ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ"

Transcript

1 ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις οι οποίες στο νερό διίστανται για να δώσουν ανιόντα υδροξυλίου χαρακτηρίζονται ως βάσεις: ΒΟΗ Β + + ΟΗ Τα παραπάνω παραδείγματα απεικονίζουνε μονοσθενή ή μονοπρωτικά οξέα (π.χ. HCl) και μονοσθενείς βάσεις (π.χ. KOH, NaOH). Μπορούμε όμως να έχουμε και δισθενή ή τρισθενή οξέα (π.χ. H 2 SO 4, H 3 PO 4 ) και βάσεις (π.χ. Ca(OH) 2, Al(OH) 3 ). Τότε, γενικεύοντας τις παραπάνω εξισώσεις, μπορούμε να γράψουμε: Η a Α a Η + + Α Β(ΟΗ) b Β + + b ΟΗ Όταν σε ένα υδατικό διάλυμα έχουμε οξύ και βάση, λαμβάνει χώρα μια αντίδραση εξουδετέρωσης όπου τα ιόντα υδρογόνου και υδροξυλίου συνδυάζονται για να δώσουν μόρια νερού, ενώ τα άλλα δύο ιόντα δίνουν κάποιο άλας. Για παράδειγμα, για μονοσθενή οξέα και βάσεις: Δισθενές οξύ με μονοσθενή βάση: Μονοσθενές οξύ με δισθενή βάση: Δισθενές οξύ και δισθενής βάση: κλπ HA + BOH ΒΑ + Η 2 Ο H 2 A + 2 BOH Β 2 Α + 2 Η 2 Ο 2 HA + B(OH) 2 ΒΑ Η 2 Ο H 2 A + B(OH) 2 ΒΑ + 2 Η 2 Ο Αν το άλας που προκύπτει είναι δυσδιάλυτο, τότε θα παρατηρήσουμε και τον ανάλογο σχηματισμό ιζήματος. Ηλεκτρολυτική διάσταση Τα οξέα, οι βάσεις και τα άλατα χαρακτηρίζονται και ως ηλεκτρολύτες γιατί στο νερό υφίστανται ηλεκτρολυτική διάσταση δηλαδή διασπώνται στα ιόντα τους. Οι ηλεκτρολύτες μπορεί να είναι ισχυροί και να διίστανται πλήρως ή ασθενείς που διίστανται μόνο σε μικρό ποσοστό. Παραδείγματα: Ισχυροί ηλεκτρολύτες: HCl, HNO 3, H 2 SO 4 (για την απόσπαση του ενός πρωτονίου: HSO 4 + H + ), ΝαΟΗ, ΚΟΗ, τα διάφορα άλατα. Ασθενείς ηλεκτρολύτες: CH 3 COOH (διίσταται εν μέρει σε CH 3 COO και Η + ), NH 3 (αποσπά υδρογόνο από το νερό ως εξής: ΝΗ 3 + Η 2 Ο ΝΗ ΟΗ ) κλπ. Έτσι, στην πραγματικότητα, όταν έχουμε ισχυρά οξέα και βάσεις, αυτό που υπάρχει στο διάλυμα είναι ξεχωριστά ιόντα και όχι αυτοτελή μόρια ΗΑ ή ΒΟΗ γιατί τα πολικά μόρια του νερού έλκονται 1

2 από τα ιόντα, τρόπον τινά προσκολλώνται σε αυτά και αποσπούν το ένα από το άλλο. Τότε, καθεμία από τις παραπάνω αντιδράσεις μπορούμε να την ξαναγράψουμε ως δύο αντιδράσεις που συμβαίνουν παράλληλα. Π.χ. για μονοσθενές οξύ και βάση, θα έχουμε: H + + OH Η 2 Ο A + B + ΒΑ Ο λόγος για τον οποίο με ταυτόχρονη παρουσία ενός οξέος και μιας βάσης έχουμε αντίδραση και πιθανό ίζημα είναι ότι τα ιόντα υδρογόνου και υδροξυλίου έχουν μια πολύ ισχυρή τάση να σχηματίσουν μόρια νερού. Αυτό ευνοεί την περαιτέρω διάσπαση των ηλεκτρολυτών και το σχηματισμό ιόντων A και Β + που συνδυάζονται για το σχηματισμό άλατος ΒΑ. Ιοντική ισορροπία στα υδατικά διαλύματα Για να αντιληφθούμε ποσοτικά την τάση των ηλεκτρολυτών να δώσουν αντίδραση εξουδετέρωσης σε υδατικά διαλύματα, μπορούμε να επικαλεστούμε την έννοια της ισορροπίας. Όπως γνωρίζουμε, υπάρχουν αντιδράσεις κατά τις οποίες τα αντιδρώντα δε μετατρέπονται εξολοκλήρου σε προϊόντα αλλά οδηγούν σε μείγμα αντιδρώντων και προϊόντων με συγκεκριμένη σύσταση ισορροπίας: Α + Β C + D Η παραπάνω αντίδραση παριστάνει την ταυτόχρονη διεξαγωγή δύο αντιδράσεων όπου τα αντιδρώντα μετατρέπονται σε προϊόντα και αυτά δίνουν πάλι εν μέρει προϊόντα: Α + Β C + D C + D Α + Β Όταν το σύστημα φτάνει σε ισορροπία, οι ταχύτητες των δύο αντιδράσεων (δηλαδή οι ρυθμοί μεταβολής των mol ενός συστατικού που έχει επιλεγεί ως βάση υπολογισμού) γίνονται ίσοι. Αλλά ο ρυθμός μιας αντίδρασης εξαρτάται από τη συγκέντρωση των συστατικών γιατί ανάλογα με αυτή, αυξάνονται οι συγκρούσεις των ατόμων που δίνουν αντίδραση. Έτσι, αν οι ταχύτητες των αντιδράσεων είναι 1 : r 1 = k 1 [A] [B] και r 2 = k 2 [C] [D] τότε, εξισώνοντας τις παραπάνω εκφράσεις παίρνουμε: K c = k 1 [C ][ D] = k 2 [ A][ B] Ισορροπία δεν έχουμε μόνο σε μοριακά αλλά και σε ιοντικά συστήματα όπου η αντίστοιχη έκφραση της σταθεράς ισορροπίας περιέχει συγκεντρώσεις ιόντων. Όσο πιο μεγάλη η σταθερά ισορροπίας Kc, τόσο πιο μετατοπισμένη είναι η ισορροπία προς τα προϊόντα, ενώ αν έχει μικρή τιμή, η σταθερά είναι μετατοπισμένη προς τα αντιδρώντα (δηλαδή το τελικό σύστημα έχει μεγάλο ποσοστό αντιδρώντων και μικρό ποσοστό προϊόντων). Τώρα, για το νερό γνωρίζουμε ότι υφίσταται και αυτό διάσταση σε ιόντα υδρογόνου και υδροξυλίου αλλά σε πάρα πολύ μικρή έκταση. Έτσι, έχουμε την αντίδραση ισορροπίας Η 2 Ο Η + + ΟΗ για την οποία μπορούμε προφανώς να γράψουμε την έκφραση για μια σταθερά ισορροπίας: 1 Ανάλογα με τη στοιχειομετρία της αντίδρασης μεταβάλλεται και η έκφραση του ρυθμού. Π.χ. η αντίδραση 2Α + Β προϊόντα, μπορεί να γραφεί και ως Α + Α + Β προϊόντα, δίνοντας έκφραση ρυθμού r = k[a][a][b] = k[a] 2 [B] 2

3 K c = [Η ][ΟΗ ] [Η 2 Ο] αλλά επειδή η διάσταση συμβαίνει σε πολύ μικρή έκταση (απειροελάχιστο ποσοστό μορίων νερού διίσταται), η συγκέντρωση του νερού στον παρονομαστή παραμένει ουσιαστικά σταθερή και μπορούμε να την ενσωματώσουμε στη σταθερά ισορροπίας γράφοντας K w =K c [Η 2 Ο]=[Η ][ΟΗ ] Αυτή η σταθερά γνωρίζουμε ότι έχει τιμή ίση με δηλαδή πάρα πολύ μικρή όπως και θα περιμέναμε για πάρα πολύ ασθενή διάσταση. Επομένως, η ισορροπία είναι ισχυρά μετατοπισμένη προς το σχηματισμό μορίων νερού και όταν εμφανίζεται περίσσεια ιόντων υδρογόνου και υδροξυλίου λόγω διάλυσης ενός οξέος και μιας βάσης, προκαλείται η αντίδραση εξουδετέρωσης. Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε ότι σταθερές ισορροπίας μπορούμε να ορίσουμε και για την ηλεκτρολυτική διάσταση των οξέων και των βάσεων (σύμβολα K a και K b, αντίστοιχα). Οξύτητα, αλκαλικότητα, ph και poh Έχοντας συζητήσει το ρόλο των ιόντων υδρογόνου και υδροξυλίου, είναι προφανές ότι οι συγκεντρώσεις τους αποτελούν ένα μέτρο της οξύτητας ή βασικότητας των διαλυμάτων των ηλεκτρολυτών. Μεγάλη συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου σημαίνει ότι έχουμε όξινο διάλυμα και συγχρόνως ότι είναι μικρή η συγκέντρωση υδροξυλίων, σύμφωνα με το νόμο διάστασης του νερού (σταθερά Kw). Αντίστοιχα, υψηλή συγκέντρωση υδροξυλίων σημαίνει βασικό ή αλκαλικό διάλυμα και χαμηλή συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου. Επειδή, ανάλογα με την ισχύ και τη συγκέντρωση των ηλεκτρολυτών, οι συγκεντρώσεις των H + και ΟΗ - κυμαίνονται σε ένα εύρος πολλών τάξεων μεγέθους, είναι πιο εύκολο να χρησιμοποιούμε τους λογαρίθμους αυτών για να εκφράσουμε την οξύτητα ή αλκαλικότητα ενός διαλύματος. Αν λογαριθμήσουμε την έκφραση για το Kw και πολλαπλασιάσουμε με -1 για να διώξουμε το αρνητικό πρόσημο από το δεξιό σκέλος, παίρνουμε: οπότε, ορίζουμε για να πάρουμε τη σχέση log[h ] log[oh ]= log K w =14 ph= log[h ] poh= log[oh ] ph poh=14 Διάλυμα για το οποίο ισχύει ph = poh = 7 είναι ουδέτερο. Διάλυμα με ph < 7 (poh > 7) είναι όξινο και διάλυμε με ph > 7 (poh < 7) είναι αλκαλικό. Για να έχουμε μια σαφή ιδέα, το pη των γαστρικών υγρών είναι περίπου 3, ενώ τιμές μεταξύ 0 και 1 (ή και αρνητικές) αντιστοιχούν σε πυκνά και ισχυρά οξέα. Παρόμοια με το ph και το poh, ορίζονται και χρησιμοποιούνται συχνά και τα μεγέθη pk a, pk b ως αντίθετοι δεκαδικοί λογάριθμοι των σταθερών διάστασης των οξέων και των βάσεων. Έτσι, όσο πιο μικρό είναι το pk a ενός οξέος, τόσο πιο ισχυρό είναι αυτό και αναλόγως για μια βάση. Σήμερα, το K b προτιμάται να δίνεται ως ισοδύναμο K a = K w / K b, οπότε pk a + pk b = 14 και έτσι έχουμε ένα μέτρο οξύτητας/βασικότητας κατ' αναλογία προς το ph. Το γραμμοϊσοδύναμο Στις αντιδράσεις που γράψαμε πιο πάνω, παρατηρούμε ότι ένα μονοσθενές οξύ αντιδρά σε μοριακή 3

4 αναλογία 1:1 με μια μονοσθενή βάση, δηλαδή 1 mol οξέος ΗΑ μπορεί να εξουδετερώσει 1 mol βάσης ΒΟΗ (και το αντίστροφο). Όταν έχουμε όμως διπρωτικό οξύ Η 2 Α με μονοσθενή βάση, τότε 1mol οξέος μπορεί να εξουδετερώσει 2 mol βάσης ή, με άλλα λόγια, αρκεί ½ mol οξέος για να εξουδετερώσει 1 mol μονοσθενούς βάσης. Αυτό συμβαίνει γιατί 1 mol διπρωτικού οξέος δίνει 2 γραμμοϊόντα υδρογόνου και επομένως μπορεί να εξουδετερώσει 2 γραμμοϊόντα υδροξυλίου. Με άλλα λόγια, αρκεί ½ mol διπρωτικού οξέος για να εξουδετερώσει 1 γραμμοϊόν υδροξυλίου. Παρόμοια, αν έχουμε δισθενή βάση που αντιδρά με μονοσθενές οξύ, αρκεί ½ mol της βάσης για να εξουδετερώσει 1 mol οξέος ή 1 γραμμοϊόν υδρογόνου. Βάσει αυτών των παρατηρήσεων μπορούμε να ορίσουμε ένα μέγεθος που θα ονομάσουμε ισοδύναμο βάρος ή γραμμοϊσοδύναμο, gr-eq, (κατ' αναλογία προς το γραμμομόριο, mol) και είναι η μάζα ενός ηλεκτρολύτη που αρκεί για να εξουδετερώσει ένα γραμμοϊόν του κατάλληλου ιόντος, πρωτονίου ή υδροξυλίου, αναλόγως. Καταλαβαίνουμε αμέσως ότι το γραμμοϊσοδύναμο των μονοσθενών ηλεκτρολυτών είναι ίσο με το μοριακό τους βάρος, το γραμμοϊσοδύναμο των δισθενών ηλεκτρολυτών είναι ίσο με το μοριακό βάρος διά 2 κλπ. Ο ορισμός του ισοδύναμου βάρους δίνει μια ενδιαφέρουσα διάσταση στους υπολογισμούς αντιδράσεων εξουδετέρωσης. Πράγματι, η στοιχειομετρία και ο ορισμός του gr-eq επιβάλλουν ότι τα γραμμοϊσοδύναμα του οξέος που αντέδρασαν πρέπει να είναι ίσα με τα αντίστοιχα καταναλωθέντα γραμμοϊσοδύναμα της βάσης: gr-eq οξέος που αντέδρασαν = gr-eq βάσης που αντέδρασαν Η παραπάνω σχέση αποτελεί και τον πυρήνα των υπολογισμών σε μια αντίδραση εξουδετέρωσης και της πειραματικής μεθόδου της ογκομέτρησης που βασίζεται σε τέτοιες αντιδράσεις. Ξεκινώντας από αυτή και γνωρίζοντας τη σχέση μεταξύ gr-eq και mol για κάθε ηλεκτρολύτη, εύκολα την ξαναγράφουμε ως αναλογία μεταξύ mol που εν συνεχεία μπορούμε να μετατρέψουμε σε μάζες, συγκεντρώσεις ή όγκους, ανάλογα με το εκάστοτε ζητούμενο. Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε ότι όπως με βάση τα mol ενός διαλύματος ορίζουμε τη molarity ή μοριακότητα αυτού (αριθμός mol ουσίας ανά λίτρο διαλύματος), εντελώς ανάλογα, με βάση τα gr-eq ουσίας ορίζουμε την κανονικότητα (normality) αυτού ως gr-eq ουσίας ανά, την οποία και συμβολίζουμε Η μέθοδος της ογκομέτρησης Αν έχουμε κάποιον τρόπο να διαπιστώσουμε με βεβαιότητα πότε ένας ηλεκτρολύτης εξουδετερώθηκε από έναν άλλο σε υδατικό διάλυμά τους, αυτό μας επιτρέπει να υπολογίσουμε τη συγκέντρωση άγνωστου διαλύματος συγκεκριμένου οξέος ή βάσης εξουδετερώνοντάς το με διάλυμα αναφοράς βάσης ή οξέος με γνωστή συγκέντρωση, βασισμένοι στην ισότητα των καταναλωθέντων γραμμοϊσοδυνάμων. Ένας τέτοιος τρόπος θα ήταν η παρακολούθηση της τιμής του ph κατά τη διάρκεια σταδιακής προσθήκης του ενός διαλύματος στο άλλο. Υπάρχουν χημικές ενώσεις που ονομάζονται δείκτες και οι οποίες, προστιθέμενες σε μικρή ποσότητα, έχουν την ιδιότητα να μεταβάλλουν το χρώμα των διαλυμάτων όπου βρίσκονται ανάλογα με την τιμή του ph. Έτσι, μπορούμε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη μιας αντίδρασης εξουδετέρωσης αν προσθέσουμε μικρή ποσότητα κατάλληλου δείκτη στο διάλυμα που θα εξουδετερώσουμε. Η μέθοδος της ογκομέτρησης αποτελεί υλοποίηση των παραπάνω. Τυπικά, ένα πείραμα ογκομέτρησης εκτελείται ως εξής: σε μια κωνική φιάλη τοποθετούμε κατάλληλη ποσότητα από το άγνωστο διάλυμα μαζί με μικρή ποσότητα δείκτη και συμπληρώνουμε προχοΐδα με το γνωστό διάλυμα αναφοράς (είναι επίσης δυνατό να έχουμε το άγνωστο διάλυμα στην προχοΐδα και το γνωστό στην κωνική φιάλη). Αρχίζουμε και προσθέτουμε σταδιακά το διάλυμα αναφοράς στο άγνωστο το οποίο και αναδεύουμε. 4

5 Για να εντοπίσουμε το ουδέτερο σημείο, δηλαδή να διαπιστώσουμε πότε εξουδετερώθηκε το άγνωστο διάλυμα, ο δείκτης πρέπει να έχει την ιδιότητα να μεταβάλλει χρώμα σε ph = 7. Υπάρχουν και δείκτες που μεταβάλλουν το χρώμα σε άλλες τιμές του ph. Παρατηρούμε πότε συμβαίνει χρωματική αλλαγή στο διάλυμα η οποία παραμένει στο χρόνο και αυτό είναι το σημείο όπου επήλθε η εξουδετέρωση. Σημειώνουμε τον όγκο γνωστού διαλύματος που καταναλώθηκε και με τη βοήθεια της συγκέντρωσης, μπορούμε να βρούμε τα γραμμοϊσοδύναμα του αντίστοιχου ηλεκτρολύτη και να εκτελέσουμε τους υπολογισμούς που θα μας δώσουν τη συγκέντρωση του άγνωστου διαλύματος. Παρόμοια εργαζόμαστε και στην περίπτωση όπου το διάλυμα αναφοράς είναι στην κωνική και το άγνωστο στην προχοΐδα (η επιλογή εξαρτάται από τις ιδιότητες του δείκτη που θα χρησιμοποιήσουμε και τις διαθέσιμες ποσότητες κάθε διαλύματος). ΠΕΙΡΑΜΑ Ο σκοπός του πειράματος είναι διπλός: α) ογκομέτρηση διαλύματος καυστικού νατρίου, NaOH, με μοριακότητα κοντά στο 1Μ, με τη βοήθεια διαλύματος οξαλικού οξέος 0.25 Μ που θα παρασκευάσουμε οι ίδιοι. Το διάλυμα NaOH παρασκευάστηκε ως 1Μ αλλά επειδή το CO 2 της ατμόσφαιρας αντιδρά με το NaOH 2, η συγκέντρωση του διαλύματος έχει αλλάξει και πρέπει να την προσδιορίσουμε ξανά. β) Με τη βοήθεια του διαλύματος NaOH γνωστής πλέον συγκέντρωσης, όπως τη μετρήσαμε στο (α) μέρος, θα ογκομετρήσουμε διάλυμα HCl με άγνωστη συγκέντρωση. Και στις δύο περιπτώσεις θα χρησιμοποιήσουμε ως δείκτη τη χημική ένωση φαινολοφθαλεΐνη. Αυτή, σε όξινα ph είναι άχρωμη, αλλά όταν περνάμε από το ουδέτερο σημείο και εισερχόμαστε στην αλκαλική περιοχή, δίνει χαρακτηριστικό ροζ χρώμα. Επομένως και στα δύο μέρη του πειράματος θα ετοιμάσουμε το εκάστοτε όξινο διάλυμα (οξαλικό οξύ, υδροχλωρικό οξύ) σε κωνική φιάλη όπου θα προσθέσουμε μικρή ποσότητα φαινολοφθαλεΐνης και θα ογκομετρήσουμε με το αλκαλικό, δηλαδή το NaOH που παίζει ρόλο άγνωστου διαλύματος στο πρώτο μέρος και γνωστού διαλύματος αναφοράς στο δεύτερο. Το οξαλικό οξύ υπάρχει ως στερεό σώμα το οποίο διαλύουμε σε νερό για να πάρουμε το επιθυμητό διάλυμα. Το οξαλικό οξύ είναι διπρωτικό, δηλαδή διιστάμενο δίνει δύο ιόντα υδρογόνου. Στη στερεά μορφή κρυσταλλώνεται μαζί με δύο μόρια νερού, οπότε ο μοριακός τύπος είναι HOOC-COOH.2H 2 O ή, πιο απλά, H 2 C 2 Ο 4.2H 2 O. Κατατάσσεται στα ασθενή οξέα, αλλά είναι από τα ισχυρότερα αυτής της κατηγορίας. Επειδή οι μετρήσεις εμπεριέχουν σφάλματα και θέλουμε να περιορίσουμε την επίπτωσή τους, θα κάνουμε τρεις μετρήσεις σε κάθε διάλυμα που θα τιτλοδοτήσουμε. Γι' αυτό οι πίνακες 5, 6, 7 και 8 στο φύλλο αποτελεσμάτων έχουν τρεις στήλες για την καταγραφή των μετρήσεων και υπολογισμών. Η πειραματική διαδικασία έχει ως εξής: Α' Ογκομέτρηση καυστικού νατρίου Θα χρειαστούμε 100 ml διάλυμα οξαλικού οξέος 0.25 Μ. Αν το πρότυπο διάλυμα οξαλικού οξέος δε μας δίνεται έτοιμο, θα χρειαστεί να το παρασκευάσουμε 2 Το CO 2 διαλυόμενο σε νερό δίνει το ασθενές οξύ H 2CO 3 (ανθρακικό οξύ) όπως εκφράζεται από τη χημική ισορροπία CO 2 + H 2O H 2CO 3. Αυτό αντιδρά με το καυστικό νάτριο: 2NaOH + H 2CO 3 Na 2CO 3 + H 2O. Επειδή το υδατικό διάλυμα CO 2 δρα σαν οξύ, λέμε ότι το CO 2 είναι ανυδρίτης του ανθρακικού οξέος. Γενικότερα, ενώσεις που προκύπτουν αν από το μοριακό τύπο ενός οξέος ή μιας βάσης αφαιρέσουμε νερό, λέγονται ανυδρίτες του αντίστοιχου οξέος ή βάσης και έχουν ιδιότητες ανάλογες με αυτό, δηλαδή μπορούν να δώσουν π.χ. αντιδράσεις εξουδετέρωσης. Τα μεταλλικά οξείδια σχηματίζουν βασικούς ανυδρίτες (π.χ. Na 2O, CaO, BaO) και τα μη μεταλλικά οξείδια δίνουν όξινους ανυδρίτες (π.χ. CO 2, SO 3). 5

6 εμείς. Προς τούτο, πρώτα θα υπολογίσουμε το μοριακό βάρος του οξέος, καθώς και το ισοδύναμο βάρος του (Πίνακας 1 του φύλλου αποτελεσμάτων). Μετά, θα υπολογίσουμε τα mol και μέσω αυτών, τη μάζα οξαλικού οξέος που θα υπάρχουν στα 100 ml διαλύματος (Πίνακας 2). Εν συνεχεία προβαίνουμε στη ζύγιση της ποσότητας με τη διαδικασία που γνωρίζουμε και από την άσκηση 2: ζυγίζουμε κενή ύαλο ωρολογίου, προσθέτουμε στη μέτρηση το ζητούμενο βάρος οξέος και ζυγίζουμε εκ νέου προσθέτοντας το στερεό οξύ. Καταγράφουμε τη διαφορά των δύο μετρήσεων (Πίνακας 3). Επειδή μπορεί να μην πετύχαμε ακριβώς τη ζητούμενη μάζα, θα υπολογίσουμε από αυτή τα mol οξέος που της αντιστοιχούν και μέσω αυτής τη μοριακότητα του διαλύματος που θα παρασκευάσουμε (Πίνακας 4). Για την παρασκευή του διαλύματος, μεταφέρουμε τη ζυγισμένη ποσότητα σε ογκομετρική φιάλη των 100 ml και προσθέτουμε απεσταγμένο νερό μέχρι λίγο πιο κάτω από τη χαραγή. Εκπλένουμε την ύαλο ωρολογίου με λίγο απεσταγμένο νερό για να πάρουμε και τα τελευταία ίχνη ζυγισμένου οξέος. Πωματίζουμε και αναδεύουμε για να διαλυθεί το οξύ. Μετά, προσθέτουμε λίγο ακόμη απεσταγμένο μέχρι τη χαραγή ακριβώς, πωματίζουμε και αναδεύουμε ξανά. Αν δε ζητηθεί η παρασκευή πρότυπου διαλύματος οξαλικού αλλά μας δίνεται έτοιμο, πάμε κατευθείαν στο επόμενο βήμα που είναι η ογκομέτρηση καυστικού νατρίου. Πρώτα, μεταφέρουμε 100 ml διαλύματος NaOH που θα μετρήσουμε, σε ποτήρι ζέσεως. Εκπλένουμε μία προχοΐδα με απεσταγμένο νερό και μετά με αραιό διάλυμα NaOH. Γεμίζουμε την προχοΐδα μέχρι την ένδειξη μηδέν. Όταν γεμίζουμε, κρατάμε το γυάλινο χωνί ψηλά (μόλις που να μπαίνει στην προχοΐδα) ώστε να μην έχουμε υπερχείλιση. Προσοχή! Η σωστή ένδειξη είναι αυτή που αντιστοιχεί στο κάτω μέρος του μηνίσκου του υγρού και αυτή θα χρησιμοποιούμε σε όλες τις μετρήσεις μας. Μεταφέρουμε 20 ml διαλύματος οξαλικού σε κωνική φιάλη των 250 ml και προσθέτουμε ίση ποσότητα απεσταγμένου νερού (αυτό δε μεταβάλλει τα συνολικά mol οξέος αν και χαμηλώνει τη συγκέντρωσή του). Αν δεν ήταν ακριβώς 20 ml, σημειώνουμε την αντίστοιχη τιμή (θα τη χρησιμοποιήσουμε στη γραμμή (a) του Πίνακα 6). Επίσης, προσθέτουμε 2-3 σταγόνες δείκτη (φαινολοφθαλεΐνη). Αρχίζουμε την ογκομέτρηση φέροντας την κωνική κάτω από την προχοΐδα και ανοίγοντας τη στρόφιγγα ώστε να πέφτει στην αρχή με σχετικά γρήγορο και μετά με πιο αργό ρυθμό το αλκαλικό διάλυμα, ενώ ανακινούμε συνεχώς την κωνική. Καθώς θα πέφτει η βάση στο οξύ, θα παρατηρούμε ένα ροζ χρώμα στο σημείο όπου θα πέφτει το υγρό, το οποίο και θα εξαφανίζεται γρήγορα. Όσο, όμως συνεχίζουμε, το ροζ χρώμα θα παραμένει περισσότερο και σε μεγαλύτερη έκταση στη φιάλη. Τότε, θα μειώσουμε με τη στρόφιγγα την ταχύτητα εκροής ώστε να πέφτει μία σταγόνα κάθε λίγα δευτερόλεπτα. Όταν φτάσουμε στο σημείο όπου το ροζ χρώμα παραμένει σε όλο το διάστημα ανάμεσα σε δύο σταγόνες βάσης, πάει να πει ότι επήλθε εξουδετέρωση. Για να βλέπουμε καλύτερα το χρώμα, κρατάμε ένα λευκό χαρτί πίσω από την κωνική. Είναι καλό να κάνουμε μια εκτίμηση του όγκου βάσης που θα χρειαστεί θεωρώντας συγκέντρωση 1 Μ για το NaOH (Πίνακας 6). Έτσι, θα είμαστε προετοιμασμένοι για τη στιγμή όπου θα συμβεί η εξουδετέρωση. Προφανώς, αφού το ατμοσφαιρικό CO 2 (το οποίο σε υδατικό διάλυμα δίνει ανθρακικό οξύ) εξουδετερώνει το καυστικό νάτριο, η πραγματική συγκέντρωση περιμένουμε να είναι κάτω από 1Μ επομένως ο απαιτούμενος όγκος NaOH για την εξουδετέρωση του οξαλικού θα είναι λίγο μεγαλύτερος από αυτόν που θα υπολογίσουμε εκ των προτέρων. Επειδή η εκτίμηση της εξουδετέρωσης είναι σχετικά υποκειμενική, είναι φυσικό να υπάρχουν σφάλματα και έτσι πρέπει να επαναλάβουμε την ογκομέτρηση δυο με τρεις φορές και να πάρουμε το μέσο όρο των αποτελεσμάτων μας. Όταν αρχίζουμε την ογκομέτρηση σημειώνουμε την αρχική ένδειξη της στάθμης στην προχοΐδα (προφανώς για την πρώτη μέτρηση, αυτή είναι μηδέν) και όταν 6

7 κρίνουμε ότι επήλθε εξουδετέρωση σημειώνουμε και πάλι την τελική ένδειξη. Από τη διαφορά των ενδείξεων βρίσκουμε τον όγκο NaOH που καταναλώθηκε (Πίνακας 5). Στη συνέχεια, εκτελούμε τον υπολογισμό εξουδετέρωσης που θα μας δώσει τη μοριακότητα του διαλύματος NaOH. Ο όγκος NaOH που καταναλώθηκε, υπεισέρχεται στη γραμμή (ε) του Πίνακα 6. Από τον όγκο οξαλικού οξέος (κανονικά 20 ml, αλλιώς αυτά που χρησιμοποιήθηκαν) και τη μοριακότητα αυτού (κανονικά 0.25Μ, αλλιώς αυτό που παρασκευάσαμε) βρίσκουμε τα mol οξέος τα οποία μετατρέπουμε σε αντίστοιχα gr-eq βάσει του ότι είναι διπρωτικό. Αυτά θα είναι ίσα με τα gr-eq του NaOH που μετατρέπουμε σε αντίστοιχα mol βάσει του ότι είναι μονοβασικό. Επειδή ο όγκος μετριέται σε ml αλλά η μοριακότητα σε mol / l, πολλαπλασιάζουμε επί 1000 στη γραμμή f του Πίνακα 6 για να πάρουμε το τελικό αποτέλεσμα. Σημειώνουμε τη μέση τιμή, M, των παρατηρήσεών μας και προαιρετικά την τυπική απόκλιση, s, υπολογισμένη από τη σχέση που δίνεται στο φύλλο αποτελεσμάτων. Επιθυμητό είναι η τυπική απόκλιση να μην υπερβαίνει το 1% της μέσης τιμής. 100 s M Αν δεν υπολογίσουμε την τυπική απόκλιση, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ως κριτήριο το μισό της διαφοράς μεταξύ μέγιστης και ελάχιστης μέτρησης, οπότε το κριτήριό μας γράφεται: 100 Μ max Μ min 2 M Σε διαφορετική περίπτωση, ακυρώνουμε τη μέτρηση που απέχει περισσότερο από τη μέση τιμή και επαναλαμβάνουμε την ογκομέτρηση (προφανώς, αν έχουμε κάνει μόνο δύο μετρήσεις, δεν έχει σημασία ποια θα ακυρώσουμε). Β' Ογκομέτρηση υδροχλωρικού οξέος Εδώ θα χρησιμοποιήσουμε το αποτέλεσμα που βρήκαμε πριν, δηλαδή τη συγκέντρωση του καυστικού νατρίου για να υπολογίσουμε την άγνωστη συγκέντρωση ενός διαλύματος υδροχλωρικού οξέος που θα μας δοθεί. Δηλαδή, ενώ πριν το καυστικό νάτριο στην προχοΐδα ήταν το άγνωστο διάλυμα, τώρα είναι το γνωστό διάλυμα αναφοράς και άγνωστο είναι το οξύ στην κωνική. Στην κωνική φιάλη θα τοποθετήσουμε 10 ml διαλύματος HCl με ανάλογη ποσότητα νερού και λίγο δείκτη όπως και πριν. Έτσι, θα έχουμε και πάλι άχρωμο όξινο διάλυμα στην αρχή, το οποίο σταδιακά θα μετατρέπεται σε ροζ. Τον όγκο του διαλύματος HCl θα τον χρειαστούμε και στη γραμμή (d) του πίνακα 8. Αν για κάποιο λόγο δεν ήταν ακριβώς 10 ml, θα γράψουμε την αντίστοιχη τιμή σε κάθε μέτρηση. Η ογκομέτρηση θα γίνει κατά τα άλλα με τον ίδιο τρόπο όπως και πριν. Επειδή όμως δε γνωρίζουμε τη συγκέντρωση του οξέος, θα πρέπει να προχωρήσουμε πιο προσεκτικά, δηλαδή να μην έχουμε γρήγορη εκροή βάσης για να μη χάσουμε το σημείο εξουδετέρωσης, διαφορετικά θα χρειαστεί να επαναλάβουμε τη μέτρηση. Φυσικά, μετά την πρώτη μέτρηση, θα ξέρουμε πού περίπου θα συμβεί η εξουδετέρωση και θα είμαστε σε θέση να ρυθμίσουμε πιο άνετα την ταχύτητα εκροής της βάσης (γρήγορα στην αρχή και πιο αργά προς το τέλος). 7

Βαθμός ιοντισμού. Για ισχυρούς ηλεκτρολύτες ισχύει α = 1. Για ασθενής ηλεκτρολύτες ισχύει 0 < α < 1.

Βαθμός ιοντισμού. Για ισχυρούς ηλεκτρολύτες ισχύει α = 1. Για ασθενής ηλεκτρολύτες ισχύει 0 < α < 1. Βαθμός ιοντισμού Ο ιοντισμός μιας ομοιοπολικής ένωσης στο νερό μπορεί να είναι πλήρης ή μερικώς. Ένα μέτρο έκφρασης της ισχύος των ηλεκτρολυτών, κάτω από ορισμένες συνθήκες είναι ο βαθμός ιοντισμού (α).

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Άσκηση 8η Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Διάσταση 2 ετεροπολικών

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ.

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. Άσκηση 5η Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Ιοντικά διαλύματα- 2 Διάσταση Οι ιοντικές ενώσεις γενικώς διαλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε. ΔΙ.Δ.Ε Α ΑΘΗΝΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2016 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ

Ε.Κ.Φ.Ε. ΔΙ.Δ.Ε Α ΑΘΗΝΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2016 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Ε.Κ.Φ.Ε. ΔΙ.Δ.Ε Α ΑΘΗΝΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2016 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Ονόματα διαγωνιζομένων: 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: 1 η ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ - ΥΔΡΟΛΥΣΗ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ - ΥΔΡΟΛΥΣΗ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ - ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΤΟ ΝΕΡΟ ΩΣ ΟΞΥ ΚΑΙ ΩΣ ΒΑΣΗ Το νερό δρα άλλοτε ως οξύ και άλλοτε ως βάση Από τις αντιδράσεις του νερού

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα.

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. 1. ΔΙΑΛΥΜΑ Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. Ετερογενές σύστημα καλείται αυτό, το οποίο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 008-009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 009 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (επιλογής) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Δευτέρα, 1/6/009 ΧΡΟΝΟΣ:,5 ώρες ΒΑΘΜΟΣ Αριθμητικώς: Ολογράφως: Υπογραφή: Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ph< 8,2 : άχρωμη ph> 10 : ροζ-κόκκινη

ph< 8,2 : άχρωμη ph> 10 : ροζ-κόκκινη ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΦΕ ΣΥΡΟΥ για το EUSO 2016 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ - ΧΗΜΕΙΑ Μαθητές: Σχολείο 1. 2. 3. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΟΞΕΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2. ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO

Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO 2014 Ε.Κ.Φ.Ε. Καστοριάς Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO 2014-2015 ΟΜΑΔΑ : 1] 2] 3] Γενικό Λύκειο Άργους Ορεστικού. 6 - Δεκ. - 1014 Χημεία ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Το εργαστήριο είναι χώρος για σοβαρή

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

1. Όταν γνωρίζουμε τα αρχικά moles όλων των αντιδρώντων:

1. Όταν γνωρίζουμε τα αρχικά moles όλων των αντιδρώντων: Ιοντική Ισορροπία: Ανάμιξη διαλυμάτων Παρατηρήσεις για τη λύση πιο σύνθετων ασκήσεων Α) Ασκήσεις με προσθήκη οξέος ή βάσης σε διάλυμα που περιέχει δύο ηλεκτρολύτες οι οποίοι αντιδρούν και οι δύο με το

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Υπολογισμός της περιεκτικότητας σε οξικό οξύ, του ξυδιού του εμπορίου με τη μέθοδο της ογκομέτρησης που καλείται αλκαλιμετρία. Χρησιμοποιείται δείκτης φαινολοφθαλεΐνης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 1

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 1 Θεωρητικό Μέρος ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 1 Ορισμένα ζεύγη οξέων και των συζυγών τους βάσεων (καθώς και βάσεων και των συζυγών τους οξέων) έχουν την ιδιότητα να διατηρούν το ph των διαλυμάτων τους σταθερό όταν

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1 ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Υπολογισμός της περιεκτικότητας του ξιδιού σε οξικό οξύ με την κλασική μέθοδο. ΣΧΟΛΕΙΟ 1 ο ΓΕΛ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΤΜΗΜΑ Γ θετ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα στη Χημεία Γ Λυκείου Ιοντικής Ισορροπίας & Οργανικής

Διαγώνισμα στη Χημεία Γ Λυκείου Ιοντικής Ισορροπίας & Οργανικής Θέμα 1 ο.... Διαγώνισμα στη Χημεία Γ Λυκείου Ιοντικής Ισορροπίας & Οργανικής Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.8 επιλέξτε τη σωστή απάντηση. Μονάδες 2,5x8=20 1.1 Κατά τη διάλυση HCl στο νερό, σε σταθερή θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες. Δείκτες οξέων βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες είναι ουσίες των

Δείκτες. Δείκτες οξέων βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες είναι ουσίες των Δείκτες Δείκτες οξέων βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες είναι ουσίες των οποίων το χρώμα αλλάζει ανάλογα προστίθενται. με το ph του διαλύματος στο οποίο Οι δείκτες είναι συνήθως ασθενή οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2009 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2009 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2009 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ 1. 2. 3. Μαθητές: Σχολείο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ - ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ 1. Χρησιμοποιούμενα όργανα Προχοϊδα: Μετράει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντική Ισορροπία: Ανάμιξη διαλυμάτων 27 επαναληπτικές ασκήσεις

Ιοντική Ισορροπία: Ανάμιξη διαλυμάτων 27 επαναληπτικές ασκήσεις Ιοντική Ισορροπία: Ανάμιξη διαλυμάτων 27 επαναληπτικές ασκήσεις 1) Υδατικό διάλυμα Δ 1 ασθενούς μονοπρωτικού οξέος ΗΑ έχει ph=3 και όγκο 200 ml. Στο διάλυμα Δ 1 προστίθενται 100 ml υδατικού διαλύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.4 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Αν διαλύσουμε HCl σε υδατικό διάλυμα CH 3 COOH τότε: α. η [Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2001 ΣΤΟ ph 2001

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2001 ΣΤΟ ph 2001 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2001 ΣΤΟ ph 2001 1 2002 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 2 200 2004 4 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 2005 5 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 6 2006 (Σωστό-Λάθος, μονάδα 1/100) 7 8 2007 (Σωστό-Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1 ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Υπολογισμός της περιεκτικότητας του ξιδιού σε οξικό οξύ με την κλασική μέθοδο. ΣΧΟΛΕΙΟ 1 ο ΓΕΛ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΤΜΗΜΑ Γ θετ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης

Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Φυσικών Επιστημών 2013-2014 Τοπικός διαγωνισμός στη Χημεία Ονόματα των μαθητών της ομάδας: 1) 2) 3) Στόχοι της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση 1 (5 μονάδες) (α): (ιν), (β): (ιιι), (γ): (ι), (δ): (ιι) (4x0,5= μ. 2) Μεταξύ των μορίων του ΗF αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών

Δείκτες Ογκομέτρηση. Ορισμός των δεικτών Μάθημα 1 Δείκτες Ογκομέτρηση Ορισμός των δεικτών Οι δείκτες οξέων - βάσεων ή ηλεκτρολυτικοί ή πρωτολυτικοί δείκτες, είναι ουσίες των οποίων το χρώμα αλλάζει ανάλογα με την τιμή του ph του διαλύματος στο

Διαβάστε περισσότερα

πεχαμετρικός προσδιορισμός της σταθεράς οξύτητας οξέων εισαγωγή [H 3O +][A ] Θεωρία της μεθόδου

πεχαμετρικός προσδιορισμός της σταθεράς οξύτητας οξέων εισαγωγή [H 3O +][A ] Θεωρία της μεθόδου Εργαστήριο Φυσικοχημείας Τμήμα Χημείας ΑΠΘ πεχαμετρικός προσδιορισμός της σταθεράς οξύτητας οξέων εισαγωγή H ισχύς ενός μονοπρωτικού οξέος κατά τη διάστασή του στο νερό, σύμφωνα με την αντίδραση πρωτόλυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Ηλεκτρολύτες ονομάζονται: α. όσες χημικές ενώσεις είναι ηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ- ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ- ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΟΥΡΙΩΤΙΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 Βαθμός:... Ολογράφως: Υπογραφή:.. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ- ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (Κατεύθυνσης) ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. 100 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ιοντικής ισορροπίας Επίδοση

Δρ.Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. 100 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ιοντικής ισορροπίας Επίδοση 100 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ιοντικής ισορροπίας Επίδοση Βαθμός./100 Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σύμφωνα με τη θεωρία Bronsted Lowry το HCl είναι οξύ επειδή: α) είναι ηλεκτρολύτης

Διαβάστε περισσότερα

π.χ. σε ένα διάλυμα NaOH προσθέτουμε ορισμένη ποσότητα στερεού. ΝαΟΗ, χωρίς να μεταβληθεί ο όγκος του διαλύματος.

π.χ. σε ένα διάλυμα NaOH προσθέτουμε ορισμένη ποσότητα στερεού. ΝαΟΗ, χωρίς να μεταβληθεί ο όγκος του διαλύματος. XHMEIA Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΞΕΑ-ΒΑΣΕΙΣ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 13 Όταν αναμειγνύουμε διαλύματα μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του θέματος Στο σχέδιο μαθήματος 7 είδαμε μια πρώτη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες- Ρυθμιστικά διαλύματα. Εισαγωγική Χημεία

Δείκτες- Ρυθμιστικά διαλύματα. Εισαγωγική Χημεία Δείκτες- Ρυθμιστικά διαλύματα Εισαγωγική Χημεία 2013-14 1 ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ή ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ Τιτλοδότηση ισχυρού οξέος με ισχυρή βάση ΤΕΛΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ = ΣΗΜΕΙΟ ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗΣ= ΙΣΟΔΥΝΑΜΟ ΣΗΜΕΙΟ Κατά την τιτλοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O.

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ii. Στις βάσεις κατά Arrhenius, η συμπεριφορά τους περιορίζεται μόνο στο διαλύτη H 2 O. ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 δ Α4 β Α5. α. i. Βάσεις κατά Arrhenius είναι οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο H 2 O δίνουν OH ενώ κατά Bronsted Lowry είναι οι ουσίες που μπορούν να δεχτούν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Ιοντικής Ισορροπίας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Ιοντικής Ισορροπίας Εξεταστέα ύλη: Μάθημα: Χημεία Τάξη: Γ Λυκείου Κατεύθυνση: Θετική Ονοματεπώνυμο:. Ζήτημα 1:.../25 Ημερομηνία: Ζήτημα 2:../25 Διάρκεια: hr Ζήτημα :../25 Ζήτημα 4:../25 Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Σ. Καλαμαράς,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO Ε.Κ.Φ.Ε. Νέας Σμύρνης

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO Ε.Κ.Φ.Ε. Νέας Σμύρνης ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2015-2016 Ε.Κ.Φ.Ε. Νέας Σμύρνης Εξέταση στη Χημεία ΛΥΚΕΙΟ: Τριμελής ομάδα μαθητών: 1. 2. 3. Αναπληρωματικός: Συνεργάτης Χημικός: Ανδρέας Δαζέας Α Σειρά Θεμάτων (Χημεία)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 02 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου ΘΕΜΑ Α A1. Όταν το ΚΒr διαλύεται στο νερό: α. ιοντίζεται β. δημιουργούνται ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΜΠΟΡΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΗΡΟΣ. ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β 2) Γ 3) Β 4) A.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΜΠΟΡΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΗΡΟΣ. ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β 2) Γ 3) Β 4) A. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β ) Γ ) Β 4) A 5) Α: οξύ: H O συζυγής βάση: ΟΗ - B: οξύ: H SO 4 συζυγής βάση: HSO 4 - Γ: οξύ: HΝO συζυγής βάση: ΝΟ - 1 6) Γ 7) α

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ- ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ- ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΟΥΡΙΩΤΙΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012 2013 Βαθμός:... Ολογράφως: Υπογραφή:.. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ- ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (Κατεύθυνσης) ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ρυθμιστικά είναι τα διαλύματα που το ph τους παραμένει πρακτικά σταθερό όταν: α...προστεθεί σε αυτά μικρή ποσότητα ισχυρού οξέος ή ισχυρής βάσης, ή β...όταν αραιωθούν μέσα σε κάποια όρια. Τα Ρ. Δ. περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα από 7 Κεφάλαιο 3: Οξέα Βάσεις Ιοντική ισορροπία ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ιοντικής ένωσης (υδροξείδια µετάλλων, άλατα): αποµάκρυνση των ιόντων του κρυσταλλικού της πλέγµατος ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS

ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ CHEMICAL ANALYSIS C.S.I. BRUSSELS SUPERVISORS: LUC LEYNS ROBERT FINSY MARIJKE HENDRICKX C.S.I. BRUSSELS SPECIAL ASSISTANTS: TIM SIERENS ANJA VAN GEERT AMAIA MARCILLA DIANE SORGELOOS Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα:

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα: 2 ος Εργαστηριακός Διαγωνισμός των Γυμνασίων ΕΚΦΕ Ν.Ιωνίας στις Φυσικές Επιστήμες Σχολείο: Γυμνάσιο Ονοματεπώνυμα: 1 2 3 1 3 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Πείραμα 1 ο : Α. Θεωρητικό μέρος Το κιτρικό οξύ

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: «ΧΗΜΕΙΑ ΙΙ» Β ΕΞΑΜΗΝΟ (ΕΑΡΙΝΟ) Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog Αντωνίου Κωνσταντίνος ΠΕ04-02 (χημικός) ΓΕ.Λ Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων. Το

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει ποιες ουσίες ονοµάζονται ηλεκτρολύτες. Να γνωρίζει τι είναι ο ιοντισµός, τι η διάσταση, σε ποιες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

6. Δεν έχουμε επίδραση κοινού ιόντος σε μία από τις παρακάτω προσθήκες: Α. ΝαF σε υδατικό διάλυμα HF Β. ΚCl σε υδατικό διάλυμα HCl

6. Δεν έχουμε επίδραση κοινού ιόντος σε μία από τις παρακάτω προσθήκες: Α. ΝαF σε υδατικό διάλυμα HF Β. ΚCl σε υδατικό διάλυμα HCl 1. Αν στο υδατικό διάλυμα του ασθενούς οξέος CH 3 COOH, διαλύσουμε το ισχυρό οξύ HCl: A. η [CH 3 COO - ] αυξάνεται, ενώ η [Η 3 Ο + ] μειώνεται B. η [CH 3 COO - ] και η [Η 3 Ο + ] αυξάνονται Γ. η [Η 3 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Ερώτηση 1 (3 μονάδες) +7-1 +1 0 α) NaClO 4 HCl HClO Cl 2 (4 x 0,5= μ. 2) β) Το HClO. O αριθμός οξείδωσης του χλωρίου μειώνεται από

Διαβάστε περισσότερα

12. ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΟΞΕΩΝ-ΒΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

12. ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΟΞΕΩΝ-ΒΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 12. ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΟΞΕΩΝ-ΒΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ισορροπίες ιοντισμού οξέων Πολυπρωτικά οξέα Ισορροπίες ιοντισμού βάσεων Οξεοβασικές ιδιότητες διαλυμάτων αλάτων Επίδραση κοινού ιόντος Ρυθμιστικά διαλύματα Καμπύλες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Οι ορτανσίες σε όξινα εδάφη έχουν μπλε άνθη, σε βασικά ροζ και σε ουδέτερα μοβ. Δημήτρης Παπαδόπουλος, χημικός Βύρωνας, 2015 Ιοντικά υδατικά διαλύματα Ιοντικές ενώσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργότητα και συντελεστές ενεργότητας- Οξέα- Οι σταθερές ισορροπίας. Εισαγωγική Χημεία

Ενεργότητα και συντελεστές ενεργότητας- Οξέα- Οι σταθερές ισορροπίας. Εισαγωγική Χημεία Ενεργότητα και συντελεστές ενεργότητας- Οξέα- Οι σταθερές ισορροπίας 1 Εισαγωγική Χημεία 2013-14 Από τον ορισμό της Ιοντικής Ισχύος (Ι) τα χημικά είδη ψηλού φορτίου συνεισφέρουν περισσότερο στην ιοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΤΑΞΗ: Β Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Τμήμα: Aρ.:.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ. A3. Υδατικό διάλυμα ΚΟΗ συγκέντρωσης 10-8 Μ στους 25 ο C έχει ph: α. 6 β. 6,98 γ. 7,02 δ. 8 Μονάδες 5

ΘΕΜΑΤΑ. A3. Υδατικό διάλυμα ΚΟΗ συγκέντρωσης 10-8 Μ στους 25 ο C έχει ph: α. 6 β. 6,98 γ. 7,02 δ. 8 Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17 01 2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρία Ρήγα, Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΘΕΜΑ Α A1. Δίνεται η ισορροπία: ΘΕΜΑΤΑ 2A(g) + B(g)

Διαβάστε περισσότερα

Α. 0,5 mol HCl mol CH 3 COOH Β. 0,5 mol NaOH mol NH 3 Γ. 0,25 mol HCl mol NH 3. 0,5 mol HCl mol NH 3

Α. 0,5 mol HCl mol CH 3 COOH Β. 0,5 mol NaOH mol NH 3 Γ. 0,25 mol HCl mol NH 3. 0,5 mol HCl mol NH 3 1. Αναµιγνύονται ίσοι όγκοι διαλυµάτων Α και Β. Προκύπτει δ/µα µε µεγαλύτερη ρυθµιστική ικανότητα εάν Α. το Α είναι NaOH 0,5 M και το Β είναι CH 3 COOH 1 M B. το Α είναι NaOH 1 M και το Β είναι HCl 0,5

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 16: Οξέα- Βάσεις- Άλατα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 16: Οξέα- Βάσεις- Άλατα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 16: Οξέα- Βάσεις- Άλατα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

[ ] [ ] CH3COO [ ] CH COOH. Cοξ. Cαλ

[ ] [ ] CH3COO [ ] CH COOH. Cοξ. Cαλ Πριν από κάθε απάντηση, προηγείται η καλή ανάγνωση και η προσπάθεια κατανόησης της ερώτησης. Η κάθε απάντηση πρέπει να σχετίζεται µε την ακριβή διατύπωση της ερώτησης και όχι µε την γενική της ιδέα. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

+ ή ΟΗ OH ( 1 ) ( 2 ) ( 1 ) ( 2 )

+ ή ΟΗ OH ( 1 ) ( 2 ) ( 1 ) ( 2 ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΕΥΡΕΣΗ pη ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΔΕΙΚΤΩΝ Στόχοι Οι μαθητές: Να κατανοήσουν το τι εκφράζει το pη ενός διαλύματος. Να προσδιορίζουν το pη ενός διαλύματος με τη χρήση διαλυμάτων δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση κοινού ιόντος

Επίδραση κοινού ιόντος Επίδραση κοινού ιόντος Έστω υδατικό διάλυμα ασθενούς οξέος ΗΑ. Στο διάλυμα αυτό υπάρχει η ιοντική ισορροπία: ΗΑ + Η 2 Ο Α - + Η 3 Ο + (1) c o -x x x Στο παραπάνω διάλυμα προσθέτουμε έστω άλας NaA σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 ΧΗΜΕΙΑ. 5 - Δεκεμβρίου Ερρίκος Γιακουμάκης

ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 ΧΗΜΕΙΑ. 5 - Δεκεμβρίου Ερρίκος Γιακουμάκης ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 ΧΗΜΕΙΑ 5 - Δεκεμβρίου - 2015 Ερρίκος Γιακουμάκης 1 ΕΚΦΕ ΑΛΙΜΟΥ ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 Εξεταζόμενο μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΟΜΑΔΑ...... Εισαγωγικό σημείωμα Θεωρία Brőnsted- Lowry

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1 ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Παρασκευή διαλύματος ορισμένης συγκέντρωσης Αραίωση διαλυμάτων ΣΧΟΛΕΙΟ 1 ο ΓΕΛ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοϊοντισμός του νερού

Αυτοϊοντισμός του νερού Αυτοϊοντισμός του νερού Αυτοϊοντισμός: μια αντίδραση κατά την οποία δύο όμοια μόρια αντιδρούν παρέχοντας ιόντα: K c Η 2 Ο() + Η 2 Ο() Η 3 Ο + (aq) + ΟΗ (aq) + [H3O ][OH ] 2 [H2O] [H O] =[H O ][OH ] 2 +

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης

Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Άσκηση 5η Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Εργαστήριο Χημείας Τμήμα ΔΕΑΠΤ Πανεπιστήμιο Πατρών Ποσοτική Ανάλυση Αναλυτική Χημεία Ποιοτική Ανάλυση Ποσοτική Ανάλυση Ογκομετρική ανάλυση Ποσοτικός προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1

Συντάκτης: Τζαμτζής Αθανάσιος Σελίδα 1 ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Παρασκευή διαλύματος ορισμένης συγκέντρωσης Αραίωση διαλυμάτων ΣΧΟΛΕΙΟ 1 ο ΓΕΛ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές ισοσταθμίσεως της μάζας και ηλεκτρικής ουδετερότητας

Αρχές ισοσταθμίσεως της μάζας και ηλεκτρικής ουδετερότητας Αρχές ισοσταθμίσεως της μάζας και ηλεκτρικής ουδετερότητας Κατά τη λύση προβλημάτων χημικής ισορροπίας, χρησιμοποιούμε, συνήθως, εκτός από τις εκφράσεις των σταθερών ισορροπίας, (δηλαδή τις εξισώσεις που

Διαβάστε περισσότερα

πεχαμετρικός προσδιορισμός της σταθεράς οξύτητας οξέων εισαγωγή Εργαστήριο Φυσικοχημείας Μάθημα: «Εργαστήριο Ηλεκτροχημείας»

πεχαμετρικός προσδιορισμός της σταθεράς οξύτητας οξέων εισαγωγή Εργαστήριο Φυσικοχημείας Μάθημα: «Εργαστήριο Ηλεκτροχημείας» πεχαμετρικός προσδιορισμός της σταθεράς οξύτητας οξέων εισαγωγή H ισχύς ενός μονοπρωτικού οξέος κατά τη διάστασή του στο νερό, σύμφωνα με την αντίδραση πρωτόλυσης HA + H O H 3 O + + A - εκφράζεται με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α. β Α. δ Α4. β Α5. α. Σύμφωνα με τη θεωρία Arrheius βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο νερό απελευθερώνουν ανιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοϊοντισμός του νερού

Αυτοϊοντισμός του νερού Αυτοϊοντισμός του νερού Αυτοϊοντισμός: μια αντίδραση κατά την οποία δύο όμοια μόρια αντιδρούν παρέχοντας ιόντα: K c Η 2 Ο( ) + Η 2 Ο( ) Η 3 Ο + (aq) + ΟΗ (aq) + [H3O ][OH ] 2 [H2O] [H O] =[H O ][OH ] 2

Διαβάστε περισσότερα

Κανονικότητα διαλύματος

Κανονικότητα διαλύματος Κανονικότητα διαλύματος 1 Κανονικότητα διαλύματος Η κανονικότητα (Normality) σύμβολο N, είναι έκφραση συγκέντρωσης ενός υδατικού διαλύματος και δηλώνει τα γραμμοϊσοδύναμα (geq) μιας χημικής ένωσης ή ενός

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης

Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης Χηµεία Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2 ο Κεφάλαιο Οξέα - Βάσεις - Άλατα ph Επίδραση κοινού ιόντος Ρυθµιστικά διαλύµατα Δείκτες - Ογκοµέτρηση kostasctheos@yahoo.gr 1 1 ο παράδειγµα Να βρεθεί το ph υδατικού

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 8 από 14

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 8 από 14 Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 8 από 14 Ρυθµιστικά διαλύµατα Περιέχουν (από τη διάσταση ή τον ιοντισµό διαφορετικών ηλεκτρολυτών) : ένα ασθενές οξύ και τη συζυγή του βάση (ΗΑ / Α - ) ή µια ασθενή βάση και το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις.

25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις. 25 επαναληπτικές ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στα Οξέα - Βάσεις και ιοντική ισορροπία με τις απαντήσεις. 1. Ποιο από τα παρακάτω ζεύγη αποτελεί συζυγές ζεύγος οξέος βάσης κατά Bronsted Lowry α) Η 3Ο +

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 05 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. γ Α. β Α. δ Α4. γ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β.α. Η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ 60 λεπτά. ΟΛΕΣ πένα με μπλε ή μαύρο μελάνι. οκτώ (8) σελίδες,

ΟΔΗΓΙΕΣ 60 λεπτά. ΟΛΕΣ πένα με μπλε ή μαύρο μελάνι. οκτώ (8) σελίδες, ΟΔΗΓΙΕΣ Η εξέταση έχει διάρκεια 60 λεπτά. Δεν επιτρέπεται να εγκαταλείψετε την αίθουσα εξέτασης πριν περάσει μισή ώρα από την ώρα έναρξης. Όλες α ερωτήσεις (σύνολο 40) είναι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστικά διαλύματα

Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται διαλύματα των οποίων το ph παραμένει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων. Επίσης μπορούν μέσα σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ Α. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚO ΔΙΑΛΥΜΑ Λίγα λόγια πριν από το πείραμα. Η σόδα περιέχει διαλυμένο αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο προστίθεται κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ογκομέτρηση Χ.Καρακώστας Χημικός

ογκομέτρηση Χ.Καρακώστας Χημικός ογκομέτρηση Ποσοτικός προσδιορισμός μιάς ουσίας με μέτρηση του όγκου διτος γνωστής συγκέντρωσης (προτύπου δια-τος) που απαιτείται για την πλήρη αντίδραση με την ουσία Χ.Καρακώστας Χημικός Υλικά που απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα