Η εισήγηση αυτή αποτελεί, συνοπτική εκδοχή άρθρου που έχει δηµοσιευτεί στα Ζητήµατα Επικοινωνίας (βλ. Κωνσταντινίδου, 2006).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η εισήγηση αυτή αποτελεί, συνοπτική εκδοχή άρθρου που έχει δηµοσιευτεί στα Ζητήµατα Επικοινωνίας (βλ. Κωνσταντινίδου, 2006)."

Transcript

1 Χριστίνα Κωνσταντινίδου Τµήµα Κοινωνιολογίας Πανεπιστήµιο Κρήτης Το ζήτηµα της αγωγής στα µέσα επικοινωνίας σε ιστορική προοπτική. Από τον παθητικό αποδέκτη στον κριτικό αναγνώστη, τον ενεργό πολίτη και ευφυή συνοµιλητή 1 Είναι κοινός τόπος ότι τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας (ΜΜΕ), αποτελούν αναπόσπαστο κοµµάτι της καθηµερινής ζωής παιδιών και ενηλίκων. Σήµερα µάλιστα, µε τη ραγδαία ανάπτυξη των νέων µέσων, τη σύγκλιση της τεχνολογίας της πληροφορικής και των µέσων επικοινωνίας, τα διαδραστικά ηλεκτρονικά παιχνίδια και το διαδίκτυο, ο τρόπος και η ίδια η έννοια της ενηµέρωσης και της ψυχαγωγίας και της χρήσης/ κατανάλωσης των µέσων τείνουν ν αλλάξουν (Livingstone and Bovill, 2001). Όσο οι νέες τεχνολογίες επικοινωνίας διεισδύουν σε ολοένα και περισσότερες πτυχές της καθηµερινότητας πυκνώνουν τα ερωτήµατα γύρω από το ρόλο των κλασικών και νέων µέσων, ενώ αυξάνει ο προβληµατισµός ή η ανησυχία γονιών, παιδαγωγών και επιστηµόνων σχετικά µε τις συνέπειες τους για τα παιδιά και τους νέους. Αυτού του είδους οι ανησυχίες τροφοδοτούν συνήθως ένα πλήθος παραδοχές σε σχέση µε τη δύναµη των οπτικοακουστικών µέσων αλλά και κυρίως της τηλεόρασης, όπως: να ναρκώνουν τα παιδιά και να επηρεάζουν τις γνωστικές ικανότητες και την πνευµατική τους δραστηριότητα, να καταστρέφουν τη φαντασία και τη δηµιουργικότητα (Winn, 1986), να αυξάνουν την επιθετικότητα, τη βία και την αντικοινωνική συµπεριφορά (Bandura, 1987, 1986), να οδηγούν στην παθητικοποίηση και να ενθαρρύνουν τον υπερκαταναλωτισµό (Adorno & Horkheimer, 1986), να απονοµιµοποιούν την οικογένεια και το σχολείο ως θεσµών κοινωνικοποίησης (Dufour, 2002), να ενισχύουν τα στερεότυπα και τις κάθε είδους προκαταλήψεις σε σχέση µε το φύλο, τη φυλή, την εθνικότητα κλπ (Gerbner et al. 1976), 1 Η εισήγηση αυτή αποτελεί, συνοπτική εκδοχή άρθρου που έχει δηµοσιευτεί στα Ζητήµατα Επικοινωνίας (βλ. Κωνσταντινίδου, 2006).

2 να αποµακρύνουν τους νέους από τη σοβαρή µόρφωση, την τέχνη και την υψηλή λογοτεχνία και να οδηγούν στην κατασπατάληση του ελεύθερου χρόνου που θα έπρεπε να αφιερώνεται στο διάβασµα, στην εκπαίδευση ή σε δηµιουργικές δραστηριότητες (Popper & Condry, 1995). Ο προβληµατισµός αυτός τροφοδοτεί ακατάπαυστα τη δηµόσια συζήτηση και συνδέεται άρρηκτα µε τις ευρύτερες κοινωνικο - οικονοµικές µεταβολές και τον επιστηµονικό προβληµατισµό γύρω από τα µέσα ή τον λεγόµενο πολιτισµό της εικόνας. Στα πλαίσια αυτής της συζήτησης αναπτύσσεται σταδιακά µια αυτοτελής σχεδόν περιοχή, που στις δυτικές, κυρίως, χώρες παίρνει τη διττή µορφή ενός επιστηµονικού πεδίου (media literacy studies) και ενός κοινωνικού κινήµατος, γνωστό σήµερα ως «κίνηµα της αγωγής στα µέσα» (media literacy movement). Αν και ιστορικά, το πρώτο βιβλίο που θα µπορούσε να καταταχτεί σ αυτό το πεδίο εκδόθηκε τη δεκαετία του 1930, πρέπει να περιµένουµε µέχρι τις δεκαετίες του 50 και του 60 και την εµφάνιση και κυριαρχία της τηλεόρασης, ώστε να πυκνώσουν οι δράσεις, οι αναλύσεις, και η δηµόσια συζήτηση, σχετικά µε την ανάγκη ελέγχου των µέσων ή/και αγωγής στη χρήση των µέσων (Prokop, 1997). Μετά τη δεκαετία του 70 οι φορείς που δραστηριοποιούνται σ αυτό το χώρο συγκροτούνται σε κίνηµα, το οποίο, µέσα από αλλεπάλληλους µετασχηµατισµούς, σήµερα συνδέεται τόσο µε τους εκπαιδευτικούς µηχανισµούς και τις µεταρρυθµίσεις στο εκπαιδευτικό σύστηµα, όσο και µε κρατικούς φορείς που σχεδιάζουν και υλοποιούν τις κοινωνικές πολιτικές σ ό,τι αφορά τη σχέση νέων και µέσων. Αντικείµενο, λοιπόν, της εισήγησης µου είναι η κατανόηση της έννοιας της «αγωγής στα µέσα» από µακρο-κοινωνιολογική και ιστορική σκοπιά. Για το σκοπό αυτό, µέσα από την παρουσίαση των βασικών τύπων αγωγής στα µέσα όπως έχουν προταθεί και αναπτυχθεί από τη δεκαετία του 50 µέχρι σήµερα, θα επιχειρήσω µια κριτική παρουσίαση των βασικών θεωρητικών και πολιτικών ερωτηµάτων που θέτουν οι δράσεις, οι πρακτικές και ο κοινωνικός λόγος του πεδίου της αγωγής στα µέσα. 2

3 Εισαγωγή: Η έννοια της «αγωγής στα µέσα» Ο όρος «αγωγή στα µέσα» συχνά αναφέρεται και ως «επικοινωνιακή εκπαίδευση» (Κούρτη, Χαραµής, 2001) ή «αλφαβητισµός στα µέσα» (Ντάβου, 2001:35). Εγώ αντίθετα, θεωρώ ότι η έννοια της αγωγής, όπως ακριβώς επισηµαίνει ο Foucault (1991:92), εξαιτίας της πολυσηµίας της µας επιτρέπει να κατανοήσουµε καλύτερα ποιοι παράγοντες συµβάλλουν στο µετασχηµατισµό των προταγµάτων και των αιτηµάτων του σχετικού επιστηµονικού πεδίου και του αντίστοιχου κινήµατος. Πιο συγκεκριµένα, η έννοια της αγωγής είναι τριπλή: η πρώτη αφορά την οδήγηση, δηλαδή τη χειραγώγηση (αγωγή δια των χειρών), την κυριολεκτική ή µεταφορική καθοδήγηση, την ποιµαντική, τη διαφώτιση, την υπόδειξη, τη χαλιναγώγηση (αγωγή δια του χαλινού) κ.ά. η δεύτερη, συνδέεται άρρηκτα µε την εκπαίδευση και την παιδεία, την κατάρτιση, την απόκτηση γνώσεων, τη διαπαιδαγώγηση, τη γαλούχηση, την πνευµατική ανάπτυξη, την καλλιέργεια, κ.ά. η τρίτη αφορά την έννοια της ανατροφής, δηλαδή την καλή αγωγή, την καλή συµπεριφορά, την ευγένεια, ευπρέπεια, κ.ά. (βλ. αντιλεξικό Βοσταντζόγλου, λήµµα αγωγή). Η τριπλή σηµασία του όρου αγωγή, ουσιαστικά, εξυπονοεί βαθύτερες θέσεις ως προς τον κοινωνικό και πολιτικό ρόλο των πρακτικών και των προταγµάτων της αγωγής στα µέσα (Hobbs, 1998). Παρακάτω θα υποστηρίξω ότι η συνεχής αναδιατύπωση του νοήµατος της αγωγής στα µέσα δεν συνιστά µια αξιολογικά ουδέτερη εξελικτική διαδικασία προσαρµογής στα εκάστοτε επικοινωνιακά και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Αντίθετα, πέρα από τη βασική παραδοχή ότι τα παιδιά, αλλά και οι ενήλικες, πρέπει, δια µέσου ενός συστήµατος αλφαβητισµού στη γλώσσα και τη γραµµατική των πάσης φύσης µέσων και των προϊόντων τους να αποκτήσουν τα απαραίτητα εφόδια, µε τη γενικότερη σηµασία του όρου, ώστε να είναι σε θέση να διαχειριστούν ενεργητικά τη σχέση τους µε τα µέσα, από κει και πέρα η αγωγή, όπως και κάθε είδους εκπαίδευση, αποτελεί µια µείζονα στρατηγική συγκρότησης των υποκειµένων και κατασκευής ταυτοτήτων, καθώς επίσης και ένα όχηµα κοινωνικής κατασκευής νοηµάτων, προτύπων, αξιών, τρόπων σκέψης και αντίληψης. 3

4 Όπως θα δούµε παρακάτω, ιστορικά, µπορούµε να διακρίνουµε τρεις µεγάλες χρονικές περιόδους αντιµετώπισης του ζητήµατος σε στενή συνάρτηση µε τους ευρύτερους κοινωνικο-οικονοµικούς µετασχηµατισµούς και τα θεωρητικά ζητήµατα που εγείρουν οι κυρίαρχες παραδοχές του πεδίου (Buckingham, 1998, Masterman, 1985).Να επισηµάνω εξαρχής ότι η διάκριση αυτή είναι σχετικά σχηµατική και εξυπηρετεί καθαρά αναλυτικούς στόχους γιατί, στην πραγµατικότητα, δεν πρόκειται για µια γραµµική και διαδοχική σειρά ευδιάκριτων σταδίων. Αντίθετα, υπάρχει συνεχής διάλογος και επαναδιαπραγµάτευση των ζητηµάτων και των πρακτικών που κυριαρχούν σε κάθε χρονική περίοδο µε συνέπεια το πρότυπο αγωγής στα µέσα που κυριαρχεί κάθε φορά να ξαναεµφανίζεται αναδιατυπωµένο στο επόµενο. Πρώτη περίοδος: Η ηθική καταδίκη των µέσων και η προστασία του παθητικού αποδέκτη Στην πρώτη περίοδο, η οποία πολύ αδρά θα µπορούσε να τοποθετεί από τις αρχές του εικοστού αιώνα αλλά κυρίως από τη δεκαετία του 30 έως και τις αρχές της δεκαετίας του 60, το µοντέλο αγωγής στα µέσα στηρίζεται κυρίως στην ηθική καταδίκη των «ευτελών» προϊόντων των µέσων και την προσπάθεια προστασίας των νέων αλλά και των λαϊκών στρωµάτων από το περιεχόµενο τους µέσα από την οικογενειακή εποπτεία και µια συνολική θεσµική παρέµβαση ρύθµισης, ελέγχου και λογοκρισίας (Prokop, 1997). Την εποχή εκείνη η αγωγή στα µέσα είναι αρνητική (Masterman, 1997), δηλαδή στηρίζεται στην παραδοχή ότι π.χ. ο κινηµατογράφος, τα κόµικς και αργότερα η τηλεόραση κλπ είναι κακά και πρέπει να τα απορρίψουµε «µπολιάζοντας» (inoculate) τους νέους µέσα από την εκπαίδευση, το διάβασµα και τη γενική µόρφωση (Buckingham, 1998:34). Για παράδειγµα, για τους Leavis & Thompson, (1933), τα µέσα διαφθείρουν το κοινό παρέχοντας επιφανειακές απολαύσεις στη θέση των αυθεντικών αξιών της υψηλής τέχνης και λογοτεχνίας. Ο στόχος του εκπαιδευτικού συστήµατος, του κράτους και της οικογένειας σ αυτό το πλαίσιο είναι η διατήρηση της πολιτισµικής κληρονοµιάς, της εθνικής γλώσσας και των εθνικών αξιών. Τα παιδιά και οι νέοι πρέπει, λοιπόν, να είναι σε θέση να διακρίνουν τα ευτελή προϊόντα των µέσων αναγνωρίζοντας την αξία της υψηλής κουλτούρας και να αντισταθούν µέσω της εκπαίδευσής τους στην εµπορική χειραγώγησή τους (Βuckingham, 2003:7). 4

5 Θεωρητικό υπόβαθρο για την ανάπτυξη µιας τόσο αρνητικής αντίληψης για τα µέσα και µιας προστατευτικής λογικής σ ό,τι αφορά τον τρόπο αντιµετώπισης των επιδράσεων των µηνυµάτων, υπήρξε: η αντιπαράθεση µεταξύ υψηλής και µαζικής κουλτούρας. η έννοια της πολιτιστικής βιοµηχανίας που αναπτύσσουν οι στοχαστές της Σχολής της Φραγκφούρτης Επιπλέον, οι παραδοχές των κλασικών προσεγγίσεων των επιδράσεων, οι οποίες χαρακτηρίζονται από µια απλή πίστη στην άµεση επίδραση των µέσων στα άτοµα. Σ αυτά τα θεωρητικά συµφραζόµενα, οι ανησυχίες και οι φόβοι, οι οποίοι παίρνουν συχνά τη µορφή «ηθικών πανικών» σχετικά µε τις αρνητικές επιδράσεις των µέσων µετουσιώνονται σε δύο βασικές παραδοχές: 1) ότι τα µέσα είναι παντοδύναµα και ότι έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν καταλυτική επίδραση στις συµπεριφορές, τις αντιλήψεις, τις συνήθειες της ζωής κλπ καθώς το κοινό στις σύγχρονες βιοµηχανικές κοινωνίες έχει µεταµορφωθεί σε µαζικό και παθητικό (προσέγγιση της υποδερµικής βελόνας). 2) ότι µπορούµε να αναγνωρίσουµε και να αποµονώσουµε την επίδραση που ασκούν τα µέσα και κυρίως η τηλεόραση από τις επιδράσεις όλων των άλλων κοινωνικών ατοµικών και πολιτισµικών φαινοµένων, να την καταγράψουµε εµπειρικά και να τη µετρήσουµε στατιστικά. Έτσι, κυριαρχεί ένα προστατευτικό µοντέλο αγωγής στα µέσα το οποίο προτάσσει ως κύριο καθήκον την καθοδήγηση και την επιτήρηση. Αυτό συνεπάγεται την άσκηση ελέγχου, αλλά πρόκειται για έναν έλεγχο που αποσκοπεί στην ηθική προστασία από ορισµένα είδη ή ιδέες που θεωρούνται επιβλαβή. Οι φορείς που ενεργοποιούνται στο κίνηµα της αγωγής στα µέσα, αλλά και οι διανοούµενοι, πολιτικοί, γονείς κλπ διατυπώνουν, λοιπόν, µια σειρά από «απαιτήσεις» προς τους µείζονες κοινωνικοποιητικούς φορείς (οικογένεια, σχολείο, µέσα) και το κράτος που αφορούν την ανάγκη ύπαρξης: 5

6 ενός αυστηρά προσδιορισµένου νοµικού πλαισίου και µια στρατηγική πίεσης προς εδραίωση, ενίσχυση ή βελτίωση της υφιστάµενης νοµοθεσίας κυρίως σ ό,τι αφορά την προληπτική λογοκρισία εποπτικών µηχανισµών µε στόχο την απαίτηση προς τις επιχειρήσεις των µέσων να σέβονται το προστατευτικό νοµικό πλαίσιο θέσπιση κανόνων δεοντολογίας και συστήµατος αυτοδέσµευσης και αυτοελέγχου των µέσων οικογενειακής εποπτείας (ποσοτικός και ποιοτικός έλεγχος και ρύθµιση της κατανάλωσης των διάφορων προϊόντων και κυρίως της τηλεόρασης) καθοδήγησης και διαπαιδαγώγησης των παιδιών από το σχολείο. Ειδικά σ ό,τι αφορά την οικογένεια, στο βαθµό που η µεγαλύτερη κατανάλωση των µέσων γίνεται µέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, προτάσσεται ως στόχος ο έλεγχος των αναγνωσµάτων και η ανάγκη κατάρτισης οικογενειακού προγράµµατος τηλεθέασης σε συνεργασία µε τα παιδιά. Ιδιαίτερα στις πολύ µικρές ηλικίες που θεωρείται ότι οι επιλογές καθοδηγούνται µε βάση τις προτιµήσεις των γονέων, τονίζεται ότι η ευθύνη βαρύνει τους γονείς καθώς αυτοί είναι µια ισχυρότατη πηγή υποδειγµάτων και αρχικής έκθεσης στην τηλεόραση και τα υπόλοιπα µέσα. εύτερη περίοδος: Το ενηµερωµένο κοινό και ο κριτικός αναγνώστης Στη δεύτερη περίοδο, που αφορά κυρίως τις δεκαετίες του 70 και του 80, όπου τα µέσα παρουσιάζουν τάσεις τεράστιας συγκέντρωσης, δύναµης και επηρεασµού της πολιτικής, πολιτισµικής και οικονοµικής ζωής, εισέρχονται εκπαιδευτικοί και ερευνητές στο πεδίο της αγωγής στα µέσα µε περισσότερο παιδαγωγικά κριτήρια και θεωρητικά τεκµηριωµένες απόψεις για το ρόλο των µέσων. Σ αυτό το εννοιολογικό πλαίσιο, αρχίζει να κυριαρχεί µια πολιτικοποιηµένη κριτική θεώρηση των µέσων και να δίνεται έµφαση στις οικονοµικές, κοινωνικές και πολιτικές πλευρές της επίδρασης των µέσων στην κοινωνία και γενικότερα στην επίδραση που ασκούν στον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβανόµαστε τον εαυτό µας και 6

7 τον κόσµο που µας περιβάλλει µέσω της κοινωνικής κατασκευής της πραγµατικότητας. Καταρχάς, οι αντιλήψεις για την παντοδυναµία των µέσων, τη µαζικότητα και παθητικότητα του κοινού, ανασκευάζονται ριζικά από τις προσεγγίσεις του ριζοσπαστικού χώρου. Τονίζεται λοιπόν, ότι το γεγονός της κυριαρχίας της τηλεόρασης στην καθηµερινή ζωή των ενηλίκων και των παιδιών δεν µας δίνει σαφείς πληροφορίες για τη φύση της επιρροής και τις διεργασίες µέσω των οποίων αυτή ασκείται. Χωρίς να ανατρέπονται ολοκληρωτικά οι «ανησυχίες» και οι παραδοχές που κυριαρχούσαν στην πρώτη περίοδο σχετικά µε την άµεση αρνητική επίδραση των µέσων στις στάσεις και συµπεριφορές των ατόµων, υποστηρίζεται ότι η πραγµατικότητα είναι πιο πολύπλοκη και πιο σύνθετη και εποµένως πολύ πιο δύσκολο να προσδιοριστεί και να µετρηθεί απ ό,τι συχνά εικάζεται. Για πρώτη φορά, το ζήτηµα της επίδρασης των µέσων τίθεται µε κοινωνιολογικούς όρους και εξετάζεται το κοινωνικό σύστηµα, οι δοµές στις οποίες εντάσσονται οι διάφορες κατηγορίες κοινού και ο τρόπος µε τον οποίον αντιλαµβάνονται, αξιολογούν και ερµηνεύουν τα µηνύµατα. Οι αναλύσεις που κατατάσσονται σ αυτό το πεδίο, διατυπώνουν την υπόθεση της έµµεσης, διάχυτης και µακροχρόνιας επίδρασης των µέσων, καθώς θεωρείται ότι συµβάλλουν αποφασιστικά στη δηµιουργία της κυρίαρχης κουλτούρας, των νοηµατικών πλαισίων και των κανόνων που τα άτοµα χρησιµοποιούν για να κατανοήσουν τον κόσµο και να προσανατολίσουν τη δράση τους µέσα σ αυτόν (Σεραφετινίδου, 1987:372). Εξάλλου, αµφισβητείται µε πειστικό τρόπο η δυνατότητα αποµόνωσης της επίδρασης της τηλεόρασης από άλλους κοινωνικούς παράγοντες. Τονίζεται δηλαδή ότι όσο και αν επιχειρείται, µέσω όλο και πιο εκλεπτυσµένων στατιστικών µεθόδων, εργαστηριακών πειραµάτων ή ερευνών πεδίου, να επαληθευτεί εµπειρικά η άµεση αρνητική επίδραση των µέσων, θα παραµένει θεωρητικά και µεθοδολογικά ανέφικτη η προσπάθεια της αποµόνωσης και ποσοτικοποίησης των επιδράσεων από ένα πλήθος άλλων παραγόντων (φτώχεια, κοινωνικός αποκλεισµός, διεύρυνση της ανισότητας, αστικοποίηση, εγκληµατικότητα, νεανικές υποκουλτούρες κλπ) (Giroux, 1999). Η σύζευξη αυτών των θεωρητικών και µεθοδολογικών προσεγγίσεων στο ζήτηµα των µέσων επηρεάζει άµεσα και το πεδίο της αγωγής στα µέσα. Πιο συγκεκριµένα, στο πλαίσιο, µιας περισσότερο πολιτικοποιηµένης αντίδρασης στα µέσα µιας εξέγερσης των πολιτών και καταναλωτών που αρνούνται τα προϊόντα 7

8 της βιοµηχανίας των µέσων, αρχίζει να κυριαρχεί η άποψη της ανάγκης δηµιουργίας του κριτικού /υπεύθυνου πολίτη χρήστη. Παρ όλο που δεν εγκαταλείπεται η προσπάθεια ελέγχου και εποπτείας της χρήσης των µέσων και κυρίως της τηλεόρασης µέσω νοµικών και άλλων θεσµών, το αίτηµα του ελέγχου της τηλεθέασης µέσω της προσφυγής στις παιδαγωγικές µεθόδους του περιορισµού και της λογοκρισίας αρχίζει να χάνει έδαφος ή επαναδιατυπώνεται µε περισσότερο «προοδευτικούς» όρους. Κεντρικός στόχος της αγωγής στα µέσα σ αυτό το πλαίσιο είναι η µετάβαση σε µια εµπειρία εποικοδοµητική και χρήσιµη µέσω της µεταστροφής, από την παθητική κατανάλωση της πληροφόρησης και της ψυχαγωγίας, στον εµπλουτισµό των γνωστικών διαδικασιών, την ανάπτυξη της δηµιουργικής σκέψης, την κριτική ανάλυση των ειδήσεων, των προϊόντων ψυχαγωγίας κλπ (Masterman 1980, 1985). Όλο και πιο συχνά εµφανίζεται η άποψη ότι το σχολείο πρέπει να πάψει να έχει µια σχέση αντιπαλότητας µε τα µέσα και ότι, αντίθετα, οφείλει να τα περιλάβει στο πλαίσιο της παιδαγωγικής του λειτουργίας. Έτσι, σ όλη τη δεκαετία του 70, εντείνονται οι προσπάθειες στις δυτικές, τουλάχιστον, χώρες να ενταχθεί η αγωγή στα µέσα στο αναλυτικό πρόγραµµα του σχολείου. Το 1973 στο ιεθνές Συµβούλιο του Κινηµατογράφου και της Τηλεόρασης εµφανίζεται για πρώτη φορά η διάκριση µεταξύ «Εκπαίδευσης µε τα µέσα και εκπαίδευσης στα µέσα». Εκεί διατυπώνεται ρητά το αίτηµα για «τη µελέτη, τη διδασκαλία και την εκµάθηση των σύγχρονων µέσων επικοινωνίας και έκφρασης, ως αυτόνοµου τοµέα γνώσης ανεξάρτητου από τη συνήθη τους χρήση ως εποπτικών µέσων σε άλλους τοµείς». Έτσι, αρχίζει να τονίζεται επίσης η ανάγκη για την κατανόηση της φύσης και του τρόπου λειτουργίας των µέσων, των όρων και των προϋποθέσεων της οργάνωσης της τεράστιας αυτής βιοµηχανίας, της γνώσης των επιχειρηµατικών στόχων και των ορίων που θέτουν στην καθηµερινή παραγωγή των συµβολικών τους προϊόντων, «προκειµένου να επιτευχθεί η δηµιουργική και κριτική συµµετοχή στη χρήση των τεχνολογικών και παραδοσιακών µέσων έτσι ώστε η κοινότητα και τα άτοµα να αναπτυχθούν και να απελευθερωθούν και να εκδηµοκρατιστεί η κοινωνία» (ό.π.). Σταδιακά, πολλαπλασιάζονται τα µαθήµατα, τα επιµορφωτικά σεµινάρια και εργαστήρια για γονείς και εκπαιδευτικούς, η έκδοση βιβλίων, εγχειριδίων, η επιδότηση πιλοτικών προγραµµάτων, κλπ και γίνονται συντονισµένες προσπάθειες από το σχολείο, το κράτος και την οικογένεια για τη συστηµατική περιγραφή, ερµηνεία και αξιολόγηση του περιεχοµένου των µέσων. Αντικείµενο των πρώτων εκπαιδευτικών 8

9 επικοινωνιακών προγραµµάτων σε όλες τις βαθµίδες της εκπαίδευσης είναι η εκπαίδευση στη γραµµατική και το συντακτικό των τηλεοπτικών εκποµπών, η εκµάθηση των γραπτών, οπτικών, προφορικών, κωδίκων και των επαγγελµατικών κωδίκων, που θεωρείται ότι θα επιτρέψουν στα παιδιά να ανακαλύψουν και να αποµυθοποιήσουν όλους τους µηχανισµούς της τηλεοπτικής γλώσσας, της ηλεκτρονικής δηµοσιογραφίας, της πολιτικής επικοινωνίας, της διαφήµισης, της παραγωγής ταινιών κλπ (Μasterman, 1980, 1985). Απώτερος στόχος να καταδειχτεί µε ποιους συγκεκριµένους τρόπους συγκροτείται η κοινωνική πραγµατικότητα και η κυρίαρχη κουλτούρα µέσα από τις καθηµερινές τεχνικές παραγωγής και τα ερµηνευτικά πλαίσια που υιοθετούνται. Παρ όλο που αυτή η εξέλιξη θα γνωρίσει πισωγυρίσµατα και αντιδράσεις τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστηµα κυριαρχεί τελικά η πεποίθηση ότι τα µέσα αποτελούν παράλληλο σχολείο και πρέπει να ενταχθούν δηµιουργικά στην παιδεία των παιδιών. Τρίτη περίοδος: Ο ενεργός πολίτης και ευφυής συνοµιλητής Η τρίτη περίοδος, η οποία τοποθετείται από το τέλος της δεκαετίας του 80 µέχρι σήµερα, χαρακτηρίζεται από τέσσερις µείζονες αλληλο-τροφοδοτούµενες µεταβολές. Η πρώτη αφορά την εµφάνιση και ραγδαία ανάπτυξη των νέων ηλεκτρονικών οπτικοακουστικών µέσων και τη σύγκλισή τους µε τις τεχνολογίες της πληροφορικής. Η δεύτερη αφορά τη λεγόµενη «απορρύθµιση» του, παγκοσµιοποιηµένου πια, ραδιοτηλεοπτικού πεδίου µε άµεση συνέπεια την αντιπαράθεση των στόχων δηµόσιου συµφέροντος - όπως η ελευθερία της έκφρασης, ο πλουραλισµός των µέσων ενηµέρωσης, η πολιτιστική και γλωσσική πολυµορφία, η προστασία του καταναλωτή και των ανηλίκων - µε τους επιχειρηµατικούς στόχους των µέσων. Η τρίτη µεταβολή, αφορά σε µια ενορχηστρωµένη οπισθοδρόµηση των ιδεών και των αρχών για την εκπαίδευση και τις εκπαιδευτικές πολιτικές, εξαιτίας κυρίως της νεο-συντηρητικής ή νεο-φιλελεύθερης στροφής των δυτικών κυβερνήσεων, στο πλαίσιο του µετα-φορντικού υποδείγµατος συσσώρευσης (Buckingham, 2004:1-2). Οι µεταβολές αυτές ασκούν καταλυτική επίδραση σε κάθε 9

10 είδους εκπαιδευτική καινοτοµία και πειραµατισµό και δραστική µείωση στις επιδοτήσεις προγραµµάτων αγωγής (Buckingham, 2004:2). Η τέταρτη µεταβολή, αφορά σε µια σηµαντική µεταστροφή του ερευνητικού ενδιαφέροντος στο χώρο των κοινωνικών επιστηµών, από την ανάλυση των µηχανισµών και τεχνικών κατασκευής της κοινωνικής πραγµατικότητας και αναπαραγωγής των ηγεµονικών λόγων, στο ζήτηµα της παραγωγής των λαϊκών ταυτοτήτων και της κατασκευής των νοηµάτων από τις διαφοροποιηµένες κοινωνικές κατηγορίες κοινού. Το ζήτηµα της ενεργητικής συµµετοχής του κοινού στη διαδικασία της επικοινωνίας που απασχολεί ήδη από τη δεκαετία του 70 ένα σηµαντικό αριθµό µελετών, τώρα πια αναπτύσσεται στα πλαίσια µιας εξαιρετικά «αισιόδοξης» εκδοχής, όπου τονίζεται η ικανότητα των κοινωνικών κατηγοριών κοινού να διαπραγµατεύονται τα δικά τους νοήµατα και, κυρίως, να αντιστέκονται στον ηγεµονικό λόγο των µέσων αποκοµίζοντας απόλαυση από αυτήν τη διαδικασία (Fiske, 2000). Παρ όλο που αναγνωρίζεται ότι υπάρχουν και κάποια όρια σ αυτήν τη διαδικασία, καθώς είναι γνωστές οι προθέσεις των µέσων να ελέγξουν και να εστιάσουν σε µια προτιµητέα µονοδιάστατη εκδοχή της πραγµατικότητας, δηµιουργείται µια σαφής ρήξη µε τις κριτικές ριζοσπαστικές προσεγγίσεις της προηγούµενης περιόδου (Κωνσταντινίδου, 2002, 2003α). Όλες αυτές οι µεταβολές στο εκπαιδευτικό σύστηµα, το περιβάλλον των µέσων και τη ζωή των ανθρώπων αλλά και τις θεωρητικές προσεγγίσεις και τις δηµόσιες αφηγήσεις για την εκπαίδευση και τα µέσα έχουν καθοριστική επίδραση στην ίδια την έννοια και το περιεχόµενο της αγωγής στα µέσα. Στην πραγµατικότητα, σ αυτήν την περίοδο, χωρίς να εγκαταλείπονται ολοκληρωτικά το πρόταγµα της θεσµικής και οικογενειακής προστασίας και το αίτηµα της συγκρότησης του κριτικού και υπεύθυνου αναγνώστη/τηλεθεατή, παρατηρείται µια µετατόπιση της έµφασης προς την ανάγκη της απόκτησης και της ενίσχυσης των τεχνικών και γνωστικών εκείνων δεξιοτήτων που θα επιτρέψουν στο παιδί ή στον ενήλικα να προσανατολιστεί στα νέα - δυνητικά ή πραγµατικά - περιβάλλοντα που δηµιουργεί η σύγκλιση των παραδοσιακών και των νέων οπτικοακουστικών µέσων µε την πληροφορική. Οι συντονισµένες προσπάθειες κράτους, κοινωνίας πολιτών, εκπαιδευτικών, επιστηµόνων και οικογενειών προς την κατεύθυνση της ευρείας παιδαγωγικής αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης καθώς και όλων των σύγχρονων 10

11 µορφών επικοινωνίας στην εκπαίδευση µέσω πρακτικών πολλαπλής κατεύθυνσης αποτελούν το βασικό αίτηµα του κινήµατος της αγωγής στα µέσα. Οι στόχοι αυτοί, θεωρείται ότι µπορούν να υλοποιηθούν µε δύο βασικούς τρόπους. Πρώτον, δίνεται και πάλι έµφαση στην παροχή δεξιοτήτων για την παραγωγή πολιτιστικών προϊόντων (χρήση κάµερας, τυπογραφείου, ηχοληψίας, δηµιουργία µη κερδοσκοπικών µικρών τοπικών εναλλακτικών µέσων κλπ). Η πρακτική εφαρµογή των τεχνικών και η αντιµετώπιση συγκεκριµένων προβληµάτων που σχετίζονται άµεσα µε τις µεθόδους και τεχνικές παραγωγής των συµβολικών προϊόντων, θεωρείται ότι θα συντελέσει στην πληρέστερη κατανόηση των µηνυµάτων των µέσων καθώς επίσης και στην αποµυθοποίηση της τηλεοπτικής κυρίως παραγωγής, την αποπαθητικοποίηση των παιδιών ως χρηστών, τη σφυρηλάτηση της συνείδησης του ενεργού πολίτη και την ένταξη των µέσων δηµιουργικά στην καθηµερινή τους ζωή (Χαραµής, 2001: ). εύτερον, επιδιώκεται η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στη διαδικασία της διδασκαλίας και της µάθησης τόσο µε την µορφή εποπτικών µέσων, δηλαδή ως εργαλεία για εκπαιδευτικούς σκοπούς σ όλο το εκπαιδευτικό πρόγραµµα ανεξαρτήτως αντικειµένου (Θεωνά, κ.ά Σαρηπανίδου, 2001), όσο κυρίως ως ανεξάρτητο γνωστικό αντικείµενο ή ιδιαίτερο µάθηµα επικοινωνιακής ή οπτικοακουστικής αγωγής. Σ αυτό το πλαίσιο προωθείται µια ολόκληρη σειρά δραστηριοτήτων µε στόχο την καλλιέργεια των γνωστικών ικανοτήτων των παιδιών, τη δηµιουργία κινήτρων µάθησης, την ενεργοποίηση και την αξιοποίηση της δυνατότητας να αναζητούν και να ανακαλύπτουν τη γνώση µόνοι τους µε τη βοήθεια του σύγχρονου οπτικοακουστικού πολιτισµού. Ταυτόχρονα, επιδιώκεται η απόκτηση µιας σειράς νέων δεξιοτήτων µέσω της συνάρθρωσης παιχνιδιού, µάθησης και πληροφορικής που υπερβαίνουν το θέµα της απλής τεχνικής εκµάθησης της χρήσης των νέων µέσων (χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, διαντιδραστικά παιχνίδια, πολυµέσα, διαχείριση πληροφοριών, διαδίκτυο, κλπ) και συνδέονται µε επαγγελµατικές δεξιότητες και χαρακτηριστικά. Συνεπώς, από τον παθητικό αποδέκτη ή ενηµερωµένο πολίτη περνάµε στον ενεργό πολίτη [επιτελεστή (performer)], ο οποίος συµµετέχει πια ως ευφυής συνοµιλητής [«παίκτης»] στη διαδικασία της επικοινωνίας (Livingstone, 2002:231). 11

12 Συµπεράσµατα: Το πολιτικό διακύβευµα της αγωγής στα Μέσα Επικοινωνίας Η σύντοµη αυτή επισκόπηση είχε στόχο να καταστήσει σαφές ότι το εννοιολογικό περιεχόµενο της αγωγής στα µέσα και οι πρακτικές που την προσδιορίζουν µεταβάλλονται ιστορικά σε συνάρτηση µε τα κοινωνικά συµφραζόµενα. Επιπλέον, ότι κάθε µοντέλο αγωγής, όταν επικρατεί, δεν εισάγει µια απόλυτη καινοτοµία αλλά συνιστά περισσότερο πεδίο διάλογου, επαναπροσδιορισµού και ανακωδικοποίησης των υποδειγµάτων του παρελθόντος. Πιο συγκεκριµένα, επιχείρησα να καταδείξω ότι, ιστορικά, η αγωγή στα µέσα έχει την τάση να αποµακρύνεται από µια προσέγγιση θεµελιωµένη στην ηθική καταδίκη των µέσων και τον αυταρχικό προστατευτισµό προς µια άλλη θεµελιωµένη σε µια πιο ενεργητική συµµετοχική παιδοκεντρική παιδαγωγική, η οποία, χωρίς να πάψει να προσδιορίζεται ως ηθική ή/και κριτική αγωγή, θέτει πιο εργαλειακούς στόχους και δίνει έµφαση στην κατάρτιση και τη γνώση. Οι στόχοι αυτοί συνδέονται άµεσα µε την ανάπτυξη των νέων ηλεκτρονικών µέσων επικοινωνίας και της πληροφορικής πέρα από το πλαίσιο του ελεύθερου χρόνου και της ψυχαγωγίας και αφορούν την εξοικείωση των νέων στις νέες τεχνολογίες µέσω του εκπαιδευτικού συστήµατος. Αν θέλουµε, ωστόσο, να υπερβούµε τις υπεραπλουστεύσεις που διέπουν πολύ συχνά τις προσεγγίσεις του φαινοµένου της µαζικής επικοινωνίας, θα πρέπει να αναγνωρίσουµε ότι η συνεχής αναδιατύπωση του νοήµατος της αγωγής στα µέσα δεν συνιστά µια αξιολογικά ουδέτερη εξελικτική διαδικασία, αλλά ούτε και µια τελεολογία «σύµφωνα µε την οποία οι κακές παλιές ιδέες του παρελθόντος απορρίφθηκαν προς όφελος των καλών νέων ιδεών του παρόντος» (Buckingham, 2003:17). Το πεδίο της αγωγής στα µέσα και οι πρακτικές του (τεχνικές, διαδικασίες, θεσµοί, λόγοι, επιστηµονικές θεωρήσεις) φαίνεται ότι µετασχηµατίζονται συγκροτώντας και αναπαράγοντας συγκεκριµένα ζητήµατα ως προβλήµατα της σχέσης των ατόµων και κυρίως των παιδιών µε τα µέσα, ενώ, ταυτόχρονα, αναλαµβάνουν να τα ρυθµίσουν, να τα διαχειριστούν και να τα ελέγξουν. Βλέποντας, λοιπόν, το θέµα από µια πιο µακρο-κοινωνιολογική προοπτική, µας ενδιαφέρει το συνολικό πολιτικό εγχείρηµα που τέµνει εγκάρσια τις συγκεκριµένες κάθε φορά µορφές της αγωγής στα µέσα. Η πραγµατική σηµασία του εγχειρήµατος αυτού µπορεί να καταστεί αντιληπτή µόνο αν στραφούµε στον ίδιο τον όρο «αγωγή» ή «δι-αγωγή» και τη θεωρία του Foucault (1991:92) για τη σχέση πειθαρχίας και γνώσης. Ο Foucault 12

13 θεωρεί, ότι η διαγωγή είναι η πράξη τού να «άγεις», να «οδηγείς» τους άλλους (σύµφωνα µε µηχανισµούς καταναγκασµού λίγο πολύ αυστηρούς) και συγχρόνως ο τρόπος µε τον οποίο συµπεριφέρεσαι µέσα σ ένα λίγο πολύ ανοιχτό πεδίο δυνατοτήτων. Για το συγγραφέα, κατά βάθος, η έννοια της δι-αγωγής παραπέµπει στην έννοια της διακυβέρνησης που καλύπτει «τρόπους δράσης λίγο πολύ µελετηµένους και υπολογισµένους, όλους προορισµένους να δρουν πάνω στις δυνατότητες δράσης των ατόµων» (των παιδιών, των ψυχών, των κοινοτήτων, των οικογενειών, των αρρώστων κλπ). Ο Foucault, εισάγει ακριβώς την έννοια της «διακυβέρνησης» των ανθρώπων, µε την πιο πλατιά έννοια αυτής της λέξης για να συµπεριλάβει το στοιχείο της ελευθερίας. Μ άλλα λόγια, στη φουκωϊκή θεωρία, η εξουσία ασκείται µόνο σε «ελεύθερα υποκείµενα», και στο βαθµό που είναι «ελευθέρα» - δηλαδή ατοµικά ή συλλογικά υποκείµενα που έχουν µπροστά τους ένα πεδίο δυνατοτήτων όπου µπορούν να λάβουν χώρα πολλές αντιδράσεις και διάφοροι τρόποι συµπεριφοράς, η ελευθερία τείνει να εµφανιστεί ως συνθήκη ύπαρξης της εξουσίας. Αν, λοιπόν, το εγχείρηµα της αγωγής στα µέσα στις τρεις εκδοχές που παίρνει ιστορικά διαµορφώνεται µέσα από την πάγια στρατηγική διακυβέρνησης ελεύθερων ατόµων, θα πρέπει να εγκαταλειφθεί η αντίληψη ότι πρόκειται για µια «απλή» και «αθώα» διαδικασία «αλφαβητισµού» σε νέα περιεχόµενα (όπως είναι η εικόνα) ή νέες τεχνολογίες (πληροφορική κλπ) και απώτερο στόχο τη συγκρότηση κριτικών αναγνωστών. Αντίθετα, η διαδικασία εκπαίδευσης στη γλώσσα και τη γραµµατική των πάσης φύσης µέσων και των προϊόντων τους καθώς και η εκµάθηση των απαιτούµενων δεξιοτήτων παραγωγής και χρήσης της πληροφορικής είναι στην πραγµατικότητα άρρηκτα συνδεδεµένες µε µείζονες µηχανισµούς και τεχνολογίες εξουσίας. Συνεπώς, οι αλλαγές που παρατηρούνται στην αγωγή στα µέσα, ως όψεις του ευρύτερου µετασχηµατισµού στα πρότυπα του κοινωνικού ελέγχου, αποτελούν µέρος µιας παιδαγωγικής στρατηγικής που, σύµφωνα µε την ανάλυση των Robins & Webster (2002: ) αποµακρύνεται από έναν εξουσιαστικό προστατευτισµό προς έναν περισσότερο εργαλειακό προοδευτισµό, δηλαδή προς µηχανισµούς που µπορούν να αποσπούν εθελοντική συµµετοχή και συνεργασία υιοθετώντας τη γλώσσα της προσωπικής αποτελεσµατικότητας, της δηµιουργικότητας, της ανάπτυξης των ικανοτήτων, των δεξιοτήτων και των αρµοδιοτήτων, της προσαρµοστικότητας στα νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα, της ικανότητας της αυτενέργειας και της 13

14 αυτονοµίας στην επίλυση προβληµάτων κλπ. Και παρ όλο που η τεχνολογία της πληροφορικής δεν άλλαξε το πρότυπο του κοινωνικού ελέγχου, αλλά απλώς τον εντατικοποίησε, τον κατέστησε πιο καθηµερινό, διεισδυτικό, επιθετικό, εγκόσµιο και αναπόφευκτο (ό.π., σ. 264) ο εργαλειακός προοδευτισµός που χαρακτηρίζει την τρίτη περίοδο, όντας µια εκδήλωση των νέων τεχνικών της πειθαρχηµένης εξουσίας, συνδέεται πιο ξεκάθαρα παρά ποτέ µε αυτό που ορίζει ο Basil Berstein ως απαίτηση για τη µετάβαση από έναν πειθήνιο και άκαµπτο άνθρωπο στα τέλη του 19 ου αι. προς έναν υπάκουο αλλά ευέλικτο άνθρωπο στα τέλη του 20 ου αι. (ό.π., σ. 260). Αυτές οι πρακτικές, περισσότερο από το να καλύπτουν απλώς τις ανάγκες της ευέλικτης αγοράς εργασίας ή της βιοµηχανίας, έχοντας ως κεντρικό στόχο τη «θετική» προσαρµογή των παιδιών στα νέα κοινωνικά, εργασιακά, πολιτιστικά κλπ, περιβάλλοντα, αποτελούν «µια µαζική κρατική παρέµβαση στην κοινωνικοποίηση», µια νέα «επιστήµη» της νεολαίας, στο πλαίσιο της οποίας οι έννοιες της εργασιακής προετοιµασίας και της διαχείρισης της «ζωής» είναι ενωµένες χάρη στην επέκταση αυτής της παιδαγωγικής στην καθηµερινή ζωή. Η εµπειρική τεκµηρίωση αυτών των θέσεων, ειδικά σ ό,τι αφορά την αγωγή στα µέσα, συνιστά ένα εξ ολοκλήρου νέο πρόγραµµα έρευνας και υπερβαίνει τα όρια της παρούσας εισήγησης. Σήµερα πιο ειδικά, αυτό που θα είχε ενδιαφέρον να εξεταστεί είναι η αλληλεπίδραση του λόγου που παράγουν οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί θεσµοί γύρω από την αναγκαιότητα εξορθολογισµού του έργου τους µέσω της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών της πληροφορικής στην εκπαιδευτική διαδικασία, µε τις «απαιτήσεις» για ένα εργατικό δυναµικό που να αποδέχεται τη «νοµοτέλεια» των ραγδαίων κοινωνικών µεταβολών στα πλαίσια της ευέλικτης µεταφορντικής αγοράς εργασίας ως «αποτέλεσµα», µεταξύ άλλων, της διάχυσης της νέας πληροφοριακής τεχνολογίας. Βιβλιογραφικές αναφορές Bandura, A. (1978). «Social Learning Theory of Aggression». Communication, τχ. 28: Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Eaglewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall. Brown, J.A. (1991). Television Critical Viewing Skills Education: Major Media Literacy Projects in the United States and Selected Countries. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. Brown, J.A. (1998). «Media literacy perspectives». Journal of Communication, τχ. 48:

15 Buckingham, D. (1998). «Media Education in the UK: Moving Beyond Protectionism». Journal of Communication, τχ. 48: Buckingham, D. (2003). Media Education. Literacy, Learning and Contemporary Culture. Cambridge: Polity. Buckingham, D. (ed.) (2004). Teaching Popular Culture. Beyond Radical Pedagogy. London: New York Routledge. Corner, J. (2001). «Επανεκτίµηση της πρόσληψης: στόχοι, έννοιες και µέθοδοι», σ Στο J. Curran, M. Gurevitch (eds) ΜΜΕ και Κοινωνία. Αθήνα: Πατάκης. Dufour, D.-R. (2002). «Η κρίση στην Εκπαίδευση. Η κατασκευή του. µεταµοντέρνου παιδιού». Ελευθεροτυπία, Le Monde Diplomatique, 10 Φεβρ. Fiske, J. (2000). Η Ανατοµία του Τηλεοπτικού Λόγου. Αθήνα: ροµέας. Foucault, M. (1991). «ύο δοκίµια το υποκείµενο και την εξουσία», σ Στο Μικροφυσική της Εξουσίας. Αθήνα: Ύψιλον. Ζητήµατα Επικοινωνίας (2007) Αφιέρωµα: Αγωγή και Εκπαίδευση στα Μέσα Επικοινωνίας, τευχ. 6. Giroux, H.-A. (1999). «Doing cultural studies: Youth and the challenge of pedagogy». HypeText document, gseis.ucla.educ/courses/ed253a/giroux/giroux1.html. Gerbner, G., Gross, L. (1976). «Living with television: The violence profile». Journal of Communication, τχ. 26(2): Hobbs, R. (1998). «The seven great debates in the media literacy movement». Journal of Communication, τχ. 48: Horkheimer, M., Adorno, T. (1986). Η ιαλεκτική του ιαφωτισµού. Αθήνα:Ύψιλον. Θεωνά, Ε. κ.ά. (2001). «Οπτικός αλφαβητισµός µέσα από τη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας», σ Στο Π. Χαραµής, (επιµ.) Η Αξιοποίηση των ΜΜΕ στο Σχολείο. Αθήνα: Εκδόσεις της Σχολής Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου. Κοµνηνού, Μ., Λυριντζής, Χ. (επιµ.) (1988). Κοινωνία, Εξουσία και Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, Αθήνα. Εκδόσεις: Παπαζήση. Κορωναίου, Α. (1992). Νέοι και Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. Αθήνα: Οδυσσέας. Κούρτη, Ε., (2004). «Εκπαίδευση και τηλεόραση», σ Στο. Λεβεντάκος (επιµ.) Τηλεόραση και Ελληνική Κοινωνία. Αθήνα: Εικών. Κωνσταντινίδου, Χ. (2002). «Τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και η Παραγωγή Νοήµατος. Θεωρητικές προσεγγίσεις και προοπτικές α µέρος». Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ : Κωνσταντινίδου, Χ. (2003α). «Τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και η Παραγωγή Νοήµατος. Θεωρητικές προσεγγίσεις και προοπτικές β µέρος». Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τχ : Κωνσταντινίδου, Χ. (2006). "Το Ζήτηµα της Αγωγής στα ΜΜΕ σε Ιστορική Προοπτική. Από τον Παθητικό Καταναλωτή στον Ενεργό Επιτελεστή". Ζητήµατα Επικοινωνίας, τχ. 4, σελ Leavis, F., Thompson, D. (1933). Culture and Environment: The Training of Critical Awareness. London: Chatto & Windus. Λεοντσίνη, Μ. (επιµ.), (2000). Όψεις της Ανάγνωσης. Αθήνα: Νήσος. Lewis, J., Jhally, S. (1998). «The struggle over media literacy». Journal of Communication, τχ. 48: Livingstone, S. (2001). «Για το ανεπίλυτο πρόβληµα των επιδράσεων των µέσων», σ Στο J. Curran, M. Gurevitch, ΜΜΕ και Κοινωνία, Αθήνα: Πατάκης. Livingstone, S., Bovill, M. (eds) (2001). Children and their Changing Media Environment. Mahwah, N.J.: Erlbaum. 15

16 Livingstone, S. (2002). Young People and the New Media. London: Sage. Λυριντζής, Χ. (1988). «Θεωρητικές Προσεγγίσεις στα ΜΜΕ», στο Μ. Κοµνηνού, Χ. Λυριντζής, Κοινωνία, Εξουσία και Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, Αθήνα: Παπαζήσης. Μακρυνιώτη,. (επιµ.) (1997). Παιδική Ηλικία. Αθήνα:Νήσος. Masterman, L. (1980). Teaching About Television. London, N.Y.: MacMillan. Masterman, L. (1985). Teaching the Media. London: Comedia. Masterman, L. (1997). «A rationale for media education», σ Στο R. Kubey (ed.) Media literacy in the information age: Current perspectives, Information and Behavior, τχ. 6. New Brunswick:N.J.: Transaction. Messaris, P. (1998). «Visual aspects of media literacy». Journal of Communication, τχ. 48: Meyrowitz, J. (1998). «Multiple media literacies». Journal of Communication, τχ. 48: Ντάβου, Μπ. (2001). «Ο αλφαβητισµός στα ΜΜΕ και η σχέση δασκάλου µαθητή», σ Στο Π. Χαραµής (επιµ.) Η Αξιοποίηση των ΜΜΕ στο Σχολείο. Αθήνα: Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου. Ντάβου, Μ. (2005). Η Παιδική Ηλικία και τα ΜΜΕ. Μετατροπές της Παιδικής Κατάστασης, Αθήνα, Παπαζήση. Prokop, D. (1997). Η ύναµη των Μέσων και η Επίδραση τους στις Μάζες. Μια Ιστορική Ανασκόπηση. Αθήνα: Νέα Σύνορα, εκδ. Οργανισµός Λιβάνη. Robins, K., Webster, F. (2002). Η Εποχή του Τεχνοπολιτισµού. Από την Κοινωνία της Πληροφορίας στην Εικονική Ζωή. Αθήνα: Καστανιώτης. Σαρηπανίδου, Μ. (2001). «Η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών µέσα από ένα τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων», σ Στο Π. Χαραµής, (επιµ.) Η Αξιοποίηση των ΜΜΕ στο Σχολείο. Αθήνα: Εκδόσεις της Σχολής Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου. Σεραφετινίδου, Μ. (1987). Κοινωνιολογία των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας: ο Ρόλος των Μέσων στην Αναπαραγωγή του Σύγχρονου Καπιταλισµού. Αθήνα: Gutenberg. UNESCO (2001). Youth Media Education Survey. Final Report. United Nations Educational Scientific and Cultural Organisation, Sector of Communication and Information. England: Institute of Education, London University. Χαραµής, Π. (2001). «Αλφαβητισµός και εκπαίδευση στα ΜΜΕ: Παιδαγωγικές διαστάσεις ενός σύγχρονου προβλήµατος», σ Στο Π. Χαραµής (επιµ.), Η Αξιοποίηση των ΜΜΕ στο Σχολείο. υνατότητες - Όρια Προοπτικές. Αθήνα: Εκδόσεις της Σχολής Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου. Χαραµής, Π., (επιµ.), (2001). Η Αξιοποίηση των ΜΜΕ στο Σχολείο. υνατότητες - Όρια Προοπτικές. Αθήνα: Εκδόσεις της Σχολής Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου. von Feilitzen, C., Bucht, C. (2001). Outlooks on Children and Media. Thessaloniki: ΙΟΜ, NORDICOM. Winn, M. (1986). Τηλεόραση. Ένας Ξένος στο Σπίτι. Αθήνα: Ακρίτας. 16

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ Για πρώτη φορά στην ιστορία προετοιμάζουμε τα παιδιά για ένα μέλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή]

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] 41 Διαγώνισµα 121 Κριτική Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] Η αξιολόγηση των µαθητών στο σχολείο είναι µια διαδικασία στενά συνυφασµένη µε τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση µε τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Για έναν Ιδανικό Πολιτιστικό Τουρισμό Με την υποστήριξη του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Ευρώπη για τους πολίτες» Η ΕΕ με μια ματιά

Για έναν Ιδανικό Πολιτιστικό Τουρισμό Με την υποστήριξη του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Ευρώπη για τους πολίτες» Η ΕΕ με μια ματιά Η ΕΕ με μια ματιά, ς και ανάπτυξη των ΜμΕ Το έργο χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το παρόν έντυπο αποτυπώνει τις απόψεις του συντάκτη και μόνο και η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 2.4. Άξονες ανάγνωσης του τρόπου διδακτικής αξιοποίησης των ψηφιακών μέσων (ΤΠΕ) στη γλωσσική εκπαίδευση: το

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ GD0350 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κοινωνιολογία ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Γεώργιος Κ. Ζάχος Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Δρ. Γεώργιος Κ. Ζάχος Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ο ρόλος των Δημοσίων Βιβλιοθηκών στην ενίσχυση της Κοινωνικής Συνοχής Δρ. Γεώργιος Κ. Ζάχος Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Κύρια σημεία της παρουσίασης Ρόλοι των Δημοσίων Βιβλιοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-201 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS ΥΑ0007 Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Υποχρεωτικό Επιστήμη ΥΔ0001 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό ΥΒ0003 Η Ιστορία και η Διδακτικής της

Διαβάστε περισσότερα

Αικατερίνη Πετροπούλου Βιβλιοθήκη, Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου

Αικατερίνη Πετροπούλου Βιβλιοθήκη, Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Παγκόσµια ηµέρα βιβλιοθηκών: ακαδηµαϊκές βιβλιοθήκες, εκπαιδευτική κοινότητα, τοπική κοινωνία Αικατερίνη Πετροπούλου Βιβλιοθήκη, Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Παγκόσµια ηµέρα βιβλιοθηκών Ο εορτασµός µιας παγκόσµιας

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Παρουσίαση Βιβλίου

Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Παρουσίαση Βιβλίου Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Τόμος 9, Αρ.2 (2016) Παρουσίαση Βιβλίου Palaiologou, I (Ed) (2016). The Early Years Foundation Stage: Theory and Practice.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 21 Μαΐου 2013 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας πραγματεύεται τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα από την είσοδο

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙΝΩΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» (INOV) Ζ ΚΥΚΛΟΣ To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

3.1. Η πρώτη επαφή των ειδικών εκπαιδευτικών με το «νέο» μέσο

3.1. Η πρώτη επαφή των ειδικών εκπαιδευτικών με το «νέο» μέσο Ειδική Παιδαγωγική και Πληροφορική. Στάσεις των ειδικών Παιδαγωγών απέναντι στη χρήση των Ηλεκτρονικών υπολογιστών Συμπεράσματα από μια πιλοτική έρευνα στην περιοχή της Ηπείρου Σ. Σούλης 1. Προβληματική

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» E ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2008-2009 (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο συνθετότητας και το εξάµηνο διδασκαλίας του κάθε µαθήµατος)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση Η Ε.Ε και οι πολιτικές εκπ/κών χρήσεων των ΤΠΕ Αρχή στις αρχές δεκαετίας του1990 Σύνοδος της Λισσαβόνας (2000) θέτει ως ορόσημο το 2010 για

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΑ 25/1 ΤΡΙΤΗ 26/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 27/1 ΠΕΜΠΤΗ 28/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29/1 ΣΟΦΟΣ ΑΛΙΒΙΖΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΔΕΥΤΕΡΑ 25/1 ΤΡΙΤΗ 26/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 27/1 ΠΕΜΠΤΗ 28/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29/1 ΣΟΦΟΣ ΑΛΙΒΙΖΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016* ΔΕΥΤΕΡΑ 25/1 ΤΡΙΤΗ 26/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 27/1 ΠΕΜΠΤΗ 28/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29/1 ΣΟΦΟΣ ΑΛΙΒΙΖΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ H Γ.Σ.Ε.Ε υλοποιώντας την κοινωνική της δέσµευση για διαρκή διάλογο για τα θέµατα της εκπαίδευσης, συµµετέχει ενεργά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ [Αξίες της τηλεόρασης, οικογένεια και σχολείο]

ΚΕΙΜΕΝΟ [Αξίες της τηλεόρασης, οικογένεια και σχολείο] 41 Διαγώνισµα 31 Νέοι & Τηλεόραση ΚΕΙΜΕΝΟ [Αξίες της τηλεόρασης, οικογένεια και σχολείο] Η τηλεόραση επηρεάζει τις πεποιθήσεις, τις αξίες και τις συµπεριφορές των τηλεθεατών. Όµως, δεν επιδρά σε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Ενότητα: Η πληροφορία στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον Σταμάτης Πουλακιδάκος Σχολή ΟΠΕ Τμήμα ΕΜΜΕ Η πληροφορία για την κοινωνία Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» 4.1 Τίτλος 4ης Επιμέρους Δράσης: Αξιοποίηση του Stop Motion Animation (χειροποίητη κινούμενη εικόνα ) στην αναπαράσταση ιστορικών γεγονότων ΤΑΞΗ ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΑΞΗΣ : : Δ 39 ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ 15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2015-16 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ ΘΕΜΑ: «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ», ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη συγκεκριμένη εργασία επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού

Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Εξωσχολικές ψηφιακές πρακτικές γραμματισμού Μαρία Χατζηνικολάου Μεταπτυχιακή φοιτήτρια εφαρμοσμένης γλωσσολογίας Α.Π.Θ. Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής

Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Αναγκαιότητα περιοδικής επιμόρφωσης καθηγητών πληροφορικής Χούμκοζλης Χρήστος Υποψήφιος Διδάκτορας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκη, Ελλάδα houm@eng.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διασφάλιση της Ποιότητας και η εφαρμογή της στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση. Ανδρέας Έλληνας Εκπαιδευτής ΜΤΕΕ

Διασφάλιση της Ποιότητας και η εφαρμογή της στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση. Ανδρέας Έλληνας Εκπαιδευτής ΜΤΕΕ Διασφάλιση της Ποιότητας και η εφαρμογή της στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση Ανδρέας Έλληνας Εκπαιδευτής ΜΤΕΕ 1 Η Επαγγελματική αποτελεί κεντρικό παράγοντα για την επιτυχία της Στρατηγικής της

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα