' Γ Γ / ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. . / / I. Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "' Γ Γ / ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. . / / I. Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε"

Transcript

1 Originalveröffentlichung in: Corpus: αρχαιολογία, ιστορία των πολιτισμών 2, 1999, S ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΠΑΝΑΠΩΤΟΠΟΥΑΟΣ Αρχαιολόγος ' / / ι / I )5 Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε αεροπορικώς από το Κάιρο στο Παρίσι. ΕΡΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. Το αεροπλάνο προσγειώθηκε στη στρατιωτική βάση άυ Βου ί-ϋυ ηγ, λίγο έξω από τη γαλλική πρωτεύουσα, χ στο λείψανο του Φαραώ αποδόθηκαν, με τις ομοβροντίες της «Οζάε ΚβρυΜκΜηβ» και την παρουσία του εκπροσώπου του άλλου προέδρου, τιμές αρχηγού κράτους. Ε υποδοχή ήταν ανάλογη της προσωπικότητας και του έργου τουαιγύπτιου ηγέτη του 13ου αι. π.χ., για τον οποίο οι σύγχρονοι του, η μεταγενέστερη παράδοση αλλά και η νεώτερη έρευνα αναφέρονται στον υπερθετικό βαθμό. Ο Ραμσής Β' κυβέρνησε 66 χρόνια, μεταξύ του 1279 και του 1213 π.χ., περισσότερα από κάθε άλλον γνωστό Φαραώ, έφερε σε πέρας ένα μεγαλειώδες οικοδομικό πρόγραμμα σε όλη τη χώρα και εξασφάλισε στην. / Αίγυπτο μια ασυνήθιστα μακρόχρονη περίοδο ειρήνης και ευημερίας. Δικαιολογημένα οι αιγυπτιολόγοι του περασμένου αιώνα τού έδωσαν την προσωνυμία «Μέγας». Κεφαλή ενός κολοσσιαίου αγάλματος τον Ραμσή από τον Μεγάλο Ναό τον Α1>υ ϊιημ (Κ.Ε. Ρεεά, ΚαπιεΒαβα ίλβ Οιεαί, ΜετηρΜ^ 1987, σελ. 119).

2 Η μεταφορά της μούμιας του από το Μουσείο του Καΐρου στο Μιΐ5 6 άε Ηοιτιιτίΰ στο Παρίσι ήταν αποτέλεσμα των επίμονων προσπαθειών της γαλ λικής πλευράς για να υποβληθεί το λείψανο σε λεπτομερείς εξετάσεις. Στην «επιχείρη Ά Ραμσής Β'», η οποία διήρκεσε μέχρι την άνοιξη ίου 1977, έλαβαν μέρος 100 επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων. Οι έρευνες τους προσέφεραν ένα πλή θος πληροφοριών για τη σωματική κατάσταση του Φαραώ, καθώς και για την πιθανή αιτία του θανά του του. Πέθανε σε ηλικία περίπου 90 ετών από φυσικό θάνατο, προφανώς από κάποια μόλυνση του αίματος. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του έ ""ΜΙ πασχε από οδοντικά προβλήματα, αρθρίτιδα και αρτηριοσκλήρωση. Το ανάστημά του έφθανε το 1.73 μ. και είχε κόκκινα μαλλιά, τα οποία όταν άαπρισαν συνήθιζε να βάφει με χέννα. Το έργο και η δράση του Φαραώ ιστορούνται με λεπτομέρεια στα μνημεία τα οποία ο ίδιος ύψωσε στις όχθες του Η μούμια τον Ραμσή Β' (Κ. Νείλου από το Δέλτα του ποταμού στον βορρά μέ- σπάθησε στο διάστημα της βασιλείας του να απο 8οΜΙζ - Μ. 8βΐάϋ1 (εκδ.), καταστήσει στο εξωτερικό την αιγυπτιακή αυτο ΧΟΐ σχεδόν τον Δεύτερο Καταρράκτη στον νότο. Α^ρίβπ, ϋϊβ \ΥβΙί άβ κρατορία και να εξευμενίσει στο εσωτερικό τους ΡΙΐΒΒοηεη, ΚοΙη 1997, εικ. οργισμένους θεούς με ένα μεγαλόπρεπο πρόγραμ 186). ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ μα κατασκευής ναών σε όλη τη χώρα. Κατά το τρίτο τέταρτο του 14ου αι. π.χ. η πι ότη στις αρχέγονες αξίες αιγυπτιακή κοινωνία κλονίστηκε από τη θρησκευτική επανάσταση του Ακενατών. Ο αιρετικός Φαραώ εισήγαγε τη μονοθεϊ στική θρησκεία του θεού Ηλιου Ατών και μετέφερε την πρωτεύουσα του κράτους στην Αμάρνα, μια πόλη την οποία είχε ιδρύσει ο ίδιος σε παρθένο χώ1μχ στη Μέση Αίγυπτο. Ο θάνατος του σήμανε και το τέλος των ριζοσπαστικών του μεταρρυθμίσεων. Στην εποχή η οποία ακολούθησε το αιγυπτιακό «ράτος προσπάθησε να σβήσει από τη μνήμη των ανθρώπων το όνομα του «Παραβάτη» και να επου λώσει τις πληγές του θρησκευτικού και πολιτικού διχασμού. Η «Αποκατάσταση» ξεκίνησε ήδη στα Χρόνια της βασιλείας του Τουταγχαμών, ο οποίος ανήλθε ανήλικος στον θρόνο, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του Ακενατών. Οι δύο παραδοσιακές δυνά μεις της αιγυπτιακής κοινωνίας, η φαραωνική ε ξουσία και το ιερατείο, ήταν εξασθενημένες από την κρίση, γεγονός το οποίο επέτρεψε στον στρατό να αναμειχθεί ενεργά στα πολιτικά πράγματα. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αδύναμου Τουταγχαμών, ο στρατηγός Χορεμχέμπ απέκτησε τον τίτλο του «κυβερνήτη» και διαδόχου και μετά τον θάνατο του νεαρού Φαραώ και τη σύντομη βα σιλεία του γηραιού Εγε κατόρθωσε να ανέλθει στον θρόνο. Αυτή ήταν η πρώτη πράξη του «στρατιωτι κού πραξικοπήματος», το οποίο ολοκληρώθηκε λί γα χρόνια αργότερα, όταν ο Χορεμχέμπ ανακήρυξε τον στρατιωτικό διοικητή Παραμέσσου (Ραμσής Α') αντιβασιλέα, διάδοχο, ανώτατο αρχιερέα και στρατηγό, συγκεντρώνοντας έτσι για πρώτη φορά στην αιγυπτιακή ιστορία την πολιτική, θρησκευτι κή και στρατιωτική εξουσία στα χέρια ενός και μό νο προσώπου. Ο γιος του Ραμσή Α', Σέθος, ο οποί ος είχε γεννηθεί πλέον ως νόμιμος διάδοχος, προ- Λεπτομέρεια τον κέδρινου καλύμματος της σαρκοφάγου του Ραμσή Β'. Ο τρόπος απόδοσης των χαρακτηριστικών τον προσώπου προδίδει ότι αυτό ανήκε αρχικά σε κάποιον από τους προκατόχους του Ραμσή στον αιγυπτιακό θρόνο, ίσως τον παππού του Ραμσή Α'(Κ.Ε. Ρβϋά, Κ 3/ ί/)6 ΟΒΒί, «Μβιηρίιία 1987, σελ. 198). οοιιρυδ 23

3 (Λι^οαιιΐϋΛογία V. Ανάγλυφο της μάχης τον Καντές. Στο κέντρο το αιγυπτιακό στρατόπεδο δέχεται αιφνιδιαστική επίθεση από τους Χετταίονς, τη στιγμή που στο αριστερό τμήμα της σκηνής ο Ραμσής πληροφορείται την πραγματική θέση του αντιπάλου. Στο δεξιό άκρο εικονίζεται το επίλεκτο αιγυπτιακό σώμα λίγο πριν εμπλακεί στη μάχη (Κ.Α. ΚίΙεΙιεη, ΡΙιααοΙι ΤήιιιαρΙιαηί. ΤΜε ΙΑΙβ αηά Τίιηεδ οΐ Καιηε$$ε5 Π, παπώίηαιΐ 1982, εικ. 18). ΙϊϊΙ 'ϊ Η ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΟΝ ΦΑΡΑΩΝΙΚΟ ΟΡΟΝΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΑΕΙΑΣ Ανάγλυφο της μάχης του Καντές. Ο Ραμσής επιβαίνοντας στο άρμα του επιτίθεται στους Χετταίους και τους τρέπει σε φυγή. Στο αριστερό τμήμα της σκηνής εικονίζεται το Καντές ανάμεσα στις όχθες τον Ορόντη και του παραποτάμου του (Κ.Α. ΚΗεΙιεη, ΡΙΐ38θΙι ΤήυιηρΙίΒηΙ. ΤΙιε Πΐβ αηά ύπββ οϊκβιηε$ςεβ / /, Ψιιηηϊηςίετ 1982, εικ. 19). Οταν ο Σέθος Α' πέθανε το 1279 π.χ., σε ηλι κία 45 ετών, παρέδωσε στον γιο και διάδοχο-του Ραμσή Β' ένα αιγυπτιακό βασίλειο, το οποίο α πλωνόταν από τη Νουβία στον νότο μέχρι την πε ριοχή του Λιβάνου στον βορρά. Ο νεαρός Φαραώ ήταν ήδη από μικρή ηλικία τέλεια προετοιμασμέ νος για το ανώτατο πολιτικό αξίωμα. Σε ηλικία 10 χρόνων είχε ανακηρυχθεί τιμητικά ενικός Διοικη τής του Στρατού, ένας τίτλος ο οποίος μόλις τέσσερα-πέντε χρόνια αργότερα έπαψε να είναι απλά συμβολικός, όταν ο έφηβος Ραμσής συμμετείχε στο πλάι του πατέρα του σε μια μάχη εναντίον Λιβύων επιδρομέων στο Δυτικό Δέλτα. Σε νεαρή επίσης η λικία ορίστηκε συμβασιλέας. Λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Σέθου, την 27η μέρα του τρίτου μήνα του θέρους του 1279 π.χ., στην πρωτεύουσα του κράτους Μέμφιδα έλαβε χώρα η τελετή ενθρόνισης του νέου Φαραώ. Ο Ραμσής ήταν τότε 25 ετών. Το λαμπρό τελετουργικό τυπικό - το οποίο παραδίδε ται με λεπτομέρεια από ανάλογες περιστάσεις - πε ριελάμβανε και την εκφώνηση του νέου βασιλικού τίτλου του κατόχου του θρόνου, που ακολουθώ ντας μια πανάρχαια αιγυπτιακή παράδοση αποτε λείτο από πέντε ονόματα: - Ονομα του Ωρου: «Ισχυρός Ταύρος, Αγαπη τός από τη Μάατ». - Ονομα των Δύο Κυριών: «Προστάτης της Αι γύπτου, Αυτός που Κατατροπώνει τους Αλλόφυ λους». 4>*0 '-^Η 24 οοκρυδ - Ονομα του Χρυσού Ωρου: «Πλούσιος σε Ετη, Μέγας σε Νίκες». - Ονομα του Βασιλιά της Ανω και Κάτω Αιγύ πτου: «Ουζερ-μαατ-ρέ (= Ισχυρός σε Μάατ είναι ο Ρα)». -Ονομα του ιου του Ρα: «Ραμσής (= ο Ρα είναι Αυτός που τον έννησε), Αγαπητός από τον Αμμω να». Οι πρώτες 100 ημέρες εξουσίας κύλησαν για τον νεαρό Φαραώ με τη συμμετοχή σε τελετές και τη διακήρυξη του φιλόδοξου προγράμματος του. Την πρώτη του επίσημη εμφάνιση αποτέλεσε, σύμ φωνα με τις πηγές, η συνοδεία του ταριχευμένου λειψάνου του Σέθου στις Θήβες, τον παραδοσιακό τόπο ταφής των Αιγύπτιων βασιλέων μετά τα χρό νια του Τούθμωσι Α'. Η άψογη εκτέλεση του καθή κοντος της ταφής του πατέρα του (όπως είχε κάνει ο θεός Ωρος για τον πατέρα του Οσιρι) νομιμοποι ούσε τη διαδοχή, κατοχυρώνοντας το δικαίωμα του νέου Φαραώ στον θρόνο. Η βασιλική πομπή έ πλευσε τον Νείλο προς νότο, αντίθετα με το ρεύμα του ποταμού, και αγκυροβόλησε στις Θήβες μετά από δύο εβδομάδες. Η μούμια μεταφέρθηκε στη δυ τική όχθη του ποταμού, αρχικά στον ταφικό ναό του νεκρού βασιλιά και μετά από μια μακρά σειρά τελετουργιών στον μεγαλοπρεπή του τάφο, τον «Οίκο της Αιωνιότητας», όπου ο Σέθος παραδόθη κε τελετουργικά στην κοινότητα των μεγάλων θ ε ών. Ο νέος Φαραώ παρέμεινε στις Θήβες για να λά βει μέρος, κατά το σύνηθες τυπικό, σε ένα μεγάλο θρησκευτικό γεγονός, την «Ομορφη ιορτή της Οπέτ», κατά τη διάρκεια της οποίας τα λατρευτικά αγάλματα της Αμμωνικής Τριάδας (ο θεός Αμμωνας, η σύζυγος του Μουτ και ο γιος του Χονς) «ε πισκέπτονταν» τον ναό του Λούξορ, ο οποίος βρί σκεται 3 χλμ. νότια. Οταν οι θεοί, μετά την πολυή μερη εορτή (διάρκειας 23 ημερών) επέστρεψαν στον χώρο τους στον ναό του Καρνάκ, ο Ραμσής α ναχώρησε για την Αβυδο, τον τόπο λατρείας του θεού των Νεκρών Οσιρι, για να προσφέρει θυσία. Εκεί, αντικρίζοντας τη θλιβερή εικόνα των ναών και των τάφων των θεών, οι οποίοι είχαν μείνει η μιτελείς για αιώνες και άρχιζαν ήδη να καταρρέ ουν, αποφάσισε να τους ανοικοδομήσει. Το κείμε νο της προγραμματικής διακήρυξης, το οποίο πα-

4 Ρουσίασε μπροστά στους αξιωματούχους της ακο λουθίας του, χαράχθηκε στους τοίχους ενός από τους ναούς της Αβύδου, όπου σώζεται μέχρι σήμεδα. Παράλληλα με την ολοκλήρωση του ναού, ο ο ποίος ήταν αφιερωμένος στον πατέρα του Σέθο, ο Ραμσής έδωσε την εντολή για την ανέγερση ενός δεύτερου ναού για τον εαυτό του. ΤΟ ΟΡΟΣΗΜΟ: Η ΜΑΧΗ ΚΑΝΤΕΣ ΤΟΥ πρττ^τ^^ Μ I 1 Το ιστορικό γεγονός το οποίο σημάδεψε την προσωπικότητα του Ραμσή αλλά και καθόρισε σε α ποφασιστικό βαθμό τις μετέπειτα πολιτικές εξελί ξεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό, συνέβη κατά παράδοξο τρόπο στην αρχή της 66χρονης βασιλεί ας του. Πέντε χρόνια μετά την άνοδό του στον θρό νο (1275 π.χ.) οι Αιγύπτιοι συγκρούστηκαν, υπό Ρ* τ^ς διαταγές του, με τους Χετταίους στο Καντές της "νότιας Συρίας, στην περιοχή όπου συναντώντο οι σφαίρες πολιτικής επιρροής των δύο αντίπαλων αυτοκρατοριών. Κανένα άλλο ιστορικό επεισόδιο της φαραωνικής ιστορίας δεν βρήκε μεγαλύτερη α πήχηση στην αιγυπτιακή τέχνη και δεν αποτυπώθη κε ως κείμενο ή εικόνες στους τοίχους αιγυπτιακών ναών συχνότερα από αυτή τη μάχη. Την εξέλιξη και την αινιγματική έκβασή της παραδίδουν κυρίως δύο πηγές: α) το «Ποίημα», ένα λογοτεχνικό κείμε νο το οποίο γράφτηκε από έναν ανώνυμο αυλικό ποιητή και σώζεται σε δύο παπύρους και σε αρκε τές μνημειώδεις επιγραφές και β) η «Αναφορά», μια Ηακροσκελέστερη αφήγηση, η οποία συνόδευε τις μνημειώδεις εικονιστικές συνθέσεις με επεισόδια της μάχης σκαλισμένες στους τοίχους αιγυπτιακών ναών. Μόλις στο 4ο έτος της βασιλείας του ο Ραμσής ψήθηκε μιας νικηφόρας εκστρατείας στην Παλαι στίνη και τη Συρία και κατόρθωσε να θέσει το βασί Ο Ραμσής στη λειο της Αμουρού (στην ορεινή περιοχή του Λιβάγων του βασιλικού άρματος: «Η Νίκη Των Θηβών» συμβολική σκηνή της νου) και πάλι υπό αιγυπτιακό έλεγχο. Ενθαρρυμέκαι «Ο (θεός) Μουτ Είναι Ευχαριστημένος». Δια κατατρόπωσης των νος από την επιτυχία της στρατιωτικής αυτής επι νύοντας χλμ. τη μέρα κατά μήκος της συρο-αλλόφυλων εχθρών. χείρησης, ο νεαρός Φαραώ ξεκίνησε τον επόμενο Ανάγλυφο από τη παλαιστινιακής ακτής προς βορρά και κατασκηνώ Χρόνο, επικεφαλής ανδρών, για να ανακατα νοντας τη νύκτα οι Αιγύπτιοι έφθασαν μετά από Μέμφιδα πε (Κ.Ε. Ρεεά, λάβει το Καντές, το οποίο είχε περιέλθει στην κυ ίλβ (Ϊββί, ρίπου έναν μήνα σε ένα ύψωμα 25 χλμ. νότια Κ3Πϊβ«56* του ριαρχία των Χετταίων. Σε αυτό το χρονικό σημείο Λίβ/ηρΛ/'«1987, σελ. 43). Καντές. Από εδώ αντίκρισαν για πρώτη φορά την έ Χει την αφετηρία της και η αιγυπτιακή παράδοση πόλη που απλωνόταν ανάμεσα στις όχθες του ΟρόΥία τη μάχη. ντη και του παραπόταμού του Ελ Μουκαντίγιε. Ο Η πόλη βρισκόταν σε μια στρατηγική θέση, στο Χετταίος βασιλιάς Μουβατάλι, ο οποίος είχε πλη Χέντρο ενός οροπεδίου μεταξύ των οροσειρών του ροφορηθεί τις κινήσεις του αιγυπτιακού στρατού, Λιβάνου και του Αντιλιβάνου, πάνω στον κύριο ά συγκρότησε ένα μεγάλο εκστρατευτικό σώμα από ξονα επικοινωνίας της συροπαλαιστινιακής ενδο τις 16 υποτελείς επαρχίες του χεττιτικού κράτους χώρας. Το στράτευμα ήταν οργανωμένο σε τέσσερις και κατευθύνθηκε εναντίον του. Η χεττιτική δύνα μεραρχίες, οι οποίες έφεραν τα ονόματα των Αιγυ μη ήταν σχεδόν διπλάσια της αιγυπτιακής, καθώς πτίων θεών Αμμωνα, Ρα, Πταχ και Σεθ. Την εμπρο αποτελείτο από άνδρες και άρματα. σθοφυλακή αποτελούσε το σώμα των ανιχνευτών. Το πρωινό της μάχης ο Ραμσής, αγνοώντας τις Ακολουθούσε το άρμα του Φαραώ και η σωματο κινήσεις του χεττιτικού στρατού, διάβηκε τον Ορόφυλακή του, πίσω τους οι τέσσερις μεραρχίες και ντη μαζί με τη μεραρχία του Αμμωνα. Το υπόλοιπο τελευταία έρχονταν τα δίτροχα άρματα μάχης με στράτευμα έμεινε πίσω, ακολουθώντας τους από τον πολεμιστή και τον ηνίοχο, ο οποίος στη μάχη ε μια απόσταση 10 χλμ. Η εμπροσθοφυλακή, κατά το νεργούσε παράλληλα ως ασπιδοφόρος. Η αιγυπτια πέρασμα του ποταμού συνέλαβε δύο Βεδουίνους κή παράδοση σώζει και τα ονόματα των δύο αλό- οοκρυδ I 25

5 ίίί ^ ί Μ Μ ^ Η Ϊ ^ ΛΕ κ*» 18 «ί^»8μ&^ Υψϊ&ί^Λ&Ρβ ΒΤΤ^Τ* ^«Β^Τ Τ ί βί. 4 Μ'* «ΤίΚ ητ ίί Το χεττιτιχό αντίγραφο της συνθήκης μεταξύ Αιγυπτίων και Χετταίων το οποίο υπογράφηκε το 1259 πχ. (Κ.Α. ΚίίεΙιεα, ΡΙιααοΙι ΊηυαιρΙιβηί. ΤΙιβΙ,ίΙε 3πά Τίιηα οΐ ΗβπκΒίβί II, ΥίαπηίηΒΐί 1982, ειχ. 25). Το ανώτερο τμήμα του κολοσσιαίου αγάλματος του Ραμσή, στη θέση άπου κείται σήμερα στην αυλή του «Ραμεσσείου» (Η.Ε. Ρβεά, Κααιε^βΒ ΙΙιε Οτεαί, ΜαηρΜχ 1987, σελ. 114). ^^^.Ι&ίΝ^ ΙΗί «ρ»*»» «ί κτ* ΙΤΕΜ- **ρκ ΗΤ 3*8=1^.^ 1$ (?ί4τ β ^ Η ^ «ί ^ Κ >^»*-» «^ ί ^ * «Τ ι Λ 4 * ί, Μ Ή ίφ*<,«τ -φ'&ίτϊϊ ^ ^ ^ ^ί*4^ ίτ* Κ* ή.» ί # ^ (%γ&&ρκρ ί^ΐ-^^**-. *ρ* <!Η>*»ίΗ-«=*Τ «Ρ ^ ΐ Μ - ^ ί ί ^ ^ ^ΗΤχΤ-^Ι Μ Μ Τ της φυλής Σάσου και τους οδήγησε μπροστά στον Ραμσή. Οι δύο Βεδουίνοι, σταλμένοι σκόπιμα α π ό τον Χετταίο βασιλιά για να παραπλανήσουν τον α ντίπαλο με ψεύτικες πληροφορίες, διαβεβαίωσαν τον Φαραώ ότι ο χεττιτικός στρατός βρισκόταν στην περιοχή του Αλέππο στη βόρεια Συρία, σε μια απόσταση περίπου 200 χλμ. α π ό το Καντές. Ο Ραμ σής πίστεψε τα λόγια τους και διέπραξε ένα μοι ραίο στρατηγικό λάθος. Χωρίς να περιμένει το υ π ό λ ο ι π ο τμήμα του στρατού, διέσχισε με την ακο λουθία του και τη μεραρχία του Αμμωνα τον παρα πόταμο Ελ Μουκαντίγιε και κινήθηκε π ρ ο ς τον βορρά. Την ίδια ώρα ο πάνοπλος χεττιτικός στρα τός ήταν κρυμμένος λίγα μόνο χιλιόμετρα ανατολι κά του Καντές, περιμένοντας το σύνθημα του Μουβατάλλι για να επιτεθεί. Το μεσημέρι της ίδιας μέρας ο Ραμσής στρατο πέδευσε ανύποπτος βορειοδυτικά του Καντές. Λίγο αργότερα οδηγήθηκαν μπροστά του δύο Χετταίοι κατάσκοποι π ο υ είχαν συλλάβει οι Αιγύπτιοι, οι ο ποίοι πρόδωσαν τελικά στον Φαραώ την πραγματι κή θέση του στρατού τους. Αμέσως στάλθηκαν αγγε λιοφόροι για να ειδοποιήσουν τις τρεις άλλες αιγυ- νν *3«26 οοκρυδ πτιακές μεραρχίες να ενωθούν το ταχύτερο δυνατό με την εμπροσθοφυλακή. Ηταν όμως ήδη αργά. 0 Μουβατάλλι επιλέγοντας την πιο κατάλληλη στιγ μή επιτέθηκε στη μεραρχία του Ρα, η οποία μόλις εί χε διασχίσει τον Ορόντη σκορπίζοντάς τη στα τέσ σερα σημεία του ορίζοντα. Η θέση του Ραμσή ήταν δραματική. Αυτός, η συνοδεία του και η μεραρχία του Αμμωνα περικυκλώθηκαν α π ό τους επιτιθέμε νους Χετταίους και αποκόπηκαν από τις δύο άλλες αιγυπτιακές μεραρχίες, οι οποίες εκείνη τη στιγμή ε τοιμάζονταν να διασχίσουν τον Ορόντη, αγνοώ ντας ότι λίγα χιλιόμετρα βορειότερα η μάχη είχε ήδη αρχίσει. Ο Φαραώ και οι λιγοστοί Αιγύπτιοι στρατιώτες της ακολουθίας του προέβαλαν ηρωική αντίσταση απέναντι στους πολυπληθέστερους Χετ ταίους, αλλά ήταν βέβαιο ότι δεν θα μπορούσαν να αντέξουν για πολύ. Σε αυτή ακριβώς τη χρονική στιγμή το αφηγη ματικό ύφος των αιγυπτιακών πηγών αλλάζει εντε λώς. Η ρεαλιστική περιγραφή των τεκταινόμενων δίνει ξαφνικά τη θέση της στη φανταστική περιγρα φή ενός υπερφυσικού φαινομένου. Το τρίτο πρόσω π ο του αφηγητή μετατρέπεται σε πρώτο: ο Φαραώ μιλά πλέον σε ευθύ λόγο. Αν εμπιστευθεί κανείς το αιγυπτιακό κείμενο, τότε τη συγκεκριμένη στιγμή της μάχης έγινε ένα θαύμα: στη θέα των επιτιθέμε νων Χετταίων ο αιγυπτιακός στρατός τράπηκε σε φυγή, εγκαταλείποντας τον βασιλιά του αβοήθητο. Ο Ραμσής όμως μπροστά στον κίνδυνο μεταμορφώ θηκε σε ένα φλογοφόρο τέρας, το οποίο ενσωμάτω νε σε μια ενότητα όλες τις πολεμικές θεότητες του αιγυπτιακού πανθέου, και ανάγκασε μόνος ολό κληρη τη χεττιτική δύναμη σε υποχώρηση: «Ημουν σαν τον Ρα, τον Θεό Ηλιο όταν ανατέλλει το πρωί και οι ακτίνες μου έκαψαν τα μέλη των εχθρών». Η περιγραφή της τρομερής θεοφάνειας αποτε λεί αναμφίβολα μια λογοτεχνική υπερβολή, υποδη λώνει ωστόσο ότι η μάχη είχε μια απρόσμενη τροπή, σωτήρια για τον Φαραώ. Αυτό π ο υ πραγματικά συ νέβη αποκαλύπτεται στις εικόνες της μάχης και τις σύντομες συνοδευτικές επιγραφές τους. Ενα επίλε κτο σώμα του αιγυπτιακού στρατού, το οποίο είχε αποσπαστεί α π ό το κύριο τμήμα και είχε κινηθεί κατά μήκος της λιβανέζικης ακτής, έφθασε από κα θαρή σύμπτωση στο πεδίο της μάχης στην πιο κρί σιμη στιγμή της, γέρνοντας την πλάστιγγα της μά χης υπέρ των Αιγυπτίων και απελευθερώνοντας τον Φαραώ από τον χεττιτικό κλοιό. Οι Χετταίοι, οι οποίοι δεν ήταν προετοιμασμένοι για τακτική μάχη, αλλά απλώς για μια αιφνιδιαστική επίθεση, υποχώρησαν. Είχε αρχίσει να σκοτεινιάζει όταν ο Ραμσής κατόρθωσε να ανασυντάξει τις μεραρχίες του Αμμωνα και του Ρα και να συνδεθεί με το υπό λοιπο στράτευμα, το οποίο παρέμεινε αμέτοχο λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα. Ακόμα και μετά την τυχερή για αυτόν έκβαση της μάχης, ο Φαραώ βρισκόταν σε δεινή στρατηγική θέση. Ο χεττιτικός στρατός ήταν πολυπληθέστερος και ξεκούραστος, καθώς το μεγα λύτερο τμήμα του πεζικού του δεν είχε καν εμπλα-

6 κει στη μάχη. Από την άλλη πλευρά δύο αιγυπτια κές μεραρχίες είχαν υποστεί σημαντικές απώλειες. Οι διαπραγματεύσεις των επόμενων ημερών μετα ξύ των δύο πλευρών οδήγησαν σε μια προσωρινή α νακωχή, η οποία επέτρεψε στον αιγυπτιακό στρατό την ασφαλή επιστροφή στην πατρίδα. Μετά την ο πισθοχώρηση των φαραωνικών στρατευμάτων, το κρατίδιο της Αμουρού, το οποίο τον προηγούμενο ΧΟόνο είχε ανακαταληφθεί από τους Αιγύπτιους, περιήλθε και πάλι στην κυριαρχία των Χετταίων. Στην Αίγυπτο η μάχη του Καντές γιορτάστηκε ω ζ μεγάλος στρατιωτικός θρίαμβος του Ραμσή. Σή μερα σώζονται τουλάχιστον δέκα παραστάσεις σε διαφορετικούς ναούς στην Αίγυπτο και την υπο ταγμένη Νουβία, οι οποίες μνημονεύουν το πολεμι κό αυτό επεισόδιο με μεγαλόπρεπο τρόπο. Ο αριθ μός αυτός θα μπορούσε να ήταν διπλάσιος, αν διατηρούντο ακόμα οι ναοί της Μέμφιδος και της πρωτεύουσας Πιραμέσσε στο Δέλτα του Νείλου. Η Μ-άχη απαθανατιζόταν σε δύο κύριους «πίνακες». Στον ένα απεικονιζόταν ο ένθρονος Ραμσής τη στιγ μή της αιφνιδιαστικής επίθεσης των Χετταίων και στον άλλο ο Φαραώ στο άρμα του να τρέπει σε φυγή τον αντίπαλο. Ο πομπώδης αυτός τρόπος με τον ο ποίο απαθανατίστηκε η μάχη του Καντές, ήταν χω ίς προηγούμενο στην αιγυπτιακή ιστορία. Το πα ράδοξο ήταν ότι το συγκεκριμένο γεγονός σίγουρα δεν αποτέλεσε την πιο λαμπρή σελίδα της αιγυπτια κής ιστορίας, το αντίθετο μάλιστα αφού η έκβασή χ ου για την αιγυπτιακή πλευρά ήταν ατυχής. ιατί άραγε ο Ραμσής θέλησε να προβάλει το συγκεκριμέν ο πολεμικό επεισόδιο με τόση μεγαλοπρέπεια, αν και είχε να επιδείξει άλλες στρατιωτικές επιτυχίες οπό τις εκστρατείες του στη Συρία και την Παλαι στίνη; Σύμφωνα με την πιο πειστική ερμηνεία, τα κίνητρα του Φαραώ ήταν θρησκευτικά και πολιτι κά. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο Ραμσής θεώρησε την ανέλπιστη σωτηρία του σαν ένα θαύμα του Αμμω να. Το «Ποίημα» περιλαμβάνει έναν μακροσκελή ύ μνο, με τον οποίο ο Φαραώ ευχαριστεί τον θεό για την επέμβασή του. Πέρα από αυτή την επίδειξη προ σωπικής ευσέβειας ο Ραμσής επιδίωκε και έναν δεύ τερο στόχο. Χρέωσε τη δραματική του εμπειρία και τη συνολική στρατιωτική αποτυχία της επιχείρησης στους αξιωματικούς του. Χωρίς υπεκφυγές δημο σιοποιεί ο Φαραώ την ανικανότητά τους να τον προστατεύσουν: «Τι δειλές που είναι οι καρδιές σας, των αρμάτων μου πολεμιστές! Δεν αξίζει να σας εμπιστευθεί κανείς. Δεν υπάρχει ανάμεσά σας κανείς από όσους ευεργέτησα; Δεν ήσαστε όλοι φτωχά ανθρωπάκια όταν ανέβηκα στον θρόνο;» Το Ποίημα χαρακτηρίζει τη στάση τους την ώρα του κινδύνου ως το «Μεγάλο Εγκλημα». Η πολιτι κή σημασία των αναγλύφων της μάχης γίνεται κα τανοητή, αν αναλογιστεί κανείς ότι τα περισσότερα από αυτά δημιουργήθηκαν αρκετά χρόνια μετά τη μάχη, σε μια εποχή που ο Ραμσής προσπαθούσε να επιβάλει την ειρηνευτική πολιτική του, η οποία προφανώς έβρισκε αντιδράσεις από την πλευρά του στρατού. Πίσω από τη σκληρή κριτική απένα ντι στους αξιωματικούς κρυβόταν κατά πάσα πιθα νότητα η πρόθεση του Φαραώ να μειώσει την ισχύ και την επιρροή των στρατιωτικών στα πολιτικά πράγματα, προβάλλοντας όλο και πιο συχνά με όλο και πιο μνημειώδη τρόπο την αποτυχία τους. Αυτή η αποστασιοποίηση του Ραμσή από τη στρατιωτική πτέρυγα, από την οποία καταγόταν και ο ίδιος, αλ λά και η σαφής ρήξη σε σχέση με την πολιτική των προκατόχων του, σημάδεψε και το τέλος της στρα τιωτικής δικτατορίας, την οποία είχε επιβάλλει ο ρισμένες δεκαετίες νωρίτερα ο Χαρεμχέπ και απο τέλεσε την αρχή μιας μακράς ειρηνικής περιόδου χωρίς προηγούμενο στη φαραωνική ιστορία. Η ΕΙΡΗΝΗ: Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΤΗΣ ΚΑΙ Το ιστορικό γεγονός το οποίο σημάδεψε την προσωπικότητα τον Ραμσή και καθόρισε σε Η υποχώρηση του αιγυπτιακού στρατού αποφασιστικό μετά βαθμό τη μάχη του Καντές ενθάρρυνε τις υποτελείς πό λεις της Συρίας και της Παλαιστίνης να απαλλα τις μετέπειτα γούν από τον φαραωνικό ζυγό, επιδιώκοντας πο λιτική ανεξαρτησία. Δύο χρόνια αργότερα ο Ραμ σής, στο 7ο (ή 8ο) έτος της βασιλείας του, επέστρε πολιτικές εξελίξεις ψε στη Χαναάν επικεφαλής ενός εκστρατευτικού σώματος για να προστατεύσει τα αιγυπτιακά συμ φέροντα και να επαναφέρει τις επαναστατημένες στο εσωτερικό και πόλεις και πάλι υπό τον έλεγχο του. Αρχικά κυρί ευσε την Ασκαλώνα, το σημαντικότερο λιμάνι της νότιας Παλαιστίνης, διέσχισε έπειτα τη αλιλαία το εξωτερικό, ήταν η και πέρασε τον Ιορδάνη εισχωρώντας στο βασίλειο του Μοάβ. Από εκεί προχώρησε προς βορρά στην περιοχή της Δαμασκού και ανακατέλαβε την μάχη επαρ τον Καντές. χία της Ούπε, η οποία μετά τη μάχη του Καντές είχε περιέλθει στα χέρια των Χετταίων. Την εκστρατεία αυτή διαδέχθηκαν άλλες στα επόμενα χρόνια, οι ο ποίες είχαν ως αποτέλεσμα την ανακατάληψη των σημαντικότερων κέντρων της Χαναάν, όπως της Τύρου, Σιδώνας, Βηρυττού και Βύβλου, αποκαθι στώντας για μια ακόμα φορά την αιγυπτιακή κυ ριαρχία στην περιοχή. Στις διαπραγματεύσεις με τους Χετταίους.για τον καθορισμό των δύο ζωνών Η «Λεωφόρος των επιρροής στο συροπαλαιστινιακό έδαφος, που ε Σφιγγών» μπροστά από πρόκειτο να ακολουθήσουν, η Αίγυπτος είχε και τον ναό τον Καρνάκ (Κ.Ε. Ρββά, ΚαηεεΒΜ ίΐιε πάλι πλεονεκτική θέση. ΟτεζΙ, ΜεπιρΜί 1987, Η εποχή της νέας αιγυπτιακής στρατιωτικής σελ. 61). δραστηριότητας συνέπεσε με τον θάνατο του Μου-

7 (Λ,ι^ οαιζιβ Ά β ^ ία Η πρωτόγνωρη για την Αίγυπτο μακροχρόνια ειρήνη αποτέλεσε τη βάση για μια περίοδο μεγάλης οικονομικής και πολιτιστικής ευημερίας. Εσωτερικό του Μεγάλου Ναού τον Αου $ϊιηοε1. Η Αίθουσα των Πεσσών και στο βάθος το άδυτο (Κ. Λ Λ ο / ζ, Μ. $είάει (εκδ.), Α^γρΙεπ. Ωίε Ψείί άε ΡΙΐΒβοηεη (Κοίη 1997) εικ. 130). βατάλλι, ο οποίος βύθισε το χεττιτικό κράτος σε μια βαθιά πολιτική κρίση. Μετά από μια περίοδο ε σωτερικών διαμαχών, τον Μουβατάλλι διαδέχθηκε στον θρόνο ο νόθος γιος του Μουρσίλις '. Η βασι λεία του ήταν σύντομη. Το 1264 ανατράπηκε από τον θείο του Χατουσίλλι ', αδελφό του Μουβα τάλλι, και εξορίστηκε στο κρατίδιο της Νουχάσσε, στη βόρεια Συρία. Λίγο καιρό αργότερα, προ της α πειλής μιας δεύτερης εξορίας σε ένα ακόμα πιο α πομακρυσμένο μέρος, αναγκάστηκε να ζητήσει πο λιτικό άσυλο στην Αίγυπτο. ύρω στο 18ο έτος της βασιλείας του, δόθηκε στον Ραμσή η ικανοποίηση να υποδεχθεί στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα τον γιο του παλιού του αντιπάλου ως πολιτικό πρόσφυγα. Ο Χατουσίλλι ' προσπάθησε με μια διπλωματική αποστολή στην Αίγυπτο να πείσει τον Ραμσή να του παραδώσει τον ανηψιό του, χωρίς όμως επιτυ χία. Ο Ραμσής, ωστόσο, φαίνεται πως επιχείρησε με αυτή την ευκαιρία να εξομαλύνει τις σχέσεις των δύο κρατών. Ο καιρός ήταν κατάλληλος, καθώς οι Χετταίοι απειλούντο άμεσα από τις επεκτατικές τά σεις των Ασσυρίων και είχαν ανάγκη όχι από ένα νέο μέτωπο πολέμου, αλλά αντίθετα από έναν ισχυ ρό σύμμαχο. Το αποτέλεσμα ήταν, μετά από επίπο νες διαπραγματεύσεις και τα συχνά ταξίδια πολ λών διπλωματικών αντιπροσώπων, η υπογραφή μιας συνθήκης μεταξύ Ραμσή Β' και Χατουσίλλι ' στο 21ο έτος βασιλείας του Φαραώ (1259 π.χ.), η πρώτη του είδους της μεταξύ δύο υπερδυνάμεων στην ιστορία. Το πρωτότυπο κείμενο σώθηκε μέχρι. 9.Α ί Η ί1 τις μέρες μας στην αιγυπτιακή και χεττιτική του εκ δοχή, στον ναό του Καρνάκ και σε δύο πήλινες πι νακίδες στη χεττιτική πρωτεύουσα Χαττούσα (κο ντά στην Αγκυρα) αντίστοιχα. Η συνθήκη περιε λάμβανε ένα σύμφωνο ειρήνης και συμμαχίας σε πε ρίπτωση επίθεσης μιας τρίτης δύναμης. Αναγνώρι σε τα ισχύοντα σύνορα των δύο κρατών και καθό ριζε με λεπτομέρεια την τύχη των πολιτικών προσφύγων, προβλέποντας την παράδοσή τους. Διατηρούσε, τέλος, την ισχύ της και μετά τον θάνα το κάποιου από τους δύο βασιλείς και έπρεπε να γί νει σεβαστή και από τους διαδόχους τους. Στα χρόνια που ακολούθησαν την υπογραφή της συνθήκης, οι συχνές διπλωματικές επαφές των δύο βασιλικών αυλών συνέβαλαν στην εδραίωση της ειρήνης. Ο Ραμσής και ο Χατουσίλλι, αλλά και τα μέλη των δύο βασιλικών οικογενειών, αντήλλασσαν σε τακτά χρονικά διαστήματα επιστολές, οι ο ποίες συνοδεύονταν κατά το καθιερωμένο τυπικό από πολύτιμα δώρα. Πολλές από αυτές τις επιστο λές, γραμμένες στα βαβυλωνιακά - τη γλώσσα της διπλωματίας εκείνης της εποχής - ήλθαν στο φως στη Χαττούσα. Η σχέση φιλίας μεταξύ των δύο κρατών επισφραγίστηκε από τον δυναστικό γάμο του Ραμσή με την πρωτότοκη κόρη του Χατουσίλλι, Σαουσκάνου. Μετά από τις ανταλλαγές πολλών ε πιστολών για τη διευθέτηση των λεπτομερειών του γάμου, η Σαουσκάνου ταξίδεψε από τη Χαττούσα στην Αίγυπτο, συνοδευόμενη από την προίκα της: χρυσό, ασήμι και χαλκό, υπηρέτες, άλογα, βόδια και πρόβατα. Παρά τις αιγυπτιακές παραστάσεις, οι οποίες υποδηλώνουν ότι ο Χατουσίλλι συνόδευ σε την κόρη του στην αιγυπτιακή αυλή, είναι βέβαιο από τη διπλωματική αλληλογραφία του αρχείου της χεττιτικής πρωτεύουσας ότι οι δύο βασιλείς δεν αντίκρισαν ποτέ ο ένας τον άλλο. Ο Χατουσίλλι εί χε αρνηθεί ευγενικά αργότερα μια πρόσκληση του Ραμσή να επισκεφθεί την αιγυπτιακή πρωτεύουσα. Ακόμα και όταν ο Φαραώ του πρότεινε να συναντη θούν εκτός αιγυπτιακού εδάφους στη Χαναάν, ο Χατουσίλλι επικαλέστηκε προβλήματα υγείας για να αρνηθεί και πάλι. Εστειλε όμως ως αντιπρόσω πο του στην Αίγυπτο τον γιο του Χισίμι-Σάρμα, ο οποίος έμελλε μετά τον θάνατο του Χατουσίλλι να τον διαδεχθεί στον θρόνο ως Τουτχαλίγια Δ'. Αρ γότερα ο Ραμσής παντρεύτηκε και μια δεύτερη πριγκήπισσα. ια τον γάμο αυτό ωστόσο σώζονται ελά χιστες πληροφορίες. Η πρωτόγνωρη για την Αίγυπτο μακροχρόνια ειρήνη αποτέλεσε τη βάση για μια περίοδο μεγάλης οικονομικής και πολιτιστικής ευημερίας. Ο Ραμσής είχε πλέον τη δυνατότητα να ασχοληθεί απερίσπα στος από εξωτερικά προβλήματα με τις εσωτερικές υποθέσεις, πραγματώνοντας το πιο φιλόδοξο και μεγαλόπρεπο οικοδομικό πρόγραμμα στην αιγυ πτιακή ιστορία. Σε συνδυασμό με την άψογη διοι κητική οργάνωση της χώρας αλλά και τη σταθερό τητα της στάθμης του Νείλου, που εξασφάλισε για πολλά συνεχή χρόνια πλούσια σοδειά, η φαραωνική Αίγυπτος βίωσε την εποχή του Ραμσή Β' τον δικό της «χρυσό αιώνα».

8 Η Α ΥΤΟΠΡΟΒΟΑΗ ΘΕΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Με την οικοδόμηση ναών και τη λάξευση γλυ πτών σε κολοσσιαίο μέγεθος ο Ραμσής επέλεξε τον αποτελεσματικότερο τρόπο για να επισκιάσει τα μνημεία των προγόνων του. Κανένας άλλος Φαραώ δεν ίδρυσε περισσότερους και μνημειωδέστερους ναούς πριν ή μετά τα χρόνια της βασιλείας του. Σε '5 τουλάχιστον αιγυπτιακά κέντρα σώζονται οικο δομήματα του Φαραώ, στην υποτελή Νουβία είναι γνωστοί επτά ναοί, ενώ τέλος στη άζα της Παλαι στίνης διατηρούνται τμήματα μιας ακόμα μνημειώ δους κατασκευής τα οποία φέρει το όνομά του. Στον τόπο της καταγωγής του, στο ανατολικό Δέλτα, κοντά στα βορειοανατολικά σύνορα του αι γυπτιακού κράτους και δίπλα στην παλιά πρωτεύ ουσα των Υκσώς Αβαρι ίδρυσε την πόλη Πιραμέσσε («Ο Οίκος του Ραμσή»), η οποία από τον 10ο χρόνο βασιλείας του αποτέλεσε τη νέα πρωτεύουσα του κ 6άτους. Η Πιραμέσσε, η οποία περιέβαλε μέσα στα όριά της και την Αβαρι, απλωνόταν σε μια έκταση 10 τετρ. χλμ. Το κέντρο της καταλαμβανόταν από χ ο τεράστιο ανακτορικό συγκρότημα του Ραμσή, το οποίο έφερε το όνομα «Μεγάλο σε Νίκες». Ανατο λικά του βρίσκονταν οι στρατώνες της πόλης, δυτι κά του οι επαύλεις των ανώτατων αξιωματούχων και των πριγκήπων. Η Πιραμέσσε διέθετε επίσης ενα μεγάλο λιμάνι από όπου ξεκινούσαν πλοία π 0ος όλες τις κατευθύνσεις, τεχνητές λίμνες, ναούς κ αι τις έδρες των σημαντικότερων διοικητικών ορ^ Υανισμών του φαραωνικού κράτους. Ο Ραμσής κό σμησε την πόλη με έναν μεγάλο αριθμό κολοσσιαί ων αγαλμάτων του. Καθώς η παραγωγή νέων γλυ πτών αδυνατούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του Φιλόδοξου προγράμματος του, ο Φαραώ κατέφυγε σε μια συνηθισμένη πρακτική. Από διάφορα μέρη τΐ ΐς αιγυπτιακής επικράτειας μεταφέρθηκαν στην Πιραμέσσε αγάλματα παλαιότερων Φαραώ του Μέ σου και Νέου Βασιλείου, πάνω στα οποία έδωσε ιην εντολή να χαραχθεί το όνομά του. Τον καταλληλότερο χώρο αυτοπροβολής ωστό ο προσέφερε η θρησκεία. Ο Ραμσής ανέθεσε σε ο λόκληρη τη χώρα, αλλά και έξω από τα σύνορα της, οχην Παλαιστίνη και τη Νουβία, την οικοδόμηση ναών οι οποίοι διακρίνονταν κυρίως για τις μνη μειώδεις διαστάσεις τους. Στα αφιερωμένα σε διά φορες θεότητες ιερά «προπαγανδιζόταν» με σαφή ΐρόπο η ένδοξη δράση, ευσέβεια και γενναιοδωρία του Φαραώ. Από αυτά σώζεται σήμερα ένα μικρό μόνο μέρος, το οποίο είναι όμως ενδεικτικό για να συλλάβει κανείς τις διαστάσεις αυτού του, ακόμα ^αι για την Αίγυπτο, πρωτόγνωρου οικοδομικού προγράμματος. Στις Θήβες θεμελίωσε δύο ταφικούς ναούς, έ ναν για τον πατέρα του Σέθο Α' και έναν για τον ε αυτό του, το «Ραμεσσείο». Ενα γιγαντιαίο καθιστό άγαλμα του Φαραώ, ύψους 20 μ. και βάρους τόννων, ήταν το μεγαλύτερο γλυπτό το οποίο λα ξεύτηκε ποτέ στην Αίγυπτο. Δέσποζε στον χώρο της αυλής του «Ραμεσσείου» και σήμερα βρίσκεται στην 4 Λ^* ϊ ίδια θέση, σπασμένο σε πολλά κομμάτια. Ο Ραμσής ήταν αναμενόμενο να αφήσει τα. ίχνη του στο γιγα ντιαίο ναϊκό συγκρότημα του Καρνάκ, ένα από τα εθνικά ιερά της Αιγύπτου, το οποίο βρισκόταν σε χρήση για περίπου χρόνια και στην τελική του φάση απλωνόταν σε μια έκταση 24 εκταρίων, περιλαμβάνοντας 20 ιερά αφιερωμένα σε διαφορε τικές θεότητες. Ο Φαραώ ολοκλήρωσε εδώ μια υπόστυλη αίθουσα κολοσσιαίων διαστάσεων, την ο ποία είχε ξεκινήσει στα χρόνια της βασιλείας του πατέρα του, μη διστάζοντας να της δώσει το δικό του όνομα. Αποτελείτο από ένα «δάσος» κιόνων, 134 συνολικά, το ύψος των οποίων έφθανε τα 24,5 μ. Τους εξωτερικούς τοίχους του ναϊκού συγκροτή ματος, το «δημόσιο» δηλαδή και από όλους ορατό τμήμα του ιερού, διακόσμησε με ανάγλυφα της πο λεμικής του δράσης (κεντρική θέση κατείχε εδώ η μάχη του Καντές) και με ένα μνημειώδες αντίγραφο της ειρηνευτικής συνθήκης με τους Χετταίους. Στην ανατολική πλευρά του ναού του Αμμωνα στο ίδιο συγκρότημα οικοδόμησε έναν πυλώνα ο οποίος πλαισιωνόταν από δύο κολοσσιαία αγάλματά του. Στην κοντινή όχθη του Νείλου κατασκεύασε ένα νέο λιμάνι το οποίο συνδέθηκε με τον ναό του Καρ νάκ μέσω μιας μεγαλόπρεπης «λεωφόρου», τις πλευρές της οποίας κοσμούσαν 120 αγάλματα κριοκέφαλων σφιγγών που κρατούσαν στα μπροστινά τους πόδια ένα μικρό άγαλμα του Φαραώ. Στον μό λις τρία χλμ. νότια κείμενο ναό του Αμμωνα στο Λούξορ οικοδόμησε μια περίστυλη αυλή και έναν πυλώνα, οι τοίχοι του οποίου ήταν διακοσμημένοι με ανάγλυφα και κείμενα αφιερωμένα και πάλι στη μάχη του Καντές. Στην είσοδο του ναού τοποθετή θηκαν δύο οβελίσκοι και έξι κολοσσιαία αγάλματα του Φαραώ. Ο ένας οβελίσκος βρίσκεται ακόμα στη θέση του, ο δεύτερος μεταφέρθηκε τη δεκαετία του 1830 στο Παρίσι και κοσμεί σήμερα την ΡΙ&οε άε Ια (οηοοπίε. Το όνομα του Ραμσή φέρουν 33 ακόμα ο βελίσκοι, οι περισσότεροι από τους οποίους βρί σκονται συγκεντρωμένοι στη μετέπειτα πρωτεύου σα του αιγυπτιακού κράτους Τάνιδα. Η τοποθέτηση των τεσσάρων κολοσσιαίων αγαλμάτων τον Μεγάλου Ναού τουαύυ 5ίιηΙ>βΙ στη νέα τους θέση (Κ.Ε. Ρββά, Κ37ί]6<>56«ίίιε Οβαί, Λί6/πρΛ/'«1987, σελ. 116). Κανένας άλλος Φαραώ δεν ίδρυσε περισσότερους και μνημειωδέστερους ναούς, όπως ο Ραμσής Β'. οοκρυδ 29

9 (Λί1^ ιχαΐτ,ιβ ϋ β γ ία Στη νεώτερη εποχή το πρόσωπο τον Ραμσή αποτέλεσε το πιο αγαπητό θέμα μεταξύ καλλιτεχνικών έργων τα οποία αντλούν την έμπνενσή τους από τη φαραωνική ιστορία. οοκρυδ Στη δυτιχή όχθη του Νείλου, στο έδαφος της υ ποταγμένης Νουβίας, περίπου 280 χιλιόμετρα νό τια του Ασσουάν, ο Φαραώ βάλθηκε να ξεπεράσει τον ίδιο του τον εαυτό, ιδρύοντας στο Αβυ 5ίπΛε1 δύο μνημειώδη ιερά, τα οποία σήμερα αποτελούν έ ναν από τους βασικότερους τουριστικούς πόλους έλξης της Αιγύπτου. Οι εργασίες άρχισαν ήδη πριν από το 5ο και ολοκληρώθηκαν στο 23ο ή 24ο έτος της βασιλείας του. Στο μεγαλύτερο διάστημα κατα σκευής των δύο ναών με τη γενική ευθύνη του έργου ήταν επιφορτισμένος ο Χεκανάχτ, ο αντιβασιλέας της Νουβίας. Λίγο καιρό μετά τα εγκαίνια οι δύο ναοί υπέστησαν σοβαρές καταστροφές από ένα σει σμό, οι οποίες όμως αποκαταστάθηκαν από τους Αιγύπτιους αρχιτέκτονες με αξιοθαύμαστο τρόπο. Οι δύο ναοί σκαλίστηκαν εξ ολοκλήρου στον βράχο. Τη μεγαλοπρεπή είσοδο του Μεγάλου Ναού κο σμούν τέσσερα κολοσσιαία αγάλματα του ένθρονου Ραμσή ύψους 22 μ. Στα πόδια τους διακρίνονται σε πολύ μικρότερο, μέγεθος τα αγάλματα μελών της βασιλικής οικογένειας. Τους τοίχους κοσμούσαν α νάγλυφες παραστάσεις με κυρίαρχο θέμα πολεμι κές σκηνές με τη συμμετοχή του Ραμσή, ανάμεσα στις οποίες φυσικά ήταν και η μάχη του Καντές. Ο ευθύγραμμος άξονας του μνημείου κατέληγε σε μια απόσταση 63 μ. από την είσοδο στο άδυτο. Στον τοίχο του, την εσωτερική δηλαδή απόληξη του ναού, σκαλίστηκαν στον βράχο τα τέσσερα αγάλματα των θεών στους οποίους ήταν αφιερωμένος ο ναός: ο Πταχ, ο Αμμωνας, ο θεοποιημένος Ραμσής και ο Ρα. Η είσοδος του ναού ανοιγόταν στα ανατολικά επι τρέποντας στις ακτίνες του πρωινού ήλιου να ει σχωρούν δύο φορές τον χρόνο (τον Φεβρουάριο και τον Οκτώβριο) μέχρι το άδυτο, λούζοντας με ένα υποβλητικό φως τα τέσσερα αγάλματα. Κοντά στον Μεγάλο Ναό ιδρύθηκε και ένας μικρότερος με την ίδια τεχνική και τον ίδιο προσανατολισμό, α φιερωμένος στη θεά Αθώρ και τη Μεγάλη Βασιλική Σύζυγο Νεφερτάρι. Την είσοδο πλαισιώνουν συνο λικά έξι κολοσσιαία αγάλματα, του Ραμσή και της Νεφερτάρι, η οποία απεικονίζεται ως Αθώρ, ύψους 10 μ. Στα πόδια των αγαλμάτων αυτών σκαλίστη καν σε μικρότερο μέγεθος οι μορφές των βασιλικών τέκνων. Η θρησκευτική σημασία του Μεγάλου Ναού, που θεοποιούσε τον Ραμσή, είναι ανάλογη με την αρχιτεκτονική του μεγαλοπρέπεια. ια πρώτη φορά στην αιγυπτιακή ιστορία τόλμησε ένας Φαραώ να τοποθετήσει το είδωλο του μεταξύ των ειδώλων των θεών στο άδυτο του ναού, απαιτώντας έτσι εν ζωή την απόδοση λατρείας στο πρόσωπο του. Ο Φαραώ αποτελούσε μεν κατά την παραδοσιακή αι γυπτιακή αντίληψη την ενσάρκωση του θεού Ωρου και λειτουργούσε ως ενδιάμεσος σύνδεσμος μεταξύ θεού και ανθρώπων, δεν μπορούσε ωστόσο να θεω ρηθεί ως θεός στην επίγεια ζωή του. Δεν είναι τυ χαίο ότι η θεοποίηση του Ραμσή έλαβε χώρα στην υ ποταγμένη Νουβία, έξω από τα σύνορα της αιγυ πτιακής επικράτειας. Στην ίδια την Αίγυπτο ο Ραμ σής, γνωρίζοντας πως μια ανάλογη πράξη θα απο τελούσε ιεροσυλία και θα προκαλούσε την έντονη αντίδραση του ιερατείου, προσπάθησε με έναν έμμε σο τρόπο να εξισωθεί με τους θεούς. Στην 6η δεκαε τία της βασιλείας του συνέδεσε το πρόσωπο του με τον θεό Ηλιο Ρα, προσθέτοντας στον τίτλο του τα ε πίθετα «Θεός, Κυβερνήτης της Ηλιούπολης» και παίρνοντας τον ρόλο της «Μεγάλης Ψυχής του Ο ριζόντιου Ωρου». Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΟΙΚΟΕΝΕΙΑ Ηδη πριν από την άνοδό του στον θρόνο ο Ραμ σής διέθετε ως συμβασιλέας έναν «βασιλικό οίκο» και πρέπει να ήταν πατέρας παιδιών από τις επίσημες συζύγους του και από τις γυναίκες του χαρεμιού. Από τις πηγές προκύπτει ότι απέκτησε συ νολικά.45 γιους και 40 κόρες. Πολλά από τα παιδιά του πέθαναν πριν από τον υπερήλικα πατέρα τους Θάβονταν σε έναν κοινό μεγαλόπρεπο τάφο στην Κοιλάδα των Βασιλέων στις Θήβες. Μεταξύ των Μεγάλων Βασιλικών Συζύγων η πιο σημαντική ή ταν αναμφίβολα η Νεφερτάρι, όπως προκύπτει από τις συχνότατες απεικονίσεις της στα δημόσια μνη μεία. Την ξεχωριστή της θέση στη φαραωνική αυλή βεβαιώνει και η αλληλογραφία της με μέλη της χεττιτικής βασιλικής οικογένειας. Ο τάφος της είναι το ομορφότερο μνημείο που κατασκευάστηκε ποτέ στην Κοιλάδα των Βασιλισσών στις Δυτικές Θήβες. ΤΟ ΤΕΑΟΣ Στο 30ό έτος της βασιλείας του ο Ραμσής γιόρ τασε για πρώτη φορά το Σεντ, μια παραδοσιακή τε λετή η οποία αποσκοπούσε στην τελετουργική ανα νέωση των φυσικών και μαγικών δυνάμεων του Φα ραώ. Από τότε γιόρταζε τακτικά ένα Σεντ κάθε τρία χρόνια. Μετά τη 10η φορά το Σεντ λάμβανε χώρα κάθε δεύτερο χρόνο, καθώς η κατάσταση της υγείας του γηραιού βασιλιά φαίνεται πως επιδεινωνόταν συνεχώς. Μετά από 66 χρόνια και 2 μήνες στον αι γυπτιακό θρόνο ο Ραμσής πέθανε, σε ηλικία περί που 90 χρόνων. Τον διαδέχθηκε ο μεγαλύτερος εν ζωή γιος του, ο 13ος στη σειρά, καθώς οι προηγού μενοι 12 είχαν πεθάνει πριν από τον πατέρα τους. Ο Μερενπτάχ, ο οποίος εκείνη τη χρονική στιγμή ήταν μάλλον πάνω από 60 χρόνων, έζησε 10 μόνο χρόνια ως Φαραώ. Οι διάδοχοι του υπήρξαν αδύναμοι ηγέ τες οι οποίοι βασίλευαν σε μια εποχή που συγκλο νιζόταν από το τέλος των μεγάλων πολιτισμών στην Ανατολική Μεσόγειο και τις μετακινήσεις των «Λαών της Θάλασσας», και οδήγησαν το φαραωνι κό κράτος στην παρακμή. Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ: Ο ΡΑΜΣΗΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΕΝΕΣΤΕΡΗ ΠΑΡΑΑΟΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ Ο Ραμσής Β' σημάδεψε βαθιά την εποχή του και υπήρξε λαμπρό πρότυπο για τους διαδόχους του. Εννέα από τους Φαραώ της 19ης Δυναστείας πήραν το όνομά του. Η μνήμη του διατηρήθηκε ζωντανή και στους επόμενους αιώνες (11ος-8ος αι. π.χ.),

10 καθώς το «Ραμσής» ήταν συχνότατο όνομα μεταξύ π ριγκήπωνκαι αξιωματούχων. Περίπου χρό νια μετά τον θάνατο του λατρευόταν ακόμα στον ναό του στην Αβυδο αλλά και στη Μέμφιδα. Ο γάμ-ος του με τη Χετταία πριγκήπισσα και οι εκστρα τείες του στη Συροπαλαιστίνη παραδίδονταν στη «θεογονία» του θεού Χονς στις Θήβες στο 300 π.χ. Το όνομα του Φαραώ απαντά και στην Παλαιά Δια θήκη ως όνομα και τοπωνύμιο («η χώρα του Ραμ ή»). Οι προσπάθειες ταύτισης του Ραμσή Β' με τον Φαραώ της βιβλικής Εξόδου είναι συχνές, το συγκε κριμένο γεγονός ωστόσο τοποθετείται από τη νεώ τερη έρευνα σε ένα σαφώς πρωιμότερο χρονικό ση μείο της αιγυπτιακής ιστορίας. Στην αρχαία ελληνική και λατινική γραμματεία σώζονται θολές ανα μνήσεις ή πληροφορίες από τη βασιλεία του ή από τα μνημεία τα οποία ήταν συνδεδεμένα με το πρό ωπό του. Το «Ραμσής» παραδίδεται παραφρασμέ νο στους Ηρόδοτο, Διόδωρο Σικελιώτη, Εκαταίο τ ων Αβδήρων, Πλίνιο και Τάκιτο. Ακόμα και στη νεώτερη εποχή το πρόσωπο και 1 δράση του Ραμσή αποτέλεσαν και συνεχίζουν να αποτελούν το πιο αγαπητό θέμα μεταξύ καλλιτε χνικών έργων τα οποία αντλούν την έμπνευσή τους τη φαραωνική ιστορία. Ενα χαρακτηριστικό π «ράδειγμα από τον χώρο της λογοτεχνίας αποτε λεί το σονέτο «Οζγπΐίΐηάίίΐ5» (αρχαία ελληνική πα ράφραση του ονόματος του θρόνου του Ραμσή Ουζέρ-μάατ-ρε) του Ρειχγ Βγ$5ε 5Ηε1Ιεγ το οποίο γρά φτηκε το Οι εκστρατείες του Φαραώ ενέπνευ αν επίσης ένα τμήμα της όπερας «Αίόα» του ν ε π ί ί, Ά υπόθεση της οποίας γράφτηκε από τον άλλο αιυυπτιολόγο Μ&πειίε. Στην κινηματογραφική τέχνη τέλος ο Ραμσής παρουσιάζεται στην επική ταινία του Οεοίΐ Β. άε Μίΐΐε «Δέκα Εντολές» ως ο καταπιε ί ς Φαραώ της εποχής της Εξόδου. Το ενδιαφέρον για το πρόσωπο του αναγεννή θηκε στη δεκαετία του '60 κατά τη διάσωση των να ών του Μ>\ι ίϋπλει. Με την κατασκευή του φράγμα τος Νάσερ στο Ασσουάν και μπροστά στον κίνδυνο να βυθιστούν τα δύο κολοσσιαία οικοδομήματα για πάντα κάτω α π ό το νερό, αποφασίστηκε η μεταφο ρά τους σε ένα ψηλότερο σημείο. Σε μια μοναδική το είδος επιχείρηση υπό την αιγίδα της 11ΝΕ5 0 μεταξύ του 1964 και 1968 οι δύο ναοί «μετακινήθη καν» 64 μ. ψηλότερα και 180 μ. βαθύτερα στο εσω τερικό της ερήμου, όπου βρίσκονται σήμερα. βασιλικές μούμιες σε ένα νέο καταφύγιο νό τια της Κοιλάδας των Βασιλέων, στον τάφο της βασίλισσας Ινχάπι. Η κρύπτη αυτή ανακα λύφθηκε γύρω στο 1870 από μια οικογέ νεια ντόπιων τυμβω ρύχων και μια δεκαε τία αργότερα με περι πετειώδη τρόπο έγινε τελικά γνωστή και στους αρχαιολόγους. Οταν το 1881 οι μού μιες των Αιγύπτιων Φαραώ μεταφέρθηκαν α π ό τις Θήβες στο Κάιρο με ένα ποταμό πλοιο, ο ντόπιος πλη θυσμός συνωστίσθηκε στις όχθες του ποτα μού - οι άνδρες πυρο βολώντας στον αέρα και οι γυναίκες τρα γουδώντας παραδο σιακά μοιρολόγια - για να αποδώσει έναν ύ στατο φόρο τιμής στους νεκρούς βασιλιάδες του. Πριν α π ό την οριστική ανάπαυσή τους σε έναν χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου του Κ α ΐ ρ ο υ η μούμια του Ραμσή προετοιμάστηκε στο 1976 για ένα ακόμα, τελευταίο ταξίδι με προορισμό το Παρί σι. Τη θέση της καλυμμένης με ιερογλυφικές μαγι κές ρήσεις βασιλικής σαρκοφάγου, η οποία είχε δε χθεί το 1213 π.χ. το σώμα του ενδοξότερου των Φαραώ, πήρε εδώ ένα απλό ξύλινο φέρετρο, στην π ά ν ω και κάτω πλευρά του οποίου είχαν αναγρα φεί δύο μόνο λέξεις στα γαλλικά: Ηαιι! (πάνω) και 1)35 (κάτω). Λ η I Η Μεγάλη Βασιλική Σύζυγος Νεφερτάρι, Τοιχογραφία από τον τάφο της στην Κοιλάδα των Βασιλισσών στις Αντίκες Θήβες (Κάποιες II: Μιιμηίϊκοιιαν οη ίηε Με, Τϊιηε-Ιίΐε ΒοοΑ* Β.ν. 1993, σελ. 109). ΒΙΒΛΙΟΡΑΦΙΑ (1) Αί3ΐη3ηη }.: ΚΆΙΕΟ Ι/Λ» Ρ&1ΕΌΕΝ 1Μ Αί,ΤΕΝ ΑβΥΡΤΕΝ: ΚΑΜ5Ε5II Ιΰνο Ο/Ε ΚΗΙΑΟΗΤ νον ΚΑϋΕίεΗ, ΜαηηΙιεΐιηε Εοηιιη 83/84,1983, Μετά από 66 χρόνια (2) Αίϋΐηβηη }.: ΑΟΥΡΤΕΝ. ΕΙΝΕ 5ΙΝΝ6Ε50ΗΚΗΤΕ και 2 μήνες στον (ΜυπεΙιεπ/ννίεπ 1996) ΟΙΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΜΙΑΣ Ο μεγαλόπρεπος τάφος του Ραμσή στην Κοιλά δα των Βασιλέων στις Δυτικές Θήβες δεν αποτέλεσε την «τελευταία κατοικία» του Φαραώ. Στο 24ο έτος βασιλείας του Ραμσή ΙΑ' (γύρω στο 1075 π.χ.), με ε ντολή του Ανώτατου Ιερέα του Αμμωνα Χεριχόρ, η μούμια του Ραμσή Β' μαζί με τα λείψανα άλλων Φαραώ μεταφέρθηκε στον τάφο του Σέθου Α' για να προστατευθεί από τη δράση των τυμβωρύχων. Περίπου έναν αιώνα αργότερα, το 10ο έτος της βα σιλείας του Σιαμούν (γύρω στο 969 π.χ.) για τον ί διο ακριβώς λόγο τοποθετήθηκε μαζί με άλλες 40 ίϊλ (3) Βαΐουί I., ΒουϋεΙ Ο.: ΙΑ ΜΟΜΙΕ ΰΕ ΚΑΜΧΕ5II (ΡΒίβ 1985). (4) Π,ηηήηο Ρ.: ΚΑΜΕ55Ε5IIII ΟΚΑΝΰΕ (ΜΑΙΕΑΝΩ 1984) (5) Ρεεά Κ.Ε.: ΚΑΜΕΜΕί! ΤΗΕ ΟΒΕΑΤ (ΜαηρΜα αιγυπτιακό θρόνο ο Ραμσής πέθανε, σε 1987). (6) βοεάίεΐιε Η.: ΡΕΚ5ΡΕσΐνΕ5 01\ ΤΗΕ ΒΑΤΤΙΕ ΟΡ ΚΑΒΕ8Η (ΒαΙΙίωοε 1985). (7) ΚίΙεΙιεη Κ.Α.: ΡΗΑΚΑΟΗ ΤΚΐυΜΡΗΑΝΤ. ΤΗΕ 11ΡΕ ΑΝΩ ΤΙΜΕ5 ΟΡ ΚΑΜΕΜΕ5II (ΚζηηίηιιΙε 1982). (8) ίειίηείύε Τ.: ΕΕΧΙΚΟΝ ΩΕΚ ΡΗΑΚΑΟΝΕΝ (ΜυηεΙιεη 1996), (9) 8εΜθξ1 Η.Α.: ΚΑΜΧΕ5II (Η3ΐηΙ>ιΐζ 1997). ηλικία περίπου 9θ χρόνων. οοκρυδ 31

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα 8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα υπεύθυνου τµήµατος : Γλαρού Άννα ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου!

«Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! ήµος ΘΗΒΑΙΩΝ 2 ΘΗΒΑ «Το σταυροδρόµι του πολιτισµού» Ένας προορισµός για όλες τις εποχές του χρόνου! Έδρα του ήµου είναι η επτάπυλη και επτάλοφη Θήβα, πόλη πανάρχαια και σεβαστή στην ιστορία και την παράδοση.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1. ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων 1.1.1. Ικανότητα επισήμανσης της ομοιότητας στη συλλαβή. 1. γάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ I ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΟΡΝΗΛΙΑ ΧΑΤΖΗΑΣΛΑΝΗ, ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΪΜΑΡΑ, ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Η σχολική χρονιά 2009-2010 ξεκίνησε για τον Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ ΟΙ ΒΑ ΣΙ ΚΕΣ ΑΡ ΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙ ΛΟ ΣΟ ΦΙΑΣ ΤΟΥ, Ο ΡΟ ΛΟΣ ΤΟΥ Α ΡΙ ΣΤΟ- ΤΕ ΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑ ΔΟ ΣΗ ΤΩΝ ΘΕ ΣΕ ΩΝ ΤΟΥ ΚΑΙ Η Υ ΠΟ ΔΟ ΧΗ ΤΩΝ ΦΙ- ΛΟ ΣΟ ΦΙ ΚΩΝ ΤΟΥ ΘΕ ΣΕ- ΩΝ ΣΤΗΝ Ε ΠΟ ΧΗ ΤΟΥ ΚΙΚΕ ΡΩ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική Αρχαιολογία Γ εξαμήνου. Το Αιγαίο και η Μεσόγειος της 2 ης χιλιετίας π.χ.

Προϊστορική Αρχαιολογία Γ εξαμήνου. Το Αιγαίο και η Μεσόγειος της 2 ης χιλιετίας π.χ. Προϊστορική Αρχαιολογία Γ εξαμήνου Το Αιγαίο και η Μεσόγειος της 2 ης χιλιετίας π.χ. Α Ενότητα: Άνθρωπος και Τοπίο Τροία, πεδιάδα Σκαμάνδρου Ιράκ Ποταμός Ευφράτης Ιορδανία Ιορδάνης και υψίπεδα Μάλτα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...4 Πεζικό...9 Τεθωρακισμένα...11 Πυροβολικό...12 Μηχανικό...13 Διαβιβάσεις...14 Ειδικές Δυνάμεις...15 Στρατονομία...16

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα)

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα) Στρα τιω τι κή Ορ χή στρα Πνευ στών (Μπά ντα) KΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγός (ΜΣ) Κων στα ντί νος Κε ρε ζί δης Πώς γεν νή θη κε η μπά ντα Τον χει ρι σμό των πνευ στών ορ γά νων τον συ να ντού με στην ι στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΒΑΘΜΙΔΑ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑΞΗ: ΣΤ ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Διάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις και προσπάθησε

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 1 of 5 14/10/2014 12:12 µµ Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 Γονική Κατηγορία: Ιστορική Βιβλιοθήκη Κατηγορία: Έπος 1940-2ος Παγκόσµιος Πόλεµος ηµοσιευµένο στις Τρίτη, 13 εκέµβριος 2011 05:25 Από τον/την http://users.sch.gr/pchaloul/kalavrita.htm

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἦχος Πα υ ρι ε ε κε κρα ξα α προ ο ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου ει σα α κου ου σο ον μου ου Κυ υ υ ρι ι ι ι ε Κυ ρι ε ε κε κρα α ξα προ ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ, 21-29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2003

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ, 21-29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2003 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ, 21-29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2003 «Επιτυχής ολοκλήρωση της Αποστολής στην Αίγυπτο για τον εορτασµό των Ονοµαστηρίων της Α.Θ.Μ. του Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής κ.κ. Πέτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Δημοτικό Σχολείο Λουτρού Σχολ.Έτος 2003-2004 Ίτσκου Αναστασία Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΚΟΙΜΑΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΓΙΝΑ Μια φορά κι έναν καιρό, 2300 χρόνια πριν και λίγα ακόμη, αρχίζει ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

14 Ἰουνίου. Προφήτου Ἐλισσαίου. Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα

14 Ἰουνίου. Προφήτου Ἐλισσαίου. Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα Nε ε δο ο ο ξα Πα α τρι ι ι ι και Υι υι ω και Α γι ι ω Πνε ευ µα α α τι Προ φη τα κη η η ρυ υξ Χρι ι ι στου του

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 22379 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1577 6 Αυγούστου 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Προσδιορισμός τυπικών και ουσιαστικών προσόντων του προσωπικού για τη στελέχωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Την Κυ ρια κή 23 Σε πτεμ βρί ου 2007, πραγ μα το ποι ή θη κε, στον χώ ρο του Ελλη νικού Στρα τιω τικού Κοι μη τηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ

ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ 6ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ν. ΙΩΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ : 2 Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ΕΛ. ΣΑΡ Η ΟΙ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΟΥ ΕΡΕΧΘΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΩΝ : ΒΑΡΑΜΠΟΥΤΗ ΑΛΕΞΑΝ ΡΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΕΛΗ ΣΤΕΛΛΑΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσοµοίωση Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν ιδάσκων: Ν ικό λ α ο ς Α µ π α ζ ή ς Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν Τα απ ο τ ε λ έ σ µ ατ α απ ό τ η ν π αρ αγ ω γ ή κ αι τ η χ ρ ή σ η τ υ χ αί ω ν δ ε ι γ µ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

11. 30: Μετάβαση και επί σκεψη στο Μακεδονι κό Μουσεί ο Σύγχρονης Τέχνης ( Διεθνής Έκθεση ).

11. 30: Μετάβαση και επί σκεψη στο Μακεδονι κό Μουσεί ο Σύγχρονης Τέχνης ( Διεθνής Έκθεση ). Ε Λ Λ Η ΝΙ Κ Η Η Μ ΟΚ Ρ Α ΤΙ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙ Ο ΠΑΙ ΕΙ ΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙ ΦΕΡΕΙ ΑΚΗ / ΝΣΗ Π/ ΘΜΙ ΑΣ & / ΘΜΙ ΑΣ ΕΚΠ/ ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙ ΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙ ΑΣ / ΝΣΗ / ΘΜΙ ΑΣ ΕΚΠ/ ΣΗΣ Ν. ΗΜΑΘΙ ΑΣ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙ Ο ΝΑΟΥΣΑΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΑΝΙΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ: ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΟΛΙΒΙΑΝΕΣ ΑΝΔΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΣΠΑΝΙΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ: ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΟΛΙΒΙΑΝΕΣ ΑΝΔΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΙΟΥ O Σύνδεσμος Συνεργατών και Φίλων Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη είχε την πρωτοβουλία να συλλέξει σειρά επιστημονικών άρθρων για το έργο του Κωνσταντίνου Δοξιάδη και του Γραφείου Δοξιάδη. Περιελήφθησαν στην έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:...

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Τάξη Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... Επιμέλεια: Σοφία Τουμασή Μέρος Α : Να απαντήσεις υποχρεωτικά και στις τρεις (3) ερωτήσεις. 1.α) Να γράψεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ

ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΒΑΒΥΛΩΝΙΩΝ Οι Βαβυλώνιοι ζούσαν στη Μεσοποταµία,περιοχή µεταξύ των ποταµών Τίγρη και Ευφράτη.Η Μεσοποταµία ήταν κέντρο πολιτισµού των Σουµέριων,Ακκάδιων,Ασσύριων,Αραµαίων

Διαβάστε περισσότερα

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό

Δηθνλνγξαθεκέλν Λεμηθό Σν Πξώην κνπ Λεμηθό ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΧΝ, ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ ΚΑΙ ΑΘΛΗΣΙΜΟΤ Ι.Σ.Τ.Δ. «ΓΙΟΦΑΝΣΟ» Αή Δί Ηίο Γήο Μί Μά Ιί Αύ Δέ Λό Σ Πώ Λό Α, Β, Γ Γύ Σόο 1ο (Α, Β,) Δέ Λό Α, Β, Γ Γύ Σ Πώ Λό Σόο 1ο (Α, Β,) ΤΓΓΡΑΦΔΙ Αή Δί,

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

>ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ

>ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ >ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΌΤΕΡΑ ΚΡΗΣΦΎΓΕΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΊΗΣΕ Ο ΗΡΟΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΑΥΖΕΝΤΙΟΥ TOΝ ΚΑΙΡΟ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α, ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗ Μ ΚΑΡΔΙΑ ΧΩΡΙΟΥ, ΔΙΠΛΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε Anderson s Ltd Εφαρμογές Υψηλής Τεχνολογίας - Εκδόσεις : Γ Σεπτεμβρίου 103 Αθήνα 10434 Τ: 210-88 21 109 F: 210-88 21 718 W: www.odp.gr E: web@odp.gr 42 Γρήγορο Εγχειρίδιο για τον Διαχειριστή 24 Πλημμυρισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Ενημερωτικό Φυλλάδιο

ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Ενημερωτικό Φυλλάδιο ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7 ο ΕΓ/2 ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Ενημερωτικό Φυλλάδιο Προλήψεως Ατυχημάτων Πρώτες Βοήθειες ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΤΥΕΣ «Δίνουμε προτεραιότητα στη ζωή» Εί ναι γνω στό ό τι κά θε χρό νο στη χώ ρα μας ε

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

anjologion ellhnikwn grammatoseirwn

anjologion ellhnikwn grammatoseirwn anjologion ellhnikwn grammatoseirwn Απλ µονοτυπικ Λειψίας µονοτυπικ εκαεξάρια τ ς κάσας εκαεξάρια Λειψίας τ ς κάσας Πελασγικ µονοτυπικ Αττικ µονοτυπικ Εκδ σεων «Μπ λ Λ τρ» Μα ρα 486 µονοτυπικ Μπεκκεριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ 146Π.Χ. 488Μ.Χ.

ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ 146Π.Χ. 488Μ.Χ. ΡΩΜΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ 146Π.Χ. 488Μ.Χ. Το 146 π.χ. οι Ρωμαίοι κατακτούν την Ελλάδα και ιδρύουν την αυτοκρατορία τους στα ερείπια των ελληνιστικών βασιλείων του Αλεξάνδρου. Οι Ρωμαίοι θαύμαζαν τον ελληνικό πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

6. Οι Μήδοι και οι Πέρσες Στις αρχές της 2ης χιλιετίας π.χ., στο β ρειο τµήµα του οροπεδίου του Ιράν εγκαταστάθηκαν οι Μήδοι και στο ν τιο οι Πέρσες. Μέχρι τον 7ο αι. π.χ., αµφ τεροι ήταν εξαρτηµένοι απ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Σκελετοί, μυστικά και η εορτή της αλή θειας

Σκελετοί, μυστικά και η εορτή της αλή θειας Σκελετοί, μυστικά και η εορτή της αλή θειας Είναι αλή θεια ό τι, ό ταν έχεις πίσω σου σαρά ντα χρό νια αδιά κοπης και αξιό λογης καλλιτεχνικής παραγωγής, πρέπει να μπορείς κά θε φορά να διαχειρίζεσαι τον

Διαβάστε περισσότερα