Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού Μη-Μικροκυτταρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού Μη-Μικροκυτταρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς"

Transcript

1 62 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 8, Τεύχος 1-2, Ιανουάριος - Ιούνιος 2009 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού Μη-Μικροκυτταρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς Α.Γ. Πάλλης 1, Λ. Βαμβακάς 2, Α. Καραμπεάζης 2, Β. Γεωργούλιας 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Περισσότερες από το 50% των περιπτώσεων μη-μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα (ΜΜΚΠ) xxxxxx διαγιγνώσκονται σε ασθενείς ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών και περίπου το 30-40% σε ασθενείς xxxxxxxxx ηλικίας μεγαλύτερης των 70 ετών. Παρά αυτή την σημαντική επίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα στους ηλικιωμένους ασθενείς, ελάχιστες κλινικές μελέτες είναι σχεδιασμένες ειδικά για αυτόν τον πληθυσμό. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς αποτελούν έναν ειδικό πληθυσμό, στον οποίο η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας αποτελεί πρόκληση, δεδομένου ότι παρατηρείται μια προοδευτική έκπτωση στην λειτουργία διαφόρων οργάνων, η οποία μπορεί να επηρεάσει την ανοχή της αντινεοπλασματικής θεραπείας. Στόχος της παρούσας μελέτης αποτελεί η ανασκόπηση όλων των σύγχρονων δεδομένων σχετικά με την αντιμετώπιση του εκτεταμένου/μεταστατικού ΜΜΚΠ, σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η μονοθεραπεία με κάποιο νεώτερο παράγοντα (vinorelbine, gemcitabine, docetaxel) αποτελεί τη θεραπεία επιλογής στους ηλικιωμένους ασθενείς με ΜΜΚΠ, με βάση τα αποτελέσματα τυχαιοποιημένων μελετών. Ωστόσο, μελέτες φάσης ΙΙ και αναδρομικές υπο-αναλύσεις υποστηρίζουν ότι η χορήγηση συνδυασμένης θεραπείας με βάση παράγωγα της πλατίνης είναι εφικτή σε επιλεγμένους ηλικιωμένους ασθενείς με εκτεταμένο/μεταστατικό ΜΜΚΠ, ωστόσο τέτοιες αναδρομικές αναλύσεις πιθανόν να πάσχουν από προβλήματα μεροληψίας στην επιλογή των ασθενών. Είναι προφανές ότι είναι αναγκαίος ο σχεδιασμός συγκεκριμένων προοπτικών μελετών, ειδικά για τους ηλικιωμένους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, έτσι ώστε να δημιουργηθούν κατευθυντήριες θεραπευτικές γραμμές για αυτό τον ιδιαίτερο πληθυσμό. Βήμα Κλινικής Ογκολογίας 2009, 8 (1-2): Λέξεις Κλειδιά: μη-μικροκυτταρικός καρκίνος πνεύμονα, ηλικιωμένοι ασθενείς, εκτεταμένος/μεταστατικός ΜΜΚΠ Εισαγωγη Ο μη-μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα 1 Elderly Task Force, European Organization for Research and Treatment of Cancer (EORTC), 2 Παθολογική Ογκολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Κρήτη Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Αθανάσιος Πάλλης, Πανεπιστημιακή Παθολογική-Ογκολογική Κλινική, Παν/κό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Βούτες 71110, Ηράκλειο, Κρήτη. Τηλ.: , Fax: , (ΜΜΚΠ) αντιπροσωπεύει το 80% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα και παραμένει η κύρια αιτία οφειλόμενου στον καρκίνο θανάτου, και στους άνδρες και στις γυναίκες, στο Δυτικό κόσμο 1. Ως αποτέλεσμα του αυξημένου προσδόκιμου επιβίωσης, η επίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα στον ηλικιωμένο πληθυσμό αυξάνεται. Περίπου 50% των περιπτώσεων ΜΜΚΠ αφορούν ασθενείς μεγαλύτερους από 65 έτη, ενώ 30-40% των περιπτώσεων εντοπίζεται σε ασθενείς μεγαλύτερους

2 Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού. Μη-Μικροκυττρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς 63 από 70 έτη 2. Τα στοιχεία από την βάση δεδομένων SEER [Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) registry] υποστηρίζουν ότι η διάμεση ηλικία διάγνωσης στους ασθενείς με ΜΜΚΠ είναι 69 έτη 3. Με βάση τις παρατηρήσεις αυτές, είναι σαφές ότι ο ΜΜΚΠ αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας στους ηλικιωμένους. Το χρονικό σημείο στο οποίο ένας ενήλικος θεωρείται «ηλικιωμένος» δεν έχει καθοριστεί με σαφήνεια. Συνήθως, τα 70 έτη θεωρούνται σημείο αναφοράς το οποίο χρησιμοποιείται στις κλινικές μελέτες 4. Με βάση την διαθέσιμη βιβλιογραφία, μια σειρά από σχετιζόμενες με την ηλικία φυσιολογικές αλλαγές παρατηρούνται, περίπου στην ηλικία των 70 ετών, οι οποίες αυξάνουν και των κίνδυνο εμφάνισης παρενεργειών από την αντινεοπλασματική θεραπεία 4. Για το λόγο αυτό η ηλικία των 70 ετών θεωρείται ως σημείο αναφοράς. Παρά την υψηλή επίπτωση του ΜΜΚΠ στον ηλικιωμένο πληθυσμό, οι ηλικιωμένοι ασθενείς συχνά δεν αντιπροσωπεύονται επαρκώς στις κλινικές μελέτες που αξιολογούν τις νέες αντικαρκινικές θεραπείες 5. Πράγματι, στατιστικά σημαντική υπο-αντιπροσώπευση ηλικιωμένων ασθενών σημειώθηκε σε όλες τις μελέτες έγκρισης αντινεοπλασματικών θεραπειών, με την εξαίρεση των ορμονικών θεραπειών για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Αυτή η υπο-αντιπροσώπευση ήταν περισσότερο έντονη για τους ασθενείς ηλικίας 70 ετών ή περισσότερο 6. Kατά συνέπεια είναι δύσκολο να προταθούν «κατευθυντήριες οδηγίες» (guide-lines) βασιζόμενες σε ενδείξεις (evidence-based) για την θεραπεία αυτής της κατηγορίας ασθενών. Επομένως οι ηλικιωμένοι, συχνά υπο-θεραπεύονται ή λαμβάνουν θεραπείες που δεν έχουν εξεταστεί στα πλαίσια σχετικών κλινικών δοκιμών. Επιπλέον, η πιθανότητα χορήγησης οποιουδήποτε είδους θεραπείας, και ιδιαίτερα χημειοθεραπείας, έναντι του ΜΜΚΠ, μειώνεται σημαντικά με την πρόοδο της ηλικίας Πιθανές εξηγήσεις για το φαινόμενο αυτό, αποτελούν η πεποίθηση ότι οι ηλικιωμένοι ασθενείς είναι γενικά ανίκανοι να ανεχθούν τις τοξικότητες της θεραπείας και οι περιορισμένες προσδοκίες για μακροπρόθεσμα οφέλη εκ μέρους των θεραπόντων ιατρών, των ασθενών, ή του οικογενειακού περιβάλλοντος των ασθενών. Μια συστηματική μελέτη των εμποδίων στη στρατολόγηση ηλικιωμένων ασθενών στις κλινικές μελέτες αντινεοπλασματικών θεραπειών ανέδειξε εμπόδια σχετικά με το ερευνητικό πρωτόκολλο της μελέτης (π.χ. κριτήρια ένταξης με περιορισμούς σχετικούς με την ύπαρξη συνοδών νοσημάτων) και εμπόδια σχετικά με τους θεράποντες ιατρούς (π.χ. η αντίληψη ότι ο ασθενής δεν θα ήταν σε θέση να ανεχτεί τη θεραπεία λόγω των συνοδών νοσημάτων και της προχωρημένης ηλικίας) 11. Επιπλέον, εμπόδια από την πλευρά των ασθενών έχουν αναφερθεί, όπως η δυσκολία πρόσβασης στα νοσηλευτικά ιδρύματα που διεξάγονται οι μελέτες, η έλλειψη επαρκούς πληροφόρησης για τη διαθεσιμότητα των κλινικών μελετών και η ανάγκη των ασθενών αυτών να έχουν τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος ιατρού τους για να συμμετέχουν σε μια κλινική μελέτη 12,13. Σκοπός της συγκεκριμένης ανασκόπησης είναι να παρουσιάσει τα σύγχρονα δεδομένα σχετικά με την θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού (στάδιο ΙΙΙΒ/IV) ΜΜΚΠ σε ηλικιωμένους ασθενείς. Μεθοδος Έγινε αναζήτηση στη βάση δεδομένων «Medline» για μελέτες που δημοσιεύθηκαν το διάστημα από 1/1998 έως τον 3/2009. Ως κριτήρια αναζήτησης (keywords) χρησιμοποιήθηκαν οι λέξεις «χημειοθεραπεία» (chemotherapy), «καρκίνος του πνεύμονα» (lung cancer), «μη-μικροκυτταρικός καρκίνος-πνεύμονα» (non-small cell lung cancer) και «ηλικιωμένοι» (elderly). Η αναζήτηση περιορίστηκε σε άρθρα που γράφτηκαν στην αγγλική γλώσσα. Οι μελέτες με υπο-ανάλυση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας σε ηλικιωμένους ασθενείς και αναδρομικές μελέτες που συνέκριναν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας σε ηλικιωμένους ασθενείς με τους αντίστοιχους μη-ηλικιωμένους, συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση. Μόνο δεδομένα από μελέτες φάσης ΙΙΙ και τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙ συμπεριλήφθησαν. Επίσης εκτεταμένη αναζήτηση διεξήχθει και στους τόμους περιλήψεων διεθνών συνεδρίων (World Conference on Lung Cancer, European Society of Medical Oncology Annual Congress, American Society of Clinical Oncology Annual Meeting, European Lung Cancer Conference). Αποτελεσματα Θεραπεια 1 ης γραμμης Μονοθεραπεία έναντι υποστηρικτικής αγωγής Το θέμα της μονοθεραπείας (single agent chemotherapy) έναντι της καλύτερης υποστηρικτικής αγωγής (best supportive care, BSC) στους ηλικιωμένους ασθενείς με προχωρημένο/μεταστατικό ΜΜΚΠ έχει απαντηθεί από μία τυχαιοποιημένη Ιταλική μελέτη φάσης ΙΙΙ (Elderly Lung Cancer Vinorelbine Italian Group Study, ELVIS) (14). Αυτή η μελέτη περιέλαβε 154 ηλικιωμένους ασθενείς ( 70 ετών) οι οποίοι τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν καλύτερη υποστηρικτική αγωγή ή vinorelbine 30mg/m2 τις ημέρες 1 και 8. Μετά από ένα

3 64 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 8, Τεύχος 1-2, Ιανουάριος - Ιούνιος 2009 διάμεσο διάστημα παρακολούθησης 57 εβδομάδων, διαπιστώθηκε ένα στατιστικά σημαντικό πλεονέκτημα επιβίωσης υπέρ του σκέλους της vinorelbine (p=0.03). Η διάμεση επιβίωση ήταν 21 εβδομάδες για το σκέλος της υποστηρικτικής αγωγής και 28 εβδομάδες για το σκέλος της vinorelbine. Το ποσοστό επιβίωσης στους 6 και 12 μήνες στο σκέλος ελέγχου ήταν 41% και 14%, αντίστοιχα, έναντι 55% και 32%, αντίστοιχα, στο σκέλος της vinorelbine. Μόνο πέντε ασθενείς διέκοψαν τη θεραπεία λόγω τοξικότητας και δεν υπήρξε κανένας σχετικός με την θεραπεία θάνατος. Η θεραπεία με vinorelbine είχε σαν αποτέλεσμα επίσης την βελτίωση της ποιότητας ζωής 14. Επιλογή μονοθεραπείας Με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης ELVIS, οι επόμενες μελέτες προσπάθησαν να καθορίσουν ποιος χημειοθεραπευτικός παράγοντας αποτελεί τη βέλτιστη επιλογή για τη θεραπεία των ηλικιωμένων ασθενών. Μια πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη φάσης ΙΙΙ συνέκρινε τη θεραπεία με docetaxel (60 mg/m 2, την ημέρα 1, κάθε 21 ημέρες) με τη θεραπεία με vinorelbine (25 mg/m 2, ημέρες 1 και 8, κάθε 21 ημέρες), σε 182 ασθενείς με ΜΜΚΠ ηλικίας 70 ετών 15. H διάμεση επιβίωση, η οποία αποτελούσε τον πρωτεύοντα στόχο της μελέτης, ήταν αριθμητικά, αλλά όχι στατιστικά, μεγαλύτερη στο σκέλος που έλαβε docetaxel (14.3 μήνες έναντι. 9.9 μηνών, p =0.138). Όλοι οι δευτερεύοντες στόχοι της μελέτης και συγκεκριμένα, η επιβίωση χωρίς πρόοδο νόσου (5.5 μήνες vs 3.1 μήνες, p<0.001) και το ποσοστό ανταπόκρισης (22.7% vs 9.9% p=0.019) ήταν σημαντικά καλύτερα στο σκέλος που έλαβε docetaxel. Σημαντικά μεγαλύτερη επίπτωση ουδετεροπενίας παρατηρήθηκε στο σκέλος που έλαβε docetaxel (docetaxel: 82.9% έναντι vinorelbine: 69.2%, p= 0.031). Όλες οι άλλες τοξικότητες ήταν ήπιες και καλά ανεκτές. Μονοθεραπεία έναντι μη-πλατινούχων συνδυασμών Δύο τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ μελέτησαν εάν η συνδυασμένη θεραπεία προσφέρει κάποιο περαιτέρω θεραπευτικό όφελος συγκριτικά με την μονοθεραπεία ως θεραπεία 1 ης γραμμής σε ηλικιωμένους ασθενείς με ΜΜΚΠ. Εντούτοις, τα αποτελέσματα τους είναι αντικρουόμενα και δεν είναι σαφές εάν η συνδυασμένη θεραπεία προσφέρει οποιοδήποτε όφελος έναντι της μονοθεραπείας. Μια Ιταλική συνεργατική ομάδα [South Italian Cooperative Oncology Group (SICOG)] παρουσίασε τα αποτελέσματα μιας τυχαιοποιημένης μελέτης που συνέκρινε τη μονοθεραπεία με vinorelbine (30mg/m 2 ημέρες 1 και 8, κάθε 21 ημέρες) έναντι του συνδυασμού vinorelbine/gemcitabine (vinorelbine: 30mg/m 2, gemcitabine 1200 mg/m 2 και τα δύο φάρμακα ημέρες 1 και 8, κάθε 21 ημέρες) 16,17. Το αρχικά υπολογισμένο μέγεθος δείγματος ήταν 120 ασθενείς ανά σκέλος, αλλά μια πρόδρομη ανάλυση της μελέτης έγινε όταν εντάχθηκαν οι πρώτοι 60 ασθενείς ανά σκέλος. Η μελέτη ολοκληρώθηκε πρόωρα όταν τα αποτελέσματα από την πρόδρομη ανάλυση ανέδειξαν ένα σημαντικό όφελος επιβίωσης για το σκέλος της συνδυασμένης θεραπείας (διάμεση επιβίωση: 29 εβδομάδες) έναντι του σκέλους μονοθεραπείας (διάμεση επιβίωση: 18 εβδομάδες). Τα εκτιμώμενα (estimated) ποσοστά επιβίωσης στους 6 και 12 μήνες ήταν 56% και 30% στο σκέλος της συνδυασμένης θεραπείας, έναντι 32% και 13% στο σκέλος της μονοθεραπείας (p < 0.01). Στην ανάλυση πολλαπλών μεταβλητών Cox (multivariate Cox analysis), μετά από στατιστική διόρθωση (adjustment) για το στάδιο της νόσου, της φυσικής κατάστασης (ECOG performance status), τον ιστολογικό τύπο, την κλίμακα Charlson, και την απώλεια βάρους, ο σχετικός κίνδυνος θανάτου στο σκέλος της συνδυασμένης θεραπείας συγκριτικά με το σκέλος της μονοθεραπείας ήταν 0.48 (διάστημα εμπιστοσύνης 95%: 0.29 έως 0.79, p <0.01). Επιδείνωση των συμπτωμάτων και της ποιότητας ζωής ήταν πιθανότερο να εμφανιστεί στο σκέλος της μονοθεραπείας (6 μήνες χωρίς επιδείνωση συμπτωμάτων και ποιότητας ζωής: 43% εναντίον 22% για τα σκέλη της συνδυασμένης θεραπείας και της μονοθεραπείας, αντίστοιχα). Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο σκελών σε ότι αφορά την τοξικότητα. Εντούτοις, μια πολύ μεγαλύτερη τυχαιοποιημένη μελέτη παρουσίασε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Η μελέτη Multicenter Italian Lung Cancer in the Elderly phase III trial (MILES) 18 σύγκρινε τη χορήγηση είτε vinorelbine (30mg/m 2 ) είτε gemcitabine (1200mg/m 2 ), (και τα δύο φάρμακα χορηγούνταν τις ημέρες 1 και 8, κάθε 21 ημέρες), με τον συνδυασμό vinorelbine/ gemcitabine (vinorelbine: 25mg/m 2 gemcitabine 1000 mg/m 2 και τα δύο φάρμακα τις ημέρες 1 και 8, κάθε 21 ημέρες). Από 698 ασθενείς ( 70 χρονών), 233 ασθενείς έλαβαν vinorelbine, 233 gemcitabine, και 232 ασθενείς έλαβαν τον συνδυασμό. Δεν υπήρξε καμία διαφορά στην σύγκριση μεταξύ κάθε σκέλους μονοθεραπείας με το σκέλος της συνδυασμένης θεραπείας σε ότι αφορά το διάστημα «ελεύθερης προόδου νόσου επιβίωσης» (Progression Free Survival) και της συνολικής επιβίωσης. Η διάμεση επιβίωση ήταν 36 εβδομάδες και 28 εβδομάδες για τα σκέλη της vinorelbine και gemcitabine, αντίστοιχα, ενώ η εκτιμώμενη (estimated) ενός έτους επιβίωση ήταν 38% και 28% για το δύο σκέλη μονοθεραπείας, αντίστοιχα. Για τους ασθενείς στο σκέλος συνδυασμού, η διάμεση

4 Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού. Μη-Μικροκυττρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς 65 επιβίωση ήταν 30 εβδομάδες, και η εκτιμώμενη ενός έτους επιβίωση 30%. Η τοξικότητα ήταν αποδεκτή μεταξύ όλων των σκελών της μελέτης. Η απόκλιση μεταξύ των SICOG (17) και MILES 18 μελετών θα μπορούσε να οφείλεται σε διαφορές σχετικά με το δείγμα ασθενών. Μια ενδιαφέρουσα ωστόσο παρατήρηση αποτελεί το γεγονός, ότι στη μελέτη SICOG παρατηρήθηκε πολύ μικρή διάμεση επιβίωση για τους ασθενείς που έλαβαν μονοθεραπεία με vinorelbine. Η διάμεση επιβίωση 18 εβδομάδων που αναφέρεται σε αυτή τη μελέτη 17 είναι εντυπωσιακά χαμηλότερη από τις 28 εβδομάδες διάμεσης επιβίωσης που αναφέρονται για τη μονοθεραπεία με vinorelbine σε μελέτες φάσης ΙΙΙ σε ηλικιωμένους ασθενείς 14,18 και είναι παρόμοια με αυτήν που αναφέρεται για το σκέλος της υποστηρικτικής αγωγής στη μελέτη ELVIS 14. Μια πρόσφατα δημοσιευμένη μετανάλυση αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα και την τοξικότητα των συνδυασμών gemcitabine με κάποιον τρίτης γενιάς χημειοθεραπευτικό παράγοντα έναντι μονοθεραπείας σε ηλικιωμένους ασθενείς με ΜΜΚΠ 19. Ενώ το ποσοστό ανταπόκρισης ήταν σημαντικά υψηλότερο υπέρ της συνδυασμένης θεραπείας (συνδυασμένη θεραπεία έναντι μονοθεραπείας HR: 0.65, p<0.001) υπήρξε μόνο μια τάση προς υψηλότερη επιβίωση υπέρ της συνδυασμένης θεραπείας (HR: 0.78, p=0.169). H τοξικότητα που παρατηρήθηκε δεν ήταν σημαντικά διαφορετική μεταξύ των δύο σκελών, με την εξαίρεση της θρομβοκυτοπενίας που ήταν υψηλότερη στο σκέλος του συνδυασμού. Μονοθεραπεία έναντι συνδυασμών με βάση παράγωγα πλατίνης Ο συνδυασμός docetaxel/cisplatin συγκρίθηκε με τη μονοθεραπεία με docetaxel monotherapy στα πλαίσια μιας τυχαιοποιημένης μελέτης φάσης ΙΙΙ ως θεραπεία 1 ης γραμμής σε ηλικιωμένους ασθενείς με ΜΜΚΠ 20. Οι ασθενείς που εντάχθηκαν ήταν 70 χρονών και τυχαιοποιήθηκαν για να λάβουν είτε docetaxel/cisplatin (docetaxel 20 mg/m 2, cisplatin 25 mg/m 2, τις ημέρες 1, 8, 15) είτε docetaxel (25 mg/m 2, τις ημέρες 1, 8, 15, κάθε 28 ημέρες). Το υπολογισμένο μέγεθος δειγμάτος ήταν 115 ασθενείς ανά σκέλος, αλλά η μελέτη έκλεισε πρόωρα μετά από την τυχαιοποίηση μόνο 63 ασθενών ανά σκέλος, όταν τα αποτελέσματα μιας προγραμματισμένης πρόδρομης ανάλυσης έδειξαν ότι ο συνδυασμός docetaxel/cisplatin μπορεί να παρουσιάζει πλεονέκτημα επιβίωσης για την υποομάδα ασθενών ηλικίας χρονών. Ο πρόωρος τερματισμός της μελέτης βάσει των αποτελεσμάτων μιας πρόδρομης ανάλυσης δυσχεραίνει την ερμηνεία των παρατηρηθέντων αποτελεσμάτων. Η cisplatin σε συνδυασμό με κάποιον νεότερο (vinorelbine, gemcitabine, docetaxel, paclitaxel) παράγοντα προσφέρει ένα μικρό όφελος επιβίωσης ως θεραπεία 1 ης γραμμής, σε σύγκριση με τους συνδυασμούς carboplatin-νεότερων παραγόντων 21. Ωστόσο η carboplatin έχει ηπιότερο προφίλ τοξικότητας σε σύγκριση με τη cisplatin, (από την άποψη της ναυτίας, του εμετού και της νεφρικής τοξικότητας) 21. Έτσι η χρήση carboplatin καθιστά εφικτή τη θεραπεία με βάση τα παράγωγα πλατίνης (platinum-based therapy) στους ηλικιωμένους ασθενείς, οι οποίοι, λόγω των καρδιοπνευμονικών συνοδών νοσημάτων και της νεφρικής ανεπάρκειας, δεν είναι κατάλληλοι για τη χορήγηση cisplatin. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη το αναμφισβήτητο πρακτικό πλεονέκτημα της carboplatin από την άποψη της ευκολίας της χορήγησης, θα μπορούσε να υποστηριχτεί ότι το μικρό όφελος που επιτυγχάνεται με τη cisplatin συγκριτικά με την carboplatin δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει την καθημερινή χρήση της cisplatin στην κλινική πρακτική. Μια τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης ΙΙΙ συνέκρινε την χορήγηση gemcitabine με το συνδυασμό gemcitabine/ carboplatin ως θεραπεία 1 ης γραμμής για τους ασθενείς με ΜΜΚΠ 22. Μια προσχεδιασμένη ανάλυση με βάση την ηλικία έδειξε ότι τόσο οι νέοι όσο και ηλικιωμένοι ( 70 ετών, n=121) ασθενείς παρουσίασαν όφελος επιβίωσης με τη χορήγηση της συνδυασμένης θεραπείας. Αν και το όφελος αυτό ήταν σημαντικό μόνο για τους νέους ασθενείς (<70 έτη) (p=0.03), οι ηλικιωμένοι ασθενείς παρουσίασαν επίσης μια τάση για αυξημένη επιβίωση στο σκέλος της συνδυασμένης θεραπείας (p=0.2) 22. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς παρουσίασαν περισσότερη αιματολογική τοξικότητα συγκριτικά με τους νεώτερους ασθενείς. Επιπλέον, μια υποανάλυση με βάση την ηλικία, μιας τυχαιοποιημένης μελέτης που συνέκρινε τη μονοθεραπεία με paclitaxel έναντι του συνδυασμού paclitaxel/carboplatin έδειξε ότι οι ηλικιωμένοι ασθενείς αποκόμισαν όφελος από τη συνδυασμένη θεραπεία (διάμεση επιβίωση, μονοθεραπεία έναντι συνδυασμού: 5.8 μήνες vs 8.0 μήνες p=μη-σημαντικό) 23. Είναι πιθανό ότι η έλλειψη στατιστικής σημαντικότητας σε αυτή, όπως και στην προηγούμενη μελέτη συσχετίζεται με το μικρό αριθμό ασθενών. (Πίνακας 1) Συνδυασμένη θεραπεία με βάση παράγωγα πλατίνης Μολονότι η συνδυασμένη θεραπεία με βάση τα παράγωγα πλατίνης (platinum-based therapy) αποτελεί την θεραπεία αναφοράς 24 στην αντιμετώπιση του εκτεταμένου/μεταστατικού ΜΜΚΠ στο γενικό πληθυσμό, δεν έχουν διεξαχθεί μελέτες ειδικά σχεδιασμένες για ηλικιωμένους ασθενείς. Εντούτοις, έχουν διεξαχθεί αρκετές αναδρομικές υποαναλύσεις τυχαιοποιημένων μελετών με βάση την ηλικία (Πίνακας 1) και όλες δεί-

5 66 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 8, Τεύχος 1-2, Ιανουάριος - Ιούνιος 2009 χνουν ότι οι παράγοντες έκβασης, δηλαδή το ποσοστό ανταπόκρισης, το διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου και η συνολική επιβίωση, δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ηλικιακών ομάδων 22,23, Επιπλέον, δύο μελέτες παρατήρησαν μεγαλύτερο διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου 22,29 και μεγαλύτερο ποσοστό επιβίωσης στα 2 έτη 26 για τον ηλικιωμένο πληθυσμό. Όσον αφορά την σοβαρή τοξικότητα ( grade ΙΙΙ), μερικές μελέτες αναφέρουν υψηλότερη συχνότητα στους ηλικιωμένους ασθενείς 22,25,28,30,31 ενώ άλλες όχι 26;27;29. Τέλος, μια υποανάλυση με βάση την ηλικία, για τους ηλικιωμένους ασθενείς που μετείχαν σε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ που συνέκρινε την εβδομαδιαία χορήγηση του συνδυασμού paclitaxel/carboplatin με την καθιερωμένη χορήγηση του συνδυασμού κάθε 3 εβδομάδες αναφέρει παρόμοια αποτελέσματα και για τα δύο σχήματα χορήγησης στον ηλικιωμένο πληθυσμό, αν και η εβδομαδιαία χορήγηση είχε ένα ευνοϊκότερο προφίλ τοξικότητας 32. Πρέπει να τονιστεί ότι τα παραπάνω στοιχεία βασίζονται σε αναδρομικές αναλύσεις που πάσχουν εγγενώς από προβλήματα επιλογής (selection bias) λόγω της ένταξης σε κλινικές μελέτες μόνο εκείνων των ηλικιωμένων ασθενών που θεωρούνται από το θεράποντα ιατρό τους ότι είναι σε θέση να ανεχτούν την τοξικότητα της κυτταροτοξικής χημειοθεραπείας. Συνεπώς οποιαδήποτε γενίκευση αυτών των αποτε- Πίνακα 1. Αναδρομικές μελέτες συνδυασμένης θεραπείας με βάση πλατινούχα οι οποίες συγκρίνουν τα αποτελέσματα της θεραπείας μεταξυ νεότερων και ηλικιωμένων ασθενών Μελέτη Nο ασθενών Θεραπεία ΠΑ (%) ΔΠΝ (mo) Sederholm et al (22) Lilenbaum et al (23) Langer et al (25) Langer et al (26) Kelly et al (27) Belani et al (28) < 65 years old 65 years old Hensing et al (29) Goto et al (30) Ansari et al (31) Carbo/CMB vs GMB 18.6% 22.1% PCL vs Carbo/PCL CDDP/PCL (135mg/m 2 or 250 mg/m 2 ) vs VP/CDDP CCDP/PCL vs CDDP/GMB vs CDDP/TXT vs Carbo/PCL CDDP/VNB or Carbo/PCL CDDP/TXT vs Carbo/TXT vs CDDP/VNB Carbo/PCL for 4 cycles vs until progression CDDP/CPT vs Carbo/PCL vs CDDP/GMB vs CDDP/VNB Carbo/GMB vs PCL/GMB vs Carbo/PCL 15*; 28** 21*; 36** p-value ΟΕ (mo) p-value NR *; 9.0** 5.8*; 8.0** vs vs vs % 48% 61% 46% (1-έτους επιβίωση) ΠΑ=ποσοστό ανταπόκρισης, ΔΠΝ= διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου, ΟΕ=ολική επιβίωσηl, NR=not reported, =μη-σημαντικό, CDDP=cisplatin, PCL=paclitaxel, VP=etoposide, GMB=gemcitabine, TXT=docetaxel, Carbo=carboplatin, VNB=vinorelbine, CPT=irinotecan για PCL, ** για το συνδυασμό Carbo/PCL, δεδομένα για ασθενείς 70 ετών υπέρ των ηλικιωμένων ασθενών

6 Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού. Μη-Μικροκυττρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς 67 λεσμάτων στο συνολικό ηλικιωμένο πληθυσμό πρέπει να γίνεται με προσοχή. Μια πρόσφατα δημοσιευμένη Ιταλική μελέτη εξέτασε τη δυνατότητα χορήγησης συνδυασμένης θεραπείας με βάση τη cisplatin σε ηλικιωμένους ασθενείς με ΜΜΚΠ 33. Οι συνδυασμοί cisplatin/gemcitabine και cisplatin/vinorelbine μελετήθηκαν σε 159 ηλικιωμένους ( 70 έτη) ασθενείς με ΜΜΚΠ. Και οι δύο συνδυασμοί αποδείχθηκε ότι είναι δραστικοί και μπορούν να χορηγηθούν χωρίς σημαντική τοξικότητα στους ηλικιωμένους. Με βάση τα στοιχεία αυτά, είναι σαφές ότι περαιτέρω τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ, που θα συγκρίνουν συνδυασμούς με βάση την cisplatin με αντίστοιχες μονοθεραπείες, είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν στον ηλικιωμένο πληθυσμό με ΜΜΚΠ. Συγκεντρωτικές αναλύσεις (pooled-analyses) Πρόσφατα, η Ελληνική Ογκολογική Ερευνητική Ομάδα (ΕΟΕΟ) δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας συγκεντρωτικής ανάλυσης ηλικιωμένων ασθενών με ΜΜΚΠ που έλαβαν θεραπεία 1 ης γραμμής με το συνδυασμό docetaxel/gemcitabine 34. Συνολικά 858 ασθενείς που συμμετείχαν σε έξι κλινικές μελέτες αναλύθηκαν μαζί και 192 (22.4%) από αυτούς ήταν 70 χρονών. Το ποσοστό ανταπόκρισης ήταν 30.3% και 30.2% για τους ασθενείς ηλικίας < 70 έτη και 70 έτη, αντίστοιχα (p= 0.974). Το διάμεσο διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου ήταν 4.1 και 4.5 μήνες (p= 0.948) και η διάμεση επιβίωση 9.9 και 9.2 μήνες (p= 0.117), για τους ασθενείς ηλικίας < 70 ετών και 70 ετών, αντίστοιχα. Η ανάλυση πολλαπλών μεταβλητών (multivariate analysis) ανέδειξε τη φυσική κατάσταση (Performance Status) (p= ) και το στάδιο νόσου (p= ), αλλά όχι την ηλικία, ως ανεξάρτητους παράγοντες με σημαντική επίδραση στον κίνδυνο θανάτου. Η χημειοθεραπεία ήταν καλά ανεκτή, ωστόσο η επίπτωση της σοβαρής (grade III/IV) βλεννογονίτιδας (p= 0.011) και διάρροιας (p=0.051) ήταν σημαντικά υψηλότερη στους ηλικιωμένους ασθενείς. Μια δεύτερη συγκεντρωτική ανάλυση έξι κλινικών μελετών δημοσιεύθηκε από την Ισπανική ομάδα καρκίνου του πνεύμονα 35. Από τους 1653 ασθενείς που μετείχαν σε τρεις κλινικές μελέτες, 280 (17%) ήταν 70 ετών. Το διάμεσο διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου (4.4 έναντι 4.5 μηνών, για ασθενείς <70 ετών έναντι ασθενών 70 ετών, p=0.49) και η διάμεση επιβίωση (7.6 έναντι 7.5 μηνών, για ασθενείς <70 ετών έναντι ασθενών 70 ετών, p=δεν αναφέρεται) ήταν παρόμοια μεταξύ των δύο ηλικιακών ομάδων. Τα 1-έτους και 2-ετών ποσοστά επιβίωσης ήταν 35% και 14%, καθώς και 42% και 16% για τις ομάδες των νέων και ηλικιωμένων ασθενών, αντίστοιχα. Καμία διαφορά δεν παρατηρήθηκε στο διάμεσο αριθμό κύκλων που χορηγήθηκαν μεταξύ των δύο ηλικιακών ομάδων, ενώ οι ηλικιωμένοι ασθενείς παρουσίασαν σε μεγαλύτερο ποσοστό ουδετεροπενία grade III/IV συγκριτικά με τους νεότερους ασθενείς (26% έναντι 20% p=0.05). «Στοχευμένοι» παράγοντες Μια πρόσφατα δημοσιευμένη τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης ΙΙΙ απέδειξε ότι η προσθήκη bevacizumab, στο συνδυασμό paclitaxel/carboplatin ως θεραπεία 1 ης γραμμής σε ασθενείς με ΜΜΚΠ (μη-πλακώδους ιστολογίας) οδηγεί σε βελτίωση των κλινικών αποτελεσμάτων 36. Από το σύνολο των 878 ασθενών που μετείχαν στην αρχική μελέτη, 224 (26%) ήταν 70 ετών. Μια υποανάλυση της αλληλεπίδρασης ηλικίαςθεραπείας (age-by-treatment-interaction Cox model) σε αυτούς τους ασθενείς 37 έδειξε ότι τα αποτελέσματα της θεραπείας δεν ήταν διαφορετικά στις δύο ηλικιακές (<70 και 70 ετών) ομάδες. Επιπρόσθετα, μια δεύτερη ανάλυση έδειξε ότι η ηλικία δεν ήταν αρνητικός προγνωστικός παράγοντας για την επιβίωση. Εντούτοις, η προσθήκη του bevacizumab στον συνδυασμό paclitaxel/carboplatin στον ηλικιωμένο πληθυσμό δεν οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της επιβίωσης, και υπήρχε μόνο τάση προς υψηλότερο διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου υπέρ του σκέλους του bevacizumab. Μια σημαντική παρατήρηση είναι ότι η προσθήκη του bevacizumab οδήγησε σε σημαντικά περισσότερες grade ΙΙΙ/IV τοξικότητες στους ηλικιωμένους ασθενείς. Επτά σχετιζόμενοι με την θεραπεία θάνατοι παρατηρήθηκαν μεταξύ των ηλικιωμένων ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό των τριών φαρμάκων. Είναι προφανές ότι περαιτέρω αξιολόγηση του bevacizumab σε συνδυασμό με διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις (σε συνδυασμό με μονοθεραπεία, τροποποιημένες δόσεις ή προγράμματα χορήγησης) είναι απαραίτητη στον ηλικιωμένο πληθυσμό 38. Μια τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης ΙΙ συνέκρινε την χορήγηση gefitinib με τη χορήγηση vinorelbine (30 mg/m 2, ημέρες 1 και 8 σε κύκλο 21 ημερών) ως θεραπεία 1 ης γραμμής σε ηλικιωμένους (ηλικίας 70) ασθενείς με ΜΜΚΠ 39. Συνολικά 196 ασθενείς εντάχθηκαν στην μελέτη (gefitinib n=97, vinorelbine n=99). Δεν υπήρξε καμία διαφορά μεταξύ των δύο σκελών σε ότι αφορά το ποσοστό ανταπόκρισης (3.1% έναντι 5.1%), το διάμεσο διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου (2.7 μήνες έναντι 2.9 μηνών) και της συνολικής επιβίωσης (5.9 μήνες έναντι 8.0 μηνών). Το ποσοστό βελτίωσης της ποιότητας ζωής (με βάση το FACT-L ερωτηματολόγιο), ήταν υψηλότερο στο σκέλος του gefitinib συγκριτικά με το σκέλος της vinorelbine (24.3% έναντι 10.9%). Λιγότερη grade III/V τοξικότητα παρατηρήθηκε με τη χρήση του gefitinib (12.8%) από ότι με τη χρήση της

7 68 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 8, Τεύχος 1-2, Ιανουάριος - Ιούνιος 2009 vinorelbine (41.7%). Μια απροσδόκητη παρατήρηση ήταν ότι οι EGFR FISH(+) ασθενείς ωφελήθηκαν περισσότεροo από τη χορήγηση vinorelbine από ότι με τη χορήγηση gefitinib. Θεραπεια 2 ης γραμμης Τρεις παράγοντες είναι εγκεκριμένοι ως θεραπεία 2 ης γραμμής στον εκτεταμένο/μεταστατικό ΜΜΚΠ: η docetaxel, η Pemetrexed και το erlotinib Μια πρόσφατη δημοσίευση παρουσίασε τα αποτελέσματα μιας υποανάλυσης με βάση την ηλικία, μιας τυχαιοποιημένης μελέτης που συνέκρινε τη θεραπεία με docetaxel έναντι της θεραπείας με pemetrexed ως θεραπεία 2 ης γραμμής σε ασθενείς με ΜΜΚΠ 44. H αρχική μελέτη τυχαιοποίησε 571 ασθενείς CLC (42). Ογδόντα έξι από αυτούς (15%) ήταν 70 χρονών. Τα αντικειμενικά ποσοστά ανταπόκρισης, το διάστημα μέχρι πρόοδο νόσου και η συνολική επιβίωση δεν ήταν σημαντικά διαφορετικά μεταξύ των νεώτερων και ηλικιωμένων ασθενών, ανεξάρτητα από το σκέλος θεραπείας. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς είχαν μια διάμεση επιβίωση 9.5 και 7.7 μήνες στο σκέλος του pemetrexed και στο σκέλος του docetaxel αντίστοιχα, ενώ για τους νεώτερους ασθενείς η αντίστοιχη επιβίωση ήταν 7.8 και 8.0 μήνες. Επιπλέον, καμία σημαντική διαφορά μεταξύ των νεώτερων και των ηλικιωμένων ασθενών δεν αναφέρθηκε σχετικά με την τοξικότητα. Το συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι οι ηλικιωμένοι ασθενείς με ΜΜΚΠ είναι δυνατόν να λάβουν θεραπεία 2 ης γραμμής και ότι το pemetrexed προκαλεί μικρότερη τοξικότητα συγκριτικά με το docetaxel. Ωστόσο, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η συγκεκριμένη μελέτη είναι μια αναδρομική υποανάλυση, η οποία πιθανότητα παρουσιάζει προβλήματα μεροληψίας στην επιλογή των ασθενών. «Στοχευμένοι παράγοντες» Το Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου της ομάδας κλινικών δοκιμών του Καναδά (National Cancer Institute of Canada Clinical Trials Group (NCIC CTG)) διεξήγαγε μια μελέτη φάσης ΙΙΙ (μελέτη BR.21) σύγκρισης του erlotinib με εικονικό φάρμακο, ως θεραπεία 2 ης γραμμής σε ασθενείς με ΜΜΚΠ (43). Αυτή η μελέτη περιέλαβε 163 (22% της αρχικής ομάδας 112 στο σκέλος του erlotinib, 51 στο σκέλος του εικονικού φαρμάκου) ασθενείς 70 χρονών. Καμία σημαντική διαφορά δεν παρατηρήθηκε μεταξύ των νεότερων και ηλικιωμένων ασθενών από την άποψη του ποσοστού ανταπόκρισης, του διαστήματος μέχρι πρόοδο νόσου και της συνολικής επιβίωσης (σκέλος erlotinib: 6.4 έναντι 7.6 μηνών για τους νεότερους και ηλικιωμένους ασθενείς, αντίστοιχα p=0.85, σκέλος εικονικού φαρμάκου: 4.7 έναντι 5.0 μηνών για τους νεότερους και ηλικιωμένους ασθενείς, αντίστοιχα p=0.22). Επιπρόσθετα, η επίδραση θεραπείας (treatment effect) δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ των νεώτερων και των ηλικιωμένων ασθενών, με τους τελευταίους να αποκομίζουν το ίδιο όφελος από τη θεραπεία με erlotinib. Αν και grade V επεισόδια τοξικότητας ήταν εξαιρετικά σπάνια, οι ηλικιωμένοι ασθενείς εμφάνισαν σημαντικά περισσότερές grade ΙΙΙ τοξικότητες (35% έναντι 18% για τους ηλικιωμένους και νέους ασθενείς, αντίστοιχα p<0.001). Συμπερασματα-Μελλοντικες προοπτικες Οι παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα που προέρχονται από μελέτες που γίνονται στον γενικό πληθυσμό είναι προφανές ότι δεν μπορούν αυτομάτως να εφαρμόζονται και στους ηλικιωμένους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα. Οι ηλικιωμένοι έχουν συνήθως περισσότερα συνοδά νοσήματα για τα οποία λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, ενώ επιπλέον η γήρανση συνοδεύεται από μια σειρά από φυσιολογικές αλλαγές (έκπτωση της νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας, υπολευκωματιναιμία, αύξηση του σωματικού λίπους, μείωση της κινητικότητας του πεπτικού σωλήνα 45 οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν την φαρμακοκινητική των χημειοθεραπευτικών παραγόντων και να μειώσουν την ανοχή σε διάφορες αντικαρκινικές θεραπείες (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία). Το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων σήμερα στοιχείων που παρουσιάζονται στην συγκεκριμένη ανασκόπηση είναι βασισμένα σε αναδρομικές υποαναλύσεις που συμπεριέλαβαν ασθενείς οποιασδήποτε ηλικίας με καλή φυσική κατάσταση (performance status). Ωστόσο, οι αναδρομικές αναλύσεις των συνηθισμένων μελετών που συμπεριλαμβάνουν το γενικό πληθυσμό, πάσχουν εγγενώς από προκατάληψη στην επιλογή ασθενών, δεδομένου ότι μόνο οι ηλικιωμένοι ασθενείς που θεωρούνταν «επαρκώς υγιείς» θα εντάσσονταν σε αυτές τις μελέτες. Ως εκ τούτου, είναι επικίνδυνο να γενικευθούν τα αποτελέσματα που παρατηρούνται σε αυτές τις αναλύσεις στο γενικό πληθυσμό των ηλικιωμένων ασθενών με ΜΜΚΠ. Είναι προφανές ότι είναι αναγκαίος ο σχεδιασμός συγκεκριμένων προοπτικών μελετών, ειδικά για τους ηλικιωμένους ασθενείς με ΜΜΚΠ, έτσι ώστε να δημιουργηθούν κατευθυντήριες θεραπευτικές γραμμές για αυτό τον ιδιαίτερο πληθυσμό. Όσο δεν υπάρχουν τέτοιες μελέτες οι ηλικιωμένοι ασθενείς είτε θα υποθεραπεύονται εμπειρικά, είτε θα έχουν τον κίνδυνο σημαντικής τοξικότητας από την χορήγηση της «καθιερωμένης» στον γενικό πληθυσμό θεραπείας.

8 Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού. Μη-Μικροκυττρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς 69 ΑBSTRACT A.G. Pallis, L. Vamvakas, A. Karampeazis, V. Georgoulias. Treatment of advanced/metastatic non-small cell Iung cancer in elderly patients About 50% of newly diagnosed non-small cell lung cancer (CLC) cases concern patients older than 65 years, while 30-40% of cases are diagnosed in patients older than 70 years. However, despite this high incidence there is a paucity of elderly specific, clinical trials in that special population. Elderly patients constitute a special population, in which the choice of suitable treatment represents a therapeutic challenge, since a reduction in several organs function is observed, which can influence the tolerance of anticancer treatment. The purpose of the present paper is to review the currently available evidence regarding treatment of advanced/metastatic CLC, in elderly patients. Single-agent treatment is considered the standard of care for patients with advanced/metastatic disease on the basis of the results of randomised phase II trials. However, phase II studies and retrospective, agespecific subgroup analyses of randomised phase III trials support that platinum-based chemotherapy is feasible for elderly CLC patients. It is clear that there is an need for prospective, elderly-specific CLC trials. Forum of Clinical Oncology 8 (1-2):62-71, Keywords: Non-Small Cell Lung Cancer, advanced/metastatic, elderly patients Βιβλιογραφια 1. Parkin DM. Global cancer statistics in the year Lancet Oncol 2001 Sep;2(9): Gridelli C, Perrone F, Monfardini S. Lung cancer in the elderly. Eur J Cancer 1997 Dec;33(14): Havlik RJ, Yancik R, Long S, Ries L, Edwards B. The National Institute on Aging and the National Cancer Institute SEER collaborative study on comorbidity and early diagnosis of cancer in the elderly. Cancer 1994 Oct 1;74(7 Suppl): Balducci L. Geriatric oncology: challenges for the new century. Eur J Cancer 2000 Sep;36(14): Hutchins LF, Unger JM, Crowley JJ, Coltman CA, Jr., Albain KS. Underrepresentation of patients 65 years of age or older in cancer-treatment trials. N Engl J Med 1999 Dec 30;341(27): Talarico L, Chen G, Pazdur R. Enrollment of elderly patients in clinical trials for cancer drug registration: a 7-year experience by the US Food and Drug Administration. J Clin Oncol 2004 Nov 15;22(22): Ramsey SD, Howlader N, Etzioni RD, Donato B. Chemotherapy use, outcomes, and costs for older persons with advanced non-small-cell lung cancer: evidence from surveillance, epidemiology and end results-medicare. J Clin Oncol 2004 Dec 15;22(24): Owonikoko TK, Ragin CC, Belani CP, Oton AB, Gooding WE, Taioli E, et al. Lung cancer in elderly patients: an analysis of the surveillance, epidemiology, and end results database. J Clin Oncol 2007 Dec 10;25(35): Townsley C, Pond GR, Peloza B, Kok J, Naidoo K, Dale D, et al. Analysis of treatment practices for elderly cancer patients in Ontario, Canada. J Clin Oncol 2005 Jun 1;23(16): Janssen-Heijnen ML, Coebergh JW. The changing epidemiology of lung cancer in Europe. Lung Cancer 2003 Sep;41(3): Townsley CA, Selby R, Siu LL. Systematic review of barriers to the recruitment of older patients with cancer onto clinical trials. J Clin Oncol 2005 May 1;23(13): Townsley CA, Chan KK, Pond GR, Marquez C, Siu LL, Straus SE. Understanding the attitudes of the elderly towards enrolment into cancer clinical trials. BMC Cancer 2006;6: Basche M, Baron A, Eckhardt SG, Balducci L, Persky M, Levin MA, et al. Barriers to enrollment of elderly adults in early-phase cancer clinical trials. J Oncol Pract 2008;4(4): Effects of vinorelbine on quality of life and survival of elderly patients with advanced non-small-cell lung cancer. The Elderly Lung Cancer Vinorelbine Italian Study Group. J Natl Cancer Inst 1999 Jan 6;91(1): Kudoh S, Takeda K, Nakagawa K, Takada M, Katakami N, Matsui K, et al. Phase III study of docetaxel compared with vinorelbine in elderly patients with advanced non-small-cell lung cancer: results of the West Japan Thoracic Oncology Group Trial (WJTOG 9904). J Clin Oncol 2006 Aug 1;24(22): Frasci G, Lorusso V, Panza N, Comella P, Nicolella G, Bianco A, et al. Gemcitabine plus vinorelbine versus vinorelbine alone in elderly patients with advanced non-small-cell lung cancer. J Clin Oncol 2000 Jul;18(13): Frasci G, Lorusso V, Panza N, Comella P, Nicolella G, Bianco A, et al. Gemcitabine plus vinorelbine yields better survival outcome than vinorelbine alone

9 70 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 8, Τεύχος 1-2, Ιανουάριος - Ιούνιος 2009 in elderly patients with advanced non-small cell lung cancer. A Southern Italy Cooperative Oncology Group (SICOG) phase III trial. Lung Cancer 2001 Dec;34 Suppl 4:S65-S Gridelli C, Perrone F, Gallo C, Cigolari S, Rossi A, Piantedosi F, et al. Chemotherapy for elderly patients with advanced non-small-cell lung cancer: the Multicenter Italian Lung Cancer in the Elderly Study (MILES) phase III randomized trial. J Natl Cancer Inst 2003 Mar 5;95(5): Russo A, Rizzo S, Fulfaro F, Adamo V, Santini D, Vincenzi B, et al. Gemcitabine-based doublets versus single-agent therapy for elderly patients with advanced nonsmall cell lung cancer: a Literaturebased Meta-analysis. Cancer 2009 Feb Tsukada H, Yokoyama A, Nishiwaki Y, Shinkai T, Harada M, Ando M, et al. Randomized controlled trial comparing docetaxel (D)-cisplatin (P) combination with D alone in eldelry patients (pts) with advanced non-small cell lung cancer (CLC): JCOG0207. Proc Am Soc Clin Oncol 2007;25(18s):abstr Ardizzoni A, Boni L, Tiseo M, Fossella FV, Schiller JH, Paesmans M, et al. Cisplatin- versus carboplatin-based chemotherapy in first-line treatment of advanced non-small-cell lung cancer: an individual patient data meta-analysis. J Natl Cancer Inst 2007 Jun 6;99(11): Sederholm C, Hillerdal G, Lamberg K, Kolbeck K, Dufmats M, Westberg R, et al. Phase III trial of gemcitabine plus carboplatin versus single-agent gemcitabine in the treatment of locally advanced or metastatic non-small-cell lung cancer: the Swedish Lung Cancer Study Group. J Clin Oncol 2005 Nov 20;23(33): Lilenbaum RC, Herndon JE, List MA, Desch C, Watson DM, Miller AA, et al. Single-agent versus combination chemotherapy in advanced non-smallcell lung cancer: the cancer and leukemia group B (study 9730). J Clin Oncol 2005 Jan 1;23(1): Pfister DG, Johnson DH, Azzoli CG, Sause W, Smith TJ, Baker S Jr, et al. American Society of Clinical Oncology treatment of unresectable non-small-cell lung cancer guideline: update J Clin Oncol 2004 Jan 15;22(2): Langer CJ, Manola J, Bernardo P, Kugler JW, Bonomi P, Cella D, et al. Cisplatin-based therapy for elderly patients with advanced non-small-cell lung cancer: implications of Eastern Cooperative Oncology Group 5592, a randomized trial. J Natl Cancer Inst 2002 Feb 6;94(3): Langer C, Vangel M, Schiller HJ, Harrington D, Sandler A, Belani CP, et al. Age-specific subanalysis of ECOG 1594: Fit elderly patients (70-80 YRS) with CLC do as well as younger pts (<70). Proc Am Soc Clin Oncol 2003;22:abstr Kelly K, Giarritta S, Akerley W, Hesketh P, Wozniak A, Albain K, et al. Should Older Patients (Pts) Receive Combination Chemotherapy for Advanced Stage Non-Small Cell Lung Cancer (CLC)? An Analysis of Southwest Oncology Trials 9509 and Proc Am Soc Clin Oncol 2001;20(329a):abstr Belani CP, Fossella F. Elderly subgroup analysis of a randomized phase III study of docetaxel plus platinum combinations versus vinorelbine plus cisplatin for first-line treatment of advanced nonsmall cell lung carcinoma (TAX 326). Cancer 2005 Dec 15;104(12): Hensing TA, Peterman AH, Schell MJ, Lee JH, Socinski MA. The impact of age on toxicity, response rate, quality of life, and survival in patients with advanced, Stage IIIB or IV nonsmall cell lung carcinoma treated with carboplatin and paclitaxel. Cancer 2003 Aug 15;98(4): Goto K, Nishiwaki Y, Saijo N, Takeda K, Katakami N, Kudoh S, et al. The Four-Arm Cooperative Study (FACS) for advanced non-small cell lung cancer (CLC): A subgroup analysis in eldelry patients (pts). Proc Am Soc Clin Oncol 2006;24(18S):abstr Ansari R, Gonin R, Socinski M, Edelman MJ, Catalano R, Marinucci D, et al. Eldelry subgroup analysis of a radnomized phase 3 trial of gemcitabine (G) in combination with carboplatin (Cb) or paclitaxel (P) compared to paclitaxel plus carboplatin in advanced (stage IIIB, IV) non-small cell lung cancer. Proc Am Soc Clin Oncol 2007;25(18S):abstr Ramalingam S, Perry MC, La Rocca RV, Rinaldi D, Gable PS, Tester WJ, et al. Comparison of outcomes for elderly patients treated with weekly paclitaxel in combination with carboplatin versus the standard 3-weekly paclitaxel and carboplatin for advanced nonsmall cell lung cancer. Cancer 2008 May 29;113: Gridelli C, Maione P, Illiano A, Piantedosi FV, Favaretto A, Bearz A, et al. Cisplatin plus gemcitabine or vinorelbine for elderly patients with advanced non small-cell lung cancer: the MILES-2P studies. J Clin Oncol 2007 Oct 10;25(29): Pallis AG, Polyzos A, Boukovinas I, Agelidou A, Lamvakas L, Tsiafaki X, et al. Pooled analysis of elderly patients with non-small cell lung cancer treated with front line docetaxel/gemcitabine regimen: the Hellenic Oncology Research Group experience. J Thorac Oncol 2008 May;3(5): Provencio M, Camps C, Cantos B, Alberola V, Domine M, Isla D, et al. Non-small cell lung cancer in the elderly. J Thorac Oncol 2007;2(8 (supl 4)): abstr PD Sandler A, Gray R, Perry MC, Brahmer J, Schiller JH, Dowlati A, et al. Paclitaxel-carboplatin alone or with bevacizumab for non-small-cell lung cancer. N Engl J Med 2006 Dec 14;355(24): Ramalingam SS, Dahlberg SE, Langer CJ, Gray R, Belani CP, Brahmer JR, et al. Outcomes for elderly, advanced-stage non small-cell lung cancer patients treated with bevacizumab in combination with carboplatin and paclitaxel: analysis of Eastern Cooperative Oncology Group Trial J Clin Oncol 2008 Jan 1;26(1):60-5.

10 Θεραπεία του εκτεταμένου/μεταστατικού. Μη-Μικροκυττρικού Καρκίνου του Πνεύμονα σε ηλικιωμένους ασθενείς Gridelli C. Treatment of advanced non small-cell lung cancer in the elderly: from best supportive care to the combination of platin-based chemotherapy and targeted therapies. J Clin Oncol 2008 Jan 1;26(1): Crino L, Cappuzzo F, Zatloukal P, Reck M, Pesek M, Thompson JC, et al. Gefitinib versus vinorelbine in chemotherapy-naive elderly patients with advanced non-small-cell lung cancer (INVITE): a randomized, phase II study. J Clin Oncol 2008 Sep 10;26(26): Fossella FV, DeVore R, Kerr RN, Crawford J, Natale RR, Dunphy F, et al. Randomized phase III trial of docetaxel versus vinorelbine or ifosfamide in patients with advanced non-small-cell lung cancer previously treated with platinum-containing chemotherapy regimens. The TAX 320 Non-Small Cell Lung Cancer Study Group. J Clin Oncol 2000 Jun;18(12): Shepherd FA, Dancey J, Ramlau R, Mattson K, Gralla R, O Rourke M, et al. Prospective randomized trial of docetaxel versus best supportive care in patients with non-small-cell lung cancer previously treated with platinum-based chemotherapy. J Clin Oncol 2000 May;18(10): Hanna N, Shepherd FA, Fossella FV, Pereira JR, De MF, von PJ, et al. Randomized phase III trial of pemetrexed versus docetaxel in patients with non-small-cell lung cancer previously treated with chemotherapy. J Clin Oncol 2004 May 1;22(9): Shepherd FA, Rodrigues PJ, Ciuleanu T, Tan EH, Hirsh V, Thongprasert S, et al. Erlotinib in previously treated non-small-cell lung cancer. N Engl J Med 2005 Jul 14;353(2): Weiss GJ, Langer C, Rosell R, Hanna N, Shepherd F, Einhorn LH, et al. Elderly patients benefit from second-line cytotoxic chemotherapy: a subset analysis of a randomized phase III trial of pemetrexed compared with docetaxel in patients with previously treated advanced non-small-cell lung cancer. J Clin Oncol 2006 Sep 20;24(27): Deppermann KM. Influence of age and comorbidities on the chemotherapeutic management of lung cancer. Lung Cancer 2001 Sep;33 Suppl 1:S115-S120. xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

H θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς της τρίτης ηλικίας Κυριακοπούλου Ουρανία Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠατρών 23-10-2010 Οι ηλικιωμένοι αποτελούν μια συνεχώς αυξανόμενη ηλικιακή ομάδα Βελτίωση βιοτικού επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας. Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς τρίτης ηλικίας Άγγελος Κ.Κούτρας Παθολόγος-Ογκολόγος Ογκολογικό Τμήμα ΠΓΝΠ Καρκίνος στην τρίτη ηλικία Η επίπτωση του καρκίνου στους ηλικιωμένους αυξάνει, σαν αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ (Small-cell Lung Cancer, SCLC)

ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ (Small-cell Lung Cancer, SCLC) ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ (Small-cell Lung Cancer, SCLC) Aνδριανή Γ. Χαρπίδου Πνευμονολόγος SCLC Αντιπροσωπεύει το 1/3 των κακοηθειών του πνεύμονα Σχέση με κάπνισμα Το 1/3 αναφέρονται ως Περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος Καθηγητής Βιοστατιστικής Επιδημιολογίας ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΑΓΩΓΗΣ Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 3 ης ΗΛΙΚΙΑΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 3 ης ΗΛΙΚΙΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 3 ης ΗΛΙΚΙΑΣ Dr. med. Καλλιόπη Αθανασιάδη Χειρουργός Θώρακος Επιµελήτρια Α ΕΣΥ, Π.Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» /ντρια του Θωρακοχειρουργικού Τµήµατος της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Κασαράκης Δηµήτριος Επιµελητής Α Επιστηµονικά Υπεύθυνος του ογκολογικού τµήµατος Νοσοκοµείου Καβάλας Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ»

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη αιτία θανάτου στην Ευρώπη. Σταθερή

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Σελίδα 1/5 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ Β Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν.Α. "Γ. Γεννηματάς", Αθήνα Εισαγωγή Ο καρκίνος του ορθού αποτελεί μια συχνή αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες, με συνεχώς αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης Σχέση ανάμεσα στον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου και την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβάντων: μετα-ανάλυση και συστηματική ανασκόπηση προοπτικών μελετών Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

N-Status and Number of Involved N-Zones

N-Status and Number of Involved N-Zones ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΕΚΤΕΤΑΜΕΝΗ ΝΟΣΟ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Ιωάννης Χ. Γκιόζος MD, FCCP Πνευμονολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ, ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία N-Descriptors N-Status

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ 1 Θωρακοχειρουργική Κλινική, Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 2 B' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 3 Β' Χημειοθεραπευτική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist MSc, PT Συνήθης

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Οικογενής καρκίνος του μαστού σε Κύπριες ασθενείς Μοντέλο προοπτικού μαζικού ελέγχου για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΡΕΘΥΜΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Κίκα Πλοιαρχοπούλου. Παθολόγος Ογκολόγος

Κίκα Πλοιαρχοπούλου. Παθολόγος Ογκολόγος Κίκα Πλοιαρχοπούλου Παθολόγος Ογκολόγος Cancer statistics 2013 Cancer statistics 2013 Cancer statistics 2013 Κάπνισμα (87%) Eπαγγελματική έκθεση (αμίαντος, χρώμιο, νικέλιο, βινυλοχλωρίδιο κ.a.) Ιοντίζουσα

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Εταιρείας Μελέτης του Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος «Διαβάζοντας τα Ίχνη των Καρκίνων του Πεπτικού» Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού Στέφανος

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Επιληψία είναι μία νόσος με πολλαπλά αίτια και η διάγνωση τίθεται όταν ο ασθενής εμφανίσει δύο επεισόδια μη προκλητών επιληπτικών κρίσεων ή ένα επεισόδιο

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία σας... εξελίσσεται!

Η εμπειρία σας... εξελίσσεται! Η εμπειρία σας... εξελίσσεται! ARI/49// δεκαετίες δίνει νόημα στη λέξη ορμονοθεραπεία! ΕΤΗ Page Παράγοντες κινδύνου H ύπαρξη διηθημένων λεμφαδένων διπλασιάζει τον κίνδυνο πρώιμης υποτροπής Ετήσια υποτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD 256 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 6, Τεύχος 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2007 ΒΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD Νέα μελών της ΕΟΠΕ ESMO Conference Lugano (ECLU) To καλοκαιρινό εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Εντός των πρώτων 2 ετών μετά το χειρουργείο ο κίνδυνος υποτροπής είναι μεγαλύτερος. Μελέτη ABCSG 8: Σχεδιασμός 12% επί του συνόλου των ασθενών της μελέτης ABCSG

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη Πορταριά Βόλου ΕΔΑΕ, Ιαν, 2012 Αποτελεσματικότητα Βιολογικών Παραγόντων: μετά από 20 μέρες Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς. Δρ Παύλος Νεοφύτου

Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς. Δρ Παύλος Νεοφύτου Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς Δρ Παύλος Νεοφύτου Δρ Ανδρέας Πατσαλίδης, Δρ Άντρη Ευριπίδου, Δρ Σπυρος Γεωργίου,, Prof.

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Διόρθωση Περιεχομένου ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ. Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός MSc. PhD

Διόρθωση Περιεχομένου ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ. Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός MSc. PhD ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Η νέα κατευθυντήρια οδηγία που αφορά σε μελέτες βιοϊσοδυναμίας: Νομικό πλαίσιο Ευρωπαϊκή πραγματικότητα Εξελίξεις ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη πρωί 25/10/2012

Πέμπτη πρωί 25/10/2012 Παρασκευή Τετάρτη 24/10/2012 απόγευμα 26/10/2012 Οπισθοπεριτοναϊκή Λεμφαδενεκτομή με ταυτόχρονη χειρουργική αφαίρεση υπολειπόμενης ενδοθωρακικής νόσου σε ασθενή με καρκίνο όρχεως Prof. Lοuis Pisters -

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 2014-15 Αίθουσα Μικροσκοπίων Ά ορόφου (Νέο Κτήριο) ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση, Στάση και Ασφαλής Συμπεριφορά των Νοσηλευτών κατά το Χειρισμό των Κυτταροστατικών Φαρμάκων

Γνώση, Στάση και Ασφαλής Συμπεριφορά των Νοσηλευτών κατά το Χειρισμό των Κυτταροστατικών Φαρμάκων Γνώση, Στάση και Ασφαλής Συμπεριφορά των Νοσηλευτών κατά το Χειρισμό των Κυτταροστατικών Φαρμάκων Εισαγωγή Κυπριανού Καράβα Μάρω Τα κυτταροστατικά φάρμακα χρησιμοποιούνται ευρέως στη θεραπεία του καρκίνου.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 Βαγενάκης Γεώργιος Παιδοκαρδιολογική Κλινική Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Συγγενείς Αορτοπάθειες Δίπτυχη αορτική βαλβίδα Στένωση ισθμού της αορτής Σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Σιπροφλοξασίνη στη θεραπεία της ελκώδους κολίτιδος

Σιπροφλοξασίνη στη θεραπεία της ελκώδους κολίτιδος ΑΡΘΡΑ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ 1. Σιπροφλοξασίνη στη θεραπεία της ελκώδους κολίτιδος Γ. Μάντζαρης, Ε. Αρχαύλης, Π. Χριστοφορίδης, Π. Αμπεριάδης, Ν. Φλωράκης, Κ. Πετράκη, Γ. Hellenic Journal of Gastroenterology,

Διαβάστε περισσότερα