.Αλεξάκης Κέντρο Εκτίµησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασµού και Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Εργων και ιαχείρισης Υδατικών Πόρων, Ε.Μ.Π.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ".Αλεξάκης Κέντρο Εκτίµησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασµού και Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Εργων και ιαχείρισης Υδατικών Πόρων, Ε.Μ.Π."

Transcript

1 ιασπορά επικίνδυνων υλικών εξ αιτίας φυσικών καταστροφών και επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων. Πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.αλεξάκης Κέντρο Εκτίµησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασµού και Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Εργων και ιαχείρισης Υδατικών Πόρων, Ε.Μ.Π. Περίληψη: Η δυναµική διαδικασία η οποία συµβαίνει κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών (πληµµύρα, ξηρασία, ηφαιστειακή δραστηριότητα, σεισµική δόνηση, δασική πυρκαγιά) προκαλεί την διασπορά επικίνδυνων υλικών (haz-mat) στο περιβάλλον. Οι επιπτώσεις της διασποράς των επικίνδυνων υλικών στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων είναι θετικές ή αρνητικές, ενώ οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία είναι πάντα δυσµενείς. Εξετάζονται επιλεγµένα παραδείγµατα διασποράς επικίνδυνων υλικών από επεισόδια φυσικών καταστροφών. Λέξεις κλειδιά: Φυσική καταστροφή, haz-mat, ποιότητα υδατικών πόρων, ποιότητα εδαφικών πόρων, επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι φυσικές καταστροφές είναι φαινόµενα τα οποία διαταράσσουν την σχέση µεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος και µπορεί να εκφράζονται σαν ένα σοβαρό και ξαφνικό επεισοδιακό γεγονός (π.χ. πληµµύρα, σεισµική δόνηση, δασική πυρκαγιά, ηφαιστειακή δράση) ή ένα αργά εξελισσόµενο γεγονός (π.χ. ξηρασία). Οι φυσικές καταστροφές αποτελούν σηµαντικούς εν δυνάµει µηχανισµούς άµεσης και έµµεσης διασποράς επικίνδυνων υλικών (hazardous material - hazmat) στο περιβάλλον επηρεάζοντας την ποιότητα του νερού, του εδάφους και του αέρα. Επικίνδυνο υλικό το οποίο διαφεύγει στο περιβάλλον ως επακόλουθη συνέπεια ενός τεχνολογικού ατυχήµατος (π.χ.διαρροή από δεξαµενή υγρών καυσίµων) και στη συνέχεια διασπείρεται µε την συνδροµή ενός φυσικού γεγονότος (π.χ. πληµµύρα) αναφέρεται ως φυσικό-τεχνολογική (naturaltechnologic) ή na-tech διασπορά, η οποία αποτελεί αιτία απειλής για τον άνθρωπο και το περιβάλλον. To επικίνδυνο υλικό (haz-mat) είναι υλικό το οποίο συµβάλλει στην επιβάρυνση της υγείας του ανθρώπου, προκαλεί σοβαρή ασθένεια ακόµη και τον θάνατο ή γενικά συνιστά σοβαρή απειλή για τον άνθρωπο και το περιβάλλον εξαιτίας των χηµικών,φυσικών ή µολυσµατικών χαρακτηριστικών του. Ο κίνδυνος ο οποίος συνδέεται µε ένα συγκεκριµένο υλικό καθορίζεται από την τοξικοτητά του καθώς επίσης από τη συγκέντρωση και την ποσότητα του υλικού. Τα επικίνδυνα υλικά (haz-mats) που διασπείρονται κατά την διάρκεια επεισοδιακών φυσικών φαινοµένων (έκρηξη ηφαιστείου, σεισµική δόνηση, κατολίσθηση) απειλούν την ανθρώπινη υγεία, αφ ενός λόγω της αυξηµένης έκθεσης των ατόµων σε επικίνδυνα υλικά, αφ ετέρου λόγω των δευτερογενών κινδύνων όπως η ανάφλεξη και η έκρηξη εύφλεκτων υλικών. Σκοπός της εργασίας είναι: (α) η καταγραφή περιπτώσεων από το διεθνή χώρο άµεσης και έµµεσης διαφυγής και διασποράς επικίνδυνων υλικών στο περιβάλλον λόγω φυσικών καταστροφών και (β) η καταγραφή περιπτώσεων υποβάθµισης της ποιότητας υδατικών και εδαφικών πόρων καθώς και των επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία που προκαλούνται από τις φυσικές καταστροφές. Η καταγραφή και ανασκόπηση ιστορικών συµβάντων διασποράς επικίνδυνων υλικών µπορεί να συνδράµει: (α) στην πρόβλεψη µελλοντικών απειλών, (β) στη µείωση των πιθανών επιπτώσεων τους, (γ) στην εκτίµηση των φυσικών κινδύνων και (δ) στον προληπτικό σχεδιασµό. Εκτακτες καταστάσεις όπως διαρροή πετρελαιοειδών, αγροχηµική ρύπανση και διασπορά ινών αµιάντου είναι έµµεσες συνέπειες οι οποίες συνδέονται µε τη φυσική καταστροφή. Οι παραπάνω 90

2 απειλές είναι τόσο ρεαλιστικές όσο και οι απειλές οι οποίες οφείλονται στις πληµµύρες, στους κατεστραµµένους αυτοκινητόδροµους ή στις κατεστραµµένες κτηριακές υποδοµές. Οι φυσικές καταστροφές είναι από τους κυριότερους και ισχυρότερους µηχανισµούς άµεσης και έµµεσης διασποράς επικίνδυνων υλικών (Young et al., 2004). Η άµεση διασπορά ενός επικίνδυνου υλικού είναι γενικά ανάλογη µε τη φύση του γεγονότος και ορισµένες προληπτικές ενέργειες µπορούν να ληφθούν ώστε να µειωθούν οι επιπτώσεις στον άνθρωπο και το περιβάλλον (Σχ.1, Πιν.1). Αντίστροφα, έµµεση διασπορά ενός επικίνδυνου υλικού (Σχ.1, Πιν.2) συµβαίνει όταν οι τεχνολογικές αστοχίες σε συνδυασµό µε το φυσικό γεγονός έχουν σαν αποτέλεσµα την µη ελεγχόµενη διασπορά ενός επικίνδυνου υλικού στο περιβάλλον. Η έµµεση διασπορά µπορεί περαιτέρω να ταξινοµηθεί σε εκούσια και ακούσια διασπορά (Σχ.1). Με τον όρο εκούσια διασπορά υλικού εννοείται η διασπορά υλικού από τον άνθρωπο προκειµένου να εξαληφθεί µία πολύ πιο σοβαρή απειλή για την δηµόσια υγεία και γίνεται σύµφωνα µε συντονισµένο σχέδιο και προγραµµατισµό (π.χ. αεροψεκασµός εντοµοκτόνων σε περιοχές µετά από πληµµύρα προκειµένου να περιορισθεί η ανάπτυξη κουνουπιών και η µετάδοση µέσω αυτών διαφόρων νοσηµάτων). Σχήµα 1.Tαξινόµηση µηχανισµών διασποράς επικίνδυνων υλικών (Haz-mat) στο περιβάλλον εξ αιτίας φυσικών καταστροφών 91

3 Η na-tech διασπορά αντιπροσωπεύει µία προβλέψιµη πηγή περιβαλλοντικής υποβάθµισης η οποία συνδέεται µε τις φυσικές καταστροφές διότι η τεχνολογική παράµετρος µιας na-tech διασποράς επιτρέπει τη λήψη προληπτικών µέτρων για τον περιορισµό ή την αποτροπή της διασποράς των επικίνδυνων υλικών. Οι na-tech διασπορές διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: (α) µικρής κλίµακας διασπορά υλικών (π.χ. βαφές, διαλύτες, εντοµοκτόνα και άλλες τοξικές ουσίες, διαρροή υγρών καυσίµων από δεξαµενές µετά από σεισµό) τα οποία είχαν αποθηκευτεί σε σπίτια που πληµµυρίσαν και (β) µεγάλης κλίµακας διασπορά υλικών (πχ. διαρροή βιοµηχανικών πρώτων υλών και χηµικών ενώσεων, διαρροή υδρογονανθράκων από κατεστραµµένους αγωγούς λόγω σεισµού). Oι na-tech διασπορές µεγάλης κλίµακας είναι µεγίστης σηµασίας και σπουδαιότητας, διότι διασπείρονται υλικά υψηλής τοξικότητας τα οποία θέτουν άµεσα σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία. Περίπου διαφορετικά υλικά είναι δυνατόν να αποτελέσουν απειλή για την ανθρώπινη υγεία και για το περιβάλλον. Η έκθεση σε επικίνδυνα υλικά µπορεί να συµβεί σε µικρή κλίµακα (χώρος εργασίας ή κατοικίας) είτε σε µεγάλη κλίµακα (µεγάλη διαρροή που επηρεάζει µια ολόκληρη γεωγραφική περιοχή). ιασπορά επικίνδυνων υλικών είναι επίσης πιθανόν να συµβεί ως αποτέλεσµα τροµοκρατικής ενέργειας ή παράνοµης απόρριψης. Πίνακας 1. Παραδείγµατα άµεσης διασποράς υλικών εξ αιτίας φυσικής καταστροφής Φυσική καταστροφή Ξηρασία Τόπος, χρόνος Old Wives Lake, Saskatchew an (1980s) Υλικό άµεσης διασποράς Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία Βιβλιογραφία Αιωρούµενα σωµατίδια εµπλουτισµένα σε νάτριο, θειϊκά, µαγνήσιο, χλώριο, φωσφόρο και αµµωνία Επιδείνωση των χρόνιων συµπτωµάτων ασθενειών όπως: άσθµα, ερεθισµός οφθαλµών, ερεθισµός ρινικού και αναπνευστικού συστήµατος Gomez et al. (1992) Ηφαιστειακή δράστηριότητα Lake Nyos, Cameroon (1986) ιοξείδιο του άνθρακα Βήχας, πονοκέφαλοι, πυρετός, αίσθηµα αδυναµίας, επιπεφυκίτιδα άτοµα πέθαναν από ασφυξία Βaxter et al. (1989); Kerr (1989) Ηφαιστειακή δράστηριότητα Mount St.Helens, US (1980) Αιωρούµενα σωµατίδια, κρυσταλλικό πυρίτιο, ραδόνιο, διοξείδιο του θείου, διοξείδιο του αζώτου, διοξείδιο του άνθρακα, µονοξείδιο του άνθρακα, αιθάνιο, ακετυλένιο εν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία Βaxter et al. (1989); Eisele et al. (1981); Nania and Bruya (1982); Olsen and Fruchter (1986) Ηφαιστειακή δράστηριότητα Hekla, Iceland ( ; 1970) Φθόριο (F) εν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία Nania and Bruya (1982); Georgesson and Peterson (1972) 92

4 Ηφαιστειακή δράστηριότητα Etna (2002) Ηφαιστειακή τέφρα εµπλουτισµένη σε χαλκό, κάδµιο, µόλυβδο και ψευδάργυρο εν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία Kelepertsis et al.(2003) ασική πυρκαγιά Canada, (1980s) ιοξίνη εν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία Gribble (1994) ασική πυρκαγιά California (1987) Αιωρούµενα σωµατίδια, µονοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου και υδρογονάνθρακες Αύξηση του αριθµού των εισαγωγών στα νοσοκοµεία ασθενών µε άσθµα, λαρυγγίτιδα και παθήσεων του ανώτερου αναπνευστικού συστήµατος Duclos et al. (1994) Πίνακας 2. Παραδείγµατα µηχανισµών έµµεσης-εκούσιας και έµµεσης-ακούσιας (na-tech) διασποράς επικίνδυνων υλικών εξ αιτίας φυσικής καταστροφής Είδος έµµεσης διασποράς Εκούσια Ακούσια Φυσική καταστροφή Πληµµύρα Πληµµύρα Πληµµύρα Σεισµική δόνηση Τόπος, χρόνος Midwestern (1993) River Meuse, Netherlands, France and Belgium (1993,1995) Southeastern Idaho US (1976) Tουρκία (2000) Υλικό διασποράς Eντοµοκτόνα τα οποία ψεκάζονται στην πληµµυρισµένη περιοχή µετά από πληµµύρες προκειµένου να περιοριστεί η µετάδοση νοσηµάτων µέσω των κουνουπιών Κάδµιο (Cd), ψευδάργυρος (Zn), µόλυβδος (Pb), χαλκό (Cu), φυτοφάρµακα και Πολυκυκλικοί Αρωµατικοί Υδρογονάνθρακες (ΡΑΗ) Αγνωστες ποσότητες φυτοφαρµάκων (DDT, PCBs, malathion, Dinitro, 2,4-D Thimet) απελευθερώθηκαν από τρείς βιοµηχανικές εγκαταστάσεις και αποθήκες Καυσαέρια και αιωρούµενα σωµατίδια τα οποία προήλθαν από πυρκαγιά σε δυϊλιστήριο καυσίµων Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία εν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία εν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία Συγκεντρώσεις PCB και DDT σε ψάρια της περιοχής οι οποίες φθάνουν έως τα 2000 µg kg -1 3 άτοµα που έπασχαν από χρόνιο άσθµα απεβίωσαν (επιδείνωση συµπτωµάτων άσθµατος λόγω εισπνοής σκόνης και καυσαερίων) Βιβλιογραφία (Young et al.,2004;white, 1993) Albering et al. (1999) Perry (1979) Fields (2000) 93

5 Σεισµική δόνηση Κobe City, Japan (1995) Ίνες αµιάντου επιδείνωση συµπτωµάτων άσθµατος λόγω σκόνης Nukushima (1995) Σεισµική δόνηση Northern California US (1989) ιασπορά 300 διαφορετικών υλικών (π.χ. απορρυπαντικά, ζιζανιοκτόνα, ίνες αµιάντου, κυανιδίου, αµµωνίας, υδροχλωρικού οξέος, µονοξειδίου του άνθρακα. (α) Μετά από την σεισµική δόνηση το ποσοστό 20 % των τραµατισµών λόγω εργασίας αποδόθηκαν σε hazmats (β) 12 εισαγωγές ασθενών σε κέντρα υγείας λόγω συµπτωµάτων δηλητηρίασης Durkin et al. (1991) Nathan et al. (1992) Lindell and Perry (1996a) 2.ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ 2.1.Πληµµύρα Πληµµύρα είναι το φαινόµενο κατά το οποίο η άµεση απορροή (επιφανειακή και ταχεία υπεδάφια) είναι τόσο σηµαντική ώστε η συνολική παροχή να υπερβαίνει τη διοχετευτική ικανότητα του υδατορεύµατος και να κατακλύζει τις περιοχές που γειτνιάζουν µε το υδατόρευµα (Τσακίρης, 1995). Ο µεγαλύτερος κίνδυνος ο οποίος σχετίζεται µε την πληµµύρα είναι η µετακίνηση µεγάλων όγκων νερού σε µικρό χρονικό διάστηµα και η απότοµη άνοδος της στάθµης του νερού στις παραποτάµιες περιοχές µε όλες τις δυσµενείς και καταστροφικές επιπτώσεις. Το έτος 1998, στην Ονδούρα µετά από την πληµµύρα βιοµηχανικών και αγροτικών περιοχών εκπλύθηκαν µεγάλες ποσότητες αγροχηµικών υλικών και φυτοφαρµάκων τα οποία κατέληξαν στις αστικές περιοχές και στα ποτάµια (Balluz et al, 2001). Υπολείµµατα οργανοφωσφορικών ενώσεων ανιχνεύθηκαν στο υπόγειο και επιφανειακό νερό της περιοχής ενώ επακόλουθη έρευνα είχε ως στόχο την εκτίµηση της ποιότητας του πόσιµου νερού και τον βαθµό έκθεσης των κατοίκων της περιοχής στα αγροχηµικά προϊόντα τα οποία είχαν διασπαρεί εξ αιτίας πληµµύρας (τυφώνας Mitch). Σε περιοχή της Ονδούρας η οποία είχε πληγεί από τον τυφώνα Mitch πραγµατοποιήθηκε γεωχηµική έρευνα και συγκεκριµένα δειγµατοληψία δειγµάτων υπόγειου νερού και εδαφών. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της έρευνας οι συγκεντρώσεις φυτοφαρµάκων στα δείγµατα του υπόγειου νερού ήταν µικρότερες από τις αντίστοιχες συγκεντρώσεις που προβλέπονται από την οδηγία της ΕΡΑ. Σε αντίθεση η συγκέντρωση φυτοφαρµάκων (parathion, disulfoton) στα δείγµατα εδαφών ήταν από 35 έως 100 φορές µεγαλύτερη από την αντίστοιχη συγκέντρωση της οδηγίας της ΕΡΑ. To λεπτόκοκκο-υδαρές υλικό που µεταφέρθηκε από το νερό κατά την διάρκεια της πληµµύρας στην Ονδούρα όταν ξηράνθηκε προκάλεσε αύξηση των αιωρούµενων σωµατιδίων στην ατµόσφαιρα και περιόρισε την ορατότητα, ώστε οι κάτοικοι της περιοχής ήταν υποχρεωµένοι να φορούν ειδικές προστατευτικές µάσκες (Balluz et al 2001). Περίπου 500 δοχεία υγρών καυσίµων και χηµικών προϊόντων µεταφέρθηκαν από την βιοµηχανική περιοχή του New Jersey στην παραλιακή περιοχή εξ αιτίας της πληµµύρας το έτος 1999 (Picard, 1999). Η έντονη βροχόπτωση κατά την διάρκεια µίας ηµέρας του έτους 1995 στην περιοχή Vila Parisi της Βραζιλίας προκάλεσε τη θραύση ενός αγωγού µεταφοράς αµµωνίας (NH 3 ) που βρισκόταν σε εταιρεία 94

6 παραγωγής λιπασµάτων µε αποτέλεσµα τη διαρροή µεγάλων ποσοτήτων αµµωνίας (Young et al., 2004). Τα επαναλαµβάνοµενα πληµµυρικά επεισόδια στην υδρολογική λεκάνη του ποταµού Meuse (ενός από τους µεγαλύτερους της Ευρώπης) είναι η κύρια αιτία διασποράς επικίνδυνων υλικών από τις βιοµηχανικές µονάδες και τις καλλιεργούµενες εκτάσεις. Η υποβάθµιση της ποιότητας των υδατικών και εδαφικών πόρων της περιοχής καταγράφεται από την παρουσία βαρέων µετάλλων (ψευδαργύρου, µολύβδου, καδµίου) και την παρουσία οργανικών ενώσεων (φυτοφαρµάκων, πολυκυκλικών αρωµατικών υδρογονανθράκων ΡΑΗs) στο νερό και στο έδαφος (Albering et al., 1999). Στην περιοχή της North Carolina (Αµερική) προκλήθηκε διασπορά εκατοντάδων χιλιάδων m 3 κτηνοτροφικών αποβλήτων όταν πληµµύρισαν κτηνοτροφικές µονάδες, χώροι απόθεσης κτηνοτροφικών αποβλήτων και µονάδες επεξεργασίας των αποβλήτων (Schmidt, 2000; Young et al., 2004). Επίσης, η διασπορά 4 εκατ. λίτρων αποβλήτων από χηµική βιοµηχανία της North Carolina που περιείχαν περίπου gr χρωµίου (Cr) και η υποβάθµιση της ποιότητας του νερού του ποταµού Cape Fear River έχει καταγραφεί διεθνώς ως ένα από τα πιό σοβαρά περιστατικά διασποράς επικίνδυνου υλικού στο περιβάλλον (Bowie, 2000; Schmidt, 2000) Επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων Οι επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων εξ αιτίας µίας πληµµύρας περιλαµβάνουν µηχανισµούς υποβάθµισης της ποιότητας όπως: ιασπορά στο έδαφος, στο υπόγειο και επιφανειακό νερό ανόργανων και οργανικών ενώσεων (φυτοφάρµακα, λιπάσµατα, τοξικά µέταλλα, υδρογονάνθρακες, λύµατα) που παρασύρονται από το νερό και ήταν αποθηκευµένα σε χώρους όπως χηµικά εργαστήρια, κτηριακές εγκαταστάσεις, βιοµηχανίες, διϋλιστήρια, οικίες και µονάδες επεξεργασίας νερού και λυµάτων Απ ευθείας εισαγωγή ανόργανων ενώσεων, οργανικών ενώσεων και παθογόνων µικροοργανισµών (βακτήρια, ιοί) µέσω των έργων υδροληψίας (γεωτρήσεις, πηγάδια) που βρίσκονται στην πληµµυρισµένη περιοχή Εισαγωγή επιφανειακού νερού και επικίνδυνων υλικών (φυτοφαρµάκων, ιζηµάτων) στο δίκτυο ύδρευσης λόγω καταστροφής των αγωγών νερού ανθρώπινης κατανάλωσης Βλάβη στη µονάδα επεξεργασίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης η οποία πιθανό να προκαλέσει ελλιπή επεξεργασία του νερού ή διαρροή χηµικών ενώσεων Βλάβη στη µονάδα επεξεργασία λυµάτων και βλάβη στο αποχετευτικό δίκτυο µε αποτέλεσµα τη διασπορά λυµάτων και την ανάµιξη τους µε το επιφανειακό νερό ή το νερό του δικτύου Αποκάλυψη και µεταφορά θαµµένων αποβλήτων από χώρους που είχαν υποστεί αποκατάσταση και χώρους υγειονοµικής ταφής Εκπλυση και µεταφορά µεγάλων ποσοτήτων λιπασµάτων, φυτοφαρµάκων, παρασιτοκτόνων και ζιζανιοκτόνων από τις καλλιεργούµενες εκτάσεις στο επιφανειακό νερό και στα εδάφη της ευρύτερης περιοχής, ειδικά στην περίπτωση κατά την οποία η εφαρµογή τους στις καλλιέργειες και το πληµµυρικό επεισόδιο συµπέσουν χρονικά Αεροψεκασµός εντοµοκτόνων για τον έλεγχο ανάπτυξης κουνουπιών στα στάσιµα νερά της πληµµυρισµένης περιοχής Σχηµατισµός λεπτού στρώµατος που αποτελείται από εύφλεκτα υγρά (καύσιµα, λιπαντικά) στην επιφάνεια ταµιευτήρα, λίµνης ή θάλασσας λόγω διαρροής από πληµµυρισµένες εγκαταστάσεις διύλισης ή αποθήκευσης ή της ανατροπής οχήµατος µεταφοράς υγρών καυσίµων 95

7 Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία λόγω της διασποράς των επικίνδυνων υλικών εξ αιτίας µίας πληµµύρας διακρίνονται σε οξείες (αναπνευστικά προβλήµατα, τραυµατισµοί λόγω ανάφλεξης) και χρόνιες (λευχαιµία, ανάπτυξη κακοήθους όγκου). Αναπνευστικά προβλήµατα είχαν καταγραφεί στους κατοίκους της North Carolina λόγω της διασποράς κτηνοτροφικών αποβλήτων σε µεγάλη έκταση (Schmidt, 2000). Περιστατικά τραυµατισµών λόγω έκρηξης ή ανάφλεξης έχουν καταγραφεί σε κατοίκους πληµµυρισµένων περιοχών είτε λόγω της διαρροής υγρών καυσίµων τα οποία σχηµάτισαν κηλίδες στην επιφάνεια του νερού είτε λόγω της παρουσίας φιαλών προπανίου που είχαν παρασυρθεί και επέπλεαν συνιστώντας άµεσο κίνδυνο για τους επιβάτες των πλωτών µέσων (Picard, 1999; Young et al., 2004). Στους κατοίκους της δυτικής New York καταγράφηκαν µεγαλύτερα ποσοστά εµφάνισης λευχαιµίας, κακοήθων όγκων και αποβολών εµβρύων κατά ποσοστό 35% αυξηµένο σε σχέση µε τα προβλεπόµενα και επίσης µεγαλύτερα ποσοστά σε σχέση µε άλλες περιοχές που δεν επλήγησαν από πληµµύρες. Τα αυξηµένα ποσοστά αποδόθηκαν στη διασπορά επικίνδυνων υλικών και την υποβάθµιση των υδατικών και εδαφικών πόρων λόγω των πληµµυρών που έπληξαν την δυτική New York κατά την διάρκεια του έτους 1972 (Janerich et al., 1981) Ξηρασία Η ξηρασία απασχολεί τα τελευταία χρόνια το ευρύ κοινό λόγω της λειψυδρίας που παρατηρείται στη χώρα µας. Το φαινόµενο της ξηρασίας έχει συνήθως µεγάλη χρονική διάρκεια σε αντίθεση µε το φαινόµενο της πληµµύρας (Τσακίρης, 1995). Οι πιο γνωστοί ορισµοί της ξηρασίας είναι (Grigg and Vlachos,1989; Τσακίρης, 1995): (α) Μετεωρολογική ξηρασία που είναι µία περίοδος χωρίς αρκετή βροχή, (β) Υδρολογική ξηρασία που είναι περίοδος υδρολογικού ελλείµµατος (π.χ. στα υδροφόρα στρώµατα, στην επιφανειακή απορροή), (γ) Γεωργική ξηρασία που εξαρτάται από την επάρκεια του νερού και τα επίπεδα εδαφική υγρασίας για την ανάπτυξη των καλλιεργειών και (δ) Κοινωνικοοικονοµική ξηρασία που αναφέρεται σε ελλείµµατα υδατικών πόρων τα οποία κυρίως οφείλονται στην ανεπαρκή υποδοµή και στην υπερκατανάλωση. Η µείωση των υδατικών αποθεµάτων της λίµνης Old Wive του Καναδά λόγω συνθηκών ξηρασίας στην ευρύτερη περιοχή αλλά και µερικής εκτροπής του ποταµού που κατέληγε σε αυτή, είχε σαν συνέπεια ένα µέρος του πυθµένα της λίµνης να αποκαλυφθεί. Τα ιζήµατα που είχαν αποτεθεί στον πυθµένα της λίµνης τα οποία αποτελούνταν από ιλύ και άργιλο, τα οποία ήταν ορυκτά πλούσια σε Νάτριο (Νa), Μαγνήσιο (Mg), Θειϊκά ιόντα (SO 4 ), Χλώριο (Cl) και Φωσφόρο (P) µεταφέροταν σε µεγάλες αποστάσεις σχηµατίζοντας αερολύµατα (Young et al, 2004) Επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων Οι επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων εξ αιτίας της ξηρασίας περιλαµβάνουν µηχανισµούς υποβάθµισης της ποιότητας όπως: Μείωση του φυσικού εµπλουτισµού των υπόγειων υδροφορέων και ταυτόχρονη αύξηση της εκµετάλλευσης των υπόγειων υδροφορέων µε αποτέλεσµα την υποβάθµιση της ποιότητας των υδατικών πόρων ειδικότερα των αγροτικών περιοχών λόγω της επιστρεφόµενης άρδευσης και των παράκτιων περιοχών λόγω της υφαλµύρινσης Αύξηση της αλατότητας του νερού των ταµιευτήρων λόγω της αυξηµένης εξάτµισης και της µειωµένης εισροής νερού 96

8 Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία Η έντονη ξηρασία έχει σαν αποτέλεσµα την έκθεση του ανθρώπινου οργανισµού σε αυξηµένη συγκέντρωση σωµατιδίων. Η έντονη ξηρασία έχει σαν αποτέλεσµα την αυξηµένη συγκέντρωση σωµατιδίων στον αέρα και την επακόλουθη επίδραση στο αναπνευστικό σύστηµα. Στους κατοίκους της περιοχής πλησίον της µερικώς αποξηραµένης λίµνης Old Wive είχαν εµφανισθεί συµπτώµατα του αναπνευστικού συστήµατος (όπως βήχας, άσθµα, ρινικός ερεθισµός) τα οποία σχετίζονταν µε υψηλές συγκεντρώσεις νατρίου (Νa), µαγνησίου (Mg), θειϊκών ιόντων (SO 4 ) και χλωρίου (Cl) στα αιωρούµενα σωµατίδια της ατµόσφαιρας. 2.3.Ηφαιστειακή δραστηριότητα Ο όρος ηφαιστειακή δραστηριότητα χρησιµοποιείται για να περιγράψει τη µεταφορά στην επιφάνεια της γης στερεών (τέφρα, πυροκλαστικά υλικά) και ρευστών υλικών (µάγµα, λάβα), θερµών διαλυµάτων και αερίων φάσεων (διοξείδιο του άνθρακα-co 2, υδρόθειο-h 2 S, υδροφθόριο-hf, µονοξείδιο του άνθρακα-co, ραδόνιο-rn). Τα προϊόντα της ηφαιστειακής δράσης περιέχουν πτητικά συστατικά τα οποία αντιδρούν µε τις αέριες φάσεις της ατµόσφαιρας ενώ τα υλικά που αρχικά βρίσκοταν σε ρευστή κατάσταση ψύχονται και στη συνέχεια στερεοποιούνται. Σε παγκόσµια κλίµακα είναι γνωστά περισσότερα από 700 ενεργά ηφαιστειακά κέντρα, τα οποία κατά το παρελθόν λόγω της διασποράς χιλιάδων τόνων επικίνδυνων υλικών (αερίων, τέφρας) προκάλεσαν µαζικούς θανάτους κυρίως σε κατοίκους των γειτονικών περιοχών. Ενδεικτικά αναφέρονται ορισµένα παραδείγµατα (Κυριακόπουλος, 1994): το ηφαίστειο Κrakatoa (Iνδονησία) κατά την έκρηξη το έτος 1883 προκάλεσε το θάνατο σε άτοµα, το ηφαίστειο St.Helens (Washington-ΗΠΑ) κατά την έκρηξη το έτος 1980 προκάλεσε το θάνατο σε 62 άτοµα και το ηφαίστειο Nevado del Ruiz (Kολοµβία) κατά την έκρηξη το έτος 1985 προκάλεσε το θάνατο ατόµων. Το πιό γνωστό ηφαίστειο του ελληνικού χώρου είναι της νήσου Θήρας το οποίο έχει ενεργοποιηθεί πολλές φορές κατά το παρελθόν και συγκεκριµένα την περίοδο π.χ. συνέβη η µεγαλύτερη από τις εκρήξεις σχηµατίζοντας την καλδέρα, ενώ οι µεταγενέστερες εκρήξεις έγιναν διαδοχικά τα έτη 197 π.χ., 1570, 1650, , , , 1928, και 1950 ( ερµιτζάκης και Λέκκας, 1986). Κατά τις εκρήξεις αυτές εκτινάχθηκαν τεράστιες ποσότητες αερίων, ατµών και στερεών αναβληµάτων ενώ εξήλθαν και µεγάλες ποσότητες λάβας. Στο Σουσάκι κοντά στους Αγίους Θεοδώρους της Κορίνθου σηµειώνεται ατµιδική δράση από όπου εκλύονται αέρια περίπου m 3 / ηµέρα τα οποία αποτελούνται από διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ) 82%, υδρόθειο (Η 2 S) 3%, διοξείδιο του θείου (SO 2 ) 1.2% και ελάχιστο υδρογόνο (H 2 ) και ήλιο (He) ( ερµιτζάκης και Λέκκας, 1986). Αλλες περιοχές του ελληνικού χώρου όπου σηµειώνεται ηφαιστειακή-ατµιδική δράση είναι η Νίσυρος, Κω, Μέθανα και Μήλος. Η ενεργοποίηση του ηφαιστείου της Αίτνας (Ιταλία) στις 27 Οκτωβρίου 2002 και η εκποµπή τέφρας είχαν σαν αποτέλεσµα περιοχές νησιών του Ιονίου Πελάγους (Κεφαλονιά, Ζάκυνθος) να καλυφθούν από µικρές ποσότητες ηφαιστειακής τέφρας. Η τέφρα εντοπίσθηκε και σε δείγµατα νερού της βροχής τα οποία συλλέχθηκαν στην Αθήνα. Η χηµική σύσταση της τέφρας ήταν η ακόλουθη (Kelepertsis et al., 2003): Ασβέστιο (Ca): 7.71%, Κάλιο (Κ): 11.4%, Νάτριο (Νa): 3.25%, Μαγνήσιο (Mg): 2.02%, Σίδηρος (Fe): 5.38%, Μαγγάνιο (Mn): 1148 mg Kg -1, Mόλυβδος (Pb): 169 mg Kg -1, Νικέλιο (Ni): 69 mg Kg -1, Xαλκός (Cu): 173 mg Kg -1, Χρώµιο (Cr): 140 mg Kg -1, Ψευδάργυρος (Ζn): 204 mg Kg -1. Το νερό της βροχής που συλλέχθηκε στον βροχοµετρικό σταθµό είχε υψηλές συγκεντρώσεις σε στοιχεία όπως: Aσβέστιο (Ca), Κάλιο (K), Νάτριο (Νa), Μαγνήσιο (Mg), Θείο (S), Αζωτο (Ν) και Χλώριο (Cl) (Kelepertsis et al., 2003). 97

9 Επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων Οι επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων εξ αιτίας της ηφαιστειακής δραστηριότητας περιλαµβάνουν µηχανισµούς υποβάθµισης και αναβάθµισης της ποιότητας: Εκποµπή µεγάλων ποσοτήτων ηφαιστειακής τέφρας πυριτικής σύστασης (SiO 2 ) η οποία εάν καταλήξει σε έναν υδατικό αποδέκτη και στη συνέχεια στη µονάδα επεξεργασίας νερού είναι πιθανό να προκαλέσει µηχανική βλάβη ή δυσλειτουργία στον ηλεκτρικό και µηχανολογικό εξοπλισµό της µονάδας µε αποτέλεσµα την ελλιπή επεξεργασία του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. υσλειτουργία ή καταστροφή των συστηµάτων επεξεργασίας λυµάτων στην περίπτωση κατά την οποία η ηφαιστειακή τέφρα εισέλθει στα συστήµατα επεξεργασίας. Η δυσλειτουργία ή καταστροφή των συστηµάτων είναι πιθανόν να προκαλέσει υποβάθµιση της ποιότητας των επιφανειακών πόρων λόγω της απ ευθείας διάθεσης των λυµάτων (Baxter et al, 1986). Η υποβάθµιση της ποιότητας των υδατικών πόρων περιορίζεται κυρίως στην γειτονική περιοχή του ηφαιστείου ως αποτέλεσµα της ανάµιξης του νερού µε θερµά διαλύµατα πλούσια σε στοιχεία όπως Αρσενικό (Αs), Πυρίτιο (Si), Σίδηρο (Fe), Κάλιο (K), Νάτριο (Na) Η αναβάθµιση της ποιότητας των εδαφικών πόρων επεκτείνεται στην περιοχή που καλύπτεται από ηφαιστειακό υλικό λόγω της διασποράς τέφρας και πυροκλαστικών υλικών τα οποία αποτελούν πηγή θρεπτικών στοιχείων (Ασβέστιο-Ca, Κάλιο-K, Μαγνήσιο-Mg, Νάτριο-Na) για τις καλλιέργειες και επηρεάζουν θετικά την γονιµότητα των εδαφών. Σχηµατισµός ηφαιστειακών εδαφών ιδιαίτερα εύφορων για την καλλιέργεια αµπέλου (Νότιος Ιταλία, Θήρα) και καφεόδεντρων (Νότια Αµερική) ( ερµιτζάκης και Λέκκας, 1986). Η υποβάθµιση της ποιότητας των εδαφικών πόρων οφείλεται στη διασπορά στοιχείων όπως Aρσενικό (Αs) εξ αιτίας της ηφαιστειακής και υδροθερµικής δράσης (Kelepertsis et al., 2001) Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία Η ηφαιστειακή τέφρα είναι δυνατόν να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο αναπνευστικό σύστηµα όπως πνευµονικό οίδηµα, βρογχικές βλάβες και εάν η συγκέντρωση της τέφρας είναι υψηλή σοβαρότατη βλάβη ή ασφυξία (Υοung et al, 2004). Θάνατοι από υδρόθειο (H 2 S) και µονοξείδιο του άνθρακα (CO) έχουν αναφερθεί στο Καµερούν, Ιαπωνία και Ισλανδία (Young et al. 2004). Ερεθισµοί των οφθαλµών και των βλεννογόνων αδένων, µυϊκή αδυναµία είναι µερικά από τα συµπτώµατα που εµφανίζονται στον ανθρώπινο οργανισµό που έχει εκτεθεί σε εκποµπές από ηφαιστειακή δραστηριότητα (Baxter et al., 1981). 2.4.Σεισµική δόνηση Η σεισµική δόνηση προκαλείται στο βάθος της Γης και είναι αποτέλεσµα της απελευθέρωσης ελαστικής ενέργειας η οποία είχε συσσωρευθεί στους γεωλογικούς σχηµατισµούς, ενώ εκδηλώνεται στην επιφάνεια της Γης ως βίαιη και απότοµη κίνηση του εδάφους µε όλες τις καταστροφικές συνέπειες. Σεισµική δόνηση έντασης 5.9 R η οποία συνέβει το έτος 1987 στην California, εκτός από το ότι προκάλεσε κατάρρευση κτηρίων και βασικών υποδοµών, προκάλεσε επίσης: (α) διαρροή 700 kgr χλωρίνης από δεξαµενή που βρισκόταν στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού Santa Fe Springs, (β) άλλες µικρότερης έκτασης διασπορές και (γ) µεγάλης έκτασης πυρκαγιά µε επακόλουθη διασπορά αµιάντου στο California State University. 98

10 Η πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στο Πανεπιστήµιο της Καλιφόρνια ξέσπασε όταν ένα δοχείο 5 lt που περιείχε Νάτριο (Na) έσπασε και διέρρευσε το περιεχόµενό του. Ταυτόχρονα, η διαρροή νερού από τις σωληνώσεις είχε σαν αποτέλεσµα την άµεση χηµική αντίδραση µεταξύ του Νατρίου (Νa) και του νερού (Η 2 Ο): Νa + Η 2 Ο ΝaΟΗ + ½ Η 2 (1) Το αέριο υδρογόνο (Η 2 ) το οποίο παρήχθη κατά την χηµική αντίδραση προκάλεσε έκρηξη και ανάφλεξη, ενώ στην συνέχεια ο υδράργυρος (Hg) που ήταν αποθηκευµένος πέρασε από την υγρή στην αέρια φάση (Lindell and Perry, 1997). Σηµειώνεται ότι ο υδράργυρος κατατάσσεται στα νευροτοξικά µέταλλα τα οποία προκαλούν σοβαρές βλάβες στον ανθρώπινο οργανισµό. ιασπορά επικίνδυνων υλικών είχε αναφερθεί µετά το σεισµό της Καλιφόρνιας το έτος 1989 από 200 αναλυτικά εργαστήρια (πανεπιστηµιακά, νοσοκοµειακά, φαρµακευτικά), 100 βιοµηχανικές µονάδες (επεξεργασίας τροφίµων και συσκευασίας, επεξεργασίας µετάλλων), αποθήκες υγρών καυσίµων, αεροδρόµια και διάφορα καταστήµατα (φαρµακεία, εστιατόρια) (Υoung et al, 2004). Ανάµεσα στα επικίνδυνα υλικά που είχαν απελευθερωθεί στο περιβάλλον περιλαµβάνονταν οξέα, διαλύτες, φυτοφάρµακα, λιπάσµατα και παράγωγα πετρελαίου. Στην περιοχή Oakland της Αµερικής έπειτα από σεισµική δόνηση εντάσεως 7.1 R διέρρευσαν: (α) περίπου Lt διαλυµάτων από εταιρία παραγωγής ηµιαγωγών, (β) 250 έως 5000 kgr αµµωνίας (NH 3 ) από εταιρία επεξεργασίας τροφίµων και (γ) περίπου m 3 υγρών καυσίµων από υπόγειες δεξαµενές. Επίσης 57 κτηριακά συγκροτήµατα αναφέρθηκε ότι είχαν υψηλές συγκεντρώσεις αµιάντου ο οποίος απελευθερώθηκε από τα υλικά κατασκευής τους. Η σεισµική δόνηση στην περιοχή Northridge της Αµερικής (έντασης 6.7 της κλίµακας Richter) είχε σαν αποτέλεσµα την απελευθέρωση και διασπορά επικίνδυνων υλικών σε 134 διαφορετικές θέσεις. Πολλά περιστατικά διαρροών σηµειώθηκαν από αγωγούς πετρελαίου µε αποτέλεσµα την ρύπανση του εδάφους και του υπόγειου νερού. Είχε καταγραφεί επίσης και περιστατικό εκτροχιασµού αµαξοστοιχίας µε αποτέλεσµα την διαρροή 7570 lt θειικού οξέος (H 2 SO 4 ) στο περιβάλλον. ιαρροές πετρελαιοειδών από δεξαµενές αναφέρθηκαν και σε απόσταση 65 km από το επίκεντρο του σεισµού (Υoung et al, 2004). Η διαφυγή εύφλεκτων υγρών ή αερίων µετά από σεισµική δόνηση εκτός από την υποβάθµιση της ποιότητας των νερών και των εδαφών που προκαλεί, συνιστά επίσης απειλή για την ανθρώπινη υγεία λόγω εκρήξεων ή εισπνοής Επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων Οι επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων εξ αιτίας της σεισµικής δόνησης περιλαµβάνουν µηχανισµούς υποβάθµισης της ποιότητας όπως: ιασπορά στο έδαφος, στο υπόγειο και επιφανειακό νερό ανόργανων και οργανικών ενώσεων (φυτοφάρµακα, λιπάσµατα, τοξικά µέταλλα, υδρογονάνθρακες) που οφείλεται στη διαφυγή τους λόγω σοβαρών βλαβών στις υποδοµές (π.χ. κατάρρευση αποθηκών και κτηρίων χηµικών εργαστηρίων, κατάρρευση βιοµηχανικών εγκαταστάσεων, κατάρρευση εγκαταστάσεων διϋλιστηρίων και σταθµών επεξεργασίας λυµάτων, θραύση αγωγών του αποχετευτικού δικτύου) ιαδοχικές χηµικές αντιδράσεις, αναφλέξεις και εκρήξεις που συµβαίνουν µετά από την καταστροφή των συσκευασιών που περιέχουν χηµικές ενώσεις και την ανάµιξη των χηµικών αντιδραστηρίων ιασπορά ινών αµιάντου οι οποίες προέρχονται από τα υλικά κατασκευής των κτηριακών υποδοµών που κατέρρευσαν ιαρροή χηµικών ενώσεων από αποθήκες, εγκαταστάσεις, αγωγούς και σχηµατισµός αερίων νεφών 99

11 Απορροή των υγρών χηµικών ενώσεων στους αγωγούς λυµάτων ή οµβρίων υδάτων και κατάληξη στο θαλάσσιο περιβάλλον Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία H διασπορά αερίων, τοξικών χηµικών ενώσεων και σκόνης καθώς και οι πυρκαγιές δηµιουργούν επικίνδυνες συνθήκες για τις οµάδες διάσωσης αλλά και για τους εγκλωβισµένους στα ερείπια. Η διασπορά ινών αµιάντου και γυάλινων ινών (fiberglass), Υδραργύρου (Hg), Kυανίου (CN - ), υδροχλωρικού οξέος (HCl), µονοξειδίου του άνθρακα (CO) είχαν αναφερθεί µετά το σεισµό της Καλιφόρνια (Nathan et al.,1992). Σύµφωνα µε τα τηρούµενα αρχεία το 20% των τραυµατισµών ή προβληµάτων υγείας µετά την σεισµική δόνηση σχετίζοταν µε τα επικίνδυνα υλικά. Το προσωπικό διάσωσης, το ιατρικό προσωπικό και το προσωπικό που συντονίζει τις επιχειρήσεις διάσωσης είναι εκτεθιµένο σε εισπνεόµενη σκόνη ή αναθυµιάσεις χηµικών προϊόντων (Durkin et al., 1991). Κατά το στάδιο αποµάκρυνσης των ερειπίων µετά το σεισµό στην πόλη Κobe της Ιαπωνίας, οι οµάδες διάσωσης και οι οµάδες κατεδάφισης εκτέθηκαν σε σκόνη η οποία περιείχε ίνες αµιάντου (NIOSH, 2003) ασική πυρκαγιά Η χηµική σύσταση της τέφρας που παράγεται από µία µεγάλη δασική πυρκαγιά εξαρτάται από: (α) τη χηµική σύσταση της χλωρίδας που αποτεφρώνεται η οποία µε τη σειρά της εξαρτάται από τη χηµική και ορυκτολογική σύσταση του εδάφους όπου αναπτύσσεται η χλωρίδα, (β) τη χηµική σύσταση των υλικών που αποτεφρώθηκαν (απορρίµµατα, οχήµατα) και (γ) τη χηµική σύσταση των υλικών κατασκευής των κτηρίων καθώς και των υλικών που ήταν αποθηκευµένα στα κτήρια (οικίες, αποθήκες, βιοµηχανίες) τα οποία αποτεφρώθηκαν. Η τέφρα περιέχει ανόργανες και οργανικές ενώσεις (Πολυχλωριωµένα διφαινύλια PCBs- C 12 H 10-x Cl x, Πολυκυκλικoύς Αρωµατικούς Υδρογονάνθρακες- Τotal ΡΑΗs, Ολικούς Πετρελαϊκούς Υδρογονάνθρακες-TPH, διοξίνη-2,3,7,8-τετραχλωροδιβενζο-pδιοξίνη (2,3,7,8-TCDD), κύρια στοιχεία (Mαγνήσιο-Mg, Φωσφόρο-Ρ, Κάλιο-Κ) και ιχνοστοιχεία (Αρσενικό-Αs, Μόλυβδο-Pb, Σίδηρο-Fe, Κάδµιο-Cd, Χαλκό-Cu, Χρώµιο-Cr). Οι δασικές πυρκαγιές είναι πιθανόν να επανακινητοποιήσουν επικίνδυνα υλικά τα οποία έχουν ήδη αποτεθεί από προηγούµενο συµβάν, π.χ. 137 Cs ραδιονουκλίδια του καισίου τα οποία είχαν αποτεθεί στον ανώτερο εδαφικό ορίζοντα δάσους το οποίο απείχε 30 km από το σηµείο που συνέβη η καταστροφή του πυρηνικού αντιδραστήρα Chernobyl, επανακινητοποιήθηκαν µερικά χρόνια αργότερα όταν ξέσπασε πυρκαγιά στο συγκεκριµένο δάσος. Το αποτέλεσµα ήταν η συγκέντρωση 137 Cs στον αέρα µετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς να είναι 10-πλάσια της κανονικής συγκέντρωσης (Schwela et al 1999, Young et al. 2004). Στην δασική περιοχή Cerro Grande της Αµερικής, η χηµική σύσταση της τέφρας περιείχε: Bάριο (Ba), Ασβέστιο (Ca), Ανθρακικά ιόντα (CO 3 ), Σίδηρο (Fe), Μαγνήσιο (Mg), Μαγγάνιο (Mn), Κάλιο (K), Νάτριο (Na), ιοξείδιο του πυριτίου (SiO 2 ), Στρόντιο (Sr) και Ουράνιο (U), ενώ αυξηµένες συγκεντρώσεις Μαγγανίου (Mn) ανιχνεύθηκαν στο επιφανειακό και υπόγειο νερό (Longmire et al., 2001). Πρίν από τη δασική πυρκαγιά το επιφανειακό νερό είχε χηµικό τύπο Ca 2+ -Na + -HCO 3 - και η συγκέντρωση ολικών διαλυµένων στερεών (ΤDS) ήταν TDS<120 mg L -1, ενώ µετά την δασική πυρκαγιά το νερό είχε χηµικό τύπο Ca 2+ -Κ + -HCO 3 - -SO 4 2- και συγκέντρωση TDS που κυµαίνοταν από mg L -1. H συγκέντρωση Καδµίου (Cd) στην τέφρα της δασικής περιοχής κατά µήκος των ακτών της Νότιας Κορέας κυµαίνοταν από mg Kg -1 (Shin et al. 2002). Αντίστοιχα υψηλές συγκεντρώσεις Καδµίου (Cd) ανιχνεύθηκαν σε θαλάσσια φύκη και µικροφύκη της περιοχής, 100

12 φαινόµενο το οποίο ερµηνεύεται ως αποτέλεσµα της µεταφοράς τέφρας µε υψηλή συγκέντρωση Καδµίου (Cd) στο θαλάσσιο περιβάλλον Επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων Οι επιπτώσεις στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων περιλαµβάνουν µηχανισµούς υποβάθµισης της ποιότητας όπως: Αύξηση θολότητας του επιφανειακού νερού λόγω παρουσίας της τέφρας και υλικού διάβρωσης των εδαφών. Σηµειώνεται ότι η θολότητα είναι έµµεση απειλή για την ανθρώπινη υγεία διότι ευνοεί την ανάπτυξη µικροβίων στο νερό (Fowler, 2003). Μετανάστευση ποσοστού των ιχνοστοιχείων της τέφρας όπως Αρσενικό (As), Κάδµιο (Cd), Μόλυβδος (Pb), Χαλκός (Cu) στο επιφανειακό νερό και στη συνέχεια στους επιφανειακούς ταµιευτήρες και στο θαλάσσιο περιβάλλον µε επακόλουθη πρόσληψη από τους λιµναίους και θαλάσσιους οργανισµούς Αύξηση συγκέντρωσης διοξινών στο έδαφος και στους επιφανειακούς ταµιευτήρες. ιευκρινίζεται ότι οι διοξίνες είναι δύσκολα διαλυτές στο νερό και δεν αποτελούν άµεσο σηµαντικό κίνδυνο µε µόνο έµµεσο ενδεχόµενο να εισέλθουν στην τροφική αλυσίδα (ψάρια, κατανάλωση ρυπασµένων χόρτων από ζώα κλπ) Αύξηση της συγκέντρωσης των αλάτων στο έδαφος λόγω της χρήσης του θαλασσινού νερού ως µέσου πυρόσβεσης Μειωµένος φυσικός εµπλουτισµός των υπόγειων υδροφορέων εξ αιτίας της αύξησης της επιφανειακής απορροής Αυξηµένη συγκέντρωση νιτρικών ιόντων (NO 3 ), αµµωνίας (NH 3 ) και φωσφόρου (Ρ) στο επιφανειακό νερό που οφείλεται: (α) στην απόπλυση του πυροσβεστικού αφρού από το έδαφος (Fowler, 2003; Landsberg and Tiedemann, 2000) και (β) στην απ ευθείας ρίψη κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων πυρόσβεσης µέρους του πυροσβεστικού αφρού σε ταµιευτήρα ή ποτάµι, εξ αιτίας λανθασµένων χειρισµών ασικές πυρκαγιές οι οποίες καταστρέφουν θαµνώδη βλάστηση διευκολύνουν την εδαφική διάβρωση και στην συνέχεια προκαλείται αύξηση της συχνότητας των πληµµυρών. Το επιπλέον ίζηµα και τα θρεπτικά υλικά (π.χ. νιτρικά-νο 3 - και νιτρώδη-νο 2 - ιόντα) καταλήγουν σε υδατικούς αποδέκτες (Landsberg and Tiedemann, 2000) Μηχανική καταπόνηση του µηχανολογικού εξοπλισµού διϋλισης και επεξεργασίας νερού εξ αιτίας της παρουσίας ιζήµατος στο νερό µε αποτέλεσµα την ελλιπή επεξεργασία του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση Εµπλουτισµός του επιφανειακού νερού µε Αζωτο (Ν) από την διάχυση του καπνού της βιοµάζας (Landsberg and Tiedemann, 2000) Μείωση της απ ευθείας έκθεσης του επιφανειακού νερού στο ηλιακό φώς λόγω της αύξησης του καπνού και της αιθάλης που εµποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία. Ο επακόλουθος κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία εξαρτάται από το εάν η µείωση της υπεριώδου ακτινοβολίας UV είναι ικανή να αυξήσει τον πληθυσµό των βακτηρίων και των παθογόνων οργανισµών στο πόσιµο νερό Η καταστροφή της παραποτάµιας χλωρίδας συνεπάγεται αύξηση της έκθεσης του επιφανειακού νερού στο ηλιακό φως και προκαλεί αύξηση της θερµοκρασίας του νερού. Η υψηλή θερµοκρασία του νερού δηµιουργεί συνθήκες ευτροφισµού οι οποίες επηρεάζουν το χρώµα, την οσµή και την γεύση του πόσιµου νερού (Landsberg and Tiedemann, 2000; Amaranthus et al., 1988) 101

13 Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία Εάν η δασική πυρκαγιά εκδηλωθεί σε περιοχή όπου το έδαφος είναι πλούσιο σε διοξείδιο του πυριτίου (SiO 2 ), τότε η εισπνοή του παραγόµενου καπνού είναι δυνατόν να προκαλέσει στον ανθρώπινο οργανισµό σιλίκωση ή φλεγµονή των πνευµόνων (Fowler, 2003). Στην περίπτωση κατά την οποία η βιοµάζα η οποία αποτεφρώνεται περιέχει Υδράργυρο (Hg), τότε η έκθεση του ανθρώπινου οργανισµού, συµβαίνει είτε άµεσα µέσω της εισπνοής ενώσεων του Υδραργύρου είτε έµµεσα µέσω συµπλόκων του Υδραργύρου τα οποία κατέληξαν σε ένα υδατικό αποδέκτη (Fowler, 2003). Επίσης, ο καπνός ο οποίος παράγεται από ορισµένα είδη φυτών, όπως Toxicodendron radicans, περιέχει τοξικά αέρια τα οποία προκαλούν δερµατικό ερεθισµό (Fowler, 2003). Οι τρόποι έκθεσης του ανθρώπινου οργανισµού σε επικίνδυνα υλικά τα οποία παράγονται εξ αιτίας µιας δασικής πυρκαγιάς περιλαµβάνουν την εισπνοή, την κατάποση και τη δερµατική απορρόφηση. Ο πιό κοινός τρόπος έκθεσης για τον ανθρώπινο οργανισµό είναι η εισπνοή, ενώ η γαστρεντερική απορρόφηση περιλαµβάνει την κατανάλωση φυτών ή θηραµάτων τα οποία προηγουµένως είχαν προσλάβει επικίνδυνα υλικά απ ευθείας από το έδαφος ή την τέφρα (Fowler, 2003). Aναλυτικότερα, τα φυτά προσλαµβάνουν τα επικίνδυνα υλικά (διοξίνες, ιχνοστοιχεία) από το έδαφος µέσω του ριζικού συστήµατος, ενώ τα ζώα-θηράµατα προσλαµβάνουν τα επικίνδυνα υλικά είτε µέσω της κατανάλωσης φυτών που έχουν ήδη προσλάβει στον ιστό τους τα επικίνδυνα υλικά είτε µέσω της κατανάλωσης φυτών πάνω στα οποία έχει επικαθήσει τέφρα. Το εύρος των δυσµενών επιπτώσεων στον ανθρώπινο οργανισµό λόγω της έκθεσης του σε καπνό βιοµάζας περιλαµβάνει προσωρινά συµπτώµατα όπως οφθαλµικός και ρινικός ερεθισµός, αναπνευστικά προβλήµατα έως µόνιµες καρδιοαναπνευστικές βλάβες και λιγότερο συχνά το θάνατο. Τα αιωρούµενα στερεά (Particulate Matter- PM), είναι τα πιό σηµαντικά υλικά που εκπέµπονται από µία δασική πυρκαγιά. Το ποσοστό 70-90% των ΡΜ έχουν διάµετρο 2.5 µm ή µικρότερη, ενώ σύµφωνα µε τους Docker and Pope (1994) σωµατίδια µε διάµετρο µεγαλύτερη από 5 µm διεισδύουν στο ανώτερο αναπνευστικό σύστηµα και σωµατίδια µε διάµετρο µικρότερη από 5 µm διεισδύουν στο κατώτερο αναπνευστικό σύστηµα. Τα συµπτώµατα τα οποία εµφανίζονται σε ανθρώπινο οργανισµό ο οποίος έχει εκτεθεί σε ΡΜ είναι βήχας, πνευµονική φλεγµονή, δυσκολία στην αναπνοή, ενώ υπάρχει πιθανή σχέση ανάµεσα στα ΡΜ και τον καρκίνο του πνεύµονα (Adam et al., 2002; Dockery and Pope, 1994;Fowler, 2003). 3.ΣΥΖΗΤΗΣΗ Το ενδιαφέρον για την διασπορά επικίνδυνων υλικών (haz-mat) εξ αιτίας φυσικών καταστροφών στη σύγχρονη εποχή είναι διαρκώς αυξανόµενο κυρίως λόγω της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και της ταυτόχρονης αύξησης του πληθυσµού και του αριθµού των βιοµηχανιών που εγκαθίστανται σε ορισµένες περιοχές, αυξάνοντας την πιθανότητα έκθεσης του πληθυσµού σε επικίνδυνα υλικά τα οποία διαφεύγουν κατά τη διάρκεια καταστροφικών φαινοµένων. Η έλλειψη ενός τυποποιηµένου αρχείου πληροφοριών δυσκολεύει τις προσπάθειες εκτίµησης της συχνότητας και σοβαρότητας των haz-mat επιπτώσεων κατά την διάρκεια µιας φυσικής καταστροφής. Ενα πολύ κρίσιµο ερώτηµα από πλευράς δηµόσιας υγείας είναι το εάν µία διαφυγή επικίνδυνου υλικού µπορεί να επηρεάσει την ανθρώπινη υγεία. Σύµφωνα µε τους Young et al. (2004) µεγάλης κλίµακας διαφυγές µπορεί να προκαλέσουν σοβαρή υποβάθµιση της ποιότητας του νερού, του εδάφους και του αέρα. Επίσης οι πυρκαγιές και οι εκρήξεις µπορεί να έχουν ακαριαίες ή χρόνιες επιπτώσεις επί του πληθυσµού που κατοικεί στην πληγείσα περιοχή. Συχνά όµως η διασπορά επικίνδυνων υλικών δεν τυγχάνει της ανάλογης προσοχής, διότι τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης και η κοινωνία γενικότερα παραβλέπουν συνήθως τη σηµασία τους. Η κοινωνία και η πολιτεία στρέφουν τη προσοχή τους κυρίως στον περιορισµό των άµεσων επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών και στα βασικά όσο και απαραίτητα βραχυχρόνια µέτρα ανακούφισης των 102

14 πληγέντων, ενώ δεν εξετάζονται οι µακροχρόνιες επιπτώσεις όπως η υποβάθµιση των υδατικών πόρων (π.χ. λίµνης, ταµιευτήρα) ή των εδαφικών πόρων από την επεισοδιακή διασπορά επικίνδυνων υλικών. Η απελευθέρωση και διασπορά των επικίνδυνων υλικών εξ αιτίας φυσικής καταστροφής δεν είναι σπάνιο φαινόµενο αλλά είναι υπαρκτή απειλή για την ανθρώπινη υγεία. Επίσης περιορισµένη έως ανύπαρκτη είναι η χρηµατοδότηση ερευνών που σχετίζονται µε την διασπορά επικίνδυνων υλικών καθώς και η προσπάθεια των εµπλεκόµενων µερών να αποφύγουν τη δηµοσιοποίηση περιπτώσεων διασποράς, συµβάλλουν στην έλλειψη τεκµηρίωσης και επιστηµονικών δεδοµένων. Συνεπώς η σπουδαιότητα της απειλής εξ αιτίας των επικίνδυνων υλικών που απελευθερώνεται έχει υποτιµηθεί, ενώ οι έρευνες οι οποίες έχουν ως αντικείµενο την συσχέτιση µεταξύ επικίνδυνων υλικών και υγείας είναι σύνθετες, πολύπλοκες και ολιγάριθµες. 4.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η συνολική και συστηµατική εκτίµηση των επιπτώσεων από την διασπορά των επικίνδυνων υλικών εξ αιτίας των φυσικών καταστροφών είναι απαραίτητη προκειµένου να επικεντρωθεί το επιστηµονικό και κοινωνικό ενδιαφέρον και να εντοπιστούν οι δυνατότητες για την διαχείριση του κινδύνου. Η καθιέρωση ενός ενοποιηµένου, κοινά αποδεκτού και εύχρηστου πρωτοκόλλου συλλογής δεδοµένων θα περιέχει τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά µε την συχνότητα και την σοβαρότητα των επεισοδίων φυσικών καταστροφών, τους παράγοντες που επιδεινώνουν ή περιορίζουν την διασπορά των επικίνδυνων υλικών, την σχετική αποτελεσµατικότητα των προληπτικών µέτρων, τις δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τις επιπτώσεις στην δηµόσια υγεία. Προτείνεται η δηµιουργία ψηφιακού µητρώου καταγραφής επεισοδίων διασποράς επικίνδυνων υλικών, το οποίο θα περιλαµβάνει καταχωρήσεις δεδοµένων όπως το είδος του επικίνδυνου υλικού, τον βαθµό επικινδυνότητας του, την κατανοµή του στο χώρο και την επίδραση του στην ποιότητα των υδατικών και εδαφικών πόρων. Τα απαραίτητα µέτρα τα οποία προτείνονται για τον περιορισµό της διασποράς των επικίνδυνων υλικών και των επιπτώσεών τους περιλαµβάνουν: (α) Προληπτικό σχεδιασµό σύµφωνα µε τον οποίο οι περιοχές οι οποίες είναι πιθανόν να πληγούν από φυσική καταστροφή (π.χ. πληµµύρα, σεισµό) να µην επιτρέπεται η εγκατάσταση βιοµηχανικών µονάδων, µονάδων επεξεργασίας λυµάτων και αποθηκών υλικών όπως αγροχηµικών προϊόντων, φυτοφαρµάκων κτλ. (β) Εγκατάσταση ειδικών µηχανισµών ασφάλειας στις βιοµηχανίες, αγωγούς υγρών αερίων οι οποίοι αυτόµατα θα διακόπτουν την παροχή υγρών αερίων σε επεισόδιο φυσικής καταστροφής (γ) Αποθήκευση επικίνδυνων χηµικών προϊόντων σε ειδικές συσκευασίες και κατάλληλους χώρους προκειµένου να µειώνεται η πιθανότητα διαρροής τους Η επόµενη µέρα µετά από µια φυσική καταστροφή όπως πληµµύρα, σεισµική δόνηση, δασική πυρκαγιά θα πρέπει να περιλαµβάνει και την καταγραφή των περιστατικών διαρροών τοξικών στοιχείων στο περιβάλλον και την δηµιουργία ψηφιακής βάσης δεδοµένων που θα περιέχει χωρικά δεδοµένα κατανοµής των επικίνδυνων υλικών στα εδάφη και στα υπόγεια νερά των πληγέντων περιοχών. Η χαρτογράφηση της κατανοµής των επικίνδυνων υλικών θα συνδράµει στην αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης, στην αξιολόγηση των υδατικών και εδαφικών πόρων των πληγέντων περιοχών, προτείνοντας εάν είναι απαραίτητο τη λήψη µέτρων αποκατάστασης. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αdam H, Hunter D, Trichopoulos D (2002) Textbook of Cancer Epidemiology. Oxford: Oxford University Press. 103

15 Albering HJ, van Leusen SM, Moonen EJ, Hoogewerff JA, Kleinjas JC. (1999) Human health risk assessment: a case study involving heavy metal soil contamination after the flooding of the River Meuse during the winter of Environ Health Perspect. 107:37-43 Amaranthus, J, Juba H, Arthur D (1988) Stream shading, summer streamflow, and maximum water temperature following intense wildfire in headwater streams, in Proceedings of the Symposium on Fire and Watershed Management, October. Edited by N.Berg, pp Sacramento, CA:USDA Forest Service Pacific Southwest Forest and Range Experiment Station. Balluz L, Moll D, Martinez M, Colindres J, Malilay J (2001) Environmental pesticide exposure in Honduras follοwing hurricane Mitch, Bulletin of the World Health Organization, 79 (4): Baxter PJ, Ing R, Falk H, French J, Stein GF, Bernstein RS, Merchant JA, Allard J (1981) Mount St Helens eruptions, May 18 to June 12,1980: An overview of the acute health impact. J Am Med Assoc, 246: Bowie P (2000) No act of God. Amicus J. 22:16-21 ερµιτζάκης Μ, Λέκκας Σ (1986) ιερευνώντας τη Γη. Εισαγωγή στη Γενική Γεωλογία. Β Εκδοση. Εκδόσεις Πανεπιστηµίου Αθηνών. Dockery DW, Pope CA (1994) Acute respiratory effects of particulate air pollution. Annual Reviews of Public Health 15: Duclos P, Sanderson LM, Lipsett M (1990) The 1987 forest fire disaster in California: assessment of emergency room visits. Arch Environ Health 45:53-58 Durkin ME, Thiel CC, Schneider JE, DeVriend T (1991) Ιnjuries and emergency medical responses in the Loma Prieta earthquake. Bull Seismol Soc Am. 81: Eisele JW, O Halloran RL RL, Reay DT,Lindholm GR, Lewman LV, Brady WJ (1981) Deaths during the May 18, 1980, eruption of Mount St. Helens. New Engl J Med. 305: Fields T (2000) Hazardous releases, industrial accidents and natural hazards: the EPA s role in disasters. Nat Hazards Observer. 24:1-2. Fowler CT (2003) Human Health Impacts of Forest Fires in the Southern United States: A Literature Review. J of Ecological Anthropology 7: Georgesson G and Peterson G (1972) Fluorosis of sheep caused by the Hekla eruption in 1970.Fluoride 2:58-66 Gomez SR, Parker RA, Dosman JA, McDuffie HH (1992). Respiratory health effects of alkali dust in residents near desiccated Old Wives Lake. Arch Environ Health, 47: Gribble GW (1994) The natural production of chlorinated compounds. Environ Sci Technol., 28:310A-319A. Grigg N and Vlachos E (1989) Drought Water Management. A report, Colorado State University. Janerich DT, Stark AD, Greenwald P, Burnett WS, Jacobson HI, McCusker J (1981) Increased leukemia, lymphoma and spontaneous abortion in western New York following a flood disaster. Public Health Rep. 96: Kelepertsis A, Alexakis D, Kita I (2001) Environmental geochemistry of soils and waters of Susaki area, Korinthos, Greece. Environmental Geochemistry and Health, 23: Κelepertsis AE, Alexakis D, Nastos PT, Kanellopoulou EA (2003) The presence of volcanic ash in Western Greece and its association with the eruption of the Etna volcano, Italy. Consequences on the environment. 8 th International Conference on Environmental Science and Technology Lemnos Island, Greece, 8-10 September 2003 Kerr RA (1989) Nyos, the killer lake, may be coming back. Science. 244: Κυριακόπουλος Κ (1994) Ηφαιστειολογία. Εκδόσεις Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. Lindell MK and Perry RW (1997) Hazardous materials releases in the Northridge earthquake: implications for seismic risk assessment. Risk Anal. 17: Landsberg JD, Tiedemann AR (2000) Fire management. In: Dissmeyer GE (ed) Drinking water from forests and grasslands. A synthesis of the scientific literature. US Forest Service, Southern Research station, general technical report SRS-39 Longmire P, Counce D, Dale M, Chipera S, Snow M. (2001). Conceptual model of mineralogical and hydrochemical impacts of the Cerro Grande fire, Los Alamos, New Mexico. GSA Joint Annual Meeting April 29-May 2, 2001 (http://gsa.confex.com) Nathan AR, Olson KR, Everson GW, Kearney TE, Blanc PD (1992) Effects of a major earthquake on calss to regional poison control centers. West J Med; 156: Nania J, Bruya TE (1982) In the wake of Mount St.Helens. Ann Emerg Med 11: NIOSH (2003) International chemical safety cards: crocidolite. Cincinnati,OH: National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH). Available from: niosh/ [accessed 03 April 2003] Noji EK. Training of search and rescue Nukushina J (1995). Japanese earthquake victims are being exposed to high density of asbestos: we need protective masks desparetely. Epidemiol Prev. 19: Olsen KB and Fruchter JS (1986) Identification of the physical and chemical characteristics of volcanic hazards. Am J Public Health 76:45-52 Perry JA (1979) Pesticide and PCB residues in the upper Snake River ecosystem, Southeastern Idaho, following the collapse of the Teton Dam Arch Environ Contam Toxicol. 8: Picard J (1999) Flood debris pulled from river. Bridgewater, NJ: The Courier News, p.22 Shin HW, Sidhartan M, Young KS (2002) Forest fire ash impact on micro- and macroalgae in the receiving waters of the east coast of South Korea. Marine Pollution Bulletin 45: Schmidt CW (2000) Lessons from the flood: will Floyd change livestock farming? Environ Health Perspect 108:A74-A77 Schwela DH, Goldammer JG, Morawska LH, Simpton O (1999) editors. WHO health guidelines for vegetation fire events. Singapore: Public Institute of Environmental Epidemiology, Ministry of the Environment, Selvaduray G. Earthquake hazard reduction Tσακίρης Γ. (1995) Υδατικοί Πόροι:Ι. Τεχνική Υδρολογία. Εκδόσεις Συµµετρία White K (1993) Signs of an olive branch: confronting the environmental health consequences of the Midwestern floods. Environ Health Perspect., 101: Young S, Balluz L, Malilay J (2004) Natural and technologic hazardous material releases during and after disasters: a review. Science of the Total Environment 322:

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση Τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα διαφέρουν από τα αέρια. 1. Ένα αέριο αποτελείται από ξεχωριστά άτομα ή μόρια τα οποία είναι διαχωρισμένα ενώ ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΡΜΟΥ «Υ ΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕΡΟΣ B ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Πληθυσμός Ομάδα ατόμων του ιδίου είδους που συνυπάρχουν χρονικά και τοπικά Πληθυσμιακή Πυκνότητα Απόλυτη Οικολογική Αριθμός ατόμων σε μια ευρεία μονάδα χώρου Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Ιανουάριος 2016 1 Την 16.08.2015 με ευθύνη του συλλόγου του Χωριού Ζυγός Άρτας, έγινε δειγματοληψία νερού από: το δίκτυο ύδρευσης του χωριού (από

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-5 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της ΤΖΙΜΑΣ Σ. ΒΙΟΗΠΕΙΡΟΣ Ε.Ε. (BIOLAB EPIRUS) στην Άρτα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στην Υδροχημεία, Κατανόηση της έννοιας Υδρο-γεωχημεία.

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος.

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ατόµου σε µια οµοιοπολική ένωση είναι το φαινοµενικό ηλεκτρικό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» Κίνδυνοι της γεωλογικής

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία 2009 2012 Συνολικός Προϋπολογισμός: 1.664.986 Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: 802.936 Ελλάδα Ισπανία Ιταλία Η παρουσίαση Η κατάσταση στην Ελλάδα Τι κάνουν στην Ισπανία Τι κάνουν στην Ιταλία Τι θα μπορούσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ» ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ. Μαµάης Ακαδηµαϊκό έτος 2009-2010 Εαρινό Εξάµηνο Τάσεις εξάπλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ.

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ. Ρύπανση Νερού Ρύπανση του νερού είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη αλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του νερού, η οποία είναι ή μπορεί να γίνει,ζημιογόνος για τον άνθρωπο και τους υπόλοιπους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού.

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. 1. Ο ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Οι άνθρωποι από την φύση τους θέλουν να πετυχαίνουν σπουδαία αποτελέσµατα καταναλώνοντας το λιγότερο δυνατό κόπο και χρόνο. Για το σκοπό αυτό προσπαθούν να οµαδοποιούν τα πράγµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση α οβλήτων Γεωργικών Βιοµηχανιών

ιαχείριση α οβλήτων Γεωργικών Βιοµηχανιών ιαχείριση α οβλήτων Γεωργικών Βιοµηχανιών Έννοιες - Ορισµοί Ορισµοί Ρύ ανση: εισαγωγή στο περιβάλλον ουσιών που η ποσότητα,τα χαρακτηριστικά και η διάρκεια είναι πιθανό να προκαλέσουν βλάβη στον άνθρωπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΘΕΜΑ 1 Ο : 1. Ποια είναι η δοµή του ατόµου; ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 2. Ποιος αριθµός ονοµάζεται ατοµικός και ποιος µαζικός; Ποιος από τους δύο αποτελεί την ταυτότητα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management ndustrial aste management quality waste management nvironmental rotection sustainable development Το Ιστορικό µας H POLYECO A.E. ιδρύθηκε το 2001, από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, µε στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 2: Υδροχημική συμπεριφορά των ρυπαντών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 6: Βιογεωχημεία και Ανθρωπογενείς Επιδράσεις στο Περιβάλλον Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 7: Εφαρμογές της Γεωχημείας στο Περιβάλλον Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή.

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή. Επίδραση του ανθρώπου Γεωργία και επίδραση στον κύκλο του Ν Το Ν είναι το κύριο θρεπτικό που χάνεται κατά την καλλιέργεια και απελευθερώνεται ως οξείδια του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A4 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Βουτσά Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η Συνέδριο Πολιτιστικών Φορέων Νομού Θεσσαλονίκης «Εκτός των τειχών» Πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης

Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Αποφοίτων: Περιβαλλοντική Διαχείριση - Σύγχρονα Εργαλεία Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης Νίκος Παπαμανώλης Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Τεχνολογίας Πολυτεχνείο Κρήτης npapama@arch.tuc.gr H

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Ethn. Antistasis 42, Alexandria. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Ethn. Antistasis 42, Alexandria. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/9 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΝΤΕΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΜΟΛΥΝΤΕΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΟΛΥΝΤΕΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ 1) ΧΛΩΡΙΟ-ΥΠΟΧΛΩΡΙΩΔΕΣ ΝΑΤΡΙΟ «Ο Θεός δημιούργησε 91 χημικά στοιχεία, ο άνθρωπος 15, και ο διάβολος μόνο 1,το Χλώριο» (Oto Huntsinger-Διάσημος Αυστριακός Χημικός) Το Χλώριο ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο Χημεία Α Λυκείου Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο 1) Θέμα 2530 (Ερώτημα 2.1. ) Δίνονται: υδρογόνο, 1 H, άζωτο, 7 N α) Να γράψετε την κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες για το άτομο του αζώτου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα Μ. Γκίνη, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2016 1 Συνοπτικά... Ατμοσφαιρική ρύπανση (αέριοι / σωματιδιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Εφαρμογή ΜΠΕ 2 Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Χώροι Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων ΧΥΤΑ είναι ο συνδυασμός ενός χώρου ειδικά επιλεγμένου, διαμορφωμένου και εξοπλισμένου και ενός τρόπου λειτουργίας, διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλιση Μονάδων Παραγωγής Βιοαερίου Ελληνογερµανικό Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο Φεβρουάριος 2011

Ασφάλιση Μονάδων Παραγωγής Βιοαερίου Ελληνογερµανικό Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο Φεβρουάριος 2011 Ασφάλιση Μονάδων Παραγωγής Βιοαερίου Ελληνογερµανικό Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο Φεβρουάριος 2011 1 Περιεχόµενα 1 Το πρόβληµα 2 Η αναγνώριση 3 4 Ο στόχος Η λύση 5 Η ασφάλιση 2 Το πρόβληµα Εκποµπές

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Εισαγωγή Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα καίρια περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Ειδικά η απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 12 1. Παράδειγµα κριτηρίου κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου - κρίσης (µάθηµα ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΕΠΩΝΥΜΟ. ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΜΑΘΗΜΑ Σκοπός εξέτασης: Η διαπίστωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Τα δείγματα που εξετάζονται και αναλύονται από το Χημικό Τμήμα του Π.Ε.Δ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ Τροφοδότηση του εδαφικού διαλύματος Απορρόφηση Ρίζας Οργανική ουσία Ανταλλαγή κατιόντων Εδαφικό διάλυμα Μικροοργανισμοί εδάφους Προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μεταθετικές αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης οι οποίες οδηγούν σε σχηματισμό ιζήματος. Το ίζημα σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπει την ταυτοποίηση ενός αντιδρώντος σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

4 Μαρτίου Ελευσίνα

4 Μαρτίου Ελευσίνα Τεχνολογίες διαχείρισης θαλασσίων ιζημάτων Καθ. Κώστας Κομνίτσας Τμήμα Μηχ. Ορυκτών Πόρων Πολ. Κρήτης 4 Μαρτίου 2009 - Ελευσίνα Θαλάσσια ιζήματα Από βιομηχανικές εκπομπές (υγρά, στερεά, αέρια) Από αστικά

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσια ιζήματα_2. (συνέχεια...)

Θαλάσσια ιζήματα_2. (συνέχεια...) Θαλάσσια ιζήματα_2 (συνέχεια...) Τα υδρογενή ή αυθιγενή ιζήματα σχηματίζονται από την καθίζηση χημικών στοιχείων ή ενώσεων, τα οποία εξέρχονται της διαλελυμένης φάσης τους στην υδάτινη στήλη. κόνδυλοι

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Επιστήμη

Περιβαλλοντική Επιστήμη Περιβαλλοντική Επιστήμη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μέρος 3ο Αικατερίνη Ι. Χαραλάμπους, Καθηγήτρια ΕΜΠ Άδεια Χρήσης Το παρόν υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons και δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του Έργου

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Σκοπιμότητα άρδευσης Η άρδευση αποσκοπεί κυρίως στην τροφοδότηση της κόμης του φυτού με νερό. Μόνο το 1% του νερού που φτάνει στην κόμη των φυτών παραμένει στους φυτικούς

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae)

Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Εδαφολογικές και καλλιεργητικές ανάγκες της Κάνναβης (L. Cannabis Sativa, Cannabaceae) Σταυρινός Ελευθέριος Δρ Γεωπόνος - Εδαφολόγος Μέλος του ΔΣ Εδαφολογικής Εταιρείας www.edafologiki.gr Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ τα υλικά μπορεί να βρίσκονται σε μια από τις παρακάτω καταστάσεις: -στερεή -υγρή -αέρια οι παράγοντες που επηρεάζουν τη φυσική κατάσταση των υλικών είναι: -η θερμοκρασία και -η πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα