' Γ Γ / ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. . / / I. Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "' Γ Γ / ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. . / / I. Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε"

Transcript

1 Originalveröffentlichung in: Corpus: αρχαιολογία, ιστορία των πολιτισμών 2, 1999, S ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΠΑΝΑΠΩΤΟΠΟΥΑΟΣ Αρχαιολόγος ' / / ι / I )5 Το απόγευμα της 26ηζ Σεπτεμβρίου 197 η μούμια του Ραμσή Β' μεταφέρθηκε αεροπορικώς από το Κάιρο στο Παρίσι. ΕΡΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤ ΟΚΡΑΤ ΟΡΑ Τ ΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ π.χ. Το αεροπλάνο προσγειώθηκε στη στρατιωτική βάση άυ Βου ί-ϋυ ηγ, λίγο έξω από τη γαλλική πρωτεύουσα, χ στο λείψανο του Φαραώ αποδόθηκαν, με τις ομοβροντίες της «Οζάε ΚβρυΜκΜηβ» και την παρουσία του εκπροσώπου του άλλου προέδρου, τιμές αρχηγού κράτους. Ε υποδοχή ήταν ανάλογη της προσωπικότητας και του έργου τουαιγύπτιου ηγέτη του 13ου αι. π.χ., για τον οποίο οι σύγχρονοι του, η μεταγενέστερη παράδοση αλλά και η νεώτερη έρευνα αναφέρονται στον υπερθετικό βαθμό. Ο Ραμσής Β' κυβέρνησε 66 χρόνια, μεταξύ του 1279 και του 1213 π.χ., περισσότερα από κάθε άλλον γνωστό Φαραώ, έφερε σε πέρας ένα μεγαλειώδες οικοδομικό πρόγραμμα σε όλη τη χώρα και εξασφάλισε στην. / Αίγυπτο μια ασυνήθιστα μακρόχρονη περίοδο ειρήνης και ευημερίας. Δικαιολογημένα οι αιγυπτιολόγοι του περασμένου αιώνα τού έδωσαν την προσωνυμία «Μέγας». Κεφαλή ενός κολοσσιαίου αγάλματος τον Ραμσή από τον Μεγάλο Ναό τον Α1>υ ϊιημ (Κ.Ε. Ρεεά, ΚαπιεΒαβα ίλβ Οιεαί, ΜετηρΜ^ 1987, σελ. 119).

2 Η μεταφορά της μούμιας του από το Μουσείο του Καΐρου στο Μιΐ5 6 άε Ηοιτιιτίΰ στο Παρίσι ήταν αποτέλεσμα των επίμονων προσπαθειών της γαλ λικής πλευράς για να υποβληθεί το λείψανο σε λεπτομερείς εξετάσεις. Στην «επιχείρη Ά Ραμσής Β'», η οποία διήρκεσε μέχρι την άνοιξη ίου 1977, έλαβαν μέρος 100 επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων. Οι έρευνες τους προσέφεραν ένα πλή θος πληροφοριών για τη σωματική κατάσταση του Φαραώ, καθώς και για την πιθανή αιτία του θανά του του. Πέθανε σε ηλικία περίπου 90 ετών από φυσικό θάνατο, προφανώς από κάποια μόλυνση του αίματος. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του έ ""ΜΙ πασχε από οδοντικά προβλήματα, αρθρίτιδα και αρτηριοσκλήρωση. Το ανάστημά του έφθανε το 1.73 μ. και είχε κόκκινα μαλλιά, τα οποία όταν άαπρισαν συνήθιζε να βάφει με χέννα. Το έργο και η δράση του Φαραώ ιστορούνται με λεπτομέρεια στα μνημεία τα οποία ο ίδιος ύψωσε στις όχθες του Η μούμια τον Ραμσή Β' (Κ. Νείλου από το Δέλτα του ποταμού στον βορρά μέ- σπάθησε στο διάστημα της βασιλείας του να απο 8οΜΙζ - Μ. 8βΐάϋ1 (εκδ.), καταστήσει στο εξωτερικό την αιγυπτιακή αυτο ΧΟΐ σχεδόν τον Δεύτερο Καταρράκτη στον νότο. Α^ρίβπ, ϋϊβ \ΥβΙί άβ κρατορία και να εξευμενίσει στο εσωτερικό τους ΡΙΐΒΒοηεη, ΚοΙη 1997, εικ. οργισμένους θεούς με ένα μεγαλόπρεπο πρόγραμ 186). ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ μα κατασκευής ναών σε όλη τη χώρα. Κατά το τρίτο τέταρτο του 14ου αι. π.χ. η πι ότη στις αρχέγονες αξίες αιγυπτιακή κοινωνία κλονίστηκε από τη θρησκευτική επανάσταση του Ακενατών. Ο αιρετικός Φαραώ εισήγαγε τη μονοθεϊ στική θρησκεία του θεού Ηλιου Ατών και μετέφερε την πρωτεύουσα του κράτους στην Αμάρνα, μια πόλη την οποία είχε ιδρύσει ο ίδιος σε παρθένο χώ1μχ στη Μέση Αίγυπτο. Ο θάνατος του σήμανε και το τέλος των ριζοσπαστικών του μεταρρυθμίσεων. Στην εποχή η οποία ακολούθησε το αιγυπτιακό «ράτος προσπάθησε να σβήσει από τη μνήμη των ανθρώπων το όνομα του «Παραβάτη» και να επου λώσει τις πληγές του θρησκευτικού και πολιτικού διχασμού. Η «Αποκατάσταση» ξεκίνησε ήδη στα Χρόνια της βασιλείας του Τουταγχαμών, ο οποίος ανήλθε ανήλικος στον θρόνο, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του Ακενατών. Οι δύο παραδοσιακές δυνά μεις της αιγυπτιακής κοινωνίας, η φαραωνική ε ξουσία και το ιερατείο, ήταν εξασθενημένες από την κρίση, γεγονός το οποίο επέτρεψε στον στρατό να αναμειχθεί ενεργά στα πολιτικά πράγματα. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αδύναμου Τουταγχαμών, ο στρατηγός Χορεμχέμπ απέκτησε τον τίτλο του «κυβερνήτη» και διαδόχου και μετά τον θάνατο του νεαρού Φαραώ και τη σύντομη βα σιλεία του γηραιού Εγε κατόρθωσε να ανέλθει στον θρόνο. Αυτή ήταν η πρώτη πράξη του «στρατιωτι κού πραξικοπήματος», το οποίο ολοκληρώθηκε λί γα χρόνια αργότερα, όταν ο Χορεμχέμπ ανακήρυξε τον στρατιωτικό διοικητή Παραμέσσου (Ραμσής Α') αντιβασιλέα, διάδοχο, ανώτατο αρχιερέα και στρατηγό, συγκεντρώνοντας έτσι για πρώτη φορά στην αιγυπτιακή ιστορία την πολιτική, θρησκευτι κή και στρατιωτική εξουσία στα χέρια ενός και μό νο προσώπου. Ο γιος του Ραμσή Α', Σέθος, ο οποί ος είχε γεννηθεί πλέον ως νόμιμος διάδοχος, προ- Λεπτομέρεια τον κέδρινου καλύμματος της σαρκοφάγου του Ραμσή Β'. Ο τρόπος απόδοσης των χαρακτηριστικών τον προσώπου προδίδει ότι αυτό ανήκε αρχικά σε κάποιον από τους προκατόχους του Ραμσή στον αιγυπτιακό θρόνο, ίσως τον παππού του Ραμσή Α'(Κ.Ε. Ρβϋά, Κ 3/ ί/)6 ΟΒΒί, «Μβιηρίιία 1987, σελ. 198). οοιιρυδ 23

3 (Λι^οαιιΐϋΛογία V. Ανάγλυφο της μάχης τον Καντές. Στο κέντρο το αιγυπτιακό στρατόπεδο δέχεται αιφνιδιαστική επίθεση από τους Χετταίονς, τη στιγμή που στο αριστερό τμήμα της σκηνής ο Ραμσής πληροφορείται την πραγματική θέση του αντιπάλου. Στο δεξιό άκρο εικονίζεται το επίλεκτο αιγυπτιακό σώμα λίγο πριν εμπλακεί στη μάχη (Κ.Α. ΚίΙεΙιεη, ΡΙιααοΙι ΤήιιιαρΙιαηί. ΤΜε ΙΑΙβ αηά Τίιηεδ οΐ Καιηε$$ε5 Π, παπώίηαιΐ 1982, εικ. 18). ΙϊϊΙ 'ϊ Η ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΟΝ ΦΑΡΑΩΝΙΚΟ ΟΡΟΝΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΑΕΙΑΣ Ανάγλυφο της μάχης του Καντές. Ο Ραμσής επιβαίνοντας στο άρμα του επιτίθεται στους Χετταίους και τους τρέπει σε φυγή. Στο αριστερό τμήμα της σκηνής εικονίζεται το Καντές ανάμεσα στις όχθες τον Ορόντη και του παραποτάμου του (Κ.Α. ΚΗεΙιεη, ΡΙΐ38θΙι ΤήυιηρΙίΒηΙ. ΤΙιε Πΐβ αηά ύπββ οϊκβιηε$ςεβ / /, Ψιιηηϊηςίετ 1982, εικ. 19). Οταν ο Σέθος Α' πέθανε το 1279 π.χ., σε ηλι κία 45 ετών, παρέδωσε στον γιο και διάδοχο-του Ραμσή Β' ένα αιγυπτιακό βασίλειο, το οποίο α πλωνόταν από τη Νουβία στον νότο μέχρι την πε ριοχή του Λιβάνου στον βορρά. Ο νεαρός Φαραώ ήταν ήδη από μικρή ηλικία τέλεια προετοιμασμέ νος για το ανώτατο πολιτικό αξίωμα. Σε ηλικία 10 χρόνων είχε ανακηρυχθεί τιμητικά ενικός Διοικη τής του Στρατού, ένας τίτλος ο οποίος μόλις τέσσερα-πέντε χρόνια αργότερα έπαψε να είναι απλά συμβολικός, όταν ο έφηβος Ραμσής συμμετείχε στο πλάι του πατέρα του σε μια μάχη εναντίον Λιβύων επιδρομέων στο Δυτικό Δέλτα. Σε νεαρή επίσης η λικία ορίστηκε συμβασιλέας. Λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Σέθου, την 27η μέρα του τρίτου μήνα του θέρους του 1279 π.χ., στην πρωτεύουσα του κράτους Μέμφιδα έλαβε χώρα η τελετή ενθρόνισης του νέου Φαραώ. Ο Ραμσής ήταν τότε 25 ετών. Το λαμπρό τελετουργικό τυπικό - το οποίο παραδίδε ται με λεπτομέρεια από ανάλογες περιστάσεις - πε ριελάμβανε και την εκφώνηση του νέου βασιλικού τίτλου του κατόχου του θρόνου, που ακολουθώ ντας μια πανάρχαια αιγυπτιακή παράδοση αποτε λείτο από πέντε ονόματα: - Ονομα του Ωρου: «Ισχυρός Ταύρος, Αγαπη τός από τη Μάατ». - Ονομα των Δύο Κυριών: «Προστάτης της Αι γύπτου, Αυτός που Κατατροπώνει τους Αλλόφυ λους». 4>*0 '-^Η 24 οοκρυδ - Ονομα του Χρυσού Ωρου: «Πλούσιος σε Ετη, Μέγας σε Νίκες». - Ονομα του Βασιλιά της Ανω και Κάτω Αιγύ πτου: «Ουζερ-μαατ-ρέ (= Ισχυρός σε Μάατ είναι ο Ρα)». -Ονομα του ιου του Ρα: «Ραμσής (= ο Ρα είναι Αυτός που τον έννησε), Αγαπητός από τον Αμμω να». Οι πρώτες 100 ημέρες εξουσίας κύλησαν για τον νεαρό Φαραώ με τη συμμετοχή σε τελετές και τη διακήρυξη του φιλόδοξου προγράμματος του. Την πρώτη του επίσημη εμφάνιση αποτέλεσε, σύμ φωνα με τις πηγές, η συνοδεία του ταριχευμένου λειψάνου του Σέθου στις Θήβες, τον παραδοσιακό τόπο ταφής των Αιγύπτιων βασιλέων μετά τα χρό νια του Τούθμωσι Α'. Η άψογη εκτέλεση του καθή κοντος της ταφής του πατέρα του (όπως είχε κάνει ο θεός Ωρος για τον πατέρα του Οσιρι) νομιμοποι ούσε τη διαδοχή, κατοχυρώνοντας το δικαίωμα του νέου Φαραώ στον θρόνο. Η βασιλική πομπή έ πλευσε τον Νείλο προς νότο, αντίθετα με το ρεύμα του ποταμού, και αγκυροβόλησε στις Θήβες μετά από δύο εβδομάδες. Η μούμια μεταφέρθηκε στη δυ τική όχθη του ποταμού, αρχικά στον ταφικό ναό του νεκρού βασιλιά και μετά από μια μακρά σειρά τελετουργιών στον μεγαλοπρεπή του τάφο, τον «Οίκο της Αιωνιότητας», όπου ο Σέθος παραδόθη κε τελετουργικά στην κοινότητα των μεγάλων θ ε ών. Ο νέος Φαραώ παρέμεινε στις Θήβες για να λά βει μέρος, κατά το σύνηθες τυπικό, σε ένα μεγάλο θρησκευτικό γεγονός, την «Ομορφη ιορτή της Οπέτ», κατά τη διάρκεια της οποίας τα λατρευτικά αγάλματα της Αμμωνικής Τριάδας (ο θεός Αμμωνας, η σύζυγος του Μουτ και ο γιος του Χονς) «ε πισκέπτονταν» τον ναό του Λούξορ, ο οποίος βρί σκεται 3 χλμ. νότια. Οταν οι θεοί, μετά την πολυή μερη εορτή (διάρκειας 23 ημερών) επέστρεψαν στον χώρο τους στον ναό του Καρνάκ, ο Ραμσής α ναχώρησε για την Αβυδο, τον τόπο λατρείας του θεού των Νεκρών Οσιρι, για να προσφέρει θυσία. Εκεί, αντικρίζοντας τη θλιβερή εικόνα των ναών και των τάφων των θεών, οι οποίοι είχαν μείνει η μιτελείς για αιώνες και άρχιζαν ήδη να καταρρέ ουν, αποφάσισε να τους ανοικοδομήσει. Το κείμε νο της προγραμματικής διακήρυξης, το οποίο πα-

4 Ρουσίασε μπροστά στους αξιωματούχους της ακο λουθίας του, χαράχθηκε στους τοίχους ενός από τους ναούς της Αβύδου, όπου σώζεται μέχρι σήμεδα. Παράλληλα με την ολοκλήρωση του ναού, ο ο ποίος ήταν αφιερωμένος στον πατέρα του Σέθο, ο Ραμσής έδωσε την εντολή για την ανέγερση ενός δεύτερου ναού για τον εαυτό του. ΤΟ ΟΡΟΣΗΜΟ: Η ΜΑΧΗ ΚΑΝΤΕΣ ΤΟΥ πρττ^τ^^ Μ I 1 Το ιστορικό γεγονός το οποίο σημάδεψε την προσωπικότητα του Ραμσή αλλά και καθόρισε σε α ποφασιστικό βαθμό τις μετέπειτα πολιτικές εξελί ξεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό, συνέβη κατά παράδοξο τρόπο στην αρχή της 66χρονης βασιλεί ας του. Πέντε χρόνια μετά την άνοδό του στον θρό νο (1275 π.χ.) οι Αιγύπτιοι συγκρούστηκαν, υπό Ρ* τ^ς διαταγές του, με τους Χετταίους στο Καντές της "νότιας Συρίας, στην περιοχή όπου συναντώντο οι σφαίρες πολιτικής επιρροής των δύο αντίπαλων αυτοκρατοριών. Κανένα άλλο ιστορικό επεισόδιο της φαραωνικής ιστορίας δεν βρήκε μεγαλύτερη α πήχηση στην αιγυπτιακή τέχνη και δεν αποτυπώθη κε ως κείμενο ή εικόνες στους τοίχους αιγυπτιακών ναών συχνότερα από αυτή τη μάχη. Την εξέλιξη και την αινιγματική έκβασή της παραδίδουν κυρίως δύο πηγές: α) το «Ποίημα», ένα λογοτεχνικό κείμε νο το οποίο γράφτηκε από έναν ανώνυμο αυλικό ποιητή και σώζεται σε δύο παπύρους και σε αρκε τές μνημειώδεις επιγραφές και β) η «Αναφορά», μια Ηακροσκελέστερη αφήγηση, η οποία συνόδευε τις μνημειώδεις εικονιστικές συνθέσεις με επεισόδια της μάχης σκαλισμένες στους τοίχους αιγυπτιακών ναών. Μόλις στο 4ο έτος της βασιλείας του ο Ραμσής ψήθηκε μιας νικηφόρας εκστρατείας στην Παλαι στίνη και τη Συρία και κατόρθωσε να θέσει το βασί Ο Ραμσής στη λειο της Αμουρού (στην ορεινή περιοχή του Λιβάγων του βασιλικού άρματος: «Η Νίκη Των Θηβών» συμβολική σκηνή της νου) και πάλι υπό αιγυπτιακό έλεγχο. Ενθαρρυμέκαι «Ο (θεός) Μουτ Είναι Ευχαριστημένος». Δια κατατρόπωσης των νος από την επιτυχία της στρατιωτικής αυτής επι νύοντας χλμ. τη μέρα κατά μήκος της συρο-αλλόφυλων εχθρών. χείρησης, ο νεαρός Φαραώ ξεκίνησε τον επόμενο Ανάγλυφο από τη παλαιστινιακής ακτής προς βορρά και κατασκηνώ Χρόνο, επικεφαλής ανδρών, για να ανακατα νοντας τη νύκτα οι Αιγύπτιοι έφθασαν μετά από Μέμφιδα πε (Κ.Ε. Ρεεά, λάβει το Καντές, το οποίο είχε περιέλθει στην κυ ίλβ (Ϊββί, ρίπου έναν μήνα σε ένα ύψωμα 25 χλμ. νότια Κ3Πϊβ«56* του ριαρχία των Χετταίων. Σε αυτό το χρονικό σημείο Λίβ/ηρΛ/'«1987, σελ. 43). Καντές. Από εδώ αντίκρισαν για πρώτη φορά την έ Χει την αφετηρία της και η αιγυπτιακή παράδοση πόλη που απλωνόταν ανάμεσα στις όχθες του ΟρόΥία τη μάχη. ντη και του παραπόταμού του Ελ Μουκαντίγιε. Ο Η πόλη βρισκόταν σε μια στρατηγική θέση, στο Χετταίος βασιλιάς Μουβατάλι, ο οποίος είχε πλη Χέντρο ενός οροπεδίου μεταξύ των οροσειρών του ροφορηθεί τις κινήσεις του αιγυπτιακού στρατού, Λιβάνου και του Αντιλιβάνου, πάνω στον κύριο ά συγκρότησε ένα μεγάλο εκστρατευτικό σώμα από ξονα επικοινωνίας της συροπαλαιστινιακής ενδο τις 16 υποτελείς επαρχίες του χεττιτικού κράτους χώρας. Το στράτευμα ήταν οργανωμένο σε τέσσερις και κατευθύνθηκε εναντίον του. Η χεττιτική δύνα μεραρχίες, οι οποίες έφεραν τα ονόματα των Αιγυ μη ήταν σχεδόν διπλάσια της αιγυπτιακής, καθώς πτίων θεών Αμμωνα, Ρα, Πταχ και Σεθ. Την εμπρο αποτελείτο από άνδρες και άρματα. σθοφυλακή αποτελούσε το σώμα των ανιχνευτών. Το πρωινό της μάχης ο Ραμσής, αγνοώντας τις Ακολουθούσε το άρμα του Φαραώ και η σωματο κινήσεις του χεττιτικού στρατού, διάβηκε τον Ορόφυλακή του, πίσω τους οι τέσσερις μεραρχίες και ντη μαζί με τη μεραρχία του Αμμωνα. Το υπόλοιπο τελευταία έρχονταν τα δίτροχα άρματα μάχης με στράτευμα έμεινε πίσω, ακολουθώντας τους από τον πολεμιστή και τον ηνίοχο, ο οποίος στη μάχη ε μια απόσταση 10 χλμ. Η εμπροσθοφυλακή, κατά το νεργούσε παράλληλα ως ασπιδοφόρος. Η αιγυπτια πέρασμα του ποταμού συνέλαβε δύο Βεδουίνους κή παράδοση σώζει και τα ονόματα των δύο αλό- οοκρυδ I 25

5 ίίί ^ ί Μ Μ ^ Η Ϊ ^ ΛΕ κ*» 18 «ί^»8μ&^ Υψϊ&ί^Λ&Ρβ ΒΤΤ^Τ* ^«Β^Τ Τ ί βί. 4 Μ'* «ΤίΚ ητ ίί Το χεττιτιχό αντίγραφο της συνθήκης μεταξύ Αιγυπτίων και Χετταίων το οποίο υπογράφηκε το 1259 πχ. (Κ.Α. ΚίίεΙιεα, ΡΙιααοΙι ΊηυαιρΙιβηί. ΤΙιβΙ,ίΙε 3πά Τίιηα οΐ ΗβπκΒίβί II, ΥίαπηίηΒΐί 1982, ειχ. 25). Το ανώτερο τμήμα του κολοσσιαίου αγάλματος του Ραμσή, στη θέση άπου κείται σήμερα στην αυλή του «Ραμεσσείου» (Η.Ε. Ρβεά, Κααιε^βΒ ΙΙιε Οτεαί, ΜαηρΜχ 1987, σελ. 114). ^^^.Ι&ίΝ^ ΙΗί «ρ»*»» «ί κτ* ΙΤΕΜ- **ρκ ΗΤ 3*8=1^.^ 1$ (?ί4τ β ^ Η ^ «ί ^ Κ >^»*-» «^ ί ^ * «Τ ι Λ 4 * ί, Μ Ή ίφ*<,«τ -φ'&ίτϊϊ ^ ^ ^ ^ί*4^ ίτ* Κ* ή.» ί # ^ (%γ&&ρκρ ί^ΐ-^^**-. *ρ* <!Η>*»ίΗ-«=*Τ «Ρ ^ ΐ Μ - ^ ί ί ^ ^ ^ΗΤχΤ-^Ι Μ Μ Τ της φυλής Σάσου και τους οδήγησε μπροστά στον Ραμσή. Οι δύο Βεδουίνοι, σταλμένοι σκόπιμα α π ό τον Χετταίο βασιλιά για να παραπλανήσουν τον α ντίπαλο με ψεύτικες πληροφορίες, διαβεβαίωσαν τον Φαραώ ότι ο χεττιτικός στρατός βρισκόταν στην περιοχή του Αλέππο στη βόρεια Συρία, σε μια απόσταση περίπου 200 χλμ. α π ό το Καντές. Ο Ραμ σής πίστεψε τα λόγια τους και διέπραξε ένα μοι ραίο στρατηγικό λάθος. Χωρίς να περιμένει το υ π ό λ ο ι π ο τμήμα του στρατού, διέσχισε με την ακο λουθία του και τη μεραρχία του Αμμωνα τον παρα πόταμο Ελ Μουκαντίγιε και κινήθηκε π ρ ο ς τον βορρά. Την ίδια ώρα ο πάνοπλος χεττιτικός στρα τός ήταν κρυμμένος λίγα μόνο χιλιόμετρα ανατολι κά του Καντές, περιμένοντας το σύνθημα του Μουβατάλλι για να επιτεθεί. Το μεσημέρι της ίδιας μέρας ο Ραμσής στρατο πέδευσε ανύποπτος βορειοδυτικά του Καντές. Λίγο αργότερα οδηγήθηκαν μπροστά του δύο Χετταίοι κατάσκοποι π ο υ είχαν συλλάβει οι Αιγύπτιοι, οι ο ποίοι πρόδωσαν τελικά στον Φαραώ την πραγματι κή θέση του στρατού τους. Αμέσως στάλθηκαν αγγε λιοφόροι για να ειδοποιήσουν τις τρεις άλλες αιγυ- νν *3«26 οοκρυδ πτιακές μεραρχίες να ενωθούν το ταχύτερο δυνατό με την εμπροσθοφυλακή. Ηταν όμως ήδη αργά. 0 Μουβατάλλι επιλέγοντας την πιο κατάλληλη στιγ μή επιτέθηκε στη μεραρχία του Ρα, η οποία μόλις εί χε διασχίσει τον Ορόντη σκορπίζοντάς τη στα τέσ σερα σημεία του ορίζοντα. Η θέση του Ραμσή ήταν δραματική. Αυτός, η συνοδεία του και η μεραρχία του Αμμωνα περικυκλώθηκαν α π ό τους επιτιθέμε νους Χετταίους και αποκόπηκαν από τις δύο άλλες αιγυπτιακές μεραρχίες, οι οποίες εκείνη τη στιγμή ε τοιμάζονταν να διασχίσουν τον Ορόντη, αγνοώ ντας ότι λίγα χιλιόμετρα βορειότερα η μάχη είχε ήδη αρχίσει. Ο Φαραώ και οι λιγοστοί Αιγύπτιοι στρατιώτες της ακολουθίας του προέβαλαν ηρωική αντίσταση απέναντι στους πολυπληθέστερους Χετ ταίους, αλλά ήταν βέβαιο ότι δεν θα μπορούσαν να αντέξουν για πολύ. Σε αυτή ακριβώς τη χρονική στιγμή το αφηγη ματικό ύφος των αιγυπτιακών πηγών αλλάζει εντε λώς. Η ρεαλιστική περιγραφή των τεκταινόμενων δίνει ξαφνικά τη θέση της στη φανταστική περιγρα φή ενός υπερφυσικού φαινομένου. Το τρίτο πρόσω π ο του αφηγητή μετατρέπεται σε πρώτο: ο Φαραώ μιλά πλέον σε ευθύ λόγο. Αν εμπιστευθεί κανείς το αιγυπτιακό κείμενο, τότε τη συγκεκριμένη στιγμή της μάχης έγινε ένα θαύμα: στη θέα των επιτιθέμε νων Χετταίων ο αιγυπτιακός στρατός τράπηκε σε φυγή, εγκαταλείποντας τον βασιλιά του αβοήθητο. Ο Ραμσής όμως μπροστά στον κίνδυνο μεταμορφώ θηκε σε ένα φλογοφόρο τέρας, το οποίο ενσωμάτω νε σε μια ενότητα όλες τις πολεμικές θεότητες του αιγυπτιακού πανθέου, και ανάγκασε μόνος ολό κληρη τη χεττιτική δύναμη σε υποχώρηση: «Ημουν σαν τον Ρα, τον Θεό Ηλιο όταν ανατέλλει το πρωί και οι ακτίνες μου έκαψαν τα μέλη των εχθρών». Η περιγραφή της τρομερής θεοφάνειας αποτε λεί αναμφίβολα μια λογοτεχνική υπερβολή, υποδη λώνει ωστόσο ότι η μάχη είχε μια απρόσμενη τροπή, σωτήρια για τον Φαραώ. Αυτό π ο υ πραγματικά συ νέβη αποκαλύπτεται στις εικόνες της μάχης και τις σύντομες συνοδευτικές επιγραφές τους. Ενα επίλε κτο σώμα του αιγυπτιακού στρατού, το οποίο είχε αποσπαστεί α π ό το κύριο τμήμα και είχε κινηθεί κατά μήκος της λιβανέζικης ακτής, έφθασε από κα θαρή σύμπτωση στο πεδίο της μάχης στην πιο κρί σιμη στιγμή της, γέρνοντας την πλάστιγγα της μά χης υπέρ των Αιγυπτίων και απελευθερώνοντας τον Φαραώ από τον χεττιτικό κλοιό. Οι Χετταίοι, οι οποίοι δεν ήταν προετοιμασμένοι για τακτική μάχη, αλλά απλώς για μια αιφνιδιαστική επίθεση, υποχώρησαν. Είχε αρχίσει να σκοτεινιάζει όταν ο Ραμσής κατόρθωσε να ανασυντάξει τις μεραρχίες του Αμμωνα και του Ρα και να συνδεθεί με το υπό λοιπο στράτευμα, το οποίο παρέμεινε αμέτοχο λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα. Ακόμα και μετά την τυχερή για αυτόν έκβαση της μάχης, ο Φαραώ βρισκόταν σε δεινή στρατηγική θέση. Ο χεττιτικός στρατός ήταν πολυπληθέστερος και ξεκούραστος, καθώς το μεγα λύτερο τμήμα του πεζικού του δεν είχε καν εμπλα-

6 κει στη μάχη. Από την άλλη πλευρά δύο αιγυπτια κές μεραρχίες είχαν υποστεί σημαντικές απώλειες. Οι διαπραγματεύσεις των επόμενων ημερών μετα ξύ των δύο πλευρών οδήγησαν σε μια προσωρινή α νακωχή, η οποία επέτρεψε στον αιγυπτιακό στρατό την ασφαλή επιστροφή στην πατρίδα. Μετά την ο πισθοχώρηση των φαραωνικών στρατευμάτων, το κρατίδιο της Αμουρού, το οποίο τον προηγούμενο ΧΟόνο είχε ανακαταληφθεί από τους Αιγύπτιους, περιήλθε και πάλι στην κυριαρχία των Χετταίων. Στην Αίγυπτο η μάχη του Καντές γιορτάστηκε ω ζ μεγάλος στρατιωτικός θρίαμβος του Ραμσή. Σή μερα σώζονται τουλάχιστον δέκα παραστάσεις σε διαφορετικούς ναούς στην Αίγυπτο και την υπο ταγμένη Νουβία, οι οποίες μνημονεύουν το πολεμι κό αυτό επεισόδιο με μεγαλόπρεπο τρόπο. Ο αριθ μός αυτός θα μπορούσε να ήταν διπλάσιος, αν διατηρούντο ακόμα οι ναοί της Μέμφιδος και της πρωτεύουσας Πιραμέσσε στο Δέλτα του Νείλου. Η Μ-άχη απαθανατιζόταν σε δύο κύριους «πίνακες». Στον ένα απεικονιζόταν ο ένθρονος Ραμσής τη στιγ μή της αιφνιδιαστικής επίθεσης των Χετταίων και στον άλλο ο Φαραώ στο άρμα του να τρέπει σε φυγή τον αντίπαλο. Ο πομπώδης αυτός τρόπος με τον ο ποίο απαθανατίστηκε η μάχη του Καντές, ήταν χω ίς προηγούμενο στην αιγυπτιακή ιστορία. Το πα ράδοξο ήταν ότι το συγκεκριμένο γεγονός σίγουρα δεν αποτέλεσε την πιο λαμπρή σελίδα της αιγυπτια κής ιστορίας, το αντίθετο μάλιστα αφού η έκβασή χ ου για την αιγυπτιακή πλευρά ήταν ατυχής. ιατί άραγε ο Ραμσής θέλησε να προβάλει το συγκεκριμέν ο πολεμικό επεισόδιο με τόση μεγαλοπρέπεια, αν και είχε να επιδείξει άλλες στρατιωτικές επιτυχίες οπό τις εκστρατείες του στη Συρία και την Παλαι στίνη; Σύμφωνα με την πιο πειστική ερμηνεία, τα κίνητρα του Φαραώ ήταν θρησκευτικά και πολιτι κά. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο Ραμσής θεώρησε την ανέλπιστη σωτηρία του σαν ένα θαύμα του Αμμω να. Το «Ποίημα» περιλαμβάνει έναν μακροσκελή ύ μνο, με τον οποίο ο Φαραώ ευχαριστεί τον θεό για την επέμβασή του. Πέρα από αυτή την επίδειξη προ σωπικής ευσέβειας ο Ραμσής επιδίωκε και έναν δεύ τερο στόχο. Χρέωσε τη δραματική του εμπειρία και τη συνολική στρατιωτική αποτυχία της επιχείρησης στους αξιωματικούς του. Χωρίς υπεκφυγές δημο σιοποιεί ο Φαραώ την ανικανότητά τους να τον προστατεύσουν: «Τι δειλές που είναι οι καρδιές σας, των αρμάτων μου πολεμιστές! Δεν αξίζει να σας εμπιστευθεί κανείς. Δεν υπάρχει ανάμεσά σας κανείς από όσους ευεργέτησα; Δεν ήσαστε όλοι φτωχά ανθρωπάκια όταν ανέβηκα στον θρόνο;» Το Ποίημα χαρακτηρίζει τη στάση τους την ώρα του κινδύνου ως το «Μεγάλο Εγκλημα». Η πολιτι κή σημασία των αναγλύφων της μάχης γίνεται κα τανοητή, αν αναλογιστεί κανείς ότι τα περισσότερα από αυτά δημιουργήθηκαν αρκετά χρόνια μετά τη μάχη, σε μια εποχή που ο Ραμσής προσπαθούσε να επιβάλει την ειρηνευτική πολιτική του, η οποία προφανώς έβρισκε αντιδράσεις από την πλευρά του στρατού. Πίσω από τη σκληρή κριτική απένα ντι στους αξιωματικούς κρυβόταν κατά πάσα πιθα νότητα η πρόθεση του Φαραώ να μειώσει την ισχύ και την επιρροή των στρατιωτικών στα πολιτικά πράγματα, προβάλλοντας όλο και πιο συχνά με όλο και πιο μνημειώδη τρόπο την αποτυχία τους. Αυτή η αποστασιοποίηση του Ραμσή από τη στρατιωτική πτέρυγα, από την οποία καταγόταν και ο ίδιος, αλ λά και η σαφής ρήξη σε σχέση με την πολιτική των προκατόχων του, σημάδεψε και το τέλος της στρα τιωτικής δικτατορίας, την οποία είχε επιβάλλει ο ρισμένες δεκαετίες νωρίτερα ο Χαρεμχέπ και απο τέλεσε την αρχή μιας μακράς ειρηνικής περιόδου χωρίς προηγούμενο στη φαραωνική ιστορία. Η ΕΙΡΗΝΗ: Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΤΗΣ ΚΑΙ Το ιστορικό γεγονός το οποίο σημάδεψε την προσωπικότητα τον Ραμσή και καθόρισε σε Η υποχώρηση του αιγυπτιακού στρατού αποφασιστικό μετά βαθμό τη μάχη του Καντές ενθάρρυνε τις υποτελείς πό λεις της Συρίας και της Παλαιστίνης να απαλλα τις μετέπειτα γούν από τον φαραωνικό ζυγό, επιδιώκοντας πο λιτική ανεξαρτησία. Δύο χρόνια αργότερα ο Ραμ σής, στο 7ο (ή 8ο) έτος της βασιλείας του, επέστρε πολιτικές εξελίξεις ψε στη Χαναάν επικεφαλής ενός εκστρατευτικού σώματος για να προστατεύσει τα αιγυπτιακά συμ φέροντα και να επαναφέρει τις επαναστατημένες στο εσωτερικό και πόλεις και πάλι υπό τον έλεγχο του. Αρχικά κυρί ευσε την Ασκαλώνα, το σημαντικότερο λιμάνι της νότιας Παλαιστίνης, διέσχισε έπειτα τη αλιλαία το εξωτερικό, ήταν η και πέρασε τον Ιορδάνη εισχωρώντας στο βασίλειο του Μοάβ. Από εκεί προχώρησε προς βορρά στην περιοχή της Δαμασκού και ανακατέλαβε την μάχη επαρ τον Καντές. χία της Ούπε, η οποία μετά τη μάχη του Καντές είχε περιέλθει στα χέρια των Χετταίων. Την εκστρατεία αυτή διαδέχθηκαν άλλες στα επόμενα χρόνια, οι ο ποίες είχαν ως αποτέλεσμα την ανακατάληψη των σημαντικότερων κέντρων της Χαναάν, όπως της Τύρου, Σιδώνας, Βηρυττού και Βύβλου, αποκαθι στώντας για μια ακόμα φορά την αιγυπτιακή κυ ριαρχία στην περιοχή. Στις διαπραγματεύσεις με τους Χετταίους.για τον καθορισμό των δύο ζωνών Η «Λεωφόρος των επιρροής στο συροπαλαιστινιακό έδαφος, που ε Σφιγγών» μπροστά από πρόκειτο να ακολουθήσουν, η Αίγυπτος είχε και τον ναό τον Καρνάκ (Κ.Ε. Ρββά, ΚαηεεΒΜ ίΐιε πάλι πλεονεκτική θέση. ΟτεζΙ, ΜεπιρΜί 1987, Η εποχή της νέας αιγυπτιακής στρατιωτικής σελ. 61). δραστηριότητας συνέπεσε με τον θάνατο του Μου-

7 (Λ,ι^ οαιζιβ Ά β ^ ία Η πρωτόγνωρη για την Αίγυπτο μακροχρόνια ειρήνη αποτέλεσε τη βάση για μια περίοδο μεγάλης οικονομικής και πολιτιστικής ευημερίας. Εσωτερικό του Μεγάλου Ναού τον Αου $ϊιηοε1. Η Αίθουσα των Πεσσών και στο βάθος το άδυτο (Κ. Λ Λ ο / ζ, Μ. $είάει (εκδ.), Α^γρΙεπ. Ωίε Ψείί άε ΡΙΐΒβοηεη (Κοίη 1997) εικ. 130). βατάλλι, ο οποίος βύθισε το χεττιτικό κράτος σε μια βαθιά πολιτική κρίση. Μετά από μια περίοδο ε σωτερικών διαμαχών, τον Μουβατάλλι διαδέχθηκε στον θρόνο ο νόθος γιος του Μουρσίλις '. Η βασι λεία του ήταν σύντομη. Το 1264 ανατράπηκε από τον θείο του Χατουσίλλι ', αδελφό του Μουβα τάλλι, και εξορίστηκε στο κρατίδιο της Νουχάσσε, στη βόρεια Συρία. Λίγο καιρό αργότερα, προ της α πειλής μιας δεύτερης εξορίας σε ένα ακόμα πιο α πομακρυσμένο μέρος, αναγκάστηκε να ζητήσει πο λιτικό άσυλο στην Αίγυπτο. ύρω στο 18ο έτος της βασιλείας του, δόθηκε στον Ραμσή η ικανοποίηση να υποδεχθεί στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα τον γιο του παλιού του αντιπάλου ως πολιτικό πρόσφυγα. Ο Χατουσίλλι ' προσπάθησε με μια διπλωματική αποστολή στην Αίγυπτο να πείσει τον Ραμσή να του παραδώσει τον ανηψιό του, χωρίς όμως επιτυ χία. Ο Ραμσής, ωστόσο, φαίνεται πως επιχείρησε με αυτή την ευκαιρία να εξομαλύνει τις σχέσεις των δύο κρατών. Ο καιρός ήταν κατάλληλος, καθώς οι Χετταίοι απειλούντο άμεσα από τις επεκτατικές τά σεις των Ασσυρίων και είχαν ανάγκη όχι από ένα νέο μέτωπο πολέμου, αλλά αντίθετα από έναν ισχυ ρό σύμμαχο. Το αποτέλεσμα ήταν, μετά από επίπο νες διαπραγματεύσεις και τα συχνά ταξίδια πολ λών διπλωματικών αντιπροσώπων, η υπογραφή μιας συνθήκης μεταξύ Ραμσή Β' και Χατουσίλλι ' στο 21ο έτος βασιλείας του Φαραώ (1259 π.χ.), η πρώτη του είδους της μεταξύ δύο υπερδυνάμεων στην ιστορία. Το πρωτότυπο κείμενο σώθηκε μέχρι. 9.Α ί Η ί1 τις μέρες μας στην αιγυπτιακή και χεττιτική του εκ δοχή, στον ναό του Καρνάκ και σε δύο πήλινες πι νακίδες στη χεττιτική πρωτεύουσα Χαττούσα (κο ντά στην Αγκυρα) αντίστοιχα. Η συνθήκη περιε λάμβανε ένα σύμφωνο ειρήνης και συμμαχίας σε πε ρίπτωση επίθεσης μιας τρίτης δύναμης. Αναγνώρι σε τα ισχύοντα σύνορα των δύο κρατών και καθό ριζε με λεπτομέρεια την τύχη των πολιτικών προσφύγων, προβλέποντας την παράδοσή τους. Διατηρούσε, τέλος, την ισχύ της και μετά τον θάνα το κάποιου από τους δύο βασιλείς και έπρεπε να γί νει σεβαστή και από τους διαδόχους τους. Στα χρόνια που ακολούθησαν την υπογραφή της συνθήκης, οι συχνές διπλωματικές επαφές των δύο βασιλικών αυλών συνέβαλαν στην εδραίωση της ειρήνης. Ο Ραμσής και ο Χατουσίλλι, αλλά και τα μέλη των δύο βασιλικών οικογενειών, αντήλλασσαν σε τακτά χρονικά διαστήματα επιστολές, οι ο ποίες συνοδεύονταν κατά το καθιερωμένο τυπικό από πολύτιμα δώρα. Πολλές από αυτές τις επιστο λές, γραμμένες στα βαβυλωνιακά - τη γλώσσα της διπλωματίας εκείνης της εποχής - ήλθαν στο φως στη Χαττούσα. Η σχέση φιλίας μεταξύ των δύο κρατών επισφραγίστηκε από τον δυναστικό γάμο του Ραμσή με την πρωτότοκη κόρη του Χατουσίλλι, Σαουσκάνου. Μετά από τις ανταλλαγές πολλών ε πιστολών για τη διευθέτηση των λεπτομερειών του γάμου, η Σαουσκάνου ταξίδεψε από τη Χαττούσα στην Αίγυπτο, συνοδευόμενη από την προίκα της: χρυσό, ασήμι και χαλκό, υπηρέτες, άλογα, βόδια και πρόβατα. Παρά τις αιγυπτιακές παραστάσεις, οι οποίες υποδηλώνουν ότι ο Χατουσίλλι συνόδευ σε την κόρη του στην αιγυπτιακή αυλή, είναι βέβαιο από τη διπλωματική αλληλογραφία του αρχείου της χεττιτικής πρωτεύουσας ότι οι δύο βασιλείς δεν αντίκρισαν ποτέ ο ένας τον άλλο. Ο Χατουσίλλι εί χε αρνηθεί ευγενικά αργότερα μια πρόσκληση του Ραμσή να επισκεφθεί την αιγυπτιακή πρωτεύουσα. Ακόμα και όταν ο Φαραώ του πρότεινε να συναντη θούν εκτός αιγυπτιακού εδάφους στη Χαναάν, ο Χατουσίλλι επικαλέστηκε προβλήματα υγείας για να αρνηθεί και πάλι. Εστειλε όμως ως αντιπρόσω πο του στην Αίγυπτο τον γιο του Χισίμι-Σάρμα, ο οποίος έμελλε μετά τον θάνατο του Χατουσίλλι να τον διαδεχθεί στον θρόνο ως Τουτχαλίγια Δ'. Αρ γότερα ο Ραμσής παντρεύτηκε και μια δεύτερη πριγκήπισσα. ια τον γάμο αυτό ωστόσο σώζονται ελά χιστες πληροφορίες. Η πρωτόγνωρη για την Αίγυπτο μακροχρόνια ειρήνη αποτέλεσε τη βάση για μια περίοδο μεγάλης οικονομικής και πολιτιστικής ευημερίας. Ο Ραμσής είχε πλέον τη δυνατότητα να ασχοληθεί απερίσπα στος από εξωτερικά προβλήματα με τις εσωτερικές υποθέσεις, πραγματώνοντας το πιο φιλόδοξο και μεγαλόπρεπο οικοδομικό πρόγραμμα στην αιγυ πτιακή ιστορία. Σε συνδυασμό με την άψογη διοι κητική οργάνωση της χώρας αλλά και τη σταθερό τητα της στάθμης του Νείλου, που εξασφάλισε για πολλά συνεχή χρόνια πλούσια σοδειά, η φαραωνική Αίγυπτος βίωσε την εποχή του Ραμσή Β' τον δικό της «χρυσό αιώνα».

8 Η Α ΥΤΟΠΡΟΒΟΑΗ ΘΕΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Με την οικοδόμηση ναών και τη λάξευση γλυ πτών σε κολοσσιαίο μέγεθος ο Ραμσής επέλεξε τον αποτελεσματικότερο τρόπο για να επισκιάσει τα μνημεία των προγόνων του. Κανένας άλλος Φαραώ δεν ίδρυσε περισσότερους και μνημειωδέστερους ναούς πριν ή μετά τα χρόνια της βασιλείας του. Σε '5 τουλάχιστον αιγυπτιακά κέντρα σώζονται οικο δομήματα του Φαραώ, στην υποτελή Νουβία είναι γνωστοί επτά ναοί, ενώ τέλος στη άζα της Παλαι στίνης διατηρούνται τμήματα μιας ακόμα μνημειώ δους κατασκευής τα οποία φέρει το όνομά του. Στον τόπο της καταγωγής του, στο ανατολικό Δέλτα, κοντά στα βορειοανατολικά σύνορα του αι γυπτιακού κράτους και δίπλα στην παλιά πρωτεύ ουσα των Υκσώς Αβαρι ίδρυσε την πόλη Πιραμέσσε («Ο Οίκος του Ραμσή»), η οποία από τον 10ο χρόνο βασιλείας του αποτέλεσε τη νέα πρωτεύουσα του κ 6άτους. Η Πιραμέσσε, η οποία περιέβαλε μέσα στα όριά της και την Αβαρι, απλωνόταν σε μια έκταση 10 τετρ. χλμ. Το κέντρο της καταλαμβανόταν από χ ο τεράστιο ανακτορικό συγκρότημα του Ραμσή, το οποίο έφερε το όνομα «Μεγάλο σε Νίκες». Ανατο λικά του βρίσκονταν οι στρατώνες της πόλης, δυτι κά του οι επαύλεις των ανώτατων αξιωματούχων και των πριγκήπων. Η Πιραμέσσε διέθετε επίσης ενα μεγάλο λιμάνι από όπου ξεκινούσαν πλοία π 0ος όλες τις κατευθύνσεις, τεχνητές λίμνες, ναούς κ αι τις έδρες των σημαντικότερων διοικητικών ορ^ Υανισμών του φαραωνικού κράτους. Ο Ραμσής κό σμησε την πόλη με έναν μεγάλο αριθμό κολοσσιαί ων αγαλμάτων του. Καθώς η παραγωγή νέων γλυ πτών αδυνατούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του Φιλόδοξου προγράμματος του, ο Φαραώ κατέφυγε σε μια συνηθισμένη πρακτική. Από διάφορα μέρη τΐ ΐς αιγυπτιακής επικράτειας μεταφέρθηκαν στην Πιραμέσσε αγάλματα παλαιότερων Φαραώ του Μέ σου και Νέου Βασιλείου, πάνω στα οποία έδωσε ιην εντολή να χαραχθεί το όνομά του. Τον καταλληλότερο χώρο αυτοπροβολής ωστό ο προσέφερε η θρησκεία. Ο Ραμσής ανέθεσε σε ο λόκληρη τη χώρα, αλλά και έξω από τα σύνορα της, οχην Παλαιστίνη και τη Νουβία, την οικοδόμηση ναών οι οποίοι διακρίνονταν κυρίως για τις μνη μειώδεις διαστάσεις τους. Στα αφιερωμένα σε διά φορες θεότητες ιερά «προπαγανδιζόταν» με σαφή ΐρόπο η ένδοξη δράση, ευσέβεια και γενναιοδωρία του Φαραώ. Από αυτά σώζεται σήμερα ένα μικρό μόνο μέρος, το οποίο είναι όμως ενδεικτικό για να συλλάβει κανείς τις διαστάσεις αυτού του, ακόμα ^αι για την Αίγυπτο, πρωτόγνωρου οικοδομικού προγράμματος. Στις Θήβες θεμελίωσε δύο ταφικούς ναούς, έ ναν για τον πατέρα του Σέθο Α' και έναν για τον ε αυτό του, το «Ραμεσσείο». Ενα γιγαντιαίο καθιστό άγαλμα του Φαραώ, ύψους 20 μ. και βάρους τόννων, ήταν το μεγαλύτερο γλυπτό το οποίο λα ξεύτηκε ποτέ στην Αίγυπτο. Δέσποζε στον χώρο της αυλής του «Ραμεσσείου» και σήμερα βρίσκεται στην 4 Λ^* ϊ ίδια θέση, σπασμένο σε πολλά κομμάτια. Ο Ραμσής ήταν αναμενόμενο να αφήσει τα. ίχνη του στο γιγα ντιαίο ναϊκό συγκρότημα του Καρνάκ, ένα από τα εθνικά ιερά της Αιγύπτου, το οποίο βρισκόταν σε χρήση για περίπου χρόνια και στην τελική του φάση απλωνόταν σε μια έκταση 24 εκταρίων, περιλαμβάνοντας 20 ιερά αφιερωμένα σε διαφορε τικές θεότητες. Ο Φαραώ ολοκλήρωσε εδώ μια υπόστυλη αίθουσα κολοσσιαίων διαστάσεων, την ο ποία είχε ξεκινήσει στα χρόνια της βασιλείας του πατέρα του, μη διστάζοντας να της δώσει το δικό του όνομα. Αποτελείτο από ένα «δάσος» κιόνων, 134 συνολικά, το ύψος των οποίων έφθανε τα 24,5 μ. Τους εξωτερικούς τοίχους του ναϊκού συγκροτή ματος, το «δημόσιο» δηλαδή και από όλους ορατό τμήμα του ιερού, διακόσμησε με ανάγλυφα της πο λεμικής του δράσης (κεντρική θέση κατείχε εδώ η μάχη του Καντές) και με ένα μνημειώδες αντίγραφο της ειρηνευτικής συνθήκης με τους Χετταίους. Στην ανατολική πλευρά του ναού του Αμμωνα στο ίδιο συγκρότημα οικοδόμησε έναν πυλώνα ο οποίος πλαισιωνόταν από δύο κολοσσιαία αγάλματά του. Στην κοντινή όχθη του Νείλου κατασκεύασε ένα νέο λιμάνι το οποίο συνδέθηκε με τον ναό του Καρ νάκ μέσω μιας μεγαλόπρεπης «λεωφόρου», τις πλευρές της οποίας κοσμούσαν 120 αγάλματα κριοκέφαλων σφιγγών που κρατούσαν στα μπροστινά τους πόδια ένα μικρό άγαλμα του Φαραώ. Στον μό λις τρία χλμ. νότια κείμενο ναό του Αμμωνα στο Λούξορ οικοδόμησε μια περίστυλη αυλή και έναν πυλώνα, οι τοίχοι του οποίου ήταν διακοσμημένοι με ανάγλυφα και κείμενα αφιερωμένα και πάλι στη μάχη του Καντές. Στην είσοδο του ναού τοποθετή θηκαν δύο οβελίσκοι και έξι κολοσσιαία αγάλματα του Φαραώ. Ο ένας οβελίσκος βρίσκεται ακόμα στη θέση του, ο δεύτερος μεταφέρθηκε τη δεκαετία του 1830 στο Παρίσι και κοσμεί σήμερα την ΡΙ&οε άε Ια (οηοοπίε. Το όνομα του Ραμσή φέρουν 33 ακόμα ο βελίσκοι, οι περισσότεροι από τους οποίους βρί σκονται συγκεντρωμένοι στη μετέπειτα πρωτεύου σα του αιγυπτιακού κράτους Τάνιδα. Η τοποθέτηση των τεσσάρων κολοσσιαίων αγαλμάτων τον Μεγάλου Ναού τουαύυ 5ίιηΙ>βΙ στη νέα τους θέση (Κ.Ε. Ρββά, Κ37ί]6<>56«ίίιε Οβαί, Λί6/πρΛ/'«1987, σελ. 116). Κανένας άλλος Φαραώ δεν ίδρυσε περισσότερους και μνημειωδέστερους ναούς, όπως ο Ραμσής Β'. οοκρυδ 29

9 (Λί1^ ιχαΐτ,ιβ ϋ β γ ία Στη νεώτερη εποχή το πρόσωπο τον Ραμσή αποτέλεσε το πιο αγαπητό θέμα μεταξύ καλλιτεχνικών έργων τα οποία αντλούν την έμπνενσή τους από τη φαραωνική ιστορία. οοκρυδ Στη δυτιχή όχθη του Νείλου, στο έδαφος της υ ποταγμένης Νουβίας, περίπου 280 χιλιόμετρα νό τια του Ασσουάν, ο Φαραώ βάλθηκε να ξεπεράσει τον ίδιο του τον εαυτό, ιδρύοντας στο Αβυ 5ίπΛε1 δύο μνημειώδη ιερά, τα οποία σήμερα αποτελούν έ ναν από τους βασικότερους τουριστικούς πόλους έλξης της Αιγύπτου. Οι εργασίες άρχισαν ήδη πριν από το 5ο και ολοκληρώθηκαν στο 23ο ή 24ο έτος της βασιλείας του. Στο μεγαλύτερο διάστημα κατα σκευής των δύο ναών με τη γενική ευθύνη του έργου ήταν επιφορτισμένος ο Χεκανάχτ, ο αντιβασιλέας της Νουβίας. Λίγο καιρό μετά τα εγκαίνια οι δύο ναοί υπέστησαν σοβαρές καταστροφές από ένα σει σμό, οι οποίες όμως αποκαταστάθηκαν από τους Αιγύπτιους αρχιτέκτονες με αξιοθαύμαστο τρόπο. Οι δύο ναοί σκαλίστηκαν εξ ολοκλήρου στον βράχο. Τη μεγαλοπρεπή είσοδο του Μεγάλου Ναού κο σμούν τέσσερα κολοσσιαία αγάλματα του ένθρονου Ραμσή ύψους 22 μ. Στα πόδια τους διακρίνονται σε πολύ μικρότερο, μέγεθος τα αγάλματα μελών της βασιλικής οικογένειας. Τους τοίχους κοσμούσαν α νάγλυφες παραστάσεις με κυρίαρχο θέμα πολεμι κές σκηνές με τη συμμετοχή του Ραμσή, ανάμεσα στις οποίες φυσικά ήταν και η μάχη του Καντές. Ο ευθύγραμμος άξονας του μνημείου κατέληγε σε μια απόσταση 63 μ. από την είσοδο στο άδυτο. Στον τοίχο του, την εσωτερική δηλαδή απόληξη του ναού, σκαλίστηκαν στον βράχο τα τέσσερα αγάλματα των θεών στους οποίους ήταν αφιερωμένος ο ναός: ο Πταχ, ο Αμμωνας, ο θεοποιημένος Ραμσής και ο Ρα. Η είσοδος του ναού ανοιγόταν στα ανατολικά επι τρέποντας στις ακτίνες του πρωινού ήλιου να ει σχωρούν δύο φορές τον χρόνο (τον Φεβρουάριο και τον Οκτώβριο) μέχρι το άδυτο, λούζοντας με ένα υποβλητικό φως τα τέσσερα αγάλματα. Κοντά στον Μεγάλο Ναό ιδρύθηκε και ένας μικρότερος με την ίδια τεχνική και τον ίδιο προσανατολισμό, α φιερωμένος στη θεά Αθώρ και τη Μεγάλη Βασιλική Σύζυγο Νεφερτάρι. Την είσοδο πλαισιώνουν συνο λικά έξι κολοσσιαία αγάλματα, του Ραμσή και της Νεφερτάρι, η οποία απεικονίζεται ως Αθώρ, ύψους 10 μ. Στα πόδια των αγαλμάτων αυτών σκαλίστη καν σε μικρότερο μέγεθος οι μορφές των βασιλικών τέκνων. Η θρησκευτική σημασία του Μεγάλου Ναού, που θεοποιούσε τον Ραμσή, είναι ανάλογη με την αρχιτεκτονική του μεγαλοπρέπεια. ια πρώτη φορά στην αιγυπτιακή ιστορία τόλμησε ένας Φαραώ να τοποθετήσει το είδωλο του μεταξύ των ειδώλων των θεών στο άδυτο του ναού, απαιτώντας έτσι εν ζωή την απόδοση λατρείας στο πρόσωπο του. Ο Φαραώ αποτελούσε μεν κατά την παραδοσιακή αι γυπτιακή αντίληψη την ενσάρκωση του θεού Ωρου και λειτουργούσε ως ενδιάμεσος σύνδεσμος μεταξύ θεού και ανθρώπων, δεν μπορούσε ωστόσο να θεω ρηθεί ως θεός στην επίγεια ζωή του. Δεν είναι τυ χαίο ότι η θεοποίηση του Ραμσή έλαβε χώρα στην υ ποταγμένη Νουβία, έξω από τα σύνορα της αιγυ πτιακής επικράτειας. Στην ίδια την Αίγυπτο ο Ραμ σής, γνωρίζοντας πως μια ανάλογη πράξη θα απο τελούσε ιεροσυλία και θα προκαλούσε την έντονη αντίδραση του ιερατείου, προσπάθησε με έναν έμμε σο τρόπο να εξισωθεί με τους θεούς. Στην 6η δεκαε τία της βασιλείας του συνέδεσε το πρόσωπο του με τον θεό Ηλιο Ρα, προσθέτοντας στον τίτλο του τα ε πίθετα «Θεός, Κυβερνήτης της Ηλιούπολης» και παίρνοντας τον ρόλο της «Μεγάλης Ψυχής του Ο ριζόντιου Ωρου». Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΟΙΚΟΕΝΕΙΑ Ηδη πριν από την άνοδό του στον θρόνο ο Ραμ σής διέθετε ως συμβασιλέας έναν «βασιλικό οίκο» και πρέπει να ήταν πατέρας παιδιών από τις επίσημες συζύγους του και από τις γυναίκες του χαρεμιού. Από τις πηγές προκύπτει ότι απέκτησε συ νολικά.45 γιους και 40 κόρες. Πολλά από τα παιδιά του πέθαναν πριν από τον υπερήλικα πατέρα τους Θάβονταν σε έναν κοινό μεγαλόπρεπο τάφο στην Κοιλάδα των Βασιλέων στις Θήβες. Μεταξύ των Μεγάλων Βασιλικών Συζύγων η πιο σημαντική ή ταν αναμφίβολα η Νεφερτάρι, όπως προκύπτει από τις συχνότατες απεικονίσεις της στα δημόσια μνη μεία. Την ξεχωριστή της θέση στη φαραωνική αυλή βεβαιώνει και η αλληλογραφία της με μέλη της χεττιτικής βασιλικής οικογένειας. Ο τάφος της είναι το ομορφότερο μνημείο που κατασκευάστηκε ποτέ στην Κοιλάδα των Βασιλισσών στις Δυτικές Θήβες. ΤΟ ΤΕΑΟΣ Στο 30ό έτος της βασιλείας του ο Ραμσής γιόρ τασε για πρώτη φορά το Σεντ, μια παραδοσιακή τε λετή η οποία αποσκοπούσε στην τελετουργική ανα νέωση των φυσικών και μαγικών δυνάμεων του Φα ραώ. Από τότε γιόρταζε τακτικά ένα Σεντ κάθε τρία χρόνια. Μετά τη 10η φορά το Σεντ λάμβανε χώρα κάθε δεύτερο χρόνο, καθώς η κατάσταση της υγείας του γηραιού βασιλιά φαίνεται πως επιδεινωνόταν συνεχώς. Μετά από 66 χρόνια και 2 μήνες στον αι γυπτιακό θρόνο ο Ραμσής πέθανε, σε ηλικία περί που 90 χρόνων. Τον διαδέχθηκε ο μεγαλύτερος εν ζωή γιος του, ο 13ος στη σειρά, καθώς οι προηγού μενοι 12 είχαν πεθάνει πριν από τον πατέρα τους. Ο Μερενπτάχ, ο οποίος εκείνη τη χρονική στιγμή ήταν μάλλον πάνω από 60 χρόνων, έζησε 10 μόνο χρόνια ως Φαραώ. Οι διάδοχοι του υπήρξαν αδύναμοι ηγέ τες οι οποίοι βασίλευαν σε μια εποχή που συγκλο νιζόταν από το τέλος των μεγάλων πολιτισμών στην Ανατολική Μεσόγειο και τις μετακινήσεις των «Λαών της Θάλασσας», και οδήγησαν το φαραωνι κό κράτος στην παρακμή. Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ: Ο ΡΑΜΣΗΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΕΝΕΣΤΕΡΗ ΠΑΡΑΑΟΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ Ο Ραμσής Β' σημάδεψε βαθιά την εποχή του και υπήρξε λαμπρό πρότυπο για τους διαδόχους του. Εννέα από τους Φαραώ της 19ης Δυναστείας πήραν το όνομά του. Η μνήμη του διατηρήθηκε ζωντανή και στους επόμενους αιώνες (11ος-8ος αι. π.χ.),

10 καθώς το «Ραμσής» ήταν συχνότατο όνομα μεταξύ π ριγκήπωνκαι αξιωματούχων. Περίπου χρό νια μετά τον θάνατο του λατρευόταν ακόμα στον ναό του στην Αβυδο αλλά και στη Μέμφιδα. Ο γάμ-ος του με τη Χετταία πριγκήπισσα και οι εκστρα τείες του στη Συροπαλαιστίνη παραδίδονταν στη «θεογονία» του θεού Χονς στις Θήβες στο 300 π.χ. Το όνομα του Φαραώ απαντά και στην Παλαιά Δια θήκη ως όνομα και τοπωνύμιο («η χώρα του Ραμ ή»). Οι προσπάθειες ταύτισης του Ραμσή Β' με τον Φαραώ της βιβλικής Εξόδου είναι συχνές, το συγκε κριμένο γεγονός ωστόσο τοποθετείται από τη νεώ τερη έρευνα σε ένα σαφώς πρωιμότερο χρονικό ση μείο της αιγυπτιακής ιστορίας. Στην αρχαία ελληνική και λατινική γραμματεία σώζονται θολές ανα μνήσεις ή πληροφορίες από τη βασιλεία του ή από τα μνημεία τα οποία ήταν συνδεδεμένα με το πρό ωπό του. Το «Ραμσής» παραδίδεται παραφρασμέ νο στους Ηρόδοτο, Διόδωρο Σικελιώτη, Εκαταίο τ ων Αβδήρων, Πλίνιο και Τάκιτο. Ακόμα και στη νεώτερη εποχή το πρόσωπο και 1 δράση του Ραμσή αποτέλεσαν και συνεχίζουν να αποτελούν το πιο αγαπητό θέμα μεταξύ καλλιτε χνικών έργων τα οποία αντλούν την έμπνευσή τους τη φαραωνική ιστορία. Ενα χαρακτηριστικό π «ράδειγμα από τον χώρο της λογοτεχνίας αποτε λεί το σονέτο «Οζγπΐίΐηάίίΐ5» (αρχαία ελληνική πα ράφραση του ονόματος του θρόνου του Ραμσή Ουζέρ-μάατ-ρε) του Ρειχγ Βγ$5ε 5Ηε1Ιεγ το οποίο γρά φτηκε το Οι εκστρατείες του Φαραώ ενέπνευ αν επίσης ένα τμήμα της όπερας «Αίόα» του ν ε π ί ί, Ά υπόθεση της οποίας γράφτηκε από τον άλλο αιυυπτιολόγο Μ&πειίε. Στην κινηματογραφική τέχνη τέλος ο Ραμσής παρουσιάζεται στην επική ταινία του Οεοίΐ Β. άε Μίΐΐε «Δέκα Εντολές» ως ο καταπιε ί ς Φαραώ της εποχής της Εξόδου. Το ενδιαφέρον για το πρόσωπο του αναγεννή θηκε στη δεκαετία του '60 κατά τη διάσωση των να ών του Μ>\ι ίϋπλει. Με την κατασκευή του φράγμα τος Νάσερ στο Ασσουάν και μπροστά στον κίνδυνο να βυθιστούν τα δύο κολοσσιαία οικοδομήματα για πάντα κάτω α π ό το νερό, αποφασίστηκε η μεταφο ρά τους σε ένα ψηλότερο σημείο. Σε μια μοναδική το είδος επιχείρηση υπό την αιγίδα της 11ΝΕ5 0 μεταξύ του 1964 και 1968 οι δύο ναοί «μετακινήθη καν» 64 μ. ψηλότερα και 180 μ. βαθύτερα στο εσω τερικό της ερήμου, όπου βρίσκονται σήμερα. βασιλικές μούμιες σε ένα νέο καταφύγιο νό τια της Κοιλάδας των Βασιλέων, στον τάφο της βασίλισσας Ινχάπι. Η κρύπτη αυτή ανακα λύφθηκε γύρω στο 1870 από μια οικογέ νεια ντόπιων τυμβω ρύχων και μια δεκαε τία αργότερα με περι πετειώδη τρόπο έγινε τελικά γνωστή και στους αρχαιολόγους. Οταν το 1881 οι μού μιες των Αιγύπτιων Φαραώ μεταφέρθηκαν α π ό τις Θήβες στο Κάιρο με ένα ποταμό πλοιο, ο ντόπιος πλη θυσμός συνωστίσθηκε στις όχθες του ποτα μού - οι άνδρες πυρο βολώντας στον αέρα και οι γυναίκες τρα γουδώντας παραδο σιακά μοιρολόγια - για να αποδώσει έναν ύ στατο φόρο τιμής στους νεκρούς βασιλιάδες του. Πριν α π ό την οριστική ανάπαυσή τους σε έναν χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου του Κ α ΐ ρ ο υ η μούμια του Ραμσή προετοιμάστηκε στο 1976 για ένα ακόμα, τελευταίο ταξίδι με προορισμό το Παρί σι. Τη θέση της καλυμμένης με ιερογλυφικές μαγι κές ρήσεις βασιλικής σαρκοφάγου, η οποία είχε δε χθεί το 1213 π.χ. το σώμα του ενδοξότερου των Φαραώ, πήρε εδώ ένα απλό ξύλινο φέρετρο, στην π ά ν ω και κάτω πλευρά του οποίου είχαν αναγρα φεί δύο μόνο λέξεις στα γαλλικά: Ηαιι! (πάνω) και 1)35 (κάτω). Λ η I Η Μεγάλη Βασιλική Σύζυγος Νεφερτάρι, Τοιχογραφία από τον τάφο της στην Κοιλάδα των Βασιλισσών στις Αντίκες Θήβες (Κάποιες II: Μιιμηίϊκοιιαν οη ίηε Με, Τϊιηε-Ιίΐε ΒοοΑ* Β.ν. 1993, σελ. 109). ΒΙΒΛΙΟΡΑΦΙΑ (1) Αί3ΐη3ηη }.: ΚΆΙΕΟ Ι/Λ» Ρ&1ΕΌΕΝ 1Μ Αί,ΤΕΝ ΑβΥΡΤΕΝ: ΚΑΜ5Ε5II Ιΰνο Ο/Ε ΚΗΙΑΟΗΤ νον ΚΑϋΕίεΗ, ΜαηηΙιεΐιηε Εοηιιη 83/84,1983, Μετά από 66 χρόνια (2) Αίϋΐηβηη }.: ΑΟΥΡΤΕΝ. ΕΙΝΕ 5ΙΝΝ6Ε50ΗΚΗΤΕ και 2 μήνες στον (ΜυπεΙιεπ/ννίεπ 1996) ΟΙΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΜΙΑΣ Ο μεγαλόπρεπος τάφος του Ραμσή στην Κοιλά δα των Βασιλέων στις Δυτικές Θήβες δεν αποτέλεσε την «τελευταία κατοικία» του Φαραώ. Στο 24ο έτος βασιλείας του Ραμσή ΙΑ' (γύρω στο 1075 π.χ.), με ε ντολή του Ανώτατου Ιερέα του Αμμωνα Χεριχόρ, η μούμια του Ραμσή Β' μαζί με τα λείψανα άλλων Φαραώ μεταφέρθηκε στον τάφο του Σέθου Α' για να προστατευθεί από τη δράση των τυμβωρύχων. Περίπου έναν αιώνα αργότερα, το 10ο έτος της βα σιλείας του Σιαμούν (γύρω στο 969 π.χ.) για τον ί διο ακριβώς λόγο τοποθετήθηκε μαζί με άλλες 40 ίϊλ (3) Βαΐουί I., ΒουϋεΙ Ο.: ΙΑ ΜΟΜΙΕ ΰΕ ΚΑΜΧΕ5II (ΡΒίβ 1985). (4) Π,ηηήηο Ρ.: ΚΑΜΕ55Ε5IIII ΟΚΑΝΰΕ (ΜΑΙΕΑΝΩ 1984) (5) Ρεεά Κ.Ε.: ΚΑΜΕΜΕί! ΤΗΕ ΟΒΕΑΤ (ΜαηρΜα αιγυπτιακό θρόνο ο Ραμσής πέθανε, σε 1987). (6) βοεάίεΐιε Η.: ΡΕΚ5ΡΕσΐνΕ5 01\ ΤΗΕ ΒΑΤΤΙΕ ΟΡ ΚΑΒΕ8Η (ΒαΙΙίωοε 1985). (7) ΚίΙεΙιεη Κ.Α.: ΡΗΑΚΑΟΗ ΤΚΐυΜΡΗΑΝΤ. ΤΗΕ 11ΡΕ ΑΝΩ ΤΙΜΕ5 ΟΡ ΚΑΜΕΜΕ5II (ΚζηηίηιιΙε 1982). (8) ίειίηείύε Τ.: ΕΕΧΙΚΟΝ ΩΕΚ ΡΗΑΚΑΟΝΕΝ (ΜυηεΙιεη 1996), (9) 8εΜθξ1 Η.Α.: ΚΑΜΧΕ5II (Η3ΐηΙ>ιΐζ 1997). ηλικία περίπου 9θ χρόνων. οοκρυδ 31

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ )

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ ) 2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ. 20-23) 2.1. Η Χώρα. Νείλος : Πηγές από Αιθιοπία και δέλτα. Δυτικά : Η Λιβυκή έρημος. Ανατολικά : Η έρημος του Σινά έως Ερυθρά Θάλασσα. Λάσπη Ευφορία. Άνω Αίγυπτος-Κάτω Αίγυπτος. 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Με τον Αιγυπτιακό

Με τον Αιγυπτιακό Με ποιον πολιτισμό θα ασχοληθούμε; Με τον Αιγυπτιακό Η θέση της Αιγύπτου Τι βλέπετε; Αίγυπτος και Νείλος Η Αίγυπτος οφείλει την ύπαρξη της στον Νείλο. Το άγονο έδαφος κατέστη εύφορο χάρη στις πλημμύρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε Ἦχος Νη α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε στη η και ε πι κα α θε ε ε ε δρα α λοι οι µων ου ουκ ε ε κα θι ι σε ε ε

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ο Θε ος η η µων κα τα φυ γη η και δυ υ υ να α α α µις βο η θο ος ε εν θλι ψε ε ε σι ταις ευ ρου ου ου ου ου σαις η η µα α α ας σφο ο ο ο

ο Θε ος η η µων κα τα φυ γη η και δυ υ υ να α α α µις βο η θο ος ε εν θλι ψε ε ε σι ταις ευ ρου ου ου ου ου σαις η η µα α α ας σφο ο ο ο Ἐκλογή ἀργοσύντοµος εἰς τὴν Ἁγίν Κυρικήν, κὶ εἰς ἑτέρς Γυνίκς Μάρτυρς. Μέλος Ἰωάννου Ἀ. Νέγρη. Ἦχος Νη ε Κ ι δυ υ υ υ ν µι ις Α λ λη λου ου ου ι ι ι ι ο Θε ος η η µων κ τ φυ γη η κι δυ υ υ ν µις βο η θο

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

συνέχεια Πτολεμαίος Α Σωτήρ Αρσινόη Β Βερενίκη Αρσινόη Γ Κλεοπάτρα Τρύφαινα Κλεοπάτρα Δ Πτολεμαίος Θ Λάθυρος Κλεοπάτρα Θεά Κλεοπάτρα Γ

συνέχεια Πτολεμαίος Α Σωτήρ Αρσινόη Β Βερενίκη Αρσινόη Γ Κλεοπάτρα Τρύφαινα Κλεοπάτρα Δ Πτολεμαίος Θ Λάθυρος Κλεοπάτρα Θεά Κλεοπάτρα Γ Πτολεμαίος Α Σωτήρ Πτολεμαίος Β Φιλάδερφος Αρσινόη Β Βερενίκη Πτολεμαίος Γ Ευεργέτης Πτολεμαίος Δ Φιλοπάτωρ Αρσινόη Γ Πτολεμαίος Ε Επιφανής Πτολεμαίος ΣΤ Β Φιλομήτωρ Πτολεμαίος Η Φύσκων Θεά συνέχεια Πτολεμαίος

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα 8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα υπεύθυνου τµήµατος : Γλαρού Άννα ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Πρό λο γος...13 ΜΕ ΡΟΣ Ι: Υ ΠΑΙ ΘΡΙΑ Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Πρό λο γος...13 ΜΕ ΡΟΣ Ι: Υ ΠΑΙ ΘΡΙΑ Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...13 ΜΕ ΡΟΣ Ι: Υ ΠΑΙ ΘΡΙΑ Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ Ει σα γω γή 1 ου Μέ ρους...16 1 ο Κε φά λαιο: Ε ΛΕΥ ΘΕ ΡΟΣ ΧΡΟ ΝΟΣ & Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ 1.1 Οι έν νοιες του ε λεύ θε ρου χρό νου και της ανα ψυ χής...17

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

2 ΔΕΜΟΙΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΕ 02

2 ΔΕΜΟΙΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΕ 02 Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ 2 ΔΕΜΟΙΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΕ 02 2.1.Η χώρα Το βορειοανατολικό τμήμα της Αφρικής, το οποίο διαρρέει ο Νείλος. Ηρόδοτος: Αποκαλεί την Αίγυπτο «δώρο του Νείλου». Γιατί; -Ο Νείλος δημιουργεί μια λωρίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥ ΡΟ ΒΟ ΛΙΚΟΥ Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Μ Η Ε Ν Ε Ρ Γ Α Π Υ Ρ Ο Β Ο Λ Α H Ι Δ Ρ Υ Σ Η Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Π Υ - Ρ Ο Β Ο Λ Ι Κ Ο Υ

ΠΥ ΡΟ ΒΟ ΛΙΚΟΥ Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Μ Η Ε Ν Ε Ρ Γ Α Π Υ Ρ Ο Β Ο Λ Α H Ι Δ Ρ Υ Σ Η Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Π Υ - Ρ Ο Β Ο Λ Ι Κ Ο Υ Μ Η Ε Ν Ε Ρ Γ Α Π Υ Ρ Ο Β Ο Λ Α Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ ΠΥ ΡΟ ΒΟ ΛΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ταξχος ε.α. Κων στα ντί νος Τέ φας H Ι Δ Ρ Υ Σ Η Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Π Υ - Ρ Ο Β Ο Λ Ι Κ Ο Υ Α πό τους πρώ

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Παρθενώνας, ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων

Ο Παρθενώνας, ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων Ο Παρθενώνας, ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και γλυπτών στα μέσα του 5ου π.χ. αιώνα. Η εποχή της κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ Η Γαλλία είναι μία μεγάλη χώρα της δυτικής Ευρώπης. Ο πληθυσμός της ανέρχεται στα 66,6 εκατομμύρια και το νόμισμα της είναι το ευρό.

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ, Ν.Π.Δ.Δ. ΚΑΙ O.Τ.Α. Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ Ε ΛΗ ΦΘΗ ΣΑΝ Υ ΠO ΨΗ 1. H 15/1981

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Ο ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΤΟΝΟΣ (976-1025) 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ήταν η Ελένη,

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΗ:http://users.sch.gr/aiasgr/Agiologia/Palaia_Diathikh/Basileis/Basilias_Solomwntas.htm ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΣΟΛΟΜΩΝΤΑΣ Ο ΣΟΛΟΜΩΝΤΑΣ

ΠΗΓΗ:http://users.sch.gr/aiasgr/Agiologia/Palaia_Diathikh/Basileis/Basilias_Solomwntas.htm ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΣΟΛΟΜΩΝΤΑΣ Ο ΣΟΛΟΜΩΝΤΑΣ 26/3/ 2015 ΠΗΓΗ:http://users.sch.gr/aiasgr/Agiologia/Palaia_Diathikh/Basileis/Basilias_Solomwntas.htm ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΣΟΛΟΜΩΝΤΑΣ Ο ΣΟΛΟΜΩΝΤΑΣ Τρίτος και τελευταίος βασιλιάς του ενωμένου βασιλείου του Ισραήλ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Το ανάκτορο της Ζάκρου Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου Το ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου βρίσκεται στο ΝΑ άκρο της Κρήτης στον ομώνυμο ευρύχωρο όρμο. Η θέση ήταν γνωστή από τον 19 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα Αρχαία Ρώμη Ιφιγένεια Λιούπα Η αρχαία Ρώμη ξεκίνησε από την ιταλική χερσόνησο κατά τον 8ο αιώνα π.χ. Με επίκεντρο την πόλη της Ρώμης εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του αρχαίου κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΝ Ι ΑΜ ΕΣ ΩΝ ΟΙ Κ ΟΝΟΜ Ι Κ ΩΝ Κ ΑΤΑΣ ΤΑΣ ΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙ ΡΙ ΑΣ Κ ΑΙ ΤΟΥ ΟΜ Ι ΛΟΥ Α Τρίµηνο 2005 ΑΝΩΝΥΜΟΣ Γ ΕΝΙ Κ Η ΕΤ ΑΙ Ρ Ι Α Τ ΣΙ ΜΕΝΤ ΩΝ Η Ρ ΑΚ Λ Η Σ ΑΡ. ΜΗ Τ Ρ. Α.Ε. : 13576/06/Β/86/096

Διαβάστε περισσότερα

Πα κ έ τ ο Ε ρ γ α σ ί α ς 4 Α ν ά π τ υ ξ η κ α ι π ρ ο σ α ρ µ ο γ ή έ ν τ υ π ο υ κ α ι η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ο ύ ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο

Πα κ έ τ ο Ε ρ γ α σ ί α ς 4 Α ν ά π τ υ ξ η κ α ι π ρ ο σ α ρ µ ο γ ή έ ν τ υ π ο υ κ α ι η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ο ύ ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ ΕΣΣΑΛ ΙΑΣ ΠΟΛ Υ ΤΕΧ ΝΙΚ Η ΣΧ ΟΛ Η ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ ΑΝΟΛ ΟΓ Ω Ν ΜΗΧ ΑΝΙΚ Ω Ν Β ΙΟΜΗΧ ΑΝΙΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ Π Π Σ ΣΥ ΝΟΠ Τ Ι Κ Η Ε Κ Θ Ε ΣΗ ΠΕ 4 Α Ν Α ΠΤ Υ Ξ Η Κ Α Ι ΠΡ Ο Σ Α Ρ Μ Ο Γ Η ΕΝ Τ Υ ΠΟ Υ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Ό λοι οι κα νό νες πε ρί με λέ της συ νο ψί ζο νται στον ε ξής έ να: Μά θε, μό νο προκει μέ νου. Friedrich Schelling. σελ. 13. σελ. 17. σελ.

Ό λοι οι κα νό νες πε ρί με λέ της συ νο ψί ζο νται στον ε ξής έ να: Μά θε, μό νο προκει μέ νου. Friedrich Schelling. σελ. 13. σελ. 17. σελ. σελ. 13 σελ. 17 σελ. 21 σελ. 49 σελ. 79 σελ. 185 σελ. 263 σελ. 323 σελ. 393 σελ. 453 σελ. 483 σελ. 509 σελ. 517 Ό λοι οι κα νό νες πε ρί με λέ της συ νο ψί ζο νται στον ε ξής έ να: Μά θε, μό νο προκει

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ ΩΡΑ: 8.00 10.00 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Εισαγωγή... 11

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Εισαγωγή... 11 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική Βιομηχανία...15 1.1 Εισαγωγή...15 1.2 Ορισμός του Όρου Βιομηχανία...16 1.3 Ένα Μοντέλο Περιγραφής της Αθλητικής Βιομηχανίας...17 1.3.1 Τμήμα Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Αρ χές Ηγε σί ας κα τά Πλά τω να

Αρ χές Ηγε σί ας κα τά Πλά τω να . Αρ χές Ηγε σί ας κα τά Πλά τω να ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπτγος ε.α. Ά ρης Δια μα ντό που λος, Ψυχο λό γος, Δι δά κτω ρ Φι λο σο φί ας χή, στο σώ μα και στο πνεύ μα, 84 ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ. Όνομα :Βασίλης Μανουράς. Τάξη :Γ2. Εργασία Γαλλικών

ΜΕΓΑΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ. Όνομα :Βασίλης Μανουράς. Τάξη :Γ2. Εργασία Γαλλικών ΜΕΓΑΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ Όνομα :Βασίλης Μανουράς Τάξη :Γ2 Εργασία Γαλλικών ΜΕΓΑΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗ Ο Ναπολέων Βοναπάρτης (Napoléon Bonaparte) (15 Αυγούστου 1769 5 Μαΐου 1821) ήταν Γάλλος στρατηγός

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ιουδαϊκή κοινότητα ανασυγκροτείται

Η ιουδαϊκή κοινότητα ανασυγκροτείται Επιστροφή από την αιχμαλωσία Η ιουδαϊκή κοινότητα ανασυγκροτείται Το τέλος της Βαβυλώνιας αιχμαλωσίας Η Βαβυλώνια Αιχμαλωσία κράτησε 48 χρόνια (587-538 π.χ.). Έληξε όταν η Βαβυλώνα κατακτήθηκε από τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘEΜΑ: Μονογραφία μίας αντρικής και μίας γυναικείας προσωπικότητας που ξεχωρίσατε στην Ιλιάδα.

ΘEΜΑ: Μονογραφία μίας αντρικής και μίας γυναικείας προσωπικότητας που ξεχωρίσατε στην Ιλιάδα. EΡΓΑΣIΑ ΙΛΙAΔΑΣ ΘEΜΑ: Μονογραφία μίας αντρικής και μίας γυναικείας προσωπικότητας που ξεχωρίσατε στην Ιλιάδα. ΑΝΔΡΟΜAΧΗ Η Ανδρομάχη ήταν κόρη του Ηετίωνα, βασιλιά της «Υποπλακίης Θήβης», όπως την ονομάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ( ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (1100-750 π.χ.).) Ή ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΥΡΙΑ ΠΗΓΗ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΣΕ ΑΥΤΌ ΟΦΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΜΗΡΙΚΗ. ΩΣΤΟΣΟ ΟΙ ΟΡΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ ΑΙΩΝΕΣ Ή ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικός Προπονητής

Αποτελεσματικός Προπονητής ÐÝñêïò Ι. ÓôÝ öá íïò & Χριστόπουλος Β. Γιάννης Αποτελεσματικός Προπονητής Ένας οδηγός για προπονητές όλων των ομαδικών αθλημάτων Θεσσαλονίκη 2011 Ðå ñéå ü ìå íá Ðñü ëï ãïò...6 Åé óá ãù ãþ...11 Êå öü ëáéï

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μικρό μουσείο Μια μεγάλη ιστορία

Ένα μικρό μουσείο Μια μεγάλη ιστορία Ένα μικρό μουσείο Μια μεγάλη ιστορία Το μοναδικό μουσείο αφιερωμένο στον κερκυραίο Ιωάννη Καποδίστρια, πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας και κορυφαίο ευρωπαίο διπλωμάτη, βρίσκεται στην γενέτειρά του, την Κέρκυρα.

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΝ ΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗ ΣΚΕΙΑΣ ΚΑ ΤΑ ΤΟΥΣ ΑΡ ΧΑΙΟΥΣ ΕΛ ΛΗ ΝΕΣ

H ΕΝ ΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗ ΣΚΕΙΑΣ ΚΑ ΤΑ ΤΟΥΣ ΑΡ ΧΑΙΟΥΣ ΕΛ ΛΗ ΝΕΣ H ΕΝ ΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗ ΣΚΕΙΑΣ ΚΑ ΤΑ ΤΟΥΣ ΑΡ ΧΑΙΟΥΣ ΕΛ ΛΗ ΝΕΣ Ο Ό μη ρος και ο Η σί ο δος έ χουν δη μιουρ γή σει κα τά τον Η ρό δο το 1, τους ελ λη νι κούς θε ούς. Ο Ό μη ρος στη θε ο γο νί α του έ χει ιε ραρ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 04 Νοέμβριος :10 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 04 Φεβρουάριος :32

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 04 Νοέμβριος :10 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 04 Φεβρουάριος :32 Το πρώτο ανάκτορο της Κνωσού κτίστηκε γύρω στο 2000 π.χ. στο νότιο άκρο της μεσομινωικής πόλης και καταστράφηκε από σεισμό στο 1900 π.χ. {tab=το ανάκτορο} Στη θέση του κτίστηκε σχεδόν αμέσως ένα νέο, λαμπρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ )

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Ενότητα Ε - «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 8 Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ. 208 211) Μετά την αποτυχία των Ιταλών να καταλάβουν την Ελλάδα, έσπευσαν να τους

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφημένο Λεξικό Το Πρώτο μου Λεξικό

Εικονογραφημένο Λεξικό Το Πρώτο μου Λεξικό ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» Αή Εί Ηίς Δής Μί Μά Ιί Αύ Εέ Λό Τ Πώ Λό Τός 9ς (Μ, (έ) Ν,) Εέ Λό Α, Β, Γ Δύ Τ Πώ Λό Τός 9ς (Μ, (έ) Ν,) ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Αή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΒΙΒΛΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΑΒΡΑΑΜ ΕΩΣ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ ΒΑΒΥΛΩΝΟΣ

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΒΙΒΛΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΑΒΡΑΑΜ ΕΩΣ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ ΒΑΒΥΛΩΝΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΒΙΒΛΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΑΒΡΑΑΜ ΕΩΣ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ ΒΑΒΥΛΩΝΟΣ Δευτέρα, 23 Μαρτίου 2015 Ἀρχιμ. Ἰακώβου Κανάκη, MSc Θεολογίας Πρωτοσυγκέλλου Ι.Μ. Γόρτυνος & Μεγαλοπόλεως ΕΠΟΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙ ΜΑ ΚΩ ΣΗ ΤΩΝ ΒΗ ΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑ Ε ΠΙ ΤΥ ΧΙΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ

ΚΛΙ ΜΑ ΚΩ ΣΗ ΤΩΝ ΒΗ ΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑ Ε ΠΙ ΤΥ ΧΙΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΛΙ ΜΑ ΚΩ ΣΗ ΤΩΝ ΒΗ ΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑ Ε ΠΙ ΤΥ ΧΙΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ 12 Το γε γο νός ό τι δια βά ζεις αυ τό το βι βλί ο ση μαί νει ό τι έ χεις μολυν θεί α πό έ να μι κρόβιο το μι κρό βιο του πο δο σφαί ρου και σίγου

Διαβάστε περισσότερα

Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις.

Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις. Ερωτήσεις Πόσο καλά γνωρίζεις και Απαντήσεις τους Μινωίτες; Πόσο καλά γνωρίζεις τους Μινωίτες; 1. Τα πιο γνωστά ανάκτορα είναι της Κνωσού και της Φαιστού. 2. Οι τρίτωνες ήταν μεγάλα κοχύλια που ίσως χρησιμοποιούνταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα