ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή"

Transcript

1 Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη: εφαρµογές στο βιβλίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Ε ηµοτικού Ευσταθία Χριστοπούλου 1, ήµητρα Φλώρου 2, Νικόλαος Στεφανόπουλος 3 1. Σχολική Σύµβουλος ΠΕ gr, 2. ασκάλα 3. άσκαλος, Υπεύθυνος ΠΕ Αθήνας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συγγραφή του καινούριου βιβλίου για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της Ε ηµοτικού στηρίχτηκε στις επιστηµονικές έννοιες και αρχές της Πολιτικής Επιστήµης και στις βασικές αρχές και στόχους της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Οι δύο αυτοί τύποι εκπαίδευσης συναντώνται σε πολλά επίπεδα: στους στόχους, στις αξίες, στα στοιχεία και στους τρόπους µάθησης, δικαιώνοντας έτσι πολλούς θεωρητικούς που υποστηρίζουν ότι η εκπαίδευση για την αειφορία είναι µια πολιτική εκπαίδευση, προσανατολισµένη στη δράση και άρρηκτα συνδεδεµένη µε τη συµµετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων και τη δηµοκρατία 1. Αυτό βρίσκει την εφαρµογή του στο περιεχόµενο, τους στόχους και τις δραστηριότητες του νέου βιβλίου για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της Ε ηµοτικού. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν αναφερόµαστε σε έννοιες όπως αειφόρος ανάπτυξη και δηµοκρατία και σε δράσεις παρέµβασης όπως εκπαίδευση των πολιτών σε αυτές, είναι µάλλον αναµενόµενο πως προσπαθούµε να ορίσουµε πεδία που από τη φύση τους είναι και ασαφή και, τις περισσότερες φορές, προκαλούν ιδεολογικές συγκρούσεις. Εποµένως είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσουµε τον τρόπο που εµείς προσεγγίζουµε τις δοµικές έννοιες και αρχές που συνθέτουν τα παραπάνω για να µπορέσουµε µέσα από παραδείγµατα υλοποίησής τους να καταλήξουµε σε συµπεράσµατα που πιθανόν και να µας οδηγήσουν σε προβληµατισµό και γόνιµο διάλογο. Παρακάτω θα προσπαθήσουµε να προσεγγίσουµε έννοιες όπως η ιδιότητα του πολίτη, η εκπαίδευση σε αυτήν, η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη καθώς και οι αξίες που τη χαρακτηρίζουν. Θα καταδείξουµε σε ποιο βαθµό αυτές οι έννοιες έχουν κοινά στοιχεία και θα δοκιµάσουµε τη συνοχή που µπορεί να έχει µια εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη και µια εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη στο πλαίσιο του µαθήµατος της Κοινωνικής και Πολιτικής αγωγής αντλώντας παραδείγµατα από το νέο σχολικό εγχειρίδιο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Ε ηµοτικού. 1 Hart, 1992, Schnack, 2000, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007

2 Η ιδιότητα του πολίτη Η ιδιότητα του πολίτη ή η πολιτειότητα, είναι µια έννοια η οποία διαθέτει πολλές σηµασίες. ηλώνει µια πολιτική και νοµική θέση: κάθε άτοµο ανήκει σε ένα κράτος µε δικαιώµατα και υποχρεώσεις τα οποία εξαρτώνται από τους νόµους αυτού του κράτους 2. Η έννοια αυτή συνδέεται µε την εθνικότητα και την άσκηση πολιτικών δικαιωµάτων. Εποµένως θα µπορούσαµε να πούµε ότι υπάρχουν τόσοι τύποι πολιτών όσοι και τύποι κρατών 3. Είναι γνωστό ότι στο παρελθόν, οι πολίτες ταυτίζονταν µε τις πόλεις, και πιο πρόσφατα, µε το έθνος-κράτος. Τώρα που ο χώρος αστικοποιείται όλο και περισσότερο, η υπηκοότητα ταυτίζεται µε πιο χωροταξικές κατηγορίες. Για παράδειγµα, οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι όλο και περισσότερο ταυτίζονται µε την πλανητική κλίµακα ( πολίτες του κόσµου ), την τοπική κλίµακα, και πολλούς άλλους χώρους ενδιαµέσως 4.Η ιδιότητα του πολίτη, στην σύγχρονη κοινωνία, είναι άµεσα συνδεδεµένη µε την δηµοκρατία όπου ο πολίτης απολαµβάνει την ατοµική, κοινωνική και πολιτική ελευθερία ή αυτονοµία. ηλώνει όµως και µια ψυχολογική κατάσταση η οποία αναφέρεται στη συµπεριφορά και τη στάση του ατόµου απέναντι σε κοινωνικά και πολιτικά φαινόµενα σε τοπικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Ο όρος «πολιτειότητα» χρησιµοποιείται επίσης για να περιλάβει τη συµµετοχή στη δηµόσια ζωή και υποθέσεις - δηλ., στη συµπεριφορά και τις ενέργειες ενός πολίτη, αυτό το οποίο ονοµάζεται και ενεργός πολίτης. Η ιδιότητα του πολίτη από αυτή την άποψη καλύπτει ένα ευρύ φάσµα συµµετοχικών δραστηριοτήτων - από την ψηφοφορία στις εκλογές και τη στάση για το πολιτικό αξίωµα, το ενδιαφέρον για την πολιτική και τις τρέχουσες υποθέσεις ως την εθελοντική δράση και φιλανθρωπία. Αναφέρεται σε δραστηριότητες, όχι µόνο καθαρά πολιτικές, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στην ευηµερία της κοινότητά τους. Με τη δράση τους τα άτοµα επηρεάζουν και συµβάλλουν στη διαµόρφωση της κοινής γνώµης. Αξίζει να αναφερθούµε στο κείµενο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Προς µια ευρωπαϊκή διάσταση εκπαίδευσης και ενεργού συµµετοχής του πολίτη» καθώς και στο κείµενο «ηµοκρατική αγωγή του πολίτη» όπου επισηµαίνεται η διεύρυνση των στοιχείων που συγκροτούν την ιδιότητα του πολίτη µε τα δικαιώµατα που αναφέρονται σε διαφορετικές αξίες, ταυτότητες και παραδόσεις (πολιτισµικά δικαιώµατα) δίνοντας της έτσι µια περισσότερο ολιστική αντίληψη µε νοµική διάσταση (όπως δόθηκε παραπάνω), συναισθηµατική διάσταση η οποία αφορά στην κοινωνική ένταξη και συνοχή, γνωστική και πρακτική που αφορά στην ενεργό συµµετοχή στα κοινά. Η διεύρυνση της έννοιας όµως συνδέεται και µε την υπέρβαση των περιορισµών του κράτους- έθνους και τη σύνδεση της ιδιότητας του πολίτη µε την κοινωνία 5 / 6. Είµαστε πλέον µέλη µιας κοινωνίας που υπερβαίνει τα όρια του έθνους..γι αυτό η ιδιότητα του πολίτη φαίνεται να ορίζει ένα πλαίσιο ζωής υπερβολικά ευρύ και ταυτόχρονα υπερβολικά περιορισµένο 7. Η ιδιότητα του πολίτη είναι άµεσα συνδεδεµένη µε τους πολλαπλούς ρόλους και θέσεις που έχουν τα άτοµα στην κοινωνία, ως εργαζόµενοι, καταναλωτές κ.α. καθώς και µε τις απόψεις κάθε ατόµου. Οι ρόλοι αυτοί µαθαίνονται µέσω της διαδικασίας 2 Καρακατσάνη,., 2004, 3 Canivez, P., 2000:14 4 Ash Amin και Nigel Thrift 5 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Karen O Shea, Canivez, P., 2000:17

3 της πολιτικής κοινωνικοποίησης. Αυτή είναι µια συνεχής διαδικασία και µπορεί να είναι λανθάνουσα (δηµιουργεί ψυχολογικές στάσεις έµµεσα πολιτικές) ή έκδηλη (εµφανή πρότυπα πολιτικής συµπεριφοράς), αποκλειστική (πραγµατοποιείται από µια µόνο κατηγορία φορέων ή σε ένα συγκεκριµένο πρότυπο) και συντρέχουσα (πραγµατοποιείται συγχρόνως από περισσότερους φορείς ή σε περισσότερα είδη πολιτικής κοινωνικοποίησης). 8 Οι σύγχρονες πολιτικές κοινωνίες καταβάλλουν προσπάθειες για την ενδυνάµωση της κοινωνικής συνοχής και την πιο ενεργή συµµετοχή των πολιτών στην κοινωνική και πολιτική ζωή. Όπως επισηµαίνεται και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι απαραίτητη η ενθάρρυνση της ενεργού συµµετοχής του πολίτη για την αντιµετώπιση των κοινωνικών και οικονοµικών αλλαγών. 9 Η ενθάρρυνση για την ανάµιξη όλων των πολιτών στις κοινές υποθέσεις τους οδηγεί να αισθάνονται συµµέτοχοι στην διαδικασία της πολιτικής εξουσίας περιορίζοντας έτσι τον κίνδυνο αυταρχικών παρεκτροπών. Οι δηµοκρατίες χρειάζονται τους ενεργούς, ενηµερωµένους και υπεύθυνους πολίτες που είναι πρόθυµοι και ικανοί να πάρουν την ευθύνη για τις κοινότητές τους και να συµβάλουν στην πολιτική διαδικασία. Ένας σηµαντικός φορέας πολιτικής κοινωνικοποίησης είναι το σχολείο µέσω του σχολικού προγράµµατος, των εκπαιδευτικών και της ίδιας της σχολικής ζωής. Η Εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη Η εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη θεωρείται γενικά ως µία εκπαιδευτική αρχή η οποία ξεπερνά τα όρια του σχολικού περιβάλλοντος. Αν όµως σταθούµε στο πλαίσιο της τυπικής εκπαίδευσης ο τρόπος µε τον οποίο περιλαµβάνεται στο αναλυτικό πρόγραµµα διαφέρει από χώρα σε χώρα και στις διάφορες βαθµίδες εκπαίδευσης. Σχεδόν σε όλες τις χώρες της ΕΕ στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση, είτε ενσωµατώνεται σε ένα ή περισσότερα µαθήµατα του αναλυτικού προγράµµατος, ή θεωρείται αντικείµενο διαθεµατικής διδασκαλίας. Μαθήµατα σε αυτή τη βαθµίδα ειδικά αφιερωµένα στην Ιδιότητα του Πολίτη παρέχονται στο Βέλγιο (στη Γερµανόφωνη Κοινότητα), Ελλάδα, Εσθονία, Πορτογαλία, Σουηδία και Ρουµανία. Στη ευτεροβάθµια εκπαίδευση, η εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη παρέχεται κυρίως ως ξεχωριστό µάθηµα. 10 Σε όλες ουσιαστικά τις χώρες µέσω αυτής της εκπαίδευσης επιδιώκονται οι ακόλουθες τρεις κατηγορίες στόχων: - Να αποκτήσουν οι µαθητές πολιτική µόρφωση, - Να αναπτύξουν συµπεριφορές και αξίες που χρειάζονται για να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες και - Να προωθήσουν την ενεργό τους συµµετοχή στη σχολική ζωή και στη ζωή της κοινότητας. Ειδικότερα, µέσα από αυτή την εκπαιδευτική διαδικασία οι νέοι αναµένεται να ευαισθητοποιηθούν, γνωρίσουν, κατανοήσουν και συνειδητοποιήσουν 11 : Τα σύγχρονα τοπικά και παγκόσµια ζητήµατα, Τα δικαιώµατα και τις ευθύνες που έχουν τα άτοµα και οι οµάδες στις δηµοκρατικές κοινωνίες, 8 Μεταξάς, Α-Ι.., Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eυρυδίκη, Learning and teaching Scotland,organisation, 2002

4 Τις δυνατότητες ατόµων και οµάδων να παρέµβουν και να αλλάξουν προς το καλύτερο τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, Τους αγώνες που πρέπει να δίνουν για την προώθηση ζητηµάτων όπως είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και η αειφόρος ανάπτυξη, Τα αίτια που, οφείλονται κυρίως σε οικονοµικούς παράγοντες και οδηγούν σε κοινωνικές συγκρούσεις, ευεργετικές πολλές φορές για το κοινωνικό σύνολο, Τα εµπόδια που δηµιουργούν τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις στο δικαίωµα της ιθαγένειας, της αυτοαντίληψης και της αυτοδιάθεσης των ανθρώπων, εµπόδια που οφείλονται στις κοινωνικοοικονοµικές περιστάσεις, στα κέντρα και στον τρόπο λήψης αποφάσεων, στις διακρίσεις που υφίστανται τα άτοµα εξαιτίας φύλου, χρώµατος, θρησκείας, πολιτικών, σεξουαλικών κ.ά. προτιµήσεων, Την αλληλεξάρτηση του ενός από τον άλλον και τα αποτελέσµατα της παγκοσµιοποίησης στις σύγχρονες κοινωνίες. Οι αξίες που εµπεριέχονται στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη είναι: η ηµοκρατία, ο σεβασµός στα ανθρώπινα δικαιώµατα, η ανοχή, η αλληλεγγύη και η συµµετοχή. Σε αρκετές µάλιστα χώρες περιλαµβάνουν επίσης το σεβασµό για τη φύση. Η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη περιλαµβάνει ένα ευρύ φάσµα αλληλεξαρτούµενων στοιχείων µάθησης, όπως: γνώση και κατανόηση: θέµατα όπως οι νόµοι και οι κανόνες, η δηµοκρατική διαδικασία, τα µέσα, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η ποικιλοµορφία, τα χρήµατα και η οικονοµία, η βιώσιµη ανάπτυξη και ο κόσµος ως παγκόσµια κοινότητα και για τις έννοιες, όπως η δηµοκρατία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, η ελευθερία, η αρχή και το κράτος δικαίου δεξιότητες και ικανότητες: κριτική σκέψη, ανάλυση πληροφοριών, έκφραση απόψεων, συµµετοχή στις συζητήσεις και τις διαµάχες, διαπραγµάτευση και επίλυση συγκρούσεων και συµµετοχή στην κοινοτική δράση στάσεις και συµπεριφορές: σεβασµός της δικαιοσύνης, της δηµοκρατίας και του κράτους δικαίου, της ειλικρίνειας, της ανοχής, του θάρρους να υπερασπιστεί µια άποψη και µιας προθυµίας να ακούει, της αλληλεγγύης. Στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη υιοθετούνται σύγχρονες βιωµατικές µέθοδοι διδασκαλίας: οι µαθητές ενεργούν (µαθαίνω κάνοντας), αλληλεπιδρούν ο ένας µε τον άλλον, προσεγγίζουν το κάθε ζήτηµα µε κριτική σκέψη, συνεργάζονται και συµµετέχουν. Ασχολούνται µε ζητήµατα από την «αληθινή» ζωή που είτε τους απασχολούν άµεσα είτε θα τους απασχολήσουν στο µέλλον. Μια τέτοια εκπαίδευση βοηθά τους µαθητές να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση και τους παρέχει την δυνατότητα να διερευνούν τις σηµαντικές αλλαγές και τις προκλήσεις της ζωής. Τους δίνει τη δυνατότητα έκφρασης και συµµετοχής στη ζωή των σχολείων τους, στις κοινότητές τους και στην κοινωνία γενικότερα. Τους παρέχει το πλαίσιο να αναπτύξουν την πείρα και την εµπειρία που απαιτούνται για να διεκδικούν τα δικαιώµατά τους και να αναλαµβάνουν τις ευθύνες τους. Πολλά από τα θέµατα που περιλαµβάνονται στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη καθώς και τη µεθοδολογία που ακολουθείται για τη διδασκαλία τους, τα συναντάµε και σε άλλες µορφές εκπαίδευσης όπως είναι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Όπως επίσης θα πρέπει να επισηµάνουµε ότι σηµαντικός στόχος στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη είναι η αειφόρος ανάπτυξη, µε την έννοια ότι πρέπει να υπάρχει ισορροπία µεταξύ της

5 κοινωνικής, περιβαλλοντικής και οικονοµικής ανάπτυξης, και αυτό µπορεί να πραγµατοποιηθεί µέσω της αύξησης της αντίληψης της έννοιας της ανάπτυξης καθώς και των δεξιοτήτων που απαιτούνται για τη συνεργασία µε τους άλλους µε σκοπό την οικοδόµηση ενός διατηρήσιµου µέλλοντος 12. H Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Είναι µάλλον δύσκολο να συµφωνήσουµε όλοι στο τι ακριβώς εννοούµε όταν λέµε εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη. Αυτό συµβαίνει γιατί ο ίδιος ο όρος της αειφόρου ανάπτυξης προσεγγίζεται διαφορετικά, ανάλογα µε την κουλτούρα, την ιδεολογία, την κοινωνική θέση και την επιστήµη µας. Φαίνεται πως στις ηµέρες µας η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης µας αφορά όλους: όσους ασχολούνται µε το περιβάλλον, όσους εργάζονται σε επαγγέλµατα υγείας, όσους ασχολούνται µε την οικονοµία και την ανάπτυξη. Συνεπώς, ο καθένας µπορεί να δείχνει ενδιαφέρον για την αειφόρο ανάπτυξη χωρίς όµως αυτό να σηµαίνει πως επιθυµεί να εκπαιδευτεί σε αυτήν. Εδώ βρίσκεται και η διαφορά µε τον τρόπο που αντιλαµβανόµαστε την έννοια εµείς οι εκπαιδευτικοί. Όταν µιλάµε για εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, εννοούµε κυρίως τον τρόπο που µαθαίνουµε µέσα σε µια ή για µια αειφόρο κοινωνία 13. Μπορεί, λοιπόν, να βρει κανείς πολλούς ορισµούς για την αειφόρο ανάπτυξη στη διεθνή βιβλιογραφία, όταν όµως µιλάµε καλό είναι να έχουµε έναν κοινό τόπο, έναν ορισµό ως βάση για επικοινωνία και συνεννόηση. Με αυτό το σκεπτικό και λόγω ενασχόλησης, δάσκαλοι που ασχολούµαστε µε την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, θεωρούµε ως πιο κοντινό µας αυτόν που συνδυάζει τόσο την περιβαλλοντική διάσταση όσο και το ζήτηµα της υπευθυνότητας και της αλληλεγγύης στις µελλοντικές γενιές: Η ανάπτυξη είναι αειφόρος όταν βελτιώνει την ποιότητα ζωής στο πλαίσιο των ορίων που θέτει η φέρουσα ικανότητα των οικοσυστηµάτων που υποστηρίζουν τη ζωή 14. Εκτός όµως από το περιβάλλον, για την επίτευξη της αειφορίας αναγκαία συνθήκη είναι η καλή λειτουργία και των τριών αλληλεξαρτώµενων συστηµάτων που τη συνθέτουν, δηλαδή και του περιβάλλοντος, και της οικονοµίας και της κοινωνίας 15. Κεντρικά στοιχεία λοιπόν της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη είναι αφενός η περιβαλλοντική ποιότητα αφετέρου η δηµοκρατία και η ανθρώπινη ισότητα. Όπως επισηµαίνουν οι Fien & Tilbury όταν εισάγονται στην εκπαιδευτική διαδικασία ζητήµατα σχετικά µε το περιβάλλον αυτά δεν µπορούν να µην αναδεικνύουν ταυτόχρονα και ζητήµατα όπως είναι τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η κοινωνική δικαιοσύνη και η δηµοκρατία, ζητήµατα βαρύνουσας σηµασίας για την αειφόρο ανάπτυξη 16. Η αειφορία ως τρόπος σκέψης, συµπεριφοράς και δράσης στόχο έχει να δηµιουργήσει άτοµα ηθικά, ενδυναµωµένα και προσωπικά ικανοποιηµένα, κοινότητες που στηρίζονται στην αλληλεγγύη, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη, κοινωνίες που διέπονται από θεσµούς διαφανείς και δίκαιους και περιβαλλοντικές πρακτικές που σέβονται και υποστηρίζουν τη ζωή Karen O Shea, 2003:28 13 Scott & Gough, IUCN et al., Φλογαϊτη, 2006: Fien & Tilbury, 2002: 9 17 UNESCO, 2005: 10

6 Οι αξίες της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη Η σηµαντικότερη αξία που διατρέχει την εκπαίδευση για την αειφορία είναι η αξία της αλληλεγγύης, που µπορεί να διασφαλίσει πρωταρχικά δικαιώµατα όπως την ελευθερία, την ισότητα και την οικολογική βιωσιµότητα. Αυτή συνυπάρχει µε αξίες όπως της αυτονοµίας και της υπευθυνότητας, της ανεκτικότητας και της δηµοκρατίας 18. Με τη διδασκαλία αυτών των αξιών σκοπεύουµε στη δηµιουργία πολιτών που θα προσβλέπουν και θα αγωνίζονται για κοινωνική χειραφέτηση και αλλαγή ενώ θα αντιµάχονται κάθε προσπάθεια χειραγώγησης και τυφλής υπακοής τους 19. Η εκπαίδευση πρέπει να έχει από τη φύση της έναν απελευθερωτικό ρόλο και εποµένως η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη πρέπει να είναι µάλλον µια δηµοκρατική διαδικασία και όχι άλλος ένας πολιτικός µοχλός για την εξυπηρέτηση της υπάρχουσας κατάστασης και τη διαιώνιση αυτού που ονοµάζουµε «σύστηµα». Η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη διακρίνεται για 20 : ιεπιστηµονικότητα και ολιστικότητα. Προσανατολισµό στις αξίες. Κριτική σκέψη και επίλυση προβλήµατος. Χρήση πολλαπλών µεθόδων. Συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων. υνατότητα εφαρµογής. Μετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο. Εποµένως, έχει όλα τα χαρακτηριστικά µιας δηµοκρατικής, πολιτικής και µεταρρυθµιστικής εκπαίδευσης. Θα µπορούσε κανείς να την αποκαλέσει και εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη και την πολιτική συµµετοχή 21. Αυτή τη µορφή που µπορεί να πάρει η εκπαίδευση για την αειφορία την υποστηρίζουν ορισµένες από τις αρχές που τη διακρίνουν, όπως είναι η αρχή της ποικιλότητας, η αρχή του σεβασµού και της ανεκτικότητας στη διαφορετικότητα, στην αξιοπρέπεια, στη ζωή, προσωπική και επαγγελµατική, στην πολιτισµική ταυτότητα και η αρχή του δηµοκρατικού διαλόγου. Η Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη συναντά την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Συγκρίνοντας τα στοιχεία που συνθέτουν τις δυο µορφές εκπαίδευσης, στόχους, αξίες και βασικά στοιχεία µάθησης, ανακαλύπτουµε ότι υπάρχουν πολλά κοινά. Ειδικότερα: Πίνακας 1. Στόχοι Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη - Να γνωρίσουν οι µαθητές τα σύγχρονα τοπικά και παγκόσµια ζητήµατα, τα δικαιώµατα και τις ευθύνες που έχουν τα άτοµα και οι οµάδες στις δηµοκρατικές κοινωνίες, - Να γίνουν ικανοί να παρεµβαίνουν και να µετασχηµατίζουν προς το καλύτερο τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη - Να γίνουν οι µαθητές άτοµα ηθικά, ενδυναµωµένα και προσωπικά ικανοποιηµένα, - Να δηµιουργήσουν κοινότητες που στηρίζονται στην αλληλεγγύη, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη, κοινωνίες που διέπονται από θεσµούς διαφανείς και δίκαιους και 18 Φλογαϊτη, 2006: ό.π., 2006: 231, UNESCO, 2005: Huckle, 1996, 1999a, Φλογαϊτη, 2006: 22, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007: 94

7 συνθήκες, προωθώντας ζητήµατα όπως είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και η αειφόρος ανάπτυξη, - Να µην κάνουν διακρίσεις στηριζόµενοι σε στερεότυπα και προκαταλήψεις, - Να συνειδητοποιήσουν την αλληλεξάρτηση του ενός από τον άλλον και τα αποτελέσµατα της παγκοσµιοποίησης στις σύγχρονες κοινωνίες. - Να αναπτύξουν περιβαλλοντικές πρακτικές που σέβονται και υποστηρίζουν τη ζωή. Εκτός του βασικού κορµού εννοιών που διαφέρουν, εξαρτώνται από τα διαφορετικά επιστηµονικά πεδία από τα οποία ξεκινά η κάθε εκπαίδευση και προσδίδουν στην κάθε µορφή εκπαίδευσης τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, στο επίπεδο των στόχων παρατηρούµε ότι συναντώνται σε πολλά σηµεία. Η µετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο, η έννοια του ενεργού και υπεύθυνου πολίτη, ο οποίος πρέπει να διαθέτει και ηθική προσωπικότητα αλλά και πολιτική επάρκεια και να συµµετέχει ενεργά στον µετασχηµατισµό της κοινωνίας, η εξάλειψη των διακρίσεων και εν τέλει η εγκαθίδρυση µιας ουσιαστικής δηµοκρατίας που θα βασίζεται στην αλληλεγγύη, το σεβασµό και τη δικαιοσύνη είναι οι στόχοι που θέτουν και οι δύο µορφές εκπαίδευσης. Και οι δύο µορφές εκπαίδευσης εξάλλου συνειδητοποιούν ότι για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, οι µαθητές πρέπει να ασκηθούν και να αναπτύξουν ορισµένες βασικές αξίες. Πίνακας 2. Αξίες Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη ηµοκρατία, σεβασµός στα ανθρώπινα δικαιώµατα, ανοχή, αλληλεγγύη, συµµετοχή και σεβασµός για τη φύση. Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Αλληλεγγύη, ελευθερία, ισότητα, οικολογική βιωσιµότητα, αυτονοµία, υπευθυνότητα, ανεκτικότητα και δηµοκρατία. Η οµοιότητα και η ταύτιση των αξιών που προωθεί η κάθε µορφή εκπαίδευσης είναι προφανής στον παραπάνω πίνακα. Βασικές έννοιες κλειδιά είναι η έννοια της δηµοκρατίας και η έννοια της αλληλεγγύης. Σύµφωνα µε τον Schnack όταν αναφερόµαστε στην αξία της δηµοκρατίας ουσιαστικά µιλάµε για συµµετοχή των πολιτών στα κοινά και ανάπτυξη της ιδιότητας του πολίτη 22. Η κάθε έννοια δεν µπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη καθώς η συµµετοχή και η ιδιότητα του πολίτη από µόνη της δεν έχει νόηµα αν δεν εντάσσεται σε δηµοκρατικές διαδικασίες 23. Επίσης, η αξία της αλληλεγγύης κατέχει σηµαντική θέση στην εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη. Τόσο η Sauve όσο και, πολύ πριν από αυτήν ο Hardin, υπεραµύνονται της σηµασίας που έχει η αξία της αλληλεγγύης σε µια εποχή παγκοσµιοποίησης και οικονοµικής γιγάντωσης των πολυεθνικών, που έχει ως αποτέλεσµα την 22 Schnack, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007: 172

8 εκµετάλλευση κοινωνικών οµάδων και το ξέσπασµα βίαιων κοινωνικών συγκρούσεων και εξεγέρσεων 24. Πίνακας 3. Στοιχεία και τρόποι µάθησης Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη Γνώση και κατανόηση: νόµοι, δηµοκρατική διαδικασία, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η οικονοµία, η βιώσιµη ανάπτυξη, ο κόσµος ως παγκόσµια κοινότητα κ.ά. δεξιότητες και ικανότητες: κριτική σκέψη, ανάλυση πληροφοριών, έκφραση απόψεων, συµµετοχή στις συζητήσεις και τις διαµάχες, διαπραγµάτευση και την επίλυση συγκρούσεων και τη συµµετοχή στην κοινοτική δράση στάσεις και συµπεριφορές: σεβασµός της δικαιοσύνης, της δηµοκρατίας και του κράτους δικαίου, της ειλικρίνειας, της ανοχής, του θάρρους να υπερασπιστεί µια άποψη, και µιας προθυµίας να ακούσει, της αλληλεγγύης. Στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη υιοθετούνται σύγχρονες βιωµατικές µέθοδοι διδασκαλίας: Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ιεπιστηµονικότητα και ολιστικότητα. Προσανατολισµό στις αξίες. Κριτική σκέψη και επίλυση προβλήµατος. Χρήση πολλαπλών µεθόδων. Συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων. υνατότητα εφαρµογής. Μετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο. Στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη, όπως και στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση χρησιµοποιούνται βιωµατικές/ συµµετοχικές µέθοδοι διδασκαλίας. Από τον παραπάνω πίνακα είναι προφανές ότι και στη µάθηση και διδασκαλία των δύο µορφών εκπαίδευσης τα κοινά στοιχεία υπάρχουν. Παρατηρούµε ότι στο πεδίο των γνώσεων, η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη προτάσσει τις επιστηµονικές γνώσεις του επιστηµονικού πεδίου από όπου προέρχεται (πολιτικές επιστήµες) ενώ η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη συνθέτει και αξιοποιεί στοιχεία διαφόρων επιστηµών (κοινωνικών, οικονοµικών, οικολογικών). Όσον αφορά όµως στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στάσεων και συµπεριφορών υπάρχουν σηµαντικές οµοιότητες αφού όλα στηρίζονται στην ικανότητα των πολιτών να λαµβάνουν σωστές αποφάσεις τηρώντας δηµοκρατικές διαδικασίες. Συνθέτοντας όλα τα παραπάνω και αξιοποιώντας στοιχεία µάθησης και από τις δύο µορφές εκπαίδευσης αλλά και µε τη χρήση µιας ποικιλίας βιωµατικών/ συµµετοχικών µεθόδων διδασκαλίας, τις οποίες και αναλύουµε στο βιβλίο του δασκάλου, δηµιουργήσαµε το Βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής που θα διδαχτεί από του χρόνου στην Ε ηµοτικού. Αν και είναι υπό έκδοση, µπορούµε να σας παρουσιάσουµε δυο δείγµατα γραφής που κατά τη γνώµη µας επιβεβαιώνουν τα παραπάνω. 24 Hardin, 1968, Sauve, 1999

9 Το Βιβλίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής Ε ηµοτικού: παραδείγµατα Στην ενότητα Α µε τον γενικό τίτλο Πού ανήκω; και στο Κεφάλαιο 6. Είµαστε πολίτες της Ελλάδας, της Ευρώπης και του κόσµου οι µαθητές επιδιώκεται να κατανοήσουν την ευρύτητα της έννοιας του πολίτη και τη διεύρυνσή της από το τοπικό, στο ευρωπαϊκό και στο παγκόσµιο επίπεδο. Μέσα από συγκεκριµένες πραγµατικές καταστάσεις γίνεται προσπάθεια να ευαισθητοποιηθούν για την ύπαρξη κοινών παγκόσµιων προβληµάτων και να συνειδητοποιήσουν ότι οι επιπτώσεις τους αφορούν όλους. Να είναι σε θέση να σκέφτονται, να προτείνουν λύσεις και να συµµετέχουν στην επίλυση αυτών των προβληµάτων. Παρουσιάζοντας µια απλή καθηµερινή συνήθεια, την κατανάλωση σοκολάτας, οι µαθητές έχουν τη δυνατότητα να σκεφτούν και να διαπιστώσουν τον τρόπο που κάτι το οποίο συµβαίνει στον µικρόκοσµο τους µπορεί να επηρεάσει, βραχυπρόθεσµα ή µακροπρόθεσµα- τη ζωή άλλων ανθρώπων που ζουν σε κάποιο άλλο σηµείο του πλανήτη και να δηµιουργήσει προβληµατικές καταστάσεις. Ξεπερνώντας την «εδαφοποίηση» των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων γίνονται ορατές οι σχέσεις µεταξύ αυτών που συµβαίνουν «εκεί» και όσων γίνονται «εδώ». Το ότι τα οικονοµικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόµενα σε όλες σχεδόν τις σύγχρονες κοινωνίες εντάσσονται ανεπιστρεπτί στο πλαίσιο της παγκοσµιοποίησης αποτελεί πλέον κοινοτοπία. Κοινότοπη είναι επίσης η διαπίστωση ότι η παγκοσµιοποίηση δεν είναι µια διαδικασία που συντελείται ερήµην ή/και υπεράνω του τοπικού, αλλά, τουναντίον, είναι η ίδια η διαπλοκή του πλανητικού µε το τοπικό 25.. Κατανοούν ότι σηµαντικός παράγοντας των περιβαλλοντικών προβληµάτων και της φτώχειας στον πλανήτη είναι ο τρόπος λειτουργίας της παγκόσµιας οικονοµίας. Για να προχωρήσουµε προς την περιβαλλοντική και κοινωνική δικαιοσύνη πρέπει να επιτύχουµε µια δηµοκρατική ρύθµιση της λειτουργίας της αγοράς. Μέσα από αυτόν τον προβληµατισµό διαπιστώνουν επίσης ότι η κάθε φορά συγκεκριµένη στο χώρο και το χρόνο φυσική και κοινωνικοοικονοµική πραγµατικότητα αποτελεί την αδιάσπαστη ενότητα των πολυδιάστατων περιβαλλοντικών προβληµάτων. Επίσης τους δίνεται η δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν την προσωπική τους ευθύνη, δηλαδή την ικανότητα αντίδρασης 26, τόσο στη δηµιουργία όσο και στην αντιµετώπιση κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων αλλά παράλληλα να διαπιστώσουν ότι υπάρχουν λύσεις και οι ίδιοι µπορούν µε τη συµµετοχή και τη δράση τους να επιφέρουν αλλαγές που θα οδηγούν σε κοινωνική και περιβαλλοντική αλλαγή. Όπως για παράδειγµα το «ίκαιο και Αλληλέγγυο Εµπόριο», που είναι µία κίνηση απέναντι στο ανεξέλεγκτο εµπόριο. Υπάρχουν διεθνείς οργανισµοί οι οποίοι στηρίζουν αυτή τη δράση. Μεταξύ αυτών είναι και ο EFTA (στο πλαίσιο της ΕΕ). Για να πάρει ένα τελικό προϊόν πιστοποίηση «δίκαιου εµπορίου» πρέπει ο παραγωγός να έχει πληρωθεί σε µια τιµή αξιοπρεπή για τη διαβίωσή του και σε όλη τη διαδικασία παραγωγής να µη µεσολαβεί εργασία ανασφάλιστη και παιδική εργασία. Επιπλέον δίνεται ενίσχυση στα µη ανεπτυγµένα οικονοµικά κράτη και σε άλλους τοµείς (εκπαίδευση, υγεία, τεχνολογία). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναπτύσσουν την αλληλεγγύη η οποία συνδέεται µε την ικανότητα των ατόµων να υπερβαίνουν τα προσωπικά τους συµφέροντα, να αναγνωρίζουν τα δικαιώµατα των άλλων καθώς και να είναι έτοιµοι να δράσουν προς υπεράσπιση των δικαιωµάτων των άλλων εµερτζής 1996: 255 εποµ 26 Karen O Shea, 2003:26 27 Karen O Shea, 2003:28

10 Στην ενότητα µε τον γενικό τίτλο Ζούµε στη δηµοκρατία οι µαθητές επιδιώκεται να κατανοήσουν βασικές πολιτικές-πολιτειακές έννοιες και να γνωρίσουν τον τρόπο λειτουργίας του ελληνικού πολιτεύµατος όπως επίσης να µάθουν τη λειτουργία των βασικών δηµοκρατικών θεσµών. Η γνώση των θεσµικών µηχανισµών που διασφαλίζουν τη δηµοκρατία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη ενός πολίτη ο οποίος πρέπει να έχει τη γνώση ώστε να µπορεί να ελέγχει και να παρεµβαίνει. Βασικός στόχος της ενότητας είναι η ανάδειξη της δηµοκρατίας ως µιας καθηµερινής πράξης, µιας διαδικασίας που εκδηλώνεται σε κάθε στιγµή της κοινωνικής ζωής των πολιτών. Η ακριβής και ολοκληρωµένη γνώση της συγκεκριµένης πραγµατικότητας που βιώνουν οι µαθητές αποτελεί προϋπόθεση για την εκπαίδευση ενεργών πολιτών προς µια αειφόρο ανάπτυξη. Αν και πρόκειται για έναν βασικό στόχο που διατρέχει όλες τις ενότητες του βιβλίου, ωστόσο στη συγκεκριµένη ενότητα και στο πλαίσιο του κεφαλαίου 4. Η δηµοκρατία στην καθηµερινή µας ζωή, µε συγκεκριµένες δραστηριότητες αναπτύσσεται διεξοδικότερα. Σε µια δηµοκρατική κοινωνία α) Ζούµε µαζί και συναποφασίζουµε: Οι µαθητές καλούνται να εντοπίσουν δηµοκρατικές διαδικασίες στην καθηµερινή ζωή στο σχολείο τους. ιερευνούν τον τρόπο µε τον οποίο λαµβάνονται οι αποφάσεις σε επίπεδο τάξης : συζήτηση η αγωγή των ενεργών πολιτών πρέπει λοιπόν να δίνει τα µέσα το ενδιαφέρον και τη συνήθεια που θα τους κάνει να συµµετέχουν στη συζήτηση 28 -ανταλλαγή απόψεων και εξεύρεση αποδεκτών λύσεων που οδηγούν στην ελεύθερη υποταγή σε συλλογικούς κανόνες. β) Ζούµε µαζί και αναπτύσσουµε σχέσεις: οι σηµερινές κοινωνίες διακρίνονται από την πολυπολιτισµικότητα. Οι µαθητές µέσα από τη µελέτη µιας περίπτωσης θα διαπιστώσουν ότι ο φόβος για το Άλλο, το διαφορετικό αποδυναµώνει τη θέληση για διάλογο και οδηγεί σε συγκρούσεις. Η απουσία αναγνώρισης ταυτότητας ή εσφαλµένη αναγνώριση είναι µια µορφή καταπίεσης που οδηγεί σε διαστρεβλωµένο και στερηµένο τρόπο ύπαρξης. 29 Στο σχολείο-το οποίο αποτελεί και ένα επικοινωνιακό σύστηµα- µπορεί να γίνει εκείνος ο διάλογος και η δηµιουργική αντιπαράθεση µε το «άλλο» και έτσι να ανακαλύψω τον «εαυτό» µου και να αποκτήσω την αυτονοµία µου. Οι διαφορές εποµένως δεν πρέπει να αγνοούνται, αλλά να αξιολογούνται ως κάτι παραγωγικό. Η αποδοχή του διαφορετικού λοιπόν είναι σηµαντική γιατί έτσι οι µαθητές- θα καταφέρουν να ζουν αρµονικά µε τους άλλους παρ όλες τις πολιτισµικές διαφορές και θα µειωθούν οι συγκρούσεις στο σχολείο. Ετσι ώστε το σχολείο να µην αποτελεί µια δυστοπία, που ασκεί τυπικό και άτυπο κοινωνικό έλεγχο και αποπέµπει το διαφορετικό. Η συµπεριφορά αυτή µεταφέρεται από τους µαθητές στην οικογένεια, τη γειτονιά, το δήµο οπότε προοπτικά-βελτιώνονται οι ανθρώπινες σχέσεις και κατοχυρώνονται τα δικαιώµατα των διάφορων πολιτισµικών οµάδων που ζουν στη χώρα µας. Είναι ιδιαίτερα σηµαντικό να καταλάβουν πώς τα καθηµερινά γεγονότα έχουν µια σύνδεση µε µεγαλύτερα τα οποία συµβαίνουν στην κοινότητα και την κοινωνία 30. γ)ζούµε µαζί και συµµετέχουµε στις κοινές προσπάθειες. Η κοινωνική συνεργασία αποτελεί σηµαντική αξία στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη. 28 Canivez, P., 2000: Taylor Charles, 1997:72 30 βλ. Πίνακες 1, 2 & 3

11 Η συγκεκριµένη δραστηριότητα-µελέτη αφίσας για την εθνική εκστρατεία εξοικονόµησης ενέργειας-οδηγεί στην κατανόηση και ανάληψη µιας µηεπιβαλλόµενης συλλογικής δράσης που προκύπτει από κοινά συµφέροντα, σκοπούς και αξίες. Έχει ένα βαθµό επισηµότητας εθνική εκστρατεία- αλλά οι πολίτες διατηρούν την αυτονοµία και τη δυναµικότητά τους. Παράλληλα οι µαθητές προβληµατίζονται για τα δικαιώµατα αλλά και τις υποχρεώσεις που έχουν και που διασφαλίζουν µια βιώσιµη ανάπτυξη και µια δηµοκρατική κοινωνία. Η βελτίωση της ποιότητας ζωής ενισχύει την κοινωνική συνοχή και προωθεί την κοινωνική συνεργασία. Τέλος µέσα από τη διαπίστωση των επιπτώσεων µια αδράνειαςπαθητικής στάσης απέναντι σε ένα συγκεκριµένο πρόβληµα προετοιµάζεται ο µαθητής να αναλαµβάνει δράσεις απέναντι σε θέµατα που τον αφορούν. Συµπεράσµατα Η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη και η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη αποτελούν πεδία που ακόµη βρίσκονται υπό συζήτηση και που διαρκώς εµπλουτίζονται, µεταλλάσσονται και εξελίσσονται. Σίγουρο πάντως είναι ότι είναι επίκαιρες όσο ποτέ και θα µας απασχολήσουν αρκετά στα χρόνια που έρχονται. Ως τύποι εκπαίδευσης έχουν πολλά κοινά στοιχεία: σκοπός και στόχοι, χαρακτηριστικά και αξίες, στοιχεία µάθησης και τρόποι διδασκαλίας είναι κοινοί και στη µία και στην άλλη µορφή εκπαίδευσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να υπάρχει µια αρκετά ισχυρή σήµερα τάση θεωρητικών και ερευνητών, προερχόµενων και από τα δύο επιστηµονικά πεδία (πολιτικές και κοινωνικές επιστήµες), που θεωρεί ότι η εκπαίδευση για την αειφορία είναι µια κατ εξοχήν πολιτική εκπαίδευση µε την έννοια της προετοιµασίας και της ανάπτυξης ενός ενεργού πολίτη. Όπου ως ενεργός ορίζεται εκείνος ο πολίτης που όχι µόνο συµµετέχει στη λήψη αποφάσεων αλλά το κάνει συνειδητά, έχοντας πλήρη γνώση και της διαδικασίας αλλά και των παραµέτρων που θα τον βοηθήσουν να λάβει κοινωνικά κριτικές αποφάσεις και στοχεύοντας σε τίποτε λιγότερο παρά στη δηµιουργία δηµοκρατικών και αλληλέγγυων κοινωνιών. Εποµένως θεωρούµε αυτονόητο ότι ένα σύγχρονο βιβλίο που φιλοδοξεί να αποτελέσει σηµείο αναφοράς, προβληµατισµού και µάθησης για τους µικρούς πολίτες της χώρας µας δεν µπορεί παρά να έχει λάβει σοβαρά υπόψη του το πλαίσιο ανάπτυξης και των δύο µορφών εκπαίδευσης. Σε ποιο βαθµό τα κατάφερε τελικά θα ειπωθεί µετά από δηµόσια κριτική και διάλογο όλων των αποδεκτών του (µαθητών, εκπαιδευτικών, γονέων, επιστηµονικής κοινότητας), όπως και πρέπει. Βιβλιογραφία Ash Amin και Nigel Thrift (2006) Η πολιτική στον αστικό κόσµο Canivez, P., (2000), Ποια Αγωγή για τον Πολίτη. Αθήνα: SCRIPTA. Eυρυδίκη, (Ιούνιος 2005), Η Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη στην Ευρώπη. Fien, J. & Tilbury, D., (2002), The critical challenge of Sustainability, in D. Tilbury, R. Stevenson, J. Fien & D. Schreuder (eds), Education and Sustainability. Responding to the Global Challenge, pp Switzerland, Gland: IUCN Hardin, G., (1968), The Tragedy of Commons, Science, vol. 162, pp Hart, R., (1992), Childrens Participation: From Tokenism to Citizenship. Florence: UNICEF. Huckle, J., (1996), Realizing sustainability in changing times, in J. Huckle & S. Sterling (eds), Education for Sustainability, pp London: Earthscan.

12 Huckle, J., (1999), Locating Environmental Education between Modern Capitalism and Postmodern Socialism: A Reply to Lucie Sauve, Canadian Journal of Environmental Education, vol. 4, pp IUCN, UNEP, WWF, (1991), Caring for the Earth: A Strategy for Sustainable Living. Switzerland, Gland: IUCN, UNEP, WWF. Karen O Shea, (2003), ηµοκρατική αγωγή του πολίτη , Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, Στρασβούργο Learning and teaching Scotland organisation, (2002) Education for Citizenship in Scotland: A Paper for Discussion and Development, Glasgow Sauve, L., (1999), Environmental Education Between Modernity and Postmodernity: Searching for an Integrating Education Framework, Canadian Journal of Environmental Education, vol. 4, pp Schnack, K.,(2000), Action Competence as a Curriculum Perspective, in B. B. Jensen, K. Schnack & V. Simovska (eds), Critical Environmental and Health Education, Research issues and challenges, pp Copenhagen: The Danish University of Education. Scott, W. & Gough, S., (2003), Sustainable Development and Learning. Framing the Issues. London: Routledge Falmer Taylor Charles, (1997) Πολυπολιτισµικότητα Εξετάζοντας την πολιτική της αναγνώρισης, µτφ Φιλ. Παιονίδης,, Αθήνα: ΠΟΛΙΣ UNESCO, (2005), UN Decade of Education for Sustainable Development , International Implementation Scheme. Paris: UNESCO. εµερτζής, Ν. (1996). Ο Λόγος του Εθνικισµού. Αθήνα: Αντ. Σάκκουλας. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.(2000) Προς µια ευρωπαϊκή διάσταση εκπαίδευσης και ενεργού συµµετοχής του πολίτη, Λουξεµβούργο Καρακατσάνη,., (2004), Εκπαίδευση και Πολιτική ιαπαιδαγώγηση. Αθήνα: Μεταίχµιο. Λιαράκου. Γ. & Φλογαϊτη, Ε., (2007), Από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη: Προβληµατισµοί, Τάσεις, Προτάσεις. Αθήνα: Νήσος. Μεταξάς, Α-Ι.., (1976), Πολιτική Κοινωνικοποίηση. Αθήνα: ΟΛΚΟΣ. Φλογαϊτη, Ε., (2006), Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία Δήµητρα Σπυροπούλου Επίτιµη Σύµβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου H Ε.Α.Α. µετεξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre ΕΙΣΑΓΩΓΗ ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η σύγχρονη εποχή παρά την πρόοδο που τη χαρακτηρίζει στον τοµέα της τεχνολογίας και της επιστήµης µε σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου,

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Δήμητρα Σωτηροπούλου Δρ Γεωπονικών Επιστημων Διευθύντρια 1 ου ΕΠΑΛ Χαλανδρίου ΚΠΕ Δραπετσώνας 29 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαίδευση και το σχολείο παίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. Εισαγωγή H εισαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ) / Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) στα Προγράμματα Σπουδών αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 249 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. Εισαγωγή H εισαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ) / Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) στα Προγράμματα Σπουδών αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση»

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Σχολική χρονιά 2006-2007 Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Η υγεία, η ασφάλεια και η διατροφή είναι έννοιες αλληλοσχετιζόμενες. Η σχέση της διατροφής με την υγεία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Δράση 07: Γιώργος Πιερράκος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Σηµείο Επαφήσ «Ευρώπη για τουσ Πολίτεσ» συγχρηµατοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείασ και Πολιτισµού τησ Κυπριακήσ ηµοκρατίασ (50%) και από την Ευρωπα)κή Επιτροπή (50%) 27 χώρες 495 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ Αθήνα, 22/01/2010 Αρ. Πρωτ.: Εξ./367/2010 Προς : Γενικό Γραµµατέα Έρευνας και Τεχνολογίας Κύριο Αχιλλέα Μητσό Θέµα : Υπόµνηµα Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών Κύριε Γενικέ, Η υπαγωγή της

Διαβάστε περισσότερα

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Αυτό το ερωτηµατολόγιο έχει σαν στόχο να εξασφαλίσει σηµαντικές πληροφορίες πάνω στις ειδικές ανάγκες υποστήριξης που έχει η νεολαία η

Διαβάστε περισσότερα

Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ----------------------

Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ---------------------- Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ---------------------- Τελικό κείµενο επιστηµονικής εισήγησης Τίτλος: Εκπαίδευση µε στόχο την αειφόρο ανάπτυξη: Τι πρέπει να καλλιεργήσουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

COMMUNICATION ON PROGRESS (COP)

COMMUNICATION ON PROGRESS (COP) COMMUNICATION ON PROGRESS (COP) Ιανουάριος 2012 Περιεχόμενα 1. H Εταιρία 2. Δήλωση Δέσμευσης Διοίκησης 3. Δέσμευση προς την Αγορά 4. Ανθρώπινα Δικαιώματα- Συνθήκες Εργασίας 5. Περιβάλλον 6. Καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική παρέμβαση. Το παζλ της συνύπαρξης. Βλαχοδήμου Ευπραξία ΠΕ 17.04, Υπεύθυνη ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Λάρισας vlachodi@sch.gr.

Διαπολιτισμική παρέμβαση. Το παζλ της συνύπαρξης. Βλαχοδήμου Ευπραξία ΠΕ 17.04, Υπεύθυνη ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Λάρισας vlachodi@sch.gr. Θεματική ενότητα συνεδρίου: Κατηγορία εργασίας: 8 η. Καινοτομίες στην εκπαίδευση Σύντομη ανακοίνωση Διαπολιτισμική παρέμβαση. Το παζλ της συνύπαρξης Βλαχοδήμου Ευπραξία ΠΕ 17.04, Υπεύθυνη ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Λάρισας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ηνωμένα Έθνη, Νέα Υόρκη 10-42050 Ιούλιος 2010 Μετάφραση στα Ελληνικά: Όμιλος UNESCO Νέων Θεσσαλονίκης

Ηνωμένα Έθνη, Νέα Υόρκη 10-42050 Ιούλιος 2010 Μετάφραση στα Ελληνικά: Όμιλος UNESCO Νέων Θεσσαλονίκης Ηνωμένα Έθνη, Νέα Υόρκη 10-42050 Ιούλιος 2010 Μετάφραση στα Ελληνικά: Όμιλος UNESCO Νέων Θεσσαλονίκης Διεθνές Έτος Νεολαίας 12 Αυγούστου 2010 11 Αυγούστου 2011 Διάλογος και Αλληλοκατανόηση Ηνωμένα Έθνη

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

1.1 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο γίνεται λόγος για την οικολογική κρίση και τα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο πλανήτης µας. Το περιβάλλον ζωτικός χώρος ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση. µεταξύ. Επιχειρήσεων & Κοινωνίας

Η αλληλεπίδραση. µεταξύ. Επιχειρήσεων & Κοινωνίας Η αλληλεπίδραση µεταξύ Επιχειρήσεων & Κοινωνίας Μάρτιος 2013 Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ΕΚΕ Τονίζει H σηµερινή παγκόσµια οικονοµική κρίση οφείλεται στην έλλειψη διαφάνειας, λογοδοσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική ...Σου Διαφορετικά! Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ για ΝΑ ΣΠΑΣΟΥΜΕ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ Η Καταπολέμηση του Στίγματος και του Κοινωνικού Αποκλεισμού των Νέων με Αναπηρίες μέσω της Ευαισθητοποίησης και Κοινωνικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΕΙΦΟΡΑ ΣΧΟΛΕΙΑ»: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΧΑΪΑΣ

«ΑΕΙΦΟΡΑ ΣΧΟΛΕΙΑ»: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΧΑΪΑΣ «ΑΕΙΦΟΡΑ ΣΧΟΛΕΙΑ»: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΧΑΪΑΣ Περίληψη Ιωάννα Παπαϊωάννου 1, Ιωάννης Βλάχος 1, Κων/να Παπασωτηροπούλου 2, Ελένη Αντωνακοπούλου 2 1 Υπεύθυνοι Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η Εκτελεστική Επιτροπή της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κοινωνικής Εργασίας (IFSW) και του Συμβουλίου της Διεθνούς Ένωσης Σχολών Κοινωνικής Εργασίας (IASSW)

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Καλαθάκη Μαρία, Med, Ph.D, Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Φυσικών Επιστημών Δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων

Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων Δηλώσεις επίσημων προσκεκλημένων Δήλωση κ. Peter Bakker, President, World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) «Το Action2020 είναι η πλατφόρμα, βάση της οποίας το WBCSD και τα μέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Διδακτική ενότητα: Μαθησιακό περιβάλλον τάξης διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα