ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή"

Transcript

1 Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη και Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη: εφαρµογές στο βιβλίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Ε ηµοτικού Ευσταθία Χριστοπούλου 1, ήµητρα Φλώρου 2, Νικόλαος Στεφανόπουλος 3 1. Σχολική Σύµβουλος ΠΕ gr, 2. ασκάλα 3. άσκαλος, Υπεύθυνος ΠΕ Αθήνας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συγγραφή του καινούριου βιβλίου για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της Ε ηµοτικού στηρίχτηκε στις επιστηµονικές έννοιες και αρχές της Πολιτικής Επιστήµης και στις βασικές αρχές και στόχους της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Οι δύο αυτοί τύποι εκπαίδευσης συναντώνται σε πολλά επίπεδα: στους στόχους, στις αξίες, στα στοιχεία και στους τρόπους µάθησης, δικαιώνοντας έτσι πολλούς θεωρητικούς που υποστηρίζουν ότι η εκπαίδευση για την αειφορία είναι µια πολιτική εκπαίδευση, προσανατολισµένη στη δράση και άρρηκτα συνδεδεµένη µε τη συµµετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων και τη δηµοκρατία 1. Αυτό βρίσκει την εφαρµογή του στο περιεχόµενο, τους στόχους και τις δραστηριότητες του νέου βιβλίου για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της Ε ηµοτικού. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΑΙ ΙΑ: ιδιότητα του πολίτη, εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, κοινωνική και πολιτική αγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν αναφερόµαστε σε έννοιες όπως αειφόρος ανάπτυξη και δηµοκρατία και σε δράσεις παρέµβασης όπως εκπαίδευση των πολιτών σε αυτές, είναι µάλλον αναµενόµενο πως προσπαθούµε να ορίσουµε πεδία που από τη φύση τους είναι και ασαφή και, τις περισσότερες φορές, προκαλούν ιδεολογικές συγκρούσεις. Εποµένως είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσουµε τον τρόπο που εµείς προσεγγίζουµε τις δοµικές έννοιες και αρχές που συνθέτουν τα παραπάνω για να µπορέσουµε µέσα από παραδείγµατα υλοποίησής τους να καταλήξουµε σε συµπεράσµατα που πιθανόν και να µας οδηγήσουν σε προβληµατισµό και γόνιµο διάλογο. Παρακάτω θα προσπαθήσουµε να προσεγγίσουµε έννοιες όπως η ιδιότητα του πολίτη, η εκπαίδευση σε αυτήν, η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη καθώς και οι αξίες που τη χαρακτηρίζουν. Θα καταδείξουµε σε ποιο βαθµό αυτές οι έννοιες έχουν κοινά στοιχεία και θα δοκιµάσουµε τη συνοχή που µπορεί να έχει µια εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη και µια εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη στο πλαίσιο του µαθήµατος της Κοινωνικής και Πολιτικής αγωγής αντλώντας παραδείγµατα από το νέο σχολικό εγχειρίδιο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Ε ηµοτικού. 1 Hart, 1992, Schnack, 2000, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007

2 Η ιδιότητα του πολίτη Η ιδιότητα του πολίτη ή η πολιτειότητα, είναι µια έννοια η οποία διαθέτει πολλές σηµασίες. ηλώνει µια πολιτική και νοµική θέση: κάθε άτοµο ανήκει σε ένα κράτος µε δικαιώµατα και υποχρεώσεις τα οποία εξαρτώνται από τους νόµους αυτού του κράτους 2. Η έννοια αυτή συνδέεται µε την εθνικότητα και την άσκηση πολιτικών δικαιωµάτων. Εποµένως θα µπορούσαµε να πούµε ότι υπάρχουν τόσοι τύποι πολιτών όσοι και τύποι κρατών 3. Είναι γνωστό ότι στο παρελθόν, οι πολίτες ταυτίζονταν µε τις πόλεις, και πιο πρόσφατα, µε το έθνος-κράτος. Τώρα που ο χώρος αστικοποιείται όλο και περισσότερο, η υπηκοότητα ταυτίζεται µε πιο χωροταξικές κατηγορίες. Για παράδειγµα, οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι όλο και περισσότερο ταυτίζονται µε την πλανητική κλίµακα ( πολίτες του κόσµου ), την τοπική κλίµακα, και πολλούς άλλους χώρους ενδιαµέσως 4.Η ιδιότητα του πολίτη, στην σύγχρονη κοινωνία, είναι άµεσα συνδεδεµένη µε την δηµοκρατία όπου ο πολίτης απολαµβάνει την ατοµική, κοινωνική και πολιτική ελευθερία ή αυτονοµία. ηλώνει όµως και µια ψυχολογική κατάσταση η οποία αναφέρεται στη συµπεριφορά και τη στάση του ατόµου απέναντι σε κοινωνικά και πολιτικά φαινόµενα σε τοπικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Ο όρος «πολιτειότητα» χρησιµοποιείται επίσης για να περιλάβει τη συµµετοχή στη δηµόσια ζωή και υποθέσεις - δηλ., στη συµπεριφορά και τις ενέργειες ενός πολίτη, αυτό το οποίο ονοµάζεται και ενεργός πολίτης. Η ιδιότητα του πολίτη από αυτή την άποψη καλύπτει ένα ευρύ φάσµα συµµετοχικών δραστηριοτήτων - από την ψηφοφορία στις εκλογές και τη στάση για το πολιτικό αξίωµα, το ενδιαφέρον για την πολιτική και τις τρέχουσες υποθέσεις ως την εθελοντική δράση και φιλανθρωπία. Αναφέρεται σε δραστηριότητες, όχι µόνο καθαρά πολιτικές, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στην ευηµερία της κοινότητά τους. Με τη δράση τους τα άτοµα επηρεάζουν και συµβάλλουν στη διαµόρφωση της κοινής γνώµης. Αξίζει να αναφερθούµε στο κείµενο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Προς µια ευρωπαϊκή διάσταση εκπαίδευσης και ενεργού συµµετοχής του πολίτη» καθώς και στο κείµενο «ηµοκρατική αγωγή του πολίτη» όπου επισηµαίνεται η διεύρυνση των στοιχείων που συγκροτούν την ιδιότητα του πολίτη µε τα δικαιώµατα που αναφέρονται σε διαφορετικές αξίες, ταυτότητες και παραδόσεις (πολιτισµικά δικαιώµατα) δίνοντας της έτσι µια περισσότερο ολιστική αντίληψη µε νοµική διάσταση (όπως δόθηκε παραπάνω), συναισθηµατική διάσταση η οποία αφορά στην κοινωνική ένταξη και συνοχή, γνωστική και πρακτική που αφορά στην ενεργό συµµετοχή στα κοινά. Η διεύρυνση της έννοιας όµως συνδέεται και µε την υπέρβαση των περιορισµών του κράτους- έθνους και τη σύνδεση της ιδιότητας του πολίτη µε την κοινωνία 5 / 6. Είµαστε πλέον µέλη µιας κοινωνίας που υπερβαίνει τα όρια του έθνους..γι αυτό η ιδιότητα του πολίτη φαίνεται να ορίζει ένα πλαίσιο ζωής υπερβολικά ευρύ και ταυτόχρονα υπερβολικά περιορισµένο 7. Η ιδιότητα του πολίτη είναι άµεσα συνδεδεµένη µε τους πολλαπλούς ρόλους και θέσεις που έχουν τα άτοµα στην κοινωνία, ως εργαζόµενοι, καταναλωτές κ.α. καθώς και µε τις απόψεις κάθε ατόµου. Οι ρόλοι αυτοί µαθαίνονται µέσω της διαδικασίας 2 Καρακατσάνη,., 2004, 3 Canivez, P., 2000:14 4 Ash Amin και Nigel Thrift 5 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Karen O Shea, Canivez, P., 2000:17

3 της πολιτικής κοινωνικοποίησης. Αυτή είναι µια συνεχής διαδικασία και µπορεί να είναι λανθάνουσα (δηµιουργεί ψυχολογικές στάσεις έµµεσα πολιτικές) ή έκδηλη (εµφανή πρότυπα πολιτικής συµπεριφοράς), αποκλειστική (πραγµατοποιείται από µια µόνο κατηγορία φορέων ή σε ένα συγκεκριµένο πρότυπο) και συντρέχουσα (πραγµατοποιείται συγχρόνως από περισσότερους φορείς ή σε περισσότερα είδη πολιτικής κοινωνικοποίησης). 8 Οι σύγχρονες πολιτικές κοινωνίες καταβάλλουν προσπάθειες για την ενδυνάµωση της κοινωνικής συνοχής και την πιο ενεργή συµµετοχή των πολιτών στην κοινωνική και πολιτική ζωή. Όπως επισηµαίνεται και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι απαραίτητη η ενθάρρυνση της ενεργού συµµετοχής του πολίτη για την αντιµετώπιση των κοινωνικών και οικονοµικών αλλαγών. 9 Η ενθάρρυνση για την ανάµιξη όλων των πολιτών στις κοινές υποθέσεις τους οδηγεί να αισθάνονται συµµέτοχοι στην διαδικασία της πολιτικής εξουσίας περιορίζοντας έτσι τον κίνδυνο αυταρχικών παρεκτροπών. Οι δηµοκρατίες χρειάζονται τους ενεργούς, ενηµερωµένους και υπεύθυνους πολίτες που είναι πρόθυµοι και ικανοί να πάρουν την ευθύνη για τις κοινότητές τους και να συµβάλουν στην πολιτική διαδικασία. Ένας σηµαντικός φορέας πολιτικής κοινωνικοποίησης είναι το σχολείο µέσω του σχολικού προγράµµατος, των εκπαιδευτικών και της ίδιας της σχολικής ζωής. Η Εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη Η εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη θεωρείται γενικά ως µία εκπαιδευτική αρχή η οποία ξεπερνά τα όρια του σχολικού περιβάλλοντος. Αν όµως σταθούµε στο πλαίσιο της τυπικής εκπαίδευσης ο τρόπος µε τον οποίο περιλαµβάνεται στο αναλυτικό πρόγραµµα διαφέρει από χώρα σε χώρα και στις διάφορες βαθµίδες εκπαίδευσης. Σχεδόν σε όλες τις χώρες της ΕΕ στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση, είτε ενσωµατώνεται σε ένα ή περισσότερα µαθήµατα του αναλυτικού προγράµµατος, ή θεωρείται αντικείµενο διαθεµατικής διδασκαλίας. Μαθήµατα σε αυτή τη βαθµίδα ειδικά αφιερωµένα στην Ιδιότητα του Πολίτη παρέχονται στο Βέλγιο (στη Γερµανόφωνη Κοινότητα), Ελλάδα, Εσθονία, Πορτογαλία, Σουηδία και Ρουµανία. Στη ευτεροβάθµια εκπαίδευση, η εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη παρέχεται κυρίως ως ξεχωριστό µάθηµα. 10 Σε όλες ουσιαστικά τις χώρες µέσω αυτής της εκπαίδευσης επιδιώκονται οι ακόλουθες τρεις κατηγορίες στόχων: - Να αποκτήσουν οι µαθητές πολιτική µόρφωση, - Να αναπτύξουν συµπεριφορές και αξίες που χρειάζονται για να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες και - Να προωθήσουν την ενεργό τους συµµετοχή στη σχολική ζωή και στη ζωή της κοινότητας. Ειδικότερα, µέσα από αυτή την εκπαιδευτική διαδικασία οι νέοι αναµένεται να ευαισθητοποιηθούν, γνωρίσουν, κατανοήσουν και συνειδητοποιήσουν 11 : Τα σύγχρονα τοπικά και παγκόσµια ζητήµατα, Τα δικαιώµατα και τις ευθύνες που έχουν τα άτοµα και οι οµάδες στις δηµοκρατικές κοινωνίες, 8 Μεταξάς, Α-Ι.., Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eυρυδίκη, Learning and teaching Scotland,organisation, 2002

4 Τις δυνατότητες ατόµων και οµάδων να παρέµβουν και να αλλάξουν προς το καλύτερο τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, Τους αγώνες που πρέπει να δίνουν για την προώθηση ζητηµάτων όπως είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και η αειφόρος ανάπτυξη, Τα αίτια που, οφείλονται κυρίως σε οικονοµικούς παράγοντες και οδηγούν σε κοινωνικές συγκρούσεις, ευεργετικές πολλές φορές για το κοινωνικό σύνολο, Τα εµπόδια που δηµιουργούν τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις στο δικαίωµα της ιθαγένειας, της αυτοαντίληψης και της αυτοδιάθεσης των ανθρώπων, εµπόδια που οφείλονται στις κοινωνικοοικονοµικές περιστάσεις, στα κέντρα και στον τρόπο λήψης αποφάσεων, στις διακρίσεις που υφίστανται τα άτοµα εξαιτίας φύλου, χρώµατος, θρησκείας, πολιτικών, σεξουαλικών κ.ά. προτιµήσεων, Την αλληλεξάρτηση του ενός από τον άλλον και τα αποτελέσµατα της παγκοσµιοποίησης στις σύγχρονες κοινωνίες. Οι αξίες που εµπεριέχονται στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη είναι: η ηµοκρατία, ο σεβασµός στα ανθρώπινα δικαιώµατα, η ανοχή, η αλληλεγγύη και η συµµετοχή. Σε αρκετές µάλιστα χώρες περιλαµβάνουν επίσης το σεβασµό για τη φύση. Η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη περιλαµβάνει ένα ευρύ φάσµα αλληλεξαρτούµενων στοιχείων µάθησης, όπως: γνώση και κατανόηση: θέµατα όπως οι νόµοι και οι κανόνες, η δηµοκρατική διαδικασία, τα µέσα, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η ποικιλοµορφία, τα χρήµατα και η οικονοµία, η βιώσιµη ανάπτυξη και ο κόσµος ως παγκόσµια κοινότητα και για τις έννοιες, όπως η δηµοκρατία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, η ελευθερία, η αρχή και το κράτος δικαίου δεξιότητες και ικανότητες: κριτική σκέψη, ανάλυση πληροφοριών, έκφραση απόψεων, συµµετοχή στις συζητήσεις και τις διαµάχες, διαπραγµάτευση και επίλυση συγκρούσεων και συµµετοχή στην κοινοτική δράση στάσεις και συµπεριφορές: σεβασµός της δικαιοσύνης, της δηµοκρατίας και του κράτους δικαίου, της ειλικρίνειας, της ανοχής, του θάρρους να υπερασπιστεί µια άποψη και µιας προθυµίας να ακούει, της αλληλεγγύης. Στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη υιοθετούνται σύγχρονες βιωµατικές µέθοδοι διδασκαλίας: οι µαθητές ενεργούν (µαθαίνω κάνοντας), αλληλεπιδρούν ο ένας µε τον άλλον, προσεγγίζουν το κάθε ζήτηµα µε κριτική σκέψη, συνεργάζονται και συµµετέχουν. Ασχολούνται µε ζητήµατα από την «αληθινή» ζωή που είτε τους απασχολούν άµεσα είτε θα τους απασχολήσουν στο µέλλον. Μια τέτοια εκπαίδευση βοηθά τους µαθητές να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση και τους παρέχει την δυνατότητα να διερευνούν τις σηµαντικές αλλαγές και τις προκλήσεις της ζωής. Τους δίνει τη δυνατότητα έκφρασης και συµµετοχής στη ζωή των σχολείων τους, στις κοινότητές τους και στην κοινωνία γενικότερα. Τους παρέχει το πλαίσιο να αναπτύξουν την πείρα και την εµπειρία που απαιτούνται για να διεκδικούν τα δικαιώµατά τους και να αναλαµβάνουν τις ευθύνες τους. Πολλά από τα θέµατα που περιλαµβάνονται στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη καθώς και τη µεθοδολογία που ακολουθείται για τη διδασκαλία τους, τα συναντάµε και σε άλλες µορφές εκπαίδευσης όπως είναι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Όπως επίσης θα πρέπει να επισηµάνουµε ότι σηµαντικός στόχος στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη είναι η αειφόρος ανάπτυξη, µε την έννοια ότι πρέπει να υπάρχει ισορροπία µεταξύ της

5 κοινωνικής, περιβαλλοντικής και οικονοµικής ανάπτυξης, και αυτό µπορεί να πραγµατοποιηθεί µέσω της αύξησης της αντίληψης της έννοιας της ανάπτυξης καθώς και των δεξιοτήτων που απαιτούνται για τη συνεργασία µε τους άλλους µε σκοπό την οικοδόµηση ενός διατηρήσιµου µέλλοντος 12. H Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Είναι µάλλον δύσκολο να συµφωνήσουµε όλοι στο τι ακριβώς εννοούµε όταν λέµε εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη. Αυτό συµβαίνει γιατί ο ίδιος ο όρος της αειφόρου ανάπτυξης προσεγγίζεται διαφορετικά, ανάλογα µε την κουλτούρα, την ιδεολογία, την κοινωνική θέση και την επιστήµη µας. Φαίνεται πως στις ηµέρες µας η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης µας αφορά όλους: όσους ασχολούνται µε το περιβάλλον, όσους εργάζονται σε επαγγέλµατα υγείας, όσους ασχολούνται µε την οικονοµία και την ανάπτυξη. Συνεπώς, ο καθένας µπορεί να δείχνει ενδιαφέρον για την αειφόρο ανάπτυξη χωρίς όµως αυτό να σηµαίνει πως επιθυµεί να εκπαιδευτεί σε αυτήν. Εδώ βρίσκεται και η διαφορά µε τον τρόπο που αντιλαµβανόµαστε την έννοια εµείς οι εκπαιδευτικοί. Όταν µιλάµε για εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη, εννοούµε κυρίως τον τρόπο που µαθαίνουµε µέσα σε µια ή για µια αειφόρο κοινωνία 13. Μπορεί, λοιπόν, να βρει κανείς πολλούς ορισµούς για την αειφόρο ανάπτυξη στη διεθνή βιβλιογραφία, όταν όµως µιλάµε καλό είναι να έχουµε έναν κοινό τόπο, έναν ορισµό ως βάση για επικοινωνία και συνεννόηση. Με αυτό το σκεπτικό και λόγω ενασχόλησης, δάσκαλοι που ασχολούµαστε µε την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, θεωρούµε ως πιο κοντινό µας αυτόν που συνδυάζει τόσο την περιβαλλοντική διάσταση όσο και το ζήτηµα της υπευθυνότητας και της αλληλεγγύης στις µελλοντικές γενιές: Η ανάπτυξη είναι αειφόρος όταν βελτιώνει την ποιότητα ζωής στο πλαίσιο των ορίων που θέτει η φέρουσα ικανότητα των οικοσυστηµάτων που υποστηρίζουν τη ζωή 14. Εκτός όµως από το περιβάλλον, για την επίτευξη της αειφορίας αναγκαία συνθήκη είναι η καλή λειτουργία και των τριών αλληλεξαρτώµενων συστηµάτων που τη συνθέτουν, δηλαδή και του περιβάλλοντος, και της οικονοµίας και της κοινωνίας 15. Κεντρικά στοιχεία λοιπόν της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη είναι αφενός η περιβαλλοντική ποιότητα αφετέρου η δηµοκρατία και η ανθρώπινη ισότητα. Όπως επισηµαίνουν οι Fien & Tilbury όταν εισάγονται στην εκπαιδευτική διαδικασία ζητήµατα σχετικά µε το περιβάλλον αυτά δεν µπορούν να µην αναδεικνύουν ταυτόχρονα και ζητήµατα όπως είναι τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η κοινωνική δικαιοσύνη και η δηµοκρατία, ζητήµατα βαρύνουσας σηµασίας για την αειφόρο ανάπτυξη 16. Η αειφορία ως τρόπος σκέψης, συµπεριφοράς και δράσης στόχο έχει να δηµιουργήσει άτοµα ηθικά, ενδυναµωµένα και προσωπικά ικανοποιηµένα, κοινότητες που στηρίζονται στην αλληλεγγύη, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη, κοινωνίες που διέπονται από θεσµούς διαφανείς και δίκαιους και περιβαλλοντικές πρακτικές που σέβονται και υποστηρίζουν τη ζωή Karen O Shea, 2003:28 13 Scott & Gough, IUCN et al., Φλογαϊτη, 2006: Fien & Tilbury, 2002: 9 17 UNESCO, 2005: 10

6 Οι αξίες της εκπαίδευσης για την αειφόρο ανάπτυξη Η σηµαντικότερη αξία που διατρέχει την εκπαίδευση για την αειφορία είναι η αξία της αλληλεγγύης, που µπορεί να διασφαλίσει πρωταρχικά δικαιώµατα όπως την ελευθερία, την ισότητα και την οικολογική βιωσιµότητα. Αυτή συνυπάρχει µε αξίες όπως της αυτονοµίας και της υπευθυνότητας, της ανεκτικότητας και της δηµοκρατίας 18. Με τη διδασκαλία αυτών των αξιών σκοπεύουµε στη δηµιουργία πολιτών που θα προσβλέπουν και θα αγωνίζονται για κοινωνική χειραφέτηση και αλλαγή ενώ θα αντιµάχονται κάθε προσπάθεια χειραγώγησης και τυφλής υπακοής τους 19. Η εκπαίδευση πρέπει να έχει από τη φύση της έναν απελευθερωτικό ρόλο και εποµένως η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη πρέπει να είναι µάλλον µια δηµοκρατική διαδικασία και όχι άλλος ένας πολιτικός µοχλός για την εξυπηρέτηση της υπάρχουσας κατάστασης και τη διαιώνιση αυτού που ονοµάζουµε «σύστηµα». Η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη διακρίνεται για 20 : ιεπιστηµονικότητα και ολιστικότητα. Προσανατολισµό στις αξίες. Κριτική σκέψη και επίλυση προβλήµατος. Χρήση πολλαπλών µεθόδων. Συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων. υνατότητα εφαρµογής. Μετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο. Εποµένως, έχει όλα τα χαρακτηριστικά µιας δηµοκρατικής, πολιτικής και µεταρρυθµιστικής εκπαίδευσης. Θα µπορούσε κανείς να την αποκαλέσει και εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη και την πολιτική συµµετοχή 21. Αυτή τη µορφή που µπορεί να πάρει η εκπαίδευση για την αειφορία την υποστηρίζουν ορισµένες από τις αρχές που τη διακρίνουν, όπως είναι η αρχή της ποικιλότητας, η αρχή του σεβασµού και της ανεκτικότητας στη διαφορετικότητα, στην αξιοπρέπεια, στη ζωή, προσωπική και επαγγελµατική, στην πολιτισµική ταυτότητα και η αρχή του δηµοκρατικού διαλόγου. Η Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη συναντά την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Συγκρίνοντας τα στοιχεία που συνθέτουν τις δυο µορφές εκπαίδευσης, στόχους, αξίες και βασικά στοιχεία µάθησης, ανακαλύπτουµε ότι υπάρχουν πολλά κοινά. Ειδικότερα: Πίνακας 1. Στόχοι Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη - Να γνωρίσουν οι µαθητές τα σύγχρονα τοπικά και παγκόσµια ζητήµατα, τα δικαιώµατα και τις ευθύνες που έχουν τα άτοµα και οι οµάδες στις δηµοκρατικές κοινωνίες, - Να γίνουν ικανοί να παρεµβαίνουν και να µετασχηµατίζουν προς το καλύτερο τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη - Να γίνουν οι µαθητές άτοµα ηθικά, ενδυναµωµένα και προσωπικά ικανοποιηµένα, - Να δηµιουργήσουν κοινότητες που στηρίζονται στην αλληλεγγύη, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη, κοινωνίες που διέπονται από θεσµούς διαφανείς και δίκαιους και 18 Φλογαϊτη, 2006: ό.π., 2006: 231, UNESCO, 2005: Huckle, 1996, 1999a, Φλογαϊτη, 2006: 22, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007: 94

7 συνθήκες, προωθώντας ζητήµατα όπως είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και η αειφόρος ανάπτυξη, - Να µην κάνουν διακρίσεις στηριζόµενοι σε στερεότυπα και προκαταλήψεις, - Να συνειδητοποιήσουν την αλληλεξάρτηση του ενός από τον άλλον και τα αποτελέσµατα της παγκοσµιοποίησης στις σύγχρονες κοινωνίες. - Να αναπτύξουν περιβαλλοντικές πρακτικές που σέβονται και υποστηρίζουν τη ζωή. Εκτός του βασικού κορµού εννοιών που διαφέρουν, εξαρτώνται από τα διαφορετικά επιστηµονικά πεδία από τα οποία ξεκινά η κάθε εκπαίδευση και προσδίδουν στην κάθε µορφή εκπαίδευσης τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, στο επίπεδο των στόχων παρατηρούµε ότι συναντώνται σε πολλά σηµεία. Η µετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο, η έννοια του ενεργού και υπεύθυνου πολίτη, ο οποίος πρέπει να διαθέτει και ηθική προσωπικότητα αλλά και πολιτική επάρκεια και να συµµετέχει ενεργά στον µετασχηµατισµό της κοινωνίας, η εξάλειψη των διακρίσεων και εν τέλει η εγκαθίδρυση µιας ουσιαστικής δηµοκρατίας που θα βασίζεται στην αλληλεγγύη, το σεβασµό και τη δικαιοσύνη είναι οι στόχοι που θέτουν και οι δύο µορφές εκπαίδευσης. Και οι δύο µορφές εκπαίδευσης εξάλλου συνειδητοποιούν ότι για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, οι µαθητές πρέπει να ασκηθούν και να αναπτύξουν ορισµένες βασικές αξίες. Πίνακας 2. Αξίες Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη ηµοκρατία, σεβασµός στα ανθρώπινα δικαιώµατα, ανοχή, αλληλεγγύη, συµµετοχή και σεβασµός για τη φύση. Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Αλληλεγγύη, ελευθερία, ισότητα, οικολογική βιωσιµότητα, αυτονοµία, υπευθυνότητα, ανεκτικότητα και δηµοκρατία. Η οµοιότητα και η ταύτιση των αξιών που προωθεί η κάθε µορφή εκπαίδευσης είναι προφανής στον παραπάνω πίνακα. Βασικές έννοιες κλειδιά είναι η έννοια της δηµοκρατίας και η έννοια της αλληλεγγύης. Σύµφωνα µε τον Schnack όταν αναφερόµαστε στην αξία της δηµοκρατίας ουσιαστικά µιλάµε για συµµετοχή των πολιτών στα κοινά και ανάπτυξη της ιδιότητας του πολίτη 22. Η κάθε έννοια δεν µπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη καθώς η συµµετοχή και η ιδιότητα του πολίτη από µόνη της δεν έχει νόηµα αν δεν εντάσσεται σε δηµοκρατικές διαδικασίες 23. Επίσης, η αξία της αλληλεγγύης κατέχει σηµαντική θέση στην εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη. Τόσο η Sauve όσο και, πολύ πριν από αυτήν ο Hardin, υπεραµύνονται της σηµασίας που έχει η αξία της αλληλεγγύης σε µια εποχή παγκοσµιοποίησης και οικονοµικής γιγάντωσης των πολυεθνικών, που έχει ως αποτέλεσµα την 22 Schnack, Λιαράκου & Φλογαϊτη, 2007: 172

8 εκµετάλλευση κοινωνικών οµάδων και το ξέσπασµα βίαιων κοινωνικών συγκρούσεων και εξεγέρσεων 24. Πίνακας 3. Στοιχεία και τρόποι µάθησης Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη Γνώση και κατανόηση: νόµοι, δηµοκρατική διαδικασία, τα ανθρώπινα δικαιώµατα, η οικονοµία, η βιώσιµη ανάπτυξη, ο κόσµος ως παγκόσµια κοινότητα κ.ά. δεξιότητες και ικανότητες: κριτική σκέψη, ανάλυση πληροφοριών, έκφραση απόψεων, συµµετοχή στις συζητήσεις και τις διαµάχες, διαπραγµάτευση και την επίλυση συγκρούσεων και τη συµµετοχή στην κοινοτική δράση στάσεις και συµπεριφορές: σεβασµός της δικαιοσύνης, της δηµοκρατίας και του κράτους δικαίου, της ειλικρίνειας, της ανοχής, του θάρρους να υπερασπιστεί µια άποψη, και µιας προθυµίας να ακούσει, της αλληλεγγύης. Στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη υιοθετούνται σύγχρονες βιωµατικές µέθοδοι διδασκαλίας: Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ιεπιστηµονικότητα και ολιστικότητα. Προσανατολισµό στις αξίες. Κριτική σκέψη και επίλυση προβλήµατος. Χρήση πολλαπλών µεθόδων. Συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων. υνατότητα εφαρµογής. Μετάβαση από το τοπικό στο παγκόσµιο. Στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη, όπως και στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση χρησιµοποιούνται βιωµατικές/ συµµετοχικές µέθοδοι διδασκαλίας. Από τον παραπάνω πίνακα είναι προφανές ότι και στη µάθηση και διδασκαλία των δύο µορφών εκπαίδευσης τα κοινά στοιχεία υπάρχουν. Παρατηρούµε ότι στο πεδίο των γνώσεων, η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη προτάσσει τις επιστηµονικές γνώσεις του επιστηµονικού πεδίου από όπου προέρχεται (πολιτικές επιστήµες) ενώ η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη συνθέτει και αξιοποιεί στοιχεία διαφόρων επιστηµών (κοινωνικών, οικονοµικών, οικολογικών). Όσον αφορά όµως στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στάσεων και συµπεριφορών υπάρχουν σηµαντικές οµοιότητες αφού όλα στηρίζονται στην ικανότητα των πολιτών να λαµβάνουν σωστές αποφάσεις τηρώντας δηµοκρατικές διαδικασίες. Συνθέτοντας όλα τα παραπάνω και αξιοποιώντας στοιχεία µάθησης και από τις δύο µορφές εκπαίδευσης αλλά και µε τη χρήση µιας ποικιλίας βιωµατικών/ συµµετοχικών µεθόδων διδασκαλίας, τις οποίες και αναλύουµε στο βιβλίο του δασκάλου, δηµιουργήσαµε το Βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής που θα διδαχτεί από του χρόνου στην Ε ηµοτικού. Αν και είναι υπό έκδοση, µπορούµε να σας παρουσιάσουµε δυο δείγµατα γραφής που κατά τη γνώµη µας επιβεβαιώνουν τα παραπάνω. 24 Hardin, 1968, Sauve, 1999

9 Το Βιβλίο της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής Ε ηµοτικού: παραδείγµατα Στην ενότητα Α µε τον γενικό τίτλο Πού ανήκω; και στο Κεφάλαιο 6. Είµαστε πολίτες της Ελλάδας, της Ευρώπης και του κόσµου οι µαθητές επιδιώκεται να κατανοήσουν την ευρύτητα της έννοιας του πολίτη και τη διεύρυνσή της από το τοπικό, στο ευρωπαϊκό και στο παγκόσµιο επίπεδο. Μέσα από συγκεκριµένες πραγµατικές καταστάσεις γίνεται προσπάθεια να ευαισθητοποιηθούν για την ύπαρξη κοινών παγκόσµιων προβληµάτων και να συνειδητοποιήσουν ότι οι επιπτώσεις τους αφορούν όλους. Να είναι σε θέση να σκέφτονται, να προτείνουν λύσεις και να συµµετέχουν στην επίλυση αυτών των προβληµάτων. Παρουσιάζοντας µια απλή καθηµερινή συνήθεια, την κατανάλωση σοκολάτας, οι µαθητές έχουν τη δυνατότητα να σκεφτούν και να διαπιστώσουν τον τρόπο που κάτι το οποίο συµβαίνει στον µικρόκοσµο τους µπορεί να επηρεάσει, βραχυπρόθεσµα ή µακροπρόθεσµα- τη ζωή άλλων ανθρώπων που ζουν σε κάποιο άλλο σηµείο του πλανήτη και να δηµιουργήσει προβληµατικές καταστάσεις. Ξεπερνώντας την «εδαφοποίηση» των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων γίνονται ορατές οι σχέσεις µεταξύ αυτών που συµβαίνουν «εκεί» και όσων γίνονται «εδώ». Το ότι τα οικονοµικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόµενα σε όλες σχεδόν τις σύγχρονες κοινωνίες εντάσσονται ανεπιστρεπτί στο πλαίσιο της παγκοσµιοποίησης αποτελεί πλέον κοινοτοπία. Κοινότοπη είναι επίσης η διαπίστωση ότι η παγκοσµιοποίηση δεν είναι µια διαδικασία που συντελείται ερήµην ή/και υπεράνω του τοπικού, αλλά, τουναντίον, είναι η ίδια η διαπλοκή του πλανητικού µε το τοπικό 25.. Κατανοούν ότι σηµαντικός παράγοντας των περιβαλλοντικών προβληµάτων και της φτώχειας στον πλανήτη είναι ο τρόπος λειτουργίας της παγκόσµιας οικονοµίας. Για να προχωρήσουµε προς την περιβαλλοντική και κοινωνική δικαιοσύνη πρέπει να επιτύχουµε µια δηµοκρατική ρύθµιση της λειτουργίας της αγοράς. Μέσα από αυτόν τον προβληµατισµό διαπιστώνουν επίσης ότι η κάθε φορά συγκεκριµένη στο χώρο και το χρόνο φυσική και κοινωνικοοικονοµική πραγµατικότητα αποτελεί την αδιάσπαστη ενότητα των πολυδιάστατων περιβαλλοντικών προβληµάτων. Επίσης τους δίνεται η δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν την προσωπική τους ευθύνη, δηλαδή την ικανότητα αντίδρασης 26, τόσο στη δηµιουργία όσο και στην αντιµετώπιση κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων αλλά παράλληλα να διαπιστώσουν ότι υπάρχουν λύσεις και οι ίδιοι µπορούν µε τη συµµετοχή και τη δράση τους να επιφέρουν αλλαγές που θα οδηγούν σε κοινωνική και περιβαλλοντική αλλαγή. Όπως για παράδειγµα το «ίκαιο και Αλληλέγγυο Εµπόριο», που είναι µία κίνηση απέναντι στο ανεξέλεγκτο εµπόριο. Υπάρχουν διεθνείς οργανισµοί οι οποίοι στηρίζουν αυτή τη δράση. Μεταξύ αυτών είναι και ο EFTA (στο πλαίσιο της ΕΕ). Για να πάρει ένα τελικό προϊόν πιστοποίηση «δίκαιου εµπορίου» πρέπει ο παραγωγός να έχει πληρωθεί σε µια τιµή αξιοπρεπή για τη διαβίωσή του και σε όλη τη διαδικασία παραγωγής να µη µεσολαβεί εργασία ανασφάλιστη και παιδική εργασία. Επιπλέον δίνεται ενίσχυση στα µη ανεπτυγµένα οικονοµικά κράτη και σε άλλους τοµείς (εκπαίδευση, υγεία, τεχνολογία). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναπτύσσουν την αλληλεγγύη η οποία συνδέεται µε την ικανότητα των ατόµων να υπερβαίνουν τα προσωπικά τους συµφέροντα, να αναγνωρίζουν τα δικαιώµατα των άλλων καθώς και να είναι έτοιµοι να δράσουν προς υπεράσπιση των δικαιωµάτων των άλλων εµερτζής 1996: 255 εποµ 26 Karen O Shea, 2003:26 27 Karen O Shea, 2003:28

10 Στην ενότητα µε τον γενικό τίτλο Ζούµε στη δηµοκρατία οι µαθητές επιδιώκεται να κατανοήσουν βασικές πολιτικές-πολιτειακές έννοιες και να γνωρίσουν τον τρόπο λειτουργίας του ελληνικού πολιτεύµατος όπως επίσης να µάθουν τη λειτουργία των βασικών δηµοκρατικών θεσµών. Η γνώση των θεσµικών µηχανισµών που διασφαλίζουν τη δηµοκρατία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη ενός πολίτη ο οποίος πρέπει να έχει τη γνώση ώστε να µπορεί να ελέγχει και να παρεµβαίνει. Βασικός στόχος της ενότητας είναι η ανάδειξη της δηµοκρατίας ως µιας καθηµερινής πράξης, µιας διαδικασίας που εκδηλώνεται σε κάθε στιγµή της κοινωνικής ζωής των πολιτών. Η ακριβής και ολοκληρωµένη γνώση της συγκεκριµένης πραγµατικότητας που βιώνουν οι µαθητές αποτελεί προϋπόθεση για την εκπαίδευση ενεργών πολιτών προς µια αειφόρο ανάπτυξη. Αν και πρόκειται για έναν βασικό στόχο που διατρέχει όλες τις ενότητες του βιβλίου, ωστόσο στη συγκεκριµένη ενότητα και στο πλαίσιο του κεφαλαίου 4. Η δηµοκρατία στην καθηµερινή µας ζωή, µε συγκεκριµένες δραστηριότητες αναπτύσσεται διεξοδικότερα. Σε µια δηµοκρατική κοινωνία α) Ζούµε µαζί και συναποφασίζουµε: Οι µαθητές καλούνται να εντοπίσουν δηµοκρατικές διαδικασίες στην καθηµερινή ζωή στο σχολείο τους. ιερευνούν τον τρόπο µε τον οποίο λαµβάνονται οι αποφάσεις σε επίπεδο τάξης : συζήτηση η αγωγή των ενεργών πολιτών πρέπει λοιπόν να δίνει τα µέσα το ενδιαφέρον και τη συνήθεια που θα τους κάνει να συµµετέχουν στη συζήτηση 28 -ανταλλαγή απόψεων και εξεύρεση αποδεκτών λύσεων που οδηγούν στην ελεύθερη υποταγή σε συλλογικούς κανόνες. β) Ζούµε µαζί και αναπτύσσουµε σχέσεις: οι σηµερινές κοινωνίες διακρίνονται από την πολυπολιτισµικότητα. Οι µαθητές µέσα από τη µελέτη µιας περίπτωσης θα διαπιστώσουν ότι ο φόβος για το Άλλο, το διαφορετικό αποδυναµώνει τη θέληση για διάλογο και οδηγεί σε συγκρούσεις. Η απουσία αναγνώρισης ταυτότητας ή εσφαλµένη αναγνώριση είναι µια µορφή καταπίεσης που οδηγεί σε διαστρεβλωµένο και στερηµένο τρόπο ύπαρξης. 29 Στο σχολείο-το οποίο αποτελεί και ένα επικοινωνιακό σύστηµα- µπορεί να γίνει εκείνος ο διάλογος και η δηµιουργική αντιπαράθεση µε το «άλλο» και έτσι να ανακαλύψω τον «εαυτό» µου και να αποκτήσω την αυτονοµία µου. Οι διαφορές εποµένως δεν πρέπει να αγνοούνται, αλλά να αξιολογούνται ως κάτι παραγωγικό. Η αποδοχή του διαφορετικού λοιπόν είναι σηµαντική γιατί έτσι οι µαθητές- θα καταφέρουν να ζουν αρµονικά µε τους άλλους παρ όλες τις πολιτισµικές διαφορές και θα µειωθούν οι συγκρούσεις στο σχολείο. Ετσι ώστε το σχολείο να µην αποτελεί µια δυστοπία, που ασκεί τυπικό και άτυπο κοινωνικό έλεγχο και αποπέµπει το διαφορετικό. Η συµπεριφορά αυτή µεταφέρεται από τους µαθητές στην οικογένεια, τη γειτονιά, το δήµο οπότε προοπτικά-βελτιώνονται οι ανθρώπινες σχέσεις και κατοχυρώνονται τα δικαιώµατα των διάφορων πολιτισµικών οµάδων που ζουν στη χώρα µας. Είναι ιδιαίτερα σηµαντικό να καταλάβουν πώς τα καθηµερινά γεγονότα έχουν µια σύνδεση µε µεγαλύτερα τα οποία συµβαίνουν στην κοινότητα και την κοινωνία 30. γ)ζούµε µαζί και συµµετέχουµε στις κοινές προσπάθειες. Η κοινωνική συνεργασία αποτελεί σηµαντική αξία στην εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη. 28 Canivez, P., 2000: Taylor Charles, 1997:72 30 βλ. Πίνακες 1, 2 & 3

11 Η συγκεκριµένη δραστηριότητα-µελέτη αφίσας για την εθνική εκστρατεία εξοικονόµησης ενέργειας-οδηγεί στην κατανόηση και ανάληψη µιας µηεπιβαλλόµενης συλλογικής δράσης που προκύπτει από κοινά συµφέροντα, σκοπούς και αξίες. Έχει ένα βαθµό επισηµότητας εθνική εκστρατεία- αλλά οι πολίτες διατηρούν την αυτονοµία και τη δυναµικότητά τους. Παράλληλα οι µαθητές προβληµατίζονται για τα δικαιώµατα αλλά και τις υποχρεώσεις που έχουν και που διασφαλίζουν µια βιώσιµη ανάπτυξη και µια δηµοκρατική κοινωνία. Η βελτίωση της ποιότητας ζωής ενισχύει την κοινωνική συνοχή και προωθεί την κοινωνική συνεργασία. Τέλος µέσα από τη διαπίστωση των επιπτώσεων µια αδράνειαςπαθητικής στάσης απέναντι σε ένα συγκεκριµένο πρόβληµα προετοιµάζεται ο µαθητής να αναλαµβάνει δράσεις απέναντι σε θέµατα που τον αφορούν. Συµπεράσµατα Η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη και η εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη αποτελούν πεδία που ακόµη βρίσκονται υπό συζήτηση και που διαρκώς εµπλουτίζονται, µεταλλάσσονται και εξελίσσονται. Σίγουρο πάντως είναι ότι είναι επίκαιρες όσο ποτέ και θα µας απασχολήσουν αρκετά στα χρόνια που έρχονται. Ως τύποι εκπαίδευσης έχουν πολλά κοινά στοιχεία: σκοπός και στόχοι, χαρακτηριστικά και αξίες, στοιχεία µάθησης και τρόποι διδασκαλίας είναι κοινοί και στη µία και στην άλλη µορφή εκπαίδευσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να υπάρχει µια αρκετά ισχυρή σήµερα τάση θεωρητικών και ερευνητών, προερχόµενων και από τα δύο επιστηµονικά πεδία (πολιτικές και κοινωνικές επιστήµες), που θεωρεί ότι η εκπαίδευση για την αειφορία είναι µια κατ εξοχήν πολιτική εκπαίδευση µε την έννοια της προετοιµασίας και της ανάπτυξης ενός ενεργού πολίτη. Όπου ως ενεργός ορίζεται εκείνος ο πολίτης που όχι µόνο συµµετέχει στη λήψη αποφάσεων αλλά το κάνει συνειδητά, έχοντας πλήρη γνώση και της διαδικασίας αλλά και των παραµέτρων που θα τον βοηθήσουν να λάβει κοινωνικά κριτικές αποφάσεις και στοχεύοντας σε τίποτε λιγότερο παρά στη δηµιουργία δηµοκρατικών και αλληλέγγυων κοινωνιών. Εποµένως θεωρούµε αυτονόητο ότι ένα σύγχρονο βιβλίο που φιλοδοξεί να αποτελέσει σηµείο αναφοράς, προβληµατισµού και µάθησης για τους µικρούς πολίτες της χώρας µας δεν µπορεί παρά να έχει λάβει σοβαρά υπόψη του το πλαίσιο ανάπτυξης και των δύο µορφών εκπαίδευσης. Σε ποιο βαθµό τα κατάφερε τελικά θα ειπωθεί µετά από δηµόσια κριτική και διάλογο όλων των αποδεκτών του (µαθητών, εκπαιδευτικών, γονέων, επιστηµονικής κοινότητας), όπως και πρέπει. Βιβλιογραφία Ash Amin και Nigel Thrift (2006) Η πολιτική στον αστικό κόσµο Canivez, P., (2000), Ποια Αγωγή για τον Πολίτη. Αθήνα: SCRIPTA. Eυρυδίκη, (Ιούνιος 2005), Η Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη στην Ευρώπη. Fien, J. & Tilbury, D., (2002), The critical challenge of Sustainability, in D. Tilbury, R. Stevenson, J. Fien & D. Schreuder (eds), Education and Sustainability. Responding to the Global Challenge, pp Switzerland, Gland: IUCN Hardin, G., (1968), The Tragedy of Commons, Science, vol. 162, pp Hart, R., (1992), Childrens Participation: From Tokenism to Citizenship. Florence: UNICEF. Huckle, J., (1996), Realizing sustainability in changing times, in J. Huckle & S. Sterling (eds), Education for Sustainability, pp London: Earthscan.

12 Huckle, J., (1999), Locating Environmental Education between Modern Capitalism and Postmodern Socialism: A Reply to Lucie Sauve, Canadian Journal of Environmental Education, vol. 4, pp IUCN, UNEP, WWF, (1991), Caring for the Earth: A Strategy for Sustainable Living. Switzerland, Gland: IUCN, UNEP, WWF. Karen O Shea, (2003), ηµοκρατική αγωγή του πολίτη , Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, Στρασβούργο Learning and teaching Scotland organisation, (2002) Education for Citizenship in Scotland: A Paper for Discussion and Development, Glasgow Sauve, L., (1999), Environmental Education Between Modernity and Postmodernity: Searching for an Integrating Education Framework, Canadian Journal of Environmental Education, vol. 4, pp Schnack, K.,(2000), Action Competence as a Curriculum Perspective, in B. B. Jensen, K. Schnack & V. Simovska (eds), Critical Environmental and Health Education, Research issues and challenges, pp Copenhagen: The Danish University of Education. Scott, W. & Gough, S., (2003), Sustainable Development and Learning. Framing the Issues. London: Routledge Falmer Taylor Charles, (1997) Πολυπολιτισµικότητα Εξετάζοντας την πολιτική της αναγνώρισης, µτφ Φιλ. Παιονίδης,, Αθήνα: ΠΟΛΙΣ UNESCO, (2005), UN Decade of Education for Sustainable Development , International Implementation Scheme. Paris: UNESCO. εµερτζής, Ν. (1996). Ο Λόγος του Εθνικισµού. Αθήνα: Αντ. Σάκκουλας. Ευρωπαϊκή Επιτροπή.(2000) Προς µια ευρωπαϊκή διάσταση εκπαίδευσης και ενεργού συµµετοχής του πολίτη, Λουξεµβούργο Καρακατσάνη,., (2004), Εκπαίδευση και Πολιτική ιαπαιδαγώγηση. Αθήνα: Μεταίχµιο. Λιαράκου. Γ. & Φλογαϊτη, Ε., (2007), Από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη: Προβληµατισµοί, Τάσεις, Προτάσεις. Αθήνα: Νήσος. Μεταξάς, Α-Ι.., (1976), Πολιτική Κοινωνικοποίηση. Αθήνα: ΟΛΚΟΣ. Φλογαϊτη, Ε., (2006), Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα.

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ):

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): στόχοι, μέθοδοι, προοπτικές Αναγνωστάκης Σπύρος, Υπεύθυνος - Οικονόμου Κων., Μέλος Π.Ο. ΚΠΕ Κισσάβου Ελασσόνας Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε 1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση γεννιέται. Πότε; Η ΠΕ γεννιέται και διαµορφώνεται σε αυτόνοµο πεδίο στις δεκαετίες 1960 1970 Πώς; Προέρχεται από τη συνειδητοποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας»

ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας» «Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση του σεβασμού και της ισότητας» Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2016 2017 Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου ΕΔΕ 1 H ετερότητα στις

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ, ΕΝΑ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ, ΕΝΑ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ, ΕΝΑ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ Χρυσούλα Αθανασίου & Ζήσης Αγγελίδης ιεύθυνση ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Δήμητρα Σπυροπούλου Επίτιμη Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου H Ε.Α.Α. μετεξέλιξη της Π.Ε. (Ν.1892/90) προαπαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΑ ΜΕΡΟΣ: ΒΗΜΑΤΑ. «Ίσως όλοι γεννηθήκαµε ξέροντας ότι έχουµε δικαιώµατα απλώς χρειάζεται να µας το υπενθυµίζουν» Ρουµάνος Εκπαιδευτής Ε. Α..

ΠΡΩΤΑ ΜΕΡΟΣ: ΒΗΜΑΤΑ. «Ίσως όλοι γεννηθήκαµε ξέροντας ότι έχουµε δικαιώµατα απλώς χρειάζεται να µας το υπενθυµίζουν» Ρουµάνος Εκπαιδευτής Ε. Α.. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ Αυτό το µέρος περιλαµβάνει: Τι είναι τα Ανθρώπινα ικαιώµατα; Τι είναι η Εκπαίδευση για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα; Συχνές Ερωτήσεις σχετικά µε την Εκπαίδευση για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα.

Διαβάστε περισσότερα

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί)

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) 1. υπενθυµίζοντας ότι η ανθρωπότητα και η φύση βρίσκονται σε κίνδυνο κι ότι, πιο συγκεκριµένα, οι αρνητικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

«Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση»

«Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση» «Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση» Δρ. Ευσταθία Χριστοπούλου Σχολική Σύμβουλος Α/ θμιας Εκπαίδευσης hristopef@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού Η ξεκάθαρη εφαρμογή της αντιρατσιστικής πολιτικής του Υ.Π.Π. στη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 06: Σκοποί και Στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Περιγραφή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Περιγραφή Η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία αποτελεί τη διδακτική έκφραση της προβληματικής του σύγχρονου σχολείου, το οποίο επιδιώκει να αναπτύξει τον ολοκληρωμένο και αυτόνομο δημοκρατικό πολίτη, που θα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ / ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ / ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ / ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Ευγενία Φλογαΐτη Καθηγήτρια Πανεπιστηµίου Αθηνών Η περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι ένα καινοτόµο εκπαιδευτικό κίνηµα το οποίο εµφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Β ΑΘΗΝΑΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Β ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Β ΑΘΗΝΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ Πετρίδου Βαρβάρα Υπ. Π.Ε. Και Ξενίας Παντελής Υπ. Α.Υ. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ Θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Παροχή τεχνικής υποστήριξης στα μέλη των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ), παροχή κατάρτισης στους εμπλεκόμενους σε αυτά σχετικά με τη λειτουργία

Παροχή τεχνικής υποστήριξης στα μέλη των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ), παροχή κατάρτισης στους εμπλεκόμενους σε αυτά σχετικά με τη λειτουργία Παροχή τεχνικής υποστήριξης στα μέλη των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ), παροχή κατάρτισης στους εμπλεκόμενους σε αυτά σχετικά με τη λειτουργία των Συμβουλίων αυτών και διευκόλυνση της δικτύωσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ PREVENTION OF DISASTERS AND THEIR CONSEQUENCES IN GREECE: BUILDING PARTNERSHIPS TO MITIGATE THE EFFECTS OF FOREST FIRES

ΗΜΕΡΙΔΑ PREVENTION OF DISASTERS AND THEIR CONSEQUENCES IN GREECE: BUILDING PARTNERSHIPS TO MITIGATE THE EFFECTS OF FOREST FIRES ΗΜΕΡΙΔΑ PREVENTION OF DISASTERS AND THEIR CONSEQUENCES IN GREECE: BUILDING PARTNERSHIPS TO MITIGATE THE EFFECTS OF FOREST FIRES Κατ αρχήν θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση και την τιµή που

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδιότητα του πολίτη. εκπαίδευσή του

Η ιδιότητα του πολίτη. εκπαίδευσή του Η ιδιότητα του πολίτη, οι αρετές του πολίτη και η εκπαίδευσή του Η ιδιότητα του πολίτη Από τη δεκαετία του 1990 άρχισε να αναπτύσσεται ένα ενδιαφέρον για την ιδιότητα του πολίτη (citizenship) από στοχαστές

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

14552/11 ΧΜ/σα 1 DG G 2B

14552/11 ΧΜ/σα 1 DG G 2B ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 3 Οκτωβρίου 2011 (06.10) (OR.en) 14552/11 SOC 804 JEUN 53 CULT 66 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου προς : τις αντιπροσωπίες αριθ. προηγ. εγγρ.

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org Ιδρυτική Διακήρυξη 1. 2. 3. Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών - ΕΝΑ ενεργοποιείται σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Καθηγητής Διδακτικής ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Καθηγητής Διδακτικής ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αθηνών Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Καθηγητής Διδακτικής ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αθηνών ΥΠΕΠΘ, Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου 2008 1 Οποιαδήποτε εκπαιδευτική παρέμβαση, από οποιονδήποτε και

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΗΘΙΚΗ SESSION 3 ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΒΑΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2016/2017

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΗΘΙΚΗ SESSION 3 ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΒΑΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2016/2017 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΗΘΙΚΗ ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΗΘΙΚΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΕΥΘΥΝΩΝ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΤΡΙΠΛΟΥ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ» Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ 4 ΑΞΟΝΩΝ ΟΙ 6 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΗΘΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ΠΑΙΔΕΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΝΕΟΛΑΙΑ 2 Το όραμά μας: Συμβολή στη διαμόρφωση εγγράμματων πολιτών με δεξιότητες, υπευθυνότητα, δημοκρατικό ήθος, ιστορική ταυτότητα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων

Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-17 ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π. Κωνσταντινίδου,

Διαβάστε περισσότερα

COMPETENCIES για την ΕΑΑ και ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ. Δρ. Αραβέλλα Ζαχαρίου. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά, 4-5 Φεβρουαρίου 2012

COMPETENCIES για την ΕΑΑ και ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ. Δρ. Αραβέλλα Ζαχαρίου. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά, 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 COMPETENCIES για την ΕΑΑ και

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού.

Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού. Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού. Χριστίνα Κάτσενου 1, Στελλίνα Κουλουζάκη 2 1. Εκπαιδευτικός, Συντονίστρια προγραµµάτων Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Διδακτικές τεχνικές/ μέθοδοι Εκπαίδευση για το Περιβάλλον & την Αειφορία Μεθοδολογικές προσεγγίσεις προσανατολισμένη στη ΔΡΑΣΗ με κεντρικό άξονα την ΟΛΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

«Σχολεία Υπερασπιστές των Παιδιών »

«Σχολεία Υπερασπιστές των Παιδιών » Σχολεία Υπερασπιστές των Παιδιών 2015-2016 Συμμετοχή της Δ τάξης του Πειραματικού Σχολείου Φλώρινας στο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα της UNICEF με τίτλο «Σχολεία Υπερασπιστές των Παιδιών 2015-2016»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 1 Η αξιολόγηση (µπορεί να) αναφέρεται στον εκπαιδευτικό, στο µαθητή, στο Αναλυτικό Πρόγραµµα, στα διδακτικά υλικά στη σχολική µονάδα ή (και) στο θεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους Εκπαίδευση για Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου www.kpe-thess.gr Χ. Αθανασίου, Ε. Παπαδημητρίου, Ν. Ριφάκη, Γ. Σλαυκίδης, Π. Τσολακίδου, Γ. Υφαντής την Αειφορία μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει µέθοδος project; Ετυµολογία: projicio = προβάλλω, σχεδιάζω, σκοπεύω, βάζω κάτι στο µυαλό µου. Σηµερινή χρήση: Η λέξη project εµπεριέχει δύ

Τι σηµαίνει µέθοδος project; Ετυµολογία: projicio = προβάλλω, σχεδιάζω, σκοπεύω, βάζω κάτι στο µυαλό µου. Σηµερινή χρήση: Η λέξη project εµπεριέχει δύ Ηµερίδα εκπαιδευτικών Φυσικής Αγωγής Κατερίνη, 10-10-2008 Η Παιδαγωγική του ΣΧΕ ΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Μέθοδος Project) Γιώργος Περδίκης Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τι σηµαίνει µέθοδος project; Ετυµολογία:

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση»

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση» Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση» Υιοθετήθηκε στην 20 η Γενική Συνέλευση του ENOC, 22 Σεπτεμβρίου 2016, Βίλνιους Εμείς, τα μέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΟ ΣΥΓΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχύτητα Πολλαπλασιασμός και αχρήστευση γνώσεων Τεχνολογική επανάσταση Παγκοσμιοποίηση δικτύων Πολυπολιτισμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 03: Ιστορική Εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΙΙ Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ - ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Μια σημαντική

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 05: Εννοιολογικές οριοθετήσεις της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης II Πολυξένη Ράγκου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων.

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων. Ιωάννης Ε. Βρεττός Αναλυτικό Πρόγραμμα Να δίνονται στους εκπαιδευτικούς όλοι οι στόχοι, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος της απόκλισης και της διαφοροποίησης των αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση αυτή δεσμεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

Απόκτηση κοινωνικής στέγασης

Απόκτηση κοινωνικής στέγασης Module 3 είγµατα για Μαθησιακό Πρόγραµµα Αλφαβητισµού Απόκτηση κοινωνικής στέγασης Αίτηση για κοινωνική στέγαση Το Ταµείο Στέγασης των ηµαρχείων Λουπλιάνας Μη κυβερνητικός οργανισµός στέγασης Λτδ Ιούνιος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Υποστηριζόμενη Απασχόληση (εφεξής ΥπΑπ) έχει αναπτύξει έναν Κώδικα Δεοντολογίας, που περιλαμβάνει την αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα Α: Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: ΤΑΣΕΙΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότεροι σκοποί. Επιμέλεια: Βασιλείου Μάνος Σελίδα 1

Ειδικότεροι σκοποί. Επιμέλεια: Βασιλείου Μάνος Σελίδα 1 Το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία, Πολιτικοί Θεσμοί & Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία)είναι πρωτίστως μια μαθητεία στη Δημοκρατία. Σκοπός του είναι να διαμορφώσει έναν ελεύθερο και υπεύθυνο πολίτη,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2015 Αριθ. Πρωτ. Φ. 1500.2/46831/2015 Πληροφορίες: Νίκη Μπαφέ, Ματούλα Παπαδημητρίου τηλ. 2131306817, 213 1306816 Προς: Πίνακα αποδεκτών Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 02: Ιστορική Εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ι Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

(Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 11Μαίου 2010 στην 120 η Συνεδρία)

(Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 11Μαίου 2010 στην 120 η Συνεδρία) Σύσταση CM/Rec(2010)7 Της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη-μέλη για το Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Παιδεία της Δημοκρατίας και την Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Υιοθετήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Γωγάκη Ηλιάννα 1, Παπαβασιλείου Βασίλης 2 1.Εκπαιδευτικός, απόφοιτη του ΠΜΣ «Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 12. Κώνσταντινος Π. Χρήστου 1

Μάθηµα 12. Κώνσταντινος Π. Χρήστου 1 Μάθηµα 12 Κώνσταντινος Π. Χρήστου 1 Προϊόν της αξιολόγησης Process product research Ορισµός των παραγόντων που καθιστούν τη διδασκαλία αποτελεσµατική Εξαρτάται από τους στόχους, την ιδεολογία, τα ιδεώδη

Διαβάστε περισσότερα

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Erasmus

Διαβάστε περισσότερα