά εἰκονίζονται ὀκτώ Χερουβείµ νά κρατοῦν τή δόξα, ἡ ὁποία ἔχει σχηµατοποιηθεῖ µέ πούλιες. Φορεῖ χιτῶνα κεντηµένο µέ ἀργυρόνηµα. Τό ἱµάτιό του, καθώς καί οἱ πτέρυγες τῶν Χερουβείµ, εἶναι κεντηµένα µέ χρυσόνηµα καί µέ βελονιά καµάρας, πτυχούµενα µέ κόκκινο µεταξόνηµα. Ο φωτοστέφανος τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἔνσταυρος, διακοσµηµένος µέ µικρόσχηµες χάνδρες, ὅπως καί τῶν Χερουβείµ. Στήν τεχνική πού ἐπικρατεῖ, τό χρυσόνηµα τοῦ ἱµατίου καί τῶν πτερύγων τῶν Χερουβείµ δίδει µία ἐντύπωση πλούτου. Σέ συνδυασµό δέ µέ τό ἀργυρόνηµα καί τό κόκκινο ὕφασµα τῆς παρυφῆς προκαλεῖ θαµβωτικούς ἰριδισµούς. Τά γυµνά µέρη τῶν προσώπων εἶναι ἐργασµένα µέ ριζοβελονιά ἀπό πολύ λεπτό µετάξι καστανόχρωµο ἀνοιχτό καί σκοῦρο, τά δέ χαρακτηριστικά τους, οἱ κοµµώσεις καί τά γένεια τοῦ Χριστοῦ µέ καστανόχρωµο σκοῦρο µετάξι. Η ἀρχιτεκτονική διάταξη τῆς αὐστηρά καθορισµένης ἐπιφάνειας, ὅπου οἱ ἐννέα µορφές βρίσκονται µέσα στήν καµπύλη, διατηρεῖ στό ἄµφιο τόν βυζαντινό του χαρακτῆρα. Τά δύο Χερουβείµ, πού εὑρίσκονται ἐκτός τῆς καµπύλης καί ὑποβαστάζουν τή δόξα, ἐντείνουν τόν χαρακτῆρα αὐτό, θυµίζοντας τόν Τρισάγιο ὕµνο, πού ἀκούγεται σέ ὅλη τή διάρκεια τῆς Θείας Λειτουργίας. Η σύνθεση εἶναι λεπτοµερῶς µελετηµένη καί ἡ γραµµή τοῦ σχεδίου, πού σχηµατίζει τό κόσµηµα µέ τήν ποικιλία τῆς βελονιᾶς, καθώς καί τό κόκκινο χρῶµα τοῦ βάθους τῆς παρυφῆς δίδουν στό ἄµφιο τή σφραγίδα ἐξελιγµένου ἀλλά καί µοναστηριακοῦ ἐργαστηρίου. Τό ἔργο εἶναι ἀπό τά ἄριστα δείγµατα χρυσοκεντητικῆς γιά τήν προσαρµογή τῆς εἰκονογραφίας, τήν ἀξιόλογη διακόσµηση καί τίς συµφωνικές χρωµατικές ἁρµονίες. Τό ἐπιγονάτιο περιῆλθε στόν Μακαριστό Μητροπολίτη Σερρῶν καί Νιγρίτης Μάξιµο ἀπό δωρεά τῶν κληρονόµων τοῦ ἀειµνήστου Μητροπολίτου Καλαβρύτων καί Αἰγιαλείας Γεωργίου ( 1978). 388

20 389

Χρονολόγηση: Ἀρχές τοῦ 17ου αἰῶνα ιαστάσεις: 1,050 0,635 Προέλευση: Ἱ. Ναός Ἁγ. Ἀντωνίου Σερρῶν

Χρονολόγηση: Ἀρχές τοῦ 17ου αἰῶνα ιαστάσεις: 1,050 0,635 Προέλευση: Ἱ. Ναός Ἁγ. Ἀντωνίου Σερρῶν 17. Ο Ἅγιος Βασίλειος Χρονολόγηση: Ἀρχές τοῦ 17ου αἰῶνα ιαστάσεις: 1,050 0,635 Προέλευση: Ἱ. Ναός Ἁγ. Ἀντωνίου Σερρῶν Σέ σκαπτή εἰκόνα δεσπόζει ἡ µορφή τοῦ Ἁγίου Βασιλείου. Εἶναι αὐστηρά µετωπικός καί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΩΝ

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Π. ΓΚΕΡΕΚΟΣ Συντηρητής Ἔργων Τέχνης καί Ἀρχαιοτήτων Μουσειολόγος Καθηγητής ΤΕΙ Ἀθηνῶν ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χρονολόγηση: 1761 ιαστάσεις: 0,93 0,51 Προέλευση: Ι. Μονή Τιµίου Προδρόµου Σερρῶν

Χρονολόγηση: 1761 ιαστάσεις: 0,93 0,51 Προέλευση: Ι. Μονή Τιµίου Προδρόµου Σερρῶν 24. Χριστός ὁ Παντοκράτωρ Χρονολόγηση: 1761 ιαστάσεις: 0,93 0,51 Προέλευση: Ι. Μονή Τιµίου Προδρόµου Σερρῶν Ὁ Χριστός εἰκονίζεται µετωπικός µέχρι τούς µηρούς. Μέ τό δεξί χέρι εὐλογεῖ, ἐνῶ µέ τό ἀριστερό

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι.

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Καί πράγματι εἶναι! σταματώντας ὁ χρόνος της, χρόνος ὅπου μετριοῦνται μέ τούς χτύπους τῆς καρδιᾶς, σταματάει

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Χρονολόγηση: 1634 ιαστάσεις: 0,89 0,54 Προέλευση: Ι. Ναός Ἁγ. Γεωργίου Κρυονερίτη Σερρῶν, παρεκκλήσιο Ἁγ. ηµητρίου

Χρονολόγηση: 1634 ιαστάσεις: 0,89 0,54 Προέλευση: Ι. Ναός Ἁγ. Γεωργίου Κρυονερίτη Σερρῶν, παρεκκλήσιο Ἁγ. ηµητρίου 9. Χριστός ὁ Σωτήρ Χρονολόγηση: 1634 ιαστάσεις: 0,89 0,54 Προέλευση: Ι. Ναός Ἁγ. Γεωργίου Κρυονερίτη Σερρῶν, παρεκκλήσιο Ἁγ. ηµητρίου Ο Κύριος παριστάνεται σέ προτοµή, κατά µέτωπο, σέ χρυσό κάµπο. Κρατεῖ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Η γιορτή της Ανάστασης του Κυρίου είναι η σημαντικότερη, η λαμπρότερη, η πιο χαρούμενη μέρα μέσα στον εορταστικό κύκλο της Χριστιανοσύνης. Και

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

χρωματιστές Χάντρες».

χρωματιστές Χάντρες». 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τό παρόν πόνημα μου εἶναι ἐμπνευσμένο ἀπό τά συγγραφικά ἔργα τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτη Φλωρίνης ὅπου δημοσιεύονται στό ἔντυπο (Ἔκδοσις Ε'): «ΠΟΙΚΙΛΑ ΣΥΝΤΟΜΑ -ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ», καί συγκεκριμένα στό

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει:

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει: ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 116. Το προοίμιο της παρακάτω Ευχαριστιακής ευχής δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί με άλλο, διότι συνολικά παρουσιάζει σε περίληψη την ιστορία της σωτηρίας μας. Ο Κύριος να είναι μαζί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Καθολικές επιστολές

Οι Καθολικές επιστολές EIΔΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μάθημα 10 Οι Καθολικές επιστολές ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ Ιακώβου Α Πέτρου Β Πέτρου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Ιούδα Οι 7 αυτές επιστολές επιγράφονται με το όνομα του αποστολέα τους και όχι

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς...ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι καρπός τῆς ἀποκαλυπτικῆς ἐμπειρίας τῶν θεουμένων ἁγίων. Εἶναι γνωστόν ὅτι οἱ ἅγιοι, ὅταν φθάνουν στήν θέωση καί τήν θεωρία τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, μετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα;

Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Επιγραμματικές ονομασίες της Γέννησης και της γιορτής των Χριστουγέννων (από παλιούς και νεότερους θεολόγους και δασκάλους της πίστης σε Ανατολή και Δύση): "Γενέθλιος ημέρα

Διαβάστε περισσότερα

Μαχόμενη Θεολογία. Περιεχόμενα. 1. Τί πολίτες θέλει ἡ σύγχρονη ἐξουσία; Μιά συνέντευξη γιά τά ναρκωτικά. 2. Ἡ σημασία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ

Μαχόμενη Θεολογία. Περιεχόμενα. 1. Τί πολίτες θέλει ἡ σύγχρονη ἐξουσία; Μιά συνέντευξη γιά τά ναρκωτικά. 2. Ἡ σημασία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ Μαχόμενη Θεολογία Περιεχόμενα Πρόλογος 1996 1. Τί πολίτες θέλει ἡ σύγχρονη ἐξουσία; Μιά συνέντευξη γιά τά ναρκωτικά 1997 2. Ἡ σημασία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ 1998 3. Προβλήματα ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς 4.

Διαβάστε περισσότερα

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας.

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ KΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ 6 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη

ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Το έργο και η εποχή του Θεοφάνη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά για την Κρητική σχολή 3 Τεχνοτροπία 5 Εικόνες.9 Πηγές, συνεργασία, επικοινωνία 13 2 Γενικά για την Κρητική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.204, Fax 210-72.72.210, e-mail: contact@ecclesia.gr Πρωτ. 6090 Αριθμ. ΑΘΗΝΗΣΙ 11

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

Ἔβαλα τήν πολυθρόνα στήν κατάλληλη θέση: μπρός στό παράθυρο. Κάθε. χρόνο, τέτοια μέρα, κάθομαι σέ αὐτήν τήν πολυθρόνα. Κάθε χρόνο, τέτοια

Ἔβαλα τήν πολυθρόνα στήν κατάλληλη θέση: μπρός στό παράθυρο. Κάθε. χρόνο, τέτοια μέρα, κάθομαι σέ αὐτήν τήν πολυθρόνα. Κάθε χρόνο, τέτοια Ἀριστείδης Ἀντονάς: Η Α ΡΑΧΝΗ Ἔβαλα τήν πολυθρόνα στήν κατάλληλη θέση: μπρός στό παράθυρο. Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα, κάθομαι σέ αὐτήν τήν πολυθρόνα. Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα, παρατηρῶ πρός τό δρόμο. Τηρῶ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

«Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές»

«Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές» ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ «Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές» W. kandinsky Το χρώμα είναι αναπόσπαστα δεμένο με ότι βλέπουμε γύρω μας. Από τον γύρω

Διαβάστε περισσότερα

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας)

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) (Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) Τ ρ ι ώ δ ι ο Η περίοδος αυτή πήρε το όνομα της από

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Ὁμιλία Στόν Τίμιο καί Ζωοποιό Σταυρό Τοῦ Ἁγίου ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ τοῦ Παλαμᾶ

Ὁμιλία Στόν Τίμιο καί Ζωοποιό Σταυρό Τοῦ Ἁγίου ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ τοῦ Παλαμᾶ Ὁμιλία Στόν Τίμιο καί Ζωοποιό Σταυρό Τοῦ Ἁγίου ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ τοῦ Παλαμᾶ Πηγή: http://www.imkby.gr/greek/sarakosti/passionweek/thursday/thurs_2.htm (...) Ὁ Παῦλος καυχᾶται γιά τόν Σταυρό καί λέει, ὅτι δέν γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

Μητροπολιτικός Ναός ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Παραλιμνίου ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ

Μητροπολιτικός Ναός ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Παραλιμνίου ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Μητροπολιτικός Ναός ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Παραλιμνίου ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Ο Μητροπολιτικός Ναός της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας - Αμμοχώστου είναι αφιερωμένος στον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

>.. - i V. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ ;ΐ \ i- ψ,. V.. ' ν' . V . > ' > : ' >7' . ίέ ι;κ ί ν.

>.. - i V. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ ;ΐ \ i- ψ,. V.. ' ν' . V . > ' > : ' >7' . ίέ ι;κ ί ν. . ίέ ι;κ ί ν. f >.. - i V. ;ΐ \ i i ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ 026000265336 i- ψ,. Ϊ 1». ί 1 ι ] Iτ I V.. ' ν' ;. V! 1 ] * /.. > ' > : ' >7' ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ ΚΑΤΣΕΛΑΚΗ JJ Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟ Υ Μ ΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες Χρωμάτων. 1 ο ΕΠΑ.Λ. Ιλίου / 5 ο ΣΕΚ Γ Αθήνας

Ιδιότητες Χρωμάτων. 1 ο ΕΠΑ.Λ. Ιλίου / 5 ο ΣΕΚ Γ Αθήνας Ιδιότητες Χρωμάτων Στοιχεία Σύνθεσης 1 ο ΕΠΑ.Λ. Ιλίου / 5 ο ΣΕΚ Γ Αθήνας Χατζηγιαννάκη Βασιλική Ιδιότητες Χρωμάτων Κόκκινο Μπλε Κίτρινο Πράσινο Γκρι Μαύρο Άσπρο Κόκκινο Απαλό κόκκινο δείχνει χαρά, σεξουαλικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου Οι επιπτώσεις της Αναλήψεως Η μεγίστη εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου μας, αγαπητοί μου αδελφοί, την οποία εορτάζουμε σήμερα, αποτελεί το αποκορύφωμα των

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά.

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά. ΔΕ2:ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ:ΛΑΤΡΕΙΑ Οι μαθητές/μαθήτριες να: - διακρίνουν τη λατρεία ως συστατικό στοιχείο της θρησκευτικότητας, - συνδέουν τους λατρευτικούς κύκλους της Ορθόδοξης λατρείας με την καθημερινότητά.

Διαβάστε περισσότερα

Θεός και Φύση Θρησκεία και οικολογία. Το περιβάλλον στην εικονογραφία

Θεός και Φύση Θρησκεία και οικολογία. Το περιβάλλον στην εικονογραφία Θεός και Φύση Θρησκεία και οικολογία Το περιβάλλον στην εικονογραφία Το θέμα της ομάδας μας είναι «Το περιβάλλον στην εικονογραφία» Eικόνες της Εκκλησίας που δείχνουν την έντονη σύνδεση της με τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ

Περιεχόμενα ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ Περιεχόμενα Πρόλογος Α ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ Ἀντιφώνηση κατά τό μικρό μήνυμα ἀνακοίνωση τῆς ἐκλογῆς Χειροτονητήριος λόγος τοῦ Ἐψηφισμένου Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Προσφώνηση

Διαβάστε περισσότερα

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της Η δημιουργία του ανθρώπου Θεϊκή προέλευση του ανθρώπου Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της θάλασσας,

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου

Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου Αθηνά Σχινά Το εικαστικό «περιβάλλον» του Χρήστου Παπανικολάου Η αγιογραφία, στην ελληνορθόδοξη παράδοση, είναι γνωστό πως έχει μεγάλη ιστορία, η οποία περιλαμβάνει σημαντικά έργα απ όλες της τις περιόδους.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού 72. Το προοίμιο που ακολουθεί χρησιμοποιείται στις Λειτουργίες που είτε δεν Θεέ παντοδύναμε και αιώνιε, Δι αυτού ευδόκησες να αποκαταστήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη» Πειραιῶς

Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη» Πειραιῶς ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΟΣ «ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟΣ» Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη»

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 of 5 14/4/2014 12:35 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 14-4-2014 Ερώτηση παρακίνησης: 1 Τα Χριστούγεννα η Εκκλησία γιορτάζει: τη Θεία Ενανθρώπηση τη Θεία Ευχαριστία τη Βάπτιση του Χριστού Ερώτηση παρακίνησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΕΠΙ ΣΚΟΠΟΝ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΟ ΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΕΠΙ ΣΚΟΠΟΝ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΟ ΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΕΠΙ ΣΚΟΠΟΝ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΟ ΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Τό ἐπί σκοπόν ρυθμιζόμενο τά τῆς κοινωνίας πόσοι σήμερα τό γνωρίζουν ὅτι εἶναι ὡς τό σπουδαιότερον ἐκεῖνο λειτουργικό ὄργανον, ὄργανον λειτουργικόν,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία

Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία Τα Μετέωρα είναι ένα σύμπλεγμα από τεράστιους σκοτεινόχρωμους βράχους από ψαμμίτη οι οποίοι υψώνονται έξω από την Καλαμπάκα,

Διαβάστε περισσότερα

Ἐνημερωτική ἔκδοση. Μιά σύντοµη εἰσαγωγή περί Πνευµατισµοῦ, Τῶν κειµένων τοῦ Θείου Φωτός, καί. Τοῦ Πνευµατιστικοῦ Ὁµίλου Ἀθηνῶν «Τό Θεῖον Φῶς»

Ἐνημερωτική ἔκδοση. Μιά σύντοµη εἰσαγωγή περί Πνευµατισµοῦ, Τῶν κειµένων τοῦ Θείου Φωτός, καί. Τοῦ Πνευµατιστικοῦ Ὁµίλου Ἀθηνῶν «Τό Θεῖον Φῶς» Ἐνημερωτική ἔκδοση Μιά σύντοµη εἰσαγωγή περί Πνευµατισµοῦ, Τῶν κειµένων τοῦ Θείου Φωτός, καί Τοῦ Πνευµατιστικοῦ Ὁµίλου Ἀθηνῶν «Τό Θεῖον Φῶς» ΠΝΕΥΜΑΤΙΣΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΑΘΗΝΩΝ «ΤΟ ΘΕΙΟΝ ΦΩΣ» Πρώτη ἔκδοση: Ἀθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΒΕΛΓΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ SCHAERBEEK 293, rue du Progrès - 1030 Schaerbeek. Email: paroisse.schaerbeek@gmail.com Τηλ. : 02-201.19.38. Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 Συγγραφέας: dimdom 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΦΑΚΟΙ Τό φῶς ἀπό τά κοντινά ἀντικείμενα συγκλίνει πίσω ἀπό τό φακό, στό ἐπίπεδό

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου - Ἡ θριαμβευτική εἴσοδος στά Ἰεροσόλυμα

Ἡ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου - Ἡ θριαμβευτική εἴσοδος στά Ἰεροσόλυμα ΜΑΘΗΜΑ 26ο Ἐπίκαιρο Ἡ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου - Ἡ θριαμβευτική εἴσοδος στά Ἰεροσόλυμα Πλησιάζει ἡ μεγαλύτερη γιορτή τῆς πίστης μας, τό Πάσχα. Ξέρετε, παιδιά, τί σημαίνει «Πάσχα»; Εἶναι ἑβραϊκή λέξη καί σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ Νέου Ἔτους, Συμεὼν ὁσίου τοῦ Στυλίτου, τῶν Ἁγίων 40 Γυναικῶν, Ἀμμοῦν Διακόνου Ἑσπερινός-Παράκληση 18:00-19:00 06:30-08:30 2 4 6 8 Μάμαντος Μεγαλομάρτυρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 3. Μετάλλια Ευδοκίμου Υπηρεσίας τεμάχια 160 4. Μετάλλια Αξίας και Τιμής

Διαβάστε περισσότερα

Julia Hayes. Ἱστοσελίδα: Τηλ: Κινητό:

Julia Hayes. Ἱστοσελίδα:    Τηλ: Κινητό: Ikonographics 2 Κάθε εἰκόνα που ζωγραφίζω εἶναι μοναδικὴ καὶ ἔργο προσευχῆς καὶ ἀγάπης. Οἱ τιμὲς τῶν εἰκόνων εἶναι ἀνάλογες μὲ τὸ μέγεθος καὶ τὸ περιεχόμενό τους. Γιὰ παραγγελίες ἢ περισσότερες πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 9: Το βιβλίο της Αποκάλυψης: Α μέρος Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα