Η διάκριση «όντος» και «μη όντος» στο Σοφιστή του Πλάτωνος: το Πρόβλημα της Γλώσσας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η διάκριση «όντος» και «μη όντος» στο Σοφιστή του Πλάτωνος: το Πρόβλημα της Γλώσσας"

Transcript

1 Η διάκριση «όντος» και «μη όντος» στο Σοφιστή του Πλάτωνος: το Πρόβλημα της Γλώσσας Παναγιώτης Ηλιόπουλος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η αναζήτηση της έννοιας του όντος εντός της ανθρώπινης πραγματικότητας κατευθύνει, σχεδόν αναγκαιοκρατικά, στο νοητικό κατακερματισμό της δεύτερης, ώστε να εντοπιστεί ευχερέστερα η ουσία του αναζητούμενου. Εκ των πραγμάτων, για τους σκοπούς της έρευνας, η πραγματικότητα μπορεί να αναλυθεί περαιτέρω σε γλωσσική, νοητική, εμπειρική, ενορατική. Το ον αναζητείται σε όλες τούτες τις σφαίρες, με πρώτη μέριμνα την αναγκαιότητα μιας επιστημονικής διατύπωσης. Το αρνητικό και αμφισβητήσιμο μέρος του ουσιολογικού και ανθρωπολογικού, ταυτόχρονα, αυτού εγχειρήματος είναι πως η διατύπωση πρέπει να έχει υποχρεωτικά λεκτική μορφή, ακόμη κι αν η ανάλυση έχει επιχειρηθεί με νοητικό, εμπειρικό ή ενορατικό τρόπο. Ανεξαρτήτως της μεθόδου ή της τομής που εφαρμόζεται, η τελική διατύπωση, η περιχαράκωση της θεωρίας ώστε να γίνει κοινό επιστημονικό κτήμα, αναπόφευκτα καθίσταται εφικτή μέσω της γλωσσικής έκφρασης. Αρνητικό και αμφισβητήσιμο ονομάζεται διότι δεν κατέχουμε με βεβαιότητα αποδείξεις σχετικά με το αν η γλώσσα μπορεί να αποκαλύψει με όρους διαφανείς και καθολικούς την ταυτότητα του όντος. Ο Σωκράτης, στον Κρατύλο, ομολογεί πως: «δῆλον ὅτι ἄλλ ἄττα ζητητέα πλήν ὀνομάτων, ἅ ἡμῖν ἐμφανιεῖ ἄνευ ὀνομάτων ὁπότερα τούτων ἐστί τἀληθῆ, δείξαντα δῆλον 67

2 ὅτι τήν ἀλήθειαν τῶν ὄντων» 1. Πιθανόν, η ταυτότητα του όντος να χρειάζεται όρους που η επιστήμη δεν έχει δημιουργήσει ακόμη, ώστε να αποκαλυφθεί και να διερμηνευθεί με μια κοινή και απαράβατη σημειολογία. Πράγμα που σημαίνει πως θα πρέπει να προχωρήσουμε σε μια μεγιστοποίηση των σημερινών δυνατοτήτων της γλώσσας, μια διεύρυνση επίσης του γλωσσικού ορίζοντα μας που θα τείνει τελικά προς τη Μεταφυσική, συλλαμβάνοντας με ακρίβεια τόσο τα πράγματα ως φαινόμενα όσο και τα πράγματα καθαυτά, κατά τον Καντιανό διαχωρισμό. Αυτή η κατάφαση, της γνωσιολογικής πλευράς της γλώσσας, φέρνει εγγύτερα σε μια μέθοδο την αριστοτελική απόπειρα της γλωσσικής ανάλυσης επί της εμπειρίας. Αν πιστέψουμε το σοφιστή Γοργία: «Δεν υπάρχει τίποτα αλλά κι αν ακόμη υπάρχει κανείς δεν μπορεί να το γνωρίσει αλλά κι αν καταφέρει να το γνωρίσει δεν θα κατορθώσει να το μεταδώσει σε κανέναν άλλον» 2. Άρα, η γλωσσική περιγραφή, αν βαδίσουμε αντίστροφα σε τούτο το διαλεκτικό συλλογισμό, δύναται ενδεχομένως να κατορθώσει το ακατόρθωτο, να αποδείξει το ον: αν δηλαδή κάποιος κατορθώσει να εξεύρει τους γλωσσικούς όρους για την ορθή μετάδοση του μηνύματος, ίσως μπορέσει και να γνωρίσει αυτό που υπάρχει, αν βεβαίως υπάρχει κάτι για να γνωσθεί. Σε αυτό επικεντρώνονται οι προσπάθειες της σύγχρονης αναλυτικής φιλοσοφίας: να επανεφεύρει τη μέθοδο, ώστε με την αρωγή της και την επανίδρυση των λεκτικών σχηματισμών να φτάσουμε εναπόδεικτα σε μια οντο-ευρετική περιοχή. Η Λογική, εντός της σφαίρας επιρροής της οποίας διαδραματίζεται η φιλόδοξη αυτή εξερευνητική προσπάθεια, καθιερώνεται ως τέκνο της μεταφυσικής, παράλληλα ως εταστής. Είναι η μεταφυσική αυτή η οποία θέτει τον αρ- 1 Πλάτων, Κρατύλος, 438 d. 2 Σέξτος Εμπειρικός, Προς Μαθηματικούς, 7,

3 χικό προβληματισμό και μετεργάζεται σε λογική και αναλυτική, όπως την αποκαλεί ο Σταγειρίτης. Ο λόγος, στην ελληνική γλώσσα, έχει διττή σημασία: είναι η νοητική δραστηριότητα και η συγκεκριμένη και α- φηρημένη σκέψη, και είναι ταυτόχρονα η ομιλία, η έναρθρη ανακοίνωση των εσωτερικών μας διεργασιών (ratio et oratio). Αμφότερα επιχειρούνται με όρους, υπάρχει δηλαδή μια κανονιστική λειτουργία έμφυτη στο λόγο που τον καθιστά εφικτό σε όλους τους ανθρώπους. Η διερεύνηση της λειτουργίας αυτής, έστω με έμμεση μορφή, επιχειρήθηκε από τον Παρμενίδη, τον Ζήνωνα και τον Πλάτωνα, πριν καθιερωθεί σαν ξεχωριστό είδος έρευνας με τον Αριστοτέλη. Ο Αριστοτέλης ασχολείται με τα θέματα της λογικής και της μεταλογικής στα έργα: Κατηγορίαι, Περί ερμηνείας, Αναλυτικά πρότερα, Αναλυτικά ύστερα, Τοπικά και Περί σοφιστικών ελέγχων 3. Μερίδιο στην έρευνα αυτή είχαν, ε- πίσης, οι Μεγαρικοί που ανέπτυξαν τις λογικές αντινομίες ή παράδοξα, και οι Στωικοί οι οποίοι συνεισέφεραν σημαντικά στη λογική έρευνα του Αριστοτέλη με τις θεωρίες τους περί σημαινόντων και σημαινομένων, των λεκτών, και του υποθετικού συλλογισμού, ανάμεσα σε άλλα πολλά. Το έργο του Πλάτωνα Σοφιστής οχυρώνει μια καινούρια συλλογιστική, που στρέφεται ενάντια στην ψευδολογική δραστηριότητα των σοφιστών. Οι σοφιστές στα έργα του Πλάτωνα αποτελούν στόχο, στιγματισμένους αντιπάλους, τους οποίους θεωρεί ως πληγή της Παιδείας και, κατ επέκταση, απειλή της Πολιτείας. Μέριμνα του αθηναίου φιλοσόφου υπήρξε η ανεύρεση της αλήθειας, η εκ-μαίευσή της, από το βάθος της ανθρώπινης ψυχής, ως φυγή από τη λήθη, και η ανάσυρσή της στον ενταύθα κόσμο, με σκοπό την 3 Βλ. Κων/νος Βουδούρης (1992), Λογική. Φιλοσοφική και Συμβολική, Αθήνα, σσ Πρβ. Νικόλαος Χρόνης (1975), Το πρόβλημα των κατηγοριών εν τη φιλοσοφία του Αριστοτέλους, Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα. 69

4 ανέγερση του νέου ανθρώπου, αυτού που δικαιούται τη δίκαιη και ορθή Πολιτεία, σε πολιτικό επίπεδο, και αυτού που δικαιούται τη θέαση της Αγαθής Ιδέας, στο μεταφυσικό επίπεδο. Στο Φαίδρο επισημαίνεται ότι μόνο από τον λόγο που καταγίνεται με τα δίκαια, τα αγαθά και τα καλά, μπορεί κάποιος να διδαχθεί, αλλά και μόνο αυτός ο λόγος είναι «ἐναργές καί τέλεον καί ἄξιον σπουδῆς» 4. Οι σοφιστές με τον έκδηλο μηδενισμό τους, με την απαξίωση κάθε έννοιας αλήθειας ή σταθερής πραγματικότητας, χειραγωγούσαν με τέχνη τον λόγο και μαζί με αυτόν τις πολιτικές συνειδήσεις των νέων που δίδασκαν. Κατά τους σοφιστές, το μη-ον δεν αποτελεί μέρος μιας υπαρκτής πραγματικότητας, δεν υφίσταται καθ οποιανδήποτε έννοια, επομένως το ίδιο το ψεύδος δεν υφίσταται, και ό,τι ομολογείται είναι κατ ανάγκην αλήθεια. Η θέση αυτή είχε τη ρίζα της στο μονισμό του Παρμενίδη, τη θεωρία του περί όντος και μη-όντος και περί της μη πολλαπλότητας των ειδών 5. Έπρεπε να καταπολεμηθεί η παρμενιδική θεώρηση του όντος, να αναιρεθεί πλήρως η παρμενιδική οντολογία, για να καταλήξει συνθετικά ο Πλάτων στην αναίρεση γενικότερα της σοφιστικής επιχειρηματολογίας. Ο Θ. Πελεγρίνης παρατηρεί ότι η έννοια της πραγματικότητας, με την οποία εξισώνει ο Παρμενίδης το ον, δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητικός 6. Κατά τον Παρμενίδη, στο Περί Φύσεως, υπάρχουν δύο οδοί: 1) της αλήθειας, η οποία είναι πως μόνο το Είναι υπάρχει, όχι όμως και το μη Είναι, πως υπάρχει μόνο ένα μοναδικό Ον 7 4 Πλάτων, Φαίδρος, 278 a. 5 Βέϊκος Θεόφιλος (1998), Οι Προσωκρατικοί, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, σσ Πελεγρίνης Θεοδόσης (2004), Λεξικό της Φιλοσοφίας, Αθήνα, σελ Σε ανάλογη αναφορά προβαίνει ο Αριστοτέλης στα Τοπικά, υποστηρίζοντας ότι το ον και το ένα συνοδεύουν όλα τα πράγματα, κα- 70

5 και πως το Ον είναι αναλλοίωτο και δεν υπάρχει γίγνεσθαι, επομένως ούτε κίνηση υπάρχει διότι αυτή θα προϋπόθετε χώρο κενό, 2) του ψεύδους, το οποίο είναι πως ο κόσμος του Φαίνεσθαι δεν θεμελιώνει αληθινή γνώση, δεν υπάρχει η έννοια του μη όντος αλλά είναι πλάνη στην ο- ποία οδηγήθηκε ο άνθρωπος μέσω εικασιών 8. Εκ τούτου συνάγεται πως η ροή των φαινομένων, το γίγνεσθαι, είναι μύθευμα, λανθασμένη αντίληψη στην οποία οδηγεί η ε- μπειρία και όχι ο λόγος, και πως το Ον βρίσκεται σε στάση, άχρονο, αδημιούργητο, αδιαίρετο. Πλάθοντας έτσι μια διαλεκτική του Είναι, ο Παρμενίδης έρχεται σε αντίθεση με τον άλλο μεγάλο διαλεκτικό, τον Ηράκλειτο, και τη διαλεκτική τού Γίγνεσθαι. Ο Πλάτων διασύρει αυτές τις απόψεις μέσω της κατάρριψής τους από έναν Ελεάτη, στο Σοφιστή. Κατ αρχάς, ο Πλάτων δεν μπορεί να αποδεχθεί πως δεν υπάρχει το μηον. Αυτό διότι, καθώς οι σοφιστές λένε πράγματα που φαίνονται αληθινά χωρίς να είναι, αυτόματα μεταφέρουν το μη-ον στη σφαίρα του όντος, το ψέμα παρουσιάζεται ως αλήθεια 9. Για τον Πρωταγόρα, έναν από τους κορυφαίους εκπροσώπους των Σοφιστών, ο οποίος αναιρεί την παρμενίδεια λογική της στατικότητας, το κύριο φιλοσοφικό ερώτημα αφορά το μέτρο του όντος, και όχι το ίδιο το ον, οδηγώντας με αυτόν τον τρόπο στην υποκειμενικότητα κάθε θεώρησης και στο σχετικισμό 10. Για τον Πλάτωνα, όμως, αυτός ο συσχετισμός είναι ακυρωτικός, καθώς πέραν από τά τρόπον ώστε κανένα από αυτά να μην είναι γένος του άλλου, ε- πειδή αναφέρονται στην ίδια έκταση πραγμάτων. Βλ. Αριστοτέλης, Τοπικά, Δ 121b Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ Πλάτων, Σοφιστής, 254 Α: «Ὁ μέν ἀποδιδράσκων εἰς τήν τοῦ μή ὄντος σκοτεινότητα, τριβῆ προσαπτόμενος αὐτῆς, διά τό σκοτεινόν τοῦ τόπου κατανοῆσαι χαλεπός». 10 Αυγελής Νίκος (2001), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Θεσ/νίκη, σσ

6 τα ηθικά εμπόδια που ανακύπτουν, εμφαίνονται σοβαρές οντολογικές αντιφάσεις ενώ, ταυτόχρονα, στη φιλοσοφία του, η a priori γνώση εξακολουθεί να διατηρεί χαρακτήρα αιτηματικό. Πώς προβάλλει, κατά τον αθηναίο διδάσκαλο, σαν αλήθεια, σαν ον δηλαδή, κάτι που δεν υπάρχει, πώς προβάλλει σαν αλήθεια, με άλλα λόγια, το μη-ον; Ο Heidegger, λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, στην ανάλυσή του στο Σοφιστή του Πλάτωνα, συνδέει επιμελώς το ἀληθεύειν με το ίδιο το Dasein 11. Επομένως, πρέπει να υ- περνικηθεί αυτή η δυσκολία: πρέπει να αποδειχθεί η εύλογη ύπαρξη του μη-όντος, μια δυνατότητα που ο Παρμενίδης απέκλειε απόλυτα. Είναι πρόδηλο πως ήδη αναφέροντας τη λέξη «μη-ον» ο Παρμενίδης, και όσοι ενστερνίζονται τη θεωρία του, αναφέρεται σε κάτι. Ό,τι αναφέρεται, ό,τι αποτελεί σημείο λεκτικό αναφοράς, πρέπει κατ επέκταση να υπάρχει, εφόσον δεν είναι δυνατόν να ονομάσει κανείς εκείνο που δεν υπάρχει. Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται μια αδυναμία και μια αντίφαση της παρμενιδικής συλλογιστικής και ο Πλάτων το παρατηρεί: το μη ον ενοικεί στο λόγο, στην ομιλία, άρα ενοικεί και στην πραγματικότητα, αν θεωρήσουμε πως λόγος και πραγματικότητα συμπλέκονται άμεσα. Είναι σε θέση, μολαταύτα, ο Πλάτωνας να αποδείξει την απόλυτη ύπαρξη του μη όντος; Μάλλον, παραδέχεται ο ίδιος την απόλυτη ύπαρξη του μηόντος, ως ξεχωριστής υπόστασης, ώστε να συμφιλιώσει Είναι και Γίγνεσθαι; Εγγύτερα στην αλήθεια βρίσκεται η ά- ποψη πως ο Πλάτων αναγνωρίζει τη μερική, τη σχετική ύπαρξη της έννοιας του μη-όντος 12. Το ον είναι ενέργεια, 11 Heidegger Martin (1997), Plato s Sophist, translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press, σσ Ο Δημ. Γληνός παρατηρεί πως στην Πολιτεία (477a) ο Πλάτων δεν θεωρεί πιθανό ότι το μη-ον δύναται να γνωριστεί. Αυτό που ο Πλάτων κατορθώνει να αποδείξει και να θεωρήσει ως αληθές είναι η σχετικότητα της ύπαρξης του μη-όντος, η κατάφασή του επί του λε- 72

7 μια μορφή δύναμης που ενεργεί ή πάσχει, άρα ον είναι κάτι που αναπτύσσει δυναμικές σχέσεις και επικοινωνεί με τα άλλα είδη. Έτσι ξεφεύγει ολοκληρωτικά από τη στατικότητα της θεωρίας του Παρμενίδη και οδηγείται σε μια νέα διαλεκτική αντίληψη αντιθετικών προσδιορισμών μέσα στο ον, σε σχέση ιδιαίτερα με την κίνηση και τη στάση, έννοιες που θα συζητηθούν περαιτέρω. Για να φτάσουμε στην εξέταση του μη-όντος πρέπει πρώτα να πραγματοποιηθεί η διερεύνηση των σχέσεων του όντος, των κατηγοριών, του κατηγορικού δηλαδή προσδιορισμού και της πιθανότητας ή όχι οι ουσίες, τα είδη, να επικοινωνούν μεταξύ τους. Υπάρχουν τρεις λογικές πιθανότητες στο ερώτημα αυτό: α) τα είδη να επικοινωνούν όλα μεταξύ τους χωρίς εξαίρεση, β) κανένα είδος να μην επικοινωνεί με κανένα άλλο, γ) μερικά είδη να επικοινωνούν και μερικά όχι. Στην περίπτωση που προκρίνουμε την πρώτη πιθανότητα θα οδηγηθούμε σε νοηματικό αδιέξοδο καθώς θα πρέπει να δεχτούμε πως η στάση και η κίνηση επικοινωνούν μεταξύ τους και έτσι θα καταλήξουμε στην α- ντιφατική θέση πως είναι δυνατόν η στάση να κινείται και η κίνηση να στέκεται. Αν πάλι επιλέξουμε τη δεύτερη πιθανότητα, θα πρέπει να προκαλέσουμε ένα χάος εννοιών, αφού αυτές, ακίνητες ούσες και αποκλεισμένες, δεν θα ε- πικοινωνούσαν με τίποτα και πρακτικά δεν θα υπήρχαν, δεδομένου ότι δεν θα μπορούσαμε να συνδέσουμε, για παράδειγμα, την έννοια της στάσης ή της κίνησης με το ον, δεν θα μπορούσαμε να πούμε πως «η στάση υπάρχει», ούτε πως «η κίνηση υπάρχει». Μένει, συνεπώς, η τρίτη πιθανότητα, αυτή που ορίζει τις σχέσεις των όντων ως άλλοτε υ- παρκτές και άλλοτε μη υπαρκτές. Υπό αυτήν την έννοια, κάποια είδη επικοινωνούν μεταξύ τους και στην περίπτωκτικού επιπέδου. Βλ. Πλάτων (χ.χ.), Σοφιστής, μετάφραση- ερμηνείασχόλια Δημήτρης Γληνός, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος, Αθήνα, εισαγωγή σελ. 144, υποσημείωση 1. 73

8 ση αυτή χρειάζεται να καθορίσουμε την ποιότητα και την παρουσία των σχέσεων τούτων με μια συγκεκριμένη μέθοδο, τη διαλεκτική, τη μέθοδο σύμφωνα με την οποία θα διαμορφωθεί η δυνατότητα να διαπιστώνουμε πώς οι έννοιες αλληλοδιαπερνούνται διατηρώντας τη μόνιμη ταυτότητά τους σε ένα διαρκές πλέγμα αλληλεπίδρασης και πώς κάποιες άλλες δεν επικοινωνούν καθ οποιονδήποτε τρόπο. Η διαλεκτική αυτή, όπως γνωρίζουμε από την πλατωνική θεώρηση, είναι μέρος του έργου του φιλοσόφου, ως τέχνη που ανευρίσκει την αλήθεια των όντων, και όχι του σοφιστή που την επικαλείται ψευδώς 13. Επιτυγχάνεται, κατά συνέπεια, η διάκριση τριών μεγίστων ειδών, των πλέον γενικών εννοιών: της στάσης, της κίνησης και του όντος 14. Από αυτά τα τρία είδη, η στάση και η κίνηση επικοινωνούν με το ον, μπορούμε επομένως να πούμε πως «η στάση υπάρχει» ή πως «η κίνηση υπάρχει», αδυνατούμε όμως να προχωρήσουμε στη σύνδεση κίνησης και στάσης με τη μορφή διατυπώσεων όπως: «η κίνηση στέκεται» ή «η στάση κινείται». Τα τρία είδη παραμένουν ίδια με τον εαυτό τους και διαφορετικά όσον αφορά τα άλλα δύο. Έτσι διαπιστώνονται δύο νέες έννοιες, δύο νέα είδη, το ίδιο και το διαφορετικό και διευρύνεται η βάση των ουσιών που πλέον αποτελείται από πέντε είδη: κίνηση, στάση, ον, ίδιο και διαφορετικό. Το ίδιο, ως είδος, επικοινωνεί με όλα τα άλλα είδη, καθώς το καθένα ταυτολογείται, είναι ίδιο με τον εαυτό του. Αντίστοιχα, το διαφορετικό επικοινωνεί με όλα τα είδη, καθώς αυτό που είναι ίδιο με τον ε- αυτό του, ταυτόχρονα είναι διαφορετικό και από όλα τα άλλα, βάσει της αρχής της ταυτότητας Α=Α. Σε τούτο το σημείο, ο συλλογισμός του Πλάτωνα προχωρά προς τη θε- 13 Πρβ. Νικολούδης Η. Π. (1993), Εισαγωγή στον Σοφιστή του Πλάτωνα, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα. 14 Πλάτων, Σοφιστής, 254 D: «Μέγιστα μήν τῶν γενῶν, ἅ νῦν δή διῆμεν, τό τε ὄν αὐτό καί στάσις καί κίνησις». 74

9 τική επίλυση του προβληματισμού: αν το ον είναι ίδιο με τον εαυτό του, ως Α, και συνάμα διαφορετικό από τα άλλα, ως Α ǂ Β, Γ, Δ, Ε, κτλ, τότε στη συγκυρία της διαφορετικότητάς του δεν είναι το άλλο ον, δηλαδή για παράδειγμα το Β και τα υπόλοιπα, άρα αυτόματα καθίσταται μη ον στη συγκεκριμένη σχέση 15. Η κίνηση είναι ίδια με τον εαυτό της και διαφορετική από τη στάση. Ως εκ τούτου, η κίνηση είναι ον όταν είναι ίδια με τον εαυτό της, και μη-ον όταν είναι ξεχωριστή από τη στάση, όταν υπάρχει, επομένως, ως μηστάση υπάρχει ως μη-ον 16. Σε αυτό το σημείο, όπου επιτυγχάνεται ο πρωτογενής στόχος του Πλάτωνα, τίθεται αναπόφευκτα ένας καινούριος προβληματισμός: πώς είναι δυνατόν το ον να είναι ταυτόχρονα ον και μη-ον, ανάλογα με τη θέση του προς τα άλλα όντα; Υπάρχει τελικά το μη-ον ως απόλυτη πραγματικότητα, όπως αντίστοιχα το ον; Το μη-ον είναι τέτοιο πολλές φορές, όλες εκείνες που είναι διαφορετικό από το άλλο, διασαφηνίζει ο Πλάτων δια στόματος του Ελεάτη, και ον είναι μια φορά μόνο, αυτή τη φορά που είναι ίδιο με τον εαυτό του. Έτσι η θέση του είναι σχετική προς το άλλο που υπάρχει και όχι μόνιμη, άρα όχι απόλυτη. Το μη-ον, υπό αυτή τη συλλογιστική, δεν είναι το ακριβές αντίθετο του όντος αλλά το σχετικά αντίθετό του, καλύτερα αν το θέσουμε, το διαφορετικό του 17. Στο κάθε ον συνυπάρχει η ταυτότητά του ως όντος και η ταυτότητά του ως μη όντος στη σχέση του με την πολλαπλότητα των ετέρων όντων, 15 Πλάτων, Σοφιστής, 258 B: «δεῖ θαρροῦντα ἤδη λέγειν ὅτι τό μή ὄν βεβαίως ἐστί τήν αὑτοῦ φύσιν ἔχον». 16 Πλάτων, Σοφιστής, 256 D- E: «Ἔστιν ἄρα ἐξ ἀνάγκης τό μή ὄν ἐπί τε κινήσεως εἷναι καί κατά πάντα τά γένη. Κατά πάντα γάρ ἡ θατέρου φύσις ἕτερον ἀπεργαζομένη τοῦ ὄντος ἕκαστον οὐκ ὄν ποιεῖ, καί ξύμπαντα δή κατά ταὐτά οὕτως οὐκ ὄντα όρθῶς ἐροῦμεν καί πάλιν, ὅτι μετέχει τοῦ ὄντος, εἷναί τε καί ὄντα». 17 Πλάτων, Σοφιστής, 257 B: «Ὁπόταν τό μή ὄν λέγωμεν, ὡς ἔοικεν, οὐκ ἐναντίον τι λέγομεν τοῦ ὄντος, ἀλλ ἕτερον μόνον». 75

10 όπως ανάλογα στο μη-ον συνυπάρχει η ταυτότητά του ως μη-όντος με την ταυτότητά του ως όντος. Όσον αφορά την αναζήτηση του απόλυτου μη-όντος ο Πλάτων προφανώς δεν τη επιδοκιμάζει ως απαραίτητη, θεωρώντας τη μάλιστα απαράδεκτη ματαιοπονία 18. Έτσι καταλύεται η επιρροή των σοφιστών, αποτέλεσμα της λογοπλαστικής ικανότητάς τους, με την απόρριψη της θεωρίας περί της ανυπαρξίας του μη-όντος. Τα όντα και τα μη-όντα ταξινομούνται με τη βοήθεια του λόγου και της διαλεκτικής. Ο Πλάτων υπερβαίνει το μονισμό του Παρμενίδη και τη στατικότητα του Είναι, και διακηρύσσει την πολλαπλότητα των ειδών και τη μεταξύ τους επικοινωνία. Εξίσου, υπερβαίνει την Ηρακλείτεια τοποθέτηση πως τα όντα μονίμως και ακαταπαύστως κινούνται. Ο α- θηναίος διαλεκτικός συμπεραίνει ότι τόσο η στάση όσο και η κίνηση αποτελούν συνεπή γνωρίσματα της Κοσμικής συμπεριφοράς και όντα καθαυτά τα ίδια. Ταυτόχρονα, κατορθώνει την εξεύρεση της έννοιας του μη-όντος μέσω της διαίρεσης των εννοιών και του προσεκτικού έλεγχού τους. Σύμφωνα με τον Taylor, ο Πλάτων επιτυγχάνει στη διάκριση της χρήσης του είναι ως λογικού συνδετικού ή σημείου κατάφασης και του είναι με την υπαρκτική του σημασία 19. Με τη διαλεκτική μέθοδο του χωρισμού και της ένωσης, που καταλήγει στην αναφορά πολλών κατηγορουμένων σε μια υποκειμενική παράσταση, η θεωρία των ιδεών προσλαμβάνει περισσότερο λογικό και γνωσιοθεωρητικό χαρακτήρα 20. Η ταξινόμηση γίνεται κατά συμπλοκήν, συνδέοντας τα όντα μεταξύ τους και διερευνώντας τις δυνατότη- 18 Πλάτων, Σοφιστής, 258 E- 259 A: «Ἡμεῖς γάρ περί μέν ἐναντίου τινός αὐτῶ χαίρειν πάλαι λέγομεν, εἴτ ἔστιν εἴτε μή». 19 Taylor A. E. (2003), Πλάτων: ο Άνθρωπος και το Έργο του, μετάφραση Ιωάννης Αρζόγλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα, σελ Τσέλλερ-Νέστλε (2004), Ιστορία της Ελληνικής φιλοσοφίας, Αθήνα, σσ

11 τες επικοινωνίας τους, αντίθετα με τη μεθοδολογική προσέγγιση του Αριστοτέλη που επιχειρεί την ανάλυση και κατά μηδεμίαν συμπλοκήν. Ο αφορισμός 21 του Πλάτωνα υπάρχει στο Σοφιστή, παρ όλο που ο Σταγειρίτης δεν τον λαμβάνει υπόψη προκειμένου να υπηρετήσει το δικό του επιστημονικό όραμα. Κατά τον Πλάτωνα, η ουσία του όντος βρίσκεται έξω και πέρα από αυτό, στον κόσμο των Ιδεών. Η μέθεξη εξασφαλίζει στα όντα την επικοινωνία με την πραγματική ουσία. Αντίθετα, κατά τον Αριστοτέλη, ο ουσιολογικός πυρήνας των όντων δεν μπορεί να τους αφαιρεθεί και έτσι παραμένει στον ενταύθα εμπειρικό κόσμο 22, με συνέπεια το καθολικό να μερίζεται εντός του ατομικού. Σύμφωνα με τους Kneales 23 οι Κατηγορίες που ανακοινώνει ο Αριστοτέλης «είναι η λογική του Είναι ή η λεκτική όψη της πραγματικότητας, η προσπέλαση των πραγμάτων μέσω των λέξεων, ιδίως των πραγμάτων για τα οποία δεν έχουμε ακόμη ονόματα εν χρήσει». Αυτό νοηματοδοτεί την αναζήτηση της αλήθειας των πραγμάτων μέσω των ονομασιών τους και μετατρέπει τη συγκεκριμένη προσέγγιση του Αριστοτέλη από μεταφυσική σε οντολογική και σημασιολογική. «Τό ὄν λέγεται πολλαχῶς» και οι δέκα τρόποι που μπορούμε να το ονομάσουμε είναι οι τρόποι μέσω των οποίων το ον γίνεται γνωστό σε διαφορετικές στιγμές. Οι κατηγορίες είναι, σαφώς, έννοιες εμπειρικές που εκφράζουν τα διάφορα γένη στα οποία διακρίνεται η πραγματικότητα, με άλλα 21 Πλάτων, Σοφιστής, 259 D: «τό γε πᾶν ἀπό παντός ἐπιχειρεῖν άποχωρίζειν ἄλλως τε οὐκ ἐμμελές καί δή καί παντάπασιν ἀμούσου τινός καί ἀφιλοσόφου» και 259 E: «Τελεωτάτη πάντων λόγων ἐστίν ἀφάνισις τό διαλύειν ἔκαστον ἀπό πάντων-διά γάρ τήν ἀλλήλων τῶν εἰδῶν συμπλοκήν ὁ λόγος γέγονεν ἡμῖν». 22 Κωσταράς Γ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα, σσ Αριστοτέλης (1994), Όργανον 1: Κατηγορίαι- Περί Ερμηνείας, Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, εισαγωγή, σελ

12 λόγια είναι η περιγραφή των τρόπων κατά τους οποίους μπορεί το Είναι να είναι. Οι κατηγορίες αυτές είναι: οὐσία, ποσόν, ποιόν, πρός τι, ποῦ, πότε, κεῖσθαι, ἔχειν, ποιεῖν, πάσχειν. Η ουσία, η πρώτη κατηγορία, δηλώνει την αλήθεια του πράγματος, είναι δηλαδή η πραγματικότητα του όντος ενώ οι υπόλοιπες εννέα λειτουργούν επικουρικά στον χαρακτηρισμό του, είναι, σύμφωνα με την αριστοτελική ορολογία, συμβεβηκότα του όντος, γνωρίσματα που το συντροφεύουν, στερούμενα αυτοτελούς ύπαρξης. Για τους δε Στωικούς οι κατηγορίες είναι μόλις τέσσερις: α) η «οὐσία», που μέσα στο γενικότερο πλαίσιο της θεωρίας τους είναι πάντοτε η ύλη, β) το «ποιόν», ο ποιοτικός χαρακτηρισμός που προξενείται με την επενέργεια του πνεύματος, γ) το «πῶς ἔχον», το πώς βρίσκεται κάτι ή κάποιος, σε τι κατάσταση και δ) το «πρός τί πως ἔχον», η σχετική δηλαδή αναφορά με κάτι άλλο 24. Η τέταρτη κατηγορία αποτελεί και την ιδιαίτερη συνεισφορά τους στο θέμα αυτό, καθώς συνδέεται με τη γενική αναφορικότητα του ενός ό- ντος έναντι του άλλου, υπό τη γενική έννοια της διαρκούς συσχέτισής τους εντός της Κοσμικής σφαίρας. Συμπερασματικά, θα λέγαμε πως το γεγονός ότι ο Πλάτωνας εξερευνά μια σχετικά «απάτητη» περιοχή, τον απαλλάσσει πολλών ευθυνών σχετικά με ορισμένες α- πλουστεύσεις στις οποίες προβαίνει, όπως π.χ. η «εύκολη» παραδοχή της de facto ύπαρξης μεγίστων γενών πριν προχωρήσει στην επί μέρους διερεύνησή τους ή ο χαρακτηρισμός του όντος ως πάσχοντος και ενεργούντος, στατικού όμως τελικά στην ουσία του καθώς δεν επέτυχε να δειχθεί πως τα όντα παράγονται το ένα από το άλλο. Η επικοινωνία δεν συνεπάγεται τη γένεση, παρατήρηση που σημειώ- 24 Long A. A. (2003), Η Ελληνιστική Φιλοσοφία, ΜΙΕΤ, Αθήνα, σσ

13 νει ο Γληνός στην εισαγωγή του 25. Αναμφισβήτητα, εντούτοις, το σκοτεινό αυτό έργο, ο Σοφιστής, θεμελιώνει την ε- πικοινωνία μεταξύ των ειδών και την πολλαπλότητά τους, πριν ο Πλάτων παραχωρήσει το βήμα σε μεταγενέστερους στοχαστές. Ο Αριστοτέλης δεν κάνει άκριτη παραδοχή της εννοιολογίας του δασκάλου του, αντίθετα προχωρά, αν και βασιζόμενος στην προπαιδεία του, σε μια αναζήτηση πρωτογενή κι αυθεντική και εκείνος. Σημασία ιδιαίτερη έχει η συνολική πρόθεση του Σοφιστή: η αναίρεση της σοφιστικής ψευδολογίας και της εμμονοκρατικής έμφασης στη σχετικότητα των εννοιών, καθώς εκείνες καθορίζουν σε μεγάλο ποσοστό το ποιοτικό βάθος της αθηναϊκής παιδείας. Το μη ον αποδεικνύεται με έναν τρόπο διαλεκτικό, περνώντας μέσα από τη φωτεινή σήραγγα του όντος. Αποκτά δικό του «λόγο», χωρίς να τίθεται αντιθετικά με το ον, διεκδικώντας δηλαδή την απολυτότητα της ύπαρξης του όντος έτσι, επιτυγχάνεται η σχετική σύξευξη γλώσσας και πραγματικότητας. Το γεγονός αυτό δεν αποσχηματοποιεί τελικά το μη-ον, ούτε το καθιστά quid pro quo, μέσο, για τη σταθεροποίηση της έννοιας του όντος. Μέσα στην έννοια του Είναι γίνεται δεκτή η έννοια του Γίγνεσθαι, της κίνησης, όσο και της στάσης. Μέσα στην έννοια του όντος γίνεται δεκτό το μη-ον, ως ον και αυτό, ί- διο άλλοτε και άλλοτε διαφορετικό. Ο Πλάτων αποφεύγει να διακινδυνέψει μια πιθανή μωρολογία. Απλώνει τη νόησή του έως εκεί που δύναται να φτάσει, χωρίς οίηση, και επιχειρεί την ανάκτηση του μη-όντος από εκεί όπου φανερώνεται εφικτό, από τη διαφορετικότητα. Εκεί σταματά ε- πιτυγχάνοντας 26. Η «παρουσία» του μη-όντος προσφέρει 25 Πλάτων (χ.χ.), Σοφιστής, μετάφραση- ερμηνεία- σχόλια Δημήτρης Γληνός, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος, Αθήνα, εισαγωγή, σσ Γι αυτό και η διαλεκτική του Πλάτωνα θεωρείται αποφαντική. Οδηγείται σε συμπεράσματα αλλά δεν εξάγει δια της βίας την ουσία τους, ούτε συνεχίζει την αναγωγή επί το άπειρον, γεγονός το οποίο 79

14 τρία αξιόλογα οφέλη: α) κατακεραυνώνει τους αντιπάλους, β) στηρίζει επιχειρηματολογικά την πλατωνική αλήθεια και γ) θέτει, με νέους όρους, τη βάση της περαιτέρω διερεύνησης. Μιας διερεύνησης που χρειάζεται να διασχίσει πολλές διαδρομές και να υπερβεί ποικίλες αντιφάσεις ώστε τελεολογικά να καταλήξει στην ενιαία θεώρηση των πραγμάτων, περνώντας σειρά οντολογικών, μεταφυσικών, λογικών και γλωσσικών-σημασιολογικών προσκομμάτων. Βιβλιογραφία Αριστοτέλης (1994), Όργανον 1: Κατηγορίαι-Περί Ερμηνείας, Κάκτος, Αθήνα. Αριστοτέλης (1994), Τοπικά, Κάκτος, Αθήνα. Αυγελής Νίκος (2002), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Επιστήμης, Θεσ/νίκη. Αυγελής Νίκος (2001), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία, Θεσ/νίκη. Βέϊκος Θεόφιλος (1998), Οι Προσωκρατικοί, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Βουδούρης Κων. (1992), Λογική. Φιλοσοφική και Συμβολική, Αθήνα. Heidegger Martin (1997), Plato s Sophist, translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press. Κωσταράς Γρ. Φ. (2003), Φιλοσοφική Προπαιδεία, Αθήνα. Λαέρτιος Διογένης (1994), Βίοι Φιλοσόφων, Κάκτος, Αθήνα. Long A. A. (2003), Η Ελληνιστική φιλοσοφία, ΜΙΕΤ, Αθήνα. Πελεγρίνης Θεοδόσης (2004), Λεξικό της Φιλοσοφίας, Αθήνα. Πλάτων (χ.χ.), Σοφιστής, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος, Μετάφραση-ερμηνεία-σχόλια Δημήτρης Γληνός, Αθήνα. Πλάτων, Κρατύλος, Κάκτος, Αθήνα θα έκανε υπερήφανο τον Αριστοτέλη για τον δάσκαλό του. Βλ. Αυγελής Νίκος (2002), Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Επιστήμης, Θεσ/νίκη, σελ. 13: «Ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι μπορούμε να αποφύγουμε και τον κίνδυνο της εις άπειρον αναδρομής και συνάμα το δογματισμό λόγω της ενάργειας με την οποία συλλαμβάνονται από το νου οι προκείμενες». 80

15 Πλάτων, Φαίδρος, εισαγωγή-μετάφραση-σχόλια Ιωάννη Θεοδωρακόπουλου, 5 η έκδοση, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα Ross W. D. (2001), Αριστοτέλης, ΜΙΕΤ, Αθήνα. Σέξτος Εμπειρικός (1998), Προς Μαθηματικούς, Κάκτος, Αθήνα. Τσέλλερ-Νέστλε (2004), Ιστορία της Ελληνικής Φιλοσοφίας, Εκδόσεις Εστία, Αθήνα. Taylor A. E. (2003), Πλάτων: ο Άνθρωπος και το Έργο του, μετάφραση Ιωάννης Αρζόγλου, ΜΙΕΤ, Αθήνα. Χρόνης Νικόλαος (1975), Το πρόβλημα των κατηγοριών εν τη φιλοσοφία του Αριστοτέλους, Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα

H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα H Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα Η θεωρία των ιδεών που εισήγαγε ο Πλάτωνας αποτελεί μια τομή στην ιστορία της φιλοσοφίας. Ταυτόχρονα αποτελεί και σημείο αναφοράς για όλη την κατοπινή φιλοσοφική αναζήτηση.

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Ενότητα: 1 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Ενότητα 1 η Το ερώτημα της γνώσης 1. Τι γνωριζουμε, δηλαδη ποια ειναι τα αντικειμενα της γνωσης

Διαβάστε περισσότερα

Το Νόημα της Ιστορίας

Το Νόημα της Ιστορίας ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2015 Το Νόημα της Ιστορίας Σεμινάριο 1 ο Πέμπτη 13 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρονίκη Μαστοράκη, MSc στη Συστηματική Φιλοσοφία, συγγραφέας και κριτικός:

Ανδρονίκη Μαστοράκη, MSc στη Συστηματική Φιλοσοφία, συγγραφέας και κριτικός: Ανδρονίκη Μαστοράκη, MSc στη Συστηματική Φιλοσοφία, συγγραφέας και κριτικός: Η θεωρία των ιδεών που εισήγαγε ο Πλάτωνας αποτελεί μια τομή στην ιστορία της φιλοσοφίας. Ταυτόχρονα αποτελεί και σημείο αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας Δογματικά θέματα Γνώση εν προσώπω και Ελευθερία // Γνώση εν προσώπω και Αγάπη Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Β. Μπακούρος Η Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, )

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, ) EDMUND HUSSERL 1 EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, 1859-1938) Ο Καρτέσιος (Ντεκάρτ) αναζήτησε να θεμελιώσει τη γνώση και να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της Επιστήμης στις πρώτες αναμφισβήτητες παρατηρήσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕ. Λ. ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στην ΑΣΠΑΙΤΕ / Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Μια ερμηνεία του Πλατωνικού Σοφιστή υπό το πρίσμα των σύγχρονων σημασιολογικών σχέσεων. Διεπιστημονικό Συνέδριο: Ιστορία της Πληροφορίας 1

Μια ερμηνεία του Πλατωνικού Σοφιστή υπό το πρίσμα των σύγχρονων σημασιολογικών σχέσεων. Διεπιστημονικό Συνέδριο: Ιστορία της Πληροφορίας 1 Μια ερμηνεία του Πλατωνικού Σοφιστή υπό το πρίσμα των σύγχρονων σημασιολογικών σχέσεων Διεπιστημονικό Συνέδριο: Ιστορία της Πληροφορίας 1 Εννοιολογικές δομές Ταξινομία (taxonomy) Σχέσεις IsA (BT/NT) Θησαυρός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΗΤΑΣ ΟΤΙ Η ΦΥΣΗ ΔΕ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΥΛΗ

ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΗΤΑΣ ΟΤΙ Η ΦΥΣΗ ΔΕ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΥΛΗ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΗΤΑΣ ΟΤΙ Η ΦΥΣΗ ΔΕ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΥΛΗ 1.Η Φυσική ως η επιστήμη που μελετά τις ιδιότητες της ύλης Για τη Φυσική η ύλη είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 2 η : Μεταφυσική ή Οντολογία Ι: Θεός Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ 33 ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ JOHN LOCKE (1632-1704) Το ιστορικό πλαίσιο. Την εποχή του Locke είχε αναβιώσει ο αρχαίος ελληνικός σκεπτικισμός. Ο σκεπτικισμός για τον Locke οδηγούσε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΚΗ. Ισαάκ Νεύτων

Η ΦΥΣΙΚΗ. Ισαάκ Νεύτων Η ΦΥΣΙΚΗ Η Κλασσική Φυσική έγινε μια ξεχωριστή επιστήμη όταν οι πρώιμοι μοντέρνοι Ευρωπαίοι χρησιμοποίησαν πειραματικές και μαθηματικές μεθόδους για να ανακαλύψουν αυτά που θεωρούνται σήμερα Νόμοι της

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο smartclass.gr

Φροντιστήριο smartclass.gr Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Θεωρητικής Κατεύθυνσης Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Α.1. Επομένως, ούτε εκ φύσεως ούτε αντίθετα από τη φύση μας δημιουργούνται

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σάββατο, 16 Νοεμβρίου 2013 Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία Ενηλίκων Τμήμα Β Την προηγούμενη φορά. ΣΚΕΠΤΙΚΟΙ Οὐδὲν ὁρίζομεν «τίποτε δεν θέτουμε ως βέβαιο» (Διογένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

3. Ο Πλάτων. 1. Ποιο οντολογικό πρόβληµα προσπάθησε να επιλύσει ο Πλάτων µε τη θεωρία των ιδεών;

3. Ο Πλάτων. 1. Ποιο οντολογικό πρόβληµα προσπάθησε να επιλύσει ο Πλάτων µε τη θεωρία των ιδεών; 3. Ο Πλάτων Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιο οντολογικό πρόβληµα προσπάθησε να επιλύσει ο Πλάτων µε τη θεωρία των ιδεών; 2. Ποια άποψη έχει ο Πλάτων για τις γνώσεις που προκύπτουν από τις αισθήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Ενότητα: 3 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Ενότητα 3 η Πώς τίθεται το πρόβλημα του ορισμού στον Μένωνα του Πλάτωνα Ερώτηση του Μένωνα στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματική Λογική και Απόδειξη

Μαθηματική Λογική και Απόδειξη Μαθηματική Λογική και Απόδειξη Σύντομο ιστορικό σημείωμα: Η πρώτη απόδειξη στην ιστορία των μαθηματικών, αποδίδεται στο Θαλή το Μιλήσιο (~600 π.χ.). Ο Θαλής απέδειξε, ότι η διάμετρος διαιρεί τον κύκλο

Διαβάστε περισσότερα

4. Ο Αριστοτέλης. 3. Πώς συλλαµβάνει ο Αριστοτέλης την έννοια της ουσίας και πώς τη συσχετίζει µε τα συµβεβηκότα 1 ;

4. Ο Αριστοτέλης. 3. Πώς συλλαµβάνει ο Αριστοτέλης την έννοια της ουσίας και πώς τη συσχετίζει µε τα συµβεβηκότα 1 ; 4. Ο Αριστοτέλης Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Να ανασυνθέσετε το λεγόµενο επιχείρηµα του τρίτου ανθρώπου δια του οποίου ο Αριστοτέλης ασκεί κριτική στη θεωρία των ιδεών του Πλάτωνος. 2. Η αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

«Ο πλατωνικός διάλογος»

«Ο πλατωνικός διάλογος» «Ο πλατωνικός διάλογος» Εισαγωγή στους πλατωνικούς διαλόγους Τρόποι ανάγνωσης και ερµηνείας του πλατωνικού έργου ιάλογος και διαλεκτική Γιώργος Καµπάλιος Το έργο «ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αριστοτελική αντίληψη για τη σχέση θεωρίας και πράξης και οι μεθοδολογικές αρχές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Η αριστοτελική αντίληψη για τη σχέση θεωρίας και πράξης και οι μεθοδολογικές αρχές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Η αριστοτελική αντίληψη για τη σχέση θεωρίας και πράξης και οι μεθοδολογικές αρχές της Περιβαλλοντικής Σκαράκης Γιάννης, Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Ν. Κιλκίς Τατίδου Κυριακή, Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Ν. Κιλκίς

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Ενότητα: 7 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Ενότητα 7 η Πότε γνωρίζω; Α. Τα κριτήρια της γνώσης (Μετά τα Φυσικά Α 1 και Αναλυτικά Ύστερα Ι

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Συλλογιστική Η γνωστική διεργασία μέσω της οποίας καταλήγουμε σε συμπεράσματα και, μάλιστα, σε συμπεράσματα που συχνά υπερβαίνουν τη διαθέσιμη πληροφορία

Διαβάστε περισσότερα

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling )

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling ) FRIEDRICH W. SCELLING ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 1 Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling 1775-1854) (ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ*) Από το φιλοσοφικό έργο του Σέλλινγκ "Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ"

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Μαριόλης Τ.Δ.Δ., Πάντειο Πανεπιστήμιο Ι.Κ.Ε. Δημήτρης Μπάτσης

Θεόδωρος Μαριόλης Τ.Δ.Δ., Πάντειο Πανεπιστήμιο Ι.Κ.Ε. Δημήτρης Μπάτσης Θεόδωρος Μαριόλης Τ.Δ.Δ., Πάντειο Πανεπιστήμιο Ι.Κ.Ε. Δημήτρης Μπάτσης Ηθικά Νικομάχεια, Βιβλίο Ε Δύο Προτάσεις του Αριστοτέλη Δύο Προβλήματα Πρόταση 1 «Αμοιβαιότητα/Ανταπόδοση θα υπάρξει [η ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Φυσικής Σημειώσεις Ανάλυσης Ι (ανανεωμένο στις 5 Δεκεμβρίου 2012)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Φυσικής Σημειώσεις Ανάλυσης Ι (ανανεωμένο στις 5 Δεκεμβρίου 2012) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Φυσικής Σημειώσεις Ανάλυσης Ι (ανανεωμένο στις 5 Δεκεμβρίου 2012) Τμήμα Θ. Αποστολάτου & Π. Ιωάννου 1 Σειρές O Ζήνων ο Ελεάτης (490-430 π.χ.) στη προσπάθειά του να υποστηρίξει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) A1. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία 1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία προκριματική φάση 18 Φεβρουαρίου 2012 υπό την Αιγίδα του ΥΠΔΒΜΘ Διοργάνωση Τμήμα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση   Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές  Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Οι αρετές λοιπόν δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως, ούτε όμως είναι αντίθετο με τη φύση μας να γεννιούνται μέσα μας, αλλά εμείς έχουμε από τη φύση την ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1. 1 Τα κείμενα που ακολουθούν συνοδεύουν και υποβοηθούν τη μελέτη των αντίστοιχων

ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1. 1 Τα κείμενα που ακολουθούν συνοδεύουν και υποβοηθούν τη μελέτη των αντίστοιχων ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1 J. Locke, Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση, [An Essay Concerning Human Understanding], μτφρ. Γρ. Λιονή, επιμ. Κ. Μετρινού, Αθήνα: Αναγνωστίδης, χ.χ. 2 1. [Η εμπειρική καταγωγή της γνώσης.] «Ας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της αιτιότητας στη φιλοσοφία του Kant: η σημασία της Δεύτερης Αναλογίας

Η έννοια της αιτιότητας στη φιλοσοφία του Kant: η σημασία της Δεύτερης Αναλογίας Η έννοια της αιτιότητας στη φιλοσοφία του Kant: η σημασία της Δεύτερης Αναλογίας Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Ιστορία και Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

«Η προτεραιότητα της ενέργειας στο Θ8 των Μετά τα Φυσικά του Αριστοτέλη»

«Η προτεραιότητα της ενέργειας στο Θ8 των Μετά τα Φυσικά του Αριστοτέλη» ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΙΘΕΤΟ: Χαρακτινού ΟΝΟΜΑ: Νικολίτσα Α.Μ.: 44 ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-2014 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Κος Στασινός Σταυριανέας ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Και οι απαντήσεις τους ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Και οι απαντήσεις τους Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «παλιό» και στο «σύγχρονο» μάθημα των Μαθηματικών; Στο μάθημα παλαιού τύπου η γνώση παρουσιάζεται στο μαθητή από τον διδάσκοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΠΟΙΟΥΝΤΟΣ ΠΥΡΡΩΝ Ο ΗΛΕΙΟΣ

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΠΟΙΟΥΝΤΟΣ ΠΥΡΡΩΝ Ο ΗΛΕΙΟΣ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΠΟΙΟΥΝΤΟΣ ΠΥΡΡΩΝ Ο ΗΛΕΙΟΣ Θεωρήσαµε ότι το απόλυτο κενό µετέπεσε σε υπερβατική ουσία, η οποία ταλαντώθηκε και παρήγαγε την µη ουσία ίδιον. Η υπερβατική ουσία και το ίδιον, είναι µη υλικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες Α Ο ιδέες παριστάνονται στα αισθητά αντικείμενα Β Τα αισθητά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ» Αριστοτέλης (384-322 π.χ.) Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384 π.χ. Ήταν γιος ενός θεραπευτή.

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ;

1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ; 8. Ο Ι ΜΑΝΟΥΕΛ Κ ΑΝΤ Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ; 2. Πώς ονοµάζει τη

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελίωση της Παιδαγωγικής επιστήμης Pestalozzi- Herbart

Θεμελίωση της Παιδαγωγικής επιστήμης Pestalozzi- Herbart Θεμελίωση της Παιδαγωγικής επιστήμης Pestalozzi- Herbart Το 19ο αιώνα θεμελιώνεται η Παιδαγωγική επιστήμη Με το διδακτικό και θεωρητικό έργο των μεγάλων παιδαγωγών: Pestalozzi και κυρίως του Herbart Johan

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική. Ενότητα 2: Ποίηση και τέχνη: Πλάτωνος Ίων (α) Όνομα Καθηγητή : Αικατερίνη Καλέρη. Τμήμα: Φιλοσοφίας

Αισθητική. Ενότητα 2: Ποίηση και τέχνη: Πλάτωνος Ίων (α) Όνομα Καθηγητή : Αικατερίνη Καλέρη. Τμήμα: Φιλοσοφίας Αισθητική Ενότητα 2: Ποίηση και τέχνη: Πλάτωνος Ίων (α) Όνομα Καθηγητή : Αικατερίνη Καλέρη Τμήμα: Φιλοσοφίας 1. Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των πρώτων συστηματικών δοκιμών - που συναντάμε στον πλατωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 3 η : Μεταφυσική ή Οντολογία ΙΙ: Ελεύθερη Βούληση Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39.

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. 1/6 2014-08 Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. Κρίνει ο Μανώλης Περάκης ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Επομένως, οι αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας, έχουμε όμως από τη φύση την ιδιότητα να τις δεχτούμε, αλλά γινόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Ενότητα 3η: Η φιλοσοφική θεμελίωση της ερμηνευτικής στον Φρήντριχ Σλάιερμαχερ Όνομα Καθηγητή: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΛΕΡΗ Τμήμα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 1. Σκοποί Ενότητας Να γίνει κατανοητό πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου Ρένια Γασπαράτου Στο σημερινό μάθημα: λίγη ιστορία της φιλοσοφίας (&) της επιστήμης ο παραδοσιακός ορισμός της γνώσης Οι απαρχές της φιλοσοφίας & της επιστήμης Ιωνία, 7ος-6ος αι. π.χ. Προ-σωκρατικοί (Θαλής,

Διαβάστε περισσότερα

1. Βασικά οντολογικά ερωτήματα και η απλή θεωρία

1. Βασικά οντολογικά ερωτήματα και η απλή θεωρία Σημειώσεις μαθήματος ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ: Ουσίες στον Πλάτων και τον Αριστοτέλη, Το επιχείρημα του τρίτου Ανθρώπου, Τετραμερής ταξινόμηση. 1. Βασικά οντολογικά ερωτήματα και η απλή θεωρία Στην οντολογία (τη θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz 1 Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz Σκοποί της τέταρτης διάλεξης: 25.10.2011 Να κατανοηθούν οι αρχές με τις οποίες ο Albert Einstein θεμελίωσε την ειδική θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα