Μεσοβυζαντινά γλυπτά με ζώα από τη συλλογή γλυπτών στο Τζαμί της Χαλκίδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεσοβυζαντινά γλυπτά με ζώα από τη συλλογή γλυπτών στο Τζαμί της Χαλκίδας"

Transcript

1 Μεσοβυζαντινά γλυπτά με ζώα από τη συλλογή γλυπτών στο Τζαμί της Χαλκίδας Ελένη ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥ-ΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ ΑΘΗΝΑ 2008

2 Ε. Κουνουπιώτου-Μανωλέσσου ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΜΕ ΖΩΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΓΛΥΠΤΩΝ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ Στόχος της μελέτης αυτής είναι η παρουσίαση ορισμένων γλυπτών με ζώα, που φυλάσσονται στο Τζαμί της Χαλκίδας και είναι άγνωστα ή ατελώς δημοσιευμένα 1. Τα γλυπτά προέρχονται από περισυλλογή στο τμήμα που κατελάμβανε η τειχισμένη μεσαιωνική πόλη της Χαλκίδας 2, η οποία αποτελούσε ισχυρό ναυτικό και εμπορικό κόμβο, τόσο κατά τους βυζαντινούς χρόνους, όσο και μετά την κατάληψη της από τους Λατίνους της Δ' Σταυροφορίας 3. Τα γλυπτά που φυλάσσονται στο αναστηλωμένο Τζαμί της Χαλκίδας 4 ανέρχονται στα τετρακόσια περίπου και ανήκουν αδρομερώς σε τρεις κατηγορίες: α) παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά γλυπτά (θωράκια, κιονόκρανα, επιστύλια, κιονίσκοι, επιθήματα κτλ.) που προέρχονται από κατεστραμμένους ναούς ή άλλα κτήρια της πόλης, β) φραγκικά γλυπτά, στα οποία συγκαταλέγονται κυρίως ογκώδεις θυρεοί με τον λέοντα του Αγίου Μάρκου από τις ενετικές οχυρώσεις, καθώς επίσης και θυρεοί λατινικών οικογενειών ευγενών (περί τα τριάντα τεμάχια), και γ) γλυπτά της περιόδου της Τουρκοκρατίας -στήλες και ταφικά μνημεία (περί τα εκατόν τριάντα τεμάχια) 5. Η συλλογή των γλυπτών της Χαλκί- * Η έκδοση του τόμου, αφιερωμένου στη μνήμη της Άννας Χατζηνικολάου, μου δίνει την ευκαιρία να της αποδώσω τον οφειλόμενο φόρο τιμής, επειδή με ενθάρρυνε στην ενασχόληση μου με το βυζαντινό κόσμο και ιδιαίτερα με τη βυζαντινή γλυπτική στα πρώτα χρόνια της εργασίας μου στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας. Στο παρόν άρθρο έχουν χρησιμοποιηθεί οι εξής συντομογραφίες: Γιαννόπουλος 1924: Ν. Γιαννόπουλος, «Χριστιανικά και βυζαντινά γλυπτά Χαλκίδος», ΔΧΑΕ Α (1924), τχ. γ'-δ', Grabar 1976: Α. Grabar, Sculptures byzantines du Moyen Âge, II (Xle- XlVe siècle), Bibliothèque des Cahiers Archéologiques XII, Παρίσι Μπούρας - Μπούρα 2002: Χ. Μπούρας - Λ. Μπούρα, Ή ελλαδική ναοοομία κατά τόν 12ο αιώνα, Αθήνα Ορλάνδος : Α. Κ. Ορλάνδος, «Βυζαντινά μνημεία της Άνδρου», ΑΒΜΕ Η' ( ), Ορλάνδος : Α. Κ. Ορλάνδος, «Τό τέμπλο της Αγίας Θεοδώρας Άρτης», ΕΕΒΣ ΛΘ'-Μ' ( ), Παζαράς 1977: Θ. Παζαράς, «Κατάλογος χριστιανικών ανάγλυφων πλακών εκ Θεσσαλονίκης μέ ζωομόρφους παραστάσεις», Βυζαντινά 9 (1977), 23-95, πίν. Ι-ΧΧΧΙΠ. Παζαράς 1988: Θ. Παζαράς, Ανάγλυφες σαρκοφάγοι και επιτάφιες πλάκες της μέσης και ύστερης βυζαντινής περιόδου στην Ελλάδα, Δημοσιεύματα του Αρχαιολογικού Δελτίου αριθ. 38, Αθήνα Σκλάβου-Μαυροειδή 1999: Μ. Σκλάβου-Μαυροειδή, Γλυπτά του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών. Κατάλογος, Αθήνα Βλ. κυρίως Γιαννόπουλος Grabar 1976, 110, αριθ. 99, πίν. LXXXV. Μπούρας - Μπούρα 2002,145 εικ. 152α, γ, στ, σ. 563 εικ. 557, σ. 564 εικ. 554 και τη βιβλιογραφία που παρατίθεται στα εδώ παρουσιαζόμενα γλυπτά. 2 Για τα χαμένα μεσαιωνικά μνημεία της Χαλκίδας βλ. κυρίως Δ. Τριανταφυλλόπουλος, «Ή μεσαιωνική Χαλκίδα και τά μνημεία της», ΑΕΜ ΙΣΤ (1970), , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία. Για το μεσαιωνικό τείχος της πόλης βλ. Ν. Παπαδάκης, «Τό μεσαιωνικό τείχος της Χαλκίδας», ΑΕΜ Κ' (1975), '. Αικ. Παντελίδου-Αλεξιάδου - Στ. Μαμαλούκος, «Το Φρούριο της Γέφυρας του Ευρίπου», Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου, «Βενετία-Εύβοια. Από τον Έγριπο στον Νεγρεπόντε», Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας - Εταιρεία Ευβοϊκών Σπουδών, Βενετία - Αθήνα 2006, , εικ. 1-14ε. 3 Για ιστορικά στοιχεία σχετικά με την πόλη, βλ. Γ. Χατζηκώστας, «Ή Χαλκίς κατά τόν IB' αιώνα», Α EM 6 (1959), Σπ. Λάμπρου, Μιχαήλ Ακομινάτου τά σωζόμενα, τ. Β', Αθήνα 1880 (ανατ. Groningen 1968) επιστολ. αριθ. 20, 102, 112, 134, , 145, J. Köder, Negreponte. Untersuchungen zur Topographie und Siedlungsgeschichte der Insel Euboia während der Zeit der Venezianerherrschaft, Βιέννη Καραγιαννόπουλος, Ιστορία του βυζαντινού κράτους, τ. Β', Θεσσαλονίκη 1976,288. J. Köder - F. Hild, Hellas und Thessalien, TIB 1, Βιέννη 1976, σποράδην. Α. Σαββίδης, «Ή Εύβοια κατά τά τέλη τοϋ ΙΒ'-άρχές ΙΓ'αί. μ.χ.», ΑΕΜ 24 ( ), Αικ. Χριστοφιλοπούλου, Βυζαντινή ιστορία, τ.β2,αθήνα1997,31κ.ε. 4 Β. Καλλιπολίτης - Β. Πετράκος, Ad 19 (1964), Χρονικά, Τα γλυπτά πρόκειται να εκτεθούν σε κατάλληλους χώρους στο Φρούριο Καράμπαμπα της Χαλκίδας. 221

3 Ε. ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥ-ΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ δας περιλαμβάνει επίσης και ολιγάριθμα γλυπτά εβραϊκής προέλευσης. Δυστυχώς για μικρό μόνο αριθμό γλυπτών υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες για την προέλευση τους των περισσοτέρων η προέλευση είναι ασαφής, λόγω της πλήρους εξαφάνισης των κτηρίων στα οποία ανήκαν. Η επιλογή των γλυπτών με ζώα που θα παρουσιασθούν, έγινε με κριτήριο την πληρέστερη διατήρηση τους, την ποιότητα της τέχνης τους, την ενδιαφέρουσα θεματολογία και την ποικιλία της τεχνικής επεξεργασίας τους, δεδομένου ότι στα γλυπτά της Χαλκίδας παρατηρούνται όλα τα τυπικά είδη τεχνικής επεξεργασίας που χρησιμοποιήθηκαν από το 10ο έως και το 13ο αιώνα: έξεργο και χαμηλό ανάγλυφο, εγχάραξη, διπλεπίπεδο. Το θεματολόγιο, αγαπητό και συνηθισμένο για τη διακοσμητική γλυπτική του 10ου-13ου αιώνα, με συμβολισμούς 6 και απεικονίσεις που ανάγονται σε ανατολικής προέλευσης έργα, περιλαμβάνει αετούς, λέοντες, γρύπες, σφίγγες, πτηνά, λαγούς, καθώς και παγόνια εκατέρωθεν περιρραντήριου. Τα γλυπτά που παρουσιάζονται εδώ δεν ανήκουν στο υλικό από τις πιο πρόσφατες ανασκαφές της πόλης, αλλά σύμφωνα με τις πενιχρές πληροφορίες που διαθέτουμε, σώθηκαν αποσπασματικά και έχουν περισυλλέγει από διάφορες οικίες που βρίσκονταν κοντά στο ναό της Αγίας Βαρβάρας, μέσα στο βυζαντινό φρούριο της Χαλκίδας, είτε εντοιχισμένα σε αυτές είτε μέσα σε λιθοσωρούς. 1. Επίθημα κιονίσκου παραθύρου (Εικ. 1) Αε.23,Αεκ.894. Προέλευση: Σε λιθοσωρό πλησίον της Αγίας Βαρβάρας, στη συνοικία του Φρουρίου (Αγία Παρασκευή). Διαστ.: 0,25x0,26x0,16 μ. Χρονολόγηση: 11ος-12ος αι. Στη στενή λοξότμητη πλευρά εικονίζεται δισώματη σφίγγα. Έχει μεγάλο γυναικείο κεφάλι με μακριά κόμη που χωρίζεται σε δύο συστρεφόμενους πλοκάμους. Εκατέρωθεν της κεφαλής διατάσσονται τα δύο σώματα πτερωτών Εικ. 1. Επίθημα κιονίσκου παραθύρου (Αε. 23, Αεκ. 894). λεόντων. Οι ουρές τους περνούν ανάμεσα από τα σκέλη και ανεβαίνουν στη ράχη. Η χάραξη των μυών του ποδιού είναι απιόσχημη.το τρίχωμα αποδίδεται με επάλληλες εγχαράξεις, ενώ οι φτερούγες με παράλληλες γραμμές. Η παράσταση της σφίγγας με δύο σώματα και ένα μόνο μετωπικό κεφάλι θα μπορούσε να συγκριθεί με ανάλογες και πολύ συνήθεις παραστάσεις αντωπών ζώων εκατέρωθεν περιρραντήριου ή δέντρου της ζωής, όμως στο συγκεκριμένο παράδειγμα, λόγω περιορισμένου χώρου, παραλείπονται το δεύτερο κεφάλι και το περιρραντήριο. Δεν ελλείπουν όμως και παραδείγματα παράστασης ζωδίου με ένα κεφάλι και δύο σώματα, που αποδίδεται στο με ανατολίζοντα στοιχεία θεματολόγιο της βυζαντινής τέχνης της εποχής 7. Το πρόσωπο με τα αδρά χαρακτηριστικά και η σπάνια απόδοση της κόμης με δύο συστρεφόμενους πλοκάμους θυμίζουν τη σειρήνα στο επίθημα κιονίσκου του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου της Αθήνας, του 10ου αιώνα 8, και τις σφίγγες στο υπέρθυρο της μονής Πετράκη, του τέλους του 10ου αιώνα 9. Πιο συνήθεις είναι οι παραστάσεις σφίγγας με πόλο στο κεφάλι, όπως σε παραδείγματα του ΙΟου-ΙΙου αιώνα στο Βυ- 6 Βλ. ενδεικτικά Παζαράς 1988,94-95,97-98,158, όπου και σχετική d'archéologie d'istanbul XVII, Paris 1963,97, πίν. XLV.3. Οι χριστιανοί χρησιμοποιούσαν τις σφίγγες τόσο στην εκκλησιαστική όσο βιβλιογραφία. Μπούρας - Μποΰρα 2002, , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία. Ν. Β. Δρανδάκης, Βυζαντινά γλυπτά της και στην κοσμική τέχνη (Δ. Ι. Πάλλας, «Ανάγλυφος στήλη του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών», ΑΕ 1953, τ. Γ, 291). Μάνης, Βιβλιοθήκη της εν 'Αθήναις 'Αρχαιολογικής Εταιρείας αριθ. 222, Αθήνα 2002, , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία. lomiv.lxxxixb. 8 Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,104, αριθ Grabar 1976,113, αριθ. 7 Βλ. σχετικά Α. Grabar, Sculptures byzantines de Constantinople (IVe- 9 Μ. Σωτηρίου, «Τό καθολικόν της Μονής Πετράκη», ΔΧΑΕ Β' Xe siècle), Bibliothèque archéologique et historique de l'institut français ( ), 112, πίν

4 ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ζανχινό και Χριστιανικό Μουσείο 10 και στο ναό της Παναγίας Γοργοεπηκόου στην Αθήνα 11. Σφίγγα με παρόμοιο πλατύ γυναικείο πρόσωπο, με βοστρυχωτή κόμη, σώμα λέοντα και φτερούγα που αποδίδεται με παράλληλες γραμμές εικονίζεται και σε κιονόκρανο που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινουπόλεως και χρονολογείται στη μεσοβυζαντινή περίοδο 12. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Γιαννόπουλος 1924, 114, εικ. 22. Α. Ξυγγόπουλος, «Πήλινον βυζαντινόν θυμιατήριον», ΑΕ 1930, 136, εικ. 13. Βυζαντινή Τέχνη-Τέχνη ευρωπαϊκή, κατάλογος έκθεσης, Αθήνα 1964,92-93, αριθ. 14. Βυζαντινή και μεταβυζαντινή τέχνη, κατάλογος έκθεσης, Αθήνα 1986,28, αριθ. 11, εικ. 11 (Αικ. Παντελίδου). Μπούρας - Μπούρα 2002,562, εικ Θωράκιο (Εικ. 2) Αε Προέλευση: Ενετικό φρούριο. Διαστ.: 0,86x0,70x0,09 μ. Χρονολόγηση: 11ος αι. Τριμερής ταινία σχηματίζει, συμπλεκόμενη με κόμβους ανά δύο σε κάθε πλευρά, διπλό πλαίσιο που περιβάλλει αετό, μετωπικό, με ανοικτές τις φτερούγες και το κεφάλι γυρισμένο αριστερά. Με τα πόδια του κρατεί προσωπείο σε μορφή λεοντοκεφαλής. Στις φτερούγες το κάτω μέρος αποδίδεται με παράλληλες γραμμές, η πολύ πλατιά ουρά αποδίδεται με εγχαράξεις σε επιπεδόγλυφη τεχνική. Το πτέρωμα στο λαιμό και το επάνω τμήμα στις φτερούγες αποδίδεται με φολίδες, ενώ το πτέρωμα στο κεντρικό τμήμα του σώματος μοιάζει με λογχοειδή φύλλα. Το ζωόμορφο προσωπείο που κρατεί στα πόδια ο αετός έχει εγχάρακτα χαρακτηριστικά και μικρά αυτιά 13. Η παράσταση θυμίζει ανάλογη σε θωράκιο που προέρχεται από τη Θεσσαλονίκη και έχει χρονολογηθεί στους 9ο-11ο αιώνα 14. Το προσωπείο μοιάζει με τα ανάλογα αποτροπαϊκού χαρακτήρα προσωπεία στα θυρώματα Εικ. 2. Θωράκιο (Αε. 122). της μονής Βατοπεδίου στο Άγιον Όρος, που παραπέμπουν σε σειρά έργων όπου οι λεοντόμορφες μάσκες επανεμφανίζονται στη βυζαντινή τέχνη κατά την περίοδο της «αναγέννησης» των Μακεδόνων 15. Το προσωπείο θεωρείται διακοσμητικό στοιχείο με φυλακτική σημασία σε έργα ζωγραφικής και μικροτεχνίας, ενώ τονίζεται ο αποτροπαϊκός χαρακτήρας του θέματος σε έργα γλυπτικής, όπου σπάνια χρησιμοποιείται 16. Στην προκειμένη περίπτωση το πανάρχαιο σύμβολο ισχύος και δόξας που αντιπροσωπεύει ο αετός πιθανώς συνδυάζεται και με το ζωόμορφο προσωπείο που του προσδίδει αποτροπαϊκό χαρακτήρα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Γιαννόπουλος 1924, Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,105 αριθ. 145, σ. 106 αριθ. 146, σ. 116 αριθ Grabar 1976,96-99, αριθ. 81, πίν. LXVIb, LXIXc. περίπτωση αυτή, όμως, όπου ο αετός πατεί επάνω σε σφαίρα, ο αετός θα πρέπει να εκληφθεί ως έκφραση του πανάρχαιου θέματος ισχύος και νίκης και αυτοκρατορικό σύμβολο που πατεί στη 12 Ν. Firatli, La sculpture byzantine figurée au Musée archéologique σφαίρα του κόσμου. d'istanbul, Bibliothèque de l'institut français d'études anatoliennes d'istanbul, XXX, Paris 1990, , αριθ. 241, πίν. 77,241b. H M. Παναγιωτίδη (M. Παναγιωτίδη, «Βυζαντινά κιονόκρανα 14 Παζαράς 1977, 59-60, αριθ. 25, πίν. XIV.25. Grabar 1976, 67, με ανάγλυφα ζώα», ΔΧΑΕ ΣΤ' ( ), 111) κάνει μνεία του θωρακίου σε συνάρτηση με κιονόκρανα που φέρουν παραστάσεις αετών με ανοιχτές φτερούγες, οι οποίοι κρατούν στα νύχια τους σφαίρα, και υποστηρίζει ότι η σφαίρα προήλθε από την απλοποίηση των παλαιών μορφών μικρών ζώων στα νύχια αετών. Στην αριθ. 56, πίν. XXXVa. 15 Θ. Παζαράς, Τα βυζαντινά γλυπτά του καθολικού της μονής Βατοπεδίου, Θεσσαλονίκη 2001,56, εικ , όπου και η σχετική παλαιότερη βιβλιογραφία. 16 Μ. Σκλάβου-Μαυροειδή, «Παράσταση προσωπείου σε βυζαντινά γλυπτά»,δχαε \Γ ( ),

5 Ε. ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥ-ΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ 3. Θωράκιο (Εικ. 3) Αε Προέλευση: Άγνωστη. Υλικό: Φαιός πωρόλιθος. Διαστ.: 1,15x0,53x0,06 μ. Χρονολόγηση: 11ος αι. Τμήμα μεγάλης ανάγλυφης πλάκας (θωρακίου), ελλιπούς στο δεξιό της τμήμα καθ' ύψος. Αποτελείται από τρία συνανήκοντα και συγκολλημένα κομμάτια. Μέσα σε ακόσμητο, επίπεδο πλαίσιο, τριμερής ταινία σχηματίζει τέσσερα ορθογώνια, ισομεγέθη διάχωρα, συνδεόμενα με κόμβους. Επάνω στον ένα κόμβο έχει λαξευθεί τετράγωνη βαθμιδωτή οπή. Τα δύο άνω διάχωρα κοσμούνται το μεν δεξιό με τριταινιωτό ισοσκελή σταυρό με αγκυρωτές απολήξεις που στηρίζεται σε βάση, το δε αριστερό με δύο αντωπά παγόνια δεξιά και αριστερά από περιρραντήριο που απολήγει σε κώνο πεύκης, σύμβολο ευφορίας 17. Τα δύο κάτω διάχωρα φέρουν ίδια διακόσμηση από τέσσερα συμπλεκόμενα ακανθοειδή πεντάφυλλα ανθέμια, τα οποία έχουν αποδοθεί με κοίλη πρισματική γλυφή 18. Η διάταξη, το θεματολόγιο και η επεξεργασία των επιμέρους θεμάτων παραπέμπουν στα θωράκια που κοσμούν τη φιάλη της μονής Μεγίστης Λαύρας στο Αγιον Όρος, που χρονολογούνται στον 11ο αιώνα 19. Τα παγόνια αποτελούν αγαπητό θέμα για τη διακόσμηση θωρακίων 20 και συμβολίζουν την αθανασία και την ανάσταση. Η απεικόνιση πτηνών και ζώων εκατέρωθεν περιρραντηρίου ή του δέντρου της ζωής χρησιμοποιείται ευρύ- Εικ. 3. Θωράκιο (Αε. 147). τατα στη βυζαντινή τέχνη 21. Μπορεί να παραλληλισθεί με σειρά έργων με το ίδιο θέμα, που χρονολογούνται από τον 9ο έως και το 12ο αιώνα, όπως θωράκια από τη Θήβα 22, τη Ρόδο 23, τη Θεσσαλονίκη 24, την Άμφισσα (επιστύλιο στον Σωτήρα Άμφισσας) 25, την Ιταλία (θωράκιο στη μητρόπολη Torcello, περί το 1100) 26. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Αδημοσίευτο. 17 Ι. Κακούρης, «Βυζαντινά γλυπτά της αρχαιολογικής συλλογής Κορώνης», Πρακτικά τοϋ Α'Συνεδρίου Μεσσηνιακών Σπουδών, Πελοποννησιακά, Παράρτημα 5,1978, 329. Για τα παγόνια, σύμβολα της μετάδοσης της αιώνιας ζωής, βλ. ενδεικτικά Lchrl 3, 1971, λ. Pfau (J. Kramer), στ Για την κοίλη πρισματική γλυφή, βλ. ενδεικτικά Λ. Μπούρα, Ό γλυπτός διάκοσμος τοϋ ναοϋ της Παναγίας στό μοναστήρι τοϋ 'Οσίου Λουκά, Βιβλιοθήκη τής εν 'Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αριθ. 95, Αθήνα 1980,118. Θ. Παζαράς, «Ο γλυπτός διάκοσμος του παλαιού καθολικού της μονής Ξενοφώντος στο Αγιον Όρος», ΔΧΑΕΙΔ' ( ), L. Bouras, «Some Observations on the Grand Laura Phiale at Mount Athos and its Bronze Strobilion,ZlX4 H' ( ), 95, πίν Βλ. και M. Dennert, Mittelbyzantinische Kapitelle. Studien zur Typologie und Chronologie, Asia Minor Studien 25, Βόννη 1997, 144 και σημ. 80 για τη σχετική βιβλιογραφία. 21 Παζαράς 1977,59, εικ. 26, όπου και η προγενέστερη βιβλιογραφία για το συμβολισμό του θέματος. Βλ. επίσης Παζαράς 1988,97, σημ J.-P. Sodini, «La sculpture médio-byzantine : le marbre en ersatz et tel qu'en lui-même», στο C. Mango - G. Dagron (επιμ.), Constantinople and its Hinterland. Papers from the Twenty-seventh Spring Symposium of Byzantine Studies, Oxford, April 1993, Variorum Reprints, Aldershot 1995,290. Πρόκειται για «τό ΰδωρ τής ζωής», σύμβολο του Χριστού και της Εκκλησίας (Κακούρης, ό.π., 329). 22 Γ. Α. Σωτηρίου, «Ό έν Θήβαις βυζαντινός ναός Γρηγορίου τοϋ Θεολόγου», ΑΕ 1924, 24 εικ. 44, σ. 17 εικ. 27β. Grabar 1976, 111, αριθ. 102, πίν. LXXXVd. Α. Κ. Ορλάνδος, «Γλυπτά τοϋ Μουσείου Θηβών», ΑΒΜΕ F ( ), 143, εικ Α. Κ. Ορλάνδος, «Βυζαντινά γλυπτά τής Ρόδου», ΑΒΜΕ ΣΤ' (1948), 219, εικ. 165 (11ου αι.). 24 Παζαράς 1977,91-93, αριθ. 59, πίν. ΧΧΧΙΠ.59 (12ου αι.). 25 Κ. Ασλανίδης - Χρ. Πινάτση, «Το τέμπλο του ναού Μεταμορφώσεως στην Άμφισσα», ΔΧΑΕ ΚΔ' (2003), Μπούρας - Μπούρα 2002, 61, εικ. 43. C. Vanderheyde, «La sculpture du katholikon d'hosios Meletios et l'émergence d'un style nouveau au début du Xlle siècle», Byz 64 (1994), 407, εικ. 9. H ιδία, «Un motif sculpté insolite sur les piliers de tempia», Byz 69 (1999), 176, εικ Grabar 1976,82, αριθ. 75, πίν. Lilla. 224

6 / ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ Εικ. 4. Τμήμα πλάκας (Αε. 123, Αεκ. 931). Εικ. 5. Θωράκιο (Αε. 7, Αεκ. 137), 4. Τμήμα πλάκας (Εικ. 4) Αε. 123, Αεκ Προέλευση: Άγνωστη. Διαστ.: 0,99x0,49x0,09 μ. Χρονολόγηση: 11ος αι. Πλάκα ελλιπής αριστερά και δεξιά. Στο επάνω και το κάτω μέρος διατηρείται ταινιωτό πλαίσιο. Εικονίζεται αετός σε πλάγια όψη, ιπτάμενος προς τα δεξιά, με το κεφάλι στραμμένο αντίθετα. Κρατεί στα νύχια του τετράποδο, ίσως λαγό. Τμήμα των φτερών, όπως και η ουρά, αποδίδεται με παράλληλες γραμμές. Το λοιπό τμήμα των φτερών και ο λαιμός δηλώνονται με φολιδωτό κόσμημα. Το βάθος είναι ακόσμητο. Το θέμα του ιπτάμενου αετού, που αρπάζει στα νύχια του μικρό τετράποδο, αποτελεί παλαιό ανατολικό θέμα που διατηρήθηκε στη βυζαντινή διακοσμητική 27. Η στά- ση και η κίνηση του πτηνού, πιο ρεαλιστική από ό,τι σε άλλα παραδείγματα, θυμίζει ανάλογη παράσταση αετού σε υπέρθυρο του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου της Αθήνας, του 10ου αιώνα 28, και σε επιστύλιο τέμπλου του 12ου αιώνα εντοιχισμένο στο ναό της Παναγίας Καλαβριανής Νάξου 29. Η στάση του αετού μοιάζει, τέλος, και με ανάλογη παράσταση σε θωράκιο του 12ου αιώνα στο καθολικό της μονής Μεταμορφώσεως στα Αλεπόσπιτα Φθιώτιδας 30. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Αδημοσίευτο. 5. Θωράκιο (Εικ. 5) Αε. 7, Αεκ Προέλευση: Ενετικό φρούριο. Υλικό: Μάρμαρο λευκό. Διαστ.: 0,78x0,46x0,09 μ. Χρονολόγηση: 11ος αι. 27 Ορλάνδος ,484, σημ. 4. Παζαράς 1988,100. Για το θέμα των σπαρασσόμενων ήμερων ζώων από άγρια βλ. και Η. Ρ. Magiare, «The Cage of Crosses: Ancient and Medieval Sculptures on the "Little Metropolis" in Athens, Θυμίαμα στη μνήμη της Λασκαρίνας Μπούρα,τ. Α, Αθήνα 1994, Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,97, εικ Γ. Μαστορόπουλος, «Επιστύλιο βυζαντινού τέμπλου στη Νάξο», Θωράκιο. Αφιέρωμα στη μνήμη τον Παύλου Λαζαρίοη, Αθήνα 2004, , πίν. 141β-δ. 30 Μπούρας - Μποΰρα 2002,563,565, εικ

7 Ε. ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥ-ΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ Μέσα σε τοανιωτό πλαίσιο εικονίζεται αετός με ανοικτές τις φτερούγες που στρέφει το κεφάλι δεξιά και κρατεί στα νύχια του λαγό. Το σώμα του αετού είναι πλούσια διακοσμημένο με φολιδωτές εγχαράξεις, οι φτερούγες και η πλατιά ουρά με παράλληλες γραμμές, ενώ το πτέρωμα στα πόδια αποδίδονται ως ιχθυάκανθα. Τις αρθρώσεις των πτερύγων κοσμούν φυλλοφόροι σταυροί. Αντίθετα, το σώμα του λαγού, όπως και το βάθος του θωρακίου, δεν φέρουν διακόσμηση. Ο ιπτάμενος αετός που κρατεί στα νύχια του λαγό είναι θέμα αρκετά συχνό και συνδέεται με ανατολικά πρότυπα 31. Στη μεσοβυζαντινή γλυπτική ο αετός θα μπορούσε να εκληφθεί ως σύμβολο του Χριστού που νικά ακάθαρτο πνεύμα το οποίο συμβολίζει ο λαγός 32. Η παράσταση θα ήταν δυνατό να παραλληλισθεί με ανάλογο θέμα σε θωράκιο εντοιχισμένο στο ναό της Γοργοεπηκόου στην Αθήνα 33 ή σε θωράκιο του 11ου αιώνα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο 34. Σταυρόσχημοι ρόδακες ή ανθέμια υπάρχουν και στις φτερούγες άλλου είδους πτηνών και ζωδίων, όπως σε πλάκα του 10ου αιώνα στη Θεσσαλονίκη 35, σε θωράκιο εντοιχισμένο στη μονή της Παναγίας του Βράχου στο Πολύφεγγος Νεμέας 36, που χρονολογείται στο 12ο αιώνα, και σε ψευδοσαρκοφάγο του 14ου αιώνα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο 37. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Γιαννόπουλος 1924, Θωράκιο (Εικ. 6) Αε.17,Αεκ.336. Προέλευση: Οικία πλησίον της Αγίας Παρασκευής. Διαστ.: 0,42x0,40x0,10 μ. Χρονολόγηση: ΙΟος-ΙΙος αι. Μέσα σε λεπτό, απλό, επίπεδο πλαίσιο και σε ακόσμητο βάθος εικονίζεται γρύπας που βαδίζει προς τα δεξιά και στρέφει το κεφάλι προς τα πίσω. Έχει το ένα πρό- Εικ. 6. Θωράκιο (Αε. ΙΊ,Αεκ. 336). σθιο πόδι υψωμένο. Το σώμα του ζώου αποδίδεται σχηματικά, ελαφρά έξεργο και ακόσμητο. Η φτερούγα αποδίδεται με επάλληλες βαθιές γλυφές και η θυσανωτή ουρά ελίσσεται ανάμεσα στα πόδια και υψώνεται επάνω από τη ράχη του. Το θωράκιο είναι ελλιπές στην επάνω δεξιά γωνία. Ο φτερωτός γρύπας, μυθικό ζώο με σώμα λιονταριού και κεφάλι και φτερούγες αετού, σύμβολο του Χριστού κατά τους χριστιανικούς χρόνους, αποτελεί διακοσμητικό στοιχείο ανατολικής προέλευσης και χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα στη βυζαντινή διακοσμητική κατά τους 10ο-12ο αιώνα 38. Στα γλυπτά της Χαλκίδας το θέμα αντιπροσωπεύεται από αρκετά παραδείγματα, από τα οποία εδώ παρουσιάζονται δύο (αριθ. κατ. 6 και 7). Το συγκεκριμένο γλυπτό θυμίζει κυρίως τις πλάκες θωρακίων της μονής Βλατάδων, που έχουν χρονολογηθεί στο 10ο-11ο αιώνα 39. Μοιάζει επίσης με το γρύπα σε θωράκιο από τη Stara Zagora, στο Μουσείο της Σόφιας, 3 Για περισσότερα παραδείγματα βλ. Μ. Chatzidakis, Byzantine Athens, Αθήνα 1958, εικ. 50. Ορλάνδος , Παζαράς 1977,60, αριθ. 25, όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία, πίν. XIV, 25. Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,139, αριθ Grabar 1976,67, αριθ. 58, πίν. XXXVa. 32 Lehn, 3,1970, λ. Hase (W. Kemp), στ Μπούρας - Μπούρα 2002,565, εικ. 556, σημ Grabar 1976,98, αριθ. 81, πίν. LXVIIIa. 34 Στο ίδιο, 66, αριθ. 55, πίν. XXXVb. 35 Παζαράς 1977,84-85, αριθ. 50, πίν. XXVIII Μπούρας - Μπούρα 2002,272, εικ Παζαράς 1988,32, αριθ. 28, πίν. 21α-β. 38 Για το γρύπα και το συμβολισμό του (εικόνα του Χριστού ως κυρίαρχου του ουρανού και της γης εξαιτίας της διπλής φύσης του) βλ. ενδεικτικά Lchrl 2,1970, λ. Greif (Ε. Hollenbach - G. Jâszai), στ Πάλλας, ό.π. (υποσημ. 7). Κακούρης ό.π. (υποσημ. 17), 328. L. Bouras, The Griffin through the Ages, Αθήνα Παζαράς 1988,94, σημ , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία. Σκλάβου-Μαυροειδή 1999, , εικ. 217, όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία. Μπούρας - Μπούρα 2002,563 εικ Παζαράς 1977,74-75, αριθ. 41, πίν. ΧΧΙΠ

8 ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ το οποίο χρονολογείται στον 11ο αιώνα 40, όπως και στους πλαστικότερα αποδιδόμενους γρύπες του επιστυλίου της μονής Οσίου Λουκά, των αρχών του ίδιου αιώνα 41 και σε τμήμα θωρακίου στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας (αριθ. ΒΧΜ 2719). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Γιαννόπουλος 1924,106, εικ Πλάκα (Εικ. 7) Αε. 12. Προέλευση: Δημαρχείο Χαλκίδας. Υλικό: Πωρόλιθος. Διαστ.: 0,96x0,905x0,08 μ. Χρονολόγηση: 11ος-12ος αι. Μέσα σε ταινιωτό πλαίσιο εικονίζεται γρύπας που βαδίζει προς τα αριστερά, με σηκωμένο το ένα πρόσθιο πόδι. Το πρόσθιο τμήμα του κεφαλιού είναι κατεστραμμένο. Η μία από τις φτερούγες είναι υψωμένη, ενώ η άλλη διακρίνεται διπλωμένη πίσω από το σώμα του ζώου. Ο γρύπας 42 παριστάνεται σε ακόσμητο βάθος και αποδίδεται σχηματικά σε ελαφρά έξεργο και επίπεδο ακόσμητο ανάγλυφο. Η ανοικτή φτερούγα κοσμείται με παράλληλες ραβδώσεις, ενώ η κλειστή με επάλληλες ομόκεντρες ραβδώσεις οι οποίες περικλείουν μικρά σφαιρικά στοιχεία. Η ουρά του ζώου είναι ανορθωμένη και θυσανωτή. Οι αρθρώσεις των ποδιών τονίζονται ιδιαίτερα, ο μηρός δε του πίσω ποδιού, καθώς και η σύνδεση του πρόσθιου ποδιού με την ανοικτή φτερούγα, κοσμούνται με ανάγλυφα ημιανθέμια. Ανάλογη διακόσμηση στους μηρούς ζώων παρατηρούμε σε θωράκια από τη Ροτόντα και τη μονή Βλατάδων στη Θεσσαλονίκη, που χρονολογούνται στο 10ο αιώνα 43. Διαμόρφωση της κατάληξης της ουράς ζώων σε ημιανθέμια υπάρχει σε θωράκιο του Αγίου Γεωργίου Κοίτας 44, σε θωράκιο από τον Αγιο Θωμά Βοιωτίας (πρ. Λιάτανη) 45 και σε τμήμα υπερθύρου στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας (αριθ. ΒΧΜ 2721). Ο τονισμός των φτερούγων στα πτηνά, όπως και των κλειδώσεων στα ζώα με ανθεμοειδή κοσμήματα συνεχίζεται και στην ύστερη βυζαντινή περίοδο 46. Κυρίως, όμως, το γλυπτό μοιάζει με το θωράκιο τέμπλου στη μονή Βλατάδων Θεσσαλονίκης 47, που χρονολογείται στο 10ο-11ο αιώνα. Στην περίπτωση του θωρακίου της Χαλκίδας, η διακόσμηση στους μηρούς υποδεικνύει ίσως λίγο πιο προχωρημένη εποχή 48. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Βυζαντινή τέχνη-τέχνη ευρωπαϊκή, αριθ. 6. G. C. Miles, «Byzantium and the Arabs: Relations in Crete and the Aegean Area», DOP 18 (1964) 29, εικ. 74. M. Chatzidakis, «Griechenland», στο W. F. Volbach - J. Lafontaine-Dosogne (εκδ.), Byzanz und der christliche Osten, PKg, Βερολίνο 1968, 237, αριθ. 175a, εικ. 175a. Grabar 1976,67-68, αριθ. 60. Μπούρας - Μπούρα 2002,563, εικ Εικ. 7. Πλάκα (Αε. 12). 40 Grabar 1976,73, αριθ. 70, πίν. XLIVd. 41 Ευ. Γ. Στίκας, Τό οίκοδομικόν χρονικόν της μονής 'Οσίου Λουκά Φωκίδος, Βιβλιοθήκη της έν 'Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας αριθ. 65, Αθήνα 1970, πίν Grabar 1976, 58, αριθ.44,πίν.χχΐνα Για το γρύπα, που αποτελεί σύνηθες θέμα στη μεσοβυζαντινή γλυπτική, βλ. το αριθ. κατ. 6 (Αε. 17, Αεκ. 336) μέλος. 43 Παζαράς 1977,71-72, αριθ , πίν. ΧΧ-ΧΧΙ Δρανδάκης ό.π. (υποσημ. 6), 166, εικ Μπούρας - Μπούρα 2002,578, εικ Βλ. παραδείγματα από το 13ο και το 14ο αιώνα, Παζαράς 1988, 32, αριθ. 28, πίν. 21. Δ. Ι. Πάλλας, «Η βυζαντινή γλυπτική στην Ελλάδα», στο Αττοφόρητα.Πρώιμος χριστιανικός και μεσαιωνικός ελληνικός κόσμος (επιμ. Ευγ. Χαλκιά - Δ. Τριανταφυλλόπουλος), Αθήνα 2007,198, εικ Παζαράς 1977,75, αριθ. 42, πίν. ΧΧΙΠ Grabar 1976,67-68, αριθ

9 Ε. ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥ-ΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ Εικ. 8. Τμήμα επιστνλίον (Αε. 20). 8. Τμήμα επιστυλίου (Εικ. 8) Αε.20. Προέλευση: Άγνωστη. Διαστ.: 0,23x0,41x0,19 μ. Χρονολόγηση: 11ος-12ος αι. Σε ψηλό ανάγλυφο εικονίζεται τετράποδο (μοσχάρι;) 49 ξαπλωμένο προς τα δεξιά, που γυρίζει το κεφάλι του πίσω, σε στάση συνήθη σε ανάλογες παραστάσεις με ζώα, της μεσοβυζαντινής περιόδου, που ακολουθούν ανατολικά πρότυπα 50. Η ουρά του ζώου περνά επάνω από το μηρό και τη ράχη του και καταλήγει σε ημίφυλλο άκανθας σε χαμηλότερο ανάγλυφο, δίδοντας έτσι την εντύπωση διπλεπίπεδου ανάγλυφου.το τρίχωμα του αποδίδεται με επάλληλες καμπύλες γραμμές. Στο ρύγχος και τον οφθαλμό υπάρχει οπή, ίσως για ένθετο υλικό. Η διατήρηση του μέλους είναι μέτρια. Το τετράποδο θυμίζει τα μοσχάρια που κοσμούν το υπέρθυρο αριθ. ΒΜ. 529 στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας, που έχει χρονολογηθεί στον 11ο-12ο αιώνα 51. Αναλογία επίσης υπάρχει και με τα τετράποδα που παριστάνονται σε θωράκιο εντοιχισμένο σήμερα στο ναό του Αγίου Δημητρίου-Μεγάλης Παναγίας της Θήβας, το οποίο χρονολογείται στο 12ο αιώνα 52. Ανάλογη απόληξη έχει η ουρά γρύπα σε γείσο του Ασώματου στο Κακό Βουνό Μάνης, του πρώτου μισού του 11ου αιώνα 53. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Αδημοσίευτο. 9. Κιονόκρανο κιονίσκου τέμπλου (Εικ. 9) Αε.351. Προέλευση: Ναός Αγίου Δημητρίου. Διαστ.: 0,19x0,15x0,15 μ. Χρονολόγηση: 12ος αι. Μέσα σε λυροειδή πλαίσια εικονίζεται στην κύρια όψη παγόνι με την ουρά ανορθωμένη και το κεφάλι στραμμένο πίσω να ακουμπά στην ουρά σχηματίζοντας έτσι ένα κλειστό κυκλικό σχήμα. Στις άλλες τρεις πλευρές εικονίζονται, αντίστοιχα, οκτάφυλλος ρόδακας με οπές τρυπάνου, τέσσερα τρίφυλλα διατεταγμένα ακτινωτά και φοινικόφυλλο. Τα λυροειδή σχήματα καταλήγουν σε κεφάλια πτηνών, όπως και σε αμφικιονίσκο στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, που έχει χρονολογηθεί στον 11ο-12ο αιώνα 54. Το θέμα της διακόσμησης της μίας πλευράς του κιονόκρανου με παράσταση παγονιού είναι σχετικά σπάνια. Συνηθέστερη σε τεκτονικά κιονόκρανα είναι η παράσταση είτε δύο πτηνών εκατέρωθεν του δέντρου της ζωής, όπως σε κιονόκρανο του 9ου-10ου αιώνα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο 55 είτε δύο μικρών αντίνωτων πτηνών που περικλείονται σχεδόν ασφυκτικά στο λυροειδές περίγραμμα 56. Η εργασία του ανάγλυφου είναι ακριβής και λεπτή, και θυμίζει ανάλογη παράσταση σε άνω τμήμα πεσσίσκου Εικ. 9. Δύο όψεις κιονόκρανου κιονίσκου τέμπλου (Αε. 351). 49 Για το συμβολισμό του μοσχαριού που, παράλληλα με τον αμνό, ενδεχομένως ερμηνεύεται ως σύμβολο του Χριστού, βλ. Lehn 2, 1970, λ. Kalb (Ρ. Gerlach), στ Ορλάνδος ,19 εικ. 10, σ. 66 εικ Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,153, αριθ Μπούρας - Μπούρα 2002,152, εικ Δρανδάκης, ό.π. (υποσημ. 6), 63, εικ Σκλάβου - Μαυροειδή 1999,154, αριθ Στο ίδιο, 88, αριθ Χ. Μπούρας, «Κατάλογος αρχιτεκτονικών μελών του Βυζαντινού Μουσείου, άλλοτε στις αποθήκες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου», ΔΧΑΕΙΓ' ( ) 74, αριθ. 665, εικ

10 / ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΓΓΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ που βρίσκεται στη συλλογή των βυζαντινών γλυπτών της Άνδρου και χρονολογείται στα τέλη του 11ουαρχές 12ου αιώνα 57. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Αδημοσίευτο. 10.Τμήμα θωρακίου (Εικ. 10) Αε.6,Αεκ.145. Προέλευση: Οικία πλησίον της Αγίας Παρασκευής. Υλικό: Μάρμαρο λευκό. Διαστ.: 0,60x0,64x0,05 μ. Χρονολόγηση: 12ος αι. Σώζεται το άνω δεξιό τμήμα μεγάλου θωρακίου. Λείπει το αριστερό και το κάτω μέρος. Μέσα σε ακόσμητο πλαίσιο εικονίζεται λιοντάρι που βαίνει προς τα αριστερά και στρέφει το κεφάλι κατενώπιον. Το ζώο αποδίδεται με πλαστικότητα, ακρίβεια και καλλιγραφική διάθεση. Η χαίτη του είναι πλούσια και αποτελείται από τετραπλούς κυκλικούς βοστρύχους με οπή στο κέντρο, πλοχμούς και δέσμες παράλληλων γραμμών. Το σώμα αποδίδεται επίσης με βαθιές παράλληλες γραμμές. Η ουρά υψώνεται πίσω περνώντας ανάμεσα στα σκέλη του. Οι λέοντες, σύμβολα ισχύος και θάρρους με αποτροπαϊκό χαρακτήρα, είναι συχνό θέμα στη μεσοβυζαντινή γλυπτική, εικονιζόμενοι μεμονωμένοι ή επιτιθέμενοι στη λεία τους 58. Το γλυπτό θυμίζει έντονα τα θωράκια του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου αριθ. ΒΜ. 124 και 140, που έχουν χρονολογηθεί στο 10ο αιώνα 59, καθώς επίσης και το λιοντάρι σε υπέρθυρο που βρέθηκε κατά τη διάρκεια των αναστηλωτικών εργασιών στο τζαμί του Σταροπάζαρου 60 και έχει χρονολογηθεί στο 10ο-11ο αιώνα. Ανάλογα είναι και τα εντοιχισμένα θωράκια στο ναό της Παναγίας Γοργοεπηκόου στην Αθήνα, που χρονολογούνται στο 12ο αιώνα 61, και το θωράκιο από τη Ροτόντα Θεσσαλονίκης, που χρονολογείται στο 10ο αιώνα 62. Η απόδοση του σώματος του λέοντα με βαθιές παράλληλες γραμμές συναντάται και στα σώματα τετραπόδων (μοσχαριών) σε υπέρθυρο του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, που χρονολογείται στον 11ο-12ο αιώνα 63. Εντυπωσιακή είναι η ομοιότητα του λέοντα με την υδρορρόη που έως πρόσφατα βρισκόταν στο Αρ- ELK. 10. Τμήμα θωρακίου (Αε. 6,Αεκ. 145). χαιολογικό Μουσείο της Θήβας και η οποία θα πρέπει να χρονολογηθεί προς το τέλος του 12ου αιώνα 64. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Γιαννόπουλος 1924,106, εικ. 15. Μποΰρας - Μπούρα 2002,146, εικ. 152α. 11. Τμήμα αμφίγλυφου θωρακίου (Εικ. 11) Αε.26. Προέλευση: Άγνωστη. Υλικό: Μάρμαρο λευκό. Διαστ.: 0,76x0,66x0,09 μ. Χρονολόγηση: 12ος αι. Το άνω τμήμα είναι τριγωνικά κομμένο. Στη μία πλευρά, μέσα σε ορθογώνιο πλαίσιο, εγγράφεται ρόμβος και καμπυλόπλευρο σχήμα. Οι γωνίες πληρούνται με σχηματοποιημένο ανθέμιο. Στην άλλη πλευρά, μέσα σε φθαρμένο πλαίσιο, του οποίου μόνο η δεξιά πλευρά διασώζει τη διακόσμηση από πλοχμό, εικονίζονται δύο αντωπά καθιστά λιοντάρια, που εφάπτονται στο στήθος και γυρίζουν τα κεφάλια για να αρπάξουν δύο λαγούς που συνδέονται στο στόμα. Το ανάγλυφο είναι αρ- 57 Ορλάνδος ,65, εικ Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,109, αριθ Στο ίδιο, , αριθ. 150 και Α. Κ. Ορλάνδος, «Έργασίαι αναστηλώσεως βυζαντινών μνημείων», ΑΒΜΕ Γ (1937), , εικ. 13. Grabar 1976,96-97, αριθ. 81, πίν. LXIXa. Παζαράς 1977,69-70, αριθ. 34, πίν. ΧΙΧ.34. Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,153, αριθ Μπούρα, ό.π. (υποσημ. 18), 43-44, εικ

11 Ε. ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥ-ΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ οποίου η ουρά περνά ανάμεσα από τα σκέλη είναι πολύ αγαπητό στη βυζαντινή διακοσμητική τον 9ο-10ο αιώνα, κατά μίμηση επίσης ανατολικών προτύπων 68. Το θωράκιο της Χαλκίδας θυμίζει το ανάλογο του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου (ΒΜ. 124), που έχει χρονολογηθεί στο 10ο αιώνα 69. Στο επάνω μέρος το μέλος φέρει εγχάρακτη μεγαλογράμματη επιγραφή: ΕΤΟΣ 1835/ΜΑΪΟΥ5 /Ι.Π. και κατά το μέσο μεγάλη κυκλική οπή, από δεύτερη χρήση. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Miles, «Byzantium and the Arabs», ό.π., 29, εικ. 73. Grabar 1976,110, αριθ. 99, πίν. LXXXVc. Μπούρας - Μπούρα 2002, , εικ. 152γ. Εικ. 11. Τμήμα αμφίγλνφον θωρακίου (Αε. 26). κετά έξεργο και η επιφάνεια του φθαρμένη. Διακρίνεται η χαίτη των λιονταριών που αποδίδεται με πλοχμούς, ενώ τα σώματα με εγχαράξεις. Οι ουρές τους περνούν ανάμεσα από τα σκέλη. Το δέρμα στα σώματα των λαγών δηλώνεται με κουκκίδες. Το θέμα του λιονταριού που επιτίθεται σε τετράποδο είναι ανατολικής προέλευσης 65 και αρκετά συχνό στη βυζαντινή γλυπτική 66, εδώ αποδίδεται με κάποια πρωτοτυπία σε δύο επίπεδα καθ' ύψος, θυμίζοντας τα θωράκια με διπλές καθ' ύψος παραστάσεις ζώων στο ναό της Παναγίας Γοργοεπηκόου στην Αθήνα 67. Το θέμα του λιονταριού, που στρέφει πίσω το κεφάλι και του 12.Τμήμα επιστυλίου τέμπλου (Εικ. 12) Αε.94,Αεκ.135. Προέλευση: Ενετικό Φρούριο. Διαστ.: 0,54x0,24x0,18 (ύψ.) μ. Χρονολόγηση: Τέλος 12ου-αρχές 13ου αι. Στην πρόσθια λοξότμητη πλευρά του επιστυλίου και σε κάμπο με κληματίδα προβάλλουν έξεργα διακοσμητικά στοιχεία: αριστερά πτηνό που στρέφει το κεφάλι πίσω, κέρας αφθονίας (υπό τη μορφή καλαθιού με καρπούς και άνθος), έξεργο κομβίο με σταυρό, τα διάκενα των κεραιών του οποίου πληρούνται με ανθεμωτό διάκοσμο, μικρό τετράποδο ζώο (λαγός;) που στρέφει το κεφάλι πίσω. Όλη η παράσταση ορίζεται, επάνω και κάτω, από σχοινοειδή ταινία. Το ανάγλυφο μπορεί να παραλληλισθεί με σειρά επιστυλίων, που κοσμούνται με κληματίδα και διάφορα έξεργα στοιχεία στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και χρονολογούνται στο 12ο-13ο αιώνα 70. Η τέχνη του συγκεκριμένου μέλους από τη Χαλκίδα είναι χαρακτηριστική του τέλους του 12ου-αρχώντου 13ου αιώνα: παρατηρείται μία συσσώρευση θεμάτων που διατάσσονται παρατακτικά, με αδιαφορία ως προς τη συμμετρία, έτσι ώστε δίνουν την εντύπωση του horror vacui Παζαράς 1988, Πα το συμβολισμό του λιονταριού, λ.χ. ως φύλακα, ως συμβόλου της αυτοκρατορικής ισχύος κ.ά., βλ. ενδεικτικά LchrI3,1971, λ. Löwe (Ρ. Bloch), στ Σκλάβου-Μαυροειδή 1999, 109, αριθ Παζαράς 1977, 69, αριθ. 34, πίν. ΧΙΧ.34. Grabar 1976,99, αριθ. 81, πίν. LXIXa. 67 Grabar 1976,97,98, αριθ. 81, πίν. LXVIIIb και LXIXc. 68 Ορλάνδος , 67, εικ. 47. Παζαράς 1977,71, αριθ. 36, πίν. ΧΧ.36. Σκλάβου-Μαυροειδή 1999,106, αριθ Ορλάνδος , Σκλάβου-Μαυροειδή 1999, 110, αριθ Μπούρας - Μπούρα 2002, Σκλάβου-Μαυροειδή 1999, , αριθ , όπου και προγενέστερη βιβλιογραφία για το θέμα. Το κέρας της αφθονίας, ο σταυρός, ο λαγός, ο αετός, ο γρύπας αποτελούν εναλλασσόμενα σύμβολα ζωής, σωτηρίας και αιωνιότητας, κατάλληλα να παρουσιασθούν στον ίδιο υπερβατικό χώρο ενός επιστυλίου τέμπλου (Μ. Σκλάβου-Μαυροειδή, «Έξεργα στοιχεία στα διπλεπίπεδα», Θωράκων (υποσημ. 29), , πίν. 63α, δ και πίν. 64α, γ). 71 Βλ. σχετικά C. Vanderheyde, La sculpture architecturale byzantine dans le thème de Nikopolis du Xe au début du XHIe siècle (Epire, Étolie et Sud de l'albanie), BCH Suppl. 45,2005,

12 / ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ Εικ. 12. Τμήμα επιστνλίον τέμπλου (Λε. 94,Αεκ. 135). Η χρονολόγηση του συγκεκριμένου μέλους στη στροφή από το 12ο στο 13ο αιώνα ενισχύεται και από τη χρήση του σχοινοειδούς πλέγματος 72, συχνού σε γλυπτά αυτής της περιόδου, όπως λ.χ. σε επίστεψη θωρακίου από τον Άγιο Δημήτριο Κατσούρη 73 στην Άρτα και σε επιστύλιο από το ναό του Σωτήρα Άμφισσας 74. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Μπούρας - Μπούρα 2002, , εικ. 152στ. Το πλήθος των γλυπτών της Συλλογής της Χαλκίδας μαρτυρεί την ύπαρξη πολυάριθμων ναών μέσα στο βυ- ζαντινό οχυρωμένο «Κάστρο», για τους οποίους οι πληροφορίες 75, η δυνατότητα εντοπισμού τους και η απόδοση γλυπτών τους σε συγκεκριμένα σύνολα είναι πολύ περιορισμένες και συγκεχυμένες. Η ποικιλία, όμως, και ο πλούτος των διακοσμητικών θεμάτων των γλυπτών παραπέμπουν σε μεγάλα κέντρα παραγωγής, όπως η Θεσσαλονίκη 76, η Κόρινθος 77, η Αθήνα 78, η Θήβα, ως πρωτεύουσα του θέματος Ελλάδος και γενικά η Βοιωτία (Όσιος Λουκάς), της οποίας η σχέση με τη Χαλκίδα ανιχνεύεται και μέσα από τις γραπτές πηγές 79. Εξάλλου, ο εντοπισμός σημαντικών συνόλων γλυπτών στην Εύβοια (Περίβλεπτος Πολιτικών 80, Άγιος Λουκάς Αλιβερίου 81, ναοί Άτταλης 82, Αγία Τριάδα Κριεζώτη 83 ) συνηγορεί στην ύπαρξη δραστήριων τοπικών εργαστηρίων, καθώς και στη συμβολή μετακινούμενων συνεργείων για την παραγωγή τους από τα γειτονικά μεγάλα κέντρα κατά την ευρύτατα διαδεδομένη συνήθεια, καθόσον η ακμή της πόλης και του λιμανιού της στη μεσοβυζαντινή περίοδο διευκόλυνε τη διακίνηση αγαθών, ιδεών, καλλιτεχνών κ.ά. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει και η αναλογία προς συναφή ως προς τα θέματα και την επεξεργασία έργα από την Ανατολή (Μικρά Ασία κ.ά.), καθώς και από τη νότια Ιταλία (Bari, Grado κ.ά.), ενισχύει την άποψη που έχει ήδη διατυπωθεί 84 για την ομοιογένεια των γλυπτών που μοιάζουν από τη μία 72 Το σχοινίο είναι διακοσμητικό θέμα που απαντάται ήδη από την αρχαιότητα. Α. Κ. Ορλάνδος, «Χριστιανικά γλυπτά του Μουσείου Σμύρνης», ΑΒΜΕ Γ (1937), 147 και σημ Α. Κ. Ορλάνδος, «Ή παρά την Άρταν Μονή των Βλαχερνών», ΑΒΜΕ Β' (1936), 64-65, εικ Α. Κ. Ορλάνδος, «Ό παρά την 'Άμφισσαν ναός τοϋ Σωτηρος», ΑΒΜΕ Α (1935), 194, εικ. Ιΐα-γ. Grabar 1976, 96, αριθ. 81, πίν. LXXc, σ , αριθ. 85, πίν. LXXVIa και e. Vanderheyde, «Un motif sculpté», ό.π. (υποσημ. 25), 176, εικ. 5. Μπούρας - Μπούρα 2002,68, εικ Τριανταφυλλόπουλος, ό.π. (υποσημ. 2), Παζαράς R. L. Scran ton, Medieval Architecture in the Central Area of Corinth. Corinth. Results of Excavations Conducted by the American School of Classical Studies at Athens, τ. XVI, Princeton, N. J. 1957, Grabar 1976,104, αριθ. 87a-b, 96-99, αριθ , πίν. LXV-LXX, LXXX, LXXXIe-LXXXIIa-b, LXXXIIIa-b, LXXXIVa-c, LXXXVb. Σκλάβου-Μαυροειδή Δ. Πέτρου - Π. Ανδρούδης, «Βυζαντινοί ναοί του Αγίου Νικολάου και των Εισοδίων της Θεοτόκου στην Άτταλη Ευβοίας», Αρχαιολογικό Έργο Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας, Πρακτικά Συνεδρίου, τ. Ι, Βόλος 2006,1172, σημ Α. Κ. Ορλάνδος, «Ή Περίβλεπτος των Πολιτικών της Εύβοιας», ΑΒΜΕ Γ (1937), Χ. Μπούρας, «Παρατηρήσεις στό καθολικό της μονής Θεοτόκου "Περιβλέπτου" στά Πολιτικά Εύ- βοίας»,,4 Μ ΚΗ' ( ), Α. Κ. Ορλάνδος, «Τό παρά τό Αλιβέριον μετόχιον του Όσιου Λουκά Φωκίδος», ΑΒΜΕ Ζ (1951), Μ. Γεωργοπούλου, «'Άγιος Νικόλαος Αττάλης Εύβοιας, AAA V (1972), Πέτρου - Ανδρούδης, ό.π., Α. Κ. Ορλάνδος, «Ή Αγία Τριάς του Κριεζώτη», ΑΒΜΕ Ε ( ), Grabar, ό.π. (υποσημ. 7), Α. Η. S. Megaw, «The Skripou Screen», BSA 61 (1966), M. Salvatore - Ν. Lavermicocca, «Sculture altomedievali e bizantine nel museo di S. Nicola di Bari. Note sulla topografia di Bari bizantina», RIASA, S. Ili, III (1980), 129. J.-P. Sodini, «Une iconostase byzantine à Xanthos», Actes du Colloque sur la Lycie antique, Istanbul 1977, Bibliothèque de l'institut français d'études anatoliennes d'istanbul, XXVII, Παρίσι 1980, M. Milella Lovecchio, «La scultura bizantina dell'xi secolo nel Museo di San Nicola di Bari», MEFRA, Moyen Âge. Temps Modernes 93/1 (1981), 75. J. Morganstern, «Some New Middle Byzantine Sculpture from Lycia and its Relatives», Gesta XXV/1 (1986), 28 και σημ. 32. C. Vanderheyde, «Deux exemples de sculpteurs locaux et itinérants en Grèce au Xle siècle», Topoi 8/2 (1998), 766. Δ. Χρήστου, «Παραστάσεις ένζωδου βλαστού σε πεσσίσκους από τη βασιλική του «Σωφρονίου» στη Νικητή Χαλκιδικής. Ζητήματα εικονογραφίας και συμβολισμών», Δώρον. Τιμητικός τόμος στον καθηγητή Νίκο Νικονάνο, Θεσσαλονίκη 2006,219, σημ Κακούρης, «Βυζαντινά κιονόκρανα άπό την Ανακτορόπολη Καβάλας», Μακεδόνικα 16 (1976),

13 Ε. ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥ-ΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ άκρη της Αυτοκρατορίας στην άλλη, κυρίως μεταξύ του 10ου και του 12ου αιώνα. Η δημοσίευση των γλυπτών από τη Συλλογή της Χαλκίδας, ως χαρακτηριστική περίπτωση ομοιοτήτων κοινής τέχνης με άλλες πόλεις (κυρίως την Αθήνα, τη Θήβα και τη Θεσσαλονίκη), αποτελεί συμβολή στην έρευνα της διατοπικής και διαχρονικής εξάπλωσης των μοτίβων και τεχνικών της βυζαντινής γλυπτικής, καθώς θα διαφωτίσει το πρόβλημα των τοπικών εργαστηρίων και της διακίνησης των καλλιτεχνικών εργαστηρίων στη Στερεά Ελλάδα κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο 85.. Kounoupiotou-Manolessou MIDDLE ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ SCULPTURES WITH ANIMALS IN THE SCULPTURE COLLECTION OF THE MOSQUE OF CHALKIDA A his article is devoted to sculptures with animals now kept in the Mosque of Chalkida. Preserved in fragments and with no clear indication of their provenance, they were retrieved from houses or heaps of stones in the fortified Byzantine castle of the town. Their repertoire is that commonly found in decorative sculpture of the Middle Byzantine period, which was influenced by eastern models and includes eagles, lions, griffins, birds, hares, and peacocks either side of a perirrhanterion (Figs 2-7, 9-12). In carving them, use was made of all the typical methods of stone-working found from the tenth to the thirteenth century: high and low relief, engraving, and two-level relief. The large number of sculptures in the Chalkida collection attests to the existence of numerous churches in the fortified castle, for which the evidence, and the possibility of identifying them is little and confused. It is impossible to attribute the sculptures to specific ensembles. Nevertheless, their art reflects the corresponding art of important centres of Byzantine sculpture in Greece, such as Thessaloniki, Athens and Thebes, suggests that there were workshops in Chalkida, and confirms the views of the experts on the movement of teams of craftsmen. 85 Πα την άσκηση της γλυπτικής και τους περιοδεύοντες τεχνίτες στους μεσοβυζαντινούς χρόνους, με κυριότερο κέντρο την Αττική, βλ. Πάλλας, ό.π. (υποσημ. 46), Πρβλ. και Ορλάνδος, ό.π. (υποσημ. 81), 136. Vanderheyde, ό.π. (υποσημ. 71),

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας

Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας Τομ. 47, 2008 ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΜΕ ΖΩΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΓΛΥΠΤΩΝ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΟΥΝΟΥΠΙΩΤΟΥΜΑΝΩΛΕΣΣΟΥ Ελένη 10.12681/dchae.622 Επίτιμη Διευθύντρια

Διαβάστε περισσότερα

Το βυζαντινό τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας στην Άρτα

Το βυζαντινό τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας στην Άρτα Το βυζαντινό τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας στην Άρτα Βαρβάρα ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΘ' (2008) Σελ. 233-246 ΑΘΗΝΑ 2008 Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΕΜΠΛΟ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά αρχιτεκτονικά μέλη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Τριπόλεως

Βυζαντινά αρχιτεκτονικά μέλη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Τριπόλεως Βυζαντινά αρχιτεκτονικά μέλη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Τριπόλεως Leonela FUNDIĆ Περίοδος Δ', Τόμος Λ' (2009) Σελ. 141-148 ΑΘΗΝΑ 2009 Leonela Fundié ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΜΕΛΗ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο γλυπτός διάκοσμος του ναού Μεταμορφώσεως Σωτήρος στα Αλεπόσπιτα Λαμίας

Ο γλυπτός διάκοσμος του ναού Μεταμορφώσεως Σωτήρος στα Αλεπόσπιτα Λαμίας Ο γλυπτός διάκοσμος του ναού Μεταμορφώσεως Σωτήρος στα Αλεπόσπιτα Λαμίας Σωτήρης ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 101-114 ΑΘΗΝΑ 2006 Σωτήρης Βογιατζής Ο ΓΛΥΠΤΟΣ ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΚΥΛΟΠΑΝΝΗ ΓΛΥΠΤΆ ΤΩΝ «ΣΚΟΤΕΙΝΏΝ» ΧΡΟΝΏΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΜΌΝΙΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΎ ΜΟΥΣΕΊΟΥ*

ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΚΥΛΟΠΑΝΝΗ ΓΛΥΠΤΆ ΤΩΝ «ΣΚΟΤΕΙΝΏΝ» ΧΡΟΝΏΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΜΌΝΙΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΎ ΜΟΥΣΕΊΟΥ* ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΚΥΛΟΠΑΝΝΗ ΓΛΥΠΤΆ ΤΩΝ «ΣΚΟΤΕΙΝΏΝ» ΧΡΟΝΏΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΜΌΝΙΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΎ ΜΟΥΣΕΊΟΥ* Στη μελέτη αυτή παρουσιάζονται αρχιτεκτονικά γλυπτά μέλη, λείψανα μαρμάρινου

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΚΥΛΟΠΑΝΝΗ ΓΛΥΠΤΆ ΤΩΝ «ΣΚΟΤΕΙΝΏΝ» ΧΡΟΝΏΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΜΌΝΙΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΎ ΜΟΥΣΕΊΟΥ*

ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΚΥΛΟΠΑΝΝΗ ΓΛΥΠΤΆ ΤΩΝ «ΣΚΟΤΕΙΝΏΝ» ΧΡΟΝΏΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΜΌΝΙΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΎ ΜΟΥΣΕΊΟΥ* ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΣΚΥΛΟΠΑΝΝΗ ΓΛΥΠΤΆ ΤΩΝ «ΣΚΟΤΕΙΝΏΝ» ΧΡΟΝΏΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΜΌΝΙΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΎ ΜΟΥΣΕΊΟΥ* Στη μελέτη αυτή παρουσιάζονται αρχιτεκτονικά γλυπτά μέλη, λείψανα μαρμάρινου

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Παρή Καλαμαρά Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας Εμπορικό Επιμελητήριο - Χαλκίδα, 7-6-2015 Τα κάστρα στα χρόνια του Βυζαντίου

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Η ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Η ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Η ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Της Ευθυμίας Θανοπούλου Γ1 2011-2012 Η Ορθόδοξος Εκκλησία απέφυγε βασικά την απεικόνιση ιερών προσώπων σε αγάλματα. Η αποστροφή αυτή οφειλόταν, πλην των άλλων,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο γλυπτός διάκοσμος του παλαιού καθολικού της μονής Ξενοφώντος στο Άγιον Όρος

Ο γλυπτός διάκοσμος του παλαιού καθολικού της μονής Ξενοφώντος στο Άγιον Όρος Ο γλυπτός διάκοσμος του παλαιού καθολικού της μονής Ξενοφώντος στο Άγιον Όρος Θεοχάρης ΠΑΖΑΡΑΣ Δελτίον XAE 14 (1987-1988), Περίοδος Δ' Σελ. 33-48 ΑΘΗΝΑ 1989 Θεοχάρης Παζαράς Ο ΓΛΥΠΤΟΙ ΔΙΑΚΟΣΜΟΙ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κ. ΛΟΒΕΡΔΟΤ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ

Κ. ΛΟΒΕΡΔΟΤ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ Κ. ΛΟΒΕΡΔΟΤ-ΤΣΙΓΑΡΙΔΑ ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤ1ΝΛ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΓΛΥΠΤΑ ΠΛΑΤΑΜΩΝΑ Το Κάστρο του Πλαταμώνα 1, ένα από τα ωραιότερα και καλύτερα διατηρημένα στον ελληνικό χώρο, βρίσκεται στις νοτιοανατολικές υπώρειες

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Αγγελική ΜΕΞΙΑ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 115-124 ΑΘΗΝΑ 2006 Αγγελική Μέξια ΔΥΟ ΜΑΡΜΆΡΙΝΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΈΣ ΠΑΑΚΕΣ ΣΤΟΝ ΜΥΣΤΡΑ* ^τη συλλογή γλυπτών του Μουσείου Μυστρά

Διαβάστε περισσότερα

AdyfJa'ta (iv avnvt]; yj..mntxt]; arto 'to Mrto(itgxo Avxatov*

AdyfJa'ta (iv avnvt]; yj..mntxt]; arto 'to Mrto(itgxo Avxatov* AdyfJa'ta (iv avnvt]; yj..mntxt]; arto 'to Mrto(itgxo Avxatov* FEWQYW N. JI6)).,1J The small, mountainous plain of Boverko lies northwest of Megalopolis, near the summit of Mount Lykaion. The area preserves

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιδωτό - Γλυπτική με ξύλο

Ψηφιδωτό - Γλυπτική με ξύλο eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:10 PM Page 36 3.3. Κατασκευή ψηφιδωτού α. α. Σχεδιάζουµε την παράσταση του ψηφιδωτού σε διάφανο χαρτί, σηµειώνοντας και τα χρώµατα. β. Γυρίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΠ 12 ΕΛΠ 12 Απαντήστε σε τρία (3) από τα παρακάτω πέντε (5) θέματα. Θέμα 1. Το μυκηναϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:12 PM Page 96 4.4. Ισλαµική τέχνη Ο Ισλαµικός Πολιτισµός στη µεγαλύτερή του ακµή απλωνόταν από τις περιοχές της Περσίας και της Βορείου Αφρικής µέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης Αρχαιολογικός Χώρος Αβδήρων Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης, Έβρος Ιερό Μεγάλων θεών, Σαμοθράκη Αρχαίο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου!

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! ήµος ΘΗΒΑΙΩΝ 2 ΘΗΒΑ «Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! Έδρα του ήµου είναι η επτάπυλη και επτάλοφη Θήβα, πόλη πανάρχαια και σεβαστή στην ιστορία και την παράδοση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001 Βυζαντινά Σύμμεικτα Τομ. 14, 2001 Αναζητώντας την εικόνα του Ελκομένου της Μονεμβασίας. Το χαμένο παλλάδιο της πόλης και η επίδρασή του στα υστεροβυζαντινά μνημεία του νότιου ελλαδικού χώρου ΦΩΣΚΟΛΟΥ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Επισκοπή Άνω Βόλου και ο εντοιχισμένος γλυπτός του διάκοσμος

Ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Επισκοπή Άνω Βόλου και ο εντοιχισμένος γλυπτός του διάκοσμος Ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Επισκοπή Άνω Βόλου και ο εντοιχισμένος γλυπτός του διάκοσμος Πασχάλης ΑΝΔΡΟΥΔΗΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΗ' (2007) Σελ. 85-98 ΑΘΗΝΑ 2007 Πασχάλης Ανδρούδης Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Διεύθυνση Μουσείων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ. ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης. 1 ο ΕΤΟΣ

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ. ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης. 1 ο ΕΤΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης 1 ο ΕΤΟΣ 1 η φάση: Ερώτημα συζήτησης: Που χρησιμοποιείται τη γεωμετρία στην εργασία σας και στην καθημερινή σας ζωή. (Μια διδακτική ώρα).

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.3: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στο Βυζάντιο Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική Ιωάννης Ηλιάδης ΕΙΚΟΝΕΣ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ* Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική είναι ιδιαίτερα εμφανής στο καθολικό της Μονής Παναγίας Κοσμοσώτειρας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΎΨΙΝΕΣ ΑΝΆΓΛΥΦΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΉΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΙΒΗΡΩΝ

ΓΎΨΙΝΕΣ ΑΝΆΓΛΥΦΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΉΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΙΒΗΡΩΝ 47 ΓΎΨΙΝΕΣ ΑΝΆΓΛΥΦΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΉΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΙΒΗΡΩΝ Ο γλυπτός διάκοσμος του καθολικού της μονής Ιβήρων (εικ. 1, σχ. 1), αν εξαιρέσουμε το μαρμάρινο τέμπλο 1, δεν έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Θερινό ωράριο λειτουργίας Αρχαιολογικών Χώρων, Μουσείων και Μνημείων του Κράτους.

ΘΕΜΑ : Θερινό ωράριο λειτουργίας Αρχαιολογικών Χώρων, Μουσείων και Μνημείων του Κράτους. ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 8-7-2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ Αρ. Πρ. ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΔΜΕΕΠ/ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ Α ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΖΕΛΕΠΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΩ, ΕΡΕΥΝΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Νέα θραύσματα από τον γλυπτό διάκοσμο του καθολικού της Νέας Μονής Χίου

Νέα θραύσματα από τον γλυπτό διάκοσμο του καθολικού της Νέας Μονής Χίου Νέα θραύσματα από τον γλυπτό διάκοσμο του καθολικού της Νέας Μονής Χίου Κωνσταντίνος ΣΚΑΜΠΑΒΙΑΣ Τόμος ΚΕ (2004) Σελ. 209-218 ΑΘΗΝΑ 2004 Κωνσταντίνος Νικ. Σκαμπαβίας ΝΕΑ ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΑΥΠΤΟ ΔΙΑΚΟΣΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Ο Βιτρούβιος Άντρας του Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Ο Βιτρούβιος Άντρας του Λεονάρντο Ντα Βίντσι Ο Βιτρούβιος Άντρας του Λεονάρντο Ντα Βίντσι Ο Άνθρωπος του Βιτρούβιου είναι ένα διάσημο σχέδιο με συνοδευτικές σημειώσεις του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, που φτιάχτηκε περίπου το 1490 σε ένα από τα ημερολόγιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΕ 2 ΕΠΙΠΕΔΑ (εκδοχή Σεπτεμβρίου 2014) Ε.Μ.Π.

ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΕ 2 ΕΠΙΠΕΔΑ (εκδοχή Σεπτεμβρίου 2014) Ε.Μ.Π. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΑ (εκδοχή Σεπτεμβρίου 04) Ε.Μ.Π. (παρατηρήσεις για τη βελτίωση των σημειώσεων ευπρόσδεκτες) Παράσταση σημείου. Σχήμα Σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Georgios Pallis. Lecturer in Byzantine & Post-Byzantine Archaeology and Art

Georgios Pallis. Lecturer in Byzantine & Post-Byzantine Archaeology and Art Georgios Pallis Lecturer in Byzantine & Post-Byzantine Archaeology and Art Adress: Department of Archaeology, School of Philosophy, 4th floor (Office 406), University Campus, 157 84 Athens Greece Tel.:

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα