Ενημερωτικό Σημείωμα Έρευνα σε Θέματα Υδατικών Πόρων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ενημερωτικό Σημείωμα Έρευνα σε Θέματα Υδατικών Πόρων"

Transcript

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Ενημερωτικό Σημείωμα Έρευνα σε Θέματα Υδατικών Πόρων Νοέμβριος 2012 Για την ανάλυση ζητημάτων ενεργειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής, εφαρμόζονται τόσο τεχνολογικές προσεγγίσεις, που δίνουν έμφαση στη λεπτομερή εξέταση των τεχνολογικών δυνατοτήτων για την επίτευξη ενός περιβαλλοντικού στόχου, όσο και κοινωνικο-οικονομικές μεθοδολογίες, οι οποίες αποδίδουν μεγαλύτερη σημασία στη συμπεριφορά των φορέων της αγοράς (καταναλωτών και παραγωγών) και την πιθανή αντίδρασή τους σε μέτρα πολιτικής. Παρότι έχουν αναπτυχθεί λεπτομερή μαθηματικά μοντέλα και προς τις δύο ερευνητικές κατευθύνσεις, τόσο η τεχνολογική όσο και η οικονομική προσέγγιση από μόνες τους παρουσιάζουν εγγενείς αδυναμίες που καθιστούν δύσκολη τη λήψη ρεαλιστικών αποφάσεων πολιτικής. Για τον λόγο αυτό, απαιτείται η ανάλυση των ζητημάτων αυτών με «υβριδικές» μεθόδους, που αξιοποιούν στοιχεία τόσο των τεχνολογικών όσο και των κοινωνικοοικονομικών προσεγγίσεων. Η Ομάδα 3ΕΡ (Energy and Environmental Economics and Policy) του ΤΕΠΑΚ ασχολείται ερευνητικά με ζητήματα ενεργειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής στην Ευρώπη και την Κύπρο χρησιμοποιώντας διαθεματική προσέγγιση, στο σημείο όπου συναντώνται οι περιβαλλοντικές επιστήμες και οι επιστήμες του μηχανικού με την οικονομική επιστήμη. Πέρα από το ερευνητικό τους ενδιαφέρον, τέτοιες αναλύσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επιστημονικά τεκμηριωμένη υποστήριξη αποφάσεων δημόσιας πολιτικής. Ειδικότερα, η δραστηριότητα της Ομάδας 3ΕΡ εκτείνεται στα εξής αντικείμενα: Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός Βιώσιμες μεταφορές Τεχνικο-οικονομικές αναλύσεις ενεργειακής πολιτικής Καινοτόμες μέθοδοι διαχείρισης υδατικών πόρων Οικονομικές επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών Στο παρόν ενημερωτικό σημείωμα θα παρουσιαστούν οι δραστηριότητες της Ομάδας αναφορικά με θέματα διαχείρισης υδατικών πόρων (τόσο στον οικιακό όσο και στον αγροτικό τομέα), που αποτελεί έναν από τους κατεξοχήν κλάδους όπου απαιτείται πολυθεματική προσέγγιση με τη βοήθεια γνώσεων αγρονομίας, υδρολογίας, γεωγραφίας, διαχειριστικών μεθόδων και οικονομικών. Συγκεκριμένα, οι δράσεις της Ομάδας 3ΕΡ έχουν χωριστεί σε επιμέρους κατηγορίες, καθεμιά από τις οποίες περιγράφεται συνοπτικά παρακάτω. Ειδικά σε ό,τι αφορά τις αναλύσεις χρήσης νερού στον γεωργικό τομέα, τα μοντέλα που αναπτύχθηκαν είναι από τα λεπτομερέστερα που έχουν αναπτυχθεί σε εθνικό επίπεδο σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα.

2 Ι. Η σπανιότητα υδατικών πόρων στον οικιακό τομέα της Κύπρου και η τιμολόγησή της Η εξέλιξη του υδατικού προβλήματος στην Κύπρο κατά τα τελευταία χρόνια έδειξε καθαρά ότι, όταν δεν γίνεται ορθολογική διαχείριση, η σπανιότητα του νερού έχει κόστος απτό και σημαντικό. Η διαχείριση ενός σπάνιου φυσικού πόρου όπως το νερό στην περιοχή της Μεσογείου αποτελεί κατεξοχήν ζήτημα μακροχρόνιου σχεδιασμού. Αυτή η γενικά παραδεκτή αρχή δεν εφαρμόστηκε στην Κύπρο, όπως μαρτυρούν οι εμπειρίες των τελευταίων ετών. Αντί για έγκαιρο προγραμματισμό, οι αρχές υποχρεώθηκαν το 2008 να προχωρήσουν βεβιασμένα σε αισθητές περικοπές της παροχής νερού ύδρευσης και να εισαγάγουν ποσότητες νερού σε πολύ υψηλές τιμές. Επιπλέον επανήλθαν στο προσκήνιο οι σχεδιασμοί για νέες μονάδες αφαλάτωσης, λόγω όμως του επείγοντος χαρακτήρα των ελλείψεων νερού, προωθήθηκαν λύσεις ακριβές. Έχοντας υπόψη τα παραπάνω, η Ομάδα 3ΕΡ προσπάθησε να προσδιορίσει πόσο θα κοστίσει στην κοινωνία η έλλειψη νερού ύδρευσης για την επόμενη εικοσαετία, πώς συγκρίνεται αυτό το κόστος με το κόστος των νέων μονάδων αφαλάτωσης και πώς θα έπρεπε να αλλάξει η τιμολογιακή πολιτική του νερού ώστε να αντανακλάται το κόστος της σπανιότητάς του και να ενθαρρύνονται οι καταναλωτές για εξοικονόμηση. Η έλλειψη επαρκών ποσοτήτων νερού για τον οικιακό, τουριστικό και βιομηχανικό τομέα έχει οικονομικό κόστος, επειδή οι διαθέσιμες ποσότητες νερού δεν μπορούν να ικανοποιήσουν όλη τη ζήτηση. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατά κεφαλή κατανάλωση νερού αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται στο μέλλον, Πίνακας 1: Οικονομικό κόστος ελλείψεων νερού για την περίοδο όπως συνέβη και στο (παρούσα αξία σε εκ. Ευρώ σε τιμές 2009). πρόσφατο παρελθόν, Σενάριο μελλοντικής ζήτησης νερού: "Αισιόδοξο" "Απαισιόδοξο" Χωρίς κλιματική αλλαγή 72,0 204,2 Με κλιματική αλλαγή 87,7 235,7 Αύξηση λόγω κλιματικής αλλαγής 22% 15% υπολογίστηκε το κόστος έλλειψης νερού μέχρι το έτος Τα σχετικά αποτελέσματα φαίνονται στον Πίνακα 1. Το «αισιόδοξο» και το «απαισιόδοξο» σενάριο υποθέτουν αντίστοιχα μικρότερη και μεγαλύτερη αύξηση της κατά κεφαλή ζήτησης νερού μέχρι το Σύμφωνα με το «αισιόδοξο» σενάριο, προκύπτει ότι το κόστος αυτό θα ανέλθει στα 72 εκ. Ευρώ (σε σταθερές τιμές του έτους 2009) αν η ζήτηση αυξηθεί στο μέλλον γρηγορότερα, το κόστος μπορεί να ξεπεράσει τα 200 εκ. Ευρώ. Αν ληφθούν υπόψη και τα αποτελέσματα κλιματικών μοντέλων για την περιοχή της Κύπρου, που προβλέπουν μείωση της μέσης ετήσιας βροχόπτωσης κατά 10% περίπου έως το 2030, το κόστος ελλείψεων νερού μπορεί να είναι 15 22% υψηλότερο λόγω κλιματικής αλλαγής. Η λειψυδρία της περιόδου οδήγησε τις αρμόδιες αρχές σε επείγοντα σχεδιασμό ενός προγράμματος κατασκευής μονάδων αφαλάτωσης, με στόχο όλες οι ανάγκες ύδρευσης να ικανοποιούνται από τις μονάδες αυτές. Με βάση το επίσημο χρονοδιάγραμμα λειτουργίας των νέων μονάδων, και παίρνοντας υπόψη τις συμφωνημένες ποσότητες και τιμές αγοράς αφαλατωμένου νερού από όλα τα νέα εργοστάσια αφαλάτωσης (όπως ίσχυαν την άνοιξη του 2010), η Ομάδα 3ΕΡ υπολόγισε ότι το κόστος από τη λειτουργία των μονάδων αυτών μπορεί να ξεπεράσει τα 400 εκ. Ευρώ (σε τιμές 2009). Συγκρίνοντας αυτό το ποσό με τους υπολογισμούς του Πίνακα 1, γίνεται φανερό ότι η αφαλάτωση στην έκταση που αποφασίστηκε να προωθηθεί από τις αρμόδιες αρχές αποτελεί ακριβή λύση, ακριβότερη από το κόστος του 2

3 προβλήματος έλλειψης νερού το οποίο προσπαθεί να εξαλείψει. Ο υπολογισμός αυτός μάλλον υποεκτιμά το πραγματικό κόστος των μονάδων αφαλάτωσης γιατί δεν παίρνει υπόψη το περιβαλλοντικό κόστος, τόσο λόγω πιθανής περιβαλλοντικής επιβάρυνσης των θαλάσσιων οικοσυστημάτων στις περιοχές των εργοστασίων αφαλάτωσης, όσο και λόγω του κόστους αγοράς επιπλέον δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, εξαιτίας της αυξημένης παραγωγής ηλεκτρισμού που θα διοχετεύεται στις μονάδες αφαλάτωσης. Από την άλλη πλευρά, ο υπολογισμός αυτός παραβλέπει το πιθανό όφελος στη γεωργία και στο περιβάλλον από το γεγονός ότι, λόγω κάλυψης των αναγκών ύδρευσης από αφαλατωμένο νερό, θα παραμείνουν διαθέσιμες μεγαλύτερες ποσότητες νερού για σκοπούς άρδευσης και για εμπλουτισμό των υδροφορέων της Κύπρου. 75 (million cubic metres per year) Unconstrained water consumption Constrained water consumption Water conservation to be achieved through scarcity pricing at 63 cents'2009 per c.m. Average annual water availability Year Εικόνα 1: Προβλεπόμενη εξέλιξη της κατανάλωσης νερού ύδρευσης στην Κύπρο έως το 2030 χωρίς επιπλέον τιμολόγηση λόγω σπανιότητας του νερού (πάνω καμπύλη), και εξοικονομήσεις στην κατανάλωση που είναι εφικτές με κατάλληλη τιμολόγηση (κάτω καμπύλη). Το συμπέρασμα που προκύπτει από τους ανωτέρω υπολογισμούς είναι ότι, με κατάλληλη τιμολόγηση, η κατανάλωση νερού μπορεί να περιοριστεί ώστε αφενός να ικανοποιούνται οι ανάγκες των καταναλωτών και αφετέρου να διαφυλάσσονται υδατικοί πόροι για το μέλλον, χωρίς να πρέπει να καταφύγουμε σε πολύ δαπανηρές λύσεις όπως λ.χ. η κάλυψη όλων των αναγκών της Κύπρου για ύδρευση μέσω αφαλάτωσης. Για τον λόγο αυτό, η Ομάδα 3ΕΡ υπολόγισε ποια θα ήταν η τιμή που πρέπει να προστεθεί στην υπάρχουσα τιμή του νερού ύδρευσης ώστε να λαμβάνεται υπόψη η σπανιότητα, αφενός με τις υπάρχουσες συνθήκες και αφετέρου υπολογισμούς υποθέτοντας μείωση των αποθεμάτων στα φράγματα εξαιτίας σταδιακής μείωσης των βροχοπτώσεων λόγω κλιματικής αλλαγής. Οι υπολογισμοί αυτοί έγιναν με διαφορετική μεθοδολογία από αυτήν που εφάρμοσε το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων προς συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή Οδηγία-Πλαίσιο για τους Υδατικούς Πόρους (EU Water Framework Directive) και οδήγησαν σε υψηλότερες προτεινόμενες τιμές σε σχέση με τους υπολογισμούς των αρχών. Ένα παράδειγμα αυτών των υπολογισμών παρουσιάζεται στην Εικόνα 1. 3

4 Τέτοια αύξηση στην τιμή του νερού θα επιβάρυνε σε κάποιον βαθμό τα νοικοκυριά. Ωστόσο, αντί να επιδοτηθεί η τιμή του νερού για τα φτωχότερα νοικοκυριά ή άλλες κατηγορίες (λ.χ. πολύτεκνοι), θα ήταν προτιμότερο να επιστρέφονται τα αντίστοιχα ποσά στα νοικοκυριά αυτά με τη μορφή επιδόματος. Σε κάθε περίπτωση, δεν συνιστάται να ασκεί το κράτος κοινωνική πολιτική επιδοτώντας τη χρήση ενός σπάνιου φυσικού πόρου όπως το νερό. Τέλος, για να φανεί η αξία του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τη διαχείριση ενός σπάνιου πόρου, η Ομάδα μας υπολόγισε τι θα είχε συμβεί αν κάποιος είχε κάνει τους ίδιους υπολογισμούς δέκα χρόνια νωρίτερα, δηλ. το έτος Με δεδομένες τις τότε ποσότητες αφαλατωμένου νερού, και χρησιμοποιώντας την ίδια πρόβλεψη μελλοντικής ζήτησης νερού όπως και προηγουμένως, προκύπτει πως θα μπορούσαμε να περιορίσουμε την κατανάλωση νερού ύδρευσης χωρίς να απαιτηθούν τόσο πολλές επιπλέον μονάδες αφαλάτωσης μέχρι το 2030, εάν η τιμή του νερού ήδη από το 2000 αυξανόταν κατά ποσό ίσο με το τότε κόστος σπανιότητας, το οποίο θα ήταν μισό από αυτό που υπολογίστηκε το έτος Η διαφορά αυτή στις απαιτούμενες αυξήσεις τιμών δείχνει πόσο επιβαρύνεται οικονομικά η κυπριακή κοινωνία αντιμετωπίζοντας το υδατικό πρόβλημα καθυστερημένα και με επείγοντα μέτρα. Η τιμολόγηση των σπάνιων φυσικών πόρων με τρόπο ώστε στις τιμές τους να αντανακλάται και το κόστος σπανιότητάς τους είναι μια διεθνώς αποδεκτή πρακτική, η οποία αφενός ενθαρρύνει την εξοικονόμηση και αφετέρου προσφέρει στο κράτος πόρους που μπορούν να διατεθούν για τη χρηματοδότηση άλλων δράσεων εξοικονόμησης, λ.χ. για έργα μείωσης των διαρροών στα δίκτυα υδροδότησης, για επιδοτήσεις αγοράς συσκευών χαμηλής κατανάλωσης νερού κλπ. Ειδικά σε περιόδους δημοσιονομικής στενότητας, περιβαλλοντικοί «φόροι» αυτού του είδους είναι πιο αποτελεσματικοί από αυξήσεις στη γενική φορολογία. ΙΙ. Οικονομετρική ανάλυση της ζήτησης νερού ύδρευσης Η ανάλυση που αναφέρθηκε παραπάνω προϋποθέτει ότι αλλαγές στην τιμή του νερού ύδρευσης επηρεάζουν τη ζήτηση, διαφορετικά οποιαδήποτε τιμολόγηση δεν θα είναι σε θέση να επιφέρει εξοικονομήσεις στην κατανάλωση νερού. Παρόλο ότι υπάρχουν πολλές εμπειρικές μελέτες στη διεθνή βιβλιογραφία που δείχνουν ότι πράγματι οι τιμές επηρεάζουν τη ζήτηση νερού, κρίθηκε απαραίτητο να διενεργηθεί αντίστοιχη ανάλυση στην Κύπρο. Για τον σκοπό αυτό, η Ομάδα 3ΕΡ συνέλεξε λεπτομερή δεδομένα από τα Συμβούλια Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας, Λεμεσού και Λάρνακας σχετικά με την εποχιακή κατανάλωση νερού την τελευταία 30ετία, τα τέλη νερού (πάγια και μεταβλητά) που εφαρμόζονταν ανά πόλη κάθε περίοδο, τα έσοδα και τις δαπάνες κάθε Συμβουλίου, καθώς και μετεωρολογικά και μακροοικονομικά δεδομένα από άλλες υπηρεσίες, και κατέστρωσε μοντέλο ζήτησης των νοικοκυριών για νερό ύδρευσης το οποίο εκτιμήθηκε με κατάλληλες οικονομετρικές μεθόδους. Ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, προέκυψε ότι η ελαστικότητα της ζήτησης νερού ως προς την τιμή του είναι περίπου 0,25 (δηλαδή διπλασιασμός της τιμής του νερού οδηγεί μακροχρόνια σε μείωση της ζήτησης νερού κατά 25%) τιμή σύμφωνη με όσα δείχνει η διεθνής βιβλιογραφία για αντίστοιχες χώρες. Το αποτέλεσμα αυτό δείχνει ότι οι ανωτέρω υπολογισμοί του κόστους σπανιότητας και της απαιτούμενης τιμολόγησης του νερού βρίσκονται πολύ κοντά στην πραγματικότητα. Οι καταναλωτές αντιδρούν σε οικονομικά κίνητρα ή αντικίνητρα και προσαρμόζουν σταδιακά τη συμπεριφορά τους έτσι ώστε να εξοικονομήσουν νερό, κάτι που εξοικονομεί και χρήματα για τους ίδιους. 4

5 ΙΙΙ. Ζήτηση νερού στον αγροτικό τομέα και επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής H φυτική παραγωγή στην Κύπρο περιορίζεται λόγω του ιδιαίτερα μεταβλητού κλίματος, της χαμηλής βροχόπτωσης και των υψηλών θερμοκρασιών. Επιπρόσθετα, η παγκόσμια κλιματική αλλαγή και οι πολιτικές που προσβλέπουν στην αειφόρο διαχείριση των υδατικών πόρων αναμένεται να επιφέρουν μείωση στην προσφορά του νερού άρδευσης. Με αρχική χρηματοδότηση από το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, και σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Κύπρου και τη Μετεωρολογική Υπηρεσία, η Ομάδα 3ΕΡ ανέλυσε τις υδατικές ανάγκες της κυπριακής γεωργίας σε μεγάλη λεπτομέρεια. Στόχοι ήταν: (α) η αποτίμηση της διαχρονικής εξέλιξης των κλιματικών παραμέτρων κατά τη διάρκεια των τελευταίων 30 ετών, (β) η εκτίμηση της επίδρασης της μεταβλητότητας του κλίματος σε σχέση με τις αλλαγές στη χρήση γεωργικής γης, στην παραγωγή και στη ζήτηση νερού άρδευσης και (γ) η εκτίμηση των επιπτώσεων στη φυτική παράγωγη για τα επτά επόμενα έτη της τρέχουσας δεκαετίας (2013/ /20), σύμφωνα με πιθανά σενάρια κλιματικής αλλαγής και μειωμένης παροχής νερού άρδευσης. Εικόνα 2: Χάρτης με τις τοποθεσίες των μετεωρολογικών και βροχομετρικών σταθμών Κύπρου, που χρησιμοποιήθηκαν στο πλαίσιο της μελέτης. Από κάθε σταθμό, χρησιμοποιήθηκαν ημερήσια δεδομένα για ολόκληρη την περίοδο Ιανουαρίου 1980-Δεκεμβρίου Στον χάρτη φαίνονται επίσης τα όρια των κοινοτήτων της ελεύθερης Κύπρου και οι καλλιεργήσιμες γεωργικές εκτάσεις. Για τους σκοπούς της μελέτης, αναπτύχθηκε ένα ημερήσιο μοντέλο εκτίμησης του ισοζυγίου του εδαφικού νερού, το οποίο αναφέρεται ως μοντέλο Green-Blue και βασίζεται στη μεθοδολογία διπλών φυτικών συντελεστών του Παγκοσμίου Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO). Το μοντέλο υπολογίζει τη χρήση εδαφικού νερού στις καλλιέργειες το οποίο προέρχεται τόσο από τη βροχόπτωση (πράσινο νερό) όσο και από την άρδευση (μπλε νερό). Έγινε μια εκτεταμένη προσπάθεια συλλογής στοιχείων. Χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα που 5

6 ήταν διαθέσιμα από τις Αγροτικές Στατιστικές και τις Γεωργικές Απογραφές και αφορούν την έκταση και φυτική παραγωγή των τελευταίων 30 ετών (1979/ /09), για 87 καλλιέργειες σε 431 κοινότητες της Κύπρου. Για την προσομοίωση των μελλοντικών σεναρίων χρησιμοποιήθηκαν οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις που ήταν εγγεγραμμένες στον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ) το Χρησιμοποιήθηκαν επίσης ημερήσια κλιματικά δεδομένα από 34 μετεωρολογικούς και 70 βροχομετρικούς σταθμούς για τον υπολογισμό του ισοζυγίου του εδαφικού νερού βλ. Εικόνα 2. Για την προσομοίωση των κλιματικών αλλαγών, αναπτύχθηκαν δύο σενάρια: (1) σενάριο χειρότερης περίπτωσης, το οποίο χαρακτηρίζεται από τα καταγεγραμμένα κλιματικά δεδομένα των επτά ξηρών ετών της περιόδου 1980/ /09 και (2) σενάριο μέσων κλιματικών συνθηκών, που αποτελείται από τρία ξηρά, δύο μέσα και δύο βροχερά έτη, με το καθένα να χαρακτηρίζεται από την υψηλότερη τιμή εξατμισοδιαπνοής στην κατηγορία του. Και στα δύο σενάρια, η ζήτηση αρδεύσιμου νερού περιορίστηκε στις ποσότητες που προτείνει το Σχέδιο Διαχείρισης Λεκάνης Απορροής που υιοθέτησε πρόσφατα το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, το οποίο συνιστά 25% μείωση όλων των αρδεύσιμων εκτάσεων που ήταν εγγεγραμμένες στον ΚΟΑΠ το Ως αποτέλεσμα των υπολογισμών, η συνολική ετήσια παραγωγή για την περίοδο 2013/ /20 μειώνεται κατά μέσο όρο 41% υπό το σενάριο 1 και 43% υπό το σενάριο 2, σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 1980/ /09. Στην υποθετική περίπτωση που οι τιμές των προϊόντων παραμείνουν στα ίδια επίπεδα με αυτές του πρόσφατου παρελθόντος, και εφόσον δεν υπάρξουν προσαρμογές εκ μέρους των γεωργών, η μείωση της παραγωγής αναμένεται να επιφέρει σωρευτικό κόστος που μπορεί να ξεπεράσει τα 500 εκ. ευρώ κατά την οκταετία Τα αποτελέσματα αυτά υποδεικνύουν ότι στο εγγύς μέλλον, οι πολιτικές διαχείρισης υδατικών πόρων θα είναι κρίσιμες για τη γεωργία. Ταυτόχρονα, δεδομένου ότι η ανάλυση των αποτελεσμάτων του μοντέλου κατέδειξε σημαντική διακύμανση στη χρήση νερού ανά έτος, τόσο ανάμεσα στις καλλιέργειες όσο και στις κοινότητες της Κύπρου, προκύπτει το σαφές συμπέρασμα ότι υπάρχουν πολλαπλές δυνατότητες προσαρμογής της Κυπριακή γεωργίας στις επερχόμενες κλιματικές αλλαγές, αρκεί να αναλυθούν προσεκτικά και συστηματικά. ΙV. Χωρική και χρονική ανάλυση της χρήσης υδάτων για γεωργικούς σκοπούς ανά πηγή Με χρηματοδότηση από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας στο πλαίσιο του «Βραβείου Έρευνας Νίκος Συμεωνίδης 2009» της «Δέσμης Προγραμμάτων », το μοντέλο Green-Blue που αναφέρθηκε παραπάνω τροποποιήθηκε έτσι ώστε να εστιάζει στη περίοδο Αρχικός στόχος του έργου ήταν η λεπτομερής ποσοτικοποίηση της ζήτησης νερού άρδευσης ανά έτος, καλλιέργεια, κοινότητα και είδος νερού. Μια τέτοια ανάλυση μας δίνει τη δυνατότητα να καταγράψουμε τη χωρική και χρονική διακύμανση στη ζήτηση τόσο του μπλε όσο και του πράσινου νερού, ως αποτέλεσμα της μεταβλητότητας του κλίματος αλλά και της διαφοροποίησης στη χρήση γεωργικής γης. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τις παρεχόμενες ποσότητες νερού άρδευσης από τα Κυβερνητικά Υδατικά Έργα ανά χρονιά, υπολογίστηκε η ετήσια ζήτηση υπόγειου νερού από ιδιωτικές γεωτρήσεις ανά περιοχή, καθώς και το συνολικό ετήσιο επίπεδο υπεράντλησης. 6

7 Τα αποτελέσματα του μοντέλου καταδεικνύουν ότι, κατά μέσο όρο, από τις συνολικές ποσότητες νερού που χρησιμοποιούνται στις γεωργικές καλλιέργειες, το 62% αποδίδεται στη χρήση πράσινου νερού και το υπόλοιπο 38% στη ζήτηση του μπλε νερού. Όπως φαίνεται στην Εικόνα 3, η μεταβλητότητα της βροχόπτωσης κατά την περίοδο αναφοράς είχε ως αποτέλεσμα τη μεγάλη διακύμανση στη χρήση του πράσινου νερού από 441 εκατομμύρια κυβικά μέτρα το έτος 2003 έως μόλις 169 εκ. κ.μ. το 2008 ως αποτέλεσμα της μεγάλης ανομβρίας που παρατηρήθηκε κατά τη χρονιά εκείνη. Κατά μέσο όρο, οι καλλιέργειες που «αξιοποιούν» περισσότερο το βρόχινο νερό ήταν τα δημητριακά (40%), οι κτηνοτροφικές καλλιέργειες (19%) και τα αμπέλια (15%). Σε ό,τι αφορά τη ζήτηση του μπλε νερού, τα εσπεριδοειδή (28%) και τα λοιπά φρούτα (21%) ήταν οι καλλιέργειες με την υψηλότερη ζήτηση κατά μέσο όρο. Εικόνα 3: Διαχρονική εξέλιξη της βροχόπτωσης (μπλε καμπύλη) και της χρήσης πράσινου και μπλε νερού στις γεωργικές καλλιέργειες της Κύπρου, Περαιτέρω ανάλυση καταδεικνύει ότι κατά μέσο όρο το 80% της συνολικής ετήσιας ζήτησης νερού άρδευσης προέρχεται από την άντληση υπόγειου νερού. Συγκρίνοντας τη ζήτηση με την απαιτούμενη ποσότητα άντλησης για να επιτυγχάνεται αειφόρος χρήση των υπόγειων υδάτων της Κύπρου, σύμφωνα με τη Μελέτη Υδατικής Πολιτικής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, προκύπτει το συμπέρασμα ότι κατά μέσο όρο υπεραντλούνται 44 εκ. κ.μ. μπλε νερού ανά έτος. Όπως φαίνεται στα δεξιά της Εικόνας 4, η χαμηλότερη συνεισφορά του υπόγειου νερού στη συνολική ζήτηση μπλε νερού (67%) παρατηρήθηκε το 2003, όπου σημαντικές ποσότητες νερού άρδευσης παραχωρήθηκαν από φράγματα (30%) και μονάδες τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων (3%). Στον αντίποδα, η χαμηλή προσφορά από αυτές τις πηγές το 2008, είχε ως αποτέλεσμα την εξάρτηση της ζήτησης κατά 92% από υπόγεια νερά. 7

8 Εικόνα 4: Αριστερά, η ετήσια χρήση υπόγειου νερού ανά κοινότητα της ελεύθερης Κύπρου σε μια υγρή (2003) και μια ξηρή (2008) χρονιά του πρόσφατου παρελθόντος. Δεξιά, η διαχρονική εξέλιξη της ετήσιας ζήτησης νερού άρδευσης ανά πηγή φράγματα, ανακυκλωμένο νερό και υπόγεια ύδατα. V. Το υδατικό αποτύπωμα της Κύπρου Το υδατικό αποτύπωμα είναι ένας σχετικά νέος δείκτης κατανάλωσης νερού, που εξετάζει τόσο την άμεση όσο και την έμμεση χρήση νερού. Με απλά λόγια, ορίζεται ως ο συνολικός όγκος νερού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή των αγαθών που καταναλώνονται από τον πληθυσμό μιας χώρας. Ο υπολογισμός του υδατικού αποτυπώματος μιας χώρας απαιτεί την ποσοτικοποίηση των εισροών και εκροών «εικονικού νερού», αφού πολλά από τα προϊόντα που καταναλώνονται σε μια χώρα προέρχονται από εισαγωγές, και άρα από χρήση νερού εκτός των συνόρων της. Η ολιστική εικόνα που προσδίδει το υδατικό αποτύπωμα στην κατανάλωση νερού, επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση των ανθρώπινων επιπτώσεων στα υδατικά συστήματα και μπορεί να αξιοποιηθεί ως ένα ισχυρό εργαλείο για τη χάραξη στρατηγικής και την εφαρμογή αειφόρου υδατικής πολιτικής, ειδικά για χώρες με σοβαρά προβλήματα σπανιότητας υδατικών πόρων όπως η Κύπρος. Ο υπολογισμός του υδατικού αποτυπώματος της Κύπρου εστιάστηκε στον τομέα της Γεωργίας, που αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή νερού, για την περίοδο Βασικοί στόχοι της έρευνας ήταν: (α) η ποσοτικοποίηση εισροών και εκροών εικονικού νερού στην Κύπρο ως αποτέλεσμα της εμπορίας γεωργικών προϊόντων, (β) ο υπολογισμός του συνολικού αποτυπώματος ανά έτος, και (γ) η κατανομή του αποτυπώματος με βάση την τελική χρήση. Για τα προϊόντα που παράγονται και εξάγονται από την Κύπρο, χρησιμοποιήθηκαν τα αποτελέσματα του μοντέλου Green-Blue που προαναφέρθηκε, ενώ για τα προϊόντα που 8

9 παράγονται σε τρίτες χώρες και εισάγονται στην Κύπρο, χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από παγκόσμια αγρο-κλιματικά μοντέλα υψηλής χωρικής ανάλυσης. Τα αποτελέσματα της μελέτης (βλ. Εικόνα 5) καταδεικνύουν ότι, κατά μέσο όρο, το συνολικό υδατικό αποτύπωμα της Κύπρου ανέρχεται στα 1910 εκ. κ.μ., εκ των οποίων το 88% αφορά πράσινο νερό και το υπόλοιπο 12% μπλε νερό. Επιπλέον, από την ανάλυση των αποτελεσμάτων προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι κατά μέσο όρο: 79% του συνολικού υδατικού αποτυπώματος προέρχεται από εισαγόμενα προϊόντα, ενώ το 21% από χρήση νερού εντός συνόρων, 84% του συνολικού διαθέσιμου πράσινου νερού (1675 εκ. κ.μ.), είναι εισαγόμενο, το μεγαλύτερο ποσοστό του διαθέσιμου πράσινου νερού (61%) χρησιμοποιείται στην κτηνοτροφία (παραγωγή ζωοτροφών), η Κύπρος εξάγει το 30% της ποσότητας μπλε νερού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή εγχώριων γεωργικών προϊόντων, που ισοδυναμεί με 57 εκ. κ.μ. νερού ανά έτος. Γενικά, η μεγάλη ζήτηση κτηνοτροφικών προϊόντων, όπως κρέας και γαλακτοκομικά, είναι η κύρια αιτία για το μεγάλο εξωτερικό υδατικό αποτύπωμα της Κύπρου, αφού οι πρώτες ύλες για τις ζωοτροφές που μεταποιούνται στην Κύπρο είναι εισαγόμενες και εξαρτώνται κυρίως από τη χρήση πράσινου νερού. Το σημαντικότερο ίσως αποτέλεσμα που πρέπει να προβληματίσει, είναι η μεγάλη ποσότητα εξαγόμενου μπλε νερού, αν λάβει κανείς υπόψη το πρόβλημα της λειψυδρίας και τις πιέσεις που δέχονται τα υδατικά συστήματα της Κύπρου. Εικόνα 5: Συνολικό μέσο υδατικό αποτύπωμα της Κύπρου για την περίοδο , ανά είδος νερού (πράσινο από βροχόπτωση μπλε από άρδευση) και τελική χρήση. 9

10 VΙ. Ανάπτυξη μοντέλου βέλτιστης διαχείρισης του νερού στη γεωργία Με δεδομένη τη μελλοντικά αυξημένη σπανιότητα υδατικών πόρων, καθίσταται αναγκαίος ο προσεκτικός σχεδιασμός του γεωργικού τομέα της Κύπρου. Με βάση τις εμπειρίες και τα αγρονομικά-υδρολογικά μοντέλα που περιγράφηκαν στις προηγούμενες παραγράφους, η Ομάδα 3ΕΡ κατέστρωσε μαθηματικό μοντέλο για τη βέλτιστη κατανομή υδατικών πόρων στη γεωργία, με στόχο τη μεγιστοποίηση της προστιθέμενης αξίας του αγροτικού τομέα της Κύπρου με δεδομένους τους υφιστάμενους περιβαλλοντικούς και οικονομικούς περιορισμούς. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας στο πλαίσιο του «Βραβείου Έρευνας Νίκος Συμεωνίδης» της «Δέσμης Προγραμμάτων ». Τα αποτελέσματα του έργου θα παρουσιαστούν τον Νοέμβριο 2012 σε ειδική ημερίδα. Με το μοντέλο αυτό είναι δυνατός ο προσδιορισμός του καλύτερου δυνατού «μίγματος» αγροτικής παραγωγής στη χώρα, σήμερα και στο μέλλον, υπό πολλά εναλλακτικά σενάρια, π.χ. για υδρολογικά καλύτερα ή χειρότερα έτη, υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής και αυξημένης ξηρασίας, με διαφορετικά επίπεδα τιμών αγροτικών προϊόντων και διαφορετικές γεωργικές επιδοτήσεις ανά προϊόν, με διαφορετικές συνθήκες διαθεσιμότητας υπόγειων υδάτων και ανακυκλωμένου νερού κλπ. Δημοσιεύσεις της Ομάδας 3ΕΡ σε Θέματα Υδατικών Πόρων την Τελευταία Πενταετία Σε διεθνή περιοδικά, επιθεωρήσεις πολιτικής και εκδοτικές σειρές: Polycarpou, A. and Zachariadis, T., An Econometric Analysis of Residential Water Demand in Cyprus. Water Resources Management (forthcoming), x Zoumides, C., Bruggeman, A. and Zachariadis, T., Global versus local water footprint assessment: the case of Cyprus. Value of Water Research Report Series, UNESCO-IHE Institute for Water Education, Delft, The Netherlands, October Research-Report-Series. Zoumides, C., Bruggeman, A., Zachariadis, T. and Pashiardis, S., Temporal and spatial analysis of green and blue water use and groundwater exploitation for crop production in Cyprus. Submitted to Water Resources Management, under revise-and-resubmit status (October 2012). Bruggeman, A., Zoumides, C., Pashiardis, S., Hadjinicolaou, P., Lange, M.A. and Zachariadis, T., Effect of climate variability and climate change on crop production and water resources in Cyprus. Final Report, July Zachariadis, T., Residential Water Scarcity in Cyprus: Impact of Climate Change and Policy Options. Water Vol. 2, pp (2010). Zoumides, C. and Zachariadis, T., Irrigation Water Pricing in Southern Europe and Cyprus: The effects of the EU Common Agricultural Policy and the Water Framework Directive. Cyprus Economic Policy Review, Vol. 3(1): (2009). 10

11 Zoumides, C. and Bruggeman, A., Temporal and spatial analysis of blue and green water demand for crop production in Cyprus. Report for the Water Framework Directive Public Consultation, November Σε διεθνή συνέδρια: Bruggeman, A., Zoumides, C., Pashiardis, S. and Lange, A. M. (2012). Green or blue water? The importance of soils. 8th International Symposium Agro Environ 1-4 May 2012, Wageningen, The Netherlands. Bruggeman, A. and Zoumides, C. (2011). Can groundwater supply match irrigation water demand in Mediterranean environments? EGU General Assembly 2011, Geophysical Research Abstracts 13, EGU Zoumides C., Bruggeman A. and Zachariadis T., Global versus local water footprint assessment: the agricultural production and consumption water footprint of Cyprus. Planet Under Pressure Conference, London, UK, March Zoumides C., Bruggeman A. and Zachariadis T., The Water Footprint of Crop Production in Cyprus. World Water Week, Stockholm, Sweden, September Zoumides C. and Zachariadis T., The Water Footprint of Crop Production in Cyprus. Global Footprint Forum, Colle di Val d Elsa (University of Sienna), Italy, June Zoumides C. and Zachariadis T., Issues in implementing new water management policies in a semi-arid island state An overview and proposed policy reforms in Cyprus. Proceedings of the Tenth Annual Global Conference on Environmental Taxation Water Management and Climate Change, Lisbon, Portugal, September Προσκεκλημένες Διαλέξεις-Παρουσιάσεις για Υδατικά Θέματα στην Κύπρο: Ελεγκτική Υπηρεσία, Τμήμα Περιβάλλοντος, Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λεμεσού Για περισσότερες πληροφορίες: Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Ζαχαριάδης Ομάδα Ενεργειακής και Περιβαλλοντικής Οικονομίας και Πολιτικής Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Τ.Θ , 3603 Λεμεσός, Κύπρος Τηλ , Φαξ

12 Water footprint estimations and virtual water trade flow per crop group in Cyprus for the period Crop Group Virtual Water Production Export Import Re-Exports (Mm 3) Avg. Max Min Avg. Max Min Avg. Max Min Avg. Max Min Cereals Starchy Roots Sugar crops Pulses Nuts Oil crops Vegetables Blue Water Fruits Fibres Spices Fodder crops Stimulants Tobacco, rubber and other crops Vegetable oils Beverages Total Cereals Starchy Roots Sugar crops Pulses Nuts Oil crops Vegetables Green Water Fruits Fibres Spices Fodder crops Stimulants Tobacco, rubber and other crops Vegetable oils Beverages Total Prepared by Christos Zoumides and Theodoros Zachariadis, Cyprus University of Technology, November 2012 Reproduction is permitted with due acknowledgement

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

Η ΣΥΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΣΥΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πεδίον

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣΒΟΛΟΥ (Δ.Ε.Υ.Α.Μ.Β.).) ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΜΝΗΝΑΚΗΣ Δ/ΝΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων Από την Οδηγία 2000/60 στη διαχείριση σε επίπεδο υδατικής λεκάνης Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Αντιδήμαρχος Θέρμης Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» http://www.hydromentor.uth.gr/ Συντονιστής: Αθανάσιος Λουκάς, Καθηγητής Επιστ. Υπεύθυνος: Νικήτας Μυλόπουλος, Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Υδρολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση κόστους και τιμολόγηση νερού στα πλαίσια της Οδηγίας 2000/60

Ανάκτηση κόστους και τιμολόγηση νερού στα πλαίσια της Οδηγίας 2000/60 Περίληψη Ανάκτηση κόστους και τιμολόγηση νερού στα πλαίσια της Οδηγίας 2000/60 Δ. Βοϊβόντας *, Δ. Ασημακόπουλος ** * Δρ. Χημικός Μηχανικός, ** Αν. Καθηγητής ΕΜΠ Η ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΤΠΑ 2000-06 ΚΡΗΤΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ CRINNO ΔΡΑΣΗ BEWARE ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Αναστασία Σκανδαλάκη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάπτυξη των Σχεδίων ιαχείρισης. Μαθήματα και Εμπειρίες από τη ιαδικασία της ημόσιας Συμμετοχής. Παναγιώτα Χατζηγεωργίου Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων

Η Ανάπτυξη των Σχεδίων ιαχείρισης. Μαθήματα και Εμπειρίες από τη ιαδικασία της ημόσιας Συμμετοχής. Παναγιώτα Χατζηγεωργίου Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων Θεσμικά και Οικονομικά Μέσα για την Ολοκληρωμένη ιαχείριση Υδατικών Πόρων στην περιοχή της Μεσογείου Η Ανάπτυξη των Σχεδίων ιαχείρισης για τα Νερά στην Κύπρο - Μαθήματα και Εμπειρίες από τη ιαδικασία της

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραμμα i adapt

Το πρόγραμμα i adapt Ένα πρόγραμμα της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Το πρόγραμμα i adapt Πιλοτικό πρόγραμμα νέων τεχνολογιών για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Μαρία Μιμίκου Ημερίδα: «i adapt

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραμμα i adapt

Το πρόγραμμα i adapt Ένα πρόγραμμα της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Το πρόγραμμα i adapt Πιλοτικό πρόγραμμα νέων τεχνολογιών για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Χρήστος Μακρόπουλος Ημερίδα: «i

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών - Cyprus Energy Agency - 7 ο Πρόγραμμα Πλαίσιο Για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 2007-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΗΣ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙ ΑΣ STUDY FOR THE WATER BALANCE OF TRICHONIS LAKE CATCHMENT

ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΗΣ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙ ΑΣ STUDY FOR THE WATER BALANCE OF TRICHONIS LAKE CATCHMENT ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ EUROPEAN COMMISSION DIRECTORATE GENERAL - ENVIRONMENT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE-ΦΥΣΗ 99 PROGRAMME LIFE-NATURE 99 ΕΡΓΟ: ΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΒΕΣΤΟΥΧΩΝ ΒΑΛΤΩΝ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Ρευστομηχανική

Περιβαλλοντική Ρευστομηχανική Προπτυχιακό Πρόγραμμα Πολιτικών Μηχανικών & Μηχανικών Περιβάλλοντος Μεταπτυχιακά Προγράμματα Μηχανική Περιβάλλοντος Διατμηματικό Πρόγραμμα: Ενεργειακές Τεχνολογίες & Αειφόρος Σχεδιασμός Ερευνητικές Οντότητες:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ Γεωργία Νέα ΚΑΠ: -εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων «Πολλαπλή Συμμόρφωση»

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο για την Εφαρµογή Ολοκληρωµένης ιαχείρισης των Υδάτινων Πόρων: Η Οικονοµική ιάσταση

Εγχειρίδιο για την Εφαρµογή Ολοκληρωµένης ιαχείρισης των Υδάτινων Πόρων: Η Οικονοµική ιάσταση Εγχειρίδιο για την Εφαρµογή Ολοκληρωµένης ιαχείρισης των Υδάτινων Πόρων: Η Οικονοµική ιάσταση Εισαγωγή Οι υδάτινοι πόροι για ανθρώπινη κατανάλωση, γεωργική παραγωγή και περιβαλλοντικές ανάγκες είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Προοπτικές και Προκλήσεις του 21 ου αιώνα Χαράλαμπος Ν. Χαραλάμπους Προϊστάμενος Τεχνικών Υπηρεσιών Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λεμεσού Και Πνεύμα Θεού εφέρετο επί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Θεοφίλου Μάριος, Πασιαρδής Στέλιος Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου, Τομέας Κλιματολογίας και Εφαρμογών Μετεωρολογίας Δρ. Σεργίδου Δέσποινα, Καταφιλιώτου Μάρθα Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα

Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα AGROSTRAT Ημερίδα, 20 Σεπτεμβρίου 2014, Αίγινα Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα Καθ. Κ. Κομνίτσας Δρ. Γ. Μπάρτζας

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΤΗΛΕΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΦΥΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΤΗΛΕΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΦΥΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΤΗΛΕΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΦΥΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μορόπουλος Intell Business Consulting Ανδρέα Μεταξά 13-15 Αθήνα 106 81 nmoropou@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού στο Πλαίσιο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ Ειδικός Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη συστήματος με τη συνδυασμένη χρήση συστημάτων επικοινωνίας και διαστημικών εικόνων για ενημέρωση των γεωργών σε θέματα άρδευσης

Ανάπτυξη συστήματος με τη συνδυασμένη χρήση συστημάτων επικοινωνίας και διαστημικών εικόνων για ενημέρωση των γεωργών σε θέματα άρδευσης Ανάπτυξη συστήματος με τη συνδυασμένη χρήση συστημάτων επικοινωνίας και διαστημικών εικόνων για ενημέρωση των γεωργών σε θέματα άρδευσης Σκεύη Πέρδικου Frederick Research Centre Το έργο είναι χρηματοδοτημένο

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 Έκδοση 01 9/1/2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος:

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΕΞΑΜΗΝΟ Δ 1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: 4 Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO-4011 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών: 5 3 2 Διδακτικές Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλάσσιων Έργων Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης Φεβρουάριος 2002 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης

Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Ερευνητικό Πρόγραμμα FIGARO Παρουσίαση Προγράμματος Άρδευσης Ακριβείας - Πείραμα Εφαρμογής στο Μαγικό Ξάνθης Γεώργιος Συλαίος Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνική Σχολή - Ξάνθη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Γιώργου Τσακίρη Καθηγητή Ε.Μ.Π.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Γιώργου Τσακίρη Καθηγητή Ε.Μ.Π. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Γιώργου Τσακίρη Καθηγητή Ε.Μ.Π. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Υδατικών Πόρων (Integrated water resources management)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 9 Ιουνίου 2008

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 6ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Ελληνική πιλοτική δράση στο πλαίσιο του έργου EU.WATER: Εφαρμογή ενός Συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Λίττη ΛΔΚ ΕΠΕ Άνδρος 2008

Εύη Λίττη ΛΔΚ ΕΠΕ Άνδρος 2008 ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Εύη Λίττη ΛΔΚ ΕΠΕ Άνδρος 2008 Περιεχόμενα Παρουσίασης Α. Γενικά Στοιχεία Β. Υφιστάμενη κατάσταση υδατικών πόρων Γ. Ανάπτυξη συστημάτων και εργαλείων διαχείρισης Υδατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική

Η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική Η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική Κέντρο Ευρωπαϊκής Πληροφόρησης Καλαμάτα, 2 Φεβρουαρίου 2014 Τάσος Χανιώτης Διευθυντής Οικονομικών αναλύσεων, προοπτικών και αξιολογήσεων ΓΔ Γεωργίας και Ανάπτυξης Υπαίθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Οι υδατικοί πόροι αποτελούν βασική παράμετρο της αναπτυξιακής διαδικασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ

Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ Πράσινο Εστιατόριο είναι εκείνη η επιχείρηση εστίασης που σταδιακά μειώνει το ανθρακικό της αποτύπωμα βάσει ενός βιώσιμου σχεδίου εξέλιξης και στη συνέχεια,

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύμφωνο των Δημάρχων Δήμος Λευκωσίας. Σάββας Βλάχος Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών 07/03/2014 Κοινότητα Λυθροδόντα

Το Σύμφωνο των Δημάρχων Δήμος Λευκωσίας. Σάββας Βλάχος Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών 07/03/2014 Κοινότητα Λυθροδόντα Το Σύμφωνο των Δημάρχων Δήμος Λευκωσίας Σάββας Βλάχος Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών 07/03/2014 Κοινότητα Λυθροδόντα Πρόοδος Εργασιών ΣΔΒΕ Λευκωσίας 1. Υπογραφή του Συμφώνου 8/10/2013 2. Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των προηγμένων βιοκαυσίμων στην ενεργειακή και κλιματική στρατηγική της Ευρωπαικής Ένωσης Κυριάκος Μανιάτης PhD

Ο ρόλος των προηγμένων βιοκαυσίμων στην ενεργειακή και κλιματική στρατηγική της Ευρωπαικής Ένωσης Κυριάκος Μανιάτης PhD Ο ρόλος των προηγμένων βιοκαυσίμων στην ενεργειακή και κλιματική στρατηγική της Ευρωπαικής Ένωσης Κυριάκος Μανιάτης PhD Τομέας Νέων Ενεργειακών Τεχνολογιών, Καινοτομίας και Καθαρού Άνθρακα, Γενική Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων

Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων Μοντελοποίηση και Τεχνικοοικονομική Ανάλυση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Βιοκαυσίμων Αιμ. Κονδύλη, Ι. Κ. Καλδέλλης, Χρ. Παπαποστόλου ΤΕΙ Πειραιά, Τμήμα Μηχανολογίας Απρίλιος 2007 Στόχοι της εργασίας Η τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία τηςμελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ

ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ Πόσο πραγματικά κοστίζει στην ελληνική οικονομία και κοινωνία η χρήση του λιγνίτη για την παραγωγή ενέργειας; Η κυριαρχία του λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας μας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμησης Ενέργειας

Εξοικονόμησης Ενέργειας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Πράσινη Επιχειρηματικότητα στον τομέα της Ενέργειας Γ. Βουγιουκλάκης Υπ. Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς ΚΑΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία της μελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ: ΕΥΛΟΓΙΑ Ή ΚΑΤΑΡΑ Μάθαμε τη λέξη αφαλάτωση όταν η Κυπριακή κυβέρνηση έκανε αγωνιώδεις προσπάθειες για εξεύρεση υδάτινων πόρων.

ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ: ΕΥΛΟΓΙΑ Ή ΚΑΤΑΡΑ Μάθαμε τη λέξη αφαλάτωση όταν η Κυπριακή κυβέρνηση έκανε αγωνιώδεις προσπάθειες για εξεύρεση υδάτινων πόρων. ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ: ΕΥΛΟΓΙΑ Ή ΚΑΤΑΡΑ Μάθαμε τη λέξη αφαλάτωση όταν η Κυπριακή κυβέρνηση έκανε αγωνιώδεις προσπάθειες για εξεύρεση υδάτινων πόρων. Ήρθε σαν η πιο σύγχρονη λύση χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ και ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ

ΥΔΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ και ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΥΔΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ και ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Διαλέξεις σε Καθηγητές Οικιακής Οικονομίας Μέση Εκπαίδευση Μαρία Ματθοπούλου - Ποστεκκή Εκτελεστικός Μηχανικός Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ) mpostekki@wdd.moa.gov.cy

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές της Αγροτικής Οικονομίας του Ν. Αιτωλοακαρνανίας υπό το πρίσμα των πρόσφατων κρίσεων στις Διεθνείς Αγορές Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων

Προοπτικές της Αγροτικής Οικονομίας του Ν. Αιτωλοακαρνανίας υπό το πρίσμα των πρόσφατων κρίσεων στις Διεθνείς Αγορές Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων Προοπτικές της Αγροτικής Οικονομίας του Ν. Αιτωλοακαρνανίας υπό το πρίσμα των πρόσφατων κρίσεων στις Διεθνείς Αγορές Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων Παράγοντες που επηρεάζουν την διαμόρφωση των διεθνών

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα για το νερό στο Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών

Ημερίδα για το νερό στο Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών Flashnews.gr - Ημερίδα για το νερό στο Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπ... http://www.flashnews.gr/page.ashx?pid=3&aid=98597&cid=299 1 of 1 17/7/2013 1:11 μμ ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ» ΚΡΗΤΗ» ΧΑΝΙΑ Σάββατο, 03 Νοεμβρίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο 6 Τα Οικονομικά 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο Τα οικονομικά του Δημόσιου Τομέα ρυθμίζονται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό κάθε έτους, στον οποίο προβλέπονται τα έσοδα από την φορολογία και υπολογίζονται τα ποσά

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις εργασίας στα φωτοβολταϊκά

Θέσεις εργασίας στα φωτοβολταϊκά Θέσεις εργασίας στα φωτοβολταϊκά Δρ. Σωτήρης Καπέλλος Γ.Γραμματέας / Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών Εκδήλωση People in Crisis, ΕΒΕΑ 10 Δεκεμβρίου 2012 Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Ο ΣΕΦ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Πρακτικός Οδηγός Πώς να σχεδιάσετε ένα πολυταμειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα για την ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση του κτιριακού δυναμικού Σχεδιάζετε τα επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

«ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ «ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Δυνατότητες και Προτάσεις Αξιοποίησης για τη Δυτική Εκθεσιακό Κέντρο Μακεδονία» Δυτικής Μακεδονίας Κοίλα Κοζάνης 8 9 10 Μαΐου 2009 Λίζα Μπενσασσών Πολιτικός Μηχανικός,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία της Ελλάδος Το κείµενο αυτό προέρχεται από έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Μάιο του 2012 µε τίτλο: Agricultural Policy Perspectives, Member States factsheets

Διαβάστε περισσότερα

Οδικός φωτισμός στην Κύπρο Πιλοτικό έργο αύξησης ενεργειακής αποδοτικότητας

Οδικός φωτισμός στην Κύπρο Πιλοτικό έργο αύξησης ενεργειακής αποδοτικότητας Οδικός φωτισμός στην Κύπρο Πιλοτικό έργο αύξησης ενεργειακής αποδοτικότητας Δρ. Βενιζέλος Ευθυμίου Εκτελεστικός Διευθυντής Δικτύων Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου Σάββας Βλάχος Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα Εναρμόνιση της Οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες 1 ο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση ΙΑΤΡΙΔΗΣ ΜΗΝΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρυσόστοµος Α. Καµπανέλλας BSc, PhD Τηλ: 00357-99578719 E-mail: kambanel@cytanet.com.cy www.hydranos.org

Χρυσόστοµος Α. Καµπανέλλας BSc, PhD Τηλ: 00357-99578719 E-mail: kambanel@cytanet.com.cy www.hydranos.org AQUA 2010 Εναλλακτικές Πηγές Νερού στη Μεσόγειο Μεσογειακό Εκθεσιακό Κέντρο (MEC Παιανία) Επαναχρησιµοποίηση «ΓΚΡΙΖΟΥ» Νερού (GreyWater GreyWater) στη Κύπρο Χρυσόστοµος Α. Καµπανέλλας BSc, PhD Τηλ: 00357-99578719

Διαβάστε περισσότερα

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Του Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Πρόεδρος INTERNATIONAL LIFE AEAZ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, Ημερίδα, 5 Μαρτίου 2014. Η Επίδραση της Ιδιωτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Στουγιάννης Λειτουργός Ενέργειας esp.cie@cytanet.com.cy. Υπηρεσία Ενέργειας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ευάγγελος Στουγιάννης Λειτουργός Ενέργειας esp.cie@cytanet.com.cy. Υπηρεσία Ενέργειας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Ευάγγελος Στουγιάννης Λειτουργός Ενέργειας esp.cie@cytanet.com.cy Υπηρεσία Ενέργειας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΑ Ενεργειακή ένταση της οικονομίας Τελική Κατανάλωση Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Ένα πολυσταδιακό πρόβλημα που αφορά στον τριμηνιαίο προγραμματισμό για μία βιομηχανική επιχείρηση παραγωγής ελαστικών (οχημάτων) Γενικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκοί στόχοι για το κλίμα και την ενέργεια. Ευρωπαϊκοί στόχοι για το κλίμα και την ενέργεια. Σύμφωνο των Δημάρχων (Covenant of Mayors)

Ευρωπαϊκοί στόχοι για το κλίμα και την ενέργεια. Ευρωπαϊκοί στόχοι για το κλίμα και την ενέργεια. Σύμφωνο των Δημάρχων (Covenant of Mayors) Ευρωπαϊκοί στόχοι για το κλίμα και την ενέργεια Ρόλος των τοπικών αρχών στον καταρτισμό και υλοποίηση τοπικών στρατηγικών για τη βιώσιμη ενέργεια Σάββας Βλάχος Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών ΟΙ ΤΟΠΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός επιβίωσης και ανάπτυξης μεταφορικών επιχειρήσεων Best practices

Οδηγός επιβίωσης και ανάπτυξης μεταφορικών επιχειρήσεων Best practices Ημερίδα Οδηγός επιβίωσης και ανάπτυξης μεταφορικών επιχειρήσεων Best practices Κυριακή 7/4/2013 13.30 16.30 Metropolitan Expo Ανάπτυξη Μηχανισμού Υπολογισμού & Αναφοράς του Αποτυπώματος Άνθρακα στα Logistics

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

5000 Γεωµετρικό µοντέλο 4500 Γραµµικό µοντέλο 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1991 2001 2011 2021 2031 2041 2051

5000 Γεωµετρικό µοντέλο 4500 Γραµµικό µοντέλο 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1991 2001 2011 2021 2031 2041 2051 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τοµέας Υδατικών Πόρων Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μέρος Α: Υδρευτικά έργα Άσκηση Ε1: Εκτίµηση παροχών σχεδιασµού έργων υδροδότησης οικισµού Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

H ηλεκτρική ενέργεια ως μοχλός ανάπτυξης

H ηλεκτρική ενέργεια ως μοχλός ανάπτυξης H ηλεκτρική ενέργεια ως μοχλός ανάπτυξης Αθήνα, 22 Οκτωβρίου 2010 Hellenic-Chinese BUSINESS FORUM 2010 «The Future of Hellenic-Chinese Business Cooperation» ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Κατεύθυνση Α: Αειφορική Διαχείριση Ορεινών Υδρολεκανών με Ευφυή Συστήματα και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Κατεύθυνση Α: Αειφορική Διαχείριση Ορεινών Υδρολεκανών με Ευφυή Συστήματα και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Η ομάδα συνεδρίασε επτά (7) φορές και από το έργο της προέκυψαν τα ακόλουθα:

Η ομάδα συνεδρίασε επτά (7) φορές και από το έργο της προέκυψαν τα ακόλουθα: 25/4/2014 Πόρισμα Α φάσης της Ομάδας Εργασίας που συγκροτήθηκε με την απόφαση του Γενικού Γραμματέα Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής με αρ. πρωτ. ΥΑΠΕ/Φ1/3490/οικ.23982/30.12.2013 για τη διερεύνηση των

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εισήγηση ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΜΑΝΤΑΚΗ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Πολυτεχνείου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ``Πηγή `` Ζωής, ΝΕΡΟ Κανένα έμβιο ον δεν επιβιώνει χωρίς αυτό Δεν νοείται ανάπτυξη χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΓΩΓΟΥ Απ1 περίοδος σχεδιασμού T = 40 έτη

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΓΩΓΟΥ Απ1 περίοδος σχεδιασμού T = 40 έτη ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΑΓΩΓΟΥ Απ1 περίοδος σχεδιασμού T = 40 έτη πληθυσμός που εξυπηρετεί ο αγωγός Θ = 5000 κάτοικοι 0.40 0.35 μέση ημερήσια κατανάλωση νερού w 1 = 300 L/κατ/ημέρα μέση ημερ. βιομηχανική κατανάλωση

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα & Εγκαταστάσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης Προτεινόμενες Νέες Δράσεις

Δίκτυα & Εγκαταστάσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης Προτεινόμενες Νέες Δράσεις Δίκτυα & Εγκαταστάσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης Προτεινόμενες Νέες Δράσεις Γεώργιος Αγγέλου Διευθυντής Εγκαταστάσεων της Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός & Μηχ. Υπολογιστών, MSc, MBA Κύρια Εταιρική Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΜΗ ΗΣ ΙΙ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ YΠΟΕΡΓΟ 04 ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΝΗΣΙΩΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ Υ ΑΤΙΝΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ Επιστηµονική υπεύθυνη: ρ Αιµιλία Κονδύλη Εργαστήριο Αριστοποίησης Παραγωγικών

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία

Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία ΔΠΜΣ «Επιστήμη & Τεχνολογία Υδατικών Πόρων» Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία Ηλιάνα Αδαμοπούλου Ευστρατία Σεπετζή Διαχείριση Υδατικών Πόρων Δ. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Οικονομία Υδατικών Πόρων

Περιβαλλοντική Πολιτική και Οικονομία Υδατικών Πόρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Περιβαλλοντική Πολιτική και Οικονομία Υδατικών Πόρων Ενότητα 9: Βασίλης Κανακούδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Σύγχρονες προσεγγίσεις περιβαλλοντικής διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑΘΜΟΣ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΕΙΣ ΕΞΑΤΜΙΣΗ. Μ 1 450 mm 150 mm. Μ 2 560 mm 190 mm. Μ 3 480 mm 165 mm. Μ 4 610 mm 173 mm.

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑΘΜΟΣ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΕΙΣ ΕΞΑΤΜΙΣΗ. Μ 1 450 mm 150 mm. Μ 2 560 mm 190 mm. Μ 3 480 mm 165 mm. Μ 4 610 mm 173 mm. Στην περιοχή που φαίνεται στον χάρτη υπάρχουν πέντε µετεωρολογικοί σταθµοί. Ποίος είναι ο µέσος ισοδύναµος όγκος νερού µε τον οποίο τροφοδοτείται ο υπόγειος υδροφορέας από την κατείσδυση στην περιοχή αυτή

Διαβάστε περισσότερα