' Γ Γ / ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. . / / I. Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "' Γ Γ / ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. . / / I. Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε"

Transcript

1 Originalveröffentlichung in: Corpus: αρχαιολογία, ιστορία των πολιτισμών 2, 1999, S ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΠΑΝΑΠΩΤΟΠΟΥΑΟΣ Αρχαιολόγος ' / / ι / I )5 Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε αεροπορικώς από το Κάιρο στο Παρίσι. ΕΡΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. Το αεροπλάνο προσγειώθηκε στη στρατιωτική βάση άυ Βου ί-ϋυ ηγ, λίγο έξω από τη γαλλική πρωτεύουσα, χ στο λείψανο του Φαραώ αποδόθηκαν, με τις ομοβροντίες της «Οζάε ΚβρυΜκΜηβ» και την παρουσία του εκπροσώπου του άλλου προέδρου, τιμές αρχηγού κράτους. Ε υποδοχή ήταν ανάλογη της προσωπικότητας και του έργου τουαιγύπτιου ηγέτη του 13ου αι. π.χ., για τον οποίο οι σύγχρονοι του, η μεταγενέστερη παράδοση αλλά και η νεώτερη έρευνα αναφέρονται στον υπερθετικό βαθμό. Ο Ραμσής Β' κυβέρνησε 66 χρόνια, μεταξύ του 1279 και του 1213 π.χ., περισσότερα από κάθε άλλον γνωστό Φαραώ, έφερε σε πέρας ένα μεγαλειώδες οικοδομικό πρόγραμμα σε όλη τη χώρα και εξασφάλισε στην. / Αίγυπτο μια ασυνήθιστα μακρόχρονη περίοδο ειρήνης και ευημερίας. Δικαιολογημένα οι αιγυπτιολόγοι του περασμένου αιώνα τού έδωσαν την προσωνυμία «Μέγας». Κεφαλή ενός κολοσσιαίου αγάλματος τον Ραμσή από τον Μεγάλο Ναό τον Α1>υ ϊιημ (Κ.Ε. Ρεεά, ΚαπιεΒαβα ίλβ Οιεαί, ΜετηρΜ^ 1987, σελ. 119).

2 Η μεταφορά της μούμιας του από το Μουσείο του Καΐρου στο Μιΐ5 6 άε Ηοιτιιτίΰ στο Παρίσι ήταν αποτέλεσμα των επίμονων προσπαθειών της γαλ λικής πλευράς για να υποβληθεί το λείψανο σε λεπτομερείς εξετάσεις. Στην «επιχείρη Ά Ραμσής Β'», η οποία διήρκεσε μέχρι την άνοιξη ίου 1977, έλαβαν μέρος 100 επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων. Οι έρευνες τους προσέφεραν ένα πλή θος πληροφοριών για τη σωματική κατάσταση του Φαραώ, καθώς και για την πιθανή αιτία του θανά του του. Πέθανε σε ηλικία περίπου 90 ετών από φυσικό θάνατο, προφανώς από κάποια μόλυνση του αίματος. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του έ ""ΜΙ πασχε από οδοντικά προβλήματα, αρθρίτιδα και αρτηριοσκλήρωση. Το ανάστημά του έφθανε το 1.73 μ. και είχε κόκκινα μαλλιά, τα οποία όταν άαπρισαν συνήθιζε να βάφει με χέννα. Το έργο και η δράση του Φαραώ ιστορούνται με λεπτομέρεια στα μνημεία τα οποία ο ίδιος ύψωσε στις όχθες του Η μούμια τον Ραμσή Β' (Κ. Νείλου από το Δέλτα του ποταμού στον βορρά μέ- σπάθησε στο διάστημα της βασιλείας του να απο 8οΜΙζ - Μ. 8βΐάϋ1 (εκδ.), καταστήσει στο εξωτερικό την αιγυπτιακή αυτο ΧΟΐ σχεδόν τον Δεύτερο Καταρράκτη στον νότο. Α^ρίβπ, ϋϊβ \ΥβΙί άβ κρατορία και να εξευμενίσει στο εσωτερικό τους ΡΙΐΒΒοηεη, ΚοΙη 1997, εικ. οργισμένους θεούς με ένα μεγαλόπρεπο πρόγραμ 186). ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ μα κατασκευής ναών σε όλη τη χώρα. Κατά το τρίτο τέταρτο του 14ου αι. π.χ. η πι ότη στις αρχέγονες αξίες αιγυπτιακή κοινωνία κλονίστηκε από τη θρησκευτική επανάσταση του Ακενατών. Ο αιρετικός Φαραώ εισήγαγε τη μονοθεϊ στική θρησκεία του θεού Ηλιου Ατών και μετέφερε την πρωτεύουσα του κράτους στην Αμάρνα, μια πόλη την οποία είχε ιδρύσει ο ίδιος σε παρθένο χώ1μχ στη Μέση Αίγυπτο. Ο θάνατος του σήμανε και το τέλος των ριζοσπαστικών του μεταρρυθμίσεων. Στην εποχή η οποία ακολούθησε το αιγυπτιακό «ράτος προσπάθησε να σβήσει από τη μνήμη των ανθρώπων το όνομα του «Παραβάτη» και να επου λώσει τις πληγές του θρησκευτικού και πολιτικού διχασμού. Η «Αποκατάσταση» ξεκίνησε ήδη στα Χρόνια της βασιλείας του Τουταγχαμών, ο οποίος ανήλθε ανήλικος στον θρόνο, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του Ακενατών. Οι δύο παραδοσιακές δυνά μεις της αιγυπτιακής κοινωνίας, η φαραωνική ε ξουσία και το ιερατείο, ήταν εξασθενημένες από την κρίση, γεγονός το οποίο επέτρεψε στον στρατό να αναμειχθεί ενεργά στα πολιτικά πράγματα. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αδύναμου Τουταγχαμών, ο στρατηγός Χορεμχέμπ απέκτησε τον τίτλο του «κυβερνήτη» και διαδόχου και μετά τον θάνατο του νεαρού Φαραώ και τη σύντομη βα σιλεία του γηραιού Εγε κατόρθωσε να ανέλθει στον θρόνο. Αυτή ήταν η πρώτη πράξη του «στρατιωτι κού πραξικοπήματος», το οποίο ολοκληρώθηκε λί γα χρόνια αργότερα, όταν ο Χορεμχέμπ ανακήρυξε τον στρατιωτικό διοικητή Παραμέσσου (Ραμσής Α') αντιβασιλέα, διάδοχο, ανώτατο αρχιερέα και στρατηγό, συγκεντρώνοντας έτσι για πρώτη φορά στην αιγυπτιακή ιστορία την πολιτική, θρησκευτι κή και στρατιωτική εξουσία στα χέρια ενός και μό νο προσώπου. Ο γιος του Ραμσή Α', Σέθος, ο οποί ος είχε γεννηθεί πλέον ως νόμιμος διάδοχος, προ- Λεπτομέρεια τον κέδρινου καλύμματος της σαρκοφάγου του Ραμσή Β'. Ο τρόπος απόδοσης των χαρακτηριστικών τον προσώπου προδίδει ότι αυτό ανήκε αρχικά σε κάποιον από τους προκατόχους του Ραμσή στον αιγυπτιακό θρόνο, ίσως τον παππού του Ραμσή Α'(Κ.Ε. Ρβϋά, Κ 3/ ί/)6 ΟΒΒί, «Μβιηρίιία 1987, σελ. 198). οοιιρυδ 23

3 (Λι^οαιιΐϋΛογία V. Ανάγλυφο της μάχης τον Καντές. Στο κέντρο το αιγυπτιακό στρατόπεδο δέχεται αιφνιδιαστική επίθεση από τους Χετταίονς, τη στιγμή που στο αριστερό τμήμα της σκηνής ο Ραμσής πληροφορείται την πραγματική θέση του αντιπάλου. Στο δεξιό άκρο εικονίζεται το επίλεκτο αιγυπτιακό σώμα λίγο πριν εμπλακεί στη μάχη (Κ.Α. ΚίΙεΙιεη, ΡΙιααοΙι ΤήιιιαρΙιαηί. ΤΜε ΙΑΙβ αηά Τίιηεδ οΐ Καιηε$$ε5 Π, παπώίηαιΐ 1982, εικ. 18). ΙϊϊΙ 'ϊ Η ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΟΝ ΦΑΡΑΩΝΙΚΟ ΟΡΟΝΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΑΕΙΑΣ Ανάγλυφο της μάχης του Καντές. Ο Ραμσής επιβαίνοντας στο άρμα του επιτίθεται στους Χετταίους και τους τρέπει σε φυγή. Στο αριστερό τμήμα της σκηνής εικονίζεται το Καντές ανάμεσα στις όχθες τον Ορόντη και του παραποτάμου του (Κ.Α. ΚΗεΙιεη, ΡΙΐ38θΙι ΤήυιηρΙίΒηΙ. ΤΙιε Πΐβ αηά ύπββ οϊκβιηε$ςεβ / /, Ψιιηηϊηςίετ 1982, εικ. 19). Οταν ο Σέθος Α' πέθανε το 1279 π.χ., σε ηλι κία 45 ετών, παρέδωσε στον γιο και διάδοχο-του Ραμσή Β' ένα αιγυπτιακό βασίλειο, το οποίο α πλωνόταν από τη Νουβία στον νότο μέχρι την πε ριοχή του Λιβάνου στον βορρά. Ο νεαρός Φαραώ ήταν ήδη από μικρή ηλικία τέλεια προετοιμασμέ νος για το ανώτατο πολιτικό αξίωμα. Σε ηλικία 10 χρόνων είχε ανακηρυχθεί τιμητικά ενικός Διοικη τής του Στρατού, ένας τίτλος ο οποίος μόλις τέσσερα-πέντε χρόνια αργότερα έπαψε να είναι απλά συμβολικός, όταν ο έφηβος Ραμσής συμμετείχε στο πλάι του πατέρα του σε μια μάχη εναντίον Λιβύων επιδρομέων στο Δυτικό Δέλτα. Σε νεαρή επίσης η λικία ορίστηκε συμβασιλέας. Λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Σέθου, την 27η μέρα του τρίτου μήνα του θέρους του 1279 π.χ., στην πρωτεύουσα του κράτους Μέμφιδα έλαβε χώρα η τελετή ενθρόνισης του νέου Φαραώ. Ο Ραμσής ήταν τότε 25 ετών. Το λαμπρό τελετουργικό τυπικό - το οποίο παραδίδε ται με λεπτομέρεια από ανάλογες περιστάσεις - πε ριελάμβανε και την εκφώνηση του νέου βασιλικού τίτλου του κατόχου του θρόνου, που ακολουθώ ντας μια πανάρχαια αιγυπτιακή παράδοση αποτε λείτο από πέντε ονόματα: - Ονομα του Ωρου: «Ισχυρός Ταύρος, Αγαπη τός από τη Μάατ». - Ονομα των Δύο Κυριών: «Προστάτης της Αι γύπτου, Αυτός που Κατατροπώνει τους Αλλόφυ λους». 4>*0 '-^Η 24 οοκρυδ - Ονομα του Χρυσού Ωρου: «Πλούσιος σε Ετη, Μέγας σε Νίκες». - Ονομα του Βασιλιά της Ανω και Κάτω Αιγύ πτου: «Ουζερ-μαατ-ρέ (= Ισχυρός σε Μάατ είναι ο Ρα)». -Ονομα του ιου του Ρα: «Ραμσής (= ο Ρα είναι Αυτός που τον έννησε), Αγαπητός από τον Αμμω να». Οι πρώτες 100 ημέρες εξουσίας κύλησαν για τον νεαρό Φαραώ με τη συμμετοχή σε τελετές και τη διακήρυξη του φιλόδοξου προγράμματος του. Την πρώτη του επίσημη εμφάνιση αποτέλεσε, σύμ φωνα με τις πηγές, η συνοδεία του ταριχευμένου λειψάνου του Σέθου στις Θήβες, τον παραδοσιακό τόπο ταφής των Αιγύπτιων βασιλέων μετά τα χρό νια του Τούθμωσι Α'. Η άψογη εκτέλεση του καθή κοντος της ταφής του πατέρα του (όπως είχε κάνει ο θεός Ωρος για τον πατέρα του Οσιρι) νομιμοποι ούσε τη διαδοχή, κατοχυρώνοντας το δικαίωμα του νέου Φαραώ στον θρόνο. Η βασιλική πομπή έ πλευσε τον Νείλο προς νότο, αντίθετα με το ρεύμα του ποταμού, και αγκυροβόλησε στις Θήβες μετά από δύο εβδομάδες. Η μούμια μεταφέρθηκε στη δυ τική όχθη του ποταμού, αρχικά στον ταφικό ναό του νεκρού βασιλιά και μετά από μια μακρά σειρά τελετουργιών στον μεγαλοπρεπή του τάφο, τον «Οίκο της Αιωνιότητας», όπου ο Σέθος παραδόθη κε τελετουργικά στην κοινότητα των μεγάλων θ ε ών. Ο νέος Φαραώ παρέμεινε στις Θήβες για να λά βει μέρος, κατά το σύνηθες τυπικό, σε ένα μεγάλο θρησκευτικό γεγονός, την «Ομορφη ιορτή της Οπέτ», κατά τη διάρκεια της οποίας τα λατρευτικά αγάλματα της Αμμωνικής Τριάδας (ο θεός Αμμωνας, η σύζυγος του Μουτ και ο γιος του Χονς) «ε πισκέπτονταν» τον ναό του Λούξορ, ο οποίος βρί σκεται 3 χλμ. νότια. Οταν οι θεοί, μετά την πολυή μερη εορτή (διάρκειας 23 ημερών) επέστρεψαν στον χώρο τους στον ναό του Καρνάκ, ο Ραμσής α ναχώρησε για την Αβυδο, τον τόπο λατρείας του θεού των Νεκρών Οσιρι, για να προσφέρει θυσία. Εκεί, αντικρίζοντας τη θλιβερή εικόνα των ναών και των τάφων των θεών, οι οποίοι είχαν μείνει η μιτελείς για αιώνες και άρχιζαν ήδη να καταρρέ ουν, αποφάσισε να τους ανοικοδομήσει. Το κείμε νο της προγραμματικής διακήρυξης, το οποίο πα-

4 Ρουσίασε μπροστά στους αξιωματούχους της ακο λουθίας του, χαράχθηκε στους τοίχους ενός από τους ναούς της Αβύδου, όπου σώζεται μέχρι σήμεδα. Παράλληλα με την ολοκλήρωση του ναού, ο ο ποίος ήταν αφιερωμένος στον πατέρα του Σέθο, ο Ραμσής έδωσε την εντολή για την ανέγερση ενός δεύτερου ναού για τον εαυτό του. ΤΟ ΟΡΟΣΗΜΟ: Η ΜΑΧΗ ΚΑΝΤΕΣ ΤΟΥ πρττ^τ^^ Μ I 1 Το ιστορικό γεγονός το οποίο σημάδεψε την προσωπικότητα του Ραμσή αλλά και καθόρισε σε α ποφασιστικό βαθμό τις μετέπειτα πολιτικές εξελί ξεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό, συνέβη κατά παράδοξο τρόπο στην αρχή της 66χρονης βασιλεί ας του. Πέντε χρόνια μετά την άνοδό του στον θρό νο (1275 π.χ.) οι Αιγύπτιοι συγκρούστηκαν, υπό Ρ* τ^ς διαταγές του, με τους Χετταίους στο Καντές της "νότιας Συρίας, στην περιοχή όπου συναντώντο οι σφαίρες πολιτικής επιρροής των δύο αντίπαλων αυτοκρατοριών. Κανένα άλλο ιστορικό επεισόδιο της φαραωνικής ιστορίας δεν βρήκε μεγαλύτερη α πήχηση στην αιγυπτιακή τέχνη και δεν αποτυπώθη κε ως κείμενο ή εικόνες στους τοίχους αιγυπτιακών ναών συχνότερα από αυτή τη μάχη. Την εξέλιξη και την αινιγματική έκβασή της παραδίδουν κυρίως δύο πηγές: α) το «Ποίημα», ένα λογοτεχνικό κείμε νο το οποίο γράφτηκε από έναν ανώνυμο αυλικό ποιητή και σώζεται σε δύο παπύρους και σε αρκε τές μνημειώδεις επιγραφές και β) η «Αναφορά», μια Ηακροσκελέστερη αφήγηση, η οποία συνόδευε τις μνημειώδεις εικονιστικές συνθέσεις με επεισόδια της μάχης σκαλισμένες στους τοίχους αιγυπτιακών ναών. Μόλις στο 4ο έτος της βασιλείας του ο Ραμσής ψήθηκε μιας νικηφόρας εκστρατείας στην Παλαι στίνη και τη Συρία και κατόρθωσε να θέσει το βασί Ο Ραμσής στη λειο της Αμουρού (στην ορεινή περιοχή του Λιβάγων του βασιλικού άρματος: «Η Νίκη Των Θηβών» συμβολική σκηνή της νου) και πάλι υπό αιγυπτιακό έλεγχο. Ενθαρρυμέκαι «Ο (θεός) Μουτ Είναι Ευχαριστημένος». Δια κατατρόπωσης των νος από την επιτυχία της στρατιωτικής αυτής επι νύοντας χλμ. τη μέρα κατά μήκος της συρο-αλλόφυλων εχθρών. χείρησης, ο νεαρός Φαραώ ξεκίνησε τον επόμενο Ανάγλυφο από τη παλαιστινιακής ακτής προς βορρά και κατασκηνώ Χρόνο, επικεφαλής ανδρών, για να ανακατα νοντας τη νύκτα οι Αιγύπτιοι έφθασαν μετά από Μέμφιδα πε (Κ.Ε. Ρεεά, λάβει το Καντές, το οποίο είχε περιέλθει στην κυ ίλβ (Ϊββί, ρίπου έναν μήνα σε ένα ύψωμα 25 χλμ. νότια Κ3Πϊβ«56* του ριαρχία των Χετταίων. Σε αυτό το χρονικό σημείο Λίβ/ηρΛ/'«1987, σελ. 43). Καντές. Από εδώ αντίκρισαν για πρώτη φορά την έ Χει την αφετηρία της και η αιγυπτιακή παράδοση πόλη που απλωνόταν ανάμεσα στις όχθες του ΟρόΥία τη μάχη. ντη και του παραπόταμού του Ελ Μουκαντίγιε. Ο Η πόλη βρισκόταν σε μια στρατηγική θέση, στο Χετταίος βασιλιάς Μουβατάλι, ο οποίος είχε πλη Χέντρο ενός οροπεδίου μεταξύ των οροσειρών του ροφορηθεί τις κινήσεις του αιγυπτιακού στρατού, Λιβάνου και του Αντιλιβάνου, πάνω στον κύριο ά συγκρότησε ένα μεγάλο εκστρατευτικό σώμα από ξονα επικοινωνίας της συροπαλαιστινιακής ενδο τις 16 υποτελείς επαρχίες του χεττιτικού κράτους χώρας. Το στράτευμα ήταν οργανωμένο σε τέσσερις και κατευθύνθηκε εναντίον του. Η χεττιτική δύνα μεραρχίες, οι οποίες έφεραν τα ονόματα των Αιγυ μη ήταν σχεδόν διπλάσια της αιγυπτιακής, καθώς πτίων θεών Αμμωνα, Ρα, Πταχ και Σεθ. Την εμπρο αποτελείτο από άνδρες και άρματα. σθοφυλακή αποτελούσε το σώμα των ανιχνευτών. Το πρωινό της μάχης ο Ραμσής, αγνοώντας τις Ακολουθούσε το άρμα του Φαραώ και η σωματο κινήσεις του χεττιτικού στρατού, διάβηκε τον Ορόφυλακή του, πίσω τους οι τέσσερις μεραρχίες και ντη μαζί με τη μεραρχία του Αμμωνα. Το υπόλοιπο τελευταία έρχονταν τα δίτροχα άρματα μάχης με στράτευμα έμεινε πίσω, ακολουθώντας τους από τον πολεμιστή και τον ηνίοχο, ο οποίος στη μάχη ε μια απόσταση 10 χλμ. Η εμπροσθοφυλακή, κατά το νεργούσε παράλληλα ως ασπιδοφόρος. Η αιγυπτια πέρασμα του ποταμού συνέλαβε δύο Βεδουίνους κή παράδοση σώζει και τα ονόματα των δύο αλό- οοκρυδ I 25

5 ίίί ^ ί Μ Μ ^ Η Ϊ ^ ΛΕ κ*» 18 «ί^»8μ&^ Υψϊ&ί^Λ&Ρβ ΒΤΤ^Τ* ^«Β^Τ Τ ί βί. 4 Μ'* «ΤίΚ ητ ίί Το χεττιτιχό αντίγραφο της συνθήκης μεταξύ Αιγυπτίων και Χετταίων το οποίο υπογράφηκε το 1259 πχ. (Κ.Α. ΚίίεΙιεα, ΡΙιααοΙι ΊηυαιρΙιβηί. ΤΙιβΙ,ίΙε 3πά Τίιηα οΐ ΗβπκΒίβί II, ΥίαπηίηΒΐί 1982, ειχ. 25). Το ανώτερο τμήμα του κολοσσιαίου αγάλματος του Ραμσή, στη θέση άπου κείται σήμερα στην αυλή του «Ραμεσσείου» (Η.Ε. Ρβεά, Κααιε^βΒ ΙΙιε Οτεαί, ΜαηρΜχ 1987, σελ. 114). ^^^.Ι&ίΝ^ ΙΗί «ρ»*»» «ί κτ* ΙΤΕΜ- **ρκ ΗΤ 3*8=1^.^ 1$ (?ί4τ β ^ Η ^ «ί ^ Κ >^»*-» «^ ί ^ * «Τ ι Λ 4 * ί, Μ Ή ίφ*<,«τ -φ'&ίτϊϊ ^ ^ ^ ^ί*4^ ίτ* Κ* ή.» ί # ^ (%γ&&ρκρ ί^ΐ-^^**-. *ρ* <!Η>*»ίΗ-«=*Τ «Ρ ^ ΐ Μ - ^ ί ί ^ ^ ^ΗΤχΤ-^Ι Μ Μ Τ της φυλής Σάσου και τους οδήγησε μπροστά στον Ραμσή. Οι δύο Βεδουίνοι, σταλμένοι σκόπιμα α π ό τον Χετταίο βασιλιά για να παραπλανήσουν τον α ντίπαλο με ψεύτικες πληροφορίες, διαβεβαίωσαν τον Φαραώ ότι ο χεττιτικός στρατός βρισκόταν στην περιοχή του Αλέππο στη βόρεια Συρία, σε μια απόσταση περίπου 200 χλμ. α π ό το Καντές. Ο Ραμ σής πίστεψε τα λόγια τους και διέπραξε ένα μοι ραίο στρατηγικό λάθος. Χωρίς να περιμένει το υ π ό λ ο ι π ο τμήμα του στρατού, διέσχισε με την ακο λουθία του και τη μεραρχία του Αμμωνα τον παρα πόταμο Ελ Μουκαντίγιε και κινήθηκε π ρ ο ς τον βορρά. Την ίδια ώρα ο πάνοπλος χεττιτικός στρα τός ήταν κρυμμένος λίγα μόνο χιλιόμετρα ανατολι κά του Καντές, περιμένοντας το σύνθημα του Μουβατάλλι για να επιτεθεί. Το μεσημέρι της ίδιας μέρας ο Ραμσής στρατο πέδευσε ανύποπτος βορειοδυτικά του Καντές. Λίγο αργότερα οδηγήθηκαν μπροστά του δύο Χετταίοι κατάσκοποι π ο υ είχαν συλλάβει οι Αιγύπτιοι, οι ο ποίοι πρόδωσαν τελικά στον Φαραώ την πραγματι κή θέση του στρατού τους. Αμέσως στάλθηκαν αγγε λιοφόροι για να ειδοποιήσουν τις τρεις άλλες αιγυ- νν *3«26 οοκρυδ πτιακές μεραρχίες να ενωθούν το ταχύτερο δυνατό με την εμπροσθοφυλακή. Ηταν όμως ήδη αργά. 0 Μουβατάλλι επιλέγοντας την πιο κατάλληλη στιγ μή επιτέθηκε στη μεραρχία του Ρα, η οποία μόλις εί χε διασχίσει τον Ορόντη σκορπίζοντάς τη στα τέσ σερα σημεία του ορίζοντα. Η θέση του Ραμσή ήταν δραματική. Αυτός, η συνοδεία του και η μεραρχία του Αμμωνα περικυκλώθηκαν α π ό τους επιτιθέμε νους Χετταίους και αποκόπηκαν από τις δύο άλλες αιγυπτιακές μεραρχίες, οι οποίες εκείνη τη στιγμή ε τοιμάζονταν να διασχίσουν τον Ορόντη, αγνοώ ντας ότι λίγα χιλιόμετρα βορειότερα η μάχη είχε ήδη αρχίσει. Ο Φαραώ και οι λιγοστοί Αιγύπτιοι στρατιώτες της ακολουθίας του προέβαλαν ηρωική αντίσταση απέναντι στους πολυπληθέστερους Χετ ταίους, αλλά ήταν βέβαιο ότι δεν θα μπορούσαν να αντέξουν για πολύ. Σε αυτή ακριβώς τη χρονική στιγμή το αφηγη ματικό ύφος των αιγυπτιακών πηγών αλλάζει εντε λώς. Η ρεαλιστική περιγραφή των τεκταινόμενων δίνει ξαφνικά τη θέση της στη φανταστική περιγρα φή ενός υπερφυσικού φαινομένου. Το τρίτο πρόσω π ο του αφηγητή μετατρέπεται σε πρώτο: ο Φαραώ μιλά πλέον σε ευθύ λόγο. Αν εμπιστευθεί κανείς το αιγυπτιακό κείμενο, τότε τη συγκεκριμένη στιγμή της μάχης έγινε ένα θαύμα: στη θέα των επιτιθέμε νων Χετταίων ο αιγυπτιακός στρατός τράπηκε σε φυγή, εγκαταλείποντας τον βασιλιά του αβοήθητο. Ο Ραμσής όμως μπροστά στον κίνδυνο μεταμορφώ θηκε σε ένα φλογοφόρο τέρας, το οποίο ενσωμάτω νε σε μια ενότητα όλες τις πολεμικές θεότητες του αιγυπτιακού πανθέου, και ανάγκασε μόνος ολό κληρη τη χεττιτική δύναμη σε υποχώρηση: «Ημουν σαν τον Ρα, τον Θεό Ηλιο όταν ανατέλλει το πρωί και οι ακτίνες μου έκαψαν τα μέλη των εχθρών». Η περιγραφή της τρομερής θεοφάνειας αποτε λεί αναμφίβολα μια λογοτεχνική υπερβολή, υποδη λώνει ωστόσο ότι η μάχη είχε μια απρόσμενη τροπή, σωτήρια για τον Φαραώ. Αυτό π ο υ πραγματικά συ νέβη αποκαλύπτεται στις εικόνες της μάχης και τις σύντομες συνοδευτικές επιγραφές τους. Ενα επίλε κτο σώμα του αιγυπτιακού στρατού, το οποίο είχε αποσπαστεί α π ό το κύριο τμήμα και είχε κινηθεί κατά μήκος της λιβανέζικης ακτής, έφθασε από κα θαρή σύμπτωση στο πεδίο της μάχης στην πιο κρί σιμη στιγμή της, γέρνοντας την πλάστιγγα της μά χης υπέρ των Αιγυπτίων και απελευθερώνοντας τον Φαραώ από τον χεττιτικό κλοιό. Οι Χετταίοι, οι οποίοι δεν ήταν προετοιμασμένοι για τακτική μάχη, αλλά απλώς για μια αιφνιδιαστική επίθεση, υποχώρησαν. Είχε αρχίσει να σκοτεινιάζει όταν ο Ραμσής κατόρθωσε να ανασυντάξει τις μεραρχίες του Αμμωνα και του Ρα και να συνδεθεί με το υπό λοιπο στράτευμα, το οποίο παρέμεινε αμέτοχο λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα. Ακόμα και μετά την τυχερή για αυτόν έκβαση της μάχης, ο Φαραώ βρισκόταν σε δεινή στρατηγική θέση. Ο χεττιτικός στρατός ήταν πολυπληθέστερος και ξεκούραστος, καθώς το μεγα λύτερο τμήμα του πεζικού του δεν είχε καν εμπλα-

6 κει στη μάχη. Από την άλλη πλευρά δύο αιγυπτια κές μεραρχίες είχαν υποστεί σημαντικές απώλειες. Οι διαπραγματεύσεις των επόμενων ημερών μετα ξύ των δύο πλευρών οδήγησαν σε μια προσωρινή α νακωχή, η οποία επέτρεψε στον αιγυπτιακό στρατό την ασφαλή επιστροφή στην πατρίδα. Μετά την ο πισθοχώρηση των φαραωνικών στρατευμάτων, το κρατίδιο της Αμουρού, το οποίο τον προηγούμενο ΧΟόνο είχε ανακαταληφθεί από τους Αιγύπτιους, περιήλθε και πάλι στην κυριαρχία των Χετταίων. Στην Αίγυπτο η μάχη του Καντές γιορτάστηκε ω ζ μεγάλος στρατιωτικός θρίαμβος του Ραμσή. Σή μερα σώζονται τουλάχιστον δέκα παραστάσεις σε διαφορετικούς ναούς στην Αίγυπτο και την υπο ταγμένη Νουβία, οι οποίες μνημονεύουν το πολεμι κό αυτό επεισόδιο με μεγαλόπρεπο τρόπο. Ο αριθ μός αυτός θα μπορούσε να ήταν διπλάσιος, αν διατηρούντο ακόμα οι ναοί της Μέμφιδος και της πρωτεύουσας Πιραμέσσε στο Δέλτα του Νείλου. Η Μ-άχη απαθανατιζόταν σε δύο κύριους «πίνακες». Στον ένα απεικονιζόταν ο ένθρονος Ραμσής τη στιγ μή της αιφνιδιαστικής επίθεσης των Χετταίων και στον άλλο ο Φαραώ στο άρμα του να τρέπει σε φυγή τον αντίπαλο. Ο πομπώδης αυτός τρόπος με τον ο ποίο απαθανατίστηκε η μάχη του Καντές, ήταν χω ίς προηγούμενο στην αιγυπτιακή ιστορία. Το πα ράδοξο ήταν ότι το συγκεκριμένο γεγονός σίγουρα δεν αποτέλεσε την πιο λαμπρή σελίδα της αιγυπτια κής ιστορίας, το αντίθετο μάλιστα αφού η έκβασή χ ου για την αιγυπτιακή πλευρά ήταν ατυχής. ιατί άραγε ο Ραμσής θέλησε να προβάλει το συγκεκριμέν ο πολεμικό επεισόδιο με τόση μεγαλοπρέπεια, αν και είχε να επιδείξει άλλες στρατιωτικές επιτυχίες οπό τις εκστρατείες του στη Συρία και την Παλαι στίνη; Σύμφωνα με την πιο πειστική ερμηνεία, τα κίνητρα του Φαραώ ήταν θρησκευτικά και πολιτι κά. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο Ραμσής θεώρησε την ανέλπιστη σωτηρία του σαν ένα θαύμα του Αμμω να. Το «Ποίημα» περιλαμβάνει έναν μακροσκελή ύ μνο, με τον οποίο ο Φαραώ ευχαριστεί τον θεό για την επέμβασή του. Πέρα από αυτή την επίδειξη προ σωπικής ευσέβειας ο Ραμσής επιδίωκε και έναν δεύ τερο στόχο. Χρέωσε τη δραματική του εμπειρία και τη συνολική στρατιωτική αποτυχία της επιχείρησης στους αξιωματικούς του. Χωρίς υπεκφυγές δημο σιοποιεί ο Φαραώ την ανικανότητά τους να τον προστατεύσουν: «Τι δειλές που είναι οι καρδιές σας, των αρμάτων μου πολεμιστές! Δεν αξίζει να σας εμπιστευθεί κανείς. Δεν υπάρχει ανάμεσά σας κανείς από όσους ευεργέτησα; Δεν ήσαστε όλοι φτωχά ανθρωπάκια όταν ανέβηκα στον θρόνο;» Το Ποίημα χαρακτηρίζει τη στάση τους την ώρα του κινδύνου ως το «Μεγάλο Εγκλημα». Η πολιτι κή σημασία των αναγλύφων της μάχης γίνεται κα τανοητή, αν αναλογιστεί κανείς ότι τα περισσότερα από αυτά δημιουργήθηκαν αρκετά χρόνια μετά τη μάχη, σε μια εποχή που ο Ραμσής προσπαθούσε να επιβάλει την ειρηνευτική πολιτική του, η οποία προφανώς έβρισκε αντιδράσεις από την πλευρά του στρατού. Πίσω από τη σκληρή κριτική απένα ντι στους αξιωματικούς κρυβόταν κατά πάσα πιθα νότητα η πρόθεση του Φαραώ να μειώσει την ισχύ και την επιρροή των στρατιωτικών στα πολιτικά πράγματα, προβάλλοντας όλο και πιο συχνά με όλο και πιο μνημειώδη τρόπο την αποτυχία τους. Αυτή η αποστασιοποίηση του Ραμσή από τη στρατιωτική πτέρυγα, από την οποία καταγόταν και ο ίδιος, αλ λά και η σαφής ρήξη σε σχέση με την πολιτική των προκατόχων του, σημάδεψε και το τέλος της στρα τιωτικής δικτατορίας, την οποία είχε επιβάλλει ο ρισμένες δεκαετίες νωρίτερα ο Χαρεμχέπ και απο τέλεσε την αρχή μιας μακράς ειρηνικής περιόδου χωρίς προηγούμενο στη φαραωνική ιστορία. Η ΕΙΡΗΝΗ: Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΤΗΣ ΚΑΙ Το ιστορικό γεγονός το οποίο σημάδεψε την προσωπικότητα τον Ραμσή και καθόρισε σε Η υποχώρηση του αιγυπτιακού στρατού αποφασιστικό μετά βαθμό τη μάχη του Καντές ενθάρρυνε τις υποτελείς πό λεις της Συρίας και της Παλαιστίνης να απαλλα τις μετέπειτα γούν από τον φαραωνικό ζυγό, επιδιώκοντας πο λιτική ανεξαρτησία. Δύο χρόνια αργότερα ο Ραμ σής, στο 7ο (ή 8ο) έτος της βασιλείας του, επέστρε πολιτικές εξελίξεις ψε στη Χαναάν επικεφαλής ενός εκστρατευτικού σώματος για να προστατεύσει τα αιγυπτιακά συμ φέροντα και να επαναφέρει τις επαναστατημένες στο εσωτερικό και πόλεις και πάλι υπό τον έλεγχο του. Αρχικά κυρί ευσε την Ασκαλώνα, το σημαντικότερο λιμάνι της νότιας Παλαιστίνης, διέσχισε έπειτα τη αλιλαία το εξωτερικό, ήταν η και πέρασε τον Ιορδάνη εισχωρώντας στο βασίλειο του Μοάβ. Από εκεί προχώρησε προς βορρά στην περιοχή της Δαμασκού και ανακατέλαβε την μάχη επαρ τον Καντές. χία της Ούπε, η οποία μετά τη μάχη του Καντές είχε περιέλθει στα χέρια των Χετταίων. Την εκστρατεία αυτή διαδέχθηκαν άλλες στα επόμενα χρόνια, οι ο ποίες είχαν ως αποτέλεσμα την ανακατάληψη των σημαντικότερων κέντρων της Χαναάν, όπως της Τύρου, Σιδώνας, Βηρυττού και Βύβλου, αποκαθι στώντας για μια ακόμα φορά την αιγυπτιακή κυ ριαρχία στην περιοχή. Στις διαπραγματεύσεις με τους Χετταίους.για τον καθορισμό των δύο ζωνών Η «Λεωφόρος των επιρροής στο συροπαλαιστινιακό έδαφος, που ε Σφιγγών» μπροστά από πρόκειτο να ακολουθήσουν, η Αίγυπτος είχε και τον ναό τον Καρνάκ (Κ.Ε. Ρββά, ΚαηεεΒΜ ίΐιε πάλι πλεονεκτική θέση. ΟτεζΙ, ΜεπιρΜί 1987, Η εποχή της νέας αιγυπτιακής στρατιωτικής σελ. 61). δραστηριότητας συνέπεσε με τον θάνατο του Μου-

7 (Λ,ι^ οαιζιβ Ά β ^ ία Η πρωτόγνωρη για την Αίγυπτο μακροχρόνια ειρήνη αποτέλεσε τη βάση για μια περίοδο μεγάλης οικονομικής και πολιτιστικής ευημερίας. Εσωτερικό του Μεγάλου Ναού τον Αου $ϊιηοε1. Η Αίθουσα των Πεσσών και στο βάθος το άδυτο (Κ. Λ Λ ο / ζ, Μ. $είάει (εκδ.), Α^γρΙεπ. Ωίε Ψείί άε ΡΙΐΒβοηεη (Κοίη 1997) εικ. 130). βατάλλι, ο οποίος βύθισε το χεττιτικό κράτος σε μια βαθιά πολιτική κρίση. Μετά από μια περίοδο ε σωτερικών διαμαχών, τον Μουβατάλλι διαδέχθηκε στον θρόνο ο νόθος γιος του Μουρσίλις '. Η βασι λεία του ήταν σύντομη. Το 1264 ανατράπηκε από τον θείο του Χατουσίλλι ', αδελφό του Μουβα τάλλι, και εξορίστηκε στο κρατίδιο της Νουχάσσε, στη βόρεια Συρία. Λίγο καιρό αργότερα, προ της α πειλής μιας δεύτερης εξορίας σε ένα ακόμα πιο α πομακρυσμένο μέρος, αναγκάστηκε να ζητήσει πο λιτικό άσυλο στην Αίγυπτο. ύρω στο 18ο έτος της βασιλείας του, δόθηκε στον Ραμσή η ικανοποίηση να υποδεχθεί στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα τον γιο του παλιού του αντιπάλου ως πολιτικό πρόσφυγα. Ο Χατουσίλλι ' προσπάθησε με μια διπλωματική αποστολή στην Αίγυπτο να πείσει τον Ραμσή να του παραδώσει τον ανηψιό του, χωρίς όμως επιτυ χία. Ο Ραμσής, ωστόσο, φαίνεται πως επιχείρησε με αυτή την ευκαιρία να εξομαλύνει τις σχέσεις των δύο κρατών. Ο καιρός ήταν κατάλληλος, καθώς οι Χετταίοι απειλούντο άμεσα από τις επεκτατικές τά σεις των Ασσυρίων και είχαν ανάγκη όχι από ένα νέο μέτωπο πολέμου, αλλά αντίθετα από έναν ισχυ ρό σύμμαχο. Το αποτέλεσμα ήταν, μετά από επίπο νες διαπραγματεύσεις και τα συχνά ταξίδια πολ λών διπλωματικών αντιπροσώπων, η υπογραφή μιας συνθήκης μεταξύ Ραμσή Β' και Χατουσίλλι ' στο 21ο έτος βασιλείας του Φαραώ (1259 π.χ.), η πρώτη του είδους της μεταξύ δύο υπερδυνάμεων στην ιστορία. Το πρωτότυπο κείμενο σώθηκε μέχρι. 9.Α ί Η ί1 τις μέρες μας στην αιγυπτιακή και χεττιτική του εκ δοχή, στον ναό του Καρνάκ και σε δύο πήλινες πι νακίδες στη χεττιτική πρωτεύουσα Χαττούσα (κο ντά στην Αγκυρα) αντίστοιχα. Η συνθήκη περιε λάμβανε ένα σύμφωνο ειρήνης και συμμαχίας σε πε ρίπτωση επίθεσης μιας τρίτης δύναμης. Αναγνώρι σε τα ισχύοντα σύνορα των δύο κρατών και καθό ριζε με λεπτομέρεια την τύχη των πολιτικών προσφύγων, προβλέποντας την παράδοσή τους. Διατηρούσε, τέλος, την ισχύ της και μετά τον θάνα το κάποιου από τους δύο βασιλείς και έπρεπε να γί νει σεβαστή και από τους διαδόχους τους. Στα χρόνια που ακολούθησαν την υπογραφή της συνθήκης, οι συχνές διπλωματικές επαφές των δύο βασιλικών αυλών συνέβαλαν στην εδραίωση της ειρήνης. Ο Ραμσής και ο Χατουσίλλι, αλλά και τα μέλη των δύο βασιλικών οικογενειών, αντήλλασσαν σε τακτά χρονικά διαστήματα επιστολές, οι ο ποίες συνοδεύονταν κατά το καθιερωμένο τυπικό από πολύτιμα δώρα. Πολλές από αυτές τις επιστο λές, γραμμένες στα βαβυλωνιακά - τη γλώσσα της διπλωματίας εκείνης της εποχής - ήλθαν στο φως στη Χαττούσα. Η σχέση φιλίας μεταξύ των δύο κρατών επισφραγίστηκε από τον δυναστικό γάμο του Ραμσή με την πρωτότοκη κόρη του Χατουσίλλι, Σαουσκάνου. Μετά από τις ανταλλαγές πολλών ε πιστολών για τη διευθέτηση των λεπτομερειών του γάμου, η Σαουσκάνου ταξίδεψε από τη Χαττούσα στην Αίγυπτο, συνοδευόμενη από την προίκα της: χρυσό, ασήμι και χαλκό, υπηρέτες, άλογα, βόδια και πρόβατα. Παρά τις αιγυπτιακές παραστάσεις, οι οποίες υποδηλώνουν ότι ο Χατουσίλλι συνόδευ σε την κόρη του στην αιγυπτιακή αυλή, είναι βέβαιο από τη διπλωματική αλληλογραφία του αρχείου της χεττιτικής πρωτεύουσας ότι οι δύο βασιλείς δεν αντίκρισαν ποτέ ο ένας τον άλλο. Ο Χατουσίλλι εί χε αρνηθεί ευγενικά αργότερα μια πρόσκληση του Ραμσή να επισκεφθεί την αιγυπτιακή πρωτεύουσα. Ακόμα και όταν ο Φαραώ του πρότεινε να συναντη θούν εκτός αιγυπτιακού εδάφους στη Χαναάν, ο Χατουσίλλι επικαλέστηκε προβλήματα υγείας για να αρνηθεί και πάλι. Εστειλε όμως ως αντιπρόσω πο του στην Αίγυπτο τον γιο του Χισίμι-Σάρμα, ο οποίος έμελλε μετά τον θάνατο του Χατουσίλλι να τον διαδεχθεί στον θρόνο ως Τουτχαλίγια Δ'. Αρ γότερα ο Ραμσής παντρεύτηκε και μια δεύτερη πριγκήπισσα. ια τον γάμο αυτό ωστόσο σώζονται ελά χιστες πληροφορίες. Η πρωτόγνωρη για την Αίγυπτο μακροχρόνια ειρήνη αποτέλεσε τη βάση για μια περίοδο μεγάλης οικονομικής και πολιτιστικής ευημερίας. Ο Ραμσής είχε πλέον τη δυνατότητα να ασχοληθεί απερίσπα στος από εξωτερικά προβλήματα με τις εσωτερικές υποθέσεις, πραγματώνοντας το πιο φιλόδοξο και μεγαλόπρεπο οικοδομικό πρόγραμμα στην αιγυ πτιακή ιστορία. Σε συνδυασμό με την άψογη διοι κητική οργάνωση της χώρας αλλά και τη σταθερό τητα της στάθμης του Νείλου, που εξασφάλισε για πολλά συνεχή χρόνια πλούσια σοδειά, η φαραωνική Αίγυπτος βίωσε την εποχή του Ραμσή Β' τον δικό της «χρυσό αιώνα».

8 Η Α ΥΤΟΠΡΟΒΟΑΗ ΘΕΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Με την οικοδόμηση ναών και τη λάξευση γλυ πτών σε κολοσσιαίο μέγεθος ο Ραμσής επέλεξε τον αποτελεσματικότερο τρόπο για να επισκιάσει τα μνημεία των προγόνων του. Κανένας άλλος Φαραώ δεν ίδρυσε περισσότερους και μνημειωδέστερους ναούς πριν ή μετά τα χρόνια της βασιλείας του. Σε '5 τουλάχιστον αιγυπτιακά κέντρα σώζονται οικο δομήματα του Φαραώ, στην υποτελή Νουβία είναι γνωστοί επτά ναοί, ενώ τέλος στη άζα της Παλαι στίνης διατηρούνται τμήματα μιας ακόμα μνημειώ δους κατασκευής τα οποία φέρει το όνομά του. Στον τόπο της καταγωγής του, στο ανατολικό Δέλτα, κοντά στα βορειοανατολικά σύνορα του αι γυπτιακού κράτους και δίπλα στην παλιά πρωτεύ ουσα των Υκσώς Αβαρι ίδρυσε την πόλη Πιραμέσσε («Ο Οίκος του Ραμσή»), η οποία από τον 10ο χρόνο βασιλείας του αποτέλεσε τη νέα πρωτεύουσα του κ 6άτους. Η Πιραμέσσε, η οποία περιέβαλε μέσα στα όριά της και την Αβαρι, απλωνόταν σε μια έκταση 10 τετρ. χλμ. Το κέντρο της καταλαμβανόταν από χ ο τεράστιο ανακτορικό συγκρότημα του Ραμσή, το οποίο έφερε το όνομα «Μεγάλο σε Νίκες». Ανατο λικά του βρίσκονταν οι στρατώνες της πόλης, δυτι κά του οι επαύλεις των ανώτατων αξιωματούχων και των πριγκήπων. Η Πιραμέσσε διέθετε επίσης ενα μεγάλο λιμάνι από όπου ξεκινούσαν πλοία π 0ος όλες τις κατευθύνσεις, τεχνητές λίμνες, ναούς κ αι τις έδρες των σημαντικότερων διοικητικών ορ^ Υανισμών του φαραωνικού κράτους. Ο Ραμσής κό σμησε την πόλη με έναν μεγάλο αριθμό κολοσσιαί ων αγαλμάτων του. Καθώς η παραγωγή νέων γλυ πτών αδυνατούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του Φιλόδοξου προγράμματος του, ο Φαραώ κατέφυγε σε μια συνηθισμένη πρακτική. Από διάφορα μέρη τΐ ΐς αιγυπτιακής επικράτειας μεταφέρθηκαν στην Πιραμέσσε αγάλματα παλαιότερων Φαραώ του Μέ σου και Νέου Βασιλείου, πάνω στα οποία έδωσε ιην εντολή να χαραχθεί το όνομά του. Τον καταλληλότερο χώρο αυτοπροβολής ωστό ο προσέφερε η θρησκεία. Ο Ραμσής ανέθεσε σε ο λόκληρη τη χώρα, αλλά και έξω από τα σύνορα της, οχην Παλαιστίνη και τη Νουβία, την οικοδόμηση ναών οι οποίοι διακρίνονταν κυρίως για τις μνη μειώδεις διαστάσεις τους. Στα αφιερωμένα σε διά φορες θεότητες ιερά «προπαγανδιζόταν» με σαφή ΐρόπο η ένδοξη δράση, ευσέβεια και γενναιοδωρία του Φαραώ. Από αυτά σώζεται σήμερα ένα μικρό μόνο μέρος, το οποίο είναι όμως ενδεικτικό για να συλλάβει κανείς τις διαστάσεις αυτού του, ακόμα ^αι για την Αίγυπτο, πρωτόγνωρου οικοδομικού προγράμματος. Στις Θήβες θεμελίωσε δύο ταφικούς ναούς, έ ναν για τον πατέρα του Σέθο Α' και έναν για τον ε αυτό του, το «Ραμεσσείο». Ενα γιγαντιαίο καθιστό άγαλμα του Φαραώ, ύψους 20 μ. και βάρους τόννων, ήταν το μεγαλύτερο γλυπτό το οποίο λα ξεύτηκε ποτέ στην Αίγυπτο. Δέσποζε στον χώρο της αυλής του «Ραμεσσείου» και σήμερα βρίσκεται στην 4 Λ^* ϊ ίδια θέση, σπασμένο σε πολλά κομμάτια. Ο Ραμσής ήταν αναμενόμενο να αφήσει τα. ίχνη του στο γιγα ντιαίο ναϊκό συγκρότημα του Καρνάκ, ένα από τα εθνικά ιερά της Αιγύπτου, το οποίο βρισκόταν σε χρήση για περίπου χρόνια και στην τελική του φάση απλωνόταν σε μια έκταση 24 εκταρίων, περιλαμβάνοντας 20 ιερά αφιερωμένα σε διαφορε τικές θεότητες. Ο Φαραώ ολοκλήρωσε εδώ μια υπόστυλη αίθουσα κολοσσιαίων διαστάσεων, την ο ποία είχε ξεκινήσει στα χρόνια της βασιλείας του πατέρα του, μη διστάζοντας να της δώσει το δικό του όνομα. Αποτελείτο από ένα «δάσος» κιόνων, 134 συνολικά, το ύψος των οποίων έφθανε τα 24,5 μ. Τους εξωτερικούς τοίχους του ναϊκού συγκροτή ματος, το «δημόσιο» δηλαδή και από όλους ορατό τμήμα του ιερού, διακόσμησε με ανάγλυφα της πο λεμικής του δράσης (κεντρική θέση κατείχε εδώ η μάχη του Καντές) και με ένα μνημειώδες αντίγραφο της ειρηνευτικής συνθήκης με τους Χετταίους. Στην ανατολική πλευρά του ναού του Αμμωνα στο ίδιο συγκρότημα οικοδόμησε έναν πυλώνα ο οποίος πλαισιωνόταν από δύο κολοσσιαία αγάλματά του. Στην κοντινή όχθη του Νείλου κατασκεύασε ένα νέο λιμάνι το οποίο συνδέθηκε με τον ναό του Καρ νάκ μέσω μιας μεγαλόπρεπης «λεωφόρου», τις πλευρές της οποίας κοσμούσαν 120 αγάλματα κριοκέφαλων σφιγγών που κρατούσαν στα μπροστινά τους πόδια ένα μικρό άγαλμα του Φαραώ. Στον μό λις τρία χλμ. νότια κείμενο ναό του Αμμωνα στο Λούξορ οικοδόμησε μια περίστυλη αυλή και έναν πυλώνα, οι τοίχοι του οποίου ήταν διακοσμημένοι με ανάγλυφα και κείμενα αφιερωμένα και πάλι στη μάχη του Καντές. Στην είσοδο του ναού τοποθετή θηκαν δύο οβελίσκοι και έξι κολοσσιαία αγάλματα του Φαραώ. Ο ένας οβελίσκος βρίσκεται ακόμα στη θέση του, ο δεύτερος μεταφέρθηκε τη δεκαετία του 1830 στο Παρίσι και κοσμεί σήμερα την ΡΙ&οε άε Ια (οηοοπίε. Το όνομα του Ραμσή φέρουν 33 ακόμα ο βελίσκοι, οι περισσότεροι από τους οποίους βρί σκονται συγκεντρωμένοι στη μετέπειτα πρωτεύου σα του αιγυπτιακού κράτους Τάνιδα. Η τοποθέτηση των τεσσάρων κολοσσιαίων αγαλμάτων τον Μεγάλου Ναού τουαύυ 5ίιηΙ>βΙ στη νέα τους θέση (Κ.Ε. Ρββά, Κ37ί]6<>56«ίίιε Οβαί, Λί6/πρΛ/'«1987, σελ. 116). Κανένας άλλος Φαραώ δεν ίδρυσε περισσότερους και μνημειωδέστερους ναούς, όπως ο Ραμσής Β'. οοκρυδ 29

9 (Λί1^ ιχαΐτ,ιβ ϋ β γ ία Στη νεώτερη εποχή το πρόσωπο τον Ραμσή αποτέλεσε το πιο αγαπητό θέμα μεταξύ καλλιτεχνικών έργων τα οποία αντλούν την έμπνενσή τους από τη φαραωνική ιστορία. οοκρυδ Στη δυτιχή όχθη του Νείλου, στο έδαφος της υ ποταγμένης Νουβίας, περίπου 280 χιλιόμετρα νό τια του Ασσουάν, ο Φαραώ βάλθηκε να ξεπεράσει τον ίδιο του τον εαυτό, ιδρύοντας στο Αβυ 5ίπΛε1 δύο μνημειώδη ιερά, τα οποία σήμερα αποτελούν έ ναν από τους βασικότερους τουριστικούς πόλους έλξης της Αιγύπτου. Οι εργασίες άρχισαν ήδη πριν από το 5ο και ολοκληρώθηκαν στο 23ο ή 24ο έτος της βασιλείας του. Στο μεγαλύτερο διάστημα κατα σκευής των δύο ναών με τη γενική ευθύνη του έργου ήταν επιφορτισμένος ο Χεκανάχτ, ο αντιβασιλέας της Νουβίας. Λίγο καιρό μετά τα εγκαίνια οι δύο ναοί υπέστησαν σοβαρές καταστροφές από ένα σει σμό, οι οποίες όμως αποκαταστάθηκαν από τους Αιγύπτιους αρχιτέκτονες με αξιοθαύμαστο τρόπο. Οι δύο ναοί σκαλίστηκαν εξ ολοκλήρου στον βράχο. Τη μεγαλοπρεπή είσοδο του Μεγάλου Ναού κο σμούν τέσσερα κολοσσιαία αγάλματα του ένθρονου Ραμσή ύψους 22 μ. Στα πόδια τους διακρίνονται σε πολύ μικρότερο, μέγεθος τα αγάλματα μελών της βασιλικής οικογένειας. Τους τοίχους κοσμούσαν α νάγλυφες παραστάσεις με κυρίαρχο θέμα πολεμι κές σκηνές με τη συμμετοχή του Ραμσή, ανάμεσα στις οποίες φυσικά ήταν και η μάχη του Καντές. Ο ευθύγραμμος άξονας του μνημείου κατέληγε σε μια απόσταση 63 μ. από την είσοδο στο άδυτο. Στον τοίχο του, την εσωτερική δηλαδή απόληξη του ναού, σκαλίστηκαν στον βράχο τα τέσσερα αγάλματα των θεών στους οποίους ήταν αφιερωμένος ο ναός: ο Πταχ, ο Αμμωνας, ο θεοποιημένος Ραμσής και ο Ρα. Η είσοδος του ναού ανοιγόταν στα ανατολικά επι τρέποντας στις ακτίνες του πρωινού ήλιου να ει σχωρούν δύο φορές τον χρόνο (τον Φεβρουάριο και τον Οκτώβριο) μέχρι το άδυτο, λούζοντας με ένα υποβλητικό φως τα τέσσερα αγάλματα. Κοντά στον Μεγάλο Ναό ιδρύθηκε και ένας μικρότερος με την ίδια τεχνική και τον ίδιο προσανατολισμό, α φιερωμένος στη θεά Αθώρ και τη Μεγάλη Βασιλική Σύζυγο Νεφερτάρι. Την είσοδο πλαισιώνουν συνο λικά έξι κολοσσιαία αγάλματα, του Ραμσή και της Νεφερτάρι, η οποία απεικονίζεται ως Αθώρ, ύψους 10 μ. Στα πόδια των αγαλμάτων αυτών σκαλίστη καν σε μικρότερο μέγεθος οι μορφές των βασιλικών τέκνων. Η θρησκευτική σημασία του Μεγάλου Ναού, που θεοποιούσε τον Ραμσή, είναι ανάλογη με την αρχιτεκτονική του μεγαλοπρέπεια. ια πρώτη φορά στην αιγυπτιακή ιστορία τόλμησε ένας Φαραώ να τοποθετήσει το είδωλο του μεταξύ των ειδώλων των θεών στο άδυτο του ναού, απαιτώντας έτσι εν ζωή την απόδοση λατρείας στο πρόσωπο του. Ο Φαραώ αποτελούσε μεν κατά την παραδοσιακή αι γυπτιακή αντίληψη την ενσάρκωση του θεού Ωρου και λειτουργούσε ως ενδιάμεσος σύνδεσμος μεταξύ θεού και ανθρώπων, δεν μπορούσε ωστόσο να θεω ρηθεί ως θεός στην επίγεια ζωή του. Δεν είναι τυ χαίο ότι η θεοποίηση του Ραμσή έλαβε χώρα στην υ ποταγμένη Νουβία, έξω από τα σύνορα της αιγυ πτιακής επικράτειας. Στην ίδια την Αίγυπτο ο Ραμ σής, γνωρίζοντας πως μια ανάλογη πράξη θα απο τελούσε ιεροσυλία και θα προκαλούσε την έντονη αντίδραση του ιερατείου, προσπάθησε με έναν έμμε σο τρόπο να εξισωθεί με τους θεούς. Στην 6η δεκαε τία της βασιλείας του συνέδεσε το πρόσωπο του με τον θεό Ηλιο Ρα, προσθέτοντας στον τίτλο του τα ε πίθετα «Θεός, Κυβερνήτης της Ηλιούπολης» και παίρνοντας τον ρόλο της «Μεγάλης Ψυχής του Ο ριζόντιου Ωρου». Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΟΙΚΟΕΝΕΙΑ Ηδη πριν από την άνοδό του στον θρόνο ο Ραμ σής διέθετε ως συμβασιλέας έναν «βασιλικό οίκο» και πρέπει να ήταν πατέρας παιδιών από τις επίσημες συζύγους του και από τις γυναίκες του χαρεμιού. Από τις πηγές προκύπτει ότι απέκτησε συ νολικά.45 γιους και 40 κόρες. Πολλά από τα παιδιά του πέθαναν πριν από τον υπερήλικα πατέρα τους Θάβονταν σε έναν κοινό μεγαλόπρεπο τάφο στην Κοιλάδα των Βασιλέων στις Θήβες. Μεταξύ των Μεγάλων Βασιλικών Συζύγων η πιο σημαντική ή ταν αναμφίβολα η Νεφερτάρι, όπως προκύπτει από τις συχνότατες απεικονίσεις της στα δημόσια μνη μεία. Την ξεχωριστή της θέση στη φαραωνική αυλή βεβαιώνει και η αλληλογραφία της με μέλη της χεττιτικής βασιλικής οικογένειας. Ο τάφος της είναι το ομορφότερο μνημείο που κατασκευάστηκε ποτέ στην Κοιλάδα των Βασιλισσών στις Δυτικές Θήβες. ΤΟ ΤΕΑΟΣ Στο 30ό έτος της βασιλείας του ο Ραμσής γιόρ τασε για πρώτη φορά το Σεντ, μια παραδοσιακή τε λετή η οποία αποσκοπούσε στην τελετουργική ανα νέωση των φυσικών και μαγικών δυνάμεων του Φα ραώ. Από τότε γιόρταζε τακτικά ένα Σεντ κάθε τρία χρόνια. Μετά τη 10η φορά το Σεντ λάμβανε χώρα κάθε δεύτερο χρόνο, καθώς η κατάσταση της υγείας του γηραιού βασιλιά φαίνεται πως επιδεινωνόταν συνεχώς. Μετά από 66 χρόνια και 2 μήνες στον αι γυπτιακό θρόνο ο Ραμσής πέθανε, σε ηλικία περί που 90 χρόνων. Τον διαδέχθηκε ο μεγαλύτερος εν ζωή γιος του, ο 13ος στη σειρά, καθώς οι προηγού μενοι 12 είχαν πεθάνει πριν από τον πατέρα τους. Ο Μερενπτάχ, ο οποίος εκείνη τη χρονική στιγμή ήταν μάλλον πάνω από 60 χρόνων, έζησε 10 μόνο χρόνια ως Φαραώ. Οι διάδοχοι του υπήρξαν αδύναμοι ηγέ τες οι οποίοι βασίλευαν σε μια εποχή που συγκλο νιζόταν από το τέλος των μεγάλων πολιτισμών στην Ανατολική Μεσόγειο και τις μετακινήσεις των «Λαών της Θάλασσας», και οδήγησαν το φαραωνι κό κράτος στην παρακμή. Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ: Ο ΡΑΜΣΗΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΕΝΕΣΤΕΡΗ ΠΑΡΑΑΟΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ Ο Ραμσής Β' σημάδεψε βαθιά την εποχή του και υπήρξε λαμπρό πρότυπο για τους διαδόχους του. Εννέα από τους Φαραώ της 19ης Δυναστείας πήραν το όνομά του. Η μνήμη του διατηρήθηκε ζωντανή και στους επόμενους αιώνες (11ος-8ος αι. π.χ.),

10 καθώς το «Ραμσής» ήταν συχνότατο όνομα μεταξύ π ριγκήπωνκαι αξιωματούχων. Περίπου χρό νια μετά τον θάνατο του λατρευόταν ακόμα στον ναό του στην Αβυδο αλλά και στη Μέμφιδα. Ο γάμ-ος του με τη Χετταία πριγκήπισσα και οι εκστρα τείες του στη Συροπαλαιστίνη παραδίδονταν στη «θεογονία» του θεού Χονς στις Θήβες στο 300 π.χ. Το όνομα του Φαραώ απαντά και στην Παλαιά Δια θήκη ως όνομα και τοπωνύμιο («η χώρα του Ραμ ή»). Οι προσπάθειες ταύτισης του Ραμσή Β' με τον Φαραώ της βιβλικής Εξόδου είναι συχνές, το συγκε κριμένο γεγονός ωστόσο τοποθετείται από τη νεώ τερη έρευνα σε ένα σαφώς πρωιμότερο χρονικό ση μείο της αιγυπτιακής ιστορίας. Στην αρχαία ελληνική και λατινική γραμματεία σώζονται θολές ανα μνήσεις ή πληροφορίες από τη βασιλεία του ή από τα μνημεία τα οποία ήταν συνδεδεμένα με το πρό ωπό του. Το «Ραμσής» παραδίδεται παραφρασμέ νο στους Ηρόδοτο, Διόδωρο Σικελιώτη, Εκαταίο τ ων Αβδήρων, Πλίνιο και Τάκιτο. Ακόμα και στη νεώτερη εποχή το πρόσωπο και 1 δράση του Ραμσή αποτέλεσαν και συνεχίζουν να αποτελούν το πιο αγαπητό θέμα μεταξύ καλλιτε χνικών έργων τα οποία αντλούν την έμπνευσή τους τη φαραωνική ιστορία. Ενα χαρακτηριστικό π «ράδειγμα από τον χώρο της λογοτεχνίας αποτε λεί το σονέτο «Οζγπΐίΐηάίίΐ5» (αρχαία ελληνική πα ράφραση του ονόματος του θρόνου του Ραμσή Ουζέρ-μάατ-ρε) του Ρειχγ Βγ$5ε 5Ηε1Ιεγ το οποίο γρά φτηκε το Οι εκστρατείες του Φαραώ ενέπνευ αν επίσης ένα τμήμα της όπερας «Αίόα» του ν ε π ί ί, Ά υπόθεση της οποίας γράφτηκε από τον άλλο αιυυπτιολόγο Μ&πειίε. Στην κινηματογραφική τέχνη τέλος ο Ραμσής παρουσιάζεται στην επική ταινία του Οεοίΐ Β. άε Μίΐΐε «Δέκα Εντολές» ως ο καταπιε ί ς Φαραώ της εποχής της Εξόδου. Το ενδιαφέρον για το πρόσωπο του αναγεννή θηκε στη δεκαετία του '60 κατά τη διάσωση των να ών του Μ>\ι ίϋπλει. Με την κατασκευή του φράγμα τος Νάσερ στο Ασσουάν και μπροστά στον κίνδυνο να βυθιστούν τα δύο κολοσσιαία οικοδομήματα για πάντα κάτω α π ό το νερό, αποφασίστηκε η μεταφο ρά τους σε ένα ψηλότερο σημείο. Σε μια μοναδική το είδος επιχείρηση υπό την αιγίδα της 11ΝΕ5 0 μεταξύ του 1964 και 1968 οι δύο ναοί «μετακινήθη καν» 64 μ. ψηλότερα και 180 μ. βαθύτερα στο εσω τερικό της ερήμου, όπου βρίσκονται σήμερα. βασιλικές μούμιες σε ένα νέο καταφύγιο νό τια της Κοιλάδας των Βασιλέων, στον τάφο της βασίλισσας Ινχάπι. Η κρύπτη αυτή ανακα λύφθηκε γύρω στο 1870 από μια οικογέ νεια ντόπιων τυμβω ρύχων και μια δεκαε τία αργότερα με περι πετειώδη τρόπο έγινε τελικά γνωστή και στους αρχαιολόγους. Οταν το 1881 οι μού μιες των Αιγύπτιων Φαραώ μεταφέρθηκαν α π ό τις Θήβες στο Κάιρο με ένα ποταμό πλοιο, ο ντόπιος πλη θυσμός συνωστίσθηκε στις όχθες του ποτα μού - οι άνδρες πυρο βολώντας στον αέρα και οι γυναίκες τρα γουδώντας παραδο σιακά μοιρολόγια - για να αποδώσει έναν ύ στατο φόρο τιμής στους νεκρούς βασιλιάδες του. Πριν α π ό την οριστική ανάπαυσή τους σε έναν χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου του Κ α ΐ ρ ο υ η μούμια του Ραμσή προετοιμάστηκε στο 1976 για ένα ακόμα, τελευταίο ταξίδι με προορισμό το Παρί σι. Τη θέση της καλυμμένης με ιερογλυφικές μαγι κές ρήσεις βασιλικής σαρκοφάγου, η οποία είχε δε χθεί το 1213 π.χ. το σώμα του ενδοξότερου των Φαραώ, πήρε εδώ ένα απλό ξύλινο φέρετρο, στην π ά ν ω και κάτω πλευρά του οποίου είχαν αναγρα φεί δύο μόνο λέξεις στα γαλλικά: Ηαιι! (πάνω) και 1)35 (κάτω). Λ η I Η Μεγάλη Βασιλική Σύζυγος Νεφερτάρι, Τοιχογραφία από τον τάφο της στην Κοιλάδα των Βασιλισσών στις Αντίκες Θήβες (Κάποιες II: Μιιμηίϊκοιιαν οη ίηε Με, Τϊιηε-Ιίΐε ΒοοΑ* Β.ν. 1993, σελ. 109). ΒΙΒΛΙΟΡΑΦΙΑ (1) Αί3ΐη3ηη }.: ΚΆΙΕΟ Ι/Λ» Ρ&1ΕΌΕΝ 1Μ Αί,ΤΕΝ ΑβΥΡΤΕΝ: ΚΑΜ5Ε5II Ιΰνο Ο/Ε ΚΗΙΑΟΗΤ νον ΚΑϋΕίεΗ, ΜαηηΙιεΐιηε Εοηιιη 83/84,1983, Μετά από 66 χρόνια (2) Αίϋΐηβηη }.: ΑΟΥΡΤΕΝ. ΕΙΝΕ 5ΙΝΝ6Ε50ΗΚΗΤΕ και 2 μήνες στον (ΜυπεΙιεπ/ννίεπ 1996) ΟΙΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΜΙΑΣ Ο μεγαλόπρεπος τάφος του Ραμσή στην Κοιλά δα των Βασιλέων στις Δυτικές Θήβες δεν αποτέλεσε την «τελευταία κατοικία» του Φαραώ. Στο 24ο έτος βασιλείας του Ραμσή ΙΑ' (γύρω στο 1075 π.χ.), με ε ντολή του Ανώτατου Ιερέα του Αμμωνα Χεριχόρ, η μούμια του Ραμσή Β' μαζί με τα λείψανα άλλων Φαραώ μεταφέρθηκε στον τάφο του Σέθου Α' για να προστατευθεί από τη δράση των τυμβωρύχων. Περίπου έναν αιώνα αργότερα, το 10ο έτος της βα σιλείας του Σιαμούν (γύρω στο 969 π.χ.) για τον ί διο ακριβώς λόγο τοποθετήθηκε μαζί με άλλες 40 ίϊλ (3) Βαΐουί I., ΒουϋεΙ Ο.: ΙΑ ΜΟΜΙΕ ΰΕ ΚΑΜΧΕ5II (ΡΒίβ 1985). (4) Π,ηηήηο Ρ.: ΚΑΜΕ55Ε5IIII ΟΚΑΝΰΕ (ΜΑΙΕΑΝΩ 1984) (5) Ρεεά Κ.Ε.: ΚΑΜΕΜΕί! ΤΗΕ ΟΒΕΑΤ (ΜαηρΜα αιγυπτιακό θρόνο ο Ραμσής πέθανε, σε 1987). (6) βοεάίεΐιε Η.: ΡΕΚ5ΡΕσΐνΕ5 01\ ΤΗΕ ΒΑΤΤΙΕ ΟΡ ΚΑΒΕ8Η (ΒαΙΙίωοε 1985). (7) ΚίΙεΙιεη Κ.Α.: ΡΗΑΚΑΟΗ ΤΚΐυΜΡΗΑΝΤ. ΤΗΕ 11ΡΕ ΑΝΩ ΤΙΜΕ5 ΟΡ ΚΑΜΕΜΕ5II (ΚζηηίηιιΙε 1982). (8) ίειίηείύε Τ.: ΕΕΧΙΚΟΝ ΩΕΚ ΡΗΑΚΑΟΝΕΝ (ΜυηεΙιεη 1996), (9) 8εΜθξ1 Η.Α.: ΚΑΜΧΕ5II (Η3ΐηΙ>ιΐζ 1997). ηλικία περίπου 9θ χρόνων. οοκρυδ 31

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα 8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα υπεύθυνου τµήµατος : Γλαρού Άννα ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ, Ν.Π.Δ.Δ. ΚΑΙ O.Τ.Α. Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ Ε ΛΗ ΦΘΗ ΣΑΝ Υ ΠO ΨΗ 1. H 15/1981

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΝ Ι ΑΜ ΕΣ ΩΝ ΟΙ Κ ΟΝΟΜ Ι Κ ΩΝ Κ ΑΤΑΣ ΤΑΣ ΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙ ΡΙ ΑΣ Κ ΑΙ ΤΟΥ ΟΜ Ι ΛΟΥ Α Τρίµηνο 2005 ΑΝΩΝΥΜΟΣ Γ ΕΝΙ Κ Η ΕΤ ΑΙ Ρ Ι Α Τ ΣΙ ΜΕΝΤ ΩΝ Η Ρ ΑΚ Λ Η Σ ΑΡ. ΜΗ Τ Ρ. Α.Ε. : 13576/06/Β/86/096

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ ΨΥ ΧΗ η αν θο δέ σµη της ζω ής ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Ά ρης Δια μα ντό που λος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας-Ψυχολόγος ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΙ ΚΕΣ ΕΝ ΝΟΙΕΣ Ό πως υ πάρ χει

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΦOΡ ΤO ΕΚ ΦOΡ ΤΩΩ ΤΩΩΝ ΠΡΑ ΚΤO ΡΕΙ ΩΩΝ ΜΕ ΤΑ ΦO ΡΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ Βήματα για την επιτυχία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία. Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής Κωνσταντίνος Αλεξανδρής, PhD Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής β βελτιωμένη έκδοση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 KΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΚΑ ΘΗ ΓΗ ΤΩΩΝ Ι Δ Ι ΩΩ ΤΙ ΚΩΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1. ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων 1.1.1. Ικανότητα επισήμανσης της ομοιότητας στη συλλαβή. 1. γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ Χτισμένες στη Νεκρόπολη της Γκίζας, μία ανάσα από την πρωτεύουσα της Αιγύπτου, το Κάιρο, αποτελούν το αρχαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου!

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! ήµος ΘΗΒΑΙΩΝ 2 ΘΗΒΑ «Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! Έδρα του ήµου είναι η επτάπυλη και επτάλοφη Θήβα, πόλη πανάρχαια και σεβαστή στην ιστορία και την παράδοση.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Γε ώρ γιος Βα σι λεί ου Ο Μέ γας Α λέ ξαν δρος, ο τέ λειος αυ τός εκ πρό σω πος του με γα λείου του ελ λη νι κού κό σμου, εί ναι α σφα λώς μί

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε Ἡ τάξις τοῦ ἑωθινοῦ Εὐαγγελίου ᾶσα νοὴ Αἰνεσάτω ὁ ιάκονος: Τοῦ Κυρίου δεηθῶµεν Κυ ρι ε ε λε η σον ὁ Ἱερεύς: Ὅτι Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡµῶν, Ἦχος η α σα πνο η αι νε σα α τω τον Κυ ρι ον Αι νε σα α τω πνο η πα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Οδηγός χρησιμοποίησης του βιβλίου και των τριών ψηφιακών δίσκων (DVD)...11 Σκο πός του βι βλί ου και των 3 ψηφιακών δί σκων...15 Λί γα λό για α πό το Σχο λι κό Σύμ βου λο Φυ σι κής Α γω γής...17

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 Περιεχόμενα Αρχαία Δωδώνη γεωγραφικά στοιχεία Κοίλον Ορχήστρα Σκηνή Ρωμαϊκά χρόνια Παραστάσεις που φιλοξενήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ CIMIC CIMIC CIMIC ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπλγος (ΜΧ) Ευ ρι πί δης Κ. Χα νιάς ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση CIMIC εί ναι τα αρ χι κά των λέ ξε ων Civil Military Co-operation

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...4 Πεζικό...9 Τεθωρακισμένα...11 Πυροβολικό...12 Μηχανικό...13 Διαβιβάσεις...14 Ειδικές Δυνάμεις...15 Στρατονομία...16

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ I ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΟΡΝΗΛΙΑ ΧΑΤΖΗΑΣΛΑΝΗ, ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΪΜΑΡΑ, ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Η σχολική χρονιά 2009-2010 ξεκίνησε για τον Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α Ε κα το ντα ε τής ε πέτειος α πό την ε πί ση μη έναρ ξη της έ νο πλης φάσης του Μα κε δο νι κού Α γώνα στο Βέρ μιο ό ρος και στην ε παρ χία Βεροίας (1905-2005) (Η Συμ βο λή Των Κα τοίκων της Πε ριο χής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ... 11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΙΒΛΙΚΟΣ ΙΣΡΑΗΛ Εισαγωγικά... 27 1. Αρχαιολογία του βιβλικού Ισραήλ... 29

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση)

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5.1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. Μετά τον πρόλογο ακολουθεί η είσοδος του χορού, η πάροδος. α) Με ποια διάταξη και από

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ

ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΓΩΝΙΑ Δ ΣΑΞΗ ΛΕΤΚΩΜΑ ΓΙΑ ΣΟ ΟΛΟΚΑΤΣΩΜΑ ΣΗ ΜΟΝΗ ΑΡΚΑΔΙΟΤ ΔΑΣΚΑΛΟΣ: ΦΑΡΜΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΗΓΟΤΜΕΝΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΜΑΡΙΝΑΚΗ Ήταν πρόεδρος της Επαναστατικής Επιτροπής Ρεθύμνης με καταγωγή από

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοοργανωμε να οικοσυστη ματα επιχειρηματικο τητας: Πα θος, δημιουργι α και αισιοδοξι α στην Ελλα δα του ση μερα

Αυτοοργανωμε να οικοσυστη ματα επιχειρηματικο τητας: Πα θος, δημιουργι α και αισιοδοξι α στην Ελλα δα του ση μερα Αυτοοργανωμε να οικοσυστη ματα επιχειρηματικο τητας: Πα θος, δημιουργι α και αισιοδοξι α στην Ελλα δα του ση μερα Ιο νιο Πανεπιστη μιο, Κε ρκυρα 17-5-2012 Παύλος Σταμπουλι δης, Με λος ΔΣ Hellenic Startup

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ.

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΛ.ΔΥ.Κ. Το Φε βρουά ριο του 1959, υ πε γρά φη σαν στο Λον δί νο και Ζυ ρί χη οι συμ φω νί ες, με τα ξύ Η νω μέ νου Βα σι λεί ου - Ελλά δας - Τουρ κί ας - Ελ λη νο κυ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949 ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου 180 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα