ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ 1"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ & ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Κ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ «Κοσµάς Ψυχοπαίδης» ΚΟΙΝΗ ΦΑΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ & ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Οµάδα διδασκόντων: Υπεύθυνος εκπαιδευτικού υλικού: Κωνσταντίνος αραµάρας Ήβη Μαυροµούστακου Απόστολος Παπατόλιας Βασίλειος Τζέµος Κωνσταντίνος αραµάρας Υπεύθυνος Σπουδών & Έρευνας: Χαράλαµπος Πλατής Αθήνα, Πρόκειται για εκπαιδευτικό υλικό που εκπονήθηκε το 2014 και διανεµήθηκε στους Σπουδαστές της ΚΓ Σειράς

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΤΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ 4 Έννοια των διοικητικών οργάνων 4 ιακρίσεις διοικητικών οργάνων 5 Νόµιµη υπόσταση των διοικητικών οργάνων 6 Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΟ ΟΤΗΣΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 7 ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΟΥΣ 11 H ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ 14 έσµια αρµοδιότητα διακριτική ευχέρεια 14 Βασικές διακρίσεις της αρµοδιότητας 16 Περιορισµοί της αρµοδιότητας 16 Μεταβίβαση της αρµοδιότητας 17 Εξουσιοδότηση υπογραφής 18 Αναπλήρωση 18 ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ 20 Η αρχή της νοµιµότητας 20 Το δηµόσιο συµφέρον 21 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΙΚΟΥΜΕΝΟΥ 22 Ενδιάµεσες συµπερασµατικές παρατηρήσεις 26 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ 27 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΚΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ 29 Η ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ 31 Έννοια και στοιχεία 31 Η βασική διάκριση των διοικητικών πράξεων 32 Η σηµασία της διάκρισης 33 Λοιπές διακρίσεις των διοικητικών πράξεων 34 Η ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ 36 ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ 38 ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 40 ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ ΛΗΞΗ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 40 Έναρξη ισχύος 40 Λήξη ισχύος 41 Εξαφάνιση 41 Η ΑΝΑ ΡΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 41 Η ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 42 Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 43 Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 43 Η ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 47 Η ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΙΟΙΚΟΥΜΕΝΩΝ 50 ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ 50 Γνωµοδοτική διαδικασία (γνώµες προτάσεις) 50 Συλλογικά Όργανα (συγκρότηση-σύνθεση-λειτουργία) 51 Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΙΟΙΚΟΥΜΕΝΩΝ 57 Αιτήσεις προς τη ιοίκηση-αυτεπάγγελτη ενέργεια 57 Πρόσβαση σε έγγραφα 59 Προηγούµενη ακρόαση του διοικούµενου 61 Ενδεικτική βιβλιογραφία Βασικό θεσµικό πλαίσιο 64 2

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η δράση της ηµόσιας ιοίκησης διέπεται από την θεµελιώδη αρχή της νοµιµότητας, η οποία κατά βάση υπηρετείται από την ορθή εφαρµογή των κανόνων δικαίου. Στην ελληνική έννοµη τάξη, η ηµόσια ιοίκηση µπορεί να δρα µόνον βάσει της λεγόµενης αρµοδιότητας, η έννοια και η άσκηση της οποίας είναι άµεση απόρροια της αρχής της νοµιµότητας. Η ηµόσια ιοίκηση δρα κυρίως µέσω διοικητικών πράξεων που παράγονται βάσει του θεσµού της νοµοθετικής εξουσιοδότησης. Συνεπώς, η έκδοση, το περιεχόµενο, η δηµοσιότητά τους, η αιτιολογία τους, καθώς και όλοι οι λοιποί κανόνες δικαίου που αφορούν την ισχύ τους, πρέπει να διέπονται από την αρχή της νοµιµότητας. Η αρχή της νοµιµότητας είναι και η βασικότερη αρχή του λεγόµενου κράτους δικαίου. Όµως, το κράτος δικαίου δεν εξισώνεται απαραίτητα µε τους κανόνες δικαίου. Για να είναι η δράση της ιοίκησης σύµφωνη µε την αρχή της νοµιµότητας (µε την ευρεία έννοια του όρου), δεν αρκούν οι κανόνες δικαίου, αλλά χρειάζεται και η συνδροµή των λεγόµενων γενικών αρχών του (διοικητικού) δικαίου, οι οποίες προσθέτουν µια ηθική διάσταση στην έννοια της νοµιµότητας. Από το πλαίσιο αυτό προκύπτει σαφώς και η ανάγκη της προστασίας του διοικούµενου, τα συµφέροντα και τα δικαιώµατα του οποίου µπορεί να θιγούν από τη δράση της ιοίκησης. Αυτά τα συµφέροντα και δικαιώµατα κατοχυρώνονται, όχι µόνο από τους κανόνες και τις γενικές αρχές του δικαίου, αλλά και από την πρόβλεψη των λεγόµενων διοικητικών διαδικασιών. Οι διαδικασίες αυτές, οι βασικότερες από τις οποίες έχουν κωδικοποιηθεί στον Κώδικα ιοικητικής ιαδικασίας (ν. 2690/1999, όπως ισχύει), τους παρέχουν τη δυνατότητα να απευθυνθούν στη ιοίκηση για τη διεκπεραίωση των υποθέσεών τους, να έχουν πρόσβαση στα στοιχεία που βρίσκονται στις αρµόδιες δηµόσιες υπηρεσίες και τα οποία τους αφορούν, αλλά και να εκθέτουν τις απόψεις τους πριν την επιβολή δυσµενών διοικητικών µέτρων εις βάρος τους. Τέλος, οι διαδικασίες αυτές περιλαµβάνουν και κανόνες που ρυθµίζουν τη συγκρότηση, τη σύνθεση και τη λειτουργία των συλλογικών οργάνων, καθώς και λοιπές ενέργειες της ιοίκησης που προηγούνται της έκδοσης διοικητικών πράξεων (γνωµοδοτική διαδικασία). 3

4 ΤΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ Κράτος, µε την ευρεία έννοια του όρου, είναι η αυτοδύναµη οργάνωση ενός λαού µέσα σε µια δεδοµένη χώρα. Το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθµίζουν την οργάνωση του λαού σε κράτος ονοµάζεται εθνική έννοµη τάξη. Κανόνας δικαίου είναι κάθε πρόταση που ρυθµίζει υποχρεωτικά ορισµένη συµπεριφορά των µελών µιας κοινωνίας, µε την απειλή επιβολής κύρωσης στον παραβάτη του. Τη βάση κάθε έννοµης τάξης αποτελεί το σύνταγµα µε την ουσιαστική έννοια, το θεµέλιο και η προϋπόθεση ισχύος όλων των κανόνων δικαίου που την αποτελούν, το οποίο και καθορίζει: (α) τον τρόπο συγκρότησης και λειτουργίας των δηµοσίων οργάνων, (β) την αρµοδιότητα και τη διαδικασία παραγωγής κανόνων δικαίου, και (γ) την ιεραρχία των δηµοσίων οργάνων και της τυπικής ισχύος των κανόνων δικαίου (βλ. παρακάτω σχετική µε τις πηγές του δικαίου ενότητα). Το δίκαιο είναι σύστηµα κανόνων που καθορίζει την εξωτερική συµπεριφορά των ανθρώπων (µε κυρώσεις ή χωρίς) στο πλαίσιο ενός οργανωµένου συνόλου, την οργάνωση αυτού του συνόλου, όπως επίσης και τη σχέση ενός εκάστου µέλους µε το οργανωµένο σύνολο. ιακρίνεται, δε, σε δηµόσιο και ιδιωτικό. Ιδιωτικό δίκαιο είναι το σύστηµα κανόνων που ρυθµίζει τις σχέσεις µεταξύ προσώπων που είναι ή ενεργούν σαν ιδιώτες. ηµόσιο δίκαιο είναι το σύστηµα κανόνων που ρυθµίζουν την οργάνωση, λειτουργία και δραστηριότητα των δηµόσιων (διοικητικών) οργάνων. Επιµέρους κλάδος του ηµοσίου ικαίου είναι το ιοικητικό ίκαιο, το οποίο περιλαµβάνει το σύνολο των κανόνων δικαίου που ρυθµίζουν έννοµες σχέσεις δηµόσιας εξουσίας και καθορίζει τους ουσιαστικούς κανόνες νοµιµότητας της ηµόσιας ιοίκησης. ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ (ΕΝΝΟΙΑ-ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΚΡΙΣΕΙΣ-ΝΟΜΙΜΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) Έννοια των διοικητικών οργάνων ιοικητικά όργανα είναι όλα τα δηµόσια όργανα της έννοµης τάξης που ασκούν δηµόσια εξουσία, δηλ. έχουν αρµοδιότητα να θεσπίζουν κατά τρόπο µονοµερή κανόνες δικαίου που υποχρεώνουν τα πρόσωπα, στα οποία αυτοί οι κανόνες απευθύνονται ή αφορούν, να τηρήσουν ορισµένη συµπεριφορά, χωρίς τη βούλησή τους ή και εναντίον αυτής, αλλά και να επιβάλλουν κυρώσεις που προβλέπουν οι κανόνες δικαίου σε περίπτωση µη τήρησης της συµπεριφοράς αυτής. Στη δική µας έννοµη τάξη, διοικητικά όργανα είναι, σύµφωνα µε το Σύνταγµα: ο Πρόεδρος της ηµοκρατίας, η Κυβέρνηση, ο Πρωθυπουργός, οι Υπουργοί, οι 4

5 Υφυπουργοί και όλα τα άλλα δηµόσια όργανα που προβλέπονται από τις νοµοθετικές και τις διοικητικές κανονιστικές πράξεις, τα οποία βρίσκονται προς τα απευθείας από το Σύνταγµα προβλεπόµενα όργανα, σε ιεραρχική σχέση ή σε σχέση διοικητικής εποπτείας, καθώς και τα συλλογικά όργανα που συνδέονται µε τα όργανα αυτά. Τα παραπάνω όργανα, µε κριτήριο την άσκηση δηµόσιας εξουσίας από αυτά, αποτελούν τις δηµόσιες υπηρεσίες µε το λεγόµενο «οργανικό» κριτήριο. Όµως, το κριτήριο αυτό περιορίζει την έννοια της ηµόσιας ιοίκησης στο σύνολο των υπηρεσιών του Κράτους, των νοµικών προσώπων δηµοσίου δικαίου (νπδδ) και των δηµοσίων ή δηµοτικών επιχειρήσεων, οι οποίες είναι επιφορτισµένες µε τη διεξαγωγή των υποθέσεων (παροχή υπηρεσιών ή αγαθών κ.λπ.) του κοινωνικού συνόλου. Ορθότερο είναι να νοείται η ηµόσια ιοίκηση µε το λεγόµενο «λειτουργικό» (ή «ουσιαστικό») κριτήριο, σύµφωνα µε το οποίο στις δηµόσιες υπηρεσίες περιλαµβάνονται και ιδιώτες (φυσικά ή νοµικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου) που ασκούν «κατά παραχώρηση» δηµόσια εξουσία, η οποία έχει ως αντικείµενο την παροχή ή υπηρεσιών προς τους «διοικούµενους» 2, για την ικανοποίηση ορισµένων βασικών αναγκών τους που καθορίζονται κάθε φορά από την έννοµη τάξη (π.χ. ύδρευση, συγκοινωνίες, παροχή ηλεκτρικής ενέργειας κ.ά.). Η λειτουργική έννοια της δηµόσιας υπηρεσίας, άλλωστε, είναι αυτή που συνδέεται αποτελεσµατικότερα και συνεπέστερα µε την ουσιαστική έννοια του δηµόσιου συµφέροντος, δηλ. του συµφέροντος όλων των µελών της κρατικής κοινωνίας (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). ιακρίσεις διοικητικών οργάνων (α) Με βάση την ασκούµενη δραστηριότητα, τα διοικητικά όργανα διακρίνονται σε αποφασιστικά και γνωµοδοτικά. Αποφασιστικά είναι τα διοικητικά όργανα που εκδίδουν πράξεις εκτελεστές, δηλαδή πράξεις µε τις οποίες τίθεται κάποιος κανόνας δικαίου που µεταβάλλει την έννοµη τάξη. Γνωµοδοτικά είναι τα διοικητικά όργανα που δεν αποφασίζουν τα ίδια, αλλά παρέχουν γνωµοδοτήσεις ή προτάσεις προς τα αποφασιστικά όργανα (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). (β) Με βάση τον αριθµό των προσώπων που τα αποτελούν, τα διοικητικά όργανα διακρίνονται σε ατοµικά (ή µονοπρόσωπα) και σε συλλογικά (ή πολυπρόσωπα). 2 Ως «διοικούµενος» νοείται κάθε πρόσωπο (φυσικό ή νοµικό) που είναι αποδέκτης της διοικητικής δράσης, η οποία δεν απευθύνεται ή αφορά µόνον σε (Έλληνες) πολίτες, αλλά και σε αλλοδαπούς, πρόσφυγες, µετανάστες, ή/και ανιθαγενείς. 5

6 ιαφορετική είναι η έννοια του σύνθετου οργάνου. Σύνθετο αποκαλείται το όργανο που αποτελείται από ένα ή περισσότερα όργανα (ατοµικά ή/και συλλογικά), τα οποία πρέπει εκ του δικαίου να συµπράξουν στην έκδοση µίας διοικητικής πράξης (π.χ. η έκδοση κοινής υπουργικής απόφασης µε τη σύµπραξη δυο ή περισσότερων Υπουργών). Νόµιµη υπόσταση των διοικητικών οργάνων Τα διοικητικά όργανα θα πρέπει να έχουν νόµιµη υπόσταση, δηλαδή να έχουν τηρηθεί όλες οι νόµιµες προϋποθέσεις που ορίζουν τα σχετικά µε τη σύστασή τους. Η σύσταση ενός διοικητικού οργάνου πρέπει να προβλέπεται ρητά από το Σύνταγµα, ή από νοµοθετική διάταξη, ή από κανονιστική πράξη που εκδίδεται κατόπιν νοµοθετικής εξουσιοδότησης. Οι σχετικές διατάξεις θα πρέπει επίσης να προβλέπουν και τις προϋποθέσεις µε τις οποίες αποκτάται η ιδιότητα ενός διοικητικού οργάνου. Το µονοµελές όργανο έχει νόµιµη υπόσταση όταν έχουν τηρηθεί όλοι οι κανόνες δικαίου που προβλέπονται για να αποκτήσει το φυσικό πρόσωπο που το στελεχώνει την ιδιότητα του διοικητικού οργάνου. Αυτό πραγµατοποιείται είτε µε τον διορισµό (δοτό) είτε µε την εκλογή (αιρετό). Για να είναι νόµιµη η υπόσταση του συλλογικού οργάνου χρειάζεται προηγουµένως να έχει εκδοθεί η πράξη συγκρότησής του (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). Το όργανο στερείται νόµιµης υπόστασης εάν δεν έχει µεσολαβήσει κάποια από τις παραπάνω πράξεις, ή εάν η πράξη ήταν ανυπόστατη ή ανύπαρκτη, διότι είχε εκδοθεί καθ υπέρβαση καθηκόντων ή κατά παράβαση της κλαδικής αρµοδιότητας. Εάν, το όργανο δεν έχει νόµιµη υπόσταση, οι πράξεις του είναι επίσης ανυπόστατες ή ανύπαρκτες. Η ενέργεια του προσώπου το οποίο δεν έχει την ιδιότητα του διοικητικού οργάνου, αλλά εκδίδει πράξεις επικαλούµενο τέτοια ιδιότητα, ονοµάζεται «αντιποίηση αρχής», «νόσφιση εξουσίας», ή «σφετερισµός εξουσίας» (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). Εάν η πράξη διορισµού ή εκλογής είναι παράνοµη, τότε ναι µεν πάσχει ακυρότητας, δεν επιδρά όµως στο κύρος των διοικητικών πράξεων που έχει ήδη εκδώσει το όργανο αυτό, για λόγους ασφάλειας δικαίου. Τέλος, διοικητικές πράξεις που εκδόθηκαν µετά την λήξη της νόµιµης υπόστασης του διοικητικού οργάνου (µε ανάκληση, ακύρωση, ή γενικά παύσης της ισχύος της) πάσχουν ακυρότητα. 6

7 Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΟ ΟΤΗΣΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Σύµφωνα µε την «αρχή της διάκρισης των Λειτουργιών» (ή Εξουσιών), έτσι όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 26 του Συντάγµατος, η ενιαία εξουσία του κυρίαρχου κράτους διακρίνεται σε τρεις: «1. Η νοµοθετική λειτουργία ασκείται από τη Βουλή και τον Πρόεδρο της ηµοκρατίας.2. Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον Πρόεδρο της ηµοκρατίας και την Κυβέρνηση.3. Η δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια. Οι αποφάσεις τους εκτελούνται στο όνοµα του Ελληνικού Λαού.» Από το γράµµα του άρθρου αυτού παρατηρείται το εξής: Η συνταγµατική κατοχύρωση της αρχής της διάκρισης των Λειτουργιών θα έπρεπε να σηµαίνει ότι το λειτουργικό κριτήριο, το οποίο ορίζει το περιεχόµενό της σύµφωνα µε την ουσία της κάθε λειτουργίας ή εξουσίας, θα έπρεπε να ταυτίζεται µε το οργανικό κριτήριο, αυτό δηλαδή της των οργάνων προέλευσης των λειτουργιών. Θα έπρεπε, δηλαδή, οι ουσιαστικά νοµοθετικές πράξεις να ενεργούνται υπό των νοµοθετικών οργάνων, οι ουσιαστικά εκτελεστικές υπό των εκτελεστικών, και οι δικαστικές υπό δικαστικών και µόνο. Επειδή όµως το παραπάνω άρθρο του Συντάγµατος θεσµοθετεί την αρχή υπό το οργανικό κριτήριο, σύµφωνα δηλαδή µε το όργανο που είναι αρµόδιο κάθε φορά, στην πραγµατικότητα θεσµοθετεί ταυτόχρονα και τη σύµµιξή τους, αφού, για παράδειγµα στο αξίωµα και το πρόσωπο του Προέδρου της ηµοκρατίας, µε την αρµοδιότητά του να προσυπογράφει τους νόµους, εµπλέκει την Εκτελεστική στο πεδίο της Νοµοθετικής. Έτσι γίνεται λόγος για σχετικοποίηση της εν λόγω αρχής, η οποία εκδηλώνεται µε ένα σύστηµα διασταύρωσης των Λειτουργιών, ή ακόµη και µερικής σύγχυσής τους, φαινόµενο που ονοµάζεται «λειτουργικός διχασµός» των κρατικών οργάνων. Ουσιαστικά, το ίδιο το Σύνταγµα παρέχει στην Εκτελεστική Εξουσία τη δυνατότητα να γίνεται «διοικητικός νοµοθέτης», δηλαδή να εκδίδει κανονιστικές πράξεις, κατ ουσίαν νοµοθετικές, τις οποίες διαφορετικά θα θέσπιζε η Βουλή ως το αποκλειστικά προς τούτο αρµόδιο όργανο. Αυτός ο «λειτουργικός διχασµός» αποτυπώνεται στο άρθρο 43, ως εξής: «1. Ο Πρόεδρος της ηµοκρατίας εκδίδει τα διατάγµατα που είναι αναγκαία για την εκτέλεση των νόµων και δεν µπορεί ποτέ να αναστείλει την εφαρµογή τους ούτε να εξαιρέσει κανέναν από την εκτέλεσή τους. 2. Ύστερα από πρόταση του αρµόδιου Υπουργού επιτρέπεται η έκδοση κανονιστικών διαταγµάτων, µε ειδική εξουσιοδότηση νόµου και µέσα στα όρια της. Εξουσιοδότηση για έκδοση κανονιστικών πράξεων από άλλα όργανα της διοίκησης επιτρέπεται προκειµένου να ρυθµιστούν ειδικότερα θέµατα ή θέµατα µε τοπικό ενδιαφέρον ή µε χαρακτήρα τεχνικό ή λεπτοµερειακό.» Σύµφωνα µε την παράγραφο 1, η κανονιστική αρµοδιότητα παρέχεται απευθείας στον Πρόεδρο της ηµοκρατίας για την έκδοση διαταγµάτων τα οποία «είναι αναγκαία για την εκτέλεση των νόµων», δηλ. τα λεγόµενα Προεδρικά ιατάγµατα. Σύµφωνα µε την παράγραφο 2, παρέχεται η δυνατότητα στον καθ ύλην αρµόδιο 7

8 Υπουργό (εδάφιο α ), αλλά και σε άλλα διοικητικά όργανα (εδάφιο β ), να εκδίδουν κανονιστικές πράξεις (π.χ. Υπουργικές Αποφάσεις, πράξεις µονοπρόσωπων ή συλλογικών οργάνων των νοµικών προσώπων δηµοσίου δικαίου, των Οργανισµών Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.λπ.), µέσω του θεσµού της «νοµοθετικής εξουσιοδότησης». Νοµοθετική εξουσιοδότηση είναι η ανάθεση, µε πράξη του νοµοθετικού οργάνου, σε ορισµένο διοικητικό όργανο, της αρµοδιότητας να θεσπίζει απρόσωπους (πρωτεύοντες) κανόνες δικαίου, οι οποίοι ιδρύουν νέες υποχρεώσεις ή νέα δικαιώµατα για τους διοικούµενους. Όπως συνάγεται από το γράµµα της παραγράφου 2 του άρθρου 43, οι κανόνες δικαίου που θεσπίζονται βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης πρέπει, καταρχήν, να φέρουν τον τύπο του κανονιστικού διατάγµατος που εκδίδει ο Πρόεδρος ηµοκρατίας µε πρόταση του αρµόδιου Υπουργού (εδάφιο α ), και µόνο κατ εξαίρεση άλλης πράξης (π.χ. Υπουργικής Απόφασης) (εδάφιο β ). Οι άλλες αυτές κανονιστικές πράξεις ρυθµίζουν ειδικότερα ή λεπτοµερέστερα θέµατα ως προς το νόµο, δηλ. θέµατα επουσιώδη και δευτερεύοντα, καθώς και θέµατα που αποτελούν µερικότερες περιπτώσεις που ήδη ρυθµίζονται, σε γενικό αλλά ορισµένο πλαίσιο, από το κείµενο του νόµου. Ο παραπάνω κανόνας επιρρώνεται περαιτέρω από το ότι κάθε σχέδιο κανονιστικού διατάγµατος πρέπει πρώτα να αποσταλεί στο Συµβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) για επεξεργασία από το αρµόδιο Τµήµα (Ε ). Η επεξεργασία αυτή έχει ισχύ (απλής) γνωµοδότησης και αποτελεί µορφή προληπτικού ελέγχου, όσον αφορά στη νοµιµότητα και στη νοµοτεχνική αρτιότητα, αλλά και στη συνταγµατικότητα που εξετάζεται µε παραποµπή στην Ολοµέλεια του ΣτΕ. εδοµένου, όµως, ότι η επεξεργασία αποτελεί «ουσιώδη τύπο» της διαδικασίας έκδοσής του, καθώς αυτή προβλέπεται ρητά από το άρθρο 95 παρ. 1 εδ. δ του Συντάγµατος, η παράλειψη αποστολής του σχεδίου αποτελεί λόγο ακύρωσης του διατάγµατος. Ο θεσµός της νοµοθετικής εξουσιοδότησης είναι νευραλγικής σηµασίας για την καθηµερινή λειτουργία της ιοίκησης, δεδοµένης της ευρύτατης ανάµιξής της σε πολλούς τοµείς της κοινωνικής και οικονοµικής πραγµατικότητας. Οι κυριότεροι λόγοι της ολοένα και µεγαλύτερης επέκτασης της κανονιστικής αρµοδιότητας της ιοίκησης είναι η έλλειψη χρόνου και δυνατότητας πρόβλεψης από το νοµοθέτη όλων των ενδεχόµενων µεταβολών που µπορεί να προκύψουν από την εφαρµογή του νόµου, η τεχνική και λεπτοµερειακή φύση θεµάτων που πρέπει να ρυθµιστούν, η µικρότερη και µερικότερη σηµασία µεγάλου αριθµού θεµάτων (π.χ. θέµατα τοπικού ενδιαφέροντος), καθώς και η ανάγκη για ταχεία προσαρµογή σε νέα δεδοµένα και έκτακτα περιστατικά. 8

9 Καταρχήν, αντικείµενο των κανόνων που θεσπίζονται βάσει της νοµοθετικής εξουσιοδότησης µπορεί να είναι κάθε θέµα που µπορεί να ρυθµιστεί µε νόµο, εκτός, όµως, από εκείνα που εξαιρούνται, είτε µε ρητή συνταγµατική διάταξη, είτε που η εξαίρεσή τους προκύπτει σαφώς από αυτές. Για παράδειγµα, τέτοια θέµατα είναι περιορισµοί στην άσκηση εθνικής κυριαρχίας, η µεταβολή των ορίων της επικράτειας, η κύρωση των διεθνών συνθηκών, η φορολογία, ο κρατικός προϋπολογισµός, όλα τα ζητήµατα που αφορούν τις εκλογές κ.ά. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η άσκηση της κανονιστικής αρµοδιότητας της ιοίκησης δεν µπορεί να είναι ανεξέλεγκτη. Όπως ρητά επιτάσσει το άρθρο 43, η έκδοση κανονιστικών διαταγµάτων επιτρέπεται µε ειδική εξουσιοδότηση νόµου και µέσα στα όρια της. Κατά πάγια νοµολογία, δε, για να είναι συνταγµατικά επιτρεπτή η νοµοθετική εξουσιοδότηση, πρέπει να είναι ειδική και ορισµένη. Κριτήριο για να θεωρείται ειδική είναι ο συγκεκριµένος καθορισµός των θεµάτων που περιλαµβάνονται σε αυτή, τα οποία πρέπει ή µπορεί να ρυθµιστούν µε την έκδοση κανονιστικών πράξεων. Από την άλλη, θεωρείται ορισµένη όταν υπάρχουν επαρκή κριτήρια και γενικές αρχές και κατευθύνσεις που καθορίζουν το πλαίσιο της ρύθµισης των θεµάτων τα οποία αφορά. Κατά συνέπεια, όταν η νοµοθετική εξουσιοδότηση κρίνεται ως γενική και αόριστη είναι αντισυνταγµατική και οι όποιες κανονιστικές πράξεις έχουν εκδοθεί βάσει αυτής πάσχουν ακυρότητα. Οι κανόνες δικαίου που θεσπίζονται βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης, αν και παράγονται µε (κανονιστικές) διοικητικές πράξεις, εξ απόψεως τυπικής ισχύος (όχι ιεραρχικής, βλ. σχετική ενότητα παρακάτω), είναι ισοδύναµοι µε τους κανόνες που θεσπίζονται από τη Βουλή. Μάλιστα, είναι δυνατόν οι κανονιστικές διοικητικές πράξεις, όταν αυτό προκύπτει από την εξουσιοδοτική διάταξη του νόµου, να τροποποιούν ή να καταργούν διατάξεις των νοµοθετικών πράξεων, εκτός βέβαια από τις διατάξεις που παρέχουν την εξουσιοδότηση. Η ισχύς της εξουσιοδοτικής διάταξης είναι προαπαιτούµενο για την νοµιµότητα των κανονιστικών πράξεων (νόµιµο έρεισµα). Επίσης, η τυχόν κατάργηση της εξουσιοδοτικής διάταξης, µε την θέσπιση νέας µε νόµο, δεν συνεπάγεται αυτοδίκαια την κατάργηση των κανονιστικών πράξεων που εκδόθηκαν βάσει αυτής. Για να συµβεί αυτό, χρειάζεται η έκδοση νέων κανονιστικών µε διαφορετικό περιεχόµενο (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). Επιπλέον, οι εξουσιοδοτικές διατάξεις, λόγω ακριβώς της σηµασίας τους, αναφέρονται στο «προοίµιο» των διοικητικών πράξεων που εκδίδονται βάσει αυτών και αποτελούν στοιχείο της αιτιολογίας των ατοµικών διοικητικών πράξεων οι οποίες εξειδικεύουν τις κανονιστικές (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). Τέλος, η χρήση της νοµοθετικής εξουσιοδότησης, δηλ. το εάν ή/και το πότε η ιοίκηση θα ασκήσει την παρεχόµενη µέσω αυτής κανονιστική αρµοδιότητα, καθώς 9

10 επίσης και εάν θα το πράξει άπαξ ή επανειληµµένα, εναπόκειται στη διακριτική της ευχέρεια, εφόσον δεν προβλέπεται ή δεν προκύπτει το αντίθετο, δηλ. δέσµια αρµοδιότητα από την εξουσιοδοτική διάταξη. 10

11 ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΟΥΣ Ως «πηγές» του διοικητικού δικαίου νοούνται οι ειδικότεροι τρόποι παραγωγής των κανόνων δικαίου και οι οποίοι διέπουν τη ηµόσια ιοίκηση. Στην ελληνική έννοµη τάξη, η ιεραρχία των κανόνων αυτών κυρίως σε σχέση µε την ιεραρχία των οργάνων από τα οποία προέρχονται, αλλά και µε την τυπική ισχύ τους, είναι: (α) Οι κανόνες του Ευρωπαϊκού Κοινοτικού δικαίου που έχουν άµεση εφαρµογή (π.χ. το πρωτογενές δίκαιο των διαφόρων Συνθηκών, αλλά και ρυθµίσεις του παράγωγου δικαίου όπως των κανονισµών, διατάξεων, οδηγιών µε άµεση εφαρµογή κ.λπ.). Η «υπεροχή» των κανόνων αυτών έναντι των κανόνων οποιασδήποτε βαθµίδας του εθνικού δικαίου, ακόµα και αυτών τούτων των συνταγµατικών κανόνων, αναγνωρίζει το ίδιο το Σύνταγµα (άρθρο 28, παρ. 2 και 3 Σ 2001), υπό τις προϋποθέσεις της ισότητας και της αµοιβαιότητας, καθώς και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θίγει τα δικαιώµατα του ανθρώπου και τη βάση του δηµοκρατικού πολιτεύµατος. (β) Οι κανόνες του Συντάγµατος. (γ) Οι γενικώς παραδεδεγµένοι κανόνες του διεθνούς δικαίου και κανόνες που έχουν θεσπισθεί µε διεθνείς συµβάσεις, οι οποίες κυρώθηκαν µε νοµοθετικές πράξεις και επικυρώθηκαν κατά το διεθνές δίκαιο. Σύµφωνα µε το άρθρο 28, παρ.1 του Συντάγµατος, οι κανόνες αυτοί αποτελούν αναπόσπαστο µέρος του εσωτερικού δικαίου και υπερισχύουν κάθε άλλης αντίθετης διάταξης νόµου που ψηφίζονται από τη Βουλή. (δ) Οι κανόνες νοµοθετικών πράξεων που κατά το Σύνταγµα έχουν αυξηµένη τυπική ισχύ, όπως νόµοι που κατοχυρώνονται στο Σύνταγµα και δεν µπορούν να τροποποιηθούν µε τη συνήθη νοµοθετική διαδικασία, δηλ. µε τυπικό νόµο (όπως οι σχετικοί µε την οργάνωση το Κράτους, µε το Συµβούλιο της Επικρατείας κ.ά.). (ε) Οι κανόνες που θεσπίζονται µε πράξεις του νοµοθετικού οργάνου (τυπικοί νόµοι, πράξεις νοµοθετικού περιεχοµένου κ.λπ.). (ζ) Οι κανόνες κανονιστικών διοικητικών πράξεων οι οποίες εκδόθηκαν βάσει αποκλειστικής αρµοδιότητας απευθείας από το Σύνταγµα (π.χ. καθορισµός αριθµού βουλευτών ανά εκλογική περιφέρεια, αρµοδιοτήτων υπουργών/υφυπουργών). (η) Οι κανόνες κανονιστικών διαταγµάτων που εκδόθηκαν βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης (άρθρο 43 παρ. 2 εδάφιο α Συντάγµατος). (θ) Οι κανόνες κανονιστικών πράξεων που εκδόθηκαν από διάφορα διοικητικά όργανα βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης (άρθρο 43 παρ. 2 εδάφιο β Συντάγµατος) (π.χ. Υπουργικές Αποφάσεις). (ι) Οι κανόνες των εκτελεστικών των νόµων διαταγµάτων που εκδόθηκαν από τον Πρόεδρο της ηµοκρατίας (Προεδρικά ιατάγµατα) (άρθρο 43 παρ. 1 Συντάγµατος). 11

12 Τα Προεδρικά ιατάγµατα περιέχουν «δευτερεύοντες» κανόνες δικαίου καθώς εκδίδονται ακριβώς για να διευκολύνουν την εκτέλεση ήδη υφιστάµενων νοµοθετικών πράξεων, και έτσι έχουν τυπική δύναµη κατώτερη από αυτούς. Επίσης, τόσο εξ απόψεως τυπικής ισχύος όσο και ιεραρχίας, αυτά είναι κατώτερα των κανόνων που θεσπίζονται βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης, καθώς οι δεύτεροι θεσπίζουν «πρωτεύοντες» κανόνες δικαίου, ιδρύοντας νέα δικαιώµατα και υποχρεώσεις για τα πρόσωπα τα οποία αφορούν. Επίσης, όπως προαναφέρθηκε, οι κανόνες δικαίου που θεσπίζονται βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης, αν και παράγονται µε (κανονιστικές) διοικητικές πράξεις, εξ απόψεως τυπικής ισχύος, είναι ισοδύναµοι µε τους κανόνες που θεσπίζονται από τη Βουλή. Στην ελληνική έννοµη τάξη γίνεται παγίως δεκτό ότι στους κανόνες του διοικητικού δικαίου περιλαµβάνονται και µια σειρά γενικές αρχές, οι οποίες δεν είναι πάντα διατυπωµένες σε συνταγµατικά ή νοµοθετικά κείµενα, αλλά τις επικαλούνται και τις εφαρµόζουν οι δικαστικές αποφάσεις, ιδίως όταν δεν υπάρχει συγκεκριµένη διάταξη που να ρυθµίζει το υπό κρίση ζήτηµα, ή η (νοµοθετική ή/και κανονιστική) ρύθµιση υπάρχει µεν αλλά είναι ελλιπής και δεν επαρκεί. Η νοµολογιακή αυτή επιβεβαίωση τους προσδίδει χαρακτήρα κανόνα δικαίου, δηλ. κανόνα του οποίου η παράβαση έχει νοµικές συνέπειες. Εξάλλου, η σηµασία αυτών των αρχών ενισχύεται περαιτέρω καθώς χρησιµοποιούνται και ως κριτήριο για την καλή ή κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας της ιοίκησης (βλ. παρακάτω σχετικές ενότητες). Για τους λόγους αυτούς, γίνεται δεκτό ότι υπερισχύουν των κανόνων που θεσπίζονται µε κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης, εκτός εάν υπάρχει αντίθετη ειδική διάταξη στον εξουσιοδοτικό νόµο. Συνεπώς, µπορεί να υποστηριχθεί ότι και αυτές αποτελούν πηγές του διοικητικού δικαίου καθώς διέπουν τη δράση της ιοίκησης. Οι κυριότερες από αυτές τις αρχές, που είτε έχουν κατοχυρωθεί συνταγµατικά ή νοµοθετικά, είτε έχουν συνταγµατική προέλευση, είναι η αρχή της χρηστής διοίκησης, η αρχή της αµεροληψίας, η αρχή της προστατευόµενης εµπιστοσύνης, η αρχή της ισότητας και η αρχή της αναλογικότητας (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). Τέλος, µε τις αποφάσεις του Συµβουλίου της Επικρατείας διαµορφώνονται νοµολογιακοί κανόνες, δηλ. ρυθµίζονται όροι µε τους οποίους τα διοικητικά όργανα µπορούν ή οφείλουν να εκδίδουν πράξεις, που είναι αναγκαίες για την άσκηση των αρµοδιοτήτων τους και η παράβαση των κανόνων αυτών µπορεί να αποτελεί λόγο ακύρωσης των πράξεων των διοικητικών οργάνων. Εξ αυτού του λόγου, η νοµολογία µπορεί να θεωρηθεί µια ακόµα (οιονεί) πηγή του διοικητικού δικαίου. 12

13 Ερµηνευτικοί κανόνες σε περίπτωση «σύγκρουσης» Οι βασικοί κανόνες που εφαρµόζονται είναι οι εξής: (α) Νεότερος νόµος µπορεί να καταργήσει ρητά ή σιωπηρά κανόνα δικαίου που έχει θεσπιστεί µε κανονιστική πράξη. (β) Μεταγενέστερος γενικός νόµος δεν κατισχύει του προγενέστερου ειδικού. (γ) Οι κανονιστικές διοικητικές πράξεις, που εκδίδονται βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης, µπορεί να τροποποιούν ή να καταργούν διατάξεις των νοµοθετικών πράξεων, όταν αυτό προκύπτει από την εξουσιοδοτική διάταξη. (δ) Σε περίπτωση αντίθεσης µεταξύ δύο κανόνων δικαίου, εάν ο ένας από τους δύο έχει υπέρτερη τυπική ισχύ, υπερισχύει του άλλου. Μεταξύ κανόνων µε ίση τυπική ισχύ, ο νεότερος υπερισχύει του παλαιότερου και ο ειδικότερος του γενικότερου. (ε) Τέλος, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι γενικές αρχές υπερισχύουν των κανόνων που θεσπίζονται µε κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης. Όσες από αυτές δεν έχουν συγκεκριµένη συνταγµατική κατοχύρωση ή προέλευση, ή νοµοθετική κατοχύρωση, έχουν µόνον υπονοµοθετική ισχύ και εποµένως δεσµεύουν τη διοίκηση µόνον εάν δεν υπάρχει αντίθετη προς αυτό ρητή έκφραση της βούλησης του νοµοθέτη και όταν η διοίκηση δρα υπό καθεστώς διακριτικής ευχέρειας. 13

14 H ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Αρµοδιότητα είναι η ικανότητα των διοικητικών οργάνων, που προβλέπουν οι κανόνες της έννοµης τάξης, να θεσπίζουν κανόνες δικαίου µε την έκδοση πράξεων ή/και µε την τέλεση υλικών ενεργειών. Η έννοια της αρµοδιότητας είναι άµεση απόρροια της θεµελιώδους αρχής της νοµιµότητας, δεδοµένου ότι η ιοίκηση οφείλει ή µπορεί να προβαίνει µόνο στις ενέργειες που προβλέπονται ή επιτρέπονται από τους κανόνες της έννοµης τάξης, δηλ. τα διοικητικά όργανα µπορούν να εκδίδουν πράξεις ή να προβαίνουν σε υλικές ενέργειες µόνο εφόσον έχουν σχετική αρµοδιότητα. ΕΣΜΙΑ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΑ ΙΑΚΡΙΤΙΚΗ ΕΥΧΕΡΕΙΑ Από την προεκτεθείσα έννοια προκύπτει ότι η αρµοδιότητα των διοικητικών οργάνων κινείται σε δυο κύριους άξονες και ανάλογα διακρίνεται σε (α) δέσµια αρµοδιότητα και (β) διακριτική ευχέρεια. (α) έσµια αρµοδιότητα υπάρχει όταν το διοικητικό όργανο, εφόσον διαπιστώσει ότι συντρέχουν οι προβλεπόµενες από τους κανόνες δικαίου πραγµατικές ή νοµικές προϋποθέσεις για την εφαρµογή τους, οφείλει να εκδώσει διοικητική πράξη ή/και να προβεί σε υλική ενέργεια, που προκαθορίζουν οι κανόνες αυτοί. Στην περίπτωση της δέσµιας αρµοδιότητας, ο κανόνας δικαίου προσδιορίζει ακριβώς τις προϋποθέσεις και το περιεχόµενο της διοικητικής δράσης. Σιωπηρή άρνηση της ιοίκησης να προβεί στην άσκηση δέσµιας αρµοδιότητας, π.χ. µε την παρέλευση της οριζόµενης από τις σχετικές διατάξεις προθεσµία, συνιστά «παράλειψη οφειλόµενης νόµιµης ενέργειας» (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). Ακριβώς λόγω της υποχρέωσης της ιοίκησης, αλλά και του σαφούς και προκαθορισµένου πλαισίου εντός του οποίου καλείται να δράσει κατά την άσκηση της δέσµιας αρµοδιότητάς της, είναι πολύ ευχερές να διαπιστωθεί εάν η δράση αυτή είναι σύµφωνη µε την θεµελιώδη «αρχή της νοµιµότητας». Αντίθετα, η διαπίστωση αυτή είναι δυσχερής στην περίπτωση της διακριτικής ευχέρειας. (β) ιακριτική ευχέρεια υπάρχει όταν ο κανόνας δικαίου δεν προκαθορίζει σαφώς την ενέργεια του διοικητικού οργάνου, αλλά του αφήνει ελευθερία δράσης. Ειδικότερα, το διοικητικό όργανο µπορεί αλλά δεν υποχρεούται να εκδώσει την πράξη ή να προβεί στην ενέργεια, ή µπορεί να καθορίσει το χρόνο έκδοσης ή τέλεσης αυτών, ή ακόµα να επιλέξει µεταξύ περισσότερων ρυθµίσεων και λύσεων τις οποίες επιτρέπει ο κανόνας δικαίου. Κατά γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, υπάρχει τεκµήριο υπέρ της διακριτικής ευχέρειας. ηλαδή, όπου από τις σχετικές διατάξεις δεν προκύπτει 14

15 σαφώς υποχρέωση του διοικητικού οργάνου να προβεί σε συγκεκριµένη ενέργεια, έχει γίνει δεκτό (και από τη νοµολογία) ότι υφίσταται διακριτική ευχέρεια. Παρά ταύτα, επειδή αυτή η τάση δεν συµβαδίζει απολύτως µε την θεµελιώδη αρχή της νοµιµότητας, είναι αναγκαία µια διαφοροποίηση αναλόγως του ευµενούς ή δυσµενούς χαρακτήρα για τον διοικούµενο της διοικητικής δράσης. Έτσι, π.χ., το τεκµήριο υπέρ της διακριτικής ευχέρειας πρέπει να λειτουργεί µόνον προς όφελος του διοικούµενου και δεν µπορεί να ισχύει όταν πρόκειται να περιοριστεί ατοµικό του δικαίωµα. Με άλλα λόγια, η έννοια της διακριτικής ευχέρειας συνίσταται στο ότι, πριν η ιοίκηση προβεί στην όποια ενέργειά της, πρέπει να λαµβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε περίπτωσης, αλλά και τις αρχές του διοικητικού δικαίου, ώστε η δράση της να έχει τις κατά το δυνατόν λιγότερες επαχθείς συνέπειες για τους διοικούµενους. Σύµφωνα µε την αρχή της νοµιµότητας, η ιοίκηση έχει υποχρέωση να ασκεί τη διακριτική της ευχέρεια, όχι αυθαιρέτως, αλλά εντός ενός πλαισίου που συνιστά τα λεγόµενα «άκρα όρια» της. Ο έλεγχος της διοικητικής δράσης συνίσταται ακριβώς στην έρευνα της τυχόν υπέρβασης των ορίων αυτών, δηλαδή στην έρευνα της κακής χρήσης της, η οποία συνιστά λόγο ακύρωσης της διοικητικής πράξης. Τα άκρα όρια της διακριτικής ευχέρειας καθορίζονται συνήθως από τα εξής στοιχεία: το λογικό (κατά την κοινή πείρα και αντίληψη) περιεχόµενο της αόριστης έννοιας του κανόνα δικαίου, την οποία καλείται να προσδιορίσει και να εξειδικεύσει το διοικητικό όργανο, ο σκοπός των διατάξεων που παρέχουν την αρµοδιότητα, το δηµόσιο συµφέρον για την εξυπηρέτηση του οποίου παρασχέθηκε η αρµοδιότητα, καθώς και, σε πολύ µεγάλο βαθµό, από την τήρηση των βασικών αρχών του διοικητικού δικαίου, όπως η αρχή της ισότητας, της χρηστής διοίκησης, της αναλογικότητας και της προστατευόµενης εµπιστοσύνης του διοικούµενου (βλ. παραπάνω σχετική ενότητα). Όλα δε τα παραπάνω στοιχεία που έλαβε υπόψη του το διοικητικό όργανο κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας αποτελούν απαραίτητο περιεχόµενο της αιτιολογίας της διοικητικής πράξης (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). Τέλος, κατά κανόνα η ιοίκηση δρα, είτε κατά δέσµια αρµοδιότητα, είτε κατά διακριτική ευχέρεια. Όµως, υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι δυο αυτοί άξονες της καθ ύλην αρµοδιότητας να συνυπάρχουν κατά την εκδήλωση µιας συγκεκριµένης διοικητικής ενέργειας, αλλά και πάλι είναι σαφώς διακριτοί, δηλ. δεν τέµνονται, ούτε συγχέονται. Για παράδειγµα, υπάρχει περίπτωση όπου η ιοίκηση είναι υποχρεωµένη µεν να εκδώσει µια πράξη µε την οποία επιβάλλεται ένα πρόστιµο, αλλά έχει την ευχέρεια να επιµετρήσει το ύψος αυτού. 15

16 ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΑΣ Οι βασικές διακρίσεις της αρµοδιότητας είναι οι εξής: (α) Καθ ύλην, η οποία συνίσταται στον καθορισµό του αντικειµένου της δραστηριότητας του διοικητικού οργάνου, δηλ. των θεµάτων τα οποία, είτε µπορούν είτε πρέπει να ρυθµιστούν µε τις πράξεις ή τις υλικές ενέργειες του, και στη ρύθµιση των οποίων µπορεί ή πρέπει να συµβάλει. (β) Κατά τόπο, η οποία συνίσταται στον καθορισµό µίας εδαφικής περιοχής, µέσα στην οποία το διοικητικό όργανο ασκεί την καθ ύλην αρµοδιότητά του. (γ) Αποφασιστική, όταν παρέχει στο διοικητικό όργανο την ικανότητα να εκδώσει αυτό µόνον µια διοικητική πράξη, ή και µε τη σύµπραξη άλλων διοικητικών οργάνων. (δ) Γνωµοδοτική/συµβουλευτική, όταν παρέχει στο διοικητικό όργανο την ικανότητα να διατυπώσει γνώµη (σύµφωνη αν είναι δεσµευτική, ή απλή) ή πρόταση (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). (ε) Αποκλειστική, όταν αρµόδιο είναι ένα και µόνο διοικητικό όργανο. Η αρµοδιότητα των διοικητικών οργάνων είναι καταρχήν αποκλειστική για λόγους ασφάλειας δικαίου και αποτελεσµατικότητας της διοικητικής δράσης. (ζ) Συλλογική, όταν αρµόδια είναι περισσότερα από ένα διοικητικά όργανα και τα οποία έχουν, το καθένα, αποφασιστική αρµοδιότητα, όπως συµβαίνει, για παράδειγµα, στην έκδοση µιας κοινής υπουργικής απόφασης από δυο ή περισσότερους Υπουργούς. Η συλλογική αρµοδιότητα µπορεί να είναι ταυτόχρονη (οπότε χρησιµοποιείται ο όρος «συναρµοδιότητα») ή διαδοχική. εν πρέπει να γίνεται σύγχυση µεταξύ της συλλογικής αρµοδιότητας µε την αρµοδιότητα ενός συλλογικού οργάνου (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). (ζ) Συντρέχουσα/παράλληλη, όταν πολλά διοικητικά όργανα είναι «διαζευκτικά» αρµόδια για την έκδοση µιας πράξης, και έτσι αυτή εκδίδεται νόµιµα από το ένα ή το άλλο από αυτά. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΑΣ Περιορισµοί της αρµοδιότητας καλούνται τα όρια που θέτει ο νόµος στην άσκησή της. Αυτά τα όρια διακρίνονται κυρίως σε ουσιαστικά, τοπικά και χρονικά. (α) Οι ουσιαστικοί περιορισµοί εκφράζονται από την καθ ύλην αρµοδιότητα. Ο νόµος προσδιορίζει αυτό που θεωρείται ως η αρµοδιότητα ενός οργάνου και ο προσδιορισµός αυτός αποτελεί και το όριο της αρµοδιότητας του οργάνου. (β) Οι τοπικοί περιορισµοί εκφράζονται από την κατά τόπο αρµοδιότητα, η οποία αντιστοιχεί στη δυνατότητα ενός διοικητικού οργάνου να ασκήσει έγκυρα τη δραστηριότητά του µόνο σε ορισµένο τµήµα της εδαφικής έκτασης του κράτους ή σε σχέση µε τα πρόσωπα που συνδέονται µε το εδαφικό αυτό τµήµα. 16

17 (γ) Οι χρονικοί περιορισµοί εκφράζονται από τη λεγόµενη κατά χρόνο αρµοδιότητα. Η άσκηση µιας αρµοδιότητας από ένα διοικητικό όργανο είναι κατ αρχάς χρονικά απεριόριστη, εκτός εάν η αρµοδιότητα πρέπει να ασκηθεί εντός µίας ορισµένης προθεσµίας ή όταν το όργανο έχει από την φύση του περιορισµένο χρονικά πεδίο δράσης. Στην πρώτη περίπτωση, όταν παρέλθει η προθεσµία το όργανο καθίσταται αναρµόδιο, εφόσον όµως ο νόµος προβλέπει ρητά µία αποκλειστική ή ανατρεπτική προθεσµία. Όταν, αντιθέτως, η προθεσµία εντός της οποίας οφείλει να δράσει το όργανο είναι ενδεικτική, τότε το όργανο έχει µόνο την υποχρέωση να δράσει µέσα σε εύλογο χρονικό διάστηµα. Στη δεύτερη περίπτωση, το όργανο δεν εκπληρώνει πάγιες και διαρκείς ανάγκες της ηµόσιας ιοίκησης. Για παράδειγµα, όργανα ή επιτροπές που συστήθηκαν ad hoc και παύουν να υπάρχουν µετά την εκπλήρωση του έργου τους ή την πάροδο του καθορισµένου εκ του νόµου χρόνου λειτουργίας τους. ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΑΣ Ο γενικός κανόνας ότι η αρµοδιότητα που έχει ανατεθεί σε ορισµένο διοικητικό όργανο δεν µπορεί να ασκηθεί από άλλο όργανο κάµπτεται µόνον όταν αυτό προβλέπεται από τις σχετικές διατάξεις. Η περίπτωση της µεταβίβασης ρυθµίζεται από το άρθρο 9, παρ. 2 και 4, Κ, οι δε προϋποθέσεις είναι οι εξής: (α) Το αρµόδιο όργανο µπορεί να µεταβιβάσει την αρµοδιότητά του µε κανονιστική πράξη, η οποία απαιτεί δηµοσίευση. (β) Η αρµοδιότητα ασκείται πλέον αποκλειστικά από το όργανο στο οποίο µεταβιβάστηκε (απώλεια αρµοδιότητας), εκτός αν οι σχετικές διατάξεις ορίζουν ρητά ότι µπορεί να ασκείται και παράλληλα από το όργανο που τη µεταβίβασε. (γ) Η διοικητική πράξη της µεταβίβασης αναφέρεται στο τµήµα του σώµατος των διοικητικών πράξεων που ονοµάζεται «προοίµιο» (ή αλλιώς «έχοντας υπόψη») και αποτελεί στοιχείο της αιτιολογίας τους (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). (δ) Η πράξη µεταβίβασης ισχύει µέχρι την κατάργησή της, για το µέλλον (ως κανονιστική), µε µεταγενέστερη όµοια. (ε) Κατά κανόνα δεν συνδέεται µε φυσικά πρόσωπα (απρόσωπη ως κανονιστική). (ζ) Σε περίπτωση που η µεταβίβαση έγινε παράνοµα, το όργανο στο οποίο µεταβιβάστηκε η αρµοδιότητα δεν καθίσταται αρµόδιο και οι πράξεις τους πάσχουν ακυρότητα. 17

18 ΕΞΟΥΣΙΟ ΟΤΗΣΗ ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ ιαφορετική από τη µεταβίβαση αρµοδιότητας είναι η παροχή εξουσιοδότησης από ένα διοικητικό όργανο σε άλλο, ιεραρχικά υφιστάµενό του, να υπογράφει «αντ αυτού» και «µε εντολή» του διοικητικές πράξεις, αλλά και άλλα έγγραφα της αρµοδιότητάς του. Η περίπτωση της εξουσιοδότησης υπογραφής ρυθµίζεται από το άρθρο 9, παρ. 3 και 4, Κ, οι δε προϋποθέσεις είναι οι εξής: (α) Γίνεται µε κανονιστική πράξη, η οποία απαιτεί δηµοσίευση. (β) Η σχετική αρµοδιότητα δεν µεταβιβάζεται, αλλά εξακολουθεί να ανήκει αποκλειστικά στο όργανο που έχει παράσχει την εξουσιοδότηση, και για το λόγο αυτό υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα υπογραφής από το όργανο αυτό. (γ) Η διοικητική πράξη της εξουσιοδότησης υπογραφής αναφέρεται στο τµήµα του σώµατος των διοικητικών πράξεων που ονοµάζεται «προοίµιο» (ή αλλιώς «έχοντας υπόψη») και αποτελεί στοιχείο της αιτιολογίας τους (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα). (δ) Η σχετική πράξη ισχύει µέχρι την κατάργησή της, για το µέλλον (ως κανονιστική), µε µεταγενέστερη όµοια. (ε) Κατά κανόνα δεν συνδέεται µε φυσικά πρόσωπα (απρόσωπη ως κανονιστική). (ζ) Σε περίπτωση παράτυπης εξουσιοδότησης υπογραφής, ο εξουσιοδοτούµενος στερείται αρµοδιότητας να υπογράφει. παροχή εξουσιοδότησης θα πρέπει να αποτυπώνεται στο τµήµα του εγγράφου της διοικητικής πράξης που εκδίδεται όπου εµφανίζονται οι υπογραφές, π.χ.: Με εντολή Υπουργού Η Προϊσταµένη της Γενικής /νσης (υπογραφή) (ονοµατεπώνυµο) Καθώς η αρµοδιότητα παραµένει ανέπαφη, οι πράξεις του εξουσιοδοτηµένου οργάνου, έστω και εάν φέρουν την υπογραφή του, θεωρούνται πράξεις του οργάνου που έδωσε την εξουσιοδότηση. ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΗ ιαφορετική, τόσο από την εξουσιοδότηση υπογραφής, όσο και από τη µεταβίβαση της αρµοδιότητας, είναι η περίπτωση της αναπλήρωσης του µονοµελούς διοικητικού οργάνου σε περίπτωση που αυτό απουσιάζει (συνήθως προσωρινά) ή νόµιµα κωλύεται να ασκήσει την αρµοδιότητά του. 18

19 Η αναπλήρωση δεν απαιτείται να προβλέπεται ρητά από τις σχετικές διατάξεις. Για την εφαρµογή της χρειάζεται η έκδοση σχετικής πράξης από το αναπληρούµενο όργανο µε την οποία ορίζεται ο αναπληρωτής του. Η πράξη αυτή έχει σαφώς ατοµικό χαρακτήρα και δεν απαιτείται η δηµοσίευσή της. Με την αναπλήρωση, η αρµοδιότητα παραµένει ανέπαφη και οι πράξεις του αναπληρούντος οργάνου θεωρούνται πράξεις του αναπληρούµενου. Όταν υφίσταται αναπλήρωση, στο τµήµα του εγγράφου της διοικητικής πράξης που εκδίδεται όπου εµφανίζονται οι υπογραφές, θα πρέπει να αναφέρεται ο τίτλος του αναπληρούµενου οργάνου και από κάτω η ένδειξη «(και) αντ αυτού» (ή µε τη σύντµηση «(κ.)α.α.») και στη συνέχεια η υπογραφή και το όνοµα του αναπληρωτή, π.χ.: Η Προϊσταµένη της Γενικής ιεύθυνσης (κ.)α.α. (υπογραφή) (ονοµατεπώνυµο αναπληρωτή) Οι κανόνες της αναπλήρωσης προβλέπονται, συνδυαστικά, από τις διατάξεις του άρθρου 87 του Υπαλληλικού Κώδικα και αυτές του άρθρου 8 του Κώδικα ιοικητικής ιαδικασίας (Κ ). Ειδικά τα σχετικά µε την αναπλήρωση κατά τη λειτουργία των συλλογικών οργάνων ρυθµίζονται από το άρθρο 14 Κ. Τέλος, η αναπλήρωση παίζει σηµαντικό ρόλο, τόσο στην εύρυθµη και αποτελεσµατική όσο και στη νόµιµη λειτουργία της ιοίκησης. Εξυπηρετεί τόσο τη βασική αρχή της «συνέχειας του Κράτους», η οποία εστιάζει στην αδιάλειπτη λειτουργία της κάθε δηµόσιας υπηρεσίας και την αποσύνδεσή της από την οποιαδήποτε απουσία ή κώλυµα στα (µονοπρόσωπα ή συλλογικά) όργανα αυτής, όσο και αυτή της «αµεροληψίας» (βλ. παραπάνω σχετική ενότητα). 19

20 ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ Η αρχή της νοµιµότητας Πρόκειται για την πλέον θεµελιώδη αρχή του διοικητικού δικαίου, αλλά και του λεγόµενου «κράτους δικαίου». Επιπλέον, αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται όλο το πλαίσιο των ενεργειών και της λειτουργίας της ιοίκησης και (πρέπει) να διέπει όλη τη δράση της. Σύµφωνα µε την αρχή της νοµιµότητας, η δράση της ιοίκησης ρυθµίζεται όχι µόνο από το Νόµο, όπως άλλωστε προκύπτει από την ετυµολογική επεξεργασία του όρου «νοµιµότητα», αλλά από το σύνολο κανόνων δικαίου από οποιαδήποτε πηγή και εάν προέρχονται, δηλ. τόσο από τους κανόνες του Συντάγµατος και των νοµοθετικών πράξεων, όσο και από αυτούς που θεσπίζονται βάσει της νοµοθετικής εξουσιοδότησης, αλλά και από τις γενικές αρχές του δικαίου και τη νοµολογία (βλ. παραπάνω σχετική ενότητα). Ορθότερο, λοιπόν, είναι να γίνεται λόγος για την «αρχή του δικαίου». Η θεµελιώδης αυτή αρχή έχει δυο διαφορετικές έννοιες, µια θετική και µια αρνητική. Κατά την πρώτη έννοια, οι ενέργειες των διοικητικών οργάνων πρέπει να είναι σύµφωνες µε τους προαναφερόµενους κανόνες δικαίου, δηλαδή, σχηµατικά θα µπορούσε να πει κανείς ότι «η ιοίκηση µπορεί να πράξει µόνον ό,τι προβλέπεται». Κατά τη δεύτερη έννοια, οι ενέργειες των οργάνων των δηµοσίων νοµικών προσώπων πρέπει να µην είναι αντίθετες µε το σύνολο των παραπάνω κανόνων, συλλογιστική η οποία θα µπορούσε να αποτυπωθεί στη φράση «η ιοίκηση δεν µπορεί να πράξει κάτι που απαγορεύεται». Προκειµένου να γίνει περισσότερο κατανοητή η λειτουργία της νοµιµότητας, σκόπιµο είναι να γίνει µια αντιπαραβολή µε το τι ισχύει στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου. Φυσικά και εδώ υπάρχει η έννοια της τήρησης των ισχυόντων κανόνων δικαίου, οι οποίοι ρυθµίζουν όλες τις εκφάνσεις της ζωής των ιδιωτών, µε µία όµως εντελώς διαφορετική θεωρητική θεµελίωση και πρακτική εφαρµογή. Στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, οι πολίτες µπορούν να πράττουν ό,τι θέλουν, υπό τον όρο ότι τούτο δεν απαγορεύεται. Αντίθετα, η ιοίκηση οφείλει ή µπορεί να ενεργήσει µόνον ό,τι επιτρέπεται ή δεν απαγορεύεται. Όµως, θα πρέπει να θεωρείται ορθότερο να γίνεται αντιληπτή η αρχή της νοµιµότητας µόνον µε την θετική έννοιά της. Και τούτο διότι, ο ιδιώτης ενεργεί προφανώς για την ικανοποίηση ιδίου οφέλους, το οποίο και νόµιµο και επιτρεπτό είναι, αλλά και επιβεβληµένο, στα πλαίσια της ανάπτυξης επιχειρηµατικής ή επαγγελµατικής δράσης, της ελεύθερης έκφρασης της προσωπικότητας και των υπολοίπων συνταγµατικά κατοχυρωµένων ελευθεριών. Αντίθετα, η ηµόσια ιοίκηση δεν ενεργεί προς ίδιον όφελος, αλλά προς την ικανοποίηση του δηµόσιου 20

21 συµφέροντος, ασκώντας ηµόσια Εξουσία, η οποία πρέπει να περιορίζεται από αυτόν που την παραχωρεί, τον κυρίαρχο λαό («αρχή της λαϊκής κυριαρχίας»). Στις έννοµες τάξεις που στηρίζονται στην αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, όπως η ελληνική, η ηµόσια ιοίκηση µπορεί να προβαίνει σε νοµικές πράξεις ή/και σε υλικές ενέργειες µόνον βάσει της λεγόµενης αρµοδιότητας (βλ. παρακάτω σχετική ενότητα), δηλ. µπορεί να πράξει µόνον «ό,τι προβλέπεται». Με τον τρόπο αυτό διατυπώνεται µε αυστηρό και απόλυτο τρόπο η αρχή της νοµιµότητας περιορίζοντας και προσδιορίζοντας επακριβώς τα όρια δράσης της ηµόσιας ιοίκησης. Με άλλα λόγια, η αρχή της νοµιµότητας λειτουργεί ως «περιοριστικό όριο» της διοικητικής δράσης. Το δηµόσιο συµφέρον Όπως ήδη αναφέρθηκε, η δραστηριότητα που ασκεί η ηµόσια ιοίκηση έχει πάντοτε ως στόχο την ικανοποίηση του δηµοσίου συµφέροντος. ηµόσιο είναι το συµφέρον που έχει ως υποκείµενό του το λαό, ο οποίος έχει οργανωθεί µε την έννοµη τάξη σε κράτος. Συνεπώς, το δηµόσιο συµφέρον έχει σαφέστατα κοινωνικό χαρακτήρα και συνδέεται άµεσα µε την έννοµη τάξη. Το δηµόσιο συµφέρον συµπίπτει µε το συµφέρον όλων των µελών της κρατικής κοινωνίας, διότι αφορά την ικανοποίηση βασικών αναγκών που µπορούν να έχουν όλα τα µέλη αυτά (π.χ. παιδεία, υγεία, ασφάλεια, τάξη, άµυνα, µεταφορές, συγκοινωνίες, ανάπτυξη κ.ά.). Ο προσδιορισµός του δηµοσίου συµφέροντος ανήκει καταρχήν στο νοµοθετικό όργανο, ενώ η ιοίκηση, όταν ασκεί την κανονιστική της δραστηριότητα βάσει νοµοθετικής εξουσιοδότησης, προβαίνει σε λεπτοµερέστερο καθορισµό του ή σε εξειδίκευσή του. Επίσης, ο προσδιορισµός του δηµόσιου συµφέροντος είναι και στοιχείο της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας της ιοίκησης κατά την έκδοση ή την άρνηση έκδοσης µιας ατοµικής διοικητικής πράξης, αλλά και κατά την ανάκλησή της (βλ. παρακάτω σχετικές ενότητες). Το δηµόσιο συµφέρον είναι µια αόριστη νοµική έννοια, η οποία δεν είναι στατική και εξελίσσεται ανάλογα µε τις εκάστοτε ανάγκες της κοινωνίας και των πολιτών. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το δηµόσιο συµφέρον δεν µπορεί να ανάγεται σε µια υπερθετική έννοια η οποία θα οδηγεί στον περιορισµό δικαιωµάτων των διοικούµενων, χωρίς τούτο να προβλέπεται ρητά και ειδικά από τις κείµενες συνταγµατικές και νοµοθετικές διατάξεις, και πάντοτε υπό τον όρο τήρησης της αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 Συντάγµατος). Συνεπώς, η ιοίκηση, στην καθηµερινή της δράση, θα πρέπει να προβαίνει σε µια καταρχήν στάθµιση της υπεροχής του δηµόσιου συµφέροντος έναντι του ιδιωτικού συµφέροντος. 21

22 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΙΚΟΥΜΕΝΟΥ Όπως προαναφέρθηκε, η δράση της δηµόσιας διοίκησης διέπεται από την αρχή της νοµιµότητας και ασκείται για την ικανοποίηση του δηµοσίου συµφέροντος. Από το πλαίσιο αυτό προκύπτει σαφώς και η ανάγκη της προστασίας του διοικουµένου, τα συµφέροντα και τα δικαιώµατα του οποίου µπορεί να θιγούν από τη δράση της διοίκησης. Αυτά τα συµφέροντα και δικαιώµατα κατοχυρώνονται από ρητούς κανόνες υπερνοµοθετικής ισχύος, τις σχετικές µε τα ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα συνταγµατικές πρόνοιες, αλλά και τη νοµοθεσία. Επιπλέον, όµως, πηγάζουν και από άγραφες αρχές, που δεν είναι διατυπωµένες σε συνταγµατικά ή νοµοθετικά κείµενα, αλλά έχουν συνταγµατική προέλευση και ταυτόχρονα έχουν προσδιοριστεί και καθιερωθεί από τη νοµολογία (βλ. παραπάνω σχετική ενότητα µε τις πηγές του δικαίου). Τα παραπάνω αποτελούν, από κοινού και συνδυαστικά, µέσα για την προστασία του διοικούµενου, τα κυριότερα από τα οποία είναι τα εξής: (α) Η αρχή της καλής πίστης Η άγραφη αυτή αρχή είναι «δάνειο» από το ιδιωτικό δίκαιο, καθώς πρωτίστως εξελίχθηκε στο πλαίσιο των ιδιωτικών συναλλαγών που στηρίζονται στην ισότητα των συναλλασσόµενων και στην αµοιβαία ελευθερία επιλογής των αντισυµβαλλόµενων. Στο διοικητικό δίκαιο, δεν υπάρχουν αυτές οι προϋποθέσεις. Η κυριαρχική διοίκηση, που ενεργεί κατά κανόνα µονοµερώς, υπερέχει νοµικά των ιδιωτών, οι οποίοι δεν µπορούν να επιλέξουν τα διοικητικά όργανα, στα οποία, αντίθετα, είναι υποχρεωµένοι να απευθυνθούν. Παρ όλα αυτά, η συχνή και αυξανόµενη εξάρτηση των ιδιωτών από την παροχική και ρυθµιστική ιοίκηση, έχει δηµιουργήσει µια άµεση και στενή επαφή των δυο µερών που καθιστά απαραίτητη την καλή πίστη στις σχέσεις τους. Από την αρχή αυτή, προκύπτει ότι ιοίκηση δεν δικαιούται να εκµεταλλεύεται, ή, ακόµα λιγότερο, να δηµιουργεί καταστάσεις πλάνης, απάτης ή απειλής στους ιδιώτες. Μάλιστα, η νοµολογία εφαρµόζει τη συναφή αρχή του estoppel (χωρίς να την αναφέρει ρητά), σύµφωνα µε την οποία η ιοίκηση δεν δικαιούται, επικαλούµενη δικές της παραλείψεις για τις οποίες δεν είναι υπεύθυνος ο ιδιώτης, να αγνοεί µα ευνοϊκή για αυτόν πραγµατική κατάσταση, ιδίως εάν αυτή είναι δηµιουργηµένη από πολύ χρόνο, και να αρνείται την υπέρ του συναγωγή ωφεληµάτων και νόµιµων συνεπειών που προκύπτουν από την κατάσταση αυτή. Η αρχή της καλής πίστης, και συναφώς η αρχή του estoppel, είναι συγγενής µε την αρχή της προστατευόµενης εµπιστοσύνης (βλ. παρακάτω). 22

23 Τέλος, συγγενής µε την αρχή αυτή είναι και η αρχή της καλής λειτουργίας της ιοίκησης, η οποία επιβάλλει την άσκηση της δραστηριότητας των διοικητικών οργάνων σύµφωνα όχι µόνο µε τους κανόνες δικαίου που καθορίζουν τη λειτουργία των υπηρεσιών του ηµοσίου, αλλά και κατά τους κανόνες της επιστήµης και της τέχνης και τα δεδοµένα της κοινής πείρας που είναι σχετικά µε τη δραστηριότητα αυτή. (β) Η αρχή της χρηστής διοίκησης Η αρχή αυτή επιβάλλει στα διοικητικά όργανα να ασκούν τις αρµοδιότητές τους σύµφωνα µε το αίσθηµα του δικαίου που επικρατεί, ενόψει της εξυπηρέτησης του δηµόσιου συµφέροντος και της εύρυθµης λειτουργίας της ιοίκησης. Ουσιαστικά, η έννοια της χρηστής διοίκησης παραµένει µια πολύ γενική και αόριστη αρχή. Καταρχήν, έχει νοµολογιακή προέλευση και ο καθορισµός της είναι κατά βάση αρνητικός, δηλαδή το Συµβούλιο της Επικρατείας έχει κατά καιρούς κρίνει τι δεν συνιστά, κατά περίπτωση, χρηστή διοίκηση, χαρακτηρίζοντας πράξεις ή παραλείψεις της ιοίκησης ως αντικείµενες στην αρχή αυτή. Πλέον, η αρχή αυτή έχει και υπερνοµοθετική ισχύ, καθώς αναγνωρίστηκε ως δικαίωµα χρηστής διοίκησης µε τον «Χάρτη Θεµελιωδών ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ο οποίος έχει κατέστη υπερνοµοθετική πηγή της ελληνικής έννοµης τάξης µε την επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβόνας (2009) [βλ. παραπάνω σχετική µε τις πηγές του δικαίου ενότητα υπό σηµείο (γ)]. Σύµφωνα µε το άρθρο 41 του Χάρτη, «κάθε πρόσωπο έχει δικαίωµα στην αµερόληπτη, δίκαιη και εντός ευλόγου προθεσµίας εξέταση των υποθέσεών του». Το δικαίωµα αυτό περιλαµβάνει ιδίως το δικαίωµα κάθε προσώπου σε προηγούµενη ακρόαση και στο να έχει πρόσβαση στο φάκελό του, καθώς και την υποχρέωση της διοίκησης να αιτιολογεί τις αποφάσεις της. (γ) Η αρχή της επιείκειας Αυτή η αρχή αποτελεί ειδική εκδήλωση της αρχής της χρηστής διοίκησης και επιβάλλει στα διοικητικά όργανα να ασκούν τις αρµοδιότητές τους µε τρόπο ώστε, κατά την εφαρµογή των σχετικών διατάξεων, να αποφεύγονται οι ανεπιεικείς και απλά δογµατικές ερµηνευτικές εκδοχές και να επιδιώκεται η προσαρµογή των κανόνων δικαίου προς τις κρατούσες κοινωνικές και οικονοµικές συνθήκες και απαιτήσεις, αλλά και προς τις ιδιαιτερότητες της κάθε ατοµικής περίπτωσης, ιδίως όταν πρόκειται η ιοίκηση να επιβάλει ένα επαχθές µέτρο για το διοικούµενο. (δ) Η αρχή της δικαιολογηµένης (ή προστατευόµενης) εµπιστοσύνης Η αρχή αυτή είναι συγγενής προς την αρχή της καλής πίστης (βλ. παραπάνω) και συνδέεται άµεσα εννοιολογικά µε την αρχή του Κράτους ικαίου και την αρχή της χρηστής διοίκησης. Επίσης, από την αρχή του Κράτους 23

24 ικαίου απορρέει και η αρχή της «ασφάλειας δικαίου», η οποία υπηρετεί την ανάγκη για σταθερότητα των νοµικών και πραγµατικών καταστάσεων που δηµιουργούνται µε τις διοικητικές πράξεις. Έτσι, η αρχή της δικαιολογηµένης (ή προστατευόµενης) εµπιστοσύνης αποτελεί ειδική εκδήλωση της και της αρχής της ασφάλειας δικαίου. Επιπλέον, δε, της συνταγµατικής προέλευσής της, γίνεται δεκτή και από το ευρωπαϊκό κοινοτικό δίκαιο ως κανόνας δικαίου µε υπερέχουσα µάλιστα ισχύ. Η ιοίκηση παραβαίνει την αρχή αυτή όταν ενεργεί αντιφατικά, δηλ. κατά τρόπο αντίθετο προς τις προσδοκίες που η ίδια έχει δηµιουργήσει στον διοικούµενο, ή όταν η συµπεριφορά της ίδιας αντίκειται σε υποσχέσεις ή επίσηµες πληροφορίες των αρµοδίων αρχών, ή πληροφορίες την χορήγηση των οποίων προβλέπει ο νόµος. Η δικαιολογηµένη εµπιστοσύνη, την οποία τρέφει ο πολίτης έναντι της δηµόσιας διοίκησης, συνίσταται στην εύλογη πεποίθηση και προσδοκία, που αυτός έχει διαµορφώσει, ότι µια πραγµατική κατάσταση που τον αφορά, ιδίως εάν αυτή είναι δηµιουργηµένη από πολύ χρόνο, θα συνεχιστεί και στο µέλλον µε τον ίδιο τρόπο. (ε) Η αρχή της αναλογικότητας Η αρχή αυτή επιτάσσει ότι, µεταξύ του κάθε συγκεκριµένου (επαχθούς) διοικητικού µέτρου που προτίθεται να λάβει η ιοίκηση και του επιδιωκόµενου νόµιµου σκοπού του µέτρου αυτού, πρέπει να υπάρχει εύλογη σχέση. Η σχέση αυτή υπάρχει µόνον όταν το λαµβανόµενο µέτρο συγκεντρώνει 3 προϋποθέσεις: (i) είναι πρόσφορο για την επίτευξη του επιδιωκόµενου σκοπού ή/και δεν είναι προδήλως δυσανάλογο (καταλληλότητα), (ii) συνεπάγεται τα λιγότερα µειονεκτήµατα για τον διοικούµενο και το κοινωνικό σύνολο (αναγκαιότητα), και (iii) τα συνεπαγόµενα µειονεκτήµατα δεν υπερσκελίζουν τα πλεονεκτήµατα (αναλογικότητα µε τη στενή έννοια). Η αρχή της αναλογικότητας είναι αναγνωρισµένη από µακρού χρόνου ως αρχή του ευρωπαϊκού κοινοτικού δικαίου και κατοχυρώθηκε ρητά στο Σύνταγµα (άρθρο 25 παρ. 1) µε την αναθεώρηση του (ζ) Η αρχή της αµεροληψίας Σύµφωνα µε την αρχή αυτή, η διοικητική δράση πρέπει να είναι απροκατάληπτη και ανεξάρτητη από ξένες προς το δηµόσιο συµφέρον επιρροές. Η αρχή κατοχυρώνεται τόσο συνταγµατικά όσο και νοµοθετικά. Ως ειδική εκδήλωση της αµεροληψίας, το Σύνταγµα του 2001 προβλέπει ρητά το ασυµβίβαστο του αξιώµατος του Προέδρου της ηµοκρατίας και των µελών της Κυβέρνησης µε οποιοδήποτε άλλο αξίωµα, θέση ή έργο (άρθρα 30 παρ.1 και 81 παρ. 3 και 4). Επίσης, ο Κώδικας ιοικητικής ιαδικασίας (άρθρο 7 Κ ) ορίζει ότι τα διοικητικά όργανα, µονοµελή ή συλλογικά, πρέπει να παρέχουν εγγυήσεις αµερόληπτης κρίσης κατά την άσκηση των αρµοδιοτήτων τους και να απέχουν από 24

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Αρμοδιότητα. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Αρμοδιότητα. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Αρμοδιότητα Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Πηγές διοικητικού δικαίου 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Πηγές διοικητικού δικαίου 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Πηγές διοικητικού δικαίου 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Λήξη ισχύος διοικητικής πράξης, ανάκληση διοικητικής πράξης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Λήξη ισχύος διοικητικής πράξης, ανάκληση διοικητικής πράξης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Λήξη ισχύος διοικητικής πράξης, ανάκληση διοικητικής πράξης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης 1 ο μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Παράδοση 3η : Παραγωγή (έκδοση) της Διοικητικής πράξης και η Διοικητική Διαδικασία. Ανάκληση των Διοικητικών πράξεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά το Διοικητικό Δίκαιο εξετάζει αν η πράξη ή η ενέργεια ή η παράλειψη πράξης ή ενέργειας, του διοικητικού οργάνου, είναι σύμφωνη με τον νόμο.

Γενικά το Διοικητικό Δίκαιο εξετάζει αν η πράξη ή η ενέργεια ή η παράλειψη πράξης ή ενέργειας, του διοικητικού οργάνου, είναι σύμφωνη με τον νόμο. Αντικείμενο του Διοικητικού Δικαίου είναι η ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ Δημόσιας Διοίκησης (ΔΔ) και διοικούμενου. Η σχέση αυτή χαρακτηρίζεται άνιση, κυρίως γιατί η ΔΔ εκδίδει πράξεις αφ εαυτού εκτελεστές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα Ιεραρχικός έλεγχος - εποπτεία

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα Ιεραρχικός έλεγχος - εποπτεία ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα Ιεραρχικός έλεγχος - εποπτεία 23/5/2016 Δημόσια νομικά πρόσωπα Κοινές αρχές λειτουργίας Αρχή της ουδετερότητας Έννοια: Το δημόσιο νομικό πρόσωπο οφείλει

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης - 2 ο μέρος Περιεχόμενο και τύπος διοικητικής πράξης

Διοικητικό Δίκαιο. Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης - 2 ο μέρος Περιεχόμενο και τύπος διοικητικής πράξης Η γνωμοδοτική διαδικασία και η αιτιολογία της διοικητικής πράξης - 2 ο μέρος Περιεχόμενο και τύπος διοικητικής πράξης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Δεύτερη Γραπτή Εργασία. Διοικητικό Δίκαιο. Θέμα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΕΟ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 10 - Βασικές Αρχές Δικαίου και Διοίκησης Ακαδημαϊκό Έτος: 2015/16 Γενικές οδηγίες για την εργασία Δεύτερη Γραπτή Εργασία Διοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3277-1/ Γ Ν Ω Μ Ο Ο Τ Η Σ Η 4 /2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3277-1/ Γ Ν Ω Μ Ο Ο Τ Η Σ Η 4 /2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 2016 Αθήνα, 03-06-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3277-1/03-06- Γ Ν Ω Μ Ο Ο Τ Η Σ Η 4 /2016 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε στην έδρα της την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 3 Ιανουαρίου 2007 Α.Π. : 605

Αθήνα 3 Ιανουαρίου 2007 Α.Π. : 605 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΟΤΑ ΤΜΗΜΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ Πληροφορίες: Α. Κωστοπούλου Ταχ. /νση: Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: Πλήρωση θέσεων προσωπικού στο Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης µε σχέση εργασίας Ιδιωτικού ικαίου Αορίστου Χρόνου Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα 17/5/2016 Ίδρυση Ιδρύονται με Νομοθετική πράξη Κανονιστική πράξη βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης Σε ορισμένες περιπτώσεις, με βάση το εταιρικό δίκαιο Όχι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Διοικητικές προσφυγές. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Διοικητικές προσφυγές. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Διοικητικές προσφυγές Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΕ ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΕ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Νομοτεχνικές Παράμετροι

ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΕ ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΕ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Νομοτεχνικές Παράμετροι ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΕ ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΕ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Νομοτεχνικές Παράμετροι Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Τ Ε Ε, Ε Σ Υ Π / Ε Λ Ο Τ «Ο Ρ Θ Η Ν Ο Μ Ο Θ Ε Τ Η Σ Η Μ Ε Α Ν Α Φ Ο Ρ Α Σ Ε Π Ρ Ο Τ Υ Π Α» Α Θ Η Ν

Διαβάστε περισσότερα

24 Ιανουαρίου 2013 Αριθ. Πρωτ.: 161564/3036/2013 Πληροφορίες: κα Ευγενία Παπαδοπούλου. ΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Γραφείο ηµάρχου Κύπρου 10, Τ.Θ.1195 65403 - Καβάλα

24 Ιανουαρίου 2013 Αριθ. Πρωτ.: 161564/3036/2013 Πληροφορίες: κα Ευγενία Παπαδοπούλου. ΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Γραφείο ηµάρχου Κύπρου 10, Τ.Θ.1195 65403 - Καβάλα 24 Ιανουαρίου 2013 Αριθ. Πρωτ.: 161564/3036/2013 Πληροφορίες: κα Ευγενία Παπαδοπούλου ΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Γραφείο ηµάρχου Κύπρου 10, Τ.Θ.1195 65403 - Καβάλα Θέµα: Αδυναµία άσκησης δικαιώµατος εκµετάλλευσης περιπτέρου

Διαβάστε περισσότερα

προηγούµενης ακρόασης του ενδιαφεροµένου ισχύει και για κάθε διοικητική ενέργεια ή µέτρο που λαµβάνεται σε βάρος των δικαιωµάτων ή συµφερόντων του.

προηγούµενης ακρόασης του ενδιαφεροµένου ισχύει και για κάθε διοικητική ενέργεια ή µέτρο που λαµβάνεται σε βάρος των δικαιωµάτων ή συµφερόντων του. ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 20 Απριλίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΚΑΙ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟ ΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 1 Αθήνα, 25-04-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/25-04-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε πλήρη Ολοµέλεια στο

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Eπαγγελματική ελευθερία: Περιορισμοί (στην πρόσβαση στο επάγγελμα και την άσκησή του) Ευγ. Β. Πρεβεδούρου

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, 21.7.2015 Ν. 131(Ι)/2015 131(I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. Για σκοπούς, μεταξύ άλλων, εναρμόνισης με Επίσημη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΕΜΑΙL:s_polites@hotmail.com ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1) Έννοια της αρχής της νοµιµότητας 2) Καθιέρωση της αρχής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Χαροκόπου 2 & Λεωφ. Συγγρού 196 176 71 Καλλιθέα, Αθήνα Tηλ. : 210 9545000 Φαξ: 210 3615634 Ε-mail: pressoffice@anexartitoiellines.gr Ιστοσελίδα: http://www.anexartitoiellines.gr Τρίτη, 21 Ιουνίου 2016

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 Αθήνα, 21-03-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1860/21-03-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η 38/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1279-1/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 4 /2015

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1279-1/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 4 /2015 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1279-1/06-08-2015 ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 4 /2015 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Διοικητικού Δικαίου

Ορισμός Διοικητικού Δικαίου Ορισμός Διοικητικού Δικαίου Διοικητικό Δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων δικαίου, οι οποίοι ρυθμίζουν την οργάνωση και τη λειτουργία της Δημόσιας Διοικήσεως και τις σχέσεις αυτής προς τους διοικούμενους.

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 11-11-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7490/11-11-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

B ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕ ΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕ ΙΟΥ

B ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕ ΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕ ΙΟΥ B ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕ ΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕ ΙΟΥ «Ενίσχυση της διαφάνειας µε την υποχρεωτική ανάρτηση νόµων και πράξεων των κυβερνητικών,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Μονομελή και συλλογικά διοικητικά όργανα 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Μονομελή και συλλογικά διοικητικά όργανα 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Μονομελή και συλλογικά διοικητικά όργανα 1 ο μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ.

Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ. Αθήνα 17.10.2013 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Αριθμ. Πρωτ.: 392 Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ. Συνάδελφοι, Σας γνωρίζουμε ότι δημοσιεύτηκε η υπ αριθμ. 3354/2013 απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Αρ. Εξερχομένου: 176/2008 Αθήνα, 4.11.2008 ENΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Του Γεωργίου Μπροδήμα του Νικολάου, Επίκουρου Καθηγητή, κατοίκου Πατρών,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/762/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/762/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2014 Αθήνα, 05-02-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/762/05-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 18/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1381/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 25/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1381/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 25/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1381/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 25/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

22η ιδακτική Ενότητα ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

22η ιδακτική Ενότητα ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 22η ιδακτική Ενότητα ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 1. Η οργάνωση του Κράτους (σ. 86) Την τοπική αυτοδιοίκηση - που οργανώθηκε για πρώτη φορά µε το νόµο της 27ης

Διαβάστε περισσότερα

3 2.1 : . / .. / /

3 2.1 : . /  .. /   / Υποέργο 3 «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ» της Πράξης «Επιµόρφωση Στελεχών ιοίκησης της Εκπαίδευσης» του Μέτρου 2.1 του ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ, που συγχρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. ϖρωτ. 8. Προς : Κοινοϖοίηση :

Αρ. ϖρωτ. 8. Προς : Κοινοϖοίηση : Σελίδα 1 από 5 Ρόδος 25-05-2015 Αρ. ϖρωτ. 8 Προς : Τηλ. : 2241360550 : 2241360631 Fax : 2241044421 Email : sypnaped@gmail.com κ. Νίκο Βούτση Υϖουργό Εσωτερικών και ιοικητικής Ανασυγκρότησης Λεωφ. Βασ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ Μ ΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Θεσμοί, Όργανα και Δομή της Δημόσιας Διοίκησης Χαρίτα Βλάχου Γεωπόνος Αγροτικής Οικονομίας Στέλεχος Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μ-Θ Σήμερα Ποιό είναι το πολίτευμα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. H διοικητική πράξη - 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. H διοικητική πράξη - 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. H διοικητική πράξη - 1 ο μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Καλλιθέα, 06/04/2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Αριθμός απόφασης: 15 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ Δ/ΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ Β2 Ταχ. Δ/νση: Αριστογείτονος

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 31/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 31/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 31.03.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2249/31.03.2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 31/2011 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος στο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας : Ερµηνεία του Άρθρο 78 παρ. 5 του Συντάγµατος (Εξαίρεση από την απαγόρευση της κανονιστικής φορολογικής αρµοδιότητας).

Θέµα εργασίας : Ερµηνεία του Άρθρο 78 παρ. 5 του Συντάγµατος (Εξαίρεση από την απαγόρευση της κανονιστικής φορολογικής αρµοδιότητας). Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Αριθµ. 18183/02.04.2007 (ΦΕΚ 534/13.04.2007 τεύχος Β ) Περιεχόµενο, δοµή και τρόπος υποβολής των επιχειρησιακών προγραµµάτων των Οργανισµών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α βαθµού. Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Απλούστευση και ανασχεδιασμός διοικητικών διαδικασιών».

Θέμα: «Απλούστευση και ανασχεδιασμός διοικητικών διαδικασιών». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 97/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 97/2012 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Αθήνα, 06-06-2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4022/06-06-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 97/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 30 Απριλίου 2008 Αριθ. Πρωτ.: 16670. Ταχ. Δ/νση: Σταδίου 27 Ταχ. Κώδικας: 101 83 ΑΘΗΝΑ

Αθήνα, 30 Απριλίου 2008 Αριθ. Πρωτ.: 16670. Ταχ. Δ/νση: Σταδίου 27 Ταχ. Κώδικας: 101 83 ΑΘΗΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΠ. ΑΥTΟΔ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ο.Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΟΤΑ Αθήνα, 30 Απριλίου 2008 Αριθ. Πρωτ.: 16670 Ταχ. Δ/νση: Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

«Πιστοποίηση των µηχανοδηγών και άλλες διατάξεις»

«Πιστοποίηση των µηχανοδηγών και άλλες διατάξεις» Β ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕ ΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕ ΙΟΥ «Πιστοποίηση των µηχανοδηγών και άλλες διατάξεις» Ι. Γενικές παρατηρήσεις Με το φερόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς για το προσωπικό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων

Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς για το προσωπικό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς για το προσωπικό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων Ενοποιημένη έκδοση Θεσπίστηκε με την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου MB/11/2008 της 14ης Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

1 Άρθρο µόνο, παρ.3 του Π 529/1989: «Ο αριθµός των αλλοδαπών µαθητών που εγγράφονται σε κάθε σχολική

1 Άρθρο µόνο, παρ.3 του Π 529/1989: «Ο αριθµός των αλλοδαπών µαθητών που εγγράφονται σε κάθε σχολική Αθήνα, 16.9.2005 Αρ.Πρωτ 14350.01/2005, 14352.01/2005 Χειριστές: Μίλτος Παύλου 210.7289718 Ματίνα Πούλου 210.7289697 Προς κύριο Κωνσταντίνο Ράµµα, Ειδικό Γραµµατέα Θεµάτων Σπουδών, Επιµόρφωσης και Καινοτοµιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΈΔΕΣΣΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 31/2014 ΘΕΜΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ. ΕΔΕΥΑ 2163/ ερωτήματος της ΔΕΥΑ Ερμιονίδας (ΔΕΥΑΕΡ) προς την Ε.Δ.Ε.Υ.Α.

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ. ΕΔΕΥΑ 2163/ ερωτήματος της ΔΕΥΑ Ερμιονίδας (ΔΕΥΑΕΡ) προς την Ε.Δ.Ε.Υ.Α. ΠΑΝΟΣ ΖΥΓΟΥΡΗΣ - ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 9-11 (2 ος όροφος) ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ:210-8259140-1-FAX: 210-8259235 ΚΙΝ:6977506705 E-mail: pzygouris@gmail.com ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Καλλιθέα ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 09/03/2016 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ Αριθμός απόφασης: 813 Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 -

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ (Α εξάµηνο ενδεικτικού προγράµµατος) Καθηγητής κ. Α. ηµητρόπουλος ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΣΤ Διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Υποπαράγραφος ΣΤ.1.

ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΣΤ Διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Υποπαράγραφος ΣΤ.1. ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΣΤ Διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Υποπαράγραφος ΣΤ.1. Στην περίπτωση α) της παραγράφου 2 του άρθρου 146Β του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 21/11/2016. Αρ. Πρωτ Προς: ΔΙΟΙΚΗΤΗ Γ.Ν ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΔΙΟΙΚ.ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

Αθήνα, 21/11/2016. Αρ. Πρωτ Προς: ΔΙΟΙΚΗΤΗ Γ.Ν ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΔΙΟΙΚ.ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΤΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ε.Ν.Ε.)- Ν.Π.Δ.Δ. Ταχ. Δ/ση :Β. Σοφίας 47 Τ.Κ. :106 76 Αθήνα Τηλ. :210-3648044 Φαξ :210-3648049 Email : info@enne.gr Πληρ.: Αριστείδης

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό δίκαιο ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ EΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Διοικητικό δίκαιο ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ EΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ EΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Διοικητικό δίκαιο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ: ΛΙΝΑ ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Διοικητικό δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος.

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος. Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέα ηµοσίου ικαίου 2003 2004 Συνταγµατικό ίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Κος Ανδρέας ηµητρόπουλος Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα