ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Ἠθικὰ Νικομάχεια (Β1,1-4) Διττῆς δὴ τῆς ἀρετῆς οὔσης, τῆς μὲν διανοητικῆς τῆς δὲ ἠθικῆς, ἡ μὲν διανοητικὴ τὸ πλεῖον ἐκ διδασκαλίας ἔχει καὶ τὴν γένεσιν καὶ τὴν αὔξησιν, διόπερ ἐμπειρίας δεῖται καὶ χρόνου, ἡ δ ἠθικὴ ἐξ ἔθους περιγίνεται, ὅθεν καὶ τοὔνομα ἔσχηκε μικρὸν παρεκκλῖνον ἀπὸ τοῦ ἔθους. Ἐξ οὗ καὶ δῆλον ὅτι οὐδεμία τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν φύσει ἡμῖν ἐγγίνεται οὐθὲν γὰρ τῶν φύσει ὄντων ἄλλως ἐθίζεται, οἷον ὁ λίθος φύσει κάτω φερόμενος οὐκ ἂν ἐθισθείη ἄνω φέρεσθαι, οὐδ ἂν μυριάκις αὐτὸν ἐθίζῃ τις ἄνω ῥιπτῶν, οὐδὲ τὸ πῦρ κάτω, οὐδ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἂλλως πεφυκότων ἄλλως ἂν ἐθισθείη. Οὔτ ἄρα φύσει οὔτε παρὰ φύσιν ἐγγίνονται αἱ ἀρεταί, ἀλλὰ πεφυκόσι μὲν ἡμῖν δέξασθαι αὐτάς, τελειουμένοις δὲ διὰ τοῦ ἔθους. Ἔτι ὅσα μὲν φύσει ἡμῖν παραγίνεται, τὰς δυνάμεις τούτων πρότερον κομιζόμεθα, ὕστερον δὲ τὰς ἐνεργείας ἀποδίδομεν (ὅπερ ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων δῆλον οὐ γὰρ ἐκ τοῦ πολλάκις ἰδεῖν ἢ πολλάκις ἀκοῦσαι τὰς αἰσθήσεις ἐλάβομεν, ἀλλ ἀνάπαλιν ἔχοντες ἐχρησάμεθα, οὐ χρησάμενοι ἔσχομεν) τὰς δ ἀρετὰς λαμβάνομεν ἐνεργήσαντες πρότερον, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ἃ γὰρ δεῖ μαθόντας ποιεῖν, ταῦτα ποιοῦντες μανθάνομεν, οἷον οἰκοδομοῦντες οἰκοδόμοι γίνονται καὶ κιθαρίζοντες κιθαρισταί οὕτω δὴ καὶ τὰ μὲν δίκαια πράττοντες δίκαιοι γινόμεθα, τὰ δὲ σώφρονα σώφρονες, τὰ δ ἀνδρεῖα ἀνδρεῖοι. Α1. Από το παραπάνω κείμενο να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του αποσπάσματος: «Οὔτ ἄρα φύσει... τὰ δ ἀνδρεῖα ἀνδρεῖοι». Β1. Ποια είναι, κατά τον Αριστοτέλη, τα είδη της αρετής; (μονάδες 5). Με ποιον τρόπο κατακτάται καθεμία (μονάδες 5) και ποιος έχει την κύρια ευθύνη για τη μετάδοση ή την απόκτησή τους; (μονάδες 5) Μονάδες 15

2 Β2. «τὰς δ ἀρετάς λαμβάνομεν ἐνεργήσαντες πρότερον»: Πώς οδηγείται ο Αριστοτέλης σε αυτή τη θέση (μονάδες 5) και πώς την τεκμηριώνει; (μονάδες 10). Μονάδες 15 Β3. Ποια είναι η τριμερής «διαίρεση» της ψυχής, κατά τον Αριστοτέλη, και πώς σχετίζεται αυτή με τις ανθρώπινες αρετές; Β4. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου, να γράψετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό και ένα ομόρριζο επίθετο της νέας ελληνικής, απλό ή σύνθετο: οὔσης, ἔσχηκε, πεφυκότων, χρησάμενοι, μανθάνομεν. Γ. Αδίδακτο κείμενο Ισοκράτους Ἀρχίδαμος, Οἶμαι γὰρ ὑμᾶς οὐκ ἀγνοεῖν, ὅτι πολλαὶ πράξεις ἤδη τοιαῦται γεγόνασιν, ἃς ἐν ἀρχῇ μὲν ἅπαντες ὑπέλαβον εἶναι συμφοράς, καὶ τοῖς παθοῦσι συνηχθέσθησαν, ὕστερον δὲ τὰς αὐτὰς ταύτας ἔγνωσαν μεγίστων ἀγαθῶν αἰτίας γεγενημένας. Καὶ τί δεῖ τὰ πόρρω λέγειν; Ἀλλὰ καὶ νῦν τὰς πόλεις τάς γε πρωτευούσας, λέγω δὲ τὴν Ἀθηναίων καὶ Θηβαίων, εὕροιμεν ἂν οὐκ ἐκ τῆς εἰρήνης μεγάλην ἐπίδοσιν λαβούσας, ἀλλ ἐξ ὧν ἐν τῷ πολέμῳ προδυστυχήσασαι πάλιν αὑτὰς ἀνέλαβον, ἐκ δὲ τούτων τὴν μὲν ἡγεμόνα τῶν Ἑλλήνων καταστᾶσαν, τὴν δ ἐν τῷ παρόντι τηλικαύτην γεγενημένην, ὅσην οὐδεὶς πώποτ ἔσεσθαι προσεδόκησεν αἱ γὰρ ἐπιφάνειαι καὶ λαμπρότητες οὐκ ἐκ τῆς ἡσυχίας ἀλλ ἐκ τῶν ἀγώνων γίγνεσθαι φιλοῦσιν. συνάχθομαι : συμπονώ, συμπάσχω Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παραπάνω κειμένου. Μονάδες 20

3 Γ2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον τύπο που ζητείται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις: ὑμᾶς : την αιτιατική ενικού αριθμού στο γ πρόσωπο πόρρω : τον υπερθετικό βαθμό ἀγαθῶν : το επίρρημα στον θετικό βαθμό αὑτὰς : τη γενική πληθυντικού αριθμού στο β πρόσωπο στο ίδιο γένος ἡγεμόνα : τη δοτική πληθυντικού αριθμού οἶμαι : το γ ενικό πρόσωπο του παρατατικού ὑπέλαβον : το απαρέμφατο του παρακειμένου στην παθητική φωνή τοῖς παθοῦσι : τον ίδιο τύπο στον μέλλοντα ἔγνωσαν : το γ ενικό πρόσωπο της ευκτικής στον ίδιο χρόνο καταστᾶσαν : το β ενικό πρόσωπο της προστακτικής στον ίδιο χρόνο και στην ίδια φωνή. Γ3α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω τύπων: ὑμᾶς, συμφοράς, τοῖς παθοῦσι, τί, λαβούσας, ἡγεμόνα. (μονάδες 6) Γ3β. «αἱ γὰρ ἐπιφάνειαι καὶ λαμπρότητες οὐκ ἐκ τῆς ἡσυχίας ἀλλ ἐκ τῶν ἀγώνων γίγνεσθαι φιλοῦσιν»: Να μεταφέρετε την παραπάνω πρόταση στον πλάγιο λόγο, και με τους δύο τρόπους, με εξάρτηση από τη φράση: «Ὁ ῥήτωρ εἶπεν». (μονάδες 4) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1 Επομένως, ούτε σύμφωνα με τη φύση ούτε αντίθετα με τη φύση δε δημιουργούνται (γεννιούνται) οι αρετές, αλλά από τη φύση έχουμε την ιδιότητα να τις δεχτούμε, ενώ τελειοποιούμαστε με τον εθισμό. Επιπλέον, για όσα υπάρχουν σε εμάς εκ φύσεως, τις δυνατότητες (ικανότητές) τους τις αποκτούμε (τις έχουμε) από

4 πριν, ενώ προχωρούμε στις αντίστοιχες ενέργειες αργότερα (πράγμα που γίνεται φανερό στις αισθήσεις γιατί δεν αποκτήσαμε τις αισθήσεις με το να έχουμε δει πολλές φορές ή να έχουμε ακούσει πολλές φορές, αλλά αντίθετα έχοντάς τες κάναμε χρήση τους, δεν τις αποκτήσαμε έχοντας κάνει [και ξανακάνει] χρήση τους) ενώ τις αρετές τις αποκτούμε, αφού πρώτα ενεργήσουμε, όπως ακριβώς (συμβαίνει) και στις άλλες τέχνες όσα, δηλαδή, πρέπει να τα κάνουμε, αφού τα μάθουμε, αυτά τα μαθαίνουμε κάνοντάς τα, όπως για παράδειγμα χτίζοντας γίνονται (οι άνθρωποι) οικοδόμοι και παίζοντας κιθάρα (γίνονται) κιθαριστές έτσι, λοιπόν, και εφαρμόζοντας (πράττοντας) δίκαιες πράξεις γινόμαστε δίκαιοι, (πράττοντας) σώφρονες πράξεις (γινόμαστε) σώφρονες, (πράττοντας) γενναίες πράξεις (γινόμαστε) γενναίοι. Β1. Ο Αριστοτέλης διακρίνει δύο είδη της αρετής: τη διανοητική και την ηθική αρετή. Η διανοητική (σοφία, σύνεση, φρόνηση) έχει σχέση με το «κυρίως λόγον ἔχων» μέρος της ψυχής, όπως το ονομάζει ο φιλόσοφος. Η ηθική αρετή (δικαιοσύνη, σωφροσύνη, ανδρεία) έχει σχέση με το επιθυμητικό μέρος της ψυχής. Το κύριο γνώρισμά της διανοητικής αρετής είναι ότι χρωστά τη γένεση και την αύξησή της κατά κύριο λόγο στη διδασκαλία. Γι αυτό ακριβώς η απόκτησή της προϋποθέτει πείρα και χρόνο «τὸ πλεῖον ἐκ διδασκαλίας ἔχει δεῖται καὶ χρόνου». Από την άλλη πλευρά, την ηθική αρετή την αποκτά ο άνθρωπος με τον εθισμό, τη συνήθεια, την άσκηση σε ένα συγκεκριμένο τρόπο συμπεριφοράς «ἐξ ἔθους». Ο Αριστοτέλης, μάλιστα, για να ενισχύσει αυτή την άποψη, τονίζει την ετυμολογική συγγένεια που υπάρχει ανάμεσα στις λέξεις «ηθική» και «έθος». Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι ο Αριστοτέλης πίστευε πως ανάμεσα στις λέξεις ηθική, ἦθος (= χαρακτήρας) και ἔθος(= εθισμός, συνήθεια, άσκηση σε ένα συγκεκριμένο τρόπο συμπεριφοράς) δεν υπάρχει απλώς συνάρτηση, αλλά

5 εξάρτηση σε απόλυτο βαθμό του ἔθους από το ἦθος. Και στον Πλάτωνα συναντούμε την ίδια διδασκαλία: «ἐμφύεται πᾶσι το πᾶν ἦθος δια ἔθος». Λέει μάλιστα ο Πλάτωνας ότι ο άνθρωπος μπορεί να αποκτήσει κάποια ψυχικά χαρακτηριστικά ήδη από τα πρώτα στάδια της ανάπτυξής του. Είναι φανερό ότι για την απόκτηση των ηθικών αρετών το βάρος της ευθύνης πέφτει στο διδάσκοντα, στην εκπαίδευση και στους φορείς της, ενώ στις ηθικές αρετές το βάρος για την απόκτησή τους πέφτει κατά κύριο λόγο στο ίδιο το εθιζόμενο άτομο που ενδιαφέρεται να αποκτήσει αυτές τις αρετές. Β2. Ο Αριστοτέλης προσπαθεί να ενδυναμώσει τη θέση του, ότι δηλαδή καμία από τις ηθικές αρετές δεν υπάρχει μέσα μας εκ φύσεως. Η συλλογιστική του στηρίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στις έννοιες «δύναμις» και «ενέργεια». Δύναμις είναι η δυνατότητα που έχει ένα ον να γίνει ή να κάνει κάτι, ενώ ενέργεια είναι η πραγμάτωση της δυνατότητας. Ο Αριστοτέλης ξεκινάει το συλλογισμό του διερευνώντας πρώτα τι συμβαίνει σε όσα χαρακτηριστικά έχουμε μέσα μας εκ φύσεως. Αυτά έχουν εκ των προτέρων μέσα τους τη δυνατότητα να πραγματωθούν, η πραγμάτωσή τους όμως ακολουθεί, χωρίς να χρειάζεται ο εθισμός και η επανάληψη μιας ενέργειας «Ἔτι ἔσχομεν.». Προς επίρρωση της επιχειρηματολογίας του χρησιμοποιεί το παράδειγμα των αισθήσεων. Αντίθετα στις ηθικές αρετές, που είναι επίκτητες και δεν ακολουθούν την πορεία των έμφυτων πραγμάτων, προηγείται η ενέργεια, δηλαδή η εξάσκηση, η επανάληψη και ακολουθεί η κατάκτηση της ηθικής αρετής «τάς δ ἀρετάς πρότερον». Για να αποκτήσει κάποιος την ηθική αρετή είναι αναγκαίο να εξασκηθεί σ αυτή το ίδιο ισχύει και στην τέχνη. Με μια αναλογία λοιπόν, ο φιλόσοφος «ὥσπερ τεχνῶν» αποδεικνύει πως ο τρόπος απόκτησης των αρετών είναι όμοιος με την απόκτηση μιας ικανότητας στις τέχνες. Έτσι, όσα πρέπει ο άνθρωπος να μάθει να κάνει, τα μαθαίνει με την άσκηση «ἃ γάρ δεῖ μανθάνομεν».

6 Στη συνέχεια χρησιμοποιεί δύο παραδείγματα από την καθημερινή ζωή που αφορούν τις πρακτικές τέχνες για να ισχυροποιήσει τα λεγόμενά του «οἷον κιθαρισταί». Για να αποκτήσει κάποιος την ικανότητα του οικοδόμου ή του κιθαριστή, πρέπει πρώτα να εξασκηθεί στο χτίσιμο ή στο παίξιμο της κιθάρας αντίστοιχα. Ανάλογα οι άνθρωποι γίνονται δίκαιοι κάνοντας δίκαιες πράξεις, σώφρονες κάνοντας σώφρονες πράξεις και ανδρείοι κάνοντας πράξεις ανδρείας «οὓτω δή ἀνδρεῖα ἀνδρεῖοι». Είναι χαρακτηριστικό βέβαια, πως δεν αρκούν μόνο οι πράξεις ανδρείας, δικαιοσύνης και σωφροσύνης αλλά εκείνος που τις πράττει οφείλει να έχει συνείδηση του τι πράττει, έχοντας επιλέξει ενσυνείδητα τις πράξεις αυτές και έχοντας κάνει τις πράξεις αυτές μόνιμο, σταθερό και αμετάβλητο τρόπο συμπεριφοράς. Τέλος, για τον φιλόσοφο η ενέργεια έχει μεγαλύτερη δύναμη, γιατί εξαρτάται από την προσπάθεια που καταβάλλει κάθε άνθρωπος, την προσωπική ευθύνη και προαίρεση, ενώ η δύναμη σχετίζεται με τη φύση και υπάρχει ανεξάρτητα από τον άνθρωπο. Β3. Σχολικό Βιβλίο, σσ , «Η ψυχή του ανθρώπου σε ηθικές και διανοητικές» Β4. ουσία, οντολογικός σχέση, σχετικός φύση, έμφυτος χρήμα, χρηστικός μάθηση, μαθητικός Γ1. Γιατί νομίζω ότι εσείς δεν αγνοείτε (γνωρίζετε), ότι πολλές πράξεις πλέον τέτοιου είδους έχουν γίνει, τις οποίες στην αρχή αφενός όλοι θεώρησαν ότι είναι συμφορές, και συμπόνεσαν με τους παθόντες, αργότερα όμως αντιλήφθηκαν ότι αυτές οι ίδιες

7 έχουν γίνει υπαίτιες για τα πιο μεγάλα καλά. Και γιατί πρέπει να μιλάω (μιλάμε) για τα μακρινά; Αλλά και τώρα οι πόλεις βέβαια, οι οποίες είναι πρώτες, και εννοώ αυτή των Αθηναίων και (αυτή) των Θηβαίων, μπορούμε να βρούμε ότι απέκτησαν μεγάλη ανάπτυξη όχι εξαιτίας της ειρήνης, αλλά εξαιτίας όσων, αφού πέρασαν δυστυχίες πρωτύτερα στη διάρκεια του πολέμου, ανέκαμψαν πάλι, και από αυτές η μία κατέστη (έγινε) η αρχηγική δύναμη μέσα στους Έλληνες, ενώ η άλλη έχει γίνει τόσο μεγάλη το τωρινό διάστημα, όση κανείς ποτέ μέχρι σήμερα δεν προσδοκούσε ότι θα γίνει διότι οι φήμες και οι δόξες συνηθίζουν να δημιουργούνται όχι με την αδράνεια αλλά με τους αγώνες. Γ2. (ἕ) πορρωτάτω εὖ ὑμῶν αὐτῶν ἡγεμόσι (ν) ᾤετο /ᾦτο ὑπειλῆφθαι τοῖς πεισομένοις γνοίη κατάστηθι Γ3. α) ὑμᾶς: υποκείμενο στο ειδικό απαρέμφατο οὐκ ἀγνοεῖν, (ετεροπροσωπία) συμφοράς: κατηγορούμενο στο ἅς μέσω του συνδετικού απαρεμφάτου εἶναι τοῖς παθοῦσι: επιθετική μετοχή με υποκείμενο το άρθρο της (τοῖς) που λειτουργεί συντακτικά ως αντικείμενο στο ρ. συνηχθέσθησαν

8 τι: επιρρηματικός προσδιορισμός, αιτιατική της αιτίας στο τὰ πόρρω λέγειν λαβούσας: κατηγορηματική μετοχή αναφέρεται στο τὰς πόλεις, εξαρτάται από το εὕροιμεν ἄν ἡγεμόνα: κατηγορούμενο στο τὴν μὲν μέσω του συνδετικού τύπου καταστᾶσαν. Γ3. β) Ὁ ῥήτωρ εἶπεν ὅτι αἱ γὰρ ἐπιφάνειαι καὶ λαμπρότητες οὐκ ἐκ τῆς ἡσυχίας ἀλλ ἐκ τῶν ἀγώνων γίγνεσθαι φιλοῖεν Ὁ ῥήτωρ εἶπεν τάς γὰρ ἐπιφανείας καὶ λαμπρότητας οὐκ ἐκ τῆς ἡσυχίας ἀλλ ἐκ τῶν ἀγώνων γίγνεσθαι φιλεῖν. ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΕ Ο ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΩΝ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΝΙΩΤΗ Ν. ΧΑΤΖΗΤΣΟΜΠΑΝΗ Μ. ΧΟΝΔΡΟΥ Λ.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) Διδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Θ. Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Θ. Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ Θ. Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει κάθε φιλόλογος, όταν καλείται να διδάξει το «Φιλοσοφικό Λόγο» στην Γ Λυκείου είναι πώς να οργανώσει

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

AΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 12 Ιουνίου 2015 AΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Γενικών Λυκείων Α1. Ακόμη, το να κάνει κανείς λάθος μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους (γιατί το κακό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α. Κείμενο Πεφυκέναι γὰρ δή φασὶ τὸ μὲν ἀγαθόν, τὸ δὲ ἀδικεῖσθαι κακόν, πλέονι δὲ κακῷ ὑπερβάλλειν τὸ ἀδικεῖσθαι ἢ τὸ ἀδικεῖν, ὥστ ἐπειδὰν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α. Από το κείμενο που σας δίνεται να μεταφράσετε το απόσπασμα: «Ἀπορίᾳ οὖν σχόμενος ὁ Προμηθεὺς κλοπῆς δίκη μετῆλθεν.» Μη ξέροντας λοιπόν ο Προμηθέας τι είδους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος, Πρωταγόρας 324 Α- C

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος, Πρωταγόρας 324 Α- C ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος, Πρωταγόρας 324 Α- C Ἔνθα δή πᾶς παντί θυμοῦται καί νουθετεῖ, δῆλον ὅτι ὡς ἐξ ἐπιμελείας καί μαθήσεως κτητῆς οὔσης. Εἰ γάρ ἐθέλεις ἐννοῆσαι τό κολάζειν, ὦ Σώκρατες, τούς ἀδικοῦντας

Διαβάστε περισσότερα

Οι κύριες αρετές και η αριστοτελική ηθική

Οι κύριες αρετές και η αριστοτελική ηθική Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 2ο, 76 86, 2014 Οι κύριες αρετές και η αριστοτελική ηθική Νικόλαος Π. Μητρόπουλος nmitro.pconstan@yahoo.gr Εκπαιδευτικός ΠΕ01 Περίληψη. Στο

Διαβάστε περισσότερα

www.prooptikh.com φ σει ἡμῖν ἐγγ νεται

www.prooptikh.com φ σει ἡμῖν ἐγγ νεται ΕΝΟΤΗΤΑ 1 KΕΙ ΕΝΟ Διττῆς δὴ τῆς ἀρετῆς οὔσης, τῆς μὲν διανοητικῆς τῆς δὲ θικῆς, ἡ μὲν διανοητικὴ ἔχει καὶ τὴν γ νεσιν καὶ τὴν αὔξησιν, τὸ πλεῖον ἐκ διδασκαλ ας δι περ ἐμπειρ ας δεῖται καὶ χρ νου, ἡ δ θικὴ

Διαβάστε περισσότερα

www.prooptikh.com www.prooptikh.comπολιτισμός www.prooptikh.comπολιτικάντης www.prooptikh.com www.prooptikh.com,

www.prooptikh.com www.prooptikh.comπολιτισμός www.prooptikh.comπολιτικάντης www.prooptikh.com www.prooptikh.com, 1 ΠΟΛΙΤΙΚΑ, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΟΜΟΡΡΙΖΑ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ πόλις: πόλη, κωμόπολη, πολιτεία, κοινοπολιτεία, πολίτης, συμπολίτης, πολιτικός, πολιτειακός, πολιτικάντης, πολιούχος, πολιτευτής,

Διαβάστε περισσότερα

Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ. Δημοσθένους: «Ὑπέρ τῆς Ροδίων ἐλευθερίας» Παράγραφοι 17 18

Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ. Δημοσθένους: «Ὑπέρ τῆς Ροδίων ἐλευθερίας» Παράγραφοι 17 18 2 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ Δημοσθένους: «Ὑπέρ τῆς Ροδίων ἐλευθερίας» Παράγραφοι 17 18 ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ [ ] Ὑπέρ τίνων οὖν ἐστίν; Πρός μέν τούς δήμους ἤ περί τῶν ἰδίων ἐγκλημάτων, οὐ δυνηθέντων

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ. Κείµενο διδαγµένο από το πρωτότυπο Λυσίου Ὑπὲρ Μαντιθέου, 1-3

ΘΕΜΑΤΑ. Κείµενο διδαγµένο από το πρωτότυπο Λυσίου Ὑπὲρ Μαντιθέου, 1-3 ΘΕΜΑΤΑ Κείµενο διδαγµένο από το πρωτότυπο Λυσίου Ὑπὲρ Μαντιθέου, 1-3 1 Εἰ µὴ συνῄδη, ὦ βουλή, τοῖς κατηγόροις βουλοµένοις ἐκ παντὸς τρόπου κακῶς ἐµὲ ποιεῖν, πολλὴν ἂν αὐτοῖς χάριν εἶχον ταύτης τῆς κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Εισαγωγικά: Θα ήθελα να αρχίσω ζητώντας σας μία σχετική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Προσοχή: Επειδή πολλοί χρήστες πιθανόν να μην έχουν εγκατεστημένη την κατάλληλη γραμματοσειρά για να διαβάσουν Αρχαία Ελληνικά, δίνουμε το κείμενο της εκφώνησης σκαναρισμένο και το υπόλοιπο σε μονοτονικό

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤO ΜΟΥ»

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤO ΜΟΥ» ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤO ΜΟΥ» Aπόσπασμα από το σεμινάριο «Συνάντηση με τον εαυτό μας» του Ερμή του Τρισμέγιστου που γίνεται στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη (βλέπε τις ανακοινώσεις των Σεμιναρίων στην

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλους, Πολιτικά. Κείµενο

Αριστοτέλους, Πολιτικά. Κείµενο Κείµενο Ὅτι μὲν οὖν νομοθετητέον περὶ παιδείας καὶ ταύτην κοινὴν ποιητέον, φανερόν τίς δ ἔσται ἡ παιδεία καὶ πῶς χρὴ παιδεύεσθαι, δεῖ μὴ λανθάνειν. Νῦν γὰρ ἀμφισβητεῖται περὶ τῶν ἔργων. Οὐ γὰρ ταὐτὰ πάντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Θουκυδίδου Περικλέους Ἐπιτάφιος (ΙΙ, 41)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Θουκυδίδου Περικλέους Ἐπιτάφιος (ΙΙ, 41) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 6 IOYΝIOY 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ : ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Θουκυδίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ 2. ΣΟΦΙΣΤΕΣ 4. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ 5. ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 6. ΧΑΡΤΕΣ. Ανθολόγηση ΑΝΑΞΙΜΑΝ ΡΟΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ 2. ΣΟΦΙΣΤΕΣ 4. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ 5. ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 6. ΧΑΡΤΕΣ. Ανθολόγηση ΑΝΑΞΙΜΑΝ ΡΟΣ Περιοδικό RAM, Ιούνιος 2005 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία 2 1. ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ 2. ΣΟΦΙΣΤΕΣ 3. ΣΩΚΡΑΤΗΣ-ΠΛΑΤΩΝ 4. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ 5. ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 6. ΧΑΡΤΕΣ 7. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Επιμέλεια ύλης: Μαρία Αλεξίου, Άννα Βλαχοδήμου,

Διαβάστε περισσότερα

«Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών του Δημοτικού σχολείου»

«Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών του Δημοτικού σχολείου» Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θέμα πτυχιακής εργασίας: «Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες για τη µάθηση 1.0. Τι είναι µάθηση

Θεωρίες για τη µάθηση 1.0. Τι είναι µάθηση Θεωρίες για τη µάθηση 1.0. Τι είναι µάθηση Η µάθηση είναι ένα σύνθετο εσωτερικό βιολογικό και πνευµατικό φαινόµενο που έχει µελετηθεί από διάφορους κλάδους της επιστήµης όπως ψυχολογία, παιδαγωγική, φυσιολογία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΑΓΝΩΣΤΟ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΑΓΝΩΣΤΟ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΑΓΝΩΣΤΟ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Ανδοκίδου Περί των µυστηρίων 7 Ἒτι δέ καί τόδε ἐνθυµητέον, ὅτι πολλοί ἢδη πολλά καί δεινά κατηγορήσαντες παραχρῆµα ἐξελέγχθησαν ψευδόµενοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ, Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ: Προς μία ερμηνεία του πλατωνικού εὖ πράττειν

Η ΜΕΘΟΔΟΣ, Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ: Προς μία ερμηνεία του πλατωνικού εὖ πράττειν Η ΜΕΘΟΔΟΣ, Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ: Προς μία ερμηνεία του πλατωνικού εὖ πράττειν ΓΙΑΝΝΗ ΑΛΤΑΝΔΡΑΣΟ Α.Μ.: 10 ΒΕΡΟΛΙΝΟ 2012 1 ΕΤΦΑΡΙΣΙΕ ΚΑΙ ΜΝΕΙΕ Οφείλω να ευχαριστήσω τον γιατρό μου, Ανδρέα Πολυχρονόπουλο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΝΣΑΞΗ ΣΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η ΤΝΣΑΞΗ ΣΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Άρης Ιωαννίδης Σχεδιασμός εξωφύλλου: schooltime.gr 2 3 4 Περίληψη γραπτού Λόγου Σι είναι η περίληψη; Είναι η συνοπτική και περιεκτική απόδοση, σε συνεχή λόγο, ενός κειμένου. Είναι ένα νέο κείμενο, που,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ - Α Ι ΑΚΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ - Α Ι ΑΚΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Κείµενο ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ - Α Ι ΑΚΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΙΣΧΙΝΟΥ, ΚΑΤΑ ΚΤΗΣΙΦΩΝΤΟΣ 110-111 Γέγραπται γάρ οὕτως ἐν τῇ ἀρᾷ, "εἴ τις τάδε" φησί "παραβαίνει ἤ πόλις ἤ ἰδιώτης ἤ ἔθνος,

Διαβάστε περισσότερα

Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ. Ισοκράτους: «Περί Ειρήνης» (Παράγραφοι 15 16)

Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ. Ισοκράτους: «Περί Ειρήνης» (Παράγραφοι 15 16) Α Ρ Χ Α Ι Α Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Â ËÕÊÅÉÏÕ 1 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ Ισοκράτους: «Περί Ειρήνης» (Παράγραφοι 15 16) ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ Ὅμως δέ καί τούτων ὑπαρχόντων οὐκ ἄν ἀποσταίην ὧν διενοήθην,

Διαβάστε περισσότερα

Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ. ηµοσθένους «Υπέρ της Ροδίων ελευθερίας» Παράγραφοι 17 18

Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ. ηµοσθένους «Υπέρ της Ροδίων ελευθερίας» Παράγραφοι 17 18 sel 8-18 arxaia:sel 18-39.qxd 30/3/2007 9:57 Page 14 2 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Á. ÄÉÄÁÃÌÅÍÏ ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ ηµοσθένους «Υπέρ της Ροδίων ελευθερίας» Παράγραφοι 17 18 ÊÅÉ ÌÅ ÍÏ [ ]Ὑπέρ τίνων οὖν ἐστίν; Πρός μέν

Διαβάστε περισσότερα

Ποια γνώση έχει πιο μεγάλη αξία; «Η γνώση για τον δάσκαλο της σχολικής μας τάξης, κύριε!»

Ποια γνώση έχει πιο μεγάλη αξία; «Η γνώση για τον δάσκαλο της σχολικής μας τάξης, κύριε!» Ποια γνώση έχει πιο μεγάλη αξία; «Η γνώση για τον δάσκαλο της σχολικής μας τάξης, κύριε!» Δρ. Λεωνίδας Χ. Μπόμπας Συγκριτικός της Εκπαίδευσης Δ/ντής Σπουδών «Νέα Εκπαιδευτήρια-Γ. Μαλλιάρα» Προλογικές διασαφηνίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στη διδακτική πράξη της εκπαίδευσης ενηλίκων (ΑΣΠΑΙΤΕ)

Οι ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στη διδακτική πράξη της εκπαίδευσης ενηλίκων (ΑΣΠΑΙΤΕ) Οι ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στη διδακτική πράξη της εκπαίδευσης ενηλίκων Ιωάννου Νικολέττα Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΑΣΠΑΙΤΕ) & Αθανασούλα Ρέππα Αναστασία Ανώτατη

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 2. (α) Θεμελιώδεις διαφορές της οικονομικής θεωρίας από την μαρξιστική κριτική της (β) Η έννοια του οικονομικού νόμου στον Μαρξ

Ημέρα 2. (α) Θεμελιώδεις διαφορές της οικονομικής θεωρίας από την μαρξιστική κριτική της (β) Η έννοια του οικονομικού νόμου στον Μαρξ Ημέρα 2. (α) Θεμελιώδεις διαφορές της οικονομικής θεωρίας από την μαρξιστική κριτική της (β) Η έννοια του οικονομικού νόμου στον Μαρξ Άτομα ή κοινωνία; H οικονομική θεωρία έχει ως σημείο εκκίνησης ιδέα

Διαβάστε περισσότερα