Ερευνητικό πρόγραμμα SEISMO: Αντισεισμική Προστασία Μνημείων και Ιστορικών Κατασκευών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ερευνητικό πρόγραμμα SEISMO: Αντισεισμική Προστασία Μνημείων και Ιστορικών Κατασκευών"

Transcript

1 Ερευνητικό πρόγραμμα SEISMO: Αντισεισμική Προστασία Μνημείων και Ιστορικών Κατασκευών Π α κ έ τ ο Ε ρ γ α σ ί α ς 7 : ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Π α ρ α δ ο τ έ ο : Π : Χ Α Ρ Τ Ο Γ Ρ Α Φ Η Σ Η Υ Λ Ι Κ Ω Ν Κ Α Ι Φ Θ Ο Ρ Α Σ Κ Α Ι Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Α Ν Τ Ο Χ Ω Ν ( Δ Υ Ν Α Μ Ι Κ Ο Μ Ε Τ Ρ Ο Ε Λ Α Σ Τ Ι Κ Ο Τ Η Τ Α Σ ) Φορέας Υλοποίησης: Ε θ ν ι κ ό Μ ε τ σ ό β ι ο Π ο λ υ τ ε χ ν ε ί ο, Ε Μ Π t SEISMO 2014/Π7.2.1 Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα i

2 Ιούλιος 2014 Επ ιμέλεια Τεύχους Αντωνία Μοροπούλου Καθηγήτρια Σχολής Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών, ΕΜΠ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα Αστέριος Καραγιάννης-Μπακόλας Λέκτορας Σχολής Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών, ΕΜΠ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα Πέτρος Μούνδουλας ΕΔΙΠ Σχολής Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών, ΕΜΠ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα Μαρία Αποστολοπούλου Υ.Δ. Σχολής Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών, ΕΜΠ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα Όλα τα συγγραφικά δικαιώματα είναι κατοχυρωμένα. Κανένα τμήμα του παρόντος εγγράφου δεν μπορεί να αναπαραχθεί χωρίς την άδεια των συγγραφέων. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. Το παρόν έγγραφο διατίθεται ηλεκτρονικά σε μορφή PDF στη διεύθυνση ii

3 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ Τα αποτελέσματα του παρόντος Τεύχους βασίζονται στη συνεργασία των ακόλουθων ερευνητών: Μοροπούλου Αντωνία Καθηγήτρια Σχολής Χημικών Μηχανικών Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου Τ.Κ Αθήνα, Ελλάδα τηλέφωνο: (+30) fax: (+30) Δελέγκου Αικατερίνη Δρ. Χημικός ΕΔΙΠ Σχολής Χημικών Μηχανικών Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου Τ.Κ Αθήνα, Ελλάδα τηλέφωνο: (+30) /3276 fax: (+30) Καραγιάννης-Μπακόλας Αστέριος Λέκτορας Σχολής Χημικών Μηχανικών Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου Τ.Κ Αθήνα, Ελλάδα τηλέφωνο: (+30) fax: (+30) Καρόγλου Μαρία Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΔΙΠ Σχολής Χημικών Μηχανικών Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου Τ.Κ Αθήνα, Ελλάδα τηλέφωνο: (+30) fax: (+30) Μούνδουλας Πέτρος Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΔΙΠ Σχολής Χημικών Μηχανικών Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου Τ.Κ Αθήνα, Ελλάδα τηλέφωνο: (+30) fax: (+30) Λαμπρόπουλος Κυριάκος Δρ. Χημικός Μηχανικός ΕΔΙΠ Σχολής Χημικών Μηχανικών Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου Τ.Κ Αθήνα, Ελλάδα τηλέφωνο: (+30) fax: (+30) iii

4 Αποστολοπούλου Μαρία MSc Χημικός Μηχανικός Υ.Δ. Σχολής Χημικών Μηχανικών Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Ζωγράφου Τ.Κ Αθήνα, Ελλάδα τηλέφωνο: (+30) fax: (+30) iv

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εφαρμογή μη καταστρεπτικών τεχνικών έγινε με σκοπό τη διαγνωστική επί τόπου έρευνα για την αποτίμηση των υλικών δόμησης του Καθολικού της Μονής Καισαριανής, καθώς και για την αποτίμηση της φθοράς των υλικών και την παθολογία των τοιχοποιιών της. Παράλληλα διενεργήθηκαν και μετρήσεις για την εκτίμηση των μηχανικών χαρακτηριστικών των δομικών της υλικών με επί τόπου μη καταστρεπτικές τεχνικές. Συγκεκριμένα, μετά από ενδελεχή μακροσκοπικό έλεγχο όλου του κτηρίου, έγινε χρήση του μικροσκοπίου οπτικών ινών για τον έλεγχο της μορφολογίας των δομικών υλικών, αλλά και της φθοράς που επιδεικνύουν, σε όλες τις εξωτερικές όψεις του Ναού, σε χαρακτηριστικές θέσεις, αλλά σε επιλεγμένες θέσεις του εσωτερικού του. Στη συνέχεια ελήφθησαν εικόνες με την κάμερα υπερύθρου, εφαρμόζοντας παθητική θερμογραφία. Σε συγκεκριμένες περιοχές της βόρειας και νότιας τοιχοποιίας πραγματοποιήθηκαν σαρώσεις με τη μέθοδο του γεωραντάρ, ώστε να αποτιμηθεί ο τρόπος δόμησης της τοιχοποιίας και τυχόν ασυνέχειες στη δομή της. Τέλος, εκτιμήθηκε η θλιπιτική αντοχή οπτοπλίνθων και κογχυλιατών λίθων στην ανατολική όψη, μέσω της κρουσιμετρίας, αλλά και το μέτρο ελαστικότητας επιλεγμένων συμπαγών λίθων της νότιας όψης, μέσω της υπερηχοσκόπησης. Η Μονή Καισαριανής είναι δομημένη από πλήθος δομικών υλικών, τα οποία διαφοροποιούνται ανά όψη και ανά ζώνη της τοιχοποιίας. Η φθορά των υλικών είναι εκτεταμένη, ιδιαίτερα στη βόρεια και δυτική όψη και οφείλεται κυρίως σε προβλήματα υγρασίας λόγω ανερχόμενης και κατερχόμενης υγρασίας. Ιδιαίτερα στις κατώτερες ζώνες, εμφανίζεται έντονη βιοδιάβρωση στην πλειοψηφία των δομικών υλικών. Σε κάποιες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα στο βόρεια εξωτερική τοιχοποιία του Νάρθηκα, η φθορά εντείνεται λόγω της χρήσης μη συμβατών κονιαμάτων συμπλήρωσης. Εσωτερικά, ο Ναός παρουσιάζει προβλήματα, κυρίως λόγω ανερχόμενης και κατερχόμενης υγρασίας, αλλά και λόγω του επιχρίσματος, το οποίο δυσκολεύει τη μετακίνηση της υγρασίας και των αλάτων που μεταφέρονται μέσω αυτής. Μικροσκοπία Οπτικών Ινών, Θερμογραφία Υπερύθρου, Γεωραντάρ, Κρουσιμετρία, Υπερηχοσκόπηση, Μονή Καισαριανής v

6 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Όλες οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος SEISMO: Αντισεισμική Προστασία Μνημείων και Ιστορικών Κατασκευών στα πλαίσια της δράσης 7.1.: Εφαρμογή Μη Καταστρεπτικών Τεχνικών του Πακέτου Εργασίας ΠΕ7: διαγνωστική επί τόπου έρευνα των υλικών και χαρακτηρισμός των δομικών υλικών στο εργαστήριο. Ιδιαίτερες ευχαριστίες δίνονται στο προσωπικό της 1 ης ΕΒΑ, το οποίο βοήθησε σε όλες τις φάσεις των μετρήσεων, αλλά και με πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με προηγούμενες επεμβάσεις και με την πρόσβαση που επέτρεψε στο αρχείο της, σχετικά με τη Μονή Καισαριανής. vi

7 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... v ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... vi ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 Ι. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΕΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ... 1 ΙΙ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΕΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΘΟΡΩΝ... 3 ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΜΟΝΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ... 3 ΙΙ.1. ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΟΨΗ... 4 ΙΙ.1.1. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ... 4 ΙΙ.1.2. ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ... 8 ΙΙ.1.3. ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ ΙΙ.1.5. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΟΨΗ ΙΙ.2. ΒΟΡΕΙΑ ΟΨΗ ΙΙ.2.1. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΙΙ.2.2. ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ ΙΙ.2.3. ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ II.2.4. ΓΕΩΡΑΝΤΑΡ ΙΙ.2.5. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑΣ - ΒΟΡΕΙΑ ΟΨΗ ΙΙ.3. ΔΥΤΙΚΗ ΟΨΗ ΙΙ.3.1. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΙΙ.3.2. ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ ΙΙ.3.3. ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ ΙΙ.3.5. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑΣ - ΔΥΤΙΚΗ ΟΨΗ ΙΙ.4. ΝΟΤΙΑ ΟΨΗ ΙΙ.4.1. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΙΙ.4.2. ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ ΙΙ.4.3. ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ ΙΙ.4.4. ΓΕΩΡΑΝΤΑΡ ΙΙ.4.5. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑΣ - ΝΟΤΙΑ ΟΨΗ ΙΙ.5. ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ vii

8 ΙΙ.5.1. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΙΙ.5.2. ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ ΙΙ.5.3. ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ ΙΙ.5.4. ΓΕΩΡΑΝΤΑΡ ΙΙ.5.5. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΝΑΟΥ ΙΙΙ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΝΤΟΧΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΟΝΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ ΙΙΙ.1. Κρουσιμετρία ΙΙΙ.2. Υπερηχοσκόπηση ΙV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ IV.1. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΙV.2. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΦΘΟΡΩΝ V. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ viii

9 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1: Κάτοψη Καθολικού Μονής Καισαριανής - φάσεις ανοικοδόμησης... 3 Εικόνα 2: Ανατολική Όψη - Ορισμός Περιοχών Ελέγχου... 4 Εικόνα 3: Φωτογραφία Ανατολικής Όψης... 5 Εικόνα 4: Ίδια μορφή δόμησης και ίδια δομικά υλικά στον τρούλο του Καθολικού... 6 Εικόνα 5: Οπτόπλινθοι αποκατάστασης στο κεντρικό δίλοβο παράθυρο του Ιερού και στο μονόλοβο παράθυρο της Πρόθεσης... 6 Εικόνα 6: Απόπλυση κονιάματος στην βορειοανατολική γωνία του κτιρίου... 7 Εικόνα 7: Κόγχη Διακονικού - περιοχή Εικόνα 8: Εικόνες FOM Περιοχή Εικόνα 9: Κεντρική κόγχη Ιερού στην ανατολική όψη του καθολικού - Περιοχή Εικόνα 10: Εικόνες FOM από την κεντρική κόγχη του Ιερού (περιοχή 12.2) Εικόνα 11: Κόγχη Πρόθεσης στην ανατολική όψη του καθολικού - Περιοχή Εικόνα 12: Πίνακας 3: Εικόνες FOM από την κόγχη της Πρόθεσης (περιοχή 12.3) Εικόνα 13: Θερμογράφημα [6805], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Ανατολικός τοίχος νότιας κεραίας Εικόνα 14: Θερμογράφημα [6817], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Ανατολικός τοίχος ανατολικής κεραίας Εικόνα 15: Θερμογράφημα [6671], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ Εικόνα 16: Θερμογράφημα [6831], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 17: Διαφοροποίηση στον χρωματισμό λίθων κάτω από τις στέγες Εικόνα 18: Θερμογράφημα [7400], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 19: Θερμογράφημα [6458], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ Εικόνα 20: Θερμογράφημα [6440], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 κόγχη πρόθεσης Εικόνα 21: Θερμογράφημα [6460], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 Νότια Όψη κόγχης Ιερού Εικόνα 22: Θερμογράφημα [6129], Ημερομηνία λήψης: 5/2/2014 Χαμηλότερο στρώμα τοιχοποιίας νότιας όψης κόγχης Ιερού Εικόνα 23: Θερμογράφημα [6685], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ κύρια όψη κόγχης Ιερού Εικόνα 24: Θερμογράφημα [6699], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 Βόρεια Όψη Κόγχης Ιερού Εικόνα 25: Θερμογράφημα [6638], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014, ύψος ανερχόμενης υγρασίας στη βάση της κόγχης του διακονικού Εικόνα 26: Στην χαμηλότερη ζώνη του Διακονικού και της αριστερής πλάγιας όψης της κόγχης του Ιερού κυριαρχεί η παρουσία οπτοπλίνθων Εικόνα 27: Θερμογράφημα [6745], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 28: Θερμογράφημα [6759],Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 29: Θερμογράφημα [6771], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 30: Θερμογράφημα [6787], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 31: Θερμογράφημα [6839], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 32: Θερμογράφημα [6703], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ Εικόνα 33: Θερμογράφημα [6705], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ Εικόνα 34: Θερμογράφημα [7340], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ ix

10 Εικόνα 35: Θερμογράφημα [6809], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 36: Θερμογράφημα [6819], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 37: Θερμογράφημα [6823], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 38: Θερμογράφημα [6775], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 39: Θερμογράφημα [7392], Ημερομηνία λήψης: 27/3/2014, Ανατολική Όψη παρεκκλησίου Εικόνα 40: Συνδυαστικό θερμογράφημα Ανατολικής Όψης Εικόνα 41: Βόρεια Όψη του Καθολικού - Ορισμός περιοχών ανάλυσης Εικόνα 42: Συμπαγείς λίθοι, σχιστόλιθοι, πωρόλιθοι και αρκετές οπτόπλινθοι ως δομικά υλικά στην βόρεια όψη του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού Εικόνα 43: Ίδια δόμηση και ίδια δομικά υλικά στην βόρεια όψη του βορειοδυτικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού Εικόνα 44: Κατακόρυφος πωρόλιθος στην βορειοανατολική γωνία Εικόνα 45: Κόκκινες και κίτρινες οπτόπλινθοι Εικόνα 46: Βόρεια κεραία του σταυρού με τις προεξέχουσες παραστάδες Εικόνα 47: Επιλιθικές λειχήνες κίτρινου χρωματισμού στη βόρεια όψη του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού Εικόνα 48: Θέση απορροής των ομβρίων υδάτων από την στέγη πάνω στην τοιχοποιία του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος, με έντονη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης Εικόνα 49: Θέσεις απορροής των ομβρίων υδάτων από την στέγη πάνω στην τοιχοποιία του βορειοδυτικού γωνιαίου διαμερίσματος, με έντονη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης: α) στην επαφή με την δεξιά παραστάδα της κεραίας και β) στην περιοχή ένωσης με την βόρεια τοιχοποιία του νάρθηκα Εικόνα 50: Βόρεια εξωτερική όψη του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος περιοχή Εικόνα 51: Αποκόλληση εξωτερικής στρώσης κονιάματος (θέση 14α) Εικόνα 52: Συμπαγής λίθος και κονίαμα με βιοδιάβρωση Εικόνα 53: Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικόνα 54: Ροζ συμπαγής ασβεστόλιθος Εικόνα 55: Σχιστόλιθος Εικόνα 56: Κονίαμα συμπλήρωσης (θέση 14β) Εικόνα 57: Πωρόλιθος στη ΒΑ γωνία της βόρειας όψης Εικόνα 58: Κατακόρυφος πωρόλιθος στην ΒΑ γωνία - Κισσός που ανεβαίνει στην τοιχοποιία 44 Εικόνα 59: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 60: Ανατολική όψη της αριστερής παραστάδας της βόρειας κεραίας του καθολικού (Περιοχή 14.1) Εικόνα 61: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 62: Εσωτερικό σκαλότρυπας - Περιοχή Εικόνα 63: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 64: Θέση Α1: Τοιχοποιία δεξιά της θύρας της βόρειας κεραίας του καθολικού (περιοχή Α) Εικόνα 65: Εικόνες FOM - θέση Α Εικόνα 66: Θέσεις Α2, Α3: Δεξιά παραστάδα της βόρειας κεραίας του καθολικού (περιοχή Α) Εικόνα 67: Εικόνες FOM από τις θέσεις Α2 και Α x

11 Εικόνα 68: Βόρεια όψη του βορειοδυτικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού - Περιοχή Εικόνα 69: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 70: Βόρεια όψη νάρθηκα - Περιοχή Εικόνα 71: Κονίαμα γκρίζου τσιμέντου (θέση 8α) Εικόνα 72: : Κονίαμα πορτοκαλί τσιμέντου, ροζ κονίαμα, γκρίζο κονίαμα Εικόνα 73: Γκρίζο κονίαμα Εικόνα 74: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 75: Εφαρμογή της θερμογραφίας υπερύθρου στην βόρεια όψη -Θέσεις ελέγχου Εικόνα 76: Περιοχή βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος Εικόνα 77: Θερμογράφημα [7326], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 78: Θερμογράφημα [7310], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 79: Θερμογράφημα [7300], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 80: Θερμογράφημα [6419], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 81: Περιοχή βορειοδυτικού γωνιαίου διαμερίσματος Εικόνα 82: Θερμογράφημα [6361], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 83: Θερμογράφημα [6363], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 84: Θερμογράφημα [6359], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 85: Θερμογράφημα [6357], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 86: Περιοχή ένωσης της βόρειας τοιχοποιίας καθολικού με την βόρεια τοιχοποιία του νάρθηκα και ζώνη απορροής των ομβρίων υδάτων από τη στέγη στην ίδια θέση Εικόνα 87: Βόρεια τοιχοποιία νάρθηκα Εικόνα 88: Θερμογράφημα [7226], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 89: Θερμογράφημα [7216], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 90: Θερμογράφημα [7218], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 91: Θερμογράφημα [7228], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 92: Θέση σάρωσης Εικόνα 93: Διαστάσεις δομικών υλικών παραστάδας Εικόνα 94: Σάρωση 566Η Εικόνα 95: Θέση σάρωσης 565H Διαστασιολόγηση περιοχής Εικόνα 96: Σάρωση 565Η Εικόνα 97: Απόσπασμα κάτοψης, με τις θέσεις των σαρώσεων Εικόνα 98: Θέσεις κατακόρυφων σαρώσεων στη δυτική παραστάδα Εικόνα 99: [570V]: Κατακόρυφη σάρωση ανατολικής όψης παραστάδας Εικόνα 100: [563V] Κατακόρυφη σάρωση δυτικής όψης παραστάδας Εικόνα 101: [564V]: Κατακόρυφη σάρωση βόρειας όψης της παραστάδας Εικόνα 102: [584V]: Κατακόρυφη σάρωση νότιας όψης της παραστάδας, από το εσωτερικό του ναού (αντίστοιχη της εξωτερικής 564V) Εικόνα 103: Θέσεις σαρώσεων στην βόρεια τοιχοποιία του καθολικού και του νάρθηκα Εικόνα 104: Σαρώσεις 582Η (πάνω) και 581Η (κάτω) Εικόνα 105: Περιοχή επαφής της εξεταζόμενης τοιχοποιίας με την δυτική παραστάδα της κεραίας, όπου πραγματοποιείται η απορροή του νερού από την στέγη και παρατηρείται έντονη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης Εικόνα 106: Σάρωση 576V [Χ=0,85 m και Ηεξ.=0,30-2,90 m] Εικόνα 107: Σάρωση 580V [Χ=3,55 m και Ηεξ.= 0,30-2,80 m] xi

12 Εικόνα 108: Δυτική όψη με τις θέσεις ελέγχου Εικόνα 109: Απορροή των ομβρίων υδάτων από τη στέγη πάνω στην δυτική τοιχοποιία αριστερά της εισόδου Εικόνα 110: Έντονα προβλήματα λόγω υγρασίας Εικόνα 111: Περιοχή πάνω από το πεζούλι - Τοπικά μπαλώματα με εφαρμογή κονιαμάτων αποκατάστασης - Εμφανής η αυξημένη συγκέντρωση υγρασίας και βιοδιάβρωσης στην κατώτερη ζώνη Εικόνα 112: Αποκόλληση της νοτιοδυτικής γωνίας του παρεκκλησίου Εικόνα 113: Δυτική όψη με τις θέσεις ελέγχου Εικόνα 114: Υπέρθυρο κεντρικής εισόδου του νάρθηκα (θέση 13β) Εικόνα 115: Εντοιχισμένο ανάγλυφο μαρμάρινο στοιχείο στην όψη του νάρθηκα (θέση 13γ) Εικόνα 116: Εικόνες FOM - περιοχής 13.1 (αριστερά της κεντρικής εισόδου του καθολικού) Εικόνα 117: Εικόνες FOM - περιοχή 13.3 (δεξιά της κεντρικής εισόδου και αριστερά του παρεκκλησίου) Εικόνα 118: Εικόνες FOM θέσεων 13α, 13β, 13γ (μαρμάρινα γλυπτά στοιχεία εντοιχισμένα στην δυτική όψη του καθολικού) Εικόνα 119: Εικόνες FOM - περιοχή 13.4 (Δυτική όψη παρεκκλησίου Αγίου Αντωνίου) Εικόνα 120: Δυτική Όψη Καθολικού Εικόνα 121: Θερμογράφημα [6240], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 122: Θερμογράφημα [7076], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 123: Θερμογράφημα [7078], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 124: Θερμογράφημα [6238], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 125: Θερμογράφημα [6584], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ Εικόνα 126: Θερμογράφημα [6610], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ Εικόνα 127: Θερμογράφημα [7060], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 128: Θερμογράφημα [7102], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 129: Θερμογράφημα [6618], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ Εικόνα 130: Θερμογράφημα [6977], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ Εικόνα 131: Θερμογράφημα [7114], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 132: Συνδυαστικό θερμογράφημα δυτικής όψης του καθολικού και του παρεκκλησίου Εικόνα 133: Νότια όψη καθολικού και παρεκκλησίου και θέσεις ελέγχου Εικόνα 134: Πωρόλιθοι (Α) και (Β) στη νοτιοανατολική γωνία του καθολικού Εικόνα 135: Μαρμάρινα περίθυρα στο παράθυρο της νότιας όψης του καθολικού Εικόνα 136: Κόγχη τοιχογραφημένη στη νότια τοιχοποιία του καθολικού - περιλαμβανόταν παλαιότερα στο παρεκκλήσιο Εικόνα 137: Σπαράγματα τοιχογραφιών στη νότια τοιχοποιία του καθολικού σε θέση η οποία περιλαμβανόταν παλαιότερα στο παρεκκλήσιο Εικόνα 138: Περιοχή 9.2 πορτοκαλί χρωματισμού Διακεκομμένη γραμμή στη διαφοροποίηση Εικόνα 139: Περιοχή 9.1 γκρίζου χρωματισμού - Διακεκομμένη γραμμή στη διαφοροποίηση Εικόνα 140: Νότια όψη παρεκκλησίου Αγίου Αντωνίου Εικόνα 141: Ανατολική όψη παρεκκλησίου Αγίου Αντωνίου xii

13 Εικόνα 142: Εσωτερικό του παρεκκλησίου του Αγ. Αντωνίου Εμφανής η ρωγμή που διατρέχει τη καμάρα από Δύση προς Ανατολή Εικόνα 143: Κατακόρυφη εσοχή στο νότιο τοίχο του παρεκκλησίου Εικόνα 144: Φρεάτιο υδροσυλλογής στη νότια πλευρά του καθολικού Εικόνα 145: Τοιχογραφία Θεοτόκου Δεομένης του 14ου αι. - σημερινή κατάσταση διατήρησης Εικόνα 146: Κατερχόμενη υγρασία στο βόρειο και ανατολικό τοίχο του παρεκκλησίου, όπου φαίνεται η απόπλυση του κονιάματος στο σημείο επαφής των δύο τοίχων λόγω της κατερχόμενης υγρασίας Εικόνα 147: Νότια όψη καθολικού και παρεκκλησίου και θέσεις ελέγχου Εικόνα 148:Νότια τοιχοποιία νοτιοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού Εικόνα 149: Νότια όψη του νοτιοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού - Περιοχή Εικόνα 150: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 151: Νότια κεραία του καθολικού, στο ύψος κάτω από τη γένεση της ημικυλινδρικής καμάρας - Περιοχή Εικόνα 152: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 153: Νότια όψη παρεκκλησίου Αγίου Αντωνίου - Περιοχές 10 & Εικόνα 154: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 155: Εικόνες FOM - περιοχή Εικόνα 156: Νότια όψη καθολικού και παρεκκλησίου Εικόνα 157: Θερμογράφημα [6159], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 158: Θέση χαμηλότερης θερμοκρασίας (Sp7) κάτω από τα κεραμιδιά της στέγης της κεραίας Εικόνα 159: Θερμογράφημα [6175], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 160: Θερμογράφημα [6203], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 161: Φθορές λόγω κατερχόμενης υγρασίας στον ανατολικό τοίχο της νότιας κεραίας και στο νότιο τοίχο της ανατολικής κεραίας Εικόνα 162: Θερμογράφημα [6167], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 163: Απόπλυση κονιάματος λόγω κατερχόμενης υγρασίας Εικόνα 164: Θερμογράφημα [6173], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 165: Θερμογράφημα [6161], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 166: Θερμογράφημα [6165], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 167: Θερμογράφημα [6185], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 168: Θερμογράφημα [6189], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 169: Θερμογράφημα [6201], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 170: Θερμογράφημα [7182], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 171: Θερμογράφημα [7190], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 172: Νότια όψη παρεκκλησίου Αγίου Αντωνίου Εικόνα 173: Θερμογράφημα [7122], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 174: Θερμογράφημα [7142], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 175: Θερμογράφημα [7144], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 176: Θερμογράφημα [7152], Ημερομηνία λήψης: 27/3/ Εικόνα 177: Περιοχή θερμογραφήματος Εικόνα 178: Θερμογράφημα [6973], Ημερομηνία λήψης: 19/3/ xiii

14 Εικόνα 179: Θερμογράφημα [6227], Ημερομηνία λήψης: 5/2/ Εικόνα 180: Συνδυαστικό θερμογράφημα νότιας όψης Εικόνα 181: Αναπαράσταση σαρώσεων γεωραντάρ Εικόνα 182: Οριζόντια σάρωση 591Η - Νότια Όψη Εικόνα 183: Εικόνα 183: Οριζόντια σάρωση 599Η - Νότια Όψη Εικόνα 184: Τρισδιάστατη εικόνα νότιας όψης μέσω σαρώσεων γεωραντάρ Εικόνα από μπροστά Εικόνα 185: Τρισδιάστατη εικόνα νότιας όψης μέσω σαρώσεων γεωραντάρ Εικόνα από πάνω Εικόνα 186: Κογχυλιάτες λίθοι στην εσωτερική τοιχοποιία του καθολικού Εικόνα 187: Περιοχή αποκόλλησης επιχρίσματος όπου είναι εμφανής η τοιχοποιία από αργολιθοδομή Εικόνα 188: Μοντέλο κατανομής των διαλυτών αλάτων σε μια τοιχοποιία με υγρασία από τριχοειδή αναρρίχηση [19] Εικόνα 189: Βόρειος τοίχος κυρίως ναού Εικόνα 190: Βορειοδυτικό γωνιαίο διαμέρισμα Εικόνα 191: Ανατολική τοιχοποιία καθολικού Εικόνα 192: Νότιος Τοίχος κυρίως ναού Εικόνα 193: Εξανθήσεις αλάτων στην διεπιφάνεια επιχρίσματος αποκατάστασης και αυθεντικού υλικού, λόγω ασυμβατότητας μικροδομής των δύο υλικών Εικόνα 194: Βόρειος τοίχος Νάρθηκα Εικόνα 195: Εξανθήσεις αλάτων επάνω σε τοιχογραφία του βόρειου τοίχου του νάρθηκα. 150 Εικόνα 196: Φθορά ξύλινων υπερθύρων Εικόνα 197: Κάτοψη καθολικού μονής Καισαριανής - Θέσεις ελέγχου εσωτερικά Εικόνα 198: Νότιος τοίχος καθολικού, χαμηλά, αριστερά του παραθύρου Εικόνα 199: Εικόνες FOM νότιου τοίχου, χαμηλά, αριστερά του παραθύρου - Επίχρισμα κυρίως Ναού -Εξανθίσεις αλάτων - Μικρορηγματώσεις Εικόνα 200: Περιοχή 16β - Νότιος τοίχος καθολικού, κάτω από το παράθυρο Εικόνα 201: Επίχρισμα περιοχής 16β - Άχυρο - Απολεπίσεις Μικρορωγμές - Εξανθίσεις αλάτων Συσσωματώματα ασβέστη Εικόνα 202: Νότιος τοίχος καθολικού, δεξιά του παραθύρου, κατακόρυφη ρωγμή Εικόνα 203: Εικόνες FOM στη θέση της ρωγμής (περιοχή 16γ) Εικόνα 204: Νότιος τοίχος καθολικού, δεξιά του παραθύρου, πάνω από τα στασίδια - Περιοχή 16δ Εικόνα 205: Εικόνες FOM νότιου τοίχου δεξιά του παραθύρου πάνω από τα στασίδια Εικόνα 206: Νοτιοανατολικός κίονας Εικόνα 207: Εικόνες FOM νοτιοανατολικού κίονα (περιοχή 16.2) Εικόνα 208: Νοτιοδυτικός κίονας - περιοχή Εικόνα 209: Εικόνες FOM - Νοτιοδυτικός κίονας (περιοχή 16.1) Εικόνα 210: Εικόνες FOM τοιχογραφίας 14ου αι. - Περιοχή 15: Εσωτερικός βόρειος τοίχος παρεκκλησίου Αγ. Αντωνίου Εικόνα 211: : Νότιος τοίχος με εξανθήσεις αλάτων λόγω ανερχόμενης υγρασίας Εικόνα 212: Θερμογράφημα [7001], νότιου τοίχου εσωτερικά του καθολικού, Ημερομηνία λήψης: Εικόνα 213: Νότιος τοίχος με εξανθήσεις αλάτων λόγω κατερχόμενης υγρασίας xiv

15 Εικόνα 214: Θερμογράφημα [7011], Ημερομηνία λήψης: Εικόνα 215: Θερμογράφημα [6468], Ημερομηνία λήψης: Εικόνα 216: Θερμογράφημα [6512], Ημερομηνία λήψης: Εικόνα 217: Θερμογράφημα [7017], Ημερομηνία λήψης: Εικόνα 218: Η Πλατυτέρα της κόγχης του ιερού, με την σφηκοφωλιά Εικόνα 219: Θερμογράφημα [7021], Ημερομηνία λήψης: Εικόνα 220: Το φωτοστέφανο του Χριστού στην κόγχη του Ιερού, το οποίο εμφανίζει θερμοκρασιακή διαφοροποίηση Εικόνα 221: Σάρωση 583 Η [Χ=0,30-1,80 m και Ηεσ.=1,55 m] Εικόνα 222: Σάρωση 585 V (interior) [Χ=1,00 m και H εξ. =-0,25 m ως 1,65 m] Εικόνα 223: Εσωτερική όψη βόρειας τοιχοποιίας νάρθηκα θέσεις σαρώσεων. Η [586Η] έγινε στο εσωτερικό της τοιχοποιίας ενώ όλες οι υπόλοιπες σαρώσεις έγιναν εξωτερικά Εικόνα 224: 586Η [Χ=3,15-5,75 m και Ηεσ.=1,30 m] Εικόνα 225: Ορισμός περιοχών ελέγχου στην Ανατολική Όψη - Κρουσιμέτρηση Εικόνα 226: Κογχυλιάτης λίθος της ανατολικής όψης xv

16 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1: Κοινές Παράμετροι ελέγχου... 2 Πίνακας 2: Τιμές θλιπτικής αντοχής οπτοπλίνθων ανατολικής όψης Πίνακας 3: Τιμές θλιπτικής αντοχής για τους λίθους της βορειοανατολικής γωνίας Πίνακας 4: Αποτελέσματα υπερηχοσκόπησης ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ Γράφημα 1: Καμπύλη συσχετισμού μέσης θλιπτικής αντοχής κυβικού δοκιμίου σκυροδέματος (διαστάσεων 15x15x15 cm) με τον δείκτη αναπήδησης Γράφημα 2: Τιμές θλιπτικής αντοχής οπτοπλίνθων (σε MPa) Γράφημα 3: Καμπύλη συσχετισμού μέσης θλιπτικής αντοχής κυβικού δοκιμίου σκυροδέματος (διαστάσεων 15x15x15 cm) με τον δείκτη αναπήδησης, η οποία έχει προεκταθεί Γράφημα 4: Τιμές θλιπτικής αντοχής των λίθων (σε MPa) xvi

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εφαρμογή μη καταστρεπτικών τεχνικών έγινε με σκοπό τη διαγνωστική επί τόπου έρευνα για την αποτίμηση των υλικών δόμησης του Καθολικού της Μονής Καισαριανής, καθώς και για την αποτίμηση της φθοράς των υλικών και την παθολογία των τοιχοποιιών της. Παράλληλα διενεργούνται και μετρήσεις για την εκτίμηση των μηχανικών χαρακτηριστικών των δομικών της υλικών με επί τόπου μη καταστρεπτικές τεχνικές. Όλες οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος SEISMO: Αντισεισμική Προστασία Μνημείων και Ιστορικών Κατασκευών στα πλαίσια της δράσης 7.1.: Εφαρμογή Μη Καταστρεπτικών Τεχνικών του Πακέτου Εργασίας ΠΕ7: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. Για τη χαρτογράφηση των υλικών δόμησης της Μονής Καισαριανής, αλλά και των μηχανικών τους χαρακτηριστικών, καθώς και της φθοράς εφαρμόστηκε πλήθος μη καταστρεπτικών τεχνικών, όπως αυτές αναλύθηκαν στο τεύχος της μεθοδολογίας. Στο παρόν τεύχος παρατίθενται και αναλύονται τα δεδομένα που προέκυψαν από την εφαρμογή των μη καταστρεπτικών τεχνικών, καθώς και μια συνολική περιγραφή των υλικών και των φθορών που εμφανίζονται ανά όψη. Ι. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΕΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μετά από εκτενή επί τόπου μακροσκοπικό έλεγχο, πραγματοποιούνται επί τόπου μη καταστρεπτικές μετρήσεις, οι θέσεις των οποίων καθορίζονται, ώστε να είναι αντιπροσωπευτικές και να καλύπτουν όσο το δυνατό όλα τα υλικά, όλες τις φάσεις κατασκευής και όλες τις μορφές φθοράς [1-3]. Για την παρατήρηση των μορφολογικών χαρακτηριστικών των υλικών, της υφής τους και της φθοράς τους, σε όλες τις εξωτερικές όψεις, αλλά και στις εσωτερικές τοιχοποιίες του Καθολικού, έγινε χρήση της Μικροσκοπίας Οπτικών Ινών (FOM). Οι εικόνες ελήφθησαν στις 5/2/2014 και 17/2/2014 και για τις μετρήσεις χρησιμοποιήθηκε το Fiber Optic Microscopy (FOM) i-scope Moritex. Οι περιβαλλοντικές συνθήκες κατά τις ημερομηνίες λήψης των εικόνων FOM, καταγράφονται στον Πίνακα 1. Στο καθολικό της μονής Καισαριανής εφαρμόσθηκε παθητική θερμογραφία υπερύθρου, σε όλες τις όψεις και στο εσωτερικό του. Παρά τις δυσκολίες λήψης των θερμογραφημάτων, σαρώθηκε το σύνολο του κτηρίου. Οι μετρήσεις διενεργήθηκαν από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Μάρτιο του Χρησιμοποιήθηκε θερμοκάμερα μεγάλου μήκους κύματος και συγκεκριμένα η θερμογραφική συσκευή ThermaCAM Β200 της Flir Systems, με ανιχνευτή ευαίσθητο σε μήκος κύματος 7,5 13 μm και φακό FOL18. Κατά την διάρκεια των μετρήσεων καταγράφονταν οι περιβαλλοντικές συνθήκες, μέσω θερμο-υγρόμετρου, που παρείχε την θερμοκρασία (Τ) και την σχετική υγρασία (RH%). Οι περιβαλλοντικές συνθήκες κατά τις ημερομηνίες λήψης των θερμογραφημάτων, καταγράφονται στον Πίνακα 1. Κατά την λήψη των θερμογραφημάτων, η θερμοκάμερα τοποθετήθηκε κάθετα στην εξεταζόμενη επιφάνεια, όπου αυτό ήταν δυνατό. Επίσης γινόταν καταγραφή της απόστασης από την εξεταζόμενη επιφάνεια (d). Καθώς η τοιχοποιία είναι σύνθετο και ανομοιογενές υλικό, αποτελούμενο από ποικιλία υλικών διαφορετικού συντελεστή θερμικής εκπομπής (emmisivity), έγινε παραδοχή 1

18 ότι στην περίπτωση των τοιχοποιιών της Μονής Καισαριανής ο συντελεστής θερμικής εκπομπής έχει μία μέση τιμή περί το 0,86. Για την μη καταστρεπτική εξέταση των τοιχοποιιών του καθολικού της μονής Καισαριανής με τη μέθοδο του γεωραντάρ, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις με το σύστημα γεωραντάρ (GPR) MALA Geoscience ProEx, με κεραία συχνότητας 1,6 GHz. Έλεγχος πραγματοποιήθηκε στη τοιχοποιία της βόρειας όψης, και συγκεκριμένα στη δυτική παραστάδα της βόρειας κεραίας του καθολικού, καθώς και στη βόρεια τοιχοποιία του καθολικού και του νάρθηκα, στις 05/02/2014. Σαρώσεις πραγματοποιήθηκαν και στο εξωτερικό της τοιχοποιίας, αλλά και εσωτερικά. Στις 17/02/2014 πραγματοποιήθηκε έλεγχος της νότια όψης του Καθολικού. Η επεξεργασία των αποτελεσμάτων έγινε με το λογισμικό επεξεργασίας δεδομένων MALA Geoscience Rad Explorer v και ακολουθήθηκαν τα εξής βήματα: 1. DC removal Time zero adjustment (first peak) 3. Amplitude correction 4. Band pass filtering 5. Background removal (normal) Για τις σαρώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην νότια όψη εξωτερικά, τα δεδομένα των σαρώσεων επεξεργάστηκαν περαιτέρω, ώστε να προκύψουν τρισδιάστατες εικόνες της τοιχοποιίας. Υπερηχοσκόπηση και κρουσιμετρία πραγματοποιήθηκαν στις στην νότια και ανατολική όψη αντίστοιχα, για την εκτίμηση των μηχανικών αντοχών των δομικών υλικών. Για την αποτίμηση του μέτρου ελαστικότητας χρησιμοποιήθηκε επί τόπου στο κτίριο η μέθοδος των Υπερηχοσκόπησης και συγκεκριμένα η έμμεση μέθοδος μέτρησης. Για τις μετρήσεις χρησιμοποιήθηκε το όργανο PUNDIT. Οι μετρήσεις έγιναν σε συμπαγής λίθους της νότια όψης του Καθολικού. Κατά τις επιτόπου μετρήσεις, οι αισθητήρες τοποθετήθηκαν στην ίδια πλευρά των υπό μέτρηση λίθων, με απόσταση των κέντρων των δύο κρυστάλλων ίση με 5 cm και με 10 cm, ώστε να ληφθεί ο μέσος όρος των δυο μετρήσεων. Για τις μετρήσεις κρουσιμετρίας χρησιμοποιήθηκε το κρουσίμετρο Schmidt τύπου Ν της εταιρείας Proceq, και η κατεύθυνση πρόσκρουσης ήταν κάθετη στην επιφάνεια του τοίχου. Σαν διάγραμμα συσχέτισης βαθμού αναπήδησης και θλιπτικής αντοχής, ελήφθη το διάγραμμα του οργάνου [4-5]. Πίνακας 1: Κοινές Παράμετροι ελέγχου Ημερομηνία Εσωτερικά/Εξωτερικά Θερμοκρασία ( ο C) Σχετική Υγρασία μέτρησης του Ναού (RH%) Εξωτερικά 11 o C 65% Εξωτερικά 12 o C 52% Εξωτερικά 19 o C 50% Εξωτερικά 21 o C 50% Εσωτερικά 14 ο C 70% 2

19 ΙΙ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΕΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΘΟΡΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΜΟΝΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ Το καθολικό της μονής Καισαριανής σώζεται έως σήμερα σε άριστη κατάσταση. Είναι ένα ξεχωριστό, για την καλλιτεχνική του ποιότητα, μεσοβυζαντινό αθηναϊκό μνημείο. Αρχικά, ανοικοδομήθηκε σύμφωνα με τον συνήθη τύπο του σύνθετου τετρακιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου τρουλαίου ναού, χωρίς νάρθηκα, στα τέλη του 11 ου με αρχές του 12 ου αιώνα. Ο ευρύχωρος τριμερής νάρθηκας αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη, που έγινε κατά την μεταβυζαντινή περίοδο (17 ο αι.). Για τον χρόνο κατασκευής του δεν υπάρχουν στοιχεία. Ως terminus ante quem χρησιμοποιήθηκε η εγχάρακτη ενθύμηση του έτους 1680 που επισημάνθηκε σε παραστάδα της εισόδου. Η προσθήκη του μονόχωρου δρομικού καμαροσκέπαστου παρεκκλησίου του Αγίου Αντωνίου, στη νότια πλευρά του καθολικού, είναι ασφαλώς μεταγενέστερη του νάρθηκα. Ωστόσο, ο ακριβής χρόνος ανοικοδόμησής του είναι άγνωστος. Το επίπεδο διώροφο κωδωνοστάσιο της πρόσοψης αποτελεί προσθήκη νεότερων χρόνων [94] και χρονολογείται στον 19 ο αι. Εικόνα 1: Κάτοψη Καθολικού Μονής Καισαριανής - φάσεις ανοικοδόμησης 3

20 ΙΙ.1. ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΟΨΗ ΙΙ.1.1. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Εικόνα 2: Ανατολική Όψη - Ορισμός Περιοχών Ελέγχου Η ανατολική όψη του καθολικού χωρίστηκε στις περιοχές 12.1, 12.2 και 12.3, οι οποίες φαίνονται στο παραπάνω σχέδιο και αντιστοιχούν στην κόγχη του Διακονικού, στην κεντρική κόγχη του Ιερού και στην κόγχη της Πρόθεσης αντίστοιχα. Στα άνω μέρη της ανατολικής όψης του καθολικού, πάνω από το ύψος της ποδιάς των παραθύρων, ακολουθείται το ιδανικό σύστημα πλινθοπερίκλειστης τοιχοποιίας, το οποίο χαρακτηρίζεται από ισοϋψείς δόμους, ισομεγέθεις ορθογωνισμένους λίθους, οπόπλινθους πάχους 3-5 cm σε αδιάσπαστες οριζόντιες στρώσεις, και ισοπαχείς αρμούς σε όλη την επιφάνεια του τοίχου, ίδιου πάχους με τα τούβλα, με αρμολόγημα ίσου βάθους παντού και με χρώμα ανάλογο αυτού των λίθων [6]. Στα χαμηλότερα σημεία της ανατολικής όψης, δηλαδή στο ύψος κάτω από τις ποδιές των παραθύρων, ακολουθείται απλούστερη μορφή πλινθοπερίκλειστης τοιχοποιίας, με πολλά οριζόντια, διαφορετικού μήκους τούβλα στα κενά μεταξύ μη ορθογωνισμένων λίθων. Ειδικότερα, στην κόγχη του Διακονικού, αυτή η μορφή τοιχοποιίας φθάνει ψηλότερα απ ότι στις άλλες δύο κόγχες, σε ύψος περί τα 2,0 m 4

21 Μέσω της μακροσκοπικής παρατήρησης της ανατολικής όψης, σε συνδυασμό με τη χρήση της Μικροσκοπίας Οπτικών Ινών, διαπιστώθηκε ότι τα λιθοσώματα που έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή της εξωτερικής τοιχοποιίας του καθολικού της Καισαριανής, είναι κυρίως πωρόλιθοι, κογχυλιάτες λίθοι και, σε μικρότερο βαθμό, συμπαγείς λίθοι. Οι συμπαγείς ασβεστόλιθοι είναι ελάχιστοι σε πλήθος, έχουν χρησιμοποιηθεί μόνο στα χαμηλότερα μέρη της τοιχοποιίας, κάτω από τις ποδιές των παραθύρων, ενώ η υπόλοιπη τοιχοποιία, από το ύψος της ποδιάς των παραθύρων και πάνω, είναι κατασκευασμένη εξ ολοκλήρου από πωρόλιθους, σχεδόν αποκλειστικά κογχυλιάτες, τέλεια λαξευμένους. Εικόνα 3: Φωτογραφία Ανατολικής Όψης Στην ανατολική όψη διαπιστώνεται και η χρήση οπτοπλίνθων κόκκινου και κίτρινου χρωματισμού. Στους βυζαντινούς ναούς οι οπτόπλινθοι είναι συνήθως κόκκινες, ενώ σε μικρότερο βαθμό συναντώνται και υποκίτρινες. Ο διαφορετικός χρωματισμός των οπτοπλίνθων οφείλεται τόσο στις διαφορετικές πρώτες ύλες που έχουν χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή τους, όσο και στην διαφορετική τεχνολογία παραγωγής τους, δηλαδή στην θερμοκρασία και στην ατμόσφαιρα όπτησης, η οποία μπορεί να είναι είτε οξειδωτική είτε αναγωγική. Η οξειδωτική ή αναγωγική ατμόσφαιρα όπτησης καθορίζεται από την παρουσία ή απουσία οξυγόνου, αντίστοιχα, σε απευθείας επαφή με το κεραμικό που ψήνεται [7-12]. 5

22 Εικόνα 4: Ίδια μορφή δόμησης και ίδια δομικά υλικά στον τρούλο του Καθολικού Τα διπλά επάλληλα τόξα του δίλοβου τοξωτού παραθύρου της κεντρικής κόγχης του Ιερού, καθώς και του μονόλοβου της κόγχης της Πρόθεσης, είναι διαμορφωμένα με οπτοπλίνθους ακτινοειδώς διατεταγμένες, μεταξύ των οποίων το κονίαμα λαμβάνει σφηνοειδή μορφή, για να επιτευχθεί η επιθυμητή καμπυλότητα. Η ίδια διαμόρφωση, με οπτοπλίνθους, συνεχίζεται και στις παρειές των ανοιγμάτων προς τα κάτω, μέχρι το ύψος της ποδιάς. Και στα δύο παράθυρα είναι εμφανής μακροσκοπικά η ύπαρξη νέων οπτοπλίνθων και κονιαμάτων, που προέρχονται από επεμβάσεις αποκατάστασης. Οι οπτόπλινθοι αυτές παρουσιάζουν έντονο κόκκινο χρωματισμό, ενώ το κονίαμα αποκατάστασης είναι πατητό με έντονο μπεζ χρωματισμό. Το τύμπανο του κεντρικού δίλοβου παραθύρου του Ιερού πληρώνεται με επάλληλα λεπτά καμπύλα τούβλα, τα οποία προέρχονται από άλλα, παχύτερα μετά από κατάλληλη απολάξευσή τους [6]. Εικόνα 5: Οπτόπλινθοι αποκατάστασης στο κεντρικό δίλοβο παράθυρο του Ιερού και στο μονόλοβο παράθυρο της Πρόθεσης Μακροσκοπικά, από άποψη φθορών, η Ανατολική όψη φαίνεται να βρίσκεται στην καλύτερη κατάσταση διατήρησης μετά τη Νότια Όψη, σε σχέση με τις υπόλοιπες εξωτερικές όψεις του Καθολικού. Ωστόσο και σε αυτήν την όψη είναι εμφανής και μακροσκοπικά η παρουσία της βιοδιάβρωσης στα δομικά υλικά. Είναι εμφανής η ευρεία παρουσία διαφορετικών τύπων βιοδιάβρωσης στο μεγαλύτερο τμήμα της τοιχοποιίας και στο σύνολο των δομικών υλικών. Στην κατώτερη ζώνη της τοιχοποιίας, η 6

23 οποία βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος και επομένως, λόγω τριχοειδούς αναρρίχησης, περιέχει το μεγαλύτερο ποσοστό υγρασίας, παρατηρείται μακροσκοπικά εκτεταμένη βιοδιάβρωση, μαύρου χρωματισμού. Τα πολλά υπόγεια νερά στην περιοχή, καθώς και η υπάρχουσα βλάστηση στον χώρο ανατολικά του Ιερού, συμβάλλουν στην ανάπτυξη προϊόντων βιοδιάβρωσης στην κατώτερη ζώνη της τοιχοποιίας, καθώς προκαλούν αύξηση της υγρασίας και επιταχύνουν τη δημιουργία βιολογικής φθοράς στην επιφάνειά της. Επίσης, σημαντική χαρακτηρίζεται η παρουσία βιοδιάβρωσης και σε μεγαλύτερα ύψη της τοιχοποιίας. Επίσης, στην βορειοανατολική γωνία της τοιχοποιίας, παρατηρείται έντονη απόσπαση αυθεντικού υλικού και απόπλυση των κονιαμάτων, λόγω του ότι στην θέση αυτή είναι εντονότερο το φαινόμενο της τριχοειδούς αναρρίχησης. Εικόνα 6: Απόπλυση κονιάματος στην βορειοανατολική γωνία του κτιρίου Σε κάποιες περιοχές της ανατολικής τοιχοποιίας παρατηρείται μακροσκοπικά μια διαφοροποίηση στον χρωματισμό και στην επιφανειακή τραχύτητα των λίθων, οι οποίοι εμφανίζονται πιο λείοι και με θερμό μπεζ χρωματισμό, σε αντίθεση με τους λίθους της υπόλοιπης τοιχοποιίας. Τέτοιες περιοχές είναι οι ανώτερες σειρές δόμων κάτω από τις στέγες, καθώς και οι κατακόρυφες ζώνες γύρω από την σύνδεση της κεντρικής κόγχης του Ιερού με την κόγχη της Πρόθεσης και με την κόγχη του Διακονικού. 7

24 ΙΙ.1.2. ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ Στην κόγχη του Διακονικού, η οποία ορίστηκε σαν περιοχή 12.1, ελέγχθησαν μικροσκοπικά οι λίθοι και τα κονιάματα της περιοχής. Οι συμπαγής ασβεστόλιθοι είναι μεμονωμένοι και η μικρή συχνότητα εμφάνισή τους περιορίζεται στα κατώτερα στρώματα της τοιχοποιίας. Εικόνα 7: Κόγχη Διακονικού - περιοχή 12.1 Οι υπόλοιποι λίθοι της περιοχής είναι κυρίως κογχυλιάτες λίθοι, με διάφορους βαθμούς διάβρωσης, καθώς και μεμονωμένοι πωρόλιθοι, οι οποίοι ίσως να είναι κογχυλιάτες που έχουν απολέσει τους κογχύλες τους. Γενικά ο κογχυλιάτης είναι πορώδης λίθος, συνήθως υποκίτρινος και χρησιμοποιείται ευρέως ως δομικό υλικό. Στην Ελλάδα συναντάται σε πολλές περιοχές, κυρίως στη Ραφήνα, στον Πειραιά, στον Ισθμό της Κορίνθου κ.α. Εικ.F1 : Περιοχή 12.1 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F2 : Περιοχή 12.1 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F3 : Περιοχή 12.1 (x50) Πράσινος συμπαγής ασβεστόλιθος 8

25 Εικ.F4 : Περιοχή 12.1 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F5 : Περιοχή 12.1 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F6 : Περιοχή 12.1 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F7 : Περιοχή 12.1 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F8 : Περιοχή 12.1 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F9 : Περιοχή 12.1 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F10 : Περιοχή 12.1 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F11 : Περιοχή 12.1 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F12 : Περιοχή 12.1 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F13 : Περιοχή 12.1 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F14 : Περιοχή 12.1 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F15 : Περιοχή 12.1 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F16 : Περιοχή 12.1 (x50) Κονίαμα Εικ.F17 : Περιοχή 12.1 (x50) Κονίαμα Εικόνα 8: Εικόνες FOM Περιοχή 12.1 Εικ.F18 : Περιοχή 12.1 (x50) Κονίαμα 9

26 Στις εικ. F1, F2, F3 παρατηρούνται συμπαγείς ασβεστόλιθοι. Ο συμπαγής ασβεστόλιθος της εικ.f3 παρουσιάζει πράσινο χρωματισμό. Η παρουσία πράσινου συμπαγούς ασβεστολίθου διαπιστώθηκε και σε άλλες όψεις του κτιρίου. Οι συμπαγείς ασβεστόλιθοι παρουσιάζουν ποικίλους χρωματισμούς. Οι εικόνες F4 ως F10 έχουν ληφθεί από κογχυλιάτη λίθο. Διακρίνονται οι ενταγμένοι στην συνδετική ύλη του λίθου, σχηματισμοί των απολιθωμάτων (όστρακα κλπ) ή το αποτύπωμα αυτών. Ο κογχυλιάτης λίθος είναι ασβεστολιθικό πέτρωμα βιογενούς προέλευσης. Αποτελείται από κελύφη μαλακίων, τα οποία έχουν συγκολληθεί με μικροκρυσταλλικό ασβεστίτη. Οι εικ.f11, F12 και F13 έχουν ληφθεί από πωρόλιθους. Οι πωρόλιθοι είναι πορώδη ασβεστολιθικά πετρώματα, που λαξεύονται εύκολα. Στην Ελλάδα συναντώνται σε μεγάλη ποικιλία. Στην περιοχή 12.1 εξετάσθηκαν δύο οπτόπλινθοι διαφορετικών χρωματισμών, μία κόκκινη (εικ.f14) και μία κίτρινη (εικ.f15). Το διαφορετικό χρώμα των οπτοπλίνθων υποδηλώνει διαφορετική τεχνολογία παρασκευής ή και διαφορετικές πρώτες ύλες. Οι εικ.f16,f17 έχουν ληφθεί από πορτοκαλόχροο κονίαμα αρμολόγησης, ίδιου τύπου. Στο κονίαμα της εικ.f17 παρατηρείται η παρουσία δύο μεγάλων αδρανών. Τα αδρανή του κονιάματος της εικ.f18 είναι διαφόρων διαμέτρων και χρωματισμών και παρουσιάζουν πολύ καλή πρόσφυση με την συνδετική ύλη. Στον συμπαγή ασβεστόλιθο της εικ.f1 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση, λευκού, γκρίζου και πράσινου χρωματισμού, και καρπικές δομές. Ο συμπαγής ασβεστόλιθος της εικ.f3, καθώς και ο κογχυλιάτης λίθος της εικ.f4 εμφανίζουν στίγματα μαύρης βιοδιάβρωσης. Στον κογχυλιάτη λίθο της εικ.f5 παρατηρείται έντονη βιοδάβρωση γκρίζου και πορτοκαλί χρωματισμού, ενώ σε εκείνον της εικ.f6 παρατηρείται μαύρη βιοδιάβρωση. Στον κογχυλιάτη της εικ.f8 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση, λευκού και μαύρου χρωματισμού και καρπικές δομές. Στον πωρόλιθο της εικ.f11 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση με πορτοκαλόχροες και μαύρες καρπικές δομές, ενώ σ εκείνον της εικ.f12 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση με πορτοκαλόχροες και μαύρες καρπικές δομές, και λευκή βιοδιάβρωση. Στον συμπαγή ασβεστόλιθο της εικ.f2 παρατηρείται η ύπαρξη φλέβας οξειδίων και υδροξειδίων του σιδήρου. Στην εικ.f13 παρατηρείται φαινομενικά υγιής πορώδης λίθος. Στην επιφάνεια της κόκκινης οπτοπλίνθου της εικ.f14 παρατηρείται βελονισμός λόγω βιοδιάβρωσης μαύρου χρωματισμού, ενώ στην κίτρινη οπτόπλινθο της εικ.f15 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση με καρπικές δομές πορτοκαλοκάστανης χροιάς. Το κονίαμα της εικ.f16 δεν είναι εύκολο να παρατηρηθεί, λόγω της εκτεταμένης βιοδιάβρωσης, λευκού και πράσινου χρωματισμού. Επίσης παρουσιάζει επιφανειακές αποφλοιώσεις. Το κονίαμα της εικ.f17 παρουσιάζει κοιλότητες λόγω απώλειας κονίας. Το κονίαμα της εικ.f18 βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης. Σε εικόνες περιοχών όπου το κονίαμα βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης, παρατηρείται πως τα αδρανή του είναι διαφόρων διαμέτρων και χρωματισμών και παρουσιάζουν πολύ καλή πρόσφυση με την συνδετική ύλη. Το κονίαμα της μεσοβυζαντινής περιόδου χαρακτηρίζεται από πολύ καλή επιτελεστικότητα και αντοχή [13]. 10

27 Εικόνα 9: Κεντρική κόγχη Ιερού στην ανατολική όψη του καθολικού - Περιοχή 12.2 Εικ.F19 : Περιοχή 12.2 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F20 : Περιοχή 12.2 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F21 : Περιοχή 12.2 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F22 : Περιοχή 12.2 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F23 : Περιοχή 12.2 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F24 : Περιοχή 12.2 (x50) Πωρόλιθος 11

28 Εικ.F25 : Περιοχή 12.2 (x30) Πωρόλιθος Εικ.F26 : Περιοχή 12.2 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F27 : Περιοχή 12.2 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F28 : Περιοχή 12.2 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F29 : Περιοχή 12.2 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F30 : Περιοχή 12.2 (x50) Οπτόπλινθος αποκατάστασης Εικ.F31 : Περιοχή 12.2 (x50) Κονίαμα Εικ.F32 : Περιοχή 12.2 (x50) Κονίαμα Εικ.F33 : Περιοχή 12.2 (x50) Κονίαμα Εικ.F34 : Περιοχή 12.2 (x50) Κονίαμα Εικ.F35 : Περιοχή 12.2 (x50) Κονίαμα αποκατάστασης Εικόνα 10: Εικόνες FOM από την κεντρική κόγχη του Ιερού (περιοχή 12.2) Εικ.F36 : Περιοχή 12.2 (x50) Κονίαμα αποκατάστασης Στις περιοχή 12.2 παρατηρήθηκαν (εικ. F19, F20) συμπαγείς ασβεστόλιθοι. Η παρουσία των συμπαγών ασβεστόλιθων είναι περιορισμένοι στην κατώτερη ζώνη της τοιχοποιίας, όπου η δόμηση αποκλίνει από το τέλειο πλινθοπερίκλειστο σύστημα. Οι εικόνες F21 ως F25 έχουν ληφθεί από πωρόλιθο. Ειδικότερα, στις εικόνες F23 ως F25, υπάρχουν τμήματα με μεγάλες, εμφανείς οπές, οι οποίες οφείλονται είτε σε μεγάλης διαμέτρου επιφανειακούς πόρους του πωρολίθου, είτε σε αποκόλληση των απολιθωμάτων. Απαιτείται περαιτέρω ανάλυση, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πρόκειται για κογχυλιάτες 12

29 λίθους, ωστόσο είναι πολύ πιθανό, καθώς οι πλειοψηφία των λίθων σε αυτήν την περιοχή είναι κογχυλιάτες. Στην περιοχή της κεντρικής κόγχης του Ιερού (12.2) παρατηρήθηκαν οπτόπλινθοι κόκκινου (εικ. F26, F28, F30)και κίτρινου (εικ. F27, F29) χρωματισμού. Η κόκκινη οπτόπλινθος της εικ.f30 εμφανίζει εξαιρετική κατάσταση διατήρησης και προέρχεται από νεότερη μη τεκμηριωμένη επέμβαση αποκατάστασης. Στο κονίαμα της εικ.f32 εμφανίζεται ένα πολύ μεγάλης διαμέτρου αδρανές. Τα κονιάματα των εικ.f35,f36 εμφανίζουν πολύ καλή κατάσταση διατήρησης και προέρχονται από νεότερη επέμβαση αποκατάστασης. Άλλωστε προέρχονται από την ίδια θέση με την οπτόπλινθο αποκατάστασης της εικ.f30. Περιέχουν αδρανή διαφορετικής κοκκομετρικής κατανομής και διαφορετικών αποχρώσεων, τα οποία παρουσιάζουν πολύ καλή πρόσφυση με την κονία. Στον συμπαγή ασβεστόλιθο της εικ.f19 παρατηρείται η ύπαρξη καρπικών δομών και μαύρου χρωματισμού βιοδιάβρωση, ενώ σ εκείνον της εικ.f20 παρατηρείται ζαχαροειδής φθορά, και επιλεκτικά επάνω στην φλέβα υπάρχει ανάπτυξη βιοδιάβρωσης. Στον πωρόλιθο της εικ.f21 υπάρχει κοιλότητα λόγω αποκόλλησης αυθεντικού υλικού. Επίσης παρατηρείται μαύρη βιοδιάβρωση. Στην εικ.f22 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση λευκού χρωματισμού, καθώς και πορτοκαλόχροες καρπικές δομές. Στην εικ.f23 παρατηρείται εκτεταμένη βιοδιάβρωση, άσπρου και κίτρινου χρωματισμού, η οποία καλύπτει τελείως το υλικό, ενώ υπάρχει και οπή. Ο πωρόλιθος της εικ.f24 καλύπτεται από μαύρη βιοδιάβρωση σε λευκό υπόστρωμα βιοδιάβρωσης. Ο πωρόλιθος της εικ.f25 καλύπτεται από βιοδιάβρωση μαύρου χρωματισμού. Στην κόκκινη οπτόπλινθο της εικ.f26 παρατηρούνται μικρορηγματώσεις ή μικροαποφλοιώσεις. Επίσης, διακρίνεται φυτικό σώμα μέσα στην μάζα της οπτοπλίνθου. Η κίτρινη οπτόπλινθος της εικ.f27 παρουσιάζει έντονη βιοδιάβρωση μαύρου χρωματισμού. Στην κόκκινη οπτόπλινθο της εικ.f28 είναι εμφανή τα αδρανή, καθώς έχει λάβει χώρα αποφλοίωση. Το κονίαμα της εικ.f31 καλύπτεται από εκτεταμένη λευκή βιοδιάβρωση και μαύρες καρπικές δομές που συνεισφέρουν στην ανάπτυξη λευκών λειχήνων. Το κονίαμα της εικ.f32 παρουσιάζει έντονη λευκή βιοδιάβρωση και καρπικές δομές. Το κονίαμα της εικ.f33 καλύπτεται από έντονη μαύρη και λευκή βιοδιάβρωση. Το κονίαμα της εικ.f34 παρουσιάζει επιφανειακή οπή που πιθανότατα έχει δημιουργηθεί λόγω άσκησης τάσεων από την βιοδιάβρωση. 13

30 Εικόνα 11: Κόγχη Πρόθεσης στην ανατολική όψη του καθολικού - Περιοχή 12.3 Εικ.F37 : Περιοχή 12.3 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F38 : Περιοχή 12.3 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F39 : Περιοχή 12.3 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F40 : Περιοχή 12.3 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F41 : Περιοχή 12.3 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F42 : Περιοχή 12.3 (x50) Πωρόλιθος 14

31 Εικ.F43 : Περιοχή 12.3 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F44 : Περιοχή 12.3 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F45 : Περιοχή 12.3 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F46 : Περιοχή 12.3 (x50) Κονίαμα Εικ.F47 : Περιοχή 12.3 (x50) Κονίαμα Εικόνα 12: Πίνακας 3: Εικόνες FOM από την κόγχη της Πρόθεσης (περιοχή 12.3) Στον κογχυλιάτη λίθο της εικ.f37 διακρίνεται απολιθωματοφόρος σχηματισμός ενταγμένος στην συνδετική του ύλη του λίθου. Στην εικ.f38 διακρίνονται τμήματα οστράκων, ενταγμένα στην συνδετική ύλη του κογχυλιάτη λίθου. Στην εικ.f39 παρατηρείται το αποτύπωμα του απολιθώματος που έχει φύγει από τον κογχυλιάτη λίθο. Στις εικ. F40, F41, F42 παρατηρούνται πωρόλιθοι. Ο εμφανιζόμενος στην εικ.f40 πωρόλιθος έχει διαφορετική κοκκομετρία αδρανών από αυτόν της εικ.f41. Στην οπτόπλινθο της εικ.f43 εμφανίζεται πολύ μεγάλο αδρανές κόκκινου χρωματισμού σε κίτρινη αργιλοπυριτική μάζα. Επίσης και τα υπόλοιπα αδρανή της είναι κόκκινου χρωματισμού. Στην εικ.f44 εμφανίζεται κίτρινη οπτόπλινθος, διαφορετικής κίτρινης απόχρωσης από την προηγούμενη, με αδρανή διαφορετικού χρωματισμού, και επομένως, διαφορετικής τεχνολογίας παρασκευής ή και διαφορετικών πρώτων υλών. Η κόκκινη οπτόπλινθος της εικ.f45 παρουσιάζει κοκκομετρία αδρανών μικρότερης διαμέτρου από τις άλλες. Η οπτόπλινθος της εικ.f45 φαίνεται να είναι σε καλή κατάσταση διατήρησης. Είναι πιθανό και η συγκεκριμένη οπτόπλινθος να προέρχεται από επέμβαση αποκατάστασης, όπως και εκείνες της περιοχής Στον κογχυλιάτη λίθο της εικ.f37 παρατηρείται πυκνή ανάπτυξη πορτοκαλόχροων καρπικών δομών, οι οποίες συνεισφέρουν στην ανάπτυξη λειχήνων, ενώ στον κογχυλιάτη της εικ.f38 παρατηρείται γκρίζου χρωματισμού βιοδιάβρωση. Στον πωρόλιθο της εικ.f42 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση λευκού και μαύρου χρώματος με σχηματισμό πορτοκαλοκάστανων καρπικών δομών, οι οποίες συνεισφέρουν στην ανάπτυξη λειχήνων. Στην οπτόπλινθο της εικ.f44 παρατηρείται μία έντονη επιφανειακή ρωγμή που την διανύει κάθετα. Μέσα στην ρωγμή διαφαίνεται ινίδιο, το οποίο ίσως είναι υφή απαρχής μύκητα. Κατά περιοχές στην κόκκινη οπτόπλινθο της εικ.f45 παρατηρείται έντονη καστανέρυθρη χροιά, η οποία πιθανώς οφείλεται σε οξείδωση ιόντων σιδήρου. Τα παρατηρούμενα στις εικ.f46,f47 κονιάματα παρουσιάζουν επιφανειακά εκτεταμένη βιοδιάβρωση, η οποία δρα εκλεκτικά περισσότερο στην κονία παρά στα αδρανή. 15

32 ΙΙ.1.3. ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ Εικόνες ελήφθησαν με κάμερα υπερύθρου σε διάφορες περιοχές στην Ανατολική όψη, ώστε να αποκαλυφθεί η φθορά και η χρήση ή μη διαφορετικών υλικών. Στη συνέχεια, οι εικόνες συνδυάστηκαν σε ένα μωσαϊκό ολόκληρης της Ανατολικής Όψης. Ανατολικός τοίχος νότιας κεραίας κεραίας Ανατολικός τοίχος ΝΑ γωνιαίου διαμερίσματος Εικόνα 13: Θερμογράφημα [6805], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Ανατολικός τοίχος νότιας κεραίας Στον ανατολικό τοίχο της νότιας κεραίας, κάτω από τη στέγη, καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 15,6 ο C έως 18,8 ο C, ενώ λίγο πιο χαμηλά από 16,9 ο C έως 18,8 ο C. Στον ανατολικό τοίχο του γωνιαίου διαμερίσματος, κάτω από τη στέγη (περιοχή Li1) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 17,9 ο C έως 19,2 ο C. Οι θερμοκρασίες αυτές είναι χαμηλότερες, σε σύγκριση με τις θερμοκρασίες που παρατηρούνται σε άλλες θέσεις της τοιχοποιίας (περιοχή Ar3), που παρουσιάζουν διακύμανση από 20,9 ο C έως 31,3 ο C. Οι περιοχές αυτές, κάτω από τις στέγες, αν και βρίσκονται στις ψηλότερες θέσεις της τοιχοποιίας και επομένως έχουν μεγαλύτερη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ωστόσο παρουσιάζουν χαμηλότερες θερμοκρασίες. Η μείωση της επιφανειακής θερμοκρασίας στις θέσεις αυτές, καθώς παρατηρήθηκε στα θερμογραφήματα σε όλες τις ημερομηνίες λήψης σε διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες, οφείλεται στον διαφορετικό τύπο και βαθμό φθοράς των δομικών υλικών της τοιχοποιίας σε αυτές τις θέσεις, σε σχέση με τα δομικών υλικά της υπόλοιπης τοιχοποιίας. 16

33 Αυξημένη συγκέντρωση στα χαμηλότερα σημεία της ανατολική κεραίας, λόγω κατερχόμενης υγρασίας Εικόνα 14: Θερμογράφημα [6817], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Ανατολικός τοίχος ανατολικής κεραίας Κάτω από την στέγη του ανατολικού τοίχου της ανατολικής κεραίας, οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες απ ότι στην υπόλοιπη τοιχοποιία. Συγκεκριμένα στα χαμηλότερα σημεία της καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 17,5 ο C έως 19,7 ο C, ενώ στα ψηλότερα (περιοχές Li1 και Li2) από 19,3 ο C έως 21,7 ο C. Η χαμηλότερη, κατά 2,0 ο C, θερμοκρασία οφείλεται στην αυξημένη συγκέντρωση κατεχόμενης υγρασίας στα χαμηλότερα σημεία της περιοχής αυτής, αλλά και στη φθορά των δομικών υλικών. Στον τρούλο παρατηρήθηκε διαφοροποίηση της θερμοκρασίας από τη νότια προς τη βόρεια όψη. Συγκεκριμένα, στη βορειοανατολική πλευρά του τρούλου, δεξιά του παραθύρου (περιοχή Ar6) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 16,6 ο C έως 19,6 ο C, στην ανατολική πλευρά του τρούλου, δεξιά του παραθύρου (περιοχή Ar4) από 18,5 ο C έως 19,9 ο C, και αριστερά του παραθύρου (περιοχή Ar5) από 19,3 ο C έως 20,7 ο C. Στη νοτιοανατολική πλευρά του τρούλου, δεξιά του παραθύρου (περιοχή Ar3) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 24,4 ο C έως 28,1 ο C. Δηλαδή, παρατηρείται αύξηση της θερμοκρασίας από τη βόρεια προς τη νότια πλευρά του τρούλου, κατά 8,0 ο C. Η σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας από βορρά προς νότο αποδίδεται στον διαφορετικό βαθμό έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία, λόγω προσανατολισμού. Εικόνα 15: Θερμογράφημα [6671], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 Όπως και στο προηγούμενο θερμογράφημα, έτσι και εδώ παρατηρείται διαφοροποίηση της θερμοκρασίας στον τρούλο, από τη νότια προς τη βόρεια όψη, που οφείλεται στον διαφορετικό βαθμό έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία, λόγω προσανατολισμού. Συγκεκριμένα, στη νοτιοανατολική πλευρά του τρούλου, δεξιά του παραθύρου (περιοχή Ar1) 17

34 καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 19,7 ο C έως 21,5 ο C. Στην ανατολική πλευρά του τρούλου, αριστερά του παραθύρου (περιοχή Ar2) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 16,1 ο C έως 17,4 ο C και δεξιά του παραθύρου (περιοχή Ar3) από 15,5 ο C έως 16,8 ο C. Στη βορειοανατολική πλευρά του τρούλου, αριστερά του παραθύρου (περιοχή Ar4) από 14,2 οc έως 15,3 ο C, ενώ δεξιά του παραθύρου (περιοχή Ar5) από 13,7 ο C έως 16,1 ο C. Δηλαδή, παρατηρείται αύξηση της θερμοκρασίας από τη βόρεια προς τη νότια πλευρά του τρούλου, κατά 6,0 ο C. Γενικότερα, οι θερμοκρασίες του θερμογραφήματος αυτού, που λήφθηκε την , σε σχέση με τις θερμοκρασίες του θερμογραφήματος 6817, που λήφθηκε την , στις αντίστοιχες θέσεις της τοιχοποιίας, παρουσιάζονται μειωμένες περίπου κατά 4,0 ο C, γεγονός που οφείλεται στην διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες και συγκεκριμένα στην χαμηλότερη κατά 7,0 ο C θερμοκρασία και μεγαλύτερη κατά 2% σχετική υγρασία. Είναι γενικά προφανές, ότι η μεγαλύτερη θερμοκρασία περιβάλλοντος και η μικρότερη σχετική υγρασία, εντείνει τις θερμοκρασιακές διαφορές που παρουσιάζονται από βορρά προς νότο στον τρούλο λόγω έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία. Εικόνα 16: Θερμογράφημα [6831], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στις τρεις πρώτες σειρές λίθων κάτω από την στέγη της κεντρικής κόγχης του Ιερού παρατηρούνται χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία. Συγκεκριμένα στην περιοχή αυτή (Ar1) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 18,7 ο C έως 20,9 ο C ενώ στις επόμενες τρεις σειρές λίθων (περιοχή Ar2) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 20,0 ο C έως 21,7 ο C, δηλαδή αυξημένες κατά περίπου 1,0 ο C. Στην ίδια περιοχή (Ar1) παρατηρείται και μακροσκοπικά διαφοροποίηση στον χρωματισμό και στην επιφανειακή τραχύτητα των λίθων, οι οποίοι εμφανίζονται πιο λείοι και με έντονο μπεζ χρωματισμό, σε αντίθεση με τους λίθους της υπόλοιπης τοιχοποιίας, οι οποίοι έχουν γκρίζο χρωματισμό. Αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να οφείλεται είτε σε κάποια κατεργασία που έχουν υποστεί οι λίθοι στην συγκεκριμένη θέση είτε στον διαφορετικό βαθμό φθοράς τους λόγω της θέσης τους και της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία. Καθώς η διαφοροποίηση αυτή εντοπίζεται 18

35 και σε άλλες περιοχές της τοιχοποιίας είναι πιο πιθανό να οφείλεται στον διαφορετικό τύπο και βαθμό διάβρωσης αυτών των περιοχών σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία. Στην έβδομη από πάνω σειρά λίθων της κεντρικής κόγχης, παρατηρείται αριστερά η ύπαρξη ενός λίθου (Sp1), ο οποίος παρουσιάζει θερμοκρασία 19,6 ο C, δηλαδή χαμηλότερη περίπου κατά 1,0 ο C με 1,5 ο C από τους άλλους (Sp6, Sp2, Sp7) που παρουσιάζουν θερμοκρασίες από 20,9 ο C έως 21,5 ο C. Στον λίθο αυτό παρατηρείται μακροσκοπικά ο ίδιος με έντονο μπεζ χρωματισμό που παρατηρείται και στους λίθους των ανώτερων στρώσεων. Εικόνα 17: Διαφοροποίηση στον χρωματισμό λίθων κάτω από τις στέγες Εικόνα 18: Θερμογράφημα [7400], Ημερομηνία λήψης: 27/3/2014 Κάτω από την στέγη της ανατολικής κεραίας του καθολικού, στα χαμηλότερα σημεία (θέση Sp3) καταγράφηκε θερμοκρασία 20,1 ο C, δηλαδή κατά 2,0 ο C χαμηλότερη απ ότι στα ψηλότερα σημεία κάτω από την στέγη (θέση Sp4), όπου καταγράφηκε θερμοκρασία 22,2 ο C. Αυτή η θερμοκρασιακή διαφορά, πιθανώς, οφείλεται στον διαφορετικό βαθμό φθοράς των περιοχών λόγω κατερχόμενης υγρασίας. Στις τρεις πρώτες σειρές λίθων κάτω από την στέγη της κεντρικής κόγχης του Ιερού παρατηρούνται χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία, όπως ακριβώς και στο προηγούμενο θερμογράφημα. Συγκεκριμένα στην περιοχή αυτή (Ar1) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 19,7 ο C έως 21,6 ο C ενώ στις επόμενες τρεις σειρές λίθων 19

36 (περιοχή Ar2) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 20,7 ο C έως 22,7 ο C, δηλαδή αυξημένες κατά περίπου 1,0 ο C. Όπως στο προηγούμενο θερμογράφημα, έτσι και εδώ, στην έβδομη από πάνω σειρά λίθων της κεντρικής κόγχης, παρατηρείται αριστερά η ύπαρξη ενός λίθου (Sp1) ο οποίος παρουσιάζει θερμοκρασία 20,5 ο C, δηλαδή χαμηλότερη περίπου κατά 1,5 ο C από τους άλλους (Sp2) που παρουσιάζουν θερμοκρασία 22,1 ο C. Γενικότερα, οι θερμοκρασίες του θερμογραφήματος αυτού, που λήφθηκε την , σε σχέση με τις θερμοκρασίες των θερμογραφημάτων 6817 και 6831, που λήφθηκαν την , στις αντίστοιχες θέσεις της τοιχοποιίας, παρουσιάζονται αυξημένες περίπου κατά 1,0 ο C με 2,0 ο C, γεγονός που οφείλεται στην διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες, και συγκεκριμένα στην αυξημένη κατά 1,0 ο C με 2,0 ο C θερμοκρασία και μειωμένη έως 3% σχετική υγρασία. Εικόνα 19: Θερμογράφημα [6458], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 Στις τρεις πρώτες σειρές λίθων κάτω από την στέγη της κεντρικής κόγχης του Ιερού παρατηρούνται χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία, όπως ακριβώς και στα δύο προηγούμενα θερμογραφήματα. Συγκεκριμένα στην περιοχή αυτή (Ar1) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 17,1 ο C έως 22,4 ο C ενώ στις επόμενες τρεις σειρές λίθων (περιοχή Ar2) καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 19,0 ο C έως 23,7 ο C, δηλαδή αυξημένες κατά περίπου 1,5 ο C. Όπως στα δύο προηγούμενα θερμογραφήματα, έτσι και εδώ, στην έβδομη από πάνω σειρά λίθων της κεντρικής κόγχης, παρατηρείται αριστερά η ύπαρξη ενός λίθου (Sp1) ο οποίος παρουσιάζει θερμοκρασία 18,0 ο C, δηλαδή χαμηλότερη περίπου κατά 2,5 ο C από τους άλλους (Sp2, Sp3, Sp4, Sp5) που παρουσιάζουν θερμοκρασίες από 20,3 ο C έως 21,4 ο C. Ενώ οι λίθοι στην περιοχή πάνω από το παράθυρο (Sp2, Sp3, Sp4, Sp5) εμφανίζουν θερμοκρασίες από 20,3 ο C έως 21,4 ο C, η θερμοκρασία των οπτοπλίνθων της 20

37 ίδιας περιοχής (Sp6, Sp8) κυμαίνεται από 23,5 ο C έως 24,3 ο C, είναι δηλαδή περίπου κατά 3,0 ο C μεγαλύτερη από τη θερμοκρασία των λίθων. Γενικότερα, οι θερμοκρασίες του θερμογραφήματος αυτού, που λήφθηκε την , σε σχέση με τις θερμοκρασίες του θερμογραφήματος 6831, που λήφθηκε την , στις αντίστοιχες θέσεις της τοιχοποιίας, παρουσιάζονται μειωμένες περίπου κατά 2,0 ο C, γεγονός που οφείλεται στην διαφορά περιβαλλοντικών συνθηκών, και συγκεκριμένα στην χαμηλότερη κατά 7,0 ο C θερμοκρασία και μεγαλύτερη κατά 2% σχετική υγρασία. Οτπόπλινθοι αποκατάστασης Εικόνα 20: Θερμογράφημα [6440], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 κόγχη πρόθεσης Το θερμογράφημα αυτό αντιστοιχεί στην περιοχή της κόγχης της Πρόθεσης, πάνω από το μονόλοβο παράθυρο. Στους λίθους καταγράφηκαν θερμοκρασίες 18 ο C με 19,1 ο C, ενώ στις οπτοπλίνθους μεταξύ των λίθων καταγράφηκαν θερμοκρασίες από 20,2 ο C έως 22,9 ο C, δηλαδή μεγαλύτερες κατά 2,0-3,0 ο C. Ωστόσο, οι οπτόπλινθοι της διπλής σειράς ακριβώς πάνω από το παράθυρο, εμφανίζουν επιφανειακή θερμοκρασία 18,5 ο C, με εξαίρεση το αριστερό τμήμα της πάνω σειράς, όπου η θερμοκρασία είναι 17,2 ο C. Το τμήμα αυτό διακρίνεται μακροσκοπικά από το έντονο κόκκινο χρώμα των οπτοπλίνθων, καθώς είναι οπτόπλινθοι που τοποθετήθηκαν σε νεότερη επέμβαση αποκατάστασης. Το ίδιο παρατηρείται και στις οπτοπλίνθους του εξωτερικού τόξου του παραθύρου, των οποίων οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 18,1 ο C έως 19,2 ο C, με εξαίρεση δύο οπτοπλίνθους αποκατάστασης ψηλά, με έντονο κόκκινο χρωματισμό, που εμφανίζουν θερμοκρασία 17,2 ο C. Όλες οι οπτόπλινθοι αποκατάστασης παρουσιάζουν χαμηλότερες θερμοκρασίας επιβεβαιώνοντας πως δεν πρόκειται για αυθεντικούς οπτοπλίνθους, αλλά για οπτοπλίνθους που συμπληρώθηκαν σε νεότερη, μη τεκμηριωμένη επέμβαση αποκατάστασης. Το κονίαμα των αρμών μεταξύ των οπτοπλίνθων στο ίδιο τόξο εμφανίζει θερμοκρασίες από 17,3 ο C έως 18,1 ο C, με εξαίρεση και το κονίαμα αποκατάστασης των αρμών γύρω από τις 21

38 δύο οπτοπλίνθους αποκατάστασης, όπου η θερμοκρασία κυμαίνεται από 16,5 ο C έως 16,8 ο C. Η μειωμένη θερμοκρασία των κονιαμάτων αποκατάστασης σε σχέση με τα αυθεντικά κονιάματα οφείλεται και πάλι σε διαφοροποίηση του υλικού. Α Δ Δ Δ Α Α Α Α Α Γ Γ Γ Γ Γ Εικόνα 21: Θερμογράφημα [6460], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 Νότια Όψη κόγχης Ιερού Το θερμογράφημα αυτό αντιστοιχεί στη νότια πλάγια όψη της κόγχης του Ιερού. Η πρώτη σειρά δόμων κάτω από την στέγη, όπως και το κεντρικό τμήμα της δεύτερης (Sp1, Sp14, Sp15) παρουσιάζουν επιφανειακές θερμοκρασίες 32,8 ο C με 35,9 ο C, δηλαδή υψηλότερες σε σχέση με τις θερμοκρασίες των κατωτέρων τμημάτων κατά 4,0-5,0 ο C. Μακροσκοπικά η περιοχή αυτή (Δ) εμφανίζει με έντονο μπεζ χρωματισμό και μεγάλη τραχύτητα, και διαφοροποιείται από την υπόλοιπη τοιχοποιία, λόγω διαφορετικής φθοράς. Λόγω της κατερχόμενης από τη στέγη υγρασίας, οι λίθοι εκεί υφίστανται μεγάλη φθορά από κρυστάλλωση αλάτων. Όμως, λόγω μεγάλης έκθεσης της περιοχής στην ηλιακή ακτινοβολία η περιοχή στεγνώνει άμεσα και δεν συσσωρεύεται υγρασία. Γενικότερα, στις ανώτερες σειρές δόμων της τοιχοποιίας (περιοχή Α), οι λίθοι (Sp2 - Sp7), οι λίθοι εμφανίζονται με πιο έντονο μπεζ χρωματισμό, και πιο λεία επιφάνεια από τους λίθους της περιοχής (Δ), και εμφανίζουν θερμοκρασίες από 27,8 ο C με 30,2 ο C, δηλαδή χαμηλότερες κατά 3,0 ο C περίπου από την υπόλοιπη τοιχοποιία (περιοχή Γ), οι λίθοι της οποίας (Sp8 - Sp13) εμφανίζουν γκρίζο χρωματισμό, και θερμοκρασίες από 31,4 ο C έως 34,7 ο C. Ο διαχωρισμός αυτός των λίθων της τοιχοποιίας οφείλεται στον διαφορετικό βαθμό και τύπο φθοράς, λόγω διαφορετικής έκθεσης των περιοχών στους περιβαλλοντικούς παράγοντες. 22

39 Εικόνα 22: Θερμογράφημα [6129], Ημερομηνία λήψης: 5/2/2014 Χαμηλότερο στρώμα τοιχοποιίας νότιας όψης κόγχης Ιερού Το θερμογράφημα αυτό αντιστοιχεί στη νότια πλάγια όψη της κόγχης του Ιερού. Οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες στα χαμηλότερα μέρη της τοιχοποιίας (Sp1, Sp2, Sp3), στην περιοχή αυτή παρουσιάζουν μια διακύμανση από 12,4 ο C έως 12,6 ο C. Ωστόσο, σε κάποια συγκεκριμένα λιθοσώματα (Sp4, Sp5, Sp6) παρατηρούνται θερμοκρασίες από 11,9 ο C έως 12,0 ο C, δηλαδή χαμηλότερες κατά 0,5 ο C. Μακροσκοπικά παρατηρείται ότι τα λιθοσώματα αυτά είναι μεμονωμένοι συμπαγείς ασβεστόλιθοι ακανόνιστου σχήματος. Εικόνα 23: Θερμογράφημα [6685], Ημερομηνία λήψης: 17/2/ κύρια όψη κόγχης Ιερού Το θερμογράφημα αυτό αντιστοιχεί στην κύρια όψη της κόγχης του Ιερού. Οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες στα χαμηλότερα μέρη της τοιχοποιίας στην περιοχή αυτή (Ar1 και Ar2) παρουσιάζουν διακύμανση από 16,3 ο C έως 18,4 ο C. Ωστόσο σε κάποια συγκεκριμένα λιθοσώματα (Sp1, Sp2) παρατηρούνται θερμοκρασίες 15,4 ο C και 14,8 ο C, οι οποίες είναι αρκετά χαμηλότερες, κατά 2,0 ο C. Μακροσκοπικά παρατηρείται ότι τα λιθοσώματα αυτά είναι μεμονωμένοι συμπαγείς ασβεστόλιθοι, ενώ η πλειοψηφία των λιθοσωμάτων είναι πωρόλιθοι και κυρίως κογχυλιάτες λίθοι. Η θερμοκρασιακή διαφοροποίηση των λίθων αυτών σε σχέση με τους υπόλοιπους, στο προηγούμενο θερμογράφημα ήταν μικρότερη (0,5 ο C), γεγονός που πιθανώς υποδεικνύει αντίστοιχα μικρότερη διαφορά υγρασίας στους λίθους κατά την και οφείλεται στην μεγαλύτερη ανερχόμενη υγρασία κατά την Επίσης, στην κατώτερη σειρά λίθων, η οποία βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος (θέσεις Sp3, Sp4) παρατηρείται αρκετά χαμηλή θερμοκρασία (13,5 ο C 14,2 ο C), χαμηλότερη από την 23

40 παραπάνω περιοχή κατά 3,0 ο C με 4,0 ο C λόγω της ανερχόμενης υγρασίας, αλλά και της φθοράς που αυτή έχει προκαλέσει στα κατώτερα στρώματα της τοιχοποιίας, η οποία διακρίνεται και μακροσκοπικά από τον σκούρο γκρι χρωματισμό που έχει προσδώσει στην τοιχοποιία στις θέσεις αυτές. Εικόνα 24: Θερμογράφημα [6699], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 Βόρεια Όψη Κόγχης Ιερού Το θερμογράφημα αυτό αντιστοιχεί στην βόρεια όψη της κόγχης του Ιερού, κάτω από τις ποδιές των παραθύρων. Οι επιφανειακές θερμοκρασίες των λιθοσωμάτων στην περιοχή αυτή (Sp1 Sp7) παρουσιάζουν διακύμανση από 15,9 ο C έως 16,6 ο C. Σε κάποια συγκεκριμένα λιθοσώματα (Sp8, Li1, Li2) παρατηρούνται θερμοκρασίες, 13,8 ο C με 14,9 ο C, οι οποίες είναι χαμηλότερες, κατά 2,0 ο C και αντιστοιχούν σε μεμονωμένους συμπαγείς ασβεστόλιθους. Στην κατώτερη στρώση λίθων, η οποία βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος (Li3) παρατηρείται αρκετά χαμηλή θερμοκρασία, της τάξης των 13,0-13,8 ο C, χαμηλότερη κατά 1,0-3,0 ο C, λόγω της ανερχόμενης υγρασίας και της έντονης βιοδιάβρωσης σε αυτή τη ζώνη. Εικόνα 25: Θερμογράφημα [6638], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014, ύψος ανερχόμενης υγρασίας στη βάση της κόγχης του διακονικού Το θερμογράφημα αυτό αντιστοιχεί στην βάση της κόγχης του Διακονικού. Στην περιοχή αυτή παρατηρούνται χαμηλότερες θερμοκρασίες στα χαμηλότερα σημεία της τοιχοποιίας, οι οποίες κυμαίνονται από 16,5 ο C έως 16,7 ο C, ενώ ψηλότερα, οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 17,5 ο C έως 18,3 ο C, δηλαδή μεγαλύτερες κατά 1,5 ο C. Γενικά στα θερμογραφήματα που ελήφθησαν χαμηλά στη τοιχοποιία, εμφανίζουν χαμηλότερες θερμοκρασίες στα χαμηλότερα σημεία που είναι σε επαφή με το έδαφος. Αυτό οφείλεται στην ανερχόμενη από το έδαφος υγρασία και η έντονη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης 24

41 που παρατηρείται σε ολόκληρη τη ζώνη αυτή μακροσκοπικά, αλλά και μέσω της μικροσκοπίας οπτικών ινών, συμβάλλει περαιτέρω στην μείωση της θερμοκρασίας. Στην αριστερή πλάγια όψη της κεντρικής κόγχης του Ιερού, καθώς και στην κόγχη του Διακονικού, παρατηρείται εντονότερο το φαινόμενο της ανερχόμενης υγρασίας, η οποία φτάνει σε μεγαλύτερο ύψος. Αυτό οφείλεται, πιθανότατα, στην παρουσία μεγάλου πλήθους οπτοπλίνθων στην περιοχή αυτή της τοιχοποιίας, οι οποίες απορροφούν περισσότερη υγρασία από τους λίθους. Εικόνα 26: Στην χαμηλότερη ζώνη του Διακονικού και της αριστερής πλάγιας όψης της κόγχης του Ιερού κυριαρχεί η παρουσία οπτοπλίνθων Εικόνα 27: Θερμογράφημα [6745], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέεται η κόγχη του Ιερού με την κόγχη της Πρόθεσης, η παρατηρούμενη επιφανειακή θερμοκρασία παρουσιάζει διακύμανση από 11,4 ο C έως 13,2 ο C, ενώ η τοιχοποιία εκατέρωθεν (Ar1, Ar2) παρουσιάζει μεγαλύτερη θερμοκρασία από 14,4 ο C έως 16,5 ο C, λόγω της σκίασης της περιοχής σύνδεσης, αλλά και λόγω διαφορετικού βαθμού και τύπου φθοράς, όπως διακρίνεται και μακροσκοπικά από την διαφοροποίηση του χρώματος. 25

42 Εικόνα 28: Θερμογράφημα [6759],Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1), οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 12,7 ο C έως 14,5 ο C, ενώ στην περιοχή δίπλα στην σύνδεση, η οποία παρουσιάζει με έντονο μπεζ χρωματισμό, οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 14,9 ο C έως 15,4 ο C. Η τοιχοποιία εκατέρωθεν αυτής της ζώνης με έντονου μπεζ χρωματισμού (Sp9-Sp16) παρουσιάζει θερμοκρασίες από 16,0 ο C έως 16,7 ο C. Επομένως η ζώνη σύνδεσης με έντονου μπεζ χρωματισμού εμφανίζει θερμοκρασία χαμηλότερη περί τους 3,0 ο C. Εικόνα 29: Θερμογράφημα [6771], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1), οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 13,3 ο C έως 15,0 ο C, ενώ στην περιοχή δίπλα στην σύνδεση, η οποία παρουσιάζει έντονο μπεζ χρωματισμό, οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 15,0 ο C έως 16,4 ο C. Η τοιχοποιία εκατέρωθεν αυτής της ζώνης έντονου μπεζ χρωματισμού (Sp13-Sp23) παρουσιάζει θερμοκρασίες από 16,2 ο C έως 17,5 ο C. Επομένως η έντονου μπεζ χρωματισμού ζώνη σύνδεσης εμφανίζει θερμοκρασία χαμηλότερη σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία. 26

43 Εικόνα 30: Θερμογράφημα [6787], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1), οι επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 13,8 ο C έως 15,2 ο C, ενώ στην περιοχή δίπλα στην σύνδεση, η οποία παρουσιάζει με έντονο μπεζ χρωματισμό, οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 15,4 ο C έως 16,8 ο C (Sp1-Sp6). Η τοιχοποιία εκατέρωθεν αυτής της ζώνης έντονου μπεζ χρωματισμού (Sp7-Sp18) παρουσιάζει θερμοκρασίες από 16,7 ο C έως 17,9 ο C. Επομένως η ζώνη σύνδεσης με έντονο μπεζ χρωματισμό εμφανίζει θερμοκρασία χαμηλότερη. Εικόνα 31: Θερμογράφημα [6839], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1), η παρατηρούμενη επιφανειακή θερμοκρασία παρουσιάζει διακύμανση από 13,6 ο C έως 16,0 ο C, ενώ η τοιχοποιία δεξιά της ζώνης με έντονο μπεζ χρωματισμό (Ar1) παρουσιάζει θερμοκρασία από 16,0 ο C έως 18,8 ο C, δηλαδή αυξημένη κατά 3,0 ο C περίπου. 27

44 Εικόνα 32: Θερμογράφημα [6703], Ημερομηνία λήψης: 17/2/2014 Στην περιοχή μπεζ χρωματισμού, όπου συνδέονται οι δύο κόγχες, οι λίθοι (Sp1 Sp10) εμφανίζουν επιφανειακές θερμοκρασίες από 14,9 ο C έως 16,1 ο C, ενώ δίπλα (Sp11 Sp16) οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 16,3 ο C έως 16,6 ο C. Δηλαδή η μπεζ ζώνη σύνδεσης εμφανίζει θερμοκρασία χαμηλότερη κατά 1,0 ο C. Εικόνα 33: Θερμογράφημα [6705], Ημερομηνία λήψης: 17/2/

45 Στην περιοχή μπεζ χρωματισμού, όπου συνδέονται οι δύο κόγχες, οι λίθοι (Sp1 Sp9) εμφανίζουν επιφανειακές θερμοκρασίες από 15,5 ο C έως 16,5 ο C, ενώ δίπλα (Sp10 Sp20) οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 16,7 ο C έως 17,3 ο C. Δηλαδή η μπεζ ζώνη σύνδεσης εμφανίζει θερμοκρασία χαμηλότερη κατά 1,0 ο C. Εικόνα 34: Θερμογράφημα [7340], Ημερομηνία λήψης: 27/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1) οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 16,6 ο C έως 18,1 ο C, ενώ στην περιοχή γύρω από την σύνδεση, η οποία παρουσιάζει μπεζ χρωματισμό (Sp1-Sp9), οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 17,8 ο C έως 19,0 ο C. Η τοιχοποιία αριστερά της μπεζ ζώνης (Sp10-Sp14) παρουσιάζει θερμοκρασίες από 19,4 ο C έως 19,8 ο C. Επομένως η μπεζ ζώνη σύνδεσης εμφανίζει θερμοκρασία χαμηλότερη περί τους 1,0-3,0 ο C. Γενικότερα, οι θερμοκρασίες του θερμογραφήματος αυτού, που λήφθηκε την 27/3/2014, σε σχέση με τις θερμοκρασίες του θερμογραφήματος 6771, που λήφθηκε την 19/3/2014 στην ίδια θέση της τοιχοποιίας, παρουσιάζονται αυξημένες κατά 1,0 ο C με 3,0 ο C, γεγονός που οφείλεται στην διαφορά περιβαλλοντικών συνθηκών, και συγκεκριμένα στην αυξημένη κατά 1,0-2,0 ο C θερμοκρασία και μειωμένη έως 3% σχετική υγρασία. Στην περιοχή όπου συνδέονται η κεντρική κόγχη του Ιερού με την κόγχη της Πρόθεσης, η θερμογραφία κατέγραψε χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με της υπόλοιπης τοιχοποιίας, κατά 1,0 ο C με 3,0 ο C. Μακροσκοπικά στην ζώνη αυτή παρατηρείται μια διαφοροποίηση στον χρωματισμό και στην επιφανειακή τραχύτητα των λίθων, οι οποίοι εμφανίζονται πιο λείοι και με μπεζ χρωματισμό, σε αντίθεση με τους λίθους της υπόλοιπης τοιχοποιίας, οι οποίοι έχουν γκρίζο χρωματισμό. Αυτή η διαφοροποίηση οφείλεται είτε σε κάποια κατεργασία που έχουν υποστεί οι λίθοι στην περιοχή που διαφοροποιείται είτε στον διαφορετικό βαθμό φθοράς τους λόγω της θέσης τους και της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία. Πάντως είναι η ίδια διαφοροποίηση που εμφανίζεται στις ανώτερες σειρές δόμων της τοιχοποιίας. 29

46 Εικόνα 35: Θερμογράφημα [6809], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέεται η κόγχη του Διακονικού με την κόγχη του Ιερού (Li1, Li2, Li3), οι επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 17,3 ο C έως 19,1 ο C. Η θέση αυτή, καθώς και μια ζώνη γύρω της εμφανίζει μπεζ χρωματισμό, και είναι μικρότερου εύρους από την αντίστοιχη ζώνη μεταξύ Ιερού και Πρόθεσης. Στην περιοχή έξω από την ζώνη αυτή (Ar2), η θερμοκρασία κυμαίνεται από 19,6 ο C έως 20,9 ο C, δηλαδή είναι αυξημένη κατά 2,0 ο C περίπου. Αυτό είναι λογικό λόγω σκίασης στις ενώσεις των επιπέδων των κογχών, αλλά και λόγω του διαφορετικού τύπου και βαθμού φθοράς των μπεζ περιοχών σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία. 30

47 Εικόνα 36: Θερμογράφημα [6819], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1) οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 17,0 ο C έως 19,6 ο C. Στην περιοχή έξω από την μπεζ ζώνη (Ar1) η θερμοκρασία κυμαίνεται από 19,6 ο C έως 21,0 ο C, δηλαδή είναι αυξημένη κατά 1,5-3,0 ο C. Στα χαμηλότερα σημεία της τοιχοποιίας (περιοχή Ar2) παρατηρούνται θερμοκρασίες από 15,9 ο C έως 18,7 ο C, οι οποίες είναι χαμηλότερες από τις παραπάνω κατά 3,0 ο C με 4,0 ο C, λόγω της ανερχόμενης υγρασίας και της επακόλουθης πιο έντονης βιοδιάβρωσης. Οι θερμοκρασίες εδώ παρουσιάζονται αυξημένες σε σχέση με αυτές του θερμογραφήματος 6745 που λήφθηκε την ίδια μέρα, λόγω της θέσης, καθώς η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι μεγαλύτερη. Γενικότερα, οι θερμοκρασίες του θερμογραφήματος αυτού, που λήφθηκε την 19/3/2014, σε σχέση με τις θερμοκρασίες του θερμογραφήματος 6638, που λήφθηκε την 17/2/2014 στην ίδια θέση της τοιχοποιίας, παρουσιάζονται αυξημένες κατά 1,0 ο C με 2,0 ο C, γεγονός που οφείλεται στην διαφορά περιβαλλοντικών συνθηκών, και συγκεκριμένα στην αυξημένη κατά 7,0 ο C θερμοκρασία και μειωμένη κατά 2% σχετική υγρασία. 31

48 Εικόνα 37: Θερμογράφημα [6823], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1), οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 17,6 έως 18,9 ο C. Στην περιοχή έξω από την μπεζ ζώνη (Ar1) η θερμοκρασία κυμαίνεται από 19,3 ο C έως 21,0 ο C, δηλαδή είναι αυξημένη κατά 2,0 ο C περίπου. Εικόνα 38: Θερμογράφημα [6775], Ημερομηνία λήψης: 19/3/2014 Στην περιοχή όπου συνδέονται οι δύο κόγχες (Li1) οι παρατηρούμενες επιφανειακές θερμοκρασίες παρουσιάζουν διακύμανση από 16,3 ο C έως 18,4 ο C. Στην περιοχή έξω από την μπεζ ζώνη (Ar1) η θερμοκρασία κυμαίνεται από 18,1 ο C έως 22,1 ο C, δηλαδή είναι αυξημένη κατά 2,0 ο C με 3,0 ο C. Στην περιοχή όπου συνδέονται η κεντρική κόγχη του Ιερού με την κόγχη του Διακονικού, η θερμογραφία κατέγραψε χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με της υπόλοιπης τοιχοποιίας, κατά 1,5 ο C με 3,0 ο C. Μακροσκοπικά στην ζώνη αυτή παρατηρείται, όπως και στην προηγούμενη, μια διαφοροποίηση στον χρωματισμό και στην επιφανειακή τραχύτητα των λίθων, οι οποίοι εμφανίζονται πιο λείοι και με μπεζ χρωματισμό. 32

49 Εικόνα 39: Θερμογράφημα [7392], Ημερομηνία λήψης: 27/3/2014, Ανατολική Όψη παρεκκλησίου Το θερμογράφημα αυτό αντιστοιχεί στην ανατολική τοιχοδομή του παρεκκλησίου του Αγίου Αντωνίου. Στην χαμηλότερη ζώνη της τοιχοποιίας προς τα αριστερά (περιοχή Ar1), οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 17,1 ο C έως 21,9 ο C, ενώ στην υπόλοιπη τοιχοποιία οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από 21,1 ο C έως 28,5 ο C. Οι χαμηλότερες κατά 4,0-6,5 ο C θερμοκρασίες της περιοχής Ar1 οφείλονται στην αυξημένη συγκέντρωση υγρασίας στην θέση αυτή. Η θέση αυτή, είναι γνωστό ότι παρουσιάζει αυξημένη συγκέντρωση υγρασίας. Μεγάλο ρόλο στο πρόβλημα της υγρασίας παίζει η υψομετρική διαφορά μεταξύ του δαπέδου του παρεκκλησίου και του κεντρικού διαδρόμου της μονής, ο οποίος συνδέει τις δύο πύλες. 33

50 Εικόνα 40: Συνδυαστικό θερμογράφημα Ανατολικής Όψης Συνολικά στην ανατολική όψη του καθολικού η θερμοκρασία κυμαίνεται από 16,0 ο C έως 29,0 ο C και υπολογίζεται μέση θερμοκρασία 22,5 ο C. Στην ανατολική όψη του παρεκκλησίου η θερμοκρασία κυμαίνεται από 15,0 ο C έως 35,0 ο C, με κάποια μεμονωμένα σημεία πολύ υψηλής θερμοκρασίας (ως 37,2 ο C) και υπολογίζεται μέση θερμοκρασία 25,0 ο C. Το συνδυαστικό θερμογράφημα μιας όψης μας προσφέρει μια πιο εποπτική εικόνα της κατάστασης της, καθώς οι ζώνες με έντονη θερμοκρασιακή διαφορά αναδεικνύονται. Στην περίπτωση της Ανατολικής Όψης, βλέπουμε την διαφορετική έκθεση διαφόρων τμημάτων στον ήλιο, καθώς και τις περιοχές διαφορετικού τύπου και βαθμού φθοράς που διακρίνονται μακροσκοπικά από τον έντονο μπεζ χρωματισμό τους. Παράλληλα, φαίνεται πως υπάρχει πρόβλημα σε ολόκληρη την κατώτατη ζώνη της τοιχοποιίας, η οποία εμφανίζει και μαύρη βιοδιάβρωση, αλλά και υψηλά ποσοστά υγρασία λόγω επαφής με το έδαφος. 34

51 ΙΙ.1.5. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΟΨΗ ΙΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΥΛΙΚΩΝ ΔΟΜΗΣΗΣ Στα άνω μέρη της ανατολικής όψης του καθολικού, πάνω από το ύψος της ποδιάς των παραθύρων, αλλά και στον τρούλο του Καθολικού, ακολουθείται το ιδανικό σύστημα πλινθοπερίκλειστης τοιχοποιίας, το οποίο χαρακτηρίζεται από ισοϋψείς δόμους, ισομεγέθεις ορθογωνισμένους λίθους, οπόπλινθους πάχους 3-5 cm σε αδιάσπαστες οριζόντιες στρώσεις, και ισοπαχείς αρμούς σε όλη την επιφάνεια του τοίχου, ίδιου πάχους με τα τούβλα, με αρμολόγημα ίσου βάθους παντού και με χρώμα ανάλογο αυτού των λίθων. Στα χαμηλότερα σημεία της ανατολικής όψης, δηλαδή στο ύψος κάτω από τις ποδιές των παραθύρων, ακολουθείται απλούστερη μορφή πλινθοπερίκλειστης τοιχοποιίας, με πολλά οριζόντια, διαφορετικού μήκους τούβλα στα κενά μεταξύ μη ορθογωνισμένων λίθων. Ειδικότερα, στην κόγχη του Διακονικού, αυτή η μορφή τοιχοποιίας φθάνει ψηλότερα απ ότι στις άλλες δύο κόγχες, σε ύψος περί τα 2,0 m. Τα λιθοσώματα που έχουν χρησιμοποιηθεί στην ανατολική τοιχοποιία είναι τέλεια λαξευμένοι πωρόλιθοι, κατά κύριο λόγο, αν όχι αποκλειστικά, κογχυλιάτες λίθοι, ενώ μόνο στα χαμηλότερα μέρη της τοιχοποιίας, κάτω από τις ποδιές των παραθύρων, έχουν χρησιμοποιηθεί και ελάχιστοι συμπαγείς ασβεστόλιθοι. Οι οπτόπλινθοι που έχουν χρησιμοποιηθεί στην ανατολική όψη έχουν κόκκινο και κίτρινο χρωματισμό. Ο διαφορετικός χρωματισμός των οπτοπλίνθων υποδηλώνει διαφορετική τεχνολογία παρασκευής και τη χρήση διαφορετικών πρώτων υλών. Στις παρειές των παραθύρων της ανατολικής όψης είναι εμφανής η παρουσία οπτοπλίνθων αποκατάστασης, έντονου κόκκινου χρωματισμού, καθώς και κονιαμάτων αποκατάστασης έντονου μπεζ χρωματισμού, προερχόμενα από νεότερη επέμβαση αποκατάστασης. Οι εικόνες μικροσκοπίας οπτικών ινών έδειξαν ότι οι οπτόπλινθοι αυτές, όπως και τα γειτονικά τους κονιάματα εμφανίζουν εξαιρετική κατάσταση διατήρησης. Στην κόγχη της Πρόθεσης πάνω από το μονόλοβο παράθυρο παρατηρήθηκε ότι οι οπτόπλινθοι της διπλής σειράς ακριβώς πάνω από το παράθυρο, καθώς και οι οπτόπλινθοι που διαμορφώνουν τα τόξα του παραθύρου εμφανίζουν θερμοκρασίες χαμηλότερες κατά 2-3,5 ο C από τις οπτοπλίνθους μεταξύ των λίθων, γεγονός που οφείλεται στην διαφοροποίηση του υλικού. Η ανατολική τοιχοποιία του Αγίου Αντωνίου είναι αργολιθοδομή στην οποία γίνεται χρήση λίθων ακανόνιστου σχήματος και η χρήση πλίνθων ως τσιβίκια. Η τοιχοποιία αυτή πρέπει να είναι ανακατασκευασμένη, καθώς φαίνεται πως αρχικά εκτεινόταν κατά 2,6 m προς τα ανατολικά. Παράλληλα η ύπαρξη σπαραγμάτων τοιχογραφίας σε θέσεις που δεν μπορούν να αντιστοιχούν, είναι ένδειξη πως οι δομικοί λίθοι της τοιχοποιίας είναι δεύτερης χρήσης και προέρχονται από άλλη θέση. 35

52 ΙΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΦΘΟΡΩΝ Στην ανατολική όψη είναι εμφανής η ευρεία παρουσία διαφορετικών τύπων βιοδιάβρωσης στο μεγαλύτερο τμήμα της τοιχοποιίας και στο σύνολο των δομικών υλικών. Στην κατώτερη ζώνη της τοιχοποιίας, η οποία βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος και επομένως, λόγω τριχοειδούς αναρρίχησης περιέχει το μεγαλύτερο ποσοστό υγρασίας, παρατηρείται μακροσκοπικά εκτεταμένη βιοδιάβρωση, μαύρου χρωματισμού. Η μακροσκοπική αυτή παρατήρηση επιβεβαιώνεται και μέσω των εικόνων που ελήφθησαν με τη Μικροσκοπία Οπτικών Ινών, αλλά και μέσω της πολύ χαμηλότερης θερμοκρασίας που καταγράφθηκε στις περιοχές αυτές μέσω της θερμογραφίας υπερύθρου. Τα πολλά υπόγεια νερά στην περιοχή, καθώς και η υπάρχουσα βλάστηση στον χώρο ανατολικά του Ιερού, συμβάλλουν στην ανάπτυξη προϊόντων βιοδιάβρωσης στην κατώτερη ζώνη της τοιχοποιίας, καθώς προκαλούν αύξηση της υγρασίας και επιταχύνουν τη δημιουργία βιολογικής φθοράς στην επιφάνειά της. Επίσης, σημαντική χαρακτηρίζεται η παρουσία βιοδιάβρωσης και σε μεγαλύτερα ύψη της τοιχοποιίας. Στην βορειοανατολική γωνία της τοιχοποιίας, παρατηρείται έντονη απόσπαση αυθεντικού υλικού και απόπλυση των κονιαμάτων, λόγω του ότι στην θέση αυτή είναι εντονότερο το φαινόμενο της τριχοειδούς αναρρίχησης. Σε κάποιες περιοχές της ανατολικής τοιχοποιίας παρατηρείται μακροσκοπικά μια διαφοροποίηση στον χρωματισμό και στην επιφανειακή τραχύτητα των λίθων, οι οποίοι εμφανίζονται πιο λείοι και με έντονο μπεζ χρωματισμό, σε αντίθεση με τους λίθους της υπόλοιπης τοιχοποιίας. Παράλληλα οι περιοχές αυτές διακρίνονται και λόγω της χαμηλότερης θερμοκρασίας τους. Τέτοιες περιοχές είναι οι ανώτερες σειρές δόμων κάτω από τις στέγες, καθώς και οι κατακόρυφες ζώνες γύρω από την σύνδεση της κεντρικής κόγχης του Ιερού με την κόγχη της Πρόθεσης και με την κόγχη του Διακονικού. Η διαφοροποίηση που παρατηρείται μακροσκοπικά, αλλά και με τη θερμογραφία υπερύθρου σε αυτές τις περιοχές, σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία που εμφανίζει γκρι χρωματισμό, οφείλεται στη θέση των περιοχών και στη διαφορετικό βαθμό και τύπο φθοράς τους λόγω των διαφορετικών τους θέσεων και άρα την διαφορετική τους έκθεση στις περιβαλλοντικές δράσεις και στους παράγοντες φθοράς. Οι εξωγενείς περιβαλλοντικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη φθορά των υλικών στην Ανατολική Όψη είναι η κατερχόμενη υγρασία, η ανερχόμενη υγρασία και η διαφορετική τους έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία. Στον ανατολικό τοίχο της νότιας κεραίας και στον ανατολικό τοίχο του γωνιαίου διαμερίσματος καταγράφηκαν θερμοκρασίες χαμηλότερες σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία. Οι περιοχές αυτές, κάτω από τις στέγες, αν και βρίσκονται στις ψηλότερες θέσεις της τοιχοποιίας και επομένως έχουν μεγαλύτερη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ωστόσο παρουσιάζουν χαμηλότερες θερμοκρασίες. Αυτό οφείλεται σε συσσώρευση κατερχόμενης υγρασίας και στη φθορά που αυτή έχει προκαλέσει. Κάτω από την στέγη του ανατολικού τοίχου της ανατολικής κεραίας του καθολικού, στα χαμηλότερα σημεία, καταγράφηκαν θερμοκρασίες χαμηλότερες σε σχέση με τα ψηλότερα, γεγονός που οφείλεται στην αυξημένη συγκέντρωση κατεχόμενης υγρασίας. Στα χαμηλότερα σημεία της τοιχοποιίας, σε ύψος κάτω από τις ποδιές των παραθύρων, παρατηρούνται θερμοκρασίες χαμηλότερες από τις παραπάνω λόγω της ανερχόμενης υγρασίας. Ειδικότερα στην αριστερή πλάγια όψη της κεντρικής κόγχης του Ιερού, καθώς και στην κόγχη του Διακονικού, το φαινόμενο είναι εντονότερο και η ανερχόμενη υγρασία φτάνει σε μεγαλύτερο ύψος. Αυτό 36

53 οφείλεται, πιθανότατα, στην παρουσία μεγάλου πλήθους οπτοπλίνθων στην περιοχή αυτή, οι οποίες απορροφούν περισσότερη υγρασία απ ότι οι λίθοι, αλλά και στον προσανατολισμό της περιοχής και στην διαφορετική έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία. Στον τρούλο παρατηρείται αύξηση της θερμοκρασίας από τη βόρεια προς τη νότια όψη του, η οποία αποδίδεται στον διαφορετικό βαθμό έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία, λόγω προσανατολισμού. Η διαφοροποίηση αυτή είναι πιο έντονη στα θερμογραφήματα που ελήφθησαν κατά ημερομηνίες όπου η εξωτερική θερμοκρασία ήταν υψηλότερη και η σχετική υγρασία χαμηλότερη. Στον ανατολικό τοίχο του παρεκκλησίου του Αγίου Αντωνίου, στην χαμηλότερη ζώνη της τοιχοποιίας προς τα αριστερά, οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες σε σχέση με την υπόλοιπη τοιχοποιία, γεγονός που οφείλονται στην αυξημένη συγκέντρωση υγρασίας στην θέση αυτή. Είναι γνωστό ότι η συγκεκριμένη θέση παρουσιάζει αυξημένη συγκέντρωση υγρασίας, κυρίως λόγω της υψομετρικής διαφοράς μεταξύ του δαπέδου του παρεκκλησίου και του κεντρικού διαδρόμου της μονής. 37

54 ΙΙ.2. ΒΟΡΕΙΑ ΟΨΗ ΙΙ.2.1. ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Η βόρεια όψη του καθολικού, χωρίστηκε σε πέντε περιοχές, τις 14, A, Β, 7, και 8, οι οποίες φαίνονται στο παραπάνω σχέδιο. Η περιοχή 14 αντιστοιχεί στο βορειοανατολικό γωνιαίο διαμέρισμα του καθολικού, η περιοχή Α στην βόρεια κεραία, και στο τμήμα της κάτω από την γένεση της ημικυλινδρικής καμάρας, η περιοχή Β στην βόρεια κεραία πάνω από την γένεση της ημικυλινδρικής καμάρας και του κοσμήτη, η περιοχή 7 στο βορειοδυτικό γωνιαίο διαμέρισμα και η περιοχή 8 στη βόρεια όψη του νάρθηκα. B A Εικόνα 41: Βόρεια Όψη του Καθολικού - Ορισμός περιοχών ανάλυσης Στη βόρεια όψη των γωνιαίων διαμερισμάτων του καθολικού (περιοχές 14 και 7) έχει εφαρμοσθεί απλούστερη μορφή πλινθοπερίκλειστης τοιχοποιίας, με πολλά οριζόντια, διαφορετικού μήκους, τούβλα στα κενά μεταξύ μη ορθογωνισμένων λίθων. Όπως και στη νότια όψη, τα λιθοσώματα που έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή της είναι κυρίως συμπαγείς λίθοι, σχιστόλιθοι, πωρόλιθοι, αλλά και κογχυλιάτες λίθοι διάσπαρτοι, κυρίως στα ψηλότερα μέρη. Οι λίθοι, εδώ, δεν εμφανίζουν την τέλεια λάξευση των λίθων της ανατολικής όψης και του τρούλου. Ένας, μεγάλων διαστάσεων, πωρόλιθος είναι τοποθετημένος στην κάτω βορειοανατολική γωνία του καθολικού. Και στην βόρεια όψη διαπιστώθηκε η χρήση οπτοπλίνθων κόκκινου και κίτρινου χρωματισμού, ο διαφορετικός χρωματισμός των οποίων υποδηλώνει την χρήση διαφορετικών πρώτων υλών ή και διαφορετική τεχνολογία παρασκευής. 38

55 Εικόνα 42: Συμπαγείς λίθοι, σχιστόλιθοι, πωρόλιθοι και αρκετές οπτόπλινθοι ως δομικά υλικά στην βόρεια όψη του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού Εικόνα 43: Ίδια δόμηση και ίδια δομικά υλικά στην βόρεια όψη του βορειοδυτικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού Εικόνα 44: Κατακόρυφος πωρόλιθος στην βορειοανατολική γωνία Εικόνα 45: Κόκκινες και κίτρινες οπτόπλινθοι Το άνω μέρος του τυμπάνου της βόρειας κεραίας του καθολικού είναι κατασκευασμένο με στρώσεις λαξευμένων λίθων και οπτοπλίνθων, εναλλάξ. Από μακροσκοπική παρατήρηση διαπιστώθηκε ότι, στην θέση αυτή οι λίθοι που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι κογχυλιάτες. Το τοξωτό δίλοβο παράθυρο του τυμπάνου της βόρειας κεραίας είναι διαμορφωμένο με οπτοπλίνθους τοποθετημένους ακτινωτά ως το ύψος των γενέσεων. Το τόξο που γεφυρώνει τις προεξέχουσες παραστάδες είναι κατασκευασμένο από μεγάλους, άριστα λαξευμένους, πώρινους θολίτες. 39

56 Στο τμήμα της βόρειας κεραίας κάτω από την γένεση της ημικυλινδρικής καμάρας και μέχρι το τόξο που βρίσκεται πάνω από την θύρα, έχουν χρησιμοποιηθεί κυρίως συμπαγείς ασβεστόλιθοι. Στο εσωτερικό του τόξου αυτού έχουν χρησιμοποιηθεί κογχυλιάτες λίθοι και πωρόλιθοι. Εικόνα 46: Βόρεια κεραία του σταυρού με τις προεξέχουσες παραστάδες Από μακροσκοπική παρατήρηση διαπιστώθηκε ότι στις παραστάδες εκατέρωθεν της βόρειας κεραίας του σταυρού στο καθολικό της Καισαριανής έχουν χρησιμοποιηθεί, κογχυλιάτες λίθοι και πωρόλιθοι, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται οπτόπλινθοι, κατά το πλινθοπερίκλειστο σύστημα δομής. Στον βόρειο τοίχο του νάρθηκα, η κατασκευή του οποίου ανάγεται στην εποχή της Τουρκοκρατίας, η τοιχοποιία είναι από αργολιθοδομή. Από μακροσκοπική παρατήρηση της περιοχή αυτής, διαπιστώθηκε ότι τα δομικά υλικά που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι συμπαγείς ασβεστόλιθοι, σχιστόλιθοι και σε μικρότερο βαθμό, πωρόλιθοι και κογχυλιάτες λίθοι. Οι λίθοι είναι, γενικά, μικρού μεγέθους, ακανόνιστου σχήματος, χωρίς λάξευση. Λίγα τεμάχια κεραμικών, μικρού μεγέθους, έχουν χρησιμοποιηθεί ως τσιβίκια. Στην βόρεια όψη του καθολικού, η στάθμη του εδάφους εξωτερικά βρίσκεται περί τα 0.55 m πάνω από τη στάθμη του πατώματος στο εσωτερικό του καθολικού, γεγονός που ευνοεί την τριχοειδή αναρρίχηση της υγρασίας από το έδαφος. Η ανερχόμενη υγρασία, σε συνδυασμό με τον προσανατολισμό και την σκίαση λόγω γειτνίασης με τον υψηλό περίβολο της μονής, ευνοούν την ανάπτυξη βιοδιάβρωσης, η οποία στις χαμηλότερες ζώνες είναι εντονότατη. Βιοδιάβρωση παρατηρείται και σε μεγαλύτερα ύψη της τοιχοποιίας. Μακροσκοπικά παρατηρούνται λειχήνες, λευκού, κίτρινου και πράσινου χρωματισμού, καθώς και βρύα. Παρατηρείται ακόμα και η ύπαρξη ανώτερης χλωρίδας στους λίθους της κατώτερης ζώνης του κτιρίου, σε επαφή με το έδαφος. Το φαινόμενο είναι εντονότερο στη βορειοανατολική γωνία του κτιρίου. 40

57 Εικόνα 47: Επιλιθικές λειχήνες κίτρινου χρωματισμού στη βόρεια όψη του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού Στις θέσεις της βόρειας τοιχοποιίας όπου υπάρχει απορροή των ομβρίων υδάτων από την στέγη, λόγω των υψηλών επιπέδων υγρασίας που αναπτύσσονται στα δομικά υλικά, παρατηρείται έντονη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης και μακροσκοπικά οι περιοχές αυτές παρουσιάζουν πράσινο χρωματισμό. Αυτό συμβαίνει στις θέσεις όπου οι δύο παραστάδες της κεραίας συνδέονται με την τοιχοποιία, καθώς και στην περιοχή όπου ενώνονται η βόρεια τοιχοποιία του καθολικού με αυτήν του νάρθηκα. Εικόνα 48: Θέση απορροής των ομβρίων υδάτων από την στέγη πάνω στην τοιχοποιία του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος, με έντονη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης 41

58 Εικόνα 49: Θέσεις απορροής των ομβρίων υδάτων από την στέγη πάνω στην τοιχοποιία του βορειοδυτικού γωνιαίου διαμερίσματος, με έντονη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης: α) στην επαφή με την δεξιά παραστάδα της κεραίας και β) στην περιοχή ένωσης με την βόρεια τοιχοποιία του νάρθηκα. Μακροσκοπικά παρατηρείται ότι στην βόρεια όψη του νάρθηκα έχουν γίνει διάφορες τοπικές επεμβάσεις, λόγω των προβλημάτων υγρασίας, κυρίως με διάφορα κονιάματα αρμολόγησης, πιθανότατα αποσκοπώντας στην αποτροπή της διείσδυσής της στην τοιχοποιία. Παράλληλα παρατηρούνται φθορές λόγω υγρασίας στα χαμηλά μέρη των τοιχογραφιών στον βόρειο τοίχο του νάρθηκα εσωτερικά. Το γεγονός ότι τα κεραμίδια της στέγης δεν προεξέχουν καθόλου της βόρειας τοιχοποιίας του νάρθηκα, ευνοεί τα προβλήματα λόγω κατερχόμενης υγρασίας στην θέση αυτή. 42

59 ΙΙ.2.2. ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΝΩΝ Από την βόρεια όψη του καθολικού, επιλέχθηκαν για να παρατηρηθούν με την Μικροσκοπία Οπτικών Ινών, θέσεις χαρακτηριστικές, τόσο ως προς τα δομικά υλικά που έχουν χρησιμοποιηθεί, όσο και ως προς τους εμφανιζόμενους τύπους φθοράς. Συγκεκριμένα, ελήφθησαν εικόνες από κογχυλιάτες λίθους, πωρόλιθους, σχιστόλιθους, συμπαγείς ασβεστόλιθους, οπτοπλίνθους και κονιάματα. Η θέση Α2 αντιστοιχεί στη κύρια όψη της δεξιάς παραστάδας της βόρειας κεραίας του καθολικού, η θέση Α3 στην δυτική όψη της ίδιας, η θέση Α1 στη περιοχή δεξιά της εισόδου, η θέση 14.1 στην ανατολική όψη της αριστερής παραστάδας και η θέση 14.2 σε σκαλότρυπα του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος. 14α β 14.1 Εικόνα 50: Βόρεια εξωτερική όψη του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος περιοχή 14 Εικόνα 51: Αποκόλληση εξωτερικής στρώσης κονιάματος (θέση 14α) Εικόνα 52: Συμπαγής λίθος και κονίαμα με βιοδιάβρωση Εικόνα 53: Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικόνα 54: Ροζ συμπαγής ασβεστόλιθος Εικόνα 55: Σχιστόλιθος Εικόνα 56: Κονίαμα συμπλήρωσης (θέση 14β) 43

60 Εικόνα 57: Πωρόλιθος στη ΒΑ γωνία της βόρειας όψης Εικόνα 58: Κατακόρυφος πωρόλιθος στην ΒΑ γωνία - Κισσός που ανεβαίνει στην τοιχοποιία Εικ.F174: Περιοχή 14 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F175: Περιοχή 14 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F176: Περιοχή 14 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F177: Περιοχή 14 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F178: Περιοχή 14 (x50) Πράσινος συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F179: Περιοχή 14 (x50) Ροζ συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F180: Περιοχή 14 (x50) Σχιστόλιθος Εικ.F185: Περιοχή 14 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F186: Περιοχή 14 (x30) Κογχυλιάτης λίθος 44

61 Εικ.F187: Περιοχή 14 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F188: Περιοχή 14 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F189: Περιοχή 14 (x30) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F190: Περιοχή 14 (x30) Κατακόρυφος πωρόλιθος Εικ.F191: Περιοχή 14 (x30) Κατακόρυφος πωρόλιθος Εικ.F192: Περιοχή 14 (x50) Κατακόρυφος πωρόλιθος Εικ.F167: Περιοχή 14 (x50) Κίτρινη οπτόπλινθος Εικ.F168: Περιοχή 14 (x50) Κίτρινη οπτόπλινθος Εικ.F169: Περιοχή 14 (x50) Κόκκινη οπτόπλινθος Εικ.F170: Περιοχή 14 (x50) Κόκκινη οπτόπλινθος Εικ.F171: Περιοχή 14 (x50) Κόκκινη οπτόπλινθος Εικ.F172: Περιοχή 14 (x50) Κονίαμα (θέση 14α) Εικ.F173: Περιοχή 14 (x50) Κονίαμα Εικ.F181: Περιοχή 14 (x50) Κονίαμα (θέση 14β) Εικ.F182: Περιοχή 14 (x50) Κονίαμα (θέση 14β) 45

62 Εικ.F183: Περιοχή 14 (x50) Κονίαμα Εικ.F184: Περιοχή 14 (x50) Κονίαμα Εικόνα 59: Εικόνες FOM - περιοχή 14 Στην περιοχή της εξωτερικής τοιχοποιίας του βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού, διαπιστώθηκε η ύπαρξη λιθοσωμάτων από συμπαγή ασβεστόλιθο (εικ. F174 F179), σχιστόλιθο (εικ. F180), κογχυλιάτη λίθο (εικ. F185 F189) και πωρόλιθο. Οι συμπαγείς ασβεστόλιθοι παρουσιάζουν διάφορους χρωματισμούς, όπως υπόλευκο στην εικ. F175, γκριζόλευκο στην εικ. F177, πράσινο στην εικ. F178 και ροζ στην εικ. F179. Παρατηρήθηκαν οπτόπλινθοι κίτρινου (εικ.f167,f168) και κόκκινου (εικ.f169 - F171) χρωματισμού, το διαφορετικό χρώμα των οποίων υποδηλώνει διαφορετική τεχνολογία παρασκευής ή και διαφορετικές πρώτες ύλες. Στις κίτρινες οπτοπλίνθους των εικ.f167,f168 διακρίνονται αδρανή διαφόρων μεγεθών και χρωμάτων (λευκά, μαύρα, κεραμιδί). Στις κόκκινες οπτοπλίνθους των εικ.f169,f170,f171, όπου αυτές είναι ορατές από την βιοδιάβρωση, διακρίνονται λεπτόκοκκα, κυρίως σκουρόχρωμα αδρανή. Στο κονίαμα της εικ.f172 διακρίνονται αδρανή ευρείας κοκκομετρικής διαβάθμισης, κυρίως λευκά, αλλά και σκουρόχρωμα, με όχι πολύ καλή πρόσφυση. Το υπερκείμενο στρώμα του κονιάματος έχει αποκολληθεί και η ορατή επιφάνεια ίσως αποτελεί το κονίαμα δομής. Το κονίαμα των εικ.f181,f182, το οποίο προέρχεται από την θέση 14β της τοιχοποιίας, μακροσκοπικά φαίνεται σαν κονίαμα συμπλήρωσης, έχει πιο ζεστή απόχρωση, ενώ διακρίνονται αδρανή ευρείας κοκκομετρικής διαβάθμισης και ποικίλων χρωματισμών (μαύρα, λευκά, κεραμιδί, καστανόχρωμα). Στον υπόλευκο συμπαγή ασβεστόλιθο της εικ.f174 παρατηρούνται μαύρα στίγματα λόγω βιοδιάβρωσης. Στoν συμπαγή ασβεστόλιθο της εικ.f175 παρατηρείται φυτικό σώμα επιλιθικής λειχήνας, λευκού και πορτοκαλί χρωματισμού, με εμφανείς ρηγματώσεις στην επιφάνειά του, καθώς και η παρουσία μαύρων καρπικών δομών που συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της λειχήνας. Στην εικ.f176 διαφαίνονται τα περατωτικά όρια των κόκκων του συμπαγούς ασβεστολίθου λόγω της ανάπτυξης έντονης μαύρης βιοδιάβρωση, ενώ παρατηρούνται και κίτρινες καρπικές δομές. Λόγω κόπωσης του λίθου από συνεχόμενους κύκλους συστολοδιαστολών δημιουργούνται μικρορωγμές ανάμεσα στους κόκκους ή στους κρυστάλλους, οι οποίες επιτρέπουν τη δίοδο των βιολογικών παραγόντων που επιδεινώνουν τη διάβρωση. Ο γκριζόλευκος συμπαγής ασβεστόλιθος της εικ.f177 εμφανίζει ζαχαροειδή φθορά, ενώ παρατηρείται και μία μικρορωγμή. Ο πράσινος συμπαγής ασβεστόλιθος της εικ.f178 παρουσιάζει πορτοκαλόχροες καρπικές δομές και λειχήνες πορτοκαλί χρωματισμού. Η επιφάνεια του ροζ συμπαγή ασβεστολίθου της εικ.f179 δεν είναι λεία, λόγω απολέπισης αποκόλλησης των κόκκων του. 46

63 Ο σχιστόλιθος της εικ.f180 παρουσιάζει μικρής έκτασης μαύρη βιοδιάβρωση, ενώ διακρίνονται σποραδικά και πορτοκαλοκάστανες καρπικές δομές. Στους κογχυλιάτες λίθους των εικ.f185,f186,f187,f188,f189 παρατηρείται έντονη λευκή, πράσινη και μαύρη βιοδιάβρωση, καθώς και μαύρες και κίτρινες καρπικές δομές. Στην εικ.f189 διακρίνεται μεγάλου μεγέθους οπή, μέσα στην οποία διαφαίνεται πιθανώς απαρχή ανάπτυξης υφών μύκητα. Στην εικ.f190 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση μαύρου χρωματισμού και πράσινες καρπικές δομές στον γωνιαίο κατακόρυφο πωρόλιθο. Στην εικ.f191 παρατηρείται φυτικό σώμα λευκής και καστανόχρωμης επιλιθικής λειχήνας, εμφανώς ρηγματωμένης επιφανειακά, επάνω στην επιφάνεια του γωνιαίου κατακόρυφου πωρόλιθου. Επίσης διακρίνονται μαύρες καρπικές δομές που συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της λειχήνας. Στην εικ.f192 παρατηρείται έντονη βιοδιάβρωση του γωνιαίου κατακόρυφου πωρόλιθου, με ανάπτυξη κελυφοειδούς επιλιθικής λειχήνας λευκής χροιάς, καθώς και πράσινες καρπικές δομές. Στην κίτρινη οπτόπλινθο της εικ.f167 παρατηρείται, σποραδικά, κίτρινη βιοδιάβρωση, με πρασινοκίτρινες καρπικές δομές. Στην εικ.f168 παρατηρούνται υπολείμματα από ρίζες πάνω στην επιφάνεια της κίτρινης οπτοπλίνθου. Επίσης, διακρίνονται πρασινοκίτρινες καρπικές δομές. Στην εικ.f169 παρατηρείται σποραδική πράσινη βιοδιάβρωση, με πρασινοκίτρινες καρπικές δομές στην επιφάνεια της κόκκινης οπτοπλίνθου. Επίσης, παρατηρείται ρηγμάτωση λόγω αποφλοίωσης σε περιορισμένη περιοχή. Η κόκκινη οπτόπλινθος της εικ.f170 καλύπτεται από φυτικό σώμα κίτρινης επιλιθικής λειχήνας, με εμφανείς επιφανειακές ρηγματώσεις, ενώ διακρίνονται και πορτοκαλοκάστανες καρπικές δομές, οι οποίες συνεισφέρουν στην ανάπτυξή της. Η κόκκινη οπτόπλινθος της εικ.f171 καλύπτεται από φυτικό σώμα επιλιθικής λειχήνας λευκού χρωματισμού, με εμφανείς επιφανειακές ρηγματώσεις, ενώ διακρίνονται και μαύρες καρπικές δομές, οι οποίες συνεισφέρουν στην ανάπτυξή της. Το κονίαμα της εικ.f172 φαίνεται αποσαθρωμένο, όχι συνεκτικό, καθώς διακρίνονται οι διεπιφάνειες, ενώ παρουσιάζει και γκριζου χρωματισμού βιοδιάβρωση, καθώς και φυτικό σώμα επιλιθικής λειχήνας ρηγματωμένης επιφανειακά. Το κονίαμα της εικ.f173 είναι σχεδόν καλυμμένο κυρίως από λευκή, αλλά και από καστανόχρωμη βιοδιάβρωση, με καστανόχρωμες καρπικές δομές. Το κονίαμα της εικ.f181 εμφανίζει λίγα μαύρα στίγματα λόγω βιοδιάβρωσης και πράσινη βιοδιάβρωση, ενώ το ίδιο κονίαμα, στην εικ.f182 εμφανίζει ρηγματώσεις και μαύρη βιοδιάβρωση με καρπικές δομές. Το κονίαμα της εικ.f183 είναι πλήρως καλυμμένο από φυλλώδη λειχήνα πράσινου χρωματισμού, ενώ στην εικ.f184 παρατηρούνται υπολείμματα από το ριζικό σύστημα αναρριχόμενου φυτού επάνω στο κονίαμα. 47

64 Εικόνα 60: Ανατολική όψη της αριστερής παραστάδας της βόρειας κεραίας του καθολικού (Περιοχή 14.1) Εικ.F193: Περιοχή 14.1 (x30) Πωρόλιθος Εικ.F194: Περιοχή 14.1 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F195: Περιοχή 14.1 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F196: Περιοχή 14.1 (x30) Πωρόλιθος Εικ.F198: Περιοχή 14.1 (x50) Πωρόλιθος Εικόνα 61: Εικόνες FOM - περιοχή 14.1 Η ανατολική πλευρά της αριστερής παραστάδας, όπως φαίνεται και μακροσκοπικά, καλύπτεται από έντονη βιοδιάβρωση, με πράσινες φυλλώδεις επιλιθικές λειχήνες. Επάνω στο λίθο παρατηρείται και η ανάπτυξη ρωγμής. Η έντονη, πράσινου χρωματισμού, βιοδιάβρωση οφείλεται στα υψηλά επίπεδα υγρασίας πάνω στο δομικό υλικό, λόγω του ότι στην θέση αυτή γίνεται η απορροή του νερού από την στέγη. 48

65 Συγκεκριμένα, οι λίθοι των εικ.f193,f194,f195,f196 καλύπτονται από έντονη μαύρη, λευκή και πράσινη βιοδιάβρωση. Στην εικ.f196 παρατηρούνται και καστανόχρωμες καρπικές δομές και φυτικό σώμα καστανόχρωμης επιλιθικής λειχήνας ρηγματωμένης επιφανειακά. Στις ίδιες εικόνες παρατηρούνται μικρορηγματώσεις στον λίθο, ενώ εκατέρωθεν της ρωγμής και μέσα σ αυτήν έχουμε εκτεταμένη ανάπτυξη βιοδιάβρωσης. Το ινίδιο της εικ.f194 μπορεί να είναι απαρχή ανάπτυξης μύκητα. Στην εικ.f198 παρατηρείται η ανάπτυξη φυλλώδους επιλιθικής λειχήνας πράσινου και λευκού χρωματισμού, η οποία έχει καλύψει πλήρως το δομικό υλικό. Εικόνα 62: Εσωτερικό σκαλότρυπας - Περιοχή 14.2 Εικ.F199: Θέση 14.2 (x30) Εικ.F200: Θέση 14.2 (x30) Κονίαμα Οπτόπλινθος Εικόνα 63: Εικόνες FOM - περιοχή 14.2 Η κίτρινη οπτόπλινθος της εικ.f200 στο εσωτερικό της σκαλότρυπας, περιέχει κυρίως σκουρόχρωμα αδρανή μικρού μεγέθους, τα οποία εμφανίζουν καλή πρόσφυση με την αργιλοπυριτική μάζα της οπτοπλίνθου, ωστόσο εμφανίζουν ελάχιστες επιφανειακές μικρορηγματώσεις. Η οπτόπλινθος αυτή φαίνεται υγιής. Διακρίνονται κάποιες επιφανειακές μικρορηγματώσεις. Το κονίαμα της εικ.f199 στο εσωτερικό της σκαλότρυπας φαίνεται υγιές, συνεκτικό και χωρίς βιοδιάβρωση. 49

66 Εικόνα 64: Θέση Α1: Τοιχοποιία δεξιά της θύρας της βόρειας κεραίας του καθολικού (περιοχή Α) Εικ.F48: Θέση Α1 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F49: Θέση Α1 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F50: Θέση Α1 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F53: Θέση Α1 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F54: Θέση Α1 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F55: Θέση Α1 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F61 : Θέση Α1 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F62 : Θέση Α1 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F63 : Θέση Α1 (x50) Οπτόπλινθος 50

67 Εικ.F66 : Θέση Α1 (x50) Κονίαμα Εικ.F67 : Θέση Α1 (x50) Κονίαμα Εικόνα 65: Εικόνες FOM - θέση Α1 Εικ.F68 : Θέση Α1 (x50) Κονίαμα Στην θέση αυτή της τοιχοποιίας, διαπιστώθηκε η παρουσία υπόλευκου συμπαγούς ασβεστολίθου (εικ.f48,f49,f50) και κογχυλιατών λίθων (εικ.f53,f54,f55). Στους κογχυλιάτες διακρίνονται σχηματισμοί απολιθωμάτων ενταγμένοι στην συνδετική ύλη τους. Στην περιοχή παρατηρήθηκαν κόκκινες οπτόπλινθοι (εικ. F61, F62, F63). Η οπτόπλινθος της εικ.f61 έχει σκουρόχρωμα αδρανή μικρών διαμέτρων, τα οποία παρουσιάζουν καλή συνάφεια με την κόκκινη αργιλοπυριτική μάζα. Το ίδιο ισχύει για την οπτόπλινθο της εικ.f62, η οποία περιέχει και λευκά αδρανή. Στο κονίαμα της εικ.f66 διακρίνονται λευκά αδρανή μεγάλης διαμέτρου. Το κονίαμα της εικ.f67 περιέχει αδρανή διαφόρων διαμέτρων και χρωμάτων (λευκά, μαύρα, κεραμιδί), και φαίνεται να έχει καλή συνοχή. Το κονίαμα της εικ.f68 περιέχει κυρίως αδρανή μικρού μεγέθους χρώματος λευκού και μαύρου. Ωστόσο, διακρίνεται και γκρίζο αδρανές μεγάλου μεγέθους. Ο συμπαγής ασβεστόλιθος των εικ.f48,f49,f50 παρουσιάζεται φαινομενικά υγιής. Παρατηρούνται μεμονωμένα μαύρα στίγματα, πιθανότατα βιογενούς προέλευσης. Στην εικ.f50 παρατηρείται η ύπαρξη φλέβας πλούσιας σε οξείδια και υδροξείδια του σιδήρου. Επίσης στην εικ.f50 παρατηρείται αποφλοίωση. Στους κογχυλιάτες λίθους των εικ.f53,f54,f55 δεν παρατηρούνται σημάδια φθοράς. Στην εικ.f55 παρατηρούνται μαύρες επικαθίσεις σωματιδίων σκόνης. Μόνο στην οπτόπλινθο της εικ.f63 παρατηρούνται μικρής διαμέτρου ρωγμές, λόγω επιφανειακής αποφλοίωσης - απολέπισης. Στο κονίαμα της εικ.f66 παρατηρούνται λευκού χρωματισμού κρουστώδεις επιλιθικές λειχήνες που κατά τμήματα έχουν αποσπαστεί. Το κονίαμα της εικ.f67, όπως και αυτό της εικ.f68 δεν παρουσιάζουν έντονη βιοδιάβρωση. 51

68 Πωρόλιθος στην κύρια όψη της δεξιάς παραστάδας της Δυτική όψη της δεξιάς παραστάδας της βόρειας κεραίας βόρειας κεραίας (θέση Α2) (θέση Α3) Εικόνα 66: Θέσεις Α2, Α3: Δεξιά παραστάδα της βόρειας κεραίας του καθολικού (περιοχή Α) Εικ.F56 : Θέση Α2 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F57 : Θέση Α2 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F58 : Θέση Α3 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F59 : Θέση Α3 (x50) Εικ.F60 : Θέση Α3 (x50) Πωρόλιθος Πωρόλιθος Εικόνα 67: Εικόνες FOM από τις θέσεις Α2 και Α3 Εικ.F64 : Θέση Α3 (x50) Οπτόπλινθος Στην εικ.f56 παρουσιάζεται ο πωρόλιθος της κύριας όψης της δεξιάς παραστάδας της βόρειας κεραίας σχεδόν, καλυμμένος από λευκή βιοδιάβρωση, από φυτικό σώμα πορτοκαλόχροης επιλιθικής λειχήνας και από πορτοκαλοκάστανες καρπικές δομές. Ο ίδιος πωρόλιθος, σε άλλη περιοχή ελέγχου του, στην εικ.f57, εμφανίζει πολύ μικρότερο βαθμό βιοδιάβρωσης, λευκού και μαύρου χρωματισμού. 52

69 Στις εικ.f58,f59,f60 παρουσιάζεται πωρόλιθος της δυτικής όψης της ίδιας παραστάδας, ο οποίος είναι σχεδόν καλυμμένος από βιοδιάβρωση. Στην εικ.f58 ο πωρόλιθος αυτός εμφανίζει τρεις τύπους βιοδιάβρωσης, μαύρη, λευκή και κίτρινη και πορτοκαλόχροες καρπικές δομές. Στην εικ.f59 εμφανίζεται λευκή και μάυρη βιοδιάβρωση και καστανόχρωμες καρπικές δομές. Στην εικ.f60 παρατηρείται άσπρη βιοδιάβρωση, βρύα και πορτοκαλοκάστανες καρπικές δομές. Η εικ.f64, η οποία έχει ληφθεί από οπτόπλινθο της ίδιας θέσης εμφανίζει εκτεταμένη βιοδιάβρωση λευκού, καφέ και μαύρου χρωματισμού, με καστανόχρωμες και μαύρες καρπικές δομές, η οποία καλύπτει ολόκληρη την επιφάνεια του υλικού. Εικόνα 68: Βόρεια όψη του βορειοδυτικού γωνιαίου διαμερίσματος του καθολικού - Περιοχή 7 Εικ.F51 : Περιοχή 7 (x50) Γκρισοπράσινος σχιστόλιθος Εικ.F52 : Περιοχή 7 (x50) Σχιστόλιθος Εικ.F65 : Περιοχή 7 (x50) Οπτόπλινθος 53

70 Εικ.F69 : Περιοχή 7 (x50) Κονίαμα Εικ.F70 : Περιοχή 7 (x50) Δεν διακρίνεται το υλικό Εικόνα 69: Εικόνες FOM - περιοχή 7 Ο γκριζοπράσινος σχιστόλιθος της εικ.f51 παρουσιάζει έντονη λευκή βιοδιάβρωση. Ο σχιστόλιθος της εικ.f52 παρουσιάζει πορτοκαλί και κίτρινη βιοδιάβρωση με καρπικές δομές. Η κόκκινη οπτόπλινθος της εικ.f65 παρουσιάζει έντονη βιοδιάβρωση μαύρου, καφέ και κίτρινου χρωματισμού με καρπικές δομές. Το κονίαμα της εικ.f69 είναι σχεδόν πλήρως καλυμμένο από βιοδιάβρωση λευκού και μαύρου χρωματισμού. Η εικ.f70 από την ίδια περιοχή παρουσιάζει έντονη λευκή και πράσινη βιοδιάβρωση, η οποία καλύπτει πλήρως το υλικό, ώστε να μην είναι δυνατός ο χαρακτηρισμός του. Θέση 8β Γκρίζο κονίαμα Εικ. 8.2 Θέση 8γ: Κονίαμα πορτοκαλί τσιμέντου Θέση 8δ: Γκρίζο κονίαμα Εικ. 8.1 Θέση 8ε: Ροζ κονίαμα Θέση 8α: Κονίαμα γκρίζου τσιμέντου Εικόνα 70: Βόρεια όψη νάρθηκα - Περιοχή 8 54

71 Εικόνα 71: Κονίαμα γκρίζου τσιμέντου (θέση 8α) Εικόνα 72: : Κονίαμα πορτοκαλί τσιμέντου, ροζ κονίαμα, γκρίζο κονίαμα Εικόνα 73: Γκρίζο κονίαμα Εικ.F71 : Περιοχή 8 (x50) Συμπαγής ασβεστόλιθος Εικ.F72 : Περιοχή 8 (x50) Σχιστόλιθος Εικ.F73 : Περιοχή 8 (x50) Σχιστόλιθος Εικ.F74 : Περιοχή 8 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F75 : Περιοχή 8 (x50) Κογχυλιάτης λίθος Εικ.F76 : Περιοχή 8 (x50) Πωρόλιθος 55

72 Εικ.F77 : Περιοχή 8 (x50) Πωρόλιθος Εικ.F78 : Περιοχή 8 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F79 : Περιοχή 8 (x50) Οπτόπλινθος Εικ.F80 : Περιοχή 8 (x50) Γκρίζο κονίαμα Εικ.F81 : Περιοχή 8 (x50) Γκρίζο κονίαμα Εικ.F82 : Περιοχή 8 (x50) Γκρίζο κονίαμα (μάλλον τσιμέντου) Εικ.F83 : Περιοχή 8 (x50) Γκρίζο κονίαμα (μάλλον τσιμέντου) Εικ.F84 : Περιοχή 8 (x50) Πορτοκαλί κονίαμα (μάλλον τσιμέντου) Εικ.F85 : Περιοχή 8 (x50) Πορτοκαλί κονίαμα (μάλλον τσιμέντου) Εικ.F86 : Περιοχή 8 (x50) Ροζ κονίαμα Εικ.F87 : Περιοχή 8 (x50) Ροζ κονίαμα Εικόνα 74: Εικόνες FOM - περιοχή 8 Στην περιοχή της βόρειας τοιχοποιίας του νάρθηκα διαπιστώθηκε η ύπαρξη λιθοσωμάτων από συμπαγή ασβεστόλιθο (όπως ο γκριζοπράσινος της εικ. F71), από κογχυλιάτες λίθους (εικ.f74, F75), στους οποίους διακρίνονται τα ενταγμένα στην συνδετική τους ύλη απολιθώματα, και πωρολίθους (εικ. F76 F77). Στην εικ.f78 παρατηρείται κόκκινη οπτόπλινθος με αδρανή διαφόρων μεγεθών και χρωμάτων, κυρίως λευκά, αλλά και σκουρόχρωμα και κεραμιδί. Η κόκκινη οπτόπλινθος της εικ.f79 παρουσιάζει σκουρόχρωμα αδρανή πιο ευρείας κοκκομετρικής διαβάθμισης. 56

73 Στις εικ.f80 και F81 παρατηρήθηκε κονίαμα γκρίζου χρωματισμού. Το κονίαμα αυτό παρουσιάζει μεγάλο ποσοστό αδρανών στην μάζα του σε σχέση με το σύνηθες. Τα αδρανή είναι διαφόρων χρωματισμών, λευκά, μαύρα, καστανά, η κονία είναι λευκή, ενώ υπάρχει συνοχή κονίας αδρανών. Το γκρίζο κονίαμα των εικ.f82,f83, το οποίο εκτείνεται στην βάση του βόρειου τοίχου του νάρθηκα, είναι μάλλον τσιμεντιτικό. Το πορτοκαλόχροο κονίαμα των εικ.f84,f85 είναι μάλλον τσιμεντιτικό, το ίδιο με το προηγούμενο, το οποίο έχει υποστεί βιοδιάβρωση πορτοκαλί χρωματισμού. Στις εικ.f86,f87 παρατηρείται ανοιχτής ερυθρής απόχρωσης κονίαμα (ροζ). Τα αδρανή είναι γκρίζου, μπεζ, πορτοκαλί χρωματισμού, ενώ η κονία είναι υπόλευκη με ροζ χροιά, η οποία οφείλεται πιθανώς σε προσθήκη μικρής ποσότητας κεραμάλευρου. Ο γκρίζος συμπαγής ασβεστόλιθος της εικ.f71 εμφανίζεται να είναι σε καλή κατάσταση. Οι κίτρινες περιοχές αντιστοιχούν σε οξειδωμένες φάσεις του σιδήρου. Ο σχιστόλιθος της εικ.f72 εμφανίζει μικρής έκτασης λευκή βιοδιάβρωση, ενώ ο σχιστόλιθος της εικ.f73 εμφανίζει βελονοειδή λευκή και μαύρη βιοδιάβρωση. Ο κογχυλιάτης λίθος της εικ.f75 παρουσιάζει πορτοκαλόχροη βιοδιάβρωση. Οι πωρόλιθοι των εικ.f76,f77 είναι φαινομενικά υγιείς. Στην εικ.f77 διακρίνεται κάτι σαν ελαφρά απολέπιση. Στις οπτοπλίνθους των εικ. F78, F79 παρατηρούνται επιφανειακές αποφλοιώσεις. Το γκρίζο κονίαμα της εικ.f83, στην βάση του βόρειου τοίχου του νάρθηκα, εμφανίζει μικρορηγμάτωση. Ο πορτοκαλί χρωματισμός του κονιάματος των εικ.f84,f85 οφείλεται σε βιοδιάβρωση πορτοκαλί χρωματισμού. 57

74 ΙΙ.2.3. ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ B A Εικόνα 75: Εφαρμογή της θερμογραφίας υπερύθρου στην βόρεια όψη -Θέσεις ελέγχου Λόγω του περιβόλου της μονής, ο οποίος βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από τον βόρειο τοίχο του καθολικού, δεν ήταν εύκολη η εφαρμογή της θερμογραφίας στην περιοχή αυτή. Σε πολλές θέσεις οι λήψεις έγιναν υπό γωνία και δεν ήταν δυνατή η τήρηση της απαίτησης για καθετότητα παντού. Δυσκολότερη ήταν η λήψη θερμογραφημάτων από την βόρεια κεραία του καθολικού. Εικόνα 76: Περιοχή βορειοανατολικού γωνιαίου διαμερίσματος 58

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Α. Καλογήρου Τηλέφωνο : 2103307622

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ Αρχ. Ολυμπία TO ΠΑΛΑΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ Είναι το πρώτο Μουσείο της Ελλάδος και πιθανότατα και στη Μεσόγειο το οποίο κτίστηκε δίπλα στο χώρο των ανασκαφών, για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΣ ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΑΣ Τεκμηρίωση Βλαβών περιλαμβάνει : Αποτύπωση φερόντων στοιχείων κατασκευής. Πιθανές επεμβάσεις λόγω της μεγάλης διάρκειας ζωής κτιρίων από τοιχοποιία την καθιστούν δύσκολη. Αναζήτηση αρχικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ? ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Υδροαπορρόφηση ονομάζουμε την αποθήκευση μορίων νερού μέσα σε ένα υλικό. Η ικανότητα ενός υλικού να αποθηκεύει νερό καθορίζεται κύρια από τη γεωμετρία των πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ΥΓΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ ? ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Υδροαπορρόφηση ονομάζουμε την αποθήκευση μορίων νερού μέσα σε ένα υλικό. Η ικανότητα ενός υλικού να αποθηκεύει νερό καθορίζεται κύρια από τη γεωμετρία των πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών 1. Ιστορική αναδρομή στην τεχνολογία παρασκευής - χρήσης του υλικού στην αρχαιολογία και τέχνη (4 ώρες θεωρία) 2. Αναγνώριση - διάγνωση τεχνικών κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση»

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» Το έργο «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Μακεδονία Θράκη 2007-2013» στις 6 Απριλίου 2011 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το Φεβρουάριο 2014.

Διαβάστε περισσότερα

EΠΕΤΚ-HCTP ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ- ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

EΠΕΤΚ-HCTP ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ- ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΚΑΠΕ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ, ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΝOΣ ΚΤΙΡΙΟΥ, Ξενοδοχείο Athens Imperial, Τετάρτη 3 Οκτωβρίου 2007 EΠΕΤΚ-HCTP ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ- ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΕΥΗ-ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ- ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΕΠΙΣΚΕΥΗ-ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ- ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΠΙΣΚΕΥΗ-ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ- ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ Αντικείμενο της μελέτης απετέλεσε η αποτίμηση της στατικής επάρκειας του φέροντος οργανισμού του Ιερού Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Γλυφάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠEΡΥΘΡΗ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τομέας Υλικών, Διεργασιών και

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Υ.Π.Ε.Κ.Α. ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης Τεύχος αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINE BLUE ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ, ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ & ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

BYZANTINE BLUE ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ, ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ & ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ TD 13 C Κονίαμα δομικής ενίσχυσης ιστορικής τοιχοποιίας Περιγραφή Το TD13C είναι ένα έτοιμο κονίαμα δομικής ενίσχυσης, βασισμένο σε φυσικό υδραυλικό ασβέστη και επιλεγμένα αδρανή. Είναι ιδανικό για εργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Θερμογραφία Κτιρίων Θερμική Επιθεώρηση. www.iristem.cοm www.iristem.gr. Εξοικονόμηση Ενέργειας Αξιοπιστία Λειτουργίας Υποστήριξη Ασφάλειας

Θερμογραφία Κτιρίων Θερμική Επιθεώρηση. www.iristem.cοm www.iristem.gr. Εξοικονόμηση Ενέργειας Αξιοπιστία Λειτουργίας Υποστήριξη Ασφάλειας Θερμογραφία Κτιρίων Θερμική Επιθεώρηση www.iristem.cοm Εξοικονόμηση Ενέργειας Αξιοπιστία Λειτουργίας Υποστήριξη Ασφάλειας Θερμογραφία : Ορισμένες Εφαρμογές στα Κτίρια Ανίχνευση ενεργειακών διαρροών, από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΤΙΚΗΣ ΣΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ASHRAE ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Δημήτρης Αραβαντινός αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΗΣΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ

ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΗΣΗ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ Company ΚΑΤΣΑΡΟΣ ΣΠΥΡΟΣ (ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ) ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΙΟΥ 5 ΧΑΛΚΙΔΑ Phone: EMail: 22210 61500 info@skatsaros.gr Device testo 8812 Serial No.: 2067498 Lens: Standard 32 Customer ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΕΤΡΑΚΗΣ antonypetrakis@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ Ενεργειακές µετρήσεις σε κτήρια, κέλυφος Χρήση θερµοκάµερας, διαπίστωση και προσδιορισµός απωλειών από θερµογέφυρες. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ Ενεργειακές Μετρήσεις σε

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχοποιία Ι Επισκευές

Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τα κατεστραμμένα ή φθαρμένα μέρη της τοιχοποιίας επισκευάζονται ακολουθώντας τις παραδοσιακές τεχνικές. Ο τεχνίτης πριν ξεκινήσει πρέπει να έχει έτοιμα τα απαιτούμενα υλικά: πέτρες

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία μας εξειδικεύεται από το 1969 σε εξοπλισμούς και συστήματα Δοκιμών και Μετρήσεων σχετικών με:

Η εταιρία μας εξειδικεύεται από το 1969 σε εξοπλισμούς και συστήματα Δοκιμών και Μετρήσεων σχετικών με: 1 Η εταιρία μας εξειδικεύεται από το 1969 σε εξοπλισμούς και συστήματα Δοκιμών και Μετρήσεων σχετικών με: 01: Αισθητήρια & Συστήματα Μέτρησης 02: Συστήματα Συλλογής Δεδομένων 03: Εργαστήρια Δοκιμών Πολ.

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων

Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Επίδραση του συνδυασμού μόνωσης και υαλοπινάκων στη μεταβατική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων Χ. Τζιβανίδης, Λέκτορας Ε.Μ.Π. Φ. Γιώτη, Μηχανολόγος Μηχανικός, υπ. Διδάκτωρ Ε.Μ.Π. Κ.Α. Αντωνόπουλος, Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Επισκευή κτιρίων από Φέρουσα Τοιχοποιία

Επισκευή κτιρίων από Φέρουσα Τοιχοποιία Επισκευή κτιρίων από Φέρουσα Τοιχοποιία 2 Επισκευή κτιρίων από Φέρουσα Τοιχοποιία 1. Εισαγωγή Τον τελευταίο χρόνο(2013) εκδόθηκαν μια σειρά ΦΕΚ με ενιαία αντιμετώπιση κτιρίων τα οποία έχουν υποστεί βλάβες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. 1. Αντικείµενο. 2.Περιγραφη Κτιριων Συγκροτήµατος. 2.Α. Κυρίως κτίριο 2.Α.1. Βορειοανατολική Όψη - Νοτιοδυτική Όψη

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. 1. Αντικείµενο. 2.Περιγραφη Κτιριων Συγκροτήµατος. 2.Α. Κυρίως κτίριο 2.Α.1. Βορειοανατολική Όψη - Νοτιοδυτική Όψη ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 1. Αντικείµενο H µελέτη αφορά τις εργασίες αποκατάστασης όψεων και αφορούν τη στερέωση των µαρµάρων που είναι επενδεδυµένες οι εξωτερικές πλευρές του συγκροτήµατος. 2.Περιγραφη Κτιριων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΓΥΡΗΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΠΘ MSc UMIST, UK

ΑΡΓΥΡΗΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΠΘ MSc UMIST, UK ΑΡΓΥΡΗΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΠΘ MSc UMIST, UK ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σκοπός της μελέτης Παρουσίαση της μελέτης A. Έλεγχος για «απλά» κτίρια από τοιχοποιία B. Στατική επίλυση φέρουσας τοιχοποιίας C. Στατική

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ν Ι Κ Ε Σ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Ε Σ ΘΕΜΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΟΝΟΜΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ (ΙΔΙΟΤΗΤΑ):

Γ Ε Ν Ι Κ Ε Σ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Ε Σ ΘΕΜΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΟΝΟΜΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ (ΙΔΙΟΤΗΤΑ): Γ Ε Ν Ι Κ Ε Σ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Ε Σ ΘΕΜΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΟΝΟΜΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ (ΙΔΙΟΤΗΤΑ): ΤΥΠΟΣ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΡΟΤΟΜΗ ΟΜΑΔΑ ΓΛΥΠΤΩΝ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΙΝΤΡΙΒΑΝΙ ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ ΕΦΙΠΠΟΣ ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ ΓΛΥΠΤΟ ΛΑΜΠΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Rasobuild Eco ΟΡΥΚΤΑ ΥΛΙΚΑ ΛΕΙΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ Φιλικά

Rasobuild Eco ΟΡΥΚΤΑ ΥΛΙΚΑ ΛΕΙΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ Φιλικά Rasobuild Eco ΟΡΥΚΤΑ ΥΛΙΚΑ ΛΕΙΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ Φιλικά προς το περιβάλλον Ορυκτά υλικά φινιρίσματος φιλικά προς ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗ διατήρηση ΤΩΝ ΠΡΟΣΟΨΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

των_ Οψεων_ του στην_ Ναύπακτο

των_ Οψεων_ του στην_ Ναύπακτο Μελέτη_ Επισκευής των_ Οψεων_ του Συγκροτήματος Μ π ό τ σ α ρ η στην_ Ναύπακτο Ε ρ γ ο δ ό τ η ς Ι δ ρ υ μ α Δημητρίου και Αίγλης Μπότσαρη M ε λ ε τ η τ ή Σ Γρηγόριος_Κουτρόπουλος Α ρ χ ι τ έ κ τ ω ν _

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 Α. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΣΗ... 3 Β. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Hidrozol & Hidrozol Elastik Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης

Hidrozol & Hidrozol Elastik Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης Hidrozol & Hidrozol Elastik Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης 1. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Hidrozol & Hidrozol Elastik: Αδιάβροχο Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης Αδιάβροχο Ελαστικό Τσιμεντοειδές Υλικό Στεγάνωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ιερεύνηση, τεκµηρίωση φέροντος οργανισµού υφιστάµενου δοµήµατος Αθήνα 2012 Παρουσίαση: ΣΤΑΥΡΟΣ Μ. ΘΕΟ ΩΡΑΚΗΣ Πολιτικός Μηχανικός (1) ιερεύνηση:προσεκτικήέρευναγιαεξακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Χώρα, Πόλη Ελλάδα, Αρχάνες Μελέτη περίπτωσης Όνομα Δήμου: Αρχανών κτιρίου: Όνομα σχολείου: 2 Δημοτικό Σχολείο Αρχανών Το κλίμα στις Αρχάνες έχει εκτεταμένες περιόδους ηλιοφάνειας, Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΕΥΧΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΕΡΓΟ: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΚΥΡΙΟΣ ΕΡΓΟΥ: ΜΕΛΕΤΗΤΕΣ: Διώροφη Οικοδομή Κατοικίας με Ισόγειο Κατάστημα. Μεσογείων 45, ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 534 CIVILTECH A.E. Μελετητής

Διαβάστε περισσότερα

Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία: 29/10/2014

Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία: 29/10/2014 INFORMATICS DEVELOPMEN T AGENCY Digitally signed by INFORMATICS DEVELOPMENT AGENCY Date: 2014.10.29 16:37:48 EET Reason: Location: Athens ΑΔΑ: 6ΨΙΦΓ-ΚΝΒ Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΕ (Ο.Λ.Θ. Α.Ε.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΕΡΓΟ:

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΕ (Ο.Λ.Θ. Α.Ε.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΕΡΓΟ: ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΕ (Ο.Λ.Θ. Α.Ε.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΡΓΟ: Ασφαλτικές εργασίες, διαγραμμίσεις και ανακατασκευή περίφραξης περιοχής στάθμευσης πύλης

Διαβάστε περισσότερα

3DR Engineering Software Λ. Κηφισίας 340, 152 33 Χαλάνδρι Tηλ. 211 7702197, fax. 211 7702198 www.3dr.eu info@3dr.eu

3DR Engineering Software Λ. Κηφισίας 340, 152 33 Χαλάνδρι Tηλ. 211 7702197, fax. 211 7702198 www.3dr.eu info@3dr.eu 3DR Engineering Software Λ. Κηφισίας 340, 152 33 Χαλάνδρι Tηλ. 211 7702197, fax. 211 7702198 www.3dr.eu info@3dr.eu Βελτιώσεις προγράμματος 3DR.Pessos 1 Τα φορτία κάθε τοίχου φαίνονται συγκεντρωτικά μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 03 ΔΟΚΙΜΕΣ(TEST) ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Καταστροφικές μέθοδοι 1. Τεχνική διάλυσης της μήτρας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ

ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΙΜ. Γ. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘ. Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΑΙΜ. Γ. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ε.Μ.Π. Γ.-ΦΟΙΒΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ο Σ Ο Τ Ι Κ Α Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Δ Ε Σ Μ Η Σ 4. Αποτίμηση της βιοκλιματικής συμπεριφοράς παραδοσιακών κτιρίων

Π Ο Σ Ο Τ Ι Κ Α Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Δ Ε Σ Μ Η Σ 4. Αποτίμηση της βιοκλιματικής συμπεριφοράς παραδοσιακών κτιρίων Δ έ σ μ η 1 Δ έ σ μ η 2 Δ έ σ μ η 3 Δ έ σ μ η 4 Δ έ σ μ η 5 Δ έ σ μ η 6 Π Ο Σ Ο Τ Ι Κ Α Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Δ Ε Σ Μ Η Σ 4 Αποτίμηση της βιοκλιματικής συμπεριφοράς παραδοσιακών κτιρίων Επιλογή χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Τεχνικό Σχέδιο

Ειδικό Τεχνικό Σχέδιο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ειδικό Τεχνικό Σχέδιο Ενότητα 4.7.1: Κτίρια κατοικιών με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα πολλά πλεονεκτήματα της θερμογραφίας είναι ότι είναι μη καταστροφική.

Ένα από τα πολλά πλεονεκτήματα της θερμογραφίας είναι ότι είναι μη καταστροφική. Θερμογραφία είναι η παρατήρηση, μέτρηση και καταγραφή της θερμότητας και της ροής της. Όλα τα σώματα στη γη, με θερμοκρασία πάνω από το απόλυτο μηδέν ( 273 ο C) εκπέμπουν θερμική ενέργεια στο υπέρυθρο

Διαβάστε περισσότερα

Δόμηση με χώμα. Εφαρμογές - κατασκευαστικά θέματα. Πολ. Μηχανικός Ε.Μ.Π. ΔΟΜΗΣΗ ΜΕ ΧΩΜΑ EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΤΑΒΟΥΤΑΣ

Δόμηση με χώμα. Εφαρμογές - κατασκευαστικά θέματα. Πολ. Μηχανικός Ε.Μ.Π. ΔΟΜΗΣΗ ΜΕ ΧΩΜΑ EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΤΑΒΟΥΤΑΣ Δόμηση με χώμα Εφαρμογές - κατασκευαστικά θέματα Κών/νος Καταβούτας Πολ. Μηχανικός Ε.Μ.Π. EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Μηχανικοί της Γης Μηχανικοί της Γης και δόμηση με χώμα Μαιος 2010 Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα αφύγρανσης και εξυγίανσης τοίχων. MACROPORE Επίχρισμα RASTUCCO Τριπτό

Σύστημα αφύγρανσης και εξυγίανσης τοίχων. MACROPORE Επίχρισμα RASTUCCO Τριπτό SINTECNO Από το 1978 ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ (προϊόν TECNOCHEM) Σύστημα αφύγρανσης και εξυγίανσης τοίχων ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Το αποτελεί ένα "σύστημα αφύγρανσης και εξυγίανσης" για διαβρωμένες από την ΥΓΡΑΣΙΑ τοιχοποιίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

3. ΗΜΟΣ ΜΑΚΡΑΚΩΜΗΣ - 25 -

3. ΗΜΟΣ ΜΑΚΡΑΚΩΜΗΣ - 25 - 3. ΗΜΟΣ ΜΑΚΡΑΚΩΜΗΣ - 25 - 3.1 ΑΣΒΕΣΤΗΣ Πρόκειται για λιθόκτιστο κεραµοσκεπές κτίριο, το οποίο κατασκευάσθηκε το 1959. Αποτελείται από τρεις χώρους, από τους οποίους ο µεγαλύτερος χρησιµοποιούνταν ως αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα

open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα open Die KlimaFassade Διαπνέουσα Θερμομόνωση Μειωμένο κόστος θέρμανσης και ψύξης Για πάντα n Διαπνέουσα θερμομόνωση n Ευχάριστο εσωτερικό κλίμα n Εξοικονόμηση ενέργειας Ευχάριστο κλίμα για μιά ζωή Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παρασκευή κονιάματος ή σκυροδέματος με καθορισμένες ιδιότητες και αντοχές : Ανάμιξη των συστατικών με απαιτούμενη ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες και διδάγματα από τους σεισμούς της Κεφαλονιάς 2014. Συμπεριφορά Ιστορικών Κτιρίων και Μνημείων

Εμπειρίες και διδάγματα από τους σεισμούς της Κεφαλονιάς 2014. Συμπεριφορά Ιστορικών Κτιρίων και Μνημείων ΗΜΕΡΙΔΑ, Θεσσαλονίκη 2/7/2014 Εμπειρίες και διδάγματα από τους σεισμούς της Κεφαλονιάς 2014 Συμπεριφορά Ιστορικών Κτιρίων και Μνημείων Σαλονικιός Θωμάς, Κύριος Ερευνητής, Μονάδα Έρευνας ΙΤΣΑΚ, ΟΑΣΠ Λεκίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά τα συνδετικά κουφώματα αναφέρονται στα κουφώματα που είναι κατασκευασμένα από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC).

Γενικά τα συνδετικά κουφώματα αναφέρονται στα κουφώματα που είναι κατασκευασμένα από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC). Παρουσίαση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΝΑΟΥΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ Εκπαιδευτές ΚΕ.ΠΑ Γενικά τα συνδετικά κουφώματα αναφέρονται στα κουφώματα που είναι κατασκευασμένα από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC). To PVC είναι το τρίτο πιο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΠΑΤΟΥΛΑΡΙΣΤΗ ΠΑΤΗΤΗ ΤΣΙΜΕΝΤΟΚΟΝΙΑ

1. ΣΠΑΤΟΥΛΑΡΙΣΤΗ ΠΑΤΗΤΗ ΤΣΙΜΕΝΤΟΚΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΜΠΟΡΕΥΟΜΕΝΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1. ΣΠΑΤΟΥΛΑΡΙΣΤΗ ΠΑΤΗΤΗ ΤΣΙΜΕΝΤΟΚΟΝΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ : Οι όροι σπατουλαριστή πατητή τσιμεντοκονία είναι ταυτόσημοι και παραπέμπουν σε σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΥΓΡΑΣΙΑ

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΥΓΡΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΥΓΡΑΣΙΑ 1 ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗ ΥΓΡΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, W Ως απόλυτη υγρασία του αέρα ορίζεται η ποσότητα των υδρατμών σε γραμμάρια, ηοποία περιέχεται σε 1 m 3 αέρα. Μονάδα μέτρησης

Διαβάστε περισσότερα

Ακρόπολη 447 π.χ. Παλάτι του Μίνωα (Κνωσός) Πύλη των λεόντων (Μυκήνες) Κατασκευασμένη από πεντελικό μάρμαρο και ασβεστόλιθο.

Ακρόπολη 447 π.χ. Παλάτι του Μίνωα (Κνωσός) Πύλη των λεόντων (Μυκήνες) Κατασκευασμένη από πεντελικό μάρμαρο και ασβεστόλιθο. ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΑ το αρχαιότερο δομικό υλικό 1) Σύγχρονα υλικά (σκυρόδεμα και χάλυβας) περιόρισαν τη χρήση της. 2) Η τρωτότητα της υπό σεισμικές δυνάμεις κατέστησαν ακατάλληλη ως δομικό σύστημα. την Σήμερα η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, Καθηγητής Β.

ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, Καθηγητής Β. ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, Καθηγητής Β. ΜΑΡΙΝΟΣ, Λέκτορας ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ 1 ης ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση και Προστασία του Εδάφους με Βάση την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Εδάφους

Διαχείριση και Προστασία του Εδάφους με Βάση την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Εδάφους Διαχείριση και Προστασία του Εδάφους με Βάση την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Εδάφους Στεγανοποίηση Εδάφους σε υπό Αστικοποίηση Περιοχές Δρ. Άνθιμος Σπυρίδης, Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός M.Sc., Ph.D. Πλ. Ιπποδρομίου

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ραντάρ και ενδοσκοπήσεων για τη διερεύνηση παλαιών τοιχοποιιών με εφαρμογή στη Μονή Δαφνίου

Η χρήση ραντάρ και ενδοσκοπήσεων για τη διερεύνηση παλαιών τοιχοποιιών με εφαρμογή στη Μονή Δαφνίου Η χρήση ραντάρ και ενδοσκοπήσεων για τη διερεύνηση παλαιών τοιχοποιιών με εφαρμογή στη Μονή Δαφνίου Ε.Βιντζηλαίου, Β.Παλιεράκη Εργαστήριο Ωπλισμένου Σκυροδέματος, ΕΜΠ Α.Μιλτιάδου-Fezans, Ν.Δεληνικόλας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΓΛΥΠΤΙΚΗ

Η ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΝΘΕΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΙΧΜΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Η ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΓΛΥΠΤΙΚΗ ιδακτορική ιατριβή Γ.-Φοίβος Σαργέντης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ - Euromed Heritage 4. Programme funded by the European Union Πρόγραμμα Αναπτυξιακής Συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Σερβίας για την ανάδειξη κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω μελέτης Ιερών Μονών του

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Θερμογραφία στη

Εφαρμοσμένη Θερμογραφία στη Το υλικό της παρουσίασης αυτής προέρχεται από το αρχείο (i) της IRISTEM Engineering (ii) της INFRAEC GmbH, (iii) του Dr.-Ing. Georg Dittié. Τα σχετικά αρχεία παραμένουν στην αρχική τους ιδιοκτησία Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Epoxy Aqua Paint. Epoxy Aqua Primer. Ειδικά Χρώματα. Εποξειδικό χρώμα νερού 2 συστατικών

Epoxy Aqua Paint. Epoxy Aqua Primer. Ειδικά Χρώματα. Εποξειδικό χρώμα νερού 2 συστατικών Ειδικά Χρώματα Epoxy Aqua Paint Εποξειδικό χρώμα νερού 2 συστατικών Εποξειδικό τελικό χρώμα νερού δύο συστατικών, εσωτερικής και εξωτερικής χρήσης, κατάλληλο για την προστασία τσιμεντένιων, μεταλλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ της υπ αριθ. 4/2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ της υπ αριθ. 4/2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Αθήνα: 15-07-2014 Αρ.πρωτ: ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΒΜΑ/

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών.

Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. 67 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Στα πλαίσια του μαθήματος: Τοπικής Ιστορίας Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών. Μια ματιά στο ΧΘΕΣ και στο ΣΗΜΕΡΑ. Θανάτη Φωτεινή Γ1 Σχολικό Έτος : 2012-2013 Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονα

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Βαρουτά-Φλώρου Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. M.Sc. ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ & ΣΥΝΟΛΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ-ΑΝΑΣΤΗΛΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ

Ευαγγελία Βαρουτά-Φλώρου Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. M.Sc. ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ & ΣΥΝΟΛΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ-ΑΝΑΣΤΗΛΩΤΙΚΗ-ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ Η ΑΝΤΛΗΣΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΩΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΟΜΗΣΗ, ΤΗ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΑΞΙΟΒΙΩΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

1. Επεμβάσεις συντήρησης

1. Επεμβάσεις συντήρησης Έκθεση εργασιών συντήρησης αρχιτεκτονικών καταλοίπων στον αρχαιολογικό του Αζοριά κατά την ανασκαφική περίοδο του 2014 της Σ. Χλουβεράκη, Επιστημονική Συνεργάτιδα, ΙΝΣΤΑΠ Κέντρο Μελέτης Αν Κρήτης Αρ. Αδειας

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφος αρμός για όλο ή μέρος του τοίχου

Κατακόρυφος αρμός για όλο ή μέρος του τοίχου ΤΥΠΟΙ ΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΚΑΤΑ EC6 Μονόστρωτος τοίχος : τοίχος χωρίς ενδιάμεσο κενό ή συνεχή κατακόρυφο αρμό στο επίπεδό του. Δίστρωτος τοίχος : αποτελείται από 2 παράλληλες στρώσεις με αρμό μεταξύ τους (πάχους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ. Έχοντας μία κάτοψη σε χαρτί πως θα προχωρήσουμε με τη μελέτη της ενεργειακής απόδοσης;

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ. Έχοντας μία κάτοψη σε χαρτί πως θα προχωρήσουμε με τη μελέτη της ενεργειακής απόδοσης; ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Έχοντας μία κάτοψη σε χαρτί πως θα προχωρήσουμε με τη μελέτη της ενεργειακής απόδοσης; Βήμα 1: Αναγνωρίζουμε σταδιακά όλα τα δομικά στοιχεία του κτιρίου ξεκινώντας. Αυτά θα πρέπει να δηλωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ

ΕΥΡΩ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΥΡΩ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΡΙΤΗ, 23 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 28 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΕΠΑΡΚΩΝ ΜΗΚΩΝ ΠΑΡΑΘΕΣΗΣ ΜΕ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΑΝ.ΕΠΕ. ΚΑΙ EC8-3.

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΕΠΑΡΚΩΝ ΜΗΚΩΝ ΠΑΡΑΘΕΣΗΣ ΜΕ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΑΝ.ΕΠΕ. ΚΑΙ EC8-3. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΕΠΑΡΚΩΝ ΜΗΚΩΝ ΠΑΡΑΘΕΣΗΣ ΜΕ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΑΝ.ΕΠΕ. ΚΑΙ EC8-3. ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΝΑ Περίληψη Οι κανονισμοί που ασχολούνται με τις επεμβάσεις κτιρίων στη χώρα μας είναι ο ΚΑΝ.ΕΠΕ. και

Διαβάστε περισσότερα

Στεγανοποίηση στα κτίρια

Στεγανοποίηση στα κτίρια Στεγανοποίηση στα κτίρια από τη φάση του σχεδιασμού Η πολυπλοκότητα του μηχανισμού δράσης της υγρασίας σε συνδυασμό με τη δυσκολία της πραγματοποίησης εργασιών αποκατάστασης, καθιστά αναγκαία τη λήψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ASHRAE ΑΘΗΝΑ 2225 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Τ.Ε.Ε. ENVIRONMENT & ENERGY IN SHIPS ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το υλικό-διαθεσιμότητα

Το υλικό-διαθεσιμότητα τοιχοποιίες Το υλικό-διαθεσιμότητα Διαθεσιμότητα Περιοχή Κορεστείων Ν. Καστοριάς Δισπηλιό, Φλώρινα-λημναίοι οικισμοί Δισπηλιό, Φλώρινα-λημναίοι οικισμοί Μονεμβασιά παραδόσεις, πολιτισμός Το κλίμα το κέλυφος

Διαβάστε περισσότερα

Φωτο-βολταϊκά Συστήματα & στις άλλες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας για Ανάπτυξη του Επιχειρηματικού Πνεύματος

Φωτο-βολταϊκά Συστήματα & στις άλλες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας για Ανάπτυξη του Επιχειρηματικού Πνεύματος Ιούλιος 1-10, 2013 Πάτρα, Ελλάδα Το Τ.Ε.Ι. Πάτρας με άλλα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και Κοινωνικούς Εταίρους Οργανώνει την Διεθνή Εβδομάδα Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας στις Α.Π.Ε. 10 Μέρες Εντατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΙΧΟΥ TROMBE & ΤΟΙΧΟΥ ΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΩΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΤΟΙΧΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΜΑΡΜΑΡΟ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΙΧΟΥ TROMBE & ΤΟΙΧΟΥ ΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΩΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΤΟΙΧΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΜΑΡΜΑΡΟ ΘΕΡΜΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΙΧΟΥ TROMBE & ΤΟΙΧΟΥ ΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΩΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΤΟΙΧΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΜΑΡΜΑΡΟ Α1) ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΗΛΙΑΚΟΥ ΤΟΙΧΟΥ Ο ηλιακός τοίχος Trombe και ο ηλιακός τοίχος μάζας αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΡΟΕΝΤΕΤΑΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ. Γ. Παναγόπουλος Καθηγητής Εφαρμογών, ΤΕΙ Σερρών

ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΡΟΕΝΤΕΤΑΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ. Γ. Παναγόπουλος Καθηγητής Εφαρμογών, ΤΕΙ Σερρών ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΡΟΕΝΤΕΤΑΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ Γ. Παναγόπουλος Καθηγητής Εφαρμογών, ΤΕΙ Σερρών Επικάλυψη οπλισμών Ανθεκτικότητα σε διάρκεια - Επικάλυψη οπλισμών Μια κατασκευή θεωρείται ανθεκτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ

Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ ΣΗΜΑΝΣΗ CE ΓΙΑ ΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΠΟ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΛΙΘΟΣ (ΙΓΜΕ) Δρ. Κ. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ, Δρ. Μ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ Ι.Γ.Μ.Ε., Διεύθυνση Κοιτασματολογίας, Τμήμα Μαρμάρων και Αδρανών Υλικών,

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθέρωση Κατευθύνσεις της Ε.Ε. για τις εμπορευματικές οδικές μεταφορές 5

Απελευθέρωση Κατευθύνσεις της Ε.Ε. για τις εμπορευματικές οδικές μεταφορές 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΥΡΩΠΑΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ.. 1 1.1. Σχεδιασμός των μεταφορών... 1 1.2. Κατηγοριοποίηση Δομικά στοιχεία των μεταφορών.. 2 1.3. Βασικοί άξονες της Ευρωπαϊκής πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΓΩΝ Τµήµα Προγραµµατισµού και Μελετών

ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΓΩΝ Τµήµα Προγραµµατισµού και Μελετών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΓΩΝ Τµήµα Προγραµµατισµού και Μελετών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Baumit Baumacol. Ολοκληρωμένη σειρά προϊόντων κόλλησης πλακιδίων

Baumit Baumacol. Ολοκληρωμένη σειρά προϊόντων κόλλησης πλακιδίων Baumit Baumacol Ολοκληρωμένη σειρά προϊόντων κόλλησης πλακιδίων Για όλα τα είδη πλακιδίων και υποστρωμάτων Πλήρη σειρά προϊόντων Ποιότητα υψηλού επιπέδου Baumacol Κόλληση πλακιδίων Βλέποντας νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9

Σχήμα 8(α) Σχήμα 8(β) Εργασία : Σχήμα 9 3. Ας περιγράψουμε σχηματικά τις αρχές επί των οποίων βασίζονται οι καινοτόμοι σχεδιασμοί κτηρίων λόγω των απαιτήσεων για εξοικονόμηση ενέργειας και ευαισθησία του χώρου και του περιβάλλοντος ; 1. Τέτοιες

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΑΕΤ ΣΓΤΚΣ, ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΑΕΤ ΣΓΤΚΣ, ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΑΕΤ ΣΓΤΚΣ, ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΙ ΛΙΘΟΙ ΟΨΙΑΝΟΣ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΠΥΡΙΤΟΛΙΘΟΣ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΜΑΡΜΑΡΙΝΑ ΓΛΥΠΤΑ ΕΡΜΗΣ ΑΠΌ ΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Σχέδιο. Ενότητα 2: Μηχανολογικό Σχέδιο - Σχεδίαση όψεων

Τεχνικό Σχέδιο. Ενότητα 2: Μηχανολογικό Σχέδιο - Σχεδίαση όψεων Τεχνικό Σχέδιο Ενότητα 2: Μηχανολογικό Σχέδιο - Σχεδίαση όψεων Διάλεξη 2η Παναγής Βοβός Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα