Σοφία Ζερδελή. Sophia Zerdeli

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σοφία Ζερδελή. Sophia Zerdeli"

Transcript

1 17 Η «μεταγλωσσική» προοπτική της λογοτεχνικής πρακτικής και η συμβολή βασικών ορολογικών πόρων της θεωρίας της λογοτεχνίας στην ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων: Η περίπτωση του ποιήματος «Θερμοπύλες» του Κ.Π. Καβάφη Σοφία Ζερδελή ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η λογοτεχνική θεωρία αποτέλεσε αφετηρία στοχασμού και έντονου προβληματισμού για την εξέταση της φύσης της λογοτεχνίας, τη μεθοδολογία προσέγγισής της και τον ρόλο της ως προνομιακού πεδίου προσδιορισμού των πολιτισμικών όρων/κωδίκων στην «κουλτούρα» μιας συγκεκριμένης ανθρώπινης κοινότητας ή στη συγκρότηση μιας ενιαίας, συλλογικής συνείδησης. Με αφορμή τα παραπάνω, στην παρούσα μελέτη επιχειρούμε, αρχικά, μία μεταγλωσσική προσέγγιση βασικών όρων της θεωρίας της λογοτεχνίας, ως αυτόνομου γνωστικού πεδίου. Παράλληλα, επιδιώκουμε μια ιστορικο-εξελικτική θεώρηση της θεωρίας της λογοτεχνίας ως συλλογιστικής πρακτικής, η οποία καταδεικνύει τη δυναμική που αναπτύσσεται μέσα σε ένα λογοτεχνικό κείμενο, ανάμεσα στα κείμενα, αλλά και ανάμεσα στα κείμενα και τους αναγνώστες. Η αλληλεπίδραση των παραγόντων αυτών διερευνάται με την προσέγγιση του λογοτεχνικού κειμένου «Θερμοπύλες» του Κ. Π. Καβάφη. The metalinguistic prospect of literary practice and the contribution of basic terminological resources of the literature theory to the reading of literary texts: Τhe case of the poem Thermopylae by C.P. Cavafy Sophia Zerdeli ABSTRACT The literature theory served as a springboard for contemplation and intense mulling over examining the nature of literature, its methodological approach and its part in the preferential field specification of the cultural terms/ codes in the culture of a specific human community or the formation of a unified, collective consciousness. Given the above, in the present study we attempt, in the first place, a metalinguistic approach of basic terms in the literary theory, as an autonomous cognitive field. At the same time, we aim at a historic-evolutionary view of the literature theory as cogitative practice, which demonstrates the dynamic developed in a literary text, not only between the texts, but also between the texts and the readers. The interaction of these factors is studied through the approach of the literary text Thermopylae by C.P. Cavafy. 221

2 0 Εισαγωγή Οι περισσότερες θεωρητικές και κοινωνιολογικές προσεγγίσεις της λογοτεχνίας (Culler 2000, Eagleton 1997, 2007, Sartre 2006, Wellek & Warren 1980, Widdowson 1986) σπεύδουν να αποσαφηνίσουν το πρόβλημα του ορισμού της, κινούμενες συνήθως γύρω από το ερώτημα «Τι είναι λογοτεχνία». Πολλοί μελετητές αποπειράθηκαν να ορίσουν τη λογοτεχνία ως «γραφή με φαντασιακά στοιχεία, προσδίδοντάς της την έννοια της μυθοπλασίας, η οποία αποκλίνει από την αλήθεια και την αντικειμενική πραγματικότητα»[1]. Μία ιστορικοκοινωνική, ωστόσο, εξέταση της φύσης και της λειτουργίας της λογοτεχνίας υποστηρίζει ότι κάθε απόπειρα σημασιοδότησής της εξαρτάται από τη χρήση της, δηλαδή τον τρόπο που μια κοινότητα ανθρώπων, ένα έθνος ή ένας πολιτισμός αξιοποιεί, αξιολογεί ή απορρίπτει τα κείμενά της. Μία τέτοια εξέταση, συνεπώς, επιχειρεί μία ανάλυση από την οποία αναδύεται η παράμετρος της θεωρίας [2]. Δεδομένου ότι λογοτεχνία και θεωρία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, εφόσον η δεύτερη λειτουργεί ως εννοιολογικό και μεθοδολογικό πλαίσιο προσδιορισμού της πρώτης, σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να δώσει μία, κατά το δυνατό, ευρεία και σφαιρική περιγραφή της σύγχρονης λογοτεχνικής θεωρίας. Προς την κατεύθυνση αυτήν, εστιάζουμε στα εννοιολογικά εργαλεία θεωρητικών σχολών - Ρωσικός φορμαλισμός, Tσέχικος δομισμός, γαλλική δομική αφηγηματολογία, ειδολογική θεωρία του Frye κτλ.- και στην οροθέτηση θεωρητικών κατευθύνσεων - αναγνωστικές θεωρίες, πολιτισμικές θεωρίες, διαλογικότητα της σχολής του Bakhtin κτλ.-, παραθέτοντας τα βασικά χαρακτηριστικά και τους κυριότερους εκπροσώπους τους, σε συνάρτηση με τη δυνατότητα αξιοποίησής τους στη διδακτική πράξη. Στο παραπάνω πλαίσιο, διερευνούμε την εφαρμογή οπτικών και πρακτικών που επιτρέπουν μία διαλεκτική και κριτική θεώρηση της θεωρίας της λογοτεχνίας στο ποίημα «Θερμοπύλες» του Καβάφη. 1 Βασικές θέσεις των σύγχρονων θεωριών της λογοτεχνίας 1.1 Η Φιλολογική Ερμηνευτική Θεωρία Η σύγχρονη ερμηνευτική γεννιέται με τον γερμανικό ρομαντισμό και οι βασικές θέσεις των υποστηρικτών της φιλολογικής ερμηνευτικής προσέγγισης των λογοτεχνικών κειμένων διαμορφώνονται τον 19 ο αιώνα. Σύμφωνα με αυτές, το λογοτεχνικό κείμενο θεωρείται παράγωγο μιας προϋπάρχουσας πραγματικότητας σε ιστορικό, κοινωνικό ή ψυχολογικό επίπεδο. Στο χώρο της κειμενικής ανάλυσης, αυτό σημαίνει ότι τα κείμενα δεν αποτελούν αυτόνομες αλλά ετερόνομες οντότητες, ενώ τα υποκείμενα της ανάγνωσης έχουν διαμορφώσει «προσωπικούς κύκλους εννοιών», μέσα από τους οποίους κατανοούν τον κόσμο [3]. Κυριότεροι εκπρόσωποι: F. Schleiermacher, W. Dilthey, E. Hirsch, P. Ricoeur. Ο 222

3 E.D. Hirsch, με το έργο του Validity in Interpretation (Η Εγκυρότητα στην Ερμηνεία), αναπτύσσει μία θεωρία της επικύρωσης της Φιλολογικής Ερμηνευτικής, επισημαίνοντας τη διάκριση μεταξύ του νοήματος και της σημασίας [4]. Για την Ερμηνευτική Θεωρία, το νόημα ενός κειμένου είναι κάτι που καθορίζει ο συγγραφέας, δεν μπορεί όμως να θεωρηθεί δεδομένο ότι μόνο μία ερμηνεία του κειμένου είναι δυνατή [5]. Η Φιλολογική- Ερμηνευτική Θεωρία υποστηρίζει ότι, πριν από τη διδασκαλία ενός κειμένου, είναι αναγκαίο να αναφέρεται η εποχή, η βιογραφία και η εργογραφία του συγγραφέα, καθώς και οι συγκυρίες μέσα στις οποίες έγραψε το έργο του. 1.2 Η Νέα Κριτική (New Criticism) Ο Αγγλο-αμερικανικός New Criticism αναπτύσσεται παράλληλα με τον τσέχικο στρουκτουραλισμό. Η Νέα Κριτική προετοιμάστηκε ως τάση στην Αγγλία, υπό την επίδραση του Τ.S.Eliot, ποιητή και συγγραφέα δραματικών έργων και δοκιμίων [6] και τα έργα του κριτικού I.A. Richards Principles of Literary Criticism (1924) (Οι αρχές της λογοτεχνικής κριτικής) και Practical Criticism (1929) (Πρακτική Κριτική). O Richards υποστηρίζει ότι η τέχνη είναι «προετοιμασία για τη ζωή, τα ποιήματα είναι οι μη αναγνωρισμένοι νομοθέτες της τάξης και η ποίηση είναι το μέσον για να υπερβούμε το χάος» [7]. Κεντρικό σημείο της διαμάχης μεταξύ κριτικών της λογοτεχνίας στον αιώνα μας αποτελεί το ερώτημα κατά πόσο ένα λογοτεχνικό κείμενο μπορεί να εξεταστεί «καθεαυτό». Η Νέα Κριτική θεωρήθηκε το πρώτο «δόγμα» της κειμενικής αυτονομίας, της εξέτασης δηλαδή των κειμένων στην «αισθητική τους αυτοτέλεια», χωρίς να χρειάζεται ο αναγνώστης να προσφύγει για την κατανόησή τους στη συνδρομή εξωτερικών πληροφοριών αλλά στην αναλυτική μελέτη των λέξεων, που θα τον βοηθήσει να αναγνωρίσει τη σημασία, το συναίσθημα, τον τόνο και την πρόθεση ενός κειμένου. Ο βασικός άξονας, δηλαδή, της θεωρητικής αυτής σχολής είναι η προτεραιότητα που δίνει στην αισθητική εμπειρία και η αποδέσμευση του έργου από το συγγραφέα, την κοινωνία και την ιστορία που το παρήγαγαν. [8] Είναι προφανές ότι υιοθετείται μία απόλυτα ενδοκειμενική προσέγγιση και προτείνεται μία close-reading (εκ του σύνεγγυς) ανάγνωση, που έχει στόχο να αναδείξει τις λειτουργίες της αμφισημίας, του παράδοξου, των συνυποδηλώσεων, της εικονοποιίας και της ειρωνείας [9]. 1.3 Η Φορμαλιστική Θεωρία: Ο Ρωσικός Φορμαλισμός (Russian Structuralism) Ο Δομισμός προετοιμάστηκε από τις θέσεις των Ρώσων Φορμαλιστών (Brick, Eichenbaum, Jakobson, Sklovskij, Tynjanov, Tomascevskij), οι οποίοι, χωρίς να παραγνωρίσουν τους ιστορικούς, πολιτικούς ή κοινωνικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη μελέτη ενός λογοτεχνικού κειμένου, στράφηκαν προς την αισθητική και συγχρονική προσέγγιση της 223

4 μελέτης της λογοτεχνίας στις δεκαετίες Σκοπός της φορμαλιστικής ανάλυσης δεν είναι πλέον η μελέτη των ιδεών του περιεχομένου, την οποία πρέσβευε η Φιλολογική Ερμηνευτική, αλλά η γλωσσική μορφή (forma), που επέλεξε ο συγγραφέας για να εκφράσει τα νοήματά του. Η γλώσσα, δηλαδή, δεν αποτελεί το μέσο έκφρασης του μηνύματος αλλά το κύριο μήνυμα του κειμένου [10]. Βασική θέση των Ρώσων Φορμαλιστών ήταν ότι η επιστημονική μελέτη της λογοτεχνίας θα αυξήσει την ικανότητα του αναγνώστη να διαβάσει τα λογοτεχνικά κείμενα με τον κατάλληλο τρόπο, να διακρίνει δηλαδή εκείνες τις ιδιότητές τους, που τα καθιστούν «λογοτεχνικά» ή «καλλιτεχνικά». Με βάση την αρχή αυτή, απομάκρυναν από τη μελέτη τους το εξωτερικό πληροφοριακό υλικό και επικεντρώθηκαν στο λογοτεχνικό κείμενο ως κατασκευή (construction), η οποία πραγματώνεται με τεχνικά και υφολογικά μέσα [11]. Η προσέγγιση του λογοτεχνικού κειμένου γίνεται ενδο-κειμενική και η λογοτεχνικότητά του αναζητείται σε «λεκτικές στρατηγικές και τεχνάσματα». 1.4 Η μετάβαση στο δομισμό: Η Δομιστική (Στρουκτουραλιστική) Θεωρία Στη Γλωσσολογία, ο όρος δομισμός ή στρουκτουραλισμός (structuralism) καταγράφει το γεγονός ότι η γλώσσα είναι ένα σύστημα σημείων και όχι μια απλή συμπαράθεση σημείων, συγκροτείται, δηλαδή, από μονάδες σε διάφορα επίπεδα (φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία), οι οποίες βρίσκονται σε αλληλεξάρτηση μεταξύ τους [12]. Ο λογοτεχνικός δομισμός άκμασε κατά τη δεκαετία του 1960 με την εφαρμογή στη λογοτεχνία των μεθόδων και των αντιλήψεων του Ferdinand de Saussure. Το λογοτεχνικό κείμενο είναι αυτοτελές σύστημα με χαρακτηριστικά που, στην πρώτη φάση τουλάχιστον, θα πρέπει να προσεγγιστούν γλωσσολογικά. Ένα λογοτεχνικό κείμενο είναι μια μαρτυρία για την κοινωνία που περιγράφει, αλλά σε καμία περίπτωση η προϋπάρχουσα γνώση του αναγνώστη γι αυτήν δεν αποτελεί προϋπόθεση κατανόησής του [13] Ο τσέχικος δομισμός Ο Ρώσος φορμαλιστής Roman Jakobson, ο οποίος ηγούνταν της φορμαλιστικής ομάδας του Γλωσσολογικού Κύκλου της Μόσχας, αποτέλεσε με το έργο του τον κυριότερο συνδετικό κρίκο μεταξύ του Φορμαλισμού και του τσέχικου δομισμού. Ο Γλωσσολογικός κύκλος της Πράγας ιδρύθηκε το 1926 και επέζησε μέχρι το Β Παγκόσμιο πόλεμο. Η Σχολή της Πράγαςεκπρόσωποι R. Jakobson, J. Mukarovsky, F. Vodicka, S. Karcevski, N. Troubetzkoy κ.ά.- επεξεργάστηκε τις ιδέες των Φορμαλιστών, αλλά τις συστηματοποίησε περισσότερο στα πλαίσια της Γλωσσολογίας του Saussure. Τα ποιήματα θεωρούνταν «λειτουργικές δομές», στις οποίες συσχετίζονται τα σημαίνοντα με τα σημαινόμενα. Μολαταύτα, το λογοτεχνικό έργο συνδεόταν ακόμη με τον κόσμο και την πραγματικότητα, μέσω της έννοιας της «ανοικείωσης» του φορμαλισμού. Κυρίως οι δομιστές ασχολήθηκαν με σύγχρονα στοιχεία 224

5 της γλώσσας, για τα οποία σχηματίζει κανείς «άμεση αίσθηση»[14] Η Ειδολογική Θεωρία του Northrop Frye Ο Καναδός Northrop Frye προσπάθησε να ανακαλύψει τους αντικειμενικούς νόμους, στους οποίους, όπως πίστευε, βασίζεται η λειτουργία της λογοτεχνίας ως συστήματος. Στράφηκε, έτσι, στην ταξινόμηση των ρητορικών τρόπων, των αρχετύπων, των μύθων και των ειδών, στη βάση των οποίων δομούνται τα λογοτεχνικά έργα. Ο Frye, αναλύοντας τις συμβάσεις του κάθε είδους σε σχέση με τα στοιχεία που επαναλαμβάνονται - μοτίβο, εικόνα, τύποι ανθρώπινων χαρακτήρων-, προσπάθησε να συνδέσει διαχρονικά ορισμένα κείμενα αναζητώντας την πρωταρχική τους (αρχέτυπη) δομή [15]. Στο πρώτο δοκίμιό του, Η ανατομία της Κριτικής: τέσσερα δοκίμια {The Anatomy of Criticism: Four Essays (1957)}, παρουσίασε μια θεωρία των λογοτεχνικών «αφηγηματικών τρόπων», οι οποίοι ταξινομήθηκαν με κριτήριο το ηθικό ανάστημα των χαρακτήρων των λογοτεχνικών έργων. Ο Frey, για να διακρίνει τα ευρύτερα σχήματα σε ένα κείμενο (αρχετυπική οργάνωση, μυθοποιικά σχέδια), επιμένει στη διάκριση μεταξύ «μυθοπλασίας» και «μυθιστορήματος», διότι η ταύτιση του πρώτου όρου με τον δεύτερο έχει οδηγήσει στην απώλεια σημαντικών διακρίσεων και κατ επέκταση στην εξασθένηση της λογοτεχνικής παράδοσης [16] Σημειωτική (Semiotics) Από τα μέσα της δεκαετίας του 60, με το έργο της σχολής της Πράγας, ο όρος δομισμός άρχισε να συγχωνεύεται με τον όρο σημειωτική ή σημειολογία (semiology) και να εννοείται μ αυτόν η συστηματική μελέτη των σημείων και των συνδυασμών τους και αυτό ουσιαστικά κάνουν οι δομιστές της λογοτεχνίας. Σύμφωνα με τον Saussure, Σημειωτική είναι η μελέτη των σημείων και των συστημάτων σημασιοδότησης. Αντικείμενο της Σημειωτικής είναι ο τρόπος με τον οποίο τα άτομα αποδίδουν, κωδικοποιούν και ανταλλάσσουν σημασίες και νοήματα [17] Δομισμός και αφήγηση: Η γαλλική αφηγηματολογία Ο Δομισμός προκάλεσε, πέρα από τη μεταμόρφωση της μελέτης της ποίησης, και επανάσταση στο χώρο της αφήγησης. Έτσι, δημιουργήθηκε μία νέα λογοτεχνική επιστήμη, η αφηγηματολογία (Narratology). Βασικοί εκπρόσωποι της οι T. Todorov, Cl. Bremond, A.-J. Greimas και R. Barthes. Την πιο ουσιαστική αλλά και την πιο πλήρη μελέτη του αφηγητή την οφείλουμε στον Γάλλο αφηγηματολόγο Gerard Genette. Η τυπολογία του αφορά στην αναζήτηση των τεχνικών που παράγουν το νόημα ενός αφηγηματικού κειμένου. Ο Gerard Genette ταξινομεί τους αφηγητές με βάση δύο κριτήρια: τη συμμετοχή τους στην ιστορία που 225

6 αφηγούνται και το αφηγηματικό επίπεδο όπου ανήκουν. Σύμφωνα με το πρώτο κριτήριο, υπάρχουν οι ομοδιηγητικοί αφηγητές, που συμμετέχουν στην ιστορία την οποία αφηγούνται είτε ως πρωταγωνιστές (αυτοδιηγητικές αφηγήσεις) είτε ως παρατηρητές και αυτόπτες μάρτυρες, και οι ετεροδιηγητικοί αφηγητές, οι οποίοι δεν έχουν καμία συμμετοχή στην ιστορία που αφηγούνται. Σύμφωνα με το δεύτερο κριτήριο, οι αφηγητές είναι εξωδιηγητικοί ή ενδοδιηγητικοί [18]. Επειδή κάθε αφήγηση αποτελεί ανάπτυξη μιας ρηματικής πρότασης, η διάκριση ανάμεσα στη ιστορία και την αφήγηση δηλώνει ότι η διευθέτηση των αφηγηματικών περιεχομένων μέσα στο κείμενο γίνεται σύμφωνα με τις γραμματικές κατηγορίες του ρήματος: το χρόνο, την έγκλιση και τη φωνή [19]. 1.5 Η θεωρία της διαλογικότητας(dialogism) του Μ. Bakhtin Ο Ρώσος στοχαστής Μ. Bakhtin επιχείρησε να απεγκλωβίσει τη λογοτεχνία από τα στενά όρια της εποχής του, δίνοντάς της μία πιο ευέλικτη μορφή και παραχωρώντας για πρώτη φορά την πρωτοβουλία στον αναγνώστη. Κατά την προσέγγιση του Bakhtin, ο όρος διαλογικότητα αφορά στους ποικίλους τρόπους, με τους οποίους δύο ή περισσότερες φωνές έρχονται σε επαφή και επικοινωνούν μεταξύ τους. Ο ίδιος θέτει στο κέντρο των μελετών του την «επικοινωνία» και όχι τη «γλώσσα». Ο Bakhtin αντέδρασε έντονα κατά της αντικειμενικής γλωσσολογίας του Saussure, επικρίνοντας τον ρωσικό φορμαλισμό και μετατοπίζοντας την προσοχή από το αφηρημένο σύστημα της γλώσσας στα συγκεκριμένα εκφωνήματα των ατόμων μέσα σε διαφορετικά κάθε φορά πλαίσια αναφοράς[20]. Γι αυτόν, «ακόμη και τα νοήματα του παρελθόντος δεν μπορούν να παραμείνουν σταθερά - θα ανανεώνονται πάντα στη διαδικασία της εξέλιξης του διαλόγου» [21]. 1.6 Η έννοια της διακειμενικότητας (intertextuality) Η έννοια της διακειμενικότητας στη μελέτη της λογοτεχνίας, που εισήγαγε η Julia Kristeva οφείλει πολλά στην αρχή της διαλογικότητας του Bakhtin. Σύμφωνα με τη θεωρία της διακειμενικότητας, τα λογοτεχνικά κείμενα δεν αναφέρονται απαραίτητα στην εξωτερική πραγματικότητα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αναφέρονται άμεσα σε άλλα κείμενα. Κάθε κείμενο συναρτάται με άλλα προγενέστερα, ως ένα διαλογικό σύστημα εικόνων, γλωσσών και συγκεκριμένων συνειδήσεων [22].Γεννιέται έτσι η έννοια του διακειμένου, της συνομιλίας δηλαδή μεταξύ των λογοτεχνικών κειμένων, όπου κατά την Kristeva «κάθε κείμενο είναι μια απορρόφηση και μεταμόρφωση άλλων κειμένων» [23]. Mε βάση τη θεωρία της Διακειμενικότητας, είναι πολύ πιθανό δύο κείμενα να συνδέονται μεταξύ τους, χωρίς να το έχουν συνειδητοποιήσει οι δημιουργοί τους. Συνεπώς, ο αναγνώστης θα πρέπει να επιχειρήσει τη λεγόμενη διακειμενική ανάγνωση και ερμηνεία, δηλαδή, μια παράλληλη 226

7 προσέγγιση, προκειμένου να καταδείξει αρχικά τη σχέση που υπάρχει μεταξύ τους και στη συνέχεια να την ερμηνεύσει. 1.7 Φαινομενολογία - Αναγνωστικές Θεωρίες Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, καταγράφεται ριζική αλλαγή στις αντιλήψεις για την κυρίαρχη παράμετρο της λογοτεχνικής λειτουργίας, η οποία μέχρι τότε ενέμενε στην ενδοκειμενική προσέγγιση των λογοτεχνικών κειμένων. Στο επίκεντρο τίθεται πλέον ο τρόπος αλληλενέργειας των κειμένων με τους αποδέκτες τους, δηλαδή ο τρόπος ανταπόκρισης του αναγνώστη στην πρόσληψη του λογοτεχνικού κειμένου Η φιλοσοφική αυτή μέθοδος/αναγωγή ονομάστηκε «φαινομενολογία» (Phenomenology), επιστήμη των καθαρών φαινομένων, με κυριότερο εκφραστή τον Γερμανό φιλόσοφο Edmund Husserl. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη της ερμηνευτικής στη Γερμανία είναι γνωστή ως «αισθητική της πρόσληψης» ή «θεωρία της πρόσληψης», η οποία εξετάζει τον ρόλο του αναγνώστη στη διαδικασία νοηματοδότησης των λογοτεχνικών κειμένων, που υλοποιείται μόνο με την πράξη της ανάγνωσης [24]. Οι αναγνωστικές θεωρίες είναι η αισθητική της πρόσληψης του H.R. Jauss και η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης του W. Iser. «Πρόσληψη» ορίζεται ως «εκείνη η δισυπόστατη πράξη που περικλείει τόσο την επίδραση που καθορίζεται από το έργο όσο και τον τρόπο με τον οποίο ο παραλήπτης το δεξιώνεται» ανάλογα με τις ιστορικές, πολιτισμικές και κοινωνικές καταβολές του [25]. «Ανταπόκριση» είναι η θεωρητική προσέγγιση, κατά την οποία η μετατόπιση του σημείου αναφοράς της ανάγνωσης γίνεται όχι προς τον αναγνώστη αλλά προς την ίδια την πράξη της ανάγνωσης (όχι τι λέει το κείμενο, αλλά πώς το διαβάζουμε), όπως αυτή ορίζεται από την αλληλεπίδραση του αναγνώστη με το κείμενο [26]. 1.8 Η Πολιτισμική Θεωρία Η πολιτισμική θεωρία έχει ως αντικείμενο την παραγωγή και την αναπαράσταση της ανθρώπινης εμπειρίας και τη συγκρότηση της ανθρώπινης συνείδησης μέσα από «σημασιοδοτικές πρακτικές», που επεκτείνονται στην ευρεία περιοχή της κουλτούρας. Οι πολιτισμικές σπουδές θεωρούν ως αντικείμενό τους όλους τους τρόπους με τους οποίους συγκροτούνται οι πολιτισμικές ταυτότητες [27]. 1.9 Ο όρος Αποδομισμός (Deconstruction) Το κίνημα του αποδομισμού ή μεταδομισμού (Post-structuralism) κάνει αισθητή την παρουσία του στη λογοτεχνία το 1967, όταν ο J. Derrida δημοσιεύει τα βιβλία Περί Γραμματολογίας, Η Φωνή και το Φαινόμενο και Η Γραφή και η Διαφορά. Ο «αποδομισμός» (deconstruction) δεν πρέπει να θεωρείται λόγω ονόματος ως αποκλειστικά αρνητική 227

8 λογοτεχνική θεωρία, που πρεσβεύει τη διάλυση της δομής του κειμένου. Κυρίως όμως η μέθοδος του αποδομισμού επιχειρεί να δείξει ότι τα ίδια τα κείμενα διαψεύδουν πολλές φορές το νόημα ή τη λογική που τα διέπει [28]. 2 Προσεγγίσεις λογοτεχνικών κειμένων: Aπό τη θεωρία στην πράξη Πολλές απόψεις έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί σχετικά με τον τρόπο προσέγγισης των λογοτεχνικών κειμένων, προκειμένου να κατανοήσει κανείς τα βαθύτερα νοήματα της λογοτεχνικής παραγωγής και να νιώσει την αισθητική απόλαυση του λόγου. Οι θεωρίες, που προσπαθούν να συμβάλλουν στην κατανόηση των κειμένων, είναι όπως αναφέραμε πολλές. Τα ερωτήματα που τίθενται, ωστόσο, είναι: Σκοπός της διδασκαλίας της λογοτεχνίας είναι η αισθητική καλλιέργεια του ανθρώπου, η συναισθηματική ολοκλήρωση, η ανάγκη στοχασμού, η δημιουργία ισχυρού γλωσσικού βιώματος, η γνώση απέναντι σε καίρια προβλήματα; Πρόκειται για διαδικασία λήψης, ταύτισης, αλληλεπίδρασης, απομάκρυνσης ή απόσχισης; [29]. 3 Το ερμηνευτικό παράδειγμα: Κ. Π. Καβάφης: «Θερμοπύλες» «Στις 29 Απριλίου 1933 (ημέρα των γενεθλίων του) ο κύριος Κωστής Πέτρου Φωτιάδης Καβάφης, χάρη σε μια εκπληκτική συνέπεια της Μοίρας απέναντι στον ακριβέστερο εξόριστο άρχοντα του ελληνικού λόγου, έκλεισε στη γενέτειρά του τον εβδομηντάχρονο κύκλο της επίγειας ζωής του, και πέρασε στον κύκλο της αιωνιότητας: έγινε οριστικά, ο Καβάφης», έγραφε το 1963 ο Γ. Π. Σαββίδης στη συγκεντρωτική έκδοση των 154 Αναγνωρισμένων Ποιημάτων του Καβάφη ( ) [30]. Με τη συμπλήρωση ογδόντα χρόνων από το θάνατο του Καβάφη και εκατόν πενήντα από τη γέννησή του και αναλογιζόμενοι τη διαχρονική εξέλιξη της ποιητικής του τέχνης, διαπιστώνουμε ότι το έργο του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή σηματοδοτεί μία μεγάλη τομή στην νεοελληνική ποίηση των αρχών του 20ού αιώνα. Ακολουθεί μία πορεία που περνά από την αρχική απόρριψη στη σταδιακή αναγνώριση, για να καταλήξει στην καθολική αποδοχή και τη διεθνή καθιέρωση [31]. Η προσέγγιση που ακολουθεί αποτελεί μια πρόταση ανάγνωσης του ποιήματος Θερμοπύλες στο πλαίσιο της διδακτικής της λογοτεχνίας. Η μεθοδολογία που ακολουθούμε είναι η στροφή στο ίδιο το κείμενο, επιχειρώντας κατά βάση μία «εκ του σύνεγγυς ανάγνωση», σύμφωνα με τη νεοκριτική θεωρία (close reading) και την τετραπλή ανάγνωση του Richards: νόημα, συναίσθημα, τόνος, πρόθεση. Γενικά στοιχεία: Το ποίημα γράφτηκε το 1901 και δημοσιεύτηκε το Ανήκει στην κατηγορία των φιλοσοφικών διδακτικών ποιημάτων του Καβάφη, παρότι δίνει την 228

9 εντύπωση ότι έχει ιστορική απόχρωση, λόγω των γνωστών ιστορικών όρων που χρησιμοποιεί: «Θερμοπύλες, Εφιάλτης, Μήδοι». Το κύριο νόημα, όμως, υπερβαίνει το στενό ιστορικό πλαίσιο και αποκτά πιο ευρύ χαρακτήρα. Ο Καβάφης διατηρεί τους όρους αυτούς ως σύμβολα, αφίσταται, όμως, του ιστορικού πλαισίου και δίνει στο ποίημα φιλοσοφική διάσταση [32]. Το θέμα του κειμένου: Ο Καβάφης αποδίδει τιμή σε όλους όσοι βάζουν σκοπό της ζωής τους την αντίσταση σε κάθε δυσκολία και παραμένουν ακλόνητοι στο χρέος, παρόλο που ξέρουν από πριν ότι θα ηττηθούν και θα υποκύψουν σε ανυπέρβλητες δυνάμεις. Αρχίζοντας από τον τίτλο την πρώτη λέξη του κειμένου διαπιστώνουμε ότι η λέξη Θερμοπύλες είναι ένα πασίγνωστο σύμβολο πολεμικής ανδρείας και αρετής, με βαρύνουσα ιστορική φόρτιση (τόπος της ιστορικής μάχης Ελλήνων και Περσών το 480 π.χ.). [33]. Εδώ αναπτύσσεται η προβληματική για το πώς λειτουργεί το σύμβολο αυτό στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό κείμενο. Ο μονολεκτικός τρόπος απόδοσης του τίτλου (Θερμοπύλες αντί Οι Θερμοπύλες) του προσδίδει μια πιο καθολική συμβολική σημασία πέρα από το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός, αποδεσμεύοντας τη λέξη από τη μονοσημική της διάσταση και χρησιμοποιώντας την με μία αναλογική αναθεώρηση: αγωνιστική πορεία μέχρι το τέλος, χωρίς κίνητρα εξωτερικών ανταμοιβών, όχι μόνο στο πεδίο της μάχης, αλλά και στο στίβο της κοινωνίας και της καθημερινής ζωής [34]. Ενδεικτικά, χωρίζουμε το ποίημα σε τρεις θεματικές ενότητες. Α ενότητα: στίχοι 1 3: Στους δύο πρώτους στίχους «τιμή σ εκείνους όπου στην ζωήν των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες» φαίνεται καθαρά ότι το σύμβολο Θερμοπύλες διευρύνεται με τον προσδιορισμό στην ζωήν των. Επομένως, οι Θερμοπύλες δεν μπορεί να είναι μόνο πολεμικές ούτε απαραίτητα πολεμικές, αλλά αποκτούν ευρύτερη αξιακή σημασία. Συμβολίζουν κάθε δύσκολη, αδιέξοδη κατάσταση, που έχει αναλογίες με το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός. Λέξεις βαρύνουσας σημασίας στους δύο πρώτους στίχους: τιμή= εκτίμηση, θαυμασμός, αναγνώριση-τιμή σ εκείνους: μόνο σ αυτούς που αγωνίστηκαν κι έμειναν πιστοί στα ιδανικά τους.- Ώρισαν: επέλεξαν να προασπίζονται μία οριακή, χωρίς συμβιβασμούς στάση ζωής.-και φυλάγουν: διαφυλάττουν, προασπίζονται υψηλές αξίες και ιδανικά χαρακτηριστική η χρήση του και αντί του να: υποδηλώνει ότι υπηρετούν στην πράξη τους σκοπούς που έθεσαν και δε μένουν μόνο στα λόγια και τις διακηρύξεις. Ο τρίτος στίχος «Ποτέ από το χρέος μη κινούντες» λειτουργεί εμφανώς συμβολικά. Στους τρεις πρώτους στίχους, επομένως, διαμορφώνεται το λειτουργικό ισοδύναμο του τίτλου συμβόλου «Θερμοπύλες», καθορισμός ενός χρέους (ώρισαν, χρέος) και αμετακίνητη υπεράσπισή του (μη κινούντες, φυλάγουν) [35]. 229

10 Β ενότητα: στίχοι 4 10: Στους στίχους αυτούς παρουσιάζονται όλα τα ηθικά γνωρίσματα και οι αξίες των ανθρώπων που ζουν με υψηλά ιδανικά: δίκαιοι κ ίσιοι: πιστεύουν στην ιδέα του δικαίου και δρουν με απόλυτη ευθύτητα, συνέπεια και τιμιότητα. Αυστηροί απέναντι στον εαυτό τους, απέναντι στους άλλους όμως με λύπη και ευσπλαχνία: η δικαιοσύνη που πρεσβεύουν δεν είναι άκαμπτη, καταπιεστική, άτεγκτη, αλλά ευσπλαχνική. Οι άνθρωποι αυτοί συνεπικουρούν τους άλλους και εφαρμόζουν τις αρχές της ανθρωπιάς, του αλτρουισμού. -γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν είναι πτωχοί, πάλ εις μικρόν γενναίοι: συμπάσχουν με τους άλλους, κυρίως με τους κοινωνικά αδύναμους, είναι γενναίοι ( με την έννοια γενναιόδωροι) στα μεγάλα και στα μικρά είτε είναι πλούσιοι είτε φτωχοί. Η σταθερότητα της γενναιοδωρίας και της μεγαλοψυχίας τους εξαίρεται με το κυκλικό σχήμαεπανάληψη της λέξης [36] πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες: Επειδή οι άνθρωποι αυτοί έχουν τέτοια συνείδηση, ζουν πάντα με γνώμονα την αλήθεια.-πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους: ωστόσο, δείχνουν κατανόηση απέναντι στους άδικους, τους ψευδόμενους, τους ανειλικρινείς και δε συμπεριφέρονται σκληρά αλλά με ευπρέπεια και ευαισθησία, γνωρίζοντας ότι και αυτοί έχουν τη δυνατότητα να βελτιωθούν. Γ ενότητα: στίχοι 11 14: Στους στίχους αυτούς επανέρχεται η έννοια της τιμής. Στους ανθρώπους που μένουν πιστοί στο χρέος και αγωνίζονται, αξίζει να αποδοθεί η μέγιστη τιμή. Ωστόσο, τους πρέπει και περισσότερη τιμή, γιατί ξεπερνούν το ανθρώπινο μέτρο και μένουν σταθεροί στις αρχές τους, αν και ξέρουν ότι κάποια στιγμή θα προδοθούν ή θα ηττηθούν. Στο σημείο αυτό, επανέρχεται ο ποιητής στο ιστορικό γεγονός της μάχης των Θερμοπυλών με τις λέξεις Εφιάλτης, Μήδοι, που λειτουργούν όπως και οι Θερμοπύλες, εξίσου ως σύμβολα. Ο Εφιάλτης μπορεί να είναι συνώνυμο του προδότη ή να αντιπροσωπεύει αντικειμενικές δυσμενείς συνθήκες. Η λέξη Μήδοι, εδώ, χρησιμοποιείται ως σύμβολο των ανυπέρβλητων εμποδίων, των αντίθετων δυνάμεων που πιθανόν θα επικρατήσουν, της καταστροφής. Οι άνθρωποι, όμως, που μένουν πιστοί στο χρέος, αν και ξέρουν ότι σε κάθε βήμα καραδοκούν Εφιάλτες και ότι οι Μήδοι θα τους κατατροπώσουν, ζουν προσηλωμένοι σε αυτό και γίνονται οι τραγικοί ήρωες του Καβάφη [37]. Προκειμένου να ολοκληρώσουμε την εκ του σύνεγγυς ανάγνωση του ποιήματος, θεωρούμε απαραίτητο να τονίσουμε κάποια ακόμη σημεία: Βασικό δομικό και διαρθρωτικό ρόλο στην οργάνωση της νοηματικής συνοχής του κειμένου έχει η λέξη τιμή. Έτσι, οι στίχοι 1-3, που σχετίζονται με το σύμβολο των Θερμοπυλών στην ιστορική του διάσταση, ολοκληρώνονται στους στίχους Οι στίχοι 4-10 παρουσιάζουν γενικά τα ηθικά χαρακτηριστικά όλων των ανθρώπων που μένουν πιστοί στο χρέος. Εδώ ενυπάρχει η έννοια της «αποδόμησης» της αρχικής σημασίας του συμβόλου η μόνη λέξη 230

11 που μας επαναφέρει στο σύμβολο είναι η επανάληψη της λέξης «γενναίοι», στους στίχους 6-7, που και αυτή έχει τη σημασία «γενναιόδωροι». Το συγκινησιακό αισθητικό αποτέλεσμα, που προκαλεί ένα κείμενο στον αναγνώστη, εξαρτάται (και) από τον τόνο, τη γλώσσα και το ύφος του. Ο Richards ορίζει την ποίηση «ως την υπέρτατη μορφή συγκινησιακής χρήσης της γλώσσας» και αυτή τη χρήση θεωρεί κύρια αρετή του ποιήματος. Στο συγκεκριμένο ποίημα, διακρίνεται η ιδιοτυπία του καβαφικού λόγου και ο υψηλός πεζολογικός τόνος. Η ενότητα της ενδοκειμενικής ανάλυσης του ποιήματος επιτυγχάνεται με τη συνάφεια των επιμέρους στοιχείων, γλωσσικών και εκφραστικών: η γλώσσα είναι δημοτική, με πολλά στοιχεία από την καθαρεύουσα και ορισμένες «καβαφικές γλωσσικές ιδιοτυπίες»- μη κινούντες, πλην όμως, κτλ. Διαμορφώνεται ένα προσωπικό ύφος, με λιτή και σαφή έκφραση, χωρίς εκφραστικά στολίδια, αλλά με λέξεις ιδιαίτερης βαρύτητας (τιμή, γενναίοι, χρέος). Μόνο στη δεύτερη ενότητα παρατηρούμε συχνή χρήση επιθέτων, μετοχών (μη κινούντες, συντρέχοντες, ομιλούντες) και κάποιες επαναλήψεις. Και όμως αυτή η ποίηση, με τη λιτή επιγραμματική έκφραση, χωρίς πολλά σχήματα λόγου και λυρικές εξάρσεις, είναι που αγγίζει τον αναγνώστη και τον συγκινεί [38]. Η καβαφική ειρωνεία: Κατά τον Γ. Βελουδή, «το έργο του Καβάφη εμπεριέχει μία τόσο μεγάλη ποικιλία ειρωνικών σχημάτων, οργανικά διαρθρωμένων, ώστε αυτή η ίδια η καβαφική ειρωνεία να ανακηρύσσεται σε μία βασική ερμηνευτική κατηγορία του καβαφικού έργου» [39]. Ένα παράδειγμα ειρωνείας εντοπίζουμε στον τελευταίο στίχο «και οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε», στη χρήση του προσδιορισμού επί τέλους. Εάν εκλάβουμε την ερμηνεία του προσδιορισμού αυτού ως έκφραση αγανάκτησης, αδημονίας ή ικανοποίησης, κάνουμε μία ειρωνική ανάγνωση του στίχου, που υπονομεύει το νοηματικό περιεχόμενο και το σύμβολο των Θερμοπυλών. Ωστόσο, θα μπορούσαμε να τον εκλάβουμε ως απλό χρονικό προσδιορισμό, σε αντιστοιχία με το τέλος του προηγούμενου στίχο [40]. Η παρουσία του ποιητή η διερεύνηση της πρόθεσης: Ο ποιητής δεν εμφανίζεται ο ίδιος, παρά μόνο μέσα από προσωπείο, κατά το οποίο φαίνεται να μιλά κάποιος σε γ πρόσωπο. Στο ποίημα η σοφία κατέχει κεντρική θέση ο Καβάφης κατατάσσει τον εαυτό του σε αυτούς που κατέχουν τη σοφία. Η λέξη συνιστά πνευματική κατάσταση και εκδηλώνεται ως επίγνωση, πρόβλεψη. Πρόθεση του ποιητή είναι όχι τόσο να πληροφορήσει τους αναγνώστες για μία κατάσταση ή ένα συμβάν, όσο να διδάξει, να παροτρύνει και κυρίως να επικοινωνήσει μαζί τους και να τους συγκινήσει. 4 Αντί επιλόγου Στην παρούσα εργασία εξετάσαμε κάποιες από τις βασικότερες προσεγγίσεις της Θεωρίας της Λογοτεχνίας και επιχειρήσαμε μία ενδεικτική ανάλυση του ποιήματος Θερμοπύλες, 231

12 διερευνώντας τις σχέσεις αλληλεπίδρασης μεταξύ συγγραφέα, κειμένου και αναγνώστη. Έτσι το λογοτεχνικό κείμενο παύει να θεωρείται ένα κλειστό σύστημα, καθώς καθιερώνεται μία ακόμη σταθερή το λογοτεχνικού φαινομένου: ο αναγνώστης. 5 Βιβλιογραφικές αναφορές [ 1] Ήγκλετον, Τ. Εισαγωγή στη Θεωρία της Λογοτεχνίας, μτφρ. Μ. Μαυρωνάς. Οδυσσέας, Αθήνα, 1989, 21. [ 2] Φρυδάκη, Ε. Η θεωρία της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας. Κριτική, Αθήνα, 2003, [ 3] Hall, J. H. Η Κοινωνιολογία της Λογοτεχνίας, μτφρ. Μ. Τσαούση. Gutenberg, Αθήνα, 1990, 44. Ματσαγγούρας, Η. Η Σχολική Τάξη, τ. Β, Κειμενοκεντρική Προσέγγιση του Γραπτού Λόγου. Αυτοέκδοση, Αθήνα, 2001, [ 4] Hirsch, E. Validity in Interpretation. New Haven, Yale University Press, 1967, 8. Hallyn, F. «Από την ερμηνευτική στην αποδόμηση», στο M. Delcroix, F. Hallyn, Εισαγωγή στις σπουδές της λογοτεχνίας, επιμ.-μτφρ. Ι. Ν. Βασιλαράκης. Gutenberg, Αθήνα, 1997,376. [ 5] Μαρκαντωνάτος, Γ. Βασικό λεξικό λογοτεχνικών και φιλολογικών όρων. Gutenberg, Αθήνα, 2008, 162. Ήγκλετον, Τ., ό.π., 111. [ 6] Musschoot, A.-M. O «New Criticim», στο M. Delcroix, F. Hallyn, Εισαγωγή στις σπουδές της λογοτεχνίας, επ.-μετ. Ι. Ν. Βασιλαράκης. Gutenberg, Αθήνα, 2000, [ 7] Freund, E., The Return of the Reader, Reader-response criticism. Methuen, London and New York, 1987, 23. Φρυδάκη, Ε., ό.π.,119. [ 8] Φρυδάκη, Ε. ό.π., 118 [ 9] Culler, J. Λογοτεχνική θεωρία. Μια Συνοπτική Εισαγωγή, μτφρ. Κ. Διαμαντάκου. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, 2000, 171. [10] Καψωμένος, Ε. «Η διδασκαλία της λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση: Προβλήματα θεωρίας και μεθόδου», στο Σ. Καμαρούδης, Ελ. Χοντολίδου (επιμ.) Σημειωτική και Εκπαίδευση. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 1996, [11] Fokkema, D., E. Ibsch. Θεωρίες λογοτεχνίας του εικοστού αιώνα, επιμ. Ε. Καψωμένος, μτφρ. Γ. Παρίσης. Πατάκης, Αθήνα, 1997, 43. Φρυδάκη, Ε., ό.π., 126. [12] Ήγκλετον,T., ό.π [13] Ματσαγγούρας, Η., ό.π., 31. [14] Τομπαϊδης, Δ. Διδασκαλία Νεοελληνικής Γλώσσας. Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 1995, 47. [15] Παπακωστούλα-Γιανναρά, Γ., Α. Παπαδόπουλος, Α. Στέφος. Η διδασκαλία στα Κείμενα και στη Γλώσσα. Παπαδήμα, Αθήνα, 1991, 23. [16] Walton, Litz, A., L. Menand, L. Rainey (επιμ.). Μοντερνισμός και Νέα Κριτική. Ι.Ν.Σ. Ίδρυμα Μανόλη Τραναταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη, 2013, 706. [17] Saussure, de F. Μαθήματα Γενικής Γλωσσολογίας, μτφρ. Φ. Αποστολπουλος. Παπαζήση, Αθήνα, 1979, 45. Ήγκλετον, Τ., ό.π., 157. [18] ΥΠΕΠΘ. Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων. Κορυφή, Αθήνα, 2006, 31. Ήγκλετον, Τ., ό.π [19] Φρυδάκη, Ε., ό.π., 143. [20] Ήγκλετον, Τ., ό.π., 179. Φρυδάκη, Ε., ό.π., 153. [21] Bakhtin, M. Speech Genres and other late essays, μτφρ. Vern W. McGee, επιμ. Caryl Emerson and Michael Holquist. University of Texas Press, Austin, 1986,

13 [22] Τodorov, T. Mikhaïl Bakhtine, Le Principe dialogique. Seuil, coll. Poétiqe, Paris, 81,103. [23] Kristeva, J. Sémiotique- Recherches pour une sémanalyse. Seuil, Paris, 1969, [24] Ήγκλετον, Τ. ό.π , 121. [25] Jauss, H. R. Η θεωρία της πρόσληψης, μτφρ. Μ. Πεχλιβάνο., Εστία, Αθήνα, 1995, 93. [26] Iser, W. L acte de lecture. Theorie de l effet esthetique, Mardaga, Hayen, 1976, 93. Φρυδάκη, Ε. Ό.π [27] Culler, J., ό.π., 57. Φρυδάκη, Ε., ό.π., 173. [28] Μαρκαντωνάτος, Γ. ό.π., 57. [29] Κουκουλομμάτης, Δ. Λογοτεχνία και Γλώσσα στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. ΕΛΛΗΝ, Αθήνα, 1999, 87-89, [30] Σαββίδης, Γ. Π. Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗ ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ. Ίκαρος, Αθήνα, 1993, 5. [31] Καψωμένος, Ε. Η ποίηση και η Ποιητική του Κ. Π. Καβάφη. 2013, ανακτήθηκε από το διαδίκτυο:www.eks-ik.eu/dimosieyseis-ekdoseis/arthra-meletes/113-i-poiisi-kai-ipoiitiki tou-k-v-kavafi. [32] Ρώμας, Χ. Κ. Π. Καβάφης. Σαβάλας, Αθήνα, 2006, 26. [33] Κοκόλης, Ξ. Α. «Φορμαλισμός, Διδακτική της Λογοτεχνίας και οι «Θερμοπύλες» του Καβάφη». Περιοδικό Φιλόλογος, τ Θεσσαλονίκη, Οκτώβριος 1977, 138. [34] Τζωρτζόπουλος, Δ. «Η Διδασκαλία του Καβάφη στο Γυμνάσιο και το Λύκειο», Ανακτήθηκε από το Διαδίκτυο 2/7/2013. [35] Κοκόλης, Ξ. Α., ό.π., Τζωρτζόπουλος, Δ., ό.π., [36] Ρώμας, Χ., ό.π., 26. [37] Μάλαμμα, Α. «Κ. Π. Καβάφη, Θερμοπύλες (1903)», Ανακτήθηκε από το Διαδίκτυο: filologos-hermes.blogspot.gr/2012/08/1903.html. [38] Εμμανουηλίδης, Π., Ε. Πετρίδου-Εμμανουηλίδου. Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Μεταίχμιο, Αθήνα, 2006, 477. Μάλαμμα, ό.π., Κουκουλομμάτης, ό.π.,τζωρζόπουλος, Δ., ό.π. [39] Βελουδής, Γ. Προτάσεις. Κέδρος, Αθήνα, 1981, 93. [40] Κοκόλης, Ξ. Α., ό.π., Σοφία Ζερδελή Φιλόλογος- Διδάκτωρ Δ.Π.Θ. Ηλ. ταχ.: 233

ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Δ.Π.Θ.

ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Δ.Π.Θ. 9 o ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Αθήνα, 7 9 Νοεμβρίου 2013 Η «μεταγλωσσική» προοπτική της λογοτεχνικής πρακτικής και η συμβολή βασικών ορολογικών πόρων της θεωρίας της λογοτεχνίας στην ανάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ Α. ΚΟΥΝΟΥΠΗΣ Υποψήφιος διδάκτωρ Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ «Το λογοτεχνικό κείμενο δουλεύει μέσα μας, και εμείς δουλεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Πρώτη Ενότητα: Οι πρόδρομοι της θεωρίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα 7 Πρόλογος 9 Ο Καβάφης, ο χρόνος και η Ιστορία 11 ΜΕΡΟΣ Α Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ: Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ 25 Η χρηστική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα,

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα, Δοµιστική µέθοδος διδασκαλίας - Δοµιστικά Προγράµµατα Γλωσσικής Διδασκαλίας Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας 20ός αιώνας: δοµισµός, F. de Saussure (1916) επιστηµονικό κίνηµα - το όνοµά

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 4: Το ζήτημα των αξιών κατά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτική της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας Μαρία ημάση

ιδακτική της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας Μαρία ημάση ιδακτική της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας Μαρία ημάση ιδακτική της λογοτεχνίας: Σύνδεση των θεωρητικών προσεγγίσεων της λογοτεχνίας-του του λογοτεχνικού κειμένου με την πράξη της διδασκαλίας. Σχέση Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Φορμαλισμός, Νέα Κριτική και Δομισμός: μια κριτική προσέγγιση στις κειμενοκεντρικές θεωρίες της Λογοτεχνίας

Φορμαλισμός, Νέα Κριτική και Δομισμός: μια κριτική προσέγγιση στις κειμενοκεντρικές θεωρίες της Λογοτεχνίας Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 8ο, 231-240, 2016 Φορμαλισμός, Νέα Κριτική και Δομισμός: μια κριτική προσέγγιση στις κειμενοκεντρικές θεωρίες της Λογοτεχνίας Αλεξάνδρα Γερακίνη

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ- ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ- ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ- ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΒΑΦΗΣ Η Ζωή του Γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1863 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου υπήρχε ακμαία ελληνική παροικία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ / Θεολόγος Καθηγητής DEA

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 1: Εισαγωγικά: Τι είναι γλώσσα Βασικά χαρακτηριστικά της γλώσσας Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 6: Η «μπαρόκ» ειρωνεία του Κ. Π. Καβάφη Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 6 Η «μπαρόκ» ειρωνεία του Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Γ.Ε.Λ Κ. ΑΧΑΪΑΣ ΤΑΞΗ: Β ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ: Νεότερη ποίηση «Ο τόπος μας», Γ. Ρίτσου, σ. 237 Προβλεπόμενος χρόνος: 2 περίπου διδακτικές ώρες Διδάσκων: ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Γιάννης Ρίτσος «Ο τόπος

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Βενετία Μπαλτά Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Στόχοι της εισήγησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394)

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Στην ιστορία της λογοτεχνικής δημιουργίας έχει αποδειχτεί ότι κάθε έργο που εμφανίζεται ανθεκτικό στο πέρασμα του χρόνου οφείλει τη δυνατότητά του αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Μια ιστορία για το διαδίκτυο: Ο Οπτικός Εγγραμματισμός σε μαθητές μεταναστευτικού υποβάθρου αξιοποιώντας την εικόνα και το διαδίκτυο

Μια ιστορία για το διαδίκτυο: Ο Οπτικός Εγγραμματισμός σε μαθητές μεταναστευτικού υποβάθρου αξιοποιώντας την εικόνα και το διαδίκτυο Μια ιστορία για το διαδίκτυο: Ο Οπτικός Εγγραμματισμός σε μαθητές μεταναστευτικού υποβάθρου αξιοποιώντας την εικόνα και το διαδίκτυο Καλέμης Κωνσταντίνος Κωσταρέλου Άννα Γκάτσου Νεφέλη Γεωργοπούλου Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η εκπαιδευτική έρευνα και ο σχεδιασμός της Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Τέταρτη Ενότητα: Οι βασικές αρχές της θεωρίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνία Γ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης Κείμενο: Γιώργος Παυλόπουλος «Τα αντικλείδια»

Λογοτεχνία Γ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης Κείμενο: Γιώργος Παυλόπουλος «Τα αντικλείδια» Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Λογοτεχνία Γ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης Κείμενο: Γιώργος Παυλόπουλος «Τα αντικλείδια» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ I. ΘΕΜΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Η Ποίηση, οι ποιητές και τα ποιήματα, μέσα από μια αλληγορία.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη.

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Δρ Στέλλα Σπ. Νάκη φιλόλογος, Α Αρσάκειο Γυμνάσιο Ψυχικού stellanaki@yahoo.gr Εισαγωγικά Η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΗΝ

ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Ειδίκευση: Λογοτεχνική Εκπαίδευση Επόπτρια: Ελένη Χοντολίδου ΣΟΦΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Έκτη Ενότητα: Η θεωρία της πρόσληψης κι η ερμηνεία της Καινής Διαθήκης: όρια

Διαβάστε περισσότερα

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης

7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: Μεθοδολογίες Μάθησης Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013 Η μέθοδος της χρήσης έργων τέχνης στην εκπαίδευση ενηλίκων: μία μελέτη περίπτωσης για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Παρουσίασης: Κειμενοκεντρικό- Διαδικαστικό Μοντέλο. [Κεφάλαια Ματσαγγούρα Η.: «Κειμενοκεντρική. σκέφτονται, γιατί δεν γράφουν;»

Θέμα Παρουσίασης: Κειμενοκεντρικό- Διαδικαστικό Μοντέλο. [Κεφάλαια Ματσαγγούρα Η.: «Κειμενοκεντρική. σκέφτονται, γιατί δεν γράφουν;» Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Θέμα: «Σύγχρονα Περιβάλλοντα Μάθησης-Παραγωγή Διδακτικού Υλικού» Κατεύθυνση: Επιστήμες του Ανθρώπου Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου ΣΤΟΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Η κοινωνική έρευνα επιχειρεί να ανταποκριθεί και να ανιχνεύσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 I. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - Η ΘΕΩΡΙΑ 27 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 29 1.1. Οι Έννοιες Επιχείρημα, Επιχειρηματολογία, Αντεπιχείρημα, Ανασκευή, Πειθώ 29 1.2. Είδη

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση Υπενθύμιση Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το συνέδριο του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος, από 25 έως 28 Μαΐου 2011, με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών EGL Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε.

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε. Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Το σεμινάριο αυτό Απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης όλων των ειδικοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα