ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση"

Transcript

1 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση Ελευθέριος Ζέρβας, Πνευμονολόγος Επιμελητής Α ΕΣΥ 7 η Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

2 Conflict of interest (Δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων) Συμμετοχή σε advisory board (συμβουλευτική επιτροπή) των φαρμακευτικών εταιρειών Elpen, Astra, Novartis, GSK Honorarium (τιμητικές αμοιβές) ως προσκεκλημένος ομιλητής από τις φαρμακευτικές εταιρείες Astra, Novartis, Elpen, USB, Menarini, Takeda Κάλυψη εξόδων συμμετοχής (εγγραφής, ταξιδίου και διαμονής) σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια από τις φαρμακευτικές εταιρείες Astra, Novartis, Elpen, Chiezi, USB, GSK, Galenica, Roche, Takeda

3 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση

4 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Διαγνωστική προσέγγιση Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Συμπεράσματα

5 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Διαγνωστική προσέγγιση Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Συμπεράσματα

6 Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Ορισμός σοβαρού άσθματος Όταν η διάγνωση του άσθματος έχει επιβεβαιωθεί και οι συνοσηρότητες έχουν ελεχθεί, σοβαρό άσθμα ορίζεται ως το άσθμα - που απαιτεί θεραπεία με υψηλές δόσεις ICS + ένα 2 ο ρυθμιστικό φάρμακο (και/ή OCS), ώστε να είναι ελεγχόμενο ή - που παραμένει μη ελεγχόμενο παρά την ως άνω θεραπεία - το ελεγχόμενο άσθμα που απορυθμίζεται με την μείωση των υψηλών δόσεων ICS ή των OCS (ή άλλων βιολογικών παραγόντων) ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

7 Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Τι σημαίνει uncontrolled μη ελεγχόμενο άσθμα? Οποιοδήποτε από τα παρακάτω 4 κριτήρια: Κακός έλεγχος συμπτωμάτων: σταθερά τιμές ACQ >1.5 ή ACT <20 Συχνές παροξύνσεις: 2 ή περισσότερες ώσεις OCS το προηγούμενο έτος Σοβαρές παροξύνσεις: 1 νοσηλεία για παρόξυνση το προηγούμενο έτος Μόνιμη απόφραξη των αεραγωγών: FEV 1 <80% προβλεπόμενης. * Ο ορισμός ERS/ATS δεν περιλαμβάνει το σοβαρό άσθμα που δεν λαμβάνει θεραπεία (WHO) ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

8 Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Πόσο συχνό είναι? Δεν υπάρχουν σαφή επιδημιολογικά δεδομένα, όμως σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών 5% με 10 % του συνόλου των ασθματικών πάσχει από σοβαρό άσθμα ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014, GINA 2014, ERS White Book νοσηλείες/έτος σε άτομα με σοβαρό άσθμα European Lung Foundation ELF WHITE BOOK 2012 Zervas E, ERS 2012

9 Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Πόσο συχνό είναι? Δεν υπάρχουν πραγματικά επιδημιολογικά δεδομένα. μήπως είναι μεγαλύτερο του 5-10%?. μήπως είναι μικρότερο του 5-10%? Of asthmatic adults, 3.6% (95% CI, 3.0% to 4.1%) qualified for a diagnosis of severe refractory asthma, representing 10.4 patients per 10,000 inhabitants. The prevalence of severe refractory asthma might be lower than estimated by expert opinion.

10 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Διαγνωστική προσέγγιση Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Συμπεράσματα

11 Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Είναι το σοβαρό άσθμα μια ενιαία νόσος παθοφυσιολογικά? ΟΧΙ ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

12 Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Είναι το σοβαρό άσθμα μια ενιαία νόσος? ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΙ ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

13 Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Είναι το σοβαρό άσθμα μια ενιαία νόσος? ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΙ (hypothesis-based unbiased approaches) Wenzel S., Nature Medicine 2012 Gaga M, Zervas E, Samitas K, Bel E. Clin Chest Med. 2012

14 Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Είναι το σοβαρό άσθμα μια ενιαία νόσος? ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΙ (hypothesis-based unbiased approaches) Moore et al AJRCCM 2010 Haldar et al AJRCCM 2008

15 Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Είναι το σοβαρό άσθμα μια ενιαία νόσος? ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΙ ΕΝΔΟΤΥΠΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ? Wenzel S. Clin Exp Allergy. 2012

16 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Διαγνωστική προσέγγιση Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Συμπεράσματα

17 Διαγνωστική προσέγγιση Misdiagnosis of non-asthmatic conditions as uncontrolled asthma has been reported to be as high as 12 30% ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

18 Διαγνωστική προσέγγιση Misdiagnosis of non-asthmatic conditions as uncontrolled asthma has been reported to be as high as 12 30% The evaluation should start with a careful history with emphasis on asthma symptoms Information should be obtained on exacerbating triggers and environmental or occupational factors that may be contributing Spirometry following pre- and postbronchodilator administration should be obtained Further testing with complete pulmonary function tests, including diffusing capacity, and bronchoprovocation testing, such as methacholine or exercise challenges ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

19 Διαγνωστική προσέγγιση In children and adults with severe asthma without specific indications for chest HRCT based on history, symptoms and/or results of prior investigations we suggest that a chest HRCT only be done when the presentation is atypical An atypical presentation of severe asthma includes such factors as, for example, excessive mucus production, rapid decline in lung function, reduced carbon monoxide transfer factor coefficient and the absence of atopy in a child with difficult asthma. ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

20 Διαγνωστική προσέγγιση Non-adherence to treatment should be considered in all difficult-to-control patients, as reports show that non-adherence can be as high as 32 56% Poor inhaler technique is also common and should be addressed Difficult-to-control and severe asthma are often associated with coexisting conditions ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

21 Διαγνωστική προσέγγιση Διάκριση μεταξύ μη ελεγχόμενου και σοβαρού άσθματος NEW!

22 Διαγνωστική προσέγγιση Certain characteristics of certain phenotypes may eventually promote targeted and/or more effective therapies as well as help to predict different natural histories. In that regard, eosinophilic inflammation, allergic/th2 processes and obesity have been identified as characteristics or phenotypes which may be helpful. Age of onset is of great importance. Clinical, genetic and statistical approaches have identified an - early-onset allergic phenotype, - a later onset obese (primarily female and non-allergic) phenotype and - A later onset eosinophilic phenotype ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

23 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Διαγνωστική προσέγγιση Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Συμπεράσματα

24 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία GINA 2014

25 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία However, there is individual variation in the dose-therapeutic efficacy of ICS and some evidence that higher ICS doses may be more efficacious in severe asthma Although even higher doses of ICS (above 2000 mg/day of BDP equivalent dose) and ultrafine particle ICS are often tried in severe asthma, there are very few data to support this approach. In 30% of severe adult asthma patients, OCS are required in addition to ICS to maintain some degree of asthma control. It is not yet clear whether continuous low-dose OCS are better than multiple discontinuous bursts for controlling exacerbations ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

26 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Step-wise increases in the dose of ICS, in combination with a LABA, improve the prospect of control compared with the use of ICS alone, including in some patients with severe asthma. The routine use of nebulisers is discouraged owing to their relative inefficiency in drug delivery and because their use has been associated with deaths in severe asthma. However, no such studies have been performed in children or adults with severe asthma ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

27 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Addition of a LTRA has shown some efficacy on lung function when added to ICS in 3 studies of adults with moderate-to-severe asthma who were not taking LABAs. In contrast, in a study of 72 severe adult asthmatics receiving LABA and ICS, some of whom are also on OCS, the addition of montelukast did not improve clinical outcomes over 14 days. In patients taking high doses of ICSs and LABAs, the addition of tiotropium bromide provided improvements in FEV1, reduced as-needed use of SABAs and modestly reduced the risk of a severe exacerbation ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

28 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Θεραπευτική προσέγγιση άσθματος ειδικά σημεία για το σοβαρό άσθμα Βελτιστοποιήστε τη δόση ICS/LABA - Πλήρη αντίσταση στα ICS είναι σπάνια, ελέγξτε την συμμόρφωση!! - Εξετάστε θεραπευτική δοκιμή υψηλότερης δόσης ICS Εξετάστε τη χορήγηση χαμηλής δόση OCS ως θεραπεία συντήρησης - ( 7.5mg ισοδύναμο πρεδνιζόλονης/ημέρα): μπορεί να ωφελήσει ορισμένους ασθενείς, αλλά έχουν σημαντικές συστηματικές παρενέργειες. Αξιολόγηση και παρακολούθηση για οστεοπόρωση Προσθήκη θεραπείας ανεξάρτητα φαινοτύπου - Θεοφυλλίνη, αντιλευκοτριένια: περιορισμένο όφελος - Tiotropium: Σε ασθενείς με μόνιμη απόφραξη των αεραγωγών παρά τη μέτρια-υψηλή δόση ICS και LABA, η προσθήκη Tiotropium οδήγησε σε βελτίωση της πνευμονικής λειτουργίας και μείωση της χρήσης ανακουφιστικής αγωγής Προσθήκη θεραπείας με βάση το φαινότυπο - Σοβαρό αλλεργικό άσθμα: σκεφτείτε την προσθήκη αντι-ige θεραπείας (omalizumab) - Άσθμα που προκαλείται από την ασπιρίνη: σκεφτείτε την προσθήκη αντιλευκοτριενίων

29 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Ειδικά σημεία στη θεραπεία του σοβαρού άσθματος Patients who are likely to benefit from this approach are those - who can produce sputum, - demonstrate persistent or at least intermittent eosinophilia and - have severe asthma with frequent exacerbations. ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

30 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Ειδικά σημεία στη θεραπεία του σοβαρού άσθματος This recommendation places a higher value on avoiding additional resource expenditure and a lower value on uncertain benefit from monitoring FeNO. ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

31 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Ειδικά σημεία στη θεραπεία του σοβαρού άσθματος ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

32 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Ειδικά σημεία στη θεραπεία του σοβαρού άσθματος ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

33 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Ειδικά σημεία στη θεραπεία του σοβαρού άσθματος ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

34 Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Ειδικά σημεία στη θεραπεία του σοβαρού άσθματος ERS/ATS Guidelines Severe Asthma Eur Respir J. 2014

35 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση Ορισμός - Επιδημιολογικά στοιχεία σοβαρού άσθματος Παθογένεση παθοφυσιολογία σοβαρού άσθματος - Φαινότυποι Διαγνωστική προσέγγιση Διαχείριση σοβαρού άσθματος - Θεραπεία Συμπεράσματα

36 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Νέος κοινός αποδεκτός - ορισμός του σοβαρού άσθματος Μια νόσος με πολλά πρόσωπα ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΙ - ΕΝΔΟΤΥΠΟΙ Σημαντικό στοιχείο η σωστή διάγνωση έλεγχος ΣΥΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ Θεραπεία με μέγιστες δόσεις ICS + LABA, μικρή αποτελεσματικότητα άλλων φαρμάκων (θεοφυλλίνη LTRAs) Ενθαρρυντικά στοιχεία από την 1 η στοχευμένη βιολογική θεραπεία (anti IgE), αναμένονται και επόμενες (anti-il5, κτλ). Νέοι βιολογικοί δείκτες και φαινότυποι στο μέλλον

37 ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Ορισμός διαγνωστική προσέγγιση διαχείριση

Έχουν θέση τα LAMA στη θεραπεία του άσθματος ; OXI. Κωνσταντίνος Πορπόδης Πνευμονολόγος

Έχουν θέση τα LAMA στη θεραπεία του άσθματος ; OXI. Κωνσταντίνος Πορπόδης Πνευμονολόγος Έχουν θέση τα LAMA στη θεραπεία του άσθματος ; OXI Κωνσταντίνος Πορπόδης Πνευμονολόγος Ιστορική Αναδρομή Εισαγωγή στη Δυτική ιατρική στις αρχές του 18 ου αιώνα Φάρμακα πρώτης γραμμής για αντιμετώπιση άσθματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 25 No 3 July-September 2012 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 25 ΤΕΥΧΟΣ 3 Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2012 PNEUMON

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 25 No 3 July-September 2012 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 25 ΤΕΥΧΟΣ 3 Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2012 PNEUMON ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 25 ΤΕΥΧΟΣ/No 3 Ιούλιος/July - Σεπτέμβριος/September 2012 ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ Αθηνών Αριθμός Άδειας 4/2007 ôåχíïãñáììámed Λ. Μεσογείων 380-15341 Áãßá ÐáñáóêåõÞ AÖÌ:

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DEANXIT ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ 1. WHAT DEANXIT IS AND WHAT IT IS USED FOR

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DEANXIT ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ 1. WHAT DEANXIT IS AND WHAT IT IS USED FOR Φύλλο Οδηγιών Χρήσης: Πληροφορίες για το χρήστη Patient Information Leaflet: Information for the user Deanxit επικαλυμμένα δισκία Flupentixol (as dihydrochloride) + melitracen (as hydrochloride) Διαβάστε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Βουγιούκα Καλλιόπη 1, Καπάδοχος Θεόδωρος 2 1. Νοσηλεύτρια ΤΕ 2. Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο (ΟΣΣ) αποτελεί μια από τις πιο συχνές

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλεία των αγαπημένων σας προσώπων, τώρα στο...σπίτι σας!

Νοσηλεία των αγαπημένων σας προσώπων, τώρα στο...σπίτι σας! Support Line: 77 77 6 300 Fax: 22 02 96 15 Website: www.medigence.com.cy 113 Prodromos Str., 1st Floor, 2064 Strovolos, Nicosia, Cyprus Γραμμή Στήριξης: 77 77 6 300 Φαξ: 22 02 96 15 Ιστοσελίδα: www.medigence.com.cy

Διαβάστε περισσότερα

Διαβήτης και καρδιακή ανεπάρκεια: επιδημιολογικά δεδομένα και διαγνωστικοί προβληματισμοί

Διαβήτης και καρδιακή ανεπάρκεια: επιδημιολογικά δεδομένα και διαγνωστικοί προβληματισμοί Διαβήτης και καρδιακή ανεπάρκεια: επιδημιολογικά δεδομένα και διαγνωστικοί προβληματισμοί Χριστίνα Χρυσοχόου Επιµ Α, Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, ΙΓΝΑ Σακχαρώδης διαβήτης και υγεία Τον 1ον αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Δικαστηριακή Διερμηνεία σε Ελληνικό και Διεθνές Επίπεδο

Η Δικαστηριακή Διερμηνεία σε Ελληνικό και Διεθνές Επίπεδο Τει Hπειρου Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Η Δικαστηριακή Διερμηνεία σε Ελληνικό και Διεθνές Επίπεδο Εξελίξεις & Προοπτικές Επιστημονική Επιμέλεια: Ελευθερία Δογορίτη & Θεόδωρος Βυζάς Legal Interpreting

Διαβάστε περισσότερα

trial. Patients (starting only the three treatment; visit 2 and

trial. Patients (starting only the three treatment; visit 2 and Eginition University Hospital- Clinical Trial Registry 74 Vas. Sofias Ave.., 11528 Athens, Greece Title: Two vs. one high-frequency rtms session per day for treatment-resistant depression: A randomized

Διαβάστε περισσότερα

NΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ. Εις μνήμην Αλέκου Αυγερινού. NOSOKOMIAKA CHRONIKA Official publication of the Scientific Society of Evangelismos Hospital

NΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ. Εις μνήμην Αλέκου Αυγερινού. NOSOKOMIAKA CHRONIKA Official publication of the Scientific Society of Evangelismos Hospital NΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ: 1945 ΤΟΜΟΣ 71 ΤΕΥΧΟΣ 1 3-2009 EΠΑΙΝΟΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ VOLUME 71 NUMBER 1 3-2009 ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

! # % % &!! ( ) +,.. / / / 0 1! 2 1)3+4 + 5 6 1. 1.! / 1!

! # % % &!! ( ) +,.. / / / 0 1! 2 1)3+4 + 5 6 1. 1.! / 1! ! # % % &!! ( ) +,.. / / / 1! 2 1)3+4 + 5 6 1. 1.! / 1! + 3 7 128 394 3 :+3 1! ) ; +3 +37499 < SAE TECHNICAL PAPER SERIES 1-1-3677 Effects of an on Line Bypass Oil Recycler on Emissions with Oil Age for

Διαβάστε περισσότερα

Σπιρομετρικές διαφορές μεταξύ αθλητών και μη αθλητών συγκριτικά με τις προβλεπόμενες τιμές σε υγιείς Έλληνες, ηλικίας 20 45 ετών

Σπιρομετρικές διαφορές μεταξύ αθλητών και μη αθλητών συγκριτικά με τις προβλεπόμενες τιμές σε υγιείς Έλληνες, ηλικίας 20 45 ετών Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Σπιρομετρικές διαφορές μεταξύ αθλητών και μη αθλητών συγκριτικά με τις προβλεπόμενες

Διαβάστε περισσότερα

MINISTRY OF EDUCATION, LIFELONG LEARNING AND RELIGIOUS AFFAIRS CENTRE FOR THE GREEK LANGUAGE. Thessaloniki

MINISTRY OF EDUCATION, LIFELONG LEARNING AND RELIGIOUS AFFAIRS CENTRE FOR THE GREEK LANGUAGE. Thessaloniki MINISTRY OF EDUCATION, LIFELONG LEARNING AND RELIGIOUS AFFAIRS CENTRE FOR THE GREEK LANGUAGE Guide to the examination for the certificate of attainment in Greek Thessaloniki 1 This booklet was written

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιατρική κατ οίκον νοσηλεία σε ασθενείς με Κυστική Ίνωση

Παιδιατρική κατ οίκον νοσηλεία σε ασθενείς με Κυστική Ίνωση Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ Ε ΛΛΑ ΔΟΣ, 25: 149-154, Παιδιατρική 2013 ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 25 2 149 Παιδιατρική κατ οίκον νοσηλεία σε ασθενείς με Κυστική Ίνωση Ελιάννα Χρυσοχόου, Ελπίδα Χατζηαγόρου ΑΡΘΡΟ ΕΙΔΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Ω Σ Ι Σ Ε Λ Λ Η Ν Ω Ν Ε Φ Ο Π Λ Ι Σ Τ Ω Ν U N I O N O F G R E E K S H I P O W N E R S 2011-12

Ε Ν Ω Σ Ι Σ Ε Λ Λ Η Ν Ω Ν Ε Φ Ο Π Λ Ι Σ Τ Ω Ν U N I O N O F G R E E K S H I P O W N E R S 2011-12 Ε Ν Ω Σ Ι Σ Ε Λ Λ Η Ν Ω Ν Ε Φ Ο Π Λ Ι Σ Τ Ω Ν U N I O N O F G R E E K S H I P O W N E R S 2011-12 Ε τ ή σ ι α Έ κ θ ε σ η A n n u a l R e p o r t Ο χρόνος αυτός ήταν ο πιο κρίσιμος σε εθνικό και διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος

Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Μη επεμβατική αξιολόγηση του σοβαρού άσθματος Παρασκευή Κατσαούνου 1, Ανδρέας Ασημάκος 2, Peter J. Barnes 3 1 Λέκτορας Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧ-ΑΝΤΕ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΕΧ-ΑΝΤΕ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΥΔ ΠΚΠ Interreg III KYΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ REGIO ΕΧ-ΑΝΤΕ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΤΕΛΙΚΗ ΈΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της Ποιότητας του Πόσιµου Νερού της Αθήνας, µε Στόχο την Ολοκληρωµένη ιαχείρισή του, µέσω Στατιστικών Μεθόδων

Αξιολόγηση της Ποιότητας του Πόσιµου Νερού της Αθήνας, µε Στόχο την Ολοκληρωµένη ιαχείρισή του, µέσω Στατιστικών Μεθόδων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΙΟΙΚΗΣΗΣ Αξιολόγηση της Ποιότητας του Πόσιµου Νερού της Αθήνας, µε Στόχο την Ολοκληρωµένη ιαχείρισή του, µέσω Στατιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Νικοτινικό οξύ/λαροπιπράντη. Η κλινική εμπειρία στην Ελλάδα. Παθολoγική Κλινική, Ιατρείο Λιπιδίων και Αρτηριακής Υπέρτασης,

Νικοτινικό οξύ/λαροπιπράντη. Η κλινική εμπειρία στην Ελλάδα. Παθολoγική Κλινική, Ιατρείο Λιπιδίων και Αρτηριακής Υπέρτασης, Νικοτινικό οξύ/λαροπιπράντη. Η κλινική εμπειρία στην Ελλάδα. Αναστάζια Κεή, 1 Βασίλειος Άθυρος, 2 Εμμανουήλ Γανωτάκης, 3 Ιωάννης Ιωαννίδης, 4 Ελένη Μπιλιανού, 5 Σταύρος Παππάς, 6 Μωυσής Ελισάφ 1 1 Παθολoγική

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2

Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(4):491-501 Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2 Ο διαβήτης τύπου 2 είναι από τα πλέον δαπανηρά χρόνια νοσήματα τόσο για το ίδιο το άτομο όσο και την

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Χαρακτηριστικές διαφορές Προϋποθέσεις επικάλυψης Επιπολασμός Ορισμοί Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Θεραπευτικές προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι μας επιφυλάσσει στο μέλλον η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία στα παιδιά;

Τι μας επιφυλάσσει στο μέλλον η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία στα παιδιά; 15 Τι μας επιφυλάσσει στο μέλλον η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία στα παιδιά; Ελένη Βασιλάτου - Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» Περίληψη: Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ΟΛΛ)

Διαβάστε περισσότερα

Editorial Team Nelly Kalliga Stella Bochori Sarah Yu. ISBN: 978-960-6895-18-0 978-960-6895-17-3 Teacher s. Παραγωγή - Copyright Supercourse Publishing

Editorial Team Nelly Kalliga Stella Bochori Sarah Yu. ISBN: 978-960-6895-18-0 978-960-6895-17-3 Teacher s. Παραγωγή - Copyright Supercourse Publishing Editorial Team Nelly Kalliga Stella Bochori Sarah Yu ISBN: 978-960-6895-18-0 978-960-6895-17-3 Teacher s Παραγωγή - Copyright Supercourse Publishing Πληροφορίες - Παραγγελίες Τηλ. Κέντρο: 23310 73777 Αθήνα:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2009 Τόμος 8 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2009. Γυναίκες και ισχαιμική καρδιοπάθεια ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2009 Τόμος 8 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2009. Γυναίκες και ισχαιμική καρδιοπάθεια ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ Γυναίκες και ισχαιμική καρδιοπάθεια Γαβρά Παρασκευή 1, Κατή Μαρία 1, Ηρακλειανού Στέλλα 2 1. Ειδικευόμενη στην Γ Παθολογική κλινική, Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιά 2. Αναπληρώτρια Διευθύντρια

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τον Πολίτη και τις Αδελφοποιήσεις Πόλεων

Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τον Πολίτη και τις Αδελφοποιήσεις Πόλεων Ελληνική ΕΕΛΛ ΛΛΗΗ ΝΝΙ ΙΚΚΗΗ ΔΔΗΗΜΟ ΚΚΡΡΑΑ ΤΤΙ ΙΑΑ ΥΥΠΟΥΥΡΡ ΓΓΕΕΙ ΙΟ ΕΕΣΣΩΤΤΕΕΡΡΙ ΙΚΚΩΝΝ HH EE E LL LLL L EE E NN II ICC R EE EPP P UU B LL LII I CC MM II INN II SS IST R Y OO FF FII I NN T EE ER II IOO

Διαβάστε περισσότερα

Ηπιο συχνή ψυχική διαταραχή με σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων

Ηπιο συχνή ψυχική διαταραχή με σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 23 (1), 2012 39 Ερευνητική εργασία Research article Επιπολασμός της κατάθλιψης σε πληθυσμό ηλικιωμένων Κ. Αργυρόπουλος, 1,2 Φ. Γουρζής, 3 Ε. Γελαστοπούλου 1 1 Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

coffee machines & bar equipment Πολιτική Εταιρικής Ηθικής Ethical Business Practice Policy

coffee machines & bar equipment Πολιτική Εταιρικής Ηθικής Ethical Business Practice Policy coffee machines & bar equipment Πολιτική Εταιρικής Ηθικής Ethical Business Practice Policy 02 Πολιτική Εταιρικής Ηθικής Ethical Business Practice Policy Η Eurogat παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες oδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση του επίμονου πόνου σε παιδιά με διάφορες παθήσεις

Κατευθυντήριες oδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση του επίμονου πόνου σε παιδιά με διάφορες παθήσεις Κατευθυντήριες oδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση του επίμονου πόνου σε παιδιά με διάφορες παθήσεις Κατευθυντήριες oδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΙΕΡΙΑΣ Ε.Α.Σ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΒΡΟΥ Ε.Α.Σ. ΛΑΣΙΘΙΟΥ Ε.Α.Σ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΙΕΡΙΑΣ Ε.Α.Σ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΒΡΟΥ Ε.Α.Σ. ΛΑΣΙΘΙΟΥ Ε.Α.Σ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ Α ΣΕΡ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ Τ ΡΙΣΤΙΚΗ Α.Ε. Ε.Α.Σ. ΠΙΕΡΙΑΣ Ε Ε.Α.Σ. ΛΕΙΒΑΔΙΑΣ Ε.Α.Σ. ΦΑΡΣΑΛΩΝ Ε.Α ΑΣ Ε.Α.Σ. ΑΓΡΙΝΙΟΥ Ε.Α.Σ. ΛΑΜΙΑΣ Ε.Α.Σ. ΡΕΘΥΜΝΟ Α ΔΥΤ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ε.Α.Σ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ Ε.Α.Σ. ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ Α ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα