ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή"

Transcript

1 Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη: εφαρµογές στο βιβλίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Ε ηµοτικού Ευσταθία Χριστοπούλου 1, ήµητρα Φλώρου 2, Νικόλαος Στεφανόπουλος 3 1. Σχολική Σύµβουλος ΠΕ gr, 2. ασκάλα 3. άσκαλος, Υπεύθυνος ΠΕ Αθήνας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συγγραφή του καινούριου βιβλίου για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της Ε ηµοτικού στηρίχτηκε στις επιστηµονικές έννοιες και αρχές της Πολιτικής Επιστήµης και στις βασικές αρχές και στόχους της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Οι δύο αυτοί τύποι εκπαίδευσης συναντώνται σε πολλά επίπεδα: στους στόχους, στις αξίες, στα στοιχεία και στους τρόπους µάθησης, δικαιώνοντας έτσι πολλούς θεωρητικούς που υποστηρίζουν ότι η εκπαίδευση για την αειφορία είναι µια πολιτική εκπαίδευση, προσανατολισµένη στη δράση και άρρηκτα συνδεδεµένη µε τη συµµετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων και τη δηµοκρατία 1. Αυτό βρίσκει την εφαρµογή του στο περιεχόµενο, τους στόχους και τις δραστηριότητες του νέου βιβλίου για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της Ε ηµοτικού. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν αναφερόµαστε σε έννοιες όπως αειφόρος ανάπτυξη και δηµοκρατία και σε δράσεις παρέµβασης όπως εκπαίδευση των πολιτών σε αυτές, είναι µάλλον αναµενόµενο πως προσπαθούµε να ορίσουµε πεδία που από τη φύση τους είναι και ασαφή και, τις περισσότερες φορές, προκαλούν ιδεολογικές συγκρούσεις. Εποµένως είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσουµε τον τρόπο που εµείς προσεγγίζουµε τις δοµικές έννοιες και αρχές που συνθέτουν τα παραπάνω για να µπορέσουµε µέσα από παραδείγµατα υλοποίησής τους να καταλήξουµε σε συµπεράσµατα που πιθανόν και να µας οδηγήσουν σε προβληµατισµό και γόνιµο διάλογο. Παρακάτω θα προσπαθήσουµε να προσεγγίσουµε έννοιες όπως η ιδιότητα του πολίτη, η εκπαίδευση σε αυτήν, η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη καθώς και οι αξίες που τη χαρακτηρίζουν. Θα καταδείξουµε σε ποιο βαθµό αυτές οι έννοιες έχουν κοινά στοιχεία και θα δοκιµάσουµε τη συνοχή που µπορεί να έχει µια εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη και µια εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη στο πλαίσιο του µαθήµατος της Κοινωνικής και Πολιτικής αγωγής αντλώντας παραδείγµατα από το νέο σχολικό εγχειρίδιο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Ε ηµοτικού. 1 Hart, 1992, Schnack, 2000, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007

2 Η ιδιότητα του πολίτη Η ιδιότητα του πολίτη ή η πολιτειότητα, είναι µια έννοια η οποία διαθέτει πολλές σηµασίες. ηλώνει µια πολιτική και νοµική θέση: κάθε άτοµο ανήκει σε ένα κράτος µε δικαιώµατα και υποχρεώσεις τα οποία εξαρτώνται από τους νόµους αυτού του κράτους 2. Η έννοια αυτή συνδέεται µε την εθνικότητα και την άσκηση πολιτικών δικαιωµάτων. Εποµένως θα µπορούσαµε να πούµε ότι υπάρχουν τόσοι τύποι πολιτών όσοι και τύποι κρατών 3. Είναι γνωστό ότι στο παρελθόν, οι πολίτες ταυτίζονταν µε τις πόλεις, και πιο πρόσφατα, µε το έθνος-κράτος. Τώρα που ο χώρος αστικοποιείται όλο και περισσότερο, η υπηκοότητα ταυτίζεται µε πιο χωροταξικές κατηγορίες. Για παράδειγµα, οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι όλο και περισσότερο ταυτίζονται µε την πλανητική κλίµακα ( πολίτες του κόσµου ), την τοπική κλίµακα, και πολλούς άλλους χώρους ενδιαµέσως 4.Η ιδιότητα του πολίτη, στην σύγχρονη κοινωνία, είναι άµεσα συνδεδεµένη µε την δηµοκρατία όπου ο πολίτης απολαµβάνει την ατοµική, κοινωνική και πολιτική ελευθερία ή αυτονοµία. ηλώνει όµως και µια ψυχολογική κατάσταση η οποία αναφέρεται στη συµπεριφορά και τη στάση του ατόµου απέναντι σε κοινωνικά και πολιτικά φαινόµενα σε τοπικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Ο όρος «πολιτειότητα» χρησιµοποιείται επίσης για να περιλάβει τη συµµετοχή στη δηµόσια ζωή και υποθέσεις - δηλ., στη συµπεριφορά και τις ενέργειες ενός πολίτη, αυτό το οποίο ονοµάζεται και ενεργός πολίτης. Η ιδιότητα του πολίτη από αυτή την άποψη καλύπτει ένα ευρύ φάσµα συµµετοχικών δραστηριοτήτων - από την ψηφοφορία στις εκλογές και τη στάση για το πολιτικό αξίωµα, το ενδιαφέρον για την πολιτική και τις τρέχουσες υποθέσεις ως την εθελοντική δράση και φιλανθρωπία. Αναφέρεται σε δραστηριότητες, όχι µόνο καθαρά πολιτικές, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στην ευηµερία της κοινότητά τους. Με τη δράση τους τα άτοµα επηρεάζουν και συµβάλλουν στη διαµόρφωση της κοινής γνώµης. Αξίζει να αναφερθούµε στο κείµενο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Προς µια ευρωπαϊκή διάσταση εκπαίδευσης και ενεργού συµµετοχής του πολίτη» καθώς και στο κείµενο «ηµοκρατική αγωγή του πολίτη» όπου επισηµαίνεται η διεύρυνση των στοιχείων που συγκροτούν την ιδιότητα του πολίτη µε τα δικαιώµατα που αναφέρονται σε διαφορετικές αξίες, ταυτότητες και παραδόσεις (πολιτισµικά δικαιώµατα) δίνοντας της έτσι µια περισσότερο ολιστική αντίληψη µε νοµική διάσταση (όπως δόθηκε παραπάνω), συναισθηµατική διάσταση η οποία αφορά στην κοινωνική ένταξη και συνοχή, γνωστική και πρακτική που αφορά στην ενεργό συµµετοχή στα κοινά. Η διεύρυνση της έννοιας όµως συνδέεται και µε την υπέρβαση των περιορισµών του κράτους- έθνους και τη σύνδεση της ιδιότητας του πολίτη µε την κοινωνία 5 / 6. Είµαστε πλέον µέλη µιας κοινωνίας που υπερβαίνει τα όρια του έθνους..γι αυτό η ιδιότητα του πολίτη φαίνεται να ορίζει ένα πλαίσιο ζωής υπερβολικά ευρύ και ταυτόχρονα υπερβολικά περιορισµένο 7. Η ιδιότητα του πολίτη είναι άµεσα συνδεδεµένη µε τους πολλαπλούς ρόλους και θέσεις που έχουν τα άτοµα στην κοινωνία, ως εργαζόµενοι, καταναλωτές κ.α. καθώς και µε τις απόψεις κάθε ατόµου. Οι ρόλοι αυτοί µαθαίνονται µέσω της διαδικασίας 2 Καρακατσάνη,., 2004, 3 Canivez, P., 2000:14 4 Ash Amin και Nigel Thrift 5 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Karen O Shea, Canivez, P., 2000:17

3 της πολιτικής κοινωνικοποίησης. Αυτή είναι µια συνεχής διαδικασία και µπορεί να είναι λανθάνουσα (δηµιουργεί ψυχολογικές στάσεις έµµεσα πολιτικές) ή έκδηλη (εµφανή πρότυπα πολιτικής συµπεριφοράς), αποκλειστική (πραγµατοποιείται από µια µόνο κατηγορία φορέων ή σε ένα συγκεκριµένο πρότυπο) και συντρέχουσα (πραγµατοποιείται συγχρόνως από περισσότερους φορείς ή σε περισσότερα είδη πολιτικής κοινωνικοποίησης). 8 Οι σύγχρονες πολιτικές κοινωνίες καταβάλλουν προσπάθειες για την ενδυνάµωση της κοινωνικής συνοχής και την πιο ενεργή συµµετοχή των πολιτών στην κοινωνική και πολιτική ζωή. Όπως επισηµαίνεται και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι απαραίτητη η ενθάρρυνση της ενεργού συµµετοχής του πολίτη για την αντιµετώπιση των κοινωνικών και οικονοµικών αλλαγών. 9 Η ενθάρρυνση για την ανάµιξη όλων των πολιτών στις κοινές υποθέσεις τους οδηγεί να αισθάνονται συµµέτοχοι στην διαδικασία της πολιτικής εξουσίας περιορίζοντας έτσι τον κίνδυνο αυταρχικών παρεκτροπών. Οι δηµοκρατίες χρειάζονται τους ενεργούς, ενηµερωµένους και υπεύθυνους πολίτες που είναι πρόθυµοι και ικανοί να πάρουν την ευθύνη για τις κοινότητές τους και να συµβάλουν στην πολιτική διαδικασία. Ένας σηµαντικός φορέας πολιτικής κοινωνικοποίησης είναι το σχολείο µέσω του σχολικού προγράµµατος, των εκπαιδευτικών και της ίδιας της σχολικής ζωής. Η Εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη Η εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη θεωρείται γενικά ως µία εκπαιδευτική αρχή η οποία ξεπερνά τα όρια του σχολικού περιβάλλοντος. Αν όµως σταθούµε στο πλαίσιο της τυπικής εκπαίδευσης ο τρόπος µε τον οποίο περιλαµβάνεται στο αναλυτικό πρόγραµµα διαφέρει από χώρα σε χώρα και στις διάφορες βαθµίδες εκπαίδευσης. Σχεδόν σε όλες τις χώρες της ΕΕ στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση, είτε ενσωµατώνεται σε ένα ή περισσότερα µαθήµατα του αναλυτικού προγράµµατος, ή θεωρείται αντικείµενο διαθεµατικής διδασκαλίας. Μαθήµατα σε αυτή τη βαθµίδα ειδικά αφιερωµένα στην Ιδιότητα του Πολίτη παρέχονται στο Βέλγιο (στη Γερµανόφωνη Κοινότητα), Ελλάδα, Εσθονία, Πορτογαλία, Σουηδία και Ρουµανία. Στη ευτεροβάθµια εκπαίδευση, η εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη παρέχεται κυρίως ως ξεχωριστό µάθηµα. 10 Σε όλες ουσιαστικά τις χώρες µέσω αυτής της εκπαίδευσης επιδιώκονται οι ακόλουθες τρεις κατηγορίες στόχων: - Να αποκτήσουν οι µαθητές πολιτική µόρφωση, - Να αναπτύξουν συµπεριφορές και αξίες που χρειάζονται για να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες και - Να προωθήσουν την ενεργό τους συµµετοχή στη σχολική ζωή και στη ζωή της κοινότητας. Ειδικότερα, µέσα από αυτή την εκπαιδευτική διαδικασία οι νέοι αναµένεται να ευαισθητοποιηθούν, γνωρίσουν, κατανοήσουν και συνειδητοποιήσουν 11 : Τα σύγχρονα τοπικά και παγκόσµια ζητήµατα, Τα δικαιώµατα και τις ευθύνες που έχουν τα άτοµα και οι οµάδες στις δηµοκρατικές κοινωνίες, 8 Μεταξάς, Α-Ι.., Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eυρυδίκη, Learning and teaching Scotland,organisation, 2002

4 Τις δυνατότητες ατόµων και οµάδων να παρέµβουν και να αλλάξουν προς το καλύτερο τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, Τους αγώνες που πρέπει να δίνουν για την προώθηση ζητηµάτων όπως είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και η αειφόρος ανάπτυξη, Τα αίτια που, οφείλονται κυρίως σε οικονοµικούς παράγοντες και οδηγούν σε κοινωνικές συγκρούσεις, ευεργετικές πολλές φορές για το κοινωνικό σύνολο, Τα εµπόδια που δηµιουργούν τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις στο δικαίωµα της ιθαγένειας, της αυτοαντίληψης και της αυτοδιάθεσης των ανθρώπων, εµπόδια που οφείλονται στις κοινωνικοοικονοµικές περιστάσεις, στα κέντρα και στον τρόπο λήψης αποφάσεων, στις διακρίσεις που υφίστανται τα άτοµα εξαιτίας φύλου, χρώµατος, θρησκείας, πολιτικών, σεξουαλικών κ.ά. προτιµήσεων, Την αλληλεξάρτηση του ενός από τον άλλον και τα αποτελέσµατα της παγκοσµιοποίησης στις σύγχρονες κοινωνίες. Οι αξίες που εµπεριέχονται στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη είναι: η ηµοκρατία, ο σεβασµός στα ανθρώπινα δικαιώµατα, η ανοχή, η αλληλεγγύη και η συµµετοχή. Σε αρκετές µάλιστα χώρες περιλαµβάνουν επίσης το σεβασµό για τη φύση. Η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη περιλαµβάνει ένα ευρύ φάσµα αλληλεξαρτούµενων στοιχείων µάθησης, όπως: γνώση και κατανόηση: θέµατα όπως οι νόµοι και οι κανόνες, η δηµοκρατική διαδικασία, τα µέσα, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η ποικιλοµορφία, τα χρήµατα και η οικονοµία, η βιώσιµη ανάπτυξη και ο κόσµος ως παγκόσµια κοινότητα και για τις έννοιες, όπως η δηµοκρατία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, η ελευθερία, η αρχή και το κράτος δικαίου δεξιότητες και ικανότητες: κριτική σκέψη, ανάλυση πληροφοριών, έκφραση απόψεων, συµµετοχή στις συζητήσεις και τις διαµάχες, διαπραγµάτευση και επίλυση συγκρούσεων και συµµετοχή στην κοινοτική δράση στάσεις και συµπεριφορές: σεβασµός της δικαιοσύνης, της δηµοκρατίας και του κράτους δικαίου, της ειλικρίνειας, της ανοχής, του θάρρους να υπερασπιστεί µια άποψη και µιας προθυµίας να ακούει, της αλληλεγγύης. Στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη υιοθετούνται σύγχρονες βιωµατικές µέθοδοι διδασκαλίας: οι µαθητές ενεργούν (µαθαίνω κάνοντας), αλληλεπιδρούν ο ένας µε τον άλλον, προσεγγίζουν το κάθε ζήτηµα µε κριτική σκέψη, συνεργάζονται και συµµετέχουν. Ασχολούνται µε ζητήµατα από την «αληθινή» ζωή που είτε τους απασχολούν άµεσα είτε θα τους απασχολήσουν στο µέλλον. Μια τέτοια εκπαίδευση βοηθά τους µαθητές να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση και τους παρέχει την δυνατότητα να διερευνούν τις σηµαντικές αλλαγές και τις προκλήσεις της ζωής. Τους δίνει τη δυνατότητα έκφρασης και συµµετοχής στη ζωή των σχολείων τους, στις κοινότητές τους και στην κοινωνία γενικότερα. Τους παρέχει το πλαίσιο να αναπτύξουν την πείρα και την εµπειρία που απαιτούνται για να διεκδικούν τα δικαιώµατά τους και να αναλαµβάνουν τις ευθύνες τους. Πολλά από τα θέµατα που περιλαµβάνονται στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη καθώς και τη µεθοδολογία που ακολουθείται για τη διδασκαλία τους, τα συναντάµε και σε άλλες µορφές εκπαίδευσης όπως είναι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Όπως επίσης θα πρέπει να επισηµάνουµε ότι σηµαντικός στόχος στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη είναι η αειφόρος ανάπτυξη, µε την έννοια ότι πρέπει να υπάρχει ισορροπία µεταξύ της

5 κοινωνικής, περιβαλλοντικής και οικονοµικής ανάπτυξης, και αυτό µπορεί να πραγµατοποιηθεί µέσω της αύξησης της αντίληψης της έννοιας της ανάπτυξης καθώς και των δεξιοτήτων που απαιτούνται για τη συνεργασία µε τους άλλους µε σκοπό την οικοδόµηση ενός διατηρήσιµου µέλλοντος 12. H Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Είναι µάλλον δύσκολο να συµφωνήσουµε όλοι στο τι ακριβώς εννοούµε όταν λέµε εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη. Αυτό συµβαίνει γιατί ο ίδιος ο όρος της αειφόρου ανάπτυξης προσεγγίζεται διαφορετικά, ανάλογα µε την κουλτούρα, την ιδεολογία, την κοινωνική θέση και την επιστήµη µας. Φαίνεται πως στις ηµέρες µας η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης µας αφορά όλους: όσους ασχολούνται µε το περιβάλλον, όσους εργάζονται σε επαγγέλµατα υγείας, όσους ασχολούνται µε την οικονοµία και την ανάπτυξη. Συνεπώς, ο καθένας µπορεί να δείχνει ενδιαφέρον για την αειφόρο ανάπτυξη χωρίς όµως αυτό να σηµαίνει πως επιθυµεί να εκπαιδευτεί σε αυτήν. Εδώ βρίσκεται και η διαφορά µε τον τρόπο που αντιλαµβανόµαστε την έννοια εµείς οι εκπαιδευτικοί. Όταν µιλάµε για εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, εννοούµε κυρίως τον τρόπο που µαθαίνουµε µέσα σε µια ή για µια αειφόρο κοινωνία 13. Μπορεί, λοιπόν, να βρει κανείς πολλούς ορισµούς για την αειφόρο ανάπτυξη στη διεθνή βιβλιογραφία, όταν όµως µιλάµε καλό είναι να έχουµε έναν κοινό τόπο, έναν ορισµό ως βάση για επικοινωνία και συνεννόηση. Με αυτό το σκεπτικό και λόγω ενασχόλησης, δάσκαλοι που ασχολούµαστε µε την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, θεωρούµε ως πιο κοντινό µας αυτόν που συνδυάζει τόσο την περιβαλλοντική διάσταση όσο και το ζήτηµα της υπευθυνότητας και της αλληλεγγύης στις µελλοντικές γενιές: Η ανάπτυξη είναι αειφόρος όταν βελτιώνει την ποιότητα ζωής στο πλαίσιο των ορίων που θέτει η φέρουσα ικανότητα των οικοσυστηµάτων που υποστηρίζουν τη ζωή 14. Εκτός όµως από το περιβάλλον, για την επίτευξη της αειφορίας αναγκαία συνθήκη είναι η καλή λειτουργία και των τριών αλληλεξαρτώµενων συστηµάτων που τη συνθέτουν, δηλαδή και του περιβάλλοντος, και της οικονοµίας και της κοινωνίας 15. Κεντρικά στοιχεία λοιπόν της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη είναι αφενός η περιβαλλοντική ποιότητα αφετέρου η δηµοκρατία και η ανθρώπινη ισότητα. Όπως επισηµαίνουν οι Fien & Tilbury όταν εισάγονται στην εκπαιδευτική διαδικασία ζητήµατα σχετικά µε το περιβάλλον αυτά δεν µπορούν να µην αναδεικνύουν ταυτόχρονα και ζητήµατα όπως είναι τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η κοινωνική δικαιοσύνη και η δηµοκρατία, ζητήµατα βαρύνουσας σηµασίας για την αειφόρο ανάπτυξη 16. Η αειφορία ως τρόπος σκέψης, συµπεριφοράς και δράσης στόχο έχει να δηµιουργήσει άτοµα ηθικά, ενδυναµωµένα και προσωπικά ικανοποιηµένα, κοινότητες που στηρίζονται στην αλληλεγγύη, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη, κοινωνίες που διέπονται από θεσµούς διαφανείς και δίκαιους και περιβαλλοντικές πρακτικές που σέβονται και υποστηρίζουν τη ζωή Karen O Shea, 2003:28 13 Scott & Gough, IUCN et al., Φλογαϊτη, 2006: Fien & Tilbury, 2002: 9 17 UNESCO, 2005: 10

6 Οι αξίες της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη Η σηµαντικότερη αξία που διατρέχει την εκπαίδευση για την αειφορία είναι η αξία της αλληλεγγύης, που µπορεί να διασφαλίσει πρωταρχικά δικαιώµατα όπως την ελευθερία, την ισότητα και την οικολογική βιωσιµότητα. Αυτή συνυπάρχει µε αξίες όπως της αυτονοµίας και της υπευθυνότητας, της ανεκτικότητας και της δηµοκρατίας 18. Με τη διδασκαλία αυτών των αξιών σκοπεύουµε στη δηµιουργία πολιτών που θα προσβλέπουν και θα αγωνίζονται για κοινωνική χειραφέτηση και αλλαγή ενώ θα αντιµάχονται κάθε προσπάθεια χειραγώγησης και τυφλής υπακοής τους 19. Η εκπαίδευση πρέπει να έχει από τη φύση της έναν απελευθερωτικό ρόλο και εποµένως η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη πρέπει να είναι µάλλον µια δηµοκρατική διαδικασία και όχι άλλος ένας πολιτικός µοχλός για την εξυπηρέτηση της υπάρχουσας κατάστασης και τη διαιώνιση αυτού που ονοµάζουµε «σύστηµα». Η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη διακρίνεται για 20 : ιεπιστηµονικότητα και ολιστικότητα. Προσανατολισµό στις αξίες. Κριτική σκέψη και επίλυση προβλήµατος. Χρήση πολλαπλών µεθόδων. Συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων. υνατότητα εφαρµογής. Μετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο. Εποµένως, έχει όλα τα χαρακτηριστικά µιας δηµοκρατικής, πολιτικής και µεταρρυθµιστικής εκπαίδευσης. Θα µπορούσε κανείς να την αποκαλέσει και εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη και την πολιτική συµµετοχή 21. Αυτή τη µορφή που µπορεί να πάρει η εκπαίδευση για την αειφορία την υποστηρίζουν ορισµένες από τις αρχές που τη διακρίνουν, όπως είναι η αρχή της ποικιλότητας, η αρχή του σεβασµού και της ανεκτικότητας στη διαφορετικότητα, στην αξιοπρέπεια, στη ζωή, προσωπική και επαγγελµατική, στην πολιτισµική ταυτότητα και η αρχή του δηµοκρατικού διαλόγου. Η Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη συναντά την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Συγκρίνοντας τα στοιχεία που συνθέτουν τις δυο µορφές εκπαίδευσης, στόχους, αξίες και βασικά στοιχεία µάθησης, ανακαλύπτουµε ότι υπάρχουν πολλά κοινά. Ειδικότερα: Πίνακας 1. Στόχοι Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη - Να γνωρίσουν οι µαθητές τα σύγχρονα τοπικά και παγκόσµια ζητήµατα, τα δικαιώµατα και τις ευθύνες που έχουν τα άτοµα και οι οµάδες στις δηµοκρατικές κοινωνίες, - Να γίνουν ικανοί να παρεµβαίνουν και να µετασχηµατίζουν προς το καλύτερο τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη - Να γίνουν οι µαθητές άτοµα ηθικά, ενδυναµωµένα και προσωπικά ικανοποιηµένα, - Να δηµιουργήσουν κοινότητες που στηρίζονται στην αλληλεγγύη, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη, κοινωνίες που διέπονται από θεσµούς διαφανείς και δίκαιους και 18 Φλογαϊτη, 2006: ό.π., 2006: 231, UNESCO, 2005: Huckle, 1996, 1999a, Φλογαϊτη, 2006: 22, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007: 94

7 συνθήκες, προωθώντας ζητήµατα όπως είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και η αειφόρος ανάπτυξη, - Να µην κάνουν διακρίσεις στηριζόµενοι σε στερεότυπα και προκαταλήψεις, - Να συνειδητοποιήσουν την αλληλεξάρτηση του ενός από τον άλλον και τα αποτελέσµατα της παγκοσµιοποίησης στις σύγχρονες κοινωνίες. - Να αναπτύξουν περιβαλλοντικές πρακτικές που σέβονται και υποστηρίζουν τη ζωή. Εκτός του βασικού κορµού εννοιών που διαφέρουν, εξαρτώνται από τα διαφορετικά επιστηµονικά πεδία από τα οποία ξεκινά η κάθε εκπαίδευση και προσδίδουν στην κάθε µορφή εκπαίδευσης τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, στο επίπεδο των στόχων παρατηρούµε ότι συναντώνται σε πολλά σηµεία. Η µετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο, η έννοια του ενεργού και υπεύθυνου πολίτη, ο οποίος πρέπει να διαθέτει και ηθική προσωπικότητα αλλά και πολιτική επάρκεια και να συµµετέχει ενεργά στον µετασχηµατισµό της κοινωνίας, η εξάλειψη των διακρίσεων και εν τέλει η εγκαθίδρυση µιας ουσιαστικής δηµοκρατίας που θα βασίζεται στην αλληλεγγύη, το σεβασµό και τη δικαιοσύνη είναι οι στόχοι που θέτουν και οι δύο µορφές εκπαίδευσης. Και οι δύο µορφές εκπαίδευσης εξάλλου συνειδητοποιούν ότι για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, οι µαθητές πρέπει να ασκηθούν και να αναπτύξουν ορισµένες βασικές αξίες. Πίνακας 2. Αξίες Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη ηµοκρατία, σεβασµός στα ανθρώπινα δικαιώµατα, ανοχή, αλληλεγγύη, συµµετοχή και σεβασµός για τη φύση. Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Αλληλεγγύη, ελευθερία, ισότητα, οικολογική βιωσιµότητα, αυτονοµία, υπευθυνότητα, ανεκτικότητα και δηµοκρατία. Η οµοιότητα και η ταύτιση των αξιών που προωθεί η κάθε µορφή εκπαίδευσης είναι προφανής στον παραπάνω πίνακα. Βασικές έννοιες κλειδιά είναι η έννοια της δηµοκρατίας και η έννοια της αλληλεγγύης. Σύµφωνα µε τον Schnack όταν αναφερόµαστε στην αξία της δηµοκρατίας ουσιαστικά µιλάµε για συµµετοχή των πολιτών στα κοινά και ανάπτυξη της ιδιότητας του πολίτη 22. Η κάθε έννοια δεν µπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη καθώς η συµµετοχή και η ιδιότητα του πολίτη από µόνη της δεν έχει νόηµα αν δεν εντάσσεται σε δηµοκρατικές διαδικασίες 23. Επίσης, η αξία της αλληλεγγύης κατέχει σηµαντική θέση στην εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη. Τόσο η Sauve όσο και, πολύ πριν από αυτήν ο Hardin, υπεραµύνονται της σηµασίας που έχει η αξία της αλληλεγγύης σε µια εποχή παγκοσµιοποίησης και οικονοµικής γιγάντωσης των πολυεθνικών, που έχει ως αποτέλεσµα την 22 Schnack, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007: 172

8 εκµετάλλευση κοινωνικών οµάδων και το ξέσπασµα βίαιων κοινωνικών συγκρούσεων και εξεγέρσεων 24. Πίνακας 3. Στοιχεία και τρόποι µάθησης Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη Γνώση και κατανόηση: νόµοι, δηµοκρατική διαδικασία, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η οικονοµία, η βιώσιµη ανάπτυξη, ο κόσµος ως παγκόσµια κοινότητα κ.ά. δεξιότητες και ικανότητες: κριτική σκέψη, ανάλυση πληροφοριών, έκφραση απόψεων, συµµετοχή στις συζητήσεις και τις διαµάχες, διαπραγµάτευση και την επίλυση συγκρούσεων και τη συµµετοχή στην κοινοτική δράση στάσεις και συµπεριφορές: σεβασµός της δικαιοσύνης, της δηµοκρατίας και του κράτους δικαίου, της ειλικρίνειας, της ανοχής, του θάρρους να υπερασπιστεί µια άποψη, και µιας προθυµίας να ακούσει, της αλληλεγγύης. Στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη υιοθετούνται σύγχρονες βιωµατικές µέθοδοι διδασκαλίας: Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ιεπιστηµονικότητα και ολιστικότητα. Προσανατολισµό στις αξίες. Κριτική σκέψη και επίλυση προβλήµατος. Χρήση πολλαπλών µεθόδων. Συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων. υνατότητα εφαρµογής. Μετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο. Στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη, όπως και στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση χρησιµοποιούνται βιωµατικές/ συµµετοχικές µέθοδοι διδασκαλίας. Από τον παραπάνω πίνακα είναι προφανές ότι και στη µάθηση και διδασκαλία των δύο µορφών εκπαίδευσης τα κοινά στοιχεία υπάρχουν. Παρατηρούµε ότι στο πεδίο των γνώσεων, η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη προτάσσει τις επιστηµονικές γνώσεις του επιστηµονικού πεδίου από όπου προέρχεται (πολιτικές επιστήµες) ενώ η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη συνθέτει και αξιοποιεί στοιχεία διαφόρων επιστηµών (κοινωνικών, οικονοµικών, οικολογικών). Όσον αφορά όµως στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στάσεων και συµπεριφορών υπάρχουν σηµαντικές οµοιότητες αφού όλα στηρίζονται στην ικανότητα των πολιτών να λαµβάνουν σωστές αποφάσεις τηρώντας δηµοκρατικές διαδικασίες. Συνθέτοντας όλα τα παραπάνω και αξιοποιώντας στοιχεία µάθησης και από τις δύο µορφές εκπαίδευσης αλλά και µε τη χρήση µιας ποικιλίας βιωµατικών/ συµµετοχικών µεθόδων διδασκαλίας, τις οποίες και αναλύουµε στο βιβλίο του δασκάλου, δηµιουργήσαµε το Βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής που θα διδαχτεί από του χρόνου στην Ε ηµοτικού. Αν και είναι υπό έκδοση, µπορούµε να σας παρουσιάσουµε δυο δείγµατα γραφής που κατά τη γνώµη µας επιβεβαιώνουν τα παραπάνω. 24 Hardin, 1968, Sauve, 1999

9 Το Βιβλίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής Ε ηµοτικού: παραδείγµατα Στην ενότητα Α µε τον γενικό τίτλο Πού ανήκω; και στο Κεφάλαιο 6. Είµαστε πολίτες της Ελλάδας, της Ευρώπης και του κόσµου οι µαθητές επιδιώκεται να κατανοήσουν την ευρύτητα της έννοιας του πολίτη και τη διεύρυνσή της από το τοπικό, στο ευρωπαϊκό και στο παγκόσµιο επίπεδο. Μέσα από συγκεκριµένες πραγµατικές καταστάσεις γίνεται προσπάθεια να ευαισθητοποιηθούν για την ύπαρξη κοινών παγκόσµιων προβληµάτων και να συνειδητοποιήσουν ότι οι επιπτώσεις τους αφορούν όλους. Να είναι σε θέση να σκέφτονται, να προτείνουν λύσεις και να συµµετέχουν στην επίλυση αυτών των προβληµάτων. Παρουσιάζοντας µια απλή καθηµερινή συνήθεια, την κατανάλωση σοκολάτας, οι µαθητές έχουν τη δυνατότητα να σκεφτούν και να διαπιστώσουν τον τρόπο που κάτι το οποίο συµβαίνει στον µικρόκοσµο τους µπορεί να επηρεάσει, βραχυπρόθεσµα ή µακροπρόθεσµα- τη ζωή άλλων ανθρώπων που ζουν σε κάποιο άλλο σηµείο του πλανήτη και να δηµιουργήσει προβληµατικές καταστάσεις. Ξεπερνώντας την «εδαφοποίηση» των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων γίνονται ορατές οι σχέσεις µεταξύ αυτών που συµβαίνουν «εκεί» και όσων γίνονται «εδώ». Το ότι τα οικονοµικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόµενα σε όλες σχεδόν τις σύγχρονες κοινωνίες εντάσσονται ανεπιστρεπτί στο πλαίσιο της παγκοσµιοποίησης αποτελεί πλέον κοινοτοπία. Κοινότοπη είναι επίσης η διαπίστωση ότι η παγκοσµιοποίηση δεν είναι µια διαδικασία που συντελείται ερήµην ή/και υπεράνω του τοπικού, αλλά, τουναντίον, είναι η ίδια η διαπλοκή του πλανητικού µε το τοπικό 25.. Κατανοούν ότι σηµαντικός παράγοντας των περιβαλλοντικών προβληµάτων και της φτώχειας στον πλανήτη είναι ο τρόπος λειτουργίας της παγκόσµιας οικονοµίας. Για να προχωρήσουµε προς την περιβαλλοντική και κοινωνική δικαιοσύνη πρέπει να επιτύχουµε µια δηµοκρατική ρύθµιση της λειτουργίας της αγοράς. Μέσα από αυτόν τον προβληµατισµό διαπιστώνουν επίσης ότι η κάθε φορά συγκεκριµένη στο χώρο και το χρόνο φυσική και κοινωνικοοικονοµική πραγµατικότητα αποτελεί την αδιάσπαστη ενότητα των πολυδιάστατων περιβαλλοντικών προβληµάτων. Επίσης τους δίνεται η δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν την προσωπική τους ευθύνη, δηλαδή την ικανότητα αντίδρασης 26, τόσο στη δηµιουργία όσο και στην αντιµετώπιση κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων αλλά παράλληλα να διαπιστώσουν ότι υπάρχουν λύσεις και οι ίδιοι µπορούν µε τη συµµετοχή και τη δράση τους να επιφέρουν αλλαγές που θα οδηγούν σε κοινωνική και περιβαλλοντική αλλαγή. Όπως για παράδειγµα το «ίκαιο και Αλληλέγγυο Εµπόριο», που είναι µία κίνηση απέναντι στο ανεξέλεγκτο εµπόριο. Υπάρχουν διεθνείς οργανισµοί οι οποίοι στηρίζουν αυτή τη δράση. Μεταξύ αυτών είναι και ο EFTA (στο πλαίσιο της ΕΕ). Για να πάρει ένα τελικό προϊόν πιστοποίηση «δίκαιου εµπορίου» πρέπει ο παραγωγός να έχει πληρωθεί σε µια τιµή αξιοπρεπή για τη διαβίωσή του και σε όλη τη διαδικασία παραγωγής να µη µεσολαβεί εργασία ανασφάλιστη και παιδική εργασία. Επιπλέον δίνεται ενίσχυση στα µη ανεπτυγµένα οικονοµικά κράτη και σε άλλους τοµείς (εκπαίδευση, υγεία, τεχνολογία). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναπτύσσουν την αλληλεγγύη η οποία συνδέεται µε την ικανότητα των ατόµων να υπερβαίνουν τα προσωπικά τους συµφέροντα, να αναγνωρίζουν τα δικαιώµατα των άλλων καθώς και να είναι έτοιµοι να δράσουν προς υπεράσπιση των δικαιωµάτων των άλλων εµερτζής 1996: 255 εποµ 26 Karen O Shea, 2003:26 27 Karen O Shea, 2003:28

10 Στην ενότητα µε τον γενικό τίτλο Ζούµε στη δηµοκρατία οι µαθητές επιδιώκεται να κατανοήσουν βασικές πολιτικές-πολιτειακές έννοιες και να γνωρίσουν τον τρόπο λειτουργίας του ελληνικού πολιτεύµατος όπως επίσης να µάθουν τη λειτουργία των βασικών δηµοκρατικών θεσµών. Η γνώση των θεσµικών µηχανισµών που διασφαλίζουν τη δηµοκρατία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη ενός πολίτη ο οποίος πρέπει να έχει τη γνώση ώστε να µπορεί να ελέγχει και να παρεµβαίνει. Βασικός στόχος της ενότητας είναι η ανάδειξη της δηµοκρατίας ως µιας καθηµερινής πράξης, µιας διαδικασίας που εκδηλώνεται σε κάθε στιγµή της κοινωνικής ζωής των πολιτών. Η ακριβής και ολοκληρωµένη γνώση της συγκεκριµένης πραγµατικότητας που βιώνουν οι µαθητές αποτελεί προϋπόθεση για την εκπαίδευση ενεργών πολιτών προς µια αειφόρο ανάπτυξη. Αν και πρόκειται για έναν βασικό στόχο που διατρέχει όλες τις ενότητες του βιβλίου, ωστόσο στη συγκεκριµένη ενότητα και στο πλαίσιο του κεφαλαίου 4. Η δηµοκρατία στην καθηµερινή µας ζωή, µε συγκεκριµένες δραστηριότητες αναπτύσσεται διεξοδικότερα. Σε µια δηµοκρατική κοινωνία α) Ζούµε µαζί και συναποφασίζουµε: Οι µαθητές καλούνται να εντοπίσουν δηµοκρατικές διαδικασίες στην καθηµερινή ζωή στο σχολείο τους. ιερευνούν τον τρόπο µε τον οποίο λαµβάνονται οι αποφάσεις σε επίπεδο τάξης : συζήτηση η αγωγή των ενεργών πολιτών πρέπει λοιπόν να δίνει τα µέσα το ενδιαφέρον και τη συνήθεια που θα τους κάνει να συµµετέχουν στη συζήτηση 28 -ανταλλαγή απόψεων και εξεύρεση αποδεκτών λύσεων που οδηγούν στην ελεύθερη υποταγή σε συλλογικούς κανόνες. β) Ζούµε µαζί και αναπτύσσουµε σχέσεις: οι σηµερινές κοινωνίες διακρίνονται από την πολυπολιτισµικότητα. Οι µαθητές µέσα από τη µελέτη µιας περίπτωσης θα διαπιστώσουν ότι ο φόβος για το Άλλο, το διαφορετικό αποδυναµώνει τη θέληση για διάλογο και οδηγεί σε συγκρούσεις. Η απουσία αναγνώρισης ταυτότητας ή εσφαλµένη αναγνώριση είναι µια µορφή καταπίεσης που οδηγεί σε διαστρεβλωµένο και στερηµένο τρόπο ύπαρξης. 29 Στο σχολείο-το οποίο αποτελεί και ένα επικοινωνιακό σύστηµα- µπορεί να γίνει εκείνος ο διάλογος και η δηµιουργική αντιπαράθεση µε το «άλλο» και έτσι να ανακαλύψω τον «εαυτό» µου και να αποκτήσω την αυτονοµία µου. Οι διαφορές εποµένως δεν πρέπει να αγνοούνται, αλλά να αξιολογούνται ως κάτι παραγωγικό. Η αποδοχή του διαφορετικού λοιπόν είναι σηµαντική γιατί έτσι οι µαθητές- θα καταφέρουν να ζουν αρµονικά µε τους άλλους παρ όλες τις πολιτισµικές διαφορές και θα µειωθούν οι συγκρούσεις στο σχολείο. Ετσι ώστε το σχολείο να µην αποτελεί µια δυστοπία, που ασκεί τυπικό και άτυπο κοινωνικό έλεγχο και αποπέµπει το διαφορετικό. Η συµπεριφορά αυτή µεταφέρεται από τους µαθητές στην οικογένεια, τη γειτονιά, το δήµο οπότε προοπτικά-βελτιώνονται οι ανθρώπινες σχέσεις και κατοχυρώνονται τα δικαιώµατα των διάφορων πολιτισµικών οµάδων που ζουν στη χώρα µας. Είναι ιδιαίτερα σηµαντικό να καταλάβουν πώς τα καθηµερινά γεγονότα έχουν µια σύνδεση µε µεγαλύτερα τα οποία συµβαίνουν στην κοινότητα και την κοινωνία 30. γ)ζούµε µαζί και συµµετέχουµε στις κοινές προσπάθειες. Η κοινωνική συνεργασία αποτελεί σηµαντική αξία στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη. 28 Canivez, P., 2000: Taylor Charles, 1997:72 30 βλ. Πίνακες 1, 2 & 3

11 Η συγκεκριµένη δραστηριότητα-µελέτη αφίσας για την εθνική εκστρατεία εξοικονόµησης ενέργειας-οδηγεί στην κατανόηση και ανάληψη µιας µηεπιβαλλόµενης συλλογικής δράσης που προκύπτει από κοινά συµφέροντα, σκοπούς και αξίες. Έχει ένα βαθµό επισηµότητας εθνική εκστρατεία- αλλά οι πολίτες διατηρούν την αυτονοµία και τη δυναµικότητά τους. Παράλληλα οι µαθητές προβληµατίζονται για τα δικαιώµατα αλλά και τις υποχρεώσεις που έχουν και που διασφαλίζουν µια βιώσιµη ανάπτυξη και µια δηµοκρατική κοινωνία. Η βελτίωση της ποιότητας ζωής ενισχύει την κοινωνική συνοχή και προωθεί την κοινωνική συνεργασία. Τέλος µέσα από τη διαπίστωση των επιπτώσεων µια αδράνειαςπαθητικής στάσης απέναντι σε ένα συγκεκριµένο πρόβληµα προετοιµάζεται ο µαθητής να αναλαµβάνει δράσεις απέναντι σε θέµατα που τον αφορούν. Συµπεράσµατα Η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη και η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη αποτελούν πεδία που ακόµη βρίσκονται υπό συζήτηση και που διαρκώς εµπλουτίζονται, µεταλλάσσονται και εξελίσσονται. Σίγουρο πάντως είναι ότι είναι επίκαιρες όσο ποτέ και θα µας απασχολήσουν αρκετά στα χρόνια που έρχονται. Ως τύποι εκπαίδευσης έχουν πολλά κοινά στοιχεία: σκοπός και στόχοι, χαρακτηριστικά και αξίες, στοιχεία µάθησης και τρόποι διδασκαλίας είναι κοινοί και στη µία και στην άλλη µορφή εκπαίδευσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να υπάρχει µια αρκετά ισχυρή σήµερα τάση θεωρητικών και ερευνητών, προερχόµενων και από τα δύο επιστηµονικά πεδία (πολιτικές και κοινωνικές επιστήµες), που θεωρεί ότι η εκπαίδευση για την αειφορία είναι µια κατ εξοχήν πολιτική εκπαίδευση µε την έννοια της προετοιµασίας και της ανάπτυξης ενός ενεργού πολίτη. Όπου ως ενεργός ορίζεται εκείνος ο πολίτης που όχι µόνο συµµετέχει στη λήψη αποφάσεων αλλά το κάνει συνειδητά, έχοντας πλήρη γνώση και της διαδικασίας αλλά και των παραµέτρων που θα τον βοηθήσουν να λάβει κοινωνικά κριτικές αποφάσεις και στοχεύοντας σε τίποτε λιγότερο παρά στη δηµιουργία δηµοκρατικών και αλληλέγγυων κοινωνιών. Εποµένως θεωρούµε αυτονόητο ότι ένα σύγχρονο βιβλίο που φιλοδοξεί να αποτελέσει σηµείο αναφοράς, προβληµατισµού και µάθησης για τους µικρούς πολίτες της χώρας µας δεν µπορεί παρά να έχει λάβει σοβαρά υπόψη του το πλαίσιο ανάπτυξης και των δύο µορφών εκπαίδευσης. Σε ποιο βαθµό τα κατάφερε τελικά θα ειπωθεί µετά από δηµόσια κριτική και διάλογο όλων των αποδεκτών του (µαθητών, εκπαιδευτικών, γονέων, επιστηµονικής κοινότητας), όπως και πρέπει. Βιβλιογραφία Ash Amin και Nigel Thrift (2006) Η πολιτική στον αστικό κόσµο Canivez, P., (2000), Ποια Αγωγή για τον Πολίτη. Αθήνα: SCRIPTA. Eυρυδίκη, (Ιούνιος 2005), Η Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη στην Ευρώπη. Fien, J. & Tilbury, D., (2002), The critical challenge of Sustainability, in D. Tilbury, R. Stevenson, J. Fien & D. Schreuder (eds), Education and Sustainability. Responding to the Global Challenge, pp Switzerland, Gland: IUCN Hardin, G., (1968), The Tragedy of Commons, Science, vol. 162, pp Hart, R., (1992), Childrens Participation: From Tokenism to Citizenship. Florence: UNICEF. Huckle, J., (1996), Realizing sustainability in changing times, in J. Huckle & S. Sterling (eds), Education for Sustainability, pp London: Earthscan.

12 Huckle, J., (1999), Locating Environmental Education between Modern Capitalism and Postmodern Socialism: A Reply to Lucie Sauve, Canadian Journal of Environmental Education, vol. 4, pp IUCN, UNEP, WWF, (1991), Caring for the Earth: A Strategy for Sustainable Living. Switzerland, Gland: IUCN, UNEP, WWF. Karen O Shea, (2003), ηµοκρατική αγωγή του πολίτη , Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, Στρασβούργο Learning and teaching Scotland organisation, (2002) Education for Citizenship in Scotland: A Paper for Discussion and Development, Glasgow Sauve, L., (1999), Environmental Education Between Modernity and Postmodernity: Searching for an Integrating Education Framework, Canadian Journal of Environmental Education, vol. 4, pp Schnack, K.,(2000), Action Competence as a Curriculum Perspective, in B. B. Jensen, K. Schnack & V. Simovska (eds), Critical Environmental and Health Education, Research issues and challenges, pp Copenhagen: The Danish University of Education. Scott, W. & Gough, S., (2003), Sustainable Development and Learning. Framing the Issues. London: Routledge Falmer Taylor Charles, (1997) Πολυπολιτισµικότητα Εξετάζοντας την πολιτική της αναγνώρισης, µτφ Φιλ. Παιονίδης,, Αθήνα: ΠΟΛΙΣ UNESCO, (2005), UN Decade of Education for Sustainable Development , International Implementation Scheme. Paris: UNESCO. εµερτζής, Ν. (1996). Ο Λόγος του Εθνικισµού. Αθήνα: Αντ. Σάκκουλας. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.(2000) Προς µια ευρωπαϊκή διάσταση εκπαίδευσης και ενεργού συµµετοχής του πολίτη, Λουξεµβούργο Καρακατσάνη,., (2004), Εκπαίδευση και Πολιτική ιαπαιδαγώγηση. Αθήνα: Μεταίχµιο. Λιαράκου. Γ. & Φλογαϊτη, Ε., (2007), Από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη: Προβληµατισµοί, Τάσεις, Προτάσεις. Αθήνα: Νήσος. Μεταξάς, Α-Ι.., (1976), Πολιτική Κοινωνικοποίηση. Αθήνα: ΟΛΚΟΣ. Φλογαϊτη, Ε., (2006), Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα.

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

«Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση»

«Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση» «Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση» Δρ. Ευσταθία Χριστοπούλου Σχολική Σύμβουλος Α/ θμιας Εκπαίδευσης hristopef@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού.

Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού. Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού. Χριστίνα Κάτσενου 1, Στελλίνα Κουλουζάκη 2 1. Εκπαιδευτικός, Συντονίστρια προγραµµάτων Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Δήμητρα Σωτηροπούλου Δρ Γεωπονικών Επιστημων Διευθύντρια 1 ου ΕΠΑΛ Χαλανδρίου ΚΠΕ Δραπετσώνας 29 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαίδευση και το σχολείο παίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

2. Ένα μαθησιακό περιβάλλον συμμετοχικό- Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία - Η αλλαγή μέσα από τη σχέση

2. Ένα μαθησιακό περιβάλλον συμμετοχικό- Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία - Η αλλαγή μέσα από τη σχέση Η αλλαγή της σχολικής κουλτούρας απαιτεί δυνατές και επίμονες προσπάθειες, καθώς πολλές από τις ισχύουσες πρακτικές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των δομών και των συνηθειών των μελών της εκπαιδευτικής μονάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Γωγάκη Ηλιάννα 1, Παπαβασιλείου Βασίλης 2 1.Εκπαιδευτικός, απόφοιτη του ΠΜΣ «Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη διαμόρφωση στάσεων, νοοτροπιών και χαρακτήρων μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία

Η συμβολή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη διαμόρφωση στάσεων, νοοτροπιών και χαρακτήρων μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία Η συμβολή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη διαμόρφωση στάσεων, νοοτροπιών και χαρακτήρων μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία Ελένη Πανάγου 1, Δέσποινα Ζαχαριάδου 2, Γαρυφαλλιά Κλειάσσιου 3 1.Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre ΕΙΣΑΓΩΓΗ ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η σύγχρονη εποχή παρά την πρόοδο που τη χαρακτηρίζει στον τοµέα της τεχνολογίας και της επιστήµης µε σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαίδευση για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα Τα δικαιώματα του παιδιού

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαίδευση για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα Τα δικαιώματα του παιδιού Τίτλος Μαθήματος: Εκπαίδευση για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα Τα δικαιώματα του παιδιού Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1220 Διδάσκων: Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗ

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗ Στρασβούργο, 22 Οκτωβρίου 2003 (2003) 29 DGIV/EDU/CIT ΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 2001-2004 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΟΙΝΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ Karen O Shea Ευχαριστίες Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα