ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ"

Transcript

1 65 ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Οι κοινοί χώροι ταφής στον ελληνικό χώρο από την πρώτη εμφάνιση τους μέχρι και τα παλαιοχριστιανικά χρόνια δημιουργούνταν και αναπτύσσονταν πάντα εκτός των ορίων του πολίσματος ή τα τείχη της πόλης, δίπλα ή κοντά στις πύλες και στις δύο πλευρές των οδών, που οδηγούσαν στις γειτονικές πόλεις και την ενδοχώρα 1. Η επιλογή αυτών των περιοχών ως χώρων ταφής ήταν αναγκαστική, αφενός γιατί ήταν οι μόνες εκτός ατομικής ιδιοκτησίας και «ελεύθερες» σε κοινή χρήση, αν και δεν μπορεί να αποδοθεί σε αυτές ο χαρακτηρισμός δημόσια γη, και αφετέρου γιατί εξυπηρετούσαν τις πρακτικές ανάγκες πρόσβασης και ταφής σε κάθε εποχή του έτους και με οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες 2. Στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκαν δύο μεγάλοι χώροι ταφής στις δύο πλευρές της πόλης, ανατολικά και δυτικά, γι αυτό και ονομάστηκαν συμβατικά ανατολικό και δυτικό. Λίγοι ελληνιστικοί τάφοι και ακόμα πιο λίγοι ρωμαϊκοί οι οποίοι ανασκάφτηκαν σε περιοχή που επεκτάθηκε η πόλη κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, καθιστούν υπαρκτή της πιθανότητα να υπήρχε και άλλος χώρος ταφής στο πεδινό τμήμα νότια της ελληνιστικής Θεσσαλονίκης και μέχρι τη θάλασσα, ο οποίος χάθηκε με την επέκτασή της D. Kurtz J. Boardman, Έθιμα ταφής στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, Αθήνα, Εκδόσεις Μ. Καρδαμίτσα, 1994, σσ , , και Η ταφή των νεκρών μέσα στην πόλη άρχισε τον 6ο μ.χ. αι. στη Θεσσαλονίκη. Για το θέμα βλ. Ε. Μαρκή, Το τέλος της αρχαιότητας και η εισαγωγή των νεκρών στην πόλη. Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης, 10ο Συμπόσιο Βυζαντινής και μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, 1990, σσ Για το πολεοδομικό σύστημα της Θεσσαλονίκης βλ. M. Vitti, Η πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης από την ίδρυση της έως τον Γαλέριο [ΥΠΠΟ/Δημοσιεύματα Αρχαιολογικού Δελτίου, αρ. 160], Αθήνα 1996 σσ ο ίδιος, «Tessalonica: Bilanci eaggiornamenti», Atti del Secondo Congresso di Topografia Antica. La citta Romana, Roma, (15-16 Maggio 1996), στο Rivista di Topografia Antica VIII (1998). Τα τελευταία χρόνια έχουν βρεθεί τμήματα τριών δρόμων στον χώρο του ανατολικού νεκροταφείου. Βλ. Ε. Τρακοσοπούλου-Σαλακίδου, «Ανασκαφή στο ανατολικό νεκροταφείο της αρχαίας Θεσσαλονίκης. ΔΕΘ 1988», ΑΕΜΘ 13 (1999) 210 εικ. 3 Μ.Τσιμπίδου-Αυλωνίτη, «Το αρχαίο ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και τα θαμμένα μυστικά της Διεθνούς Έκθεσης», Θεσσαλονικέων Πόλις 12 (2003) 24 σημ. 30, 31 Λ. Τόσκα Β. Αλλαμανή Χ. Μιχελάκη Π. Φωτιάδης, «Συγκρότημα αποθηκών έξω από τα ανατολικά τείχη της Θεσσαλονίκης», ΑΕΜΘ 11 (1997) 421 εικ Βλ. Μ. Τσιμπίδου-Αυλωνίτη, ΑΔ 53 (1998), Χρον. Β2, 558. Ανασκαφή στην οδό Αγίου Δημητρίου δώδεκα τάφων ύστερης κλασικής και ελληνιστικής περιόδου. Επίσης

2 66 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Tο δυτικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης αντικείμενο αυτής της παρουσίασης αναπτύχθηκε κατά μήκος της οδού Λαγκαδά από την περιοχή της πλατεία Δημοκρατίας (Βαρδάρη) μέχρι την οδό Αγίων Πάντων και τον Συνοικισμό Τυρολόης, σποραδικά μέχρι την οδό Γιαννιτσών, την περιοχή της Ξηροκρήνης και τα βορειοδυτικά όρια του Δήμου Αμπελοκήπων. Η χρήση της περιοχής αυτής ως χώρου ταφής χρονολογείται με βάση τα αρχαιολογικά δεδομένα από τον 3ο π.χ. μέχρι και τα τέλη του 6ου μ.χ. αι. Η παύση της χρήσης του χώρου ως νεκροταφείου δεν κάλυψε τελείως τα ίχνη του ή έστω την ανάμνηση της χρήσης, καθώς υπάρχει ιστορική αναφορά του 10ου μ.χ. αι., όπου αναφέρεται καθαρά η χρήση δύο περιοχών ανατολικά και δυτικά της πόλης για την ταφή των νεκρών 4. Οι πρώτες ανασκαφικές έρευνες Η πρώτη αρχαιολογική έρευνα στον χώρο του δυτικού νεκροταφείου έγινε το 1913 από τον πρώτο έφορο αρχαιοτήτων της Θεσσαλονίκης Γ. Οικονόμου κοντά στην πλατεία Δημοκρατίας. Ήταν όπως και όλες οι επόμενες σωστικού χαρακτήρα και αποκάλυψε άγνωστο αριθμό τάφων ύστερης ρωμαϊκής περιόδου με πολλά ευρήματα, κυρίως μυροδοχεία, ειδώλια και νομίσματα. Από το 1913 μέχρι το 1960 υπάρχουν αναφορές μόνο για έξι ακόμα ανασκαφές, χωρίς να διευκρινίζεται σε όλες ο αριθμός και ο τύπος των τάφων και πάντα με σύντομη ή και καμία αναφορά σε κινητά ευρήματα. Και οι επτά ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν στην ίδια περιοχή, δυτικά και βόρεια της πλατείας Δημοκρατίας 5 (Χάρτης 1). Για τα επόμενα δέκα χρόνια διαθέτουμε σύντομες δημοσιεύσεις δεκαπέντε ανασκαφών στις οποίες βρέθηκαν δώδεκα μεγάλες μαρμάρινες και λίθινες σαρκοφάγοι, καμαρωτοί, κιβωτιόσχημοι και κεραμοσκεπείς τάφοι, χωρίς όμως να προσδιορίζεται ο αριθμός κάθε τύπου τάφων. Ο συνολικός αριθμός των τάφων πιθανώς ξεπερνούσε κατά πολύ τις τρεις εκατοντάδες. Σχετικά σύντομες ή και ανύπαρκτες είναι οι αναφορές στα κινητά ευρή- Ι. Κανονίδης Αικ. Κούσουλα, ΑΔ 51 (1996), Χρον. Β2, Ανασκαφή στην οδό Πατριάρχου Ιωακείμ 22, τεσσάρων τάφων ρωμαϊκής περιόδου. 4. Μ. Γ. Δήμιτσας, Η Μακεδονία εν λίθοις φθεγγομένοις και μνημείοις σωζομένης, τ. Ι & ΙΙ, Θεσσαλονίκη, φωτομηχανική ανατύπωση Ι.Μ.Χ.Α, 1988 (Αθήνα ), σ. 408 σημ Για τους εκτενέστερα δημοσιευμένους καταλόγους ανασκαφών στο δυτικό νεκροταφείο Θεσσαλονίκης βλ. Δ. Ναλπάντης, Ανασκαφή στο οικόπεδο του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη. Ταφές και ευρήματα [ΥΠΠΟ/Δημοσιεύματα Αρχαιολογικού Δελτίου, αρ. 85], Αθήνα 2003, σσ Δ. Μακροπούλου, Τάφοι και ταφές από το Δυτικό Νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης (β μισό 3ου αι.-6ος αι. μ.χ.). Δομικά χαρακτηριστικά ταφικές πρακτικές κινητά ευρήματα (αδημ. διδακτ. διατρ.), Αθήνα 2007, σσ

3 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 67 ματα, δηλαδή όλα τα αντικείμενα που έχουν βρεθεί μέσα ή έξω από τους τάφους σε αδιατάρακτα στρώματα ή επιχώσεις και είναι κατά περίπτωση κτερίσματα, προσωπικά αντικείμενα του/της νεκρού/ής, ή αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν κατά την ταφή ή για τις μεταθανάτιες τελετουργίες και τοποθετήθηκαν μέσα στον τάφο ή απορρίφθηκαν στο χώρο γύρω από τον τάφο. Οι λίγες αναφορές δείχνουν ότι οι περισσότεροι τάφοι ήταν ακτέριστοι, ενώ οι λίγοι κτερισμένοι είχαν λίγα και καθημερινής χρήσης αντικείμενα, συνήθως πήλινα μυροδοχεία και οινοχόες. Σχετικά σπάνια βρίσκονταν ειδώλια, γυάλινα μυροδοχεία, κοσμήματα, περόνες και πόρπες, αντικείμενα που εντάσσονται στην κατηγορία των προσωπικών αντικειμένων 6. Οι δημοσιευμένες ανασκαφές, παρότι λίγες και με ελλιπή στοιχεία, έδωσαν πολλές και πολύτιμες πληροφορίες για το ίδιο το νεκροταφείο. Η μεγάλη διασπορά των χώρων ταφής διεύρυνε κατά πολύ τα γεωγραφικά όρια του δυτικού νεκροταφείου και έκανε αντιληπτό ότι ήταν πολύ πιο εκτεταμένο από ότι φαινόταν αρχικά και όχι ενιαίο. Ταυτόχρονα η ανασκαφή μερικών τάφων ελληνιστικής περιόδου διεύρυνε κατά πολύ τα χρονικά όρια χρήσης του χώρου ως νεκροταφείου. Σημαντικά κινητά ευρήματα η περίοδος αυτή δεν έχει να επιδείξει σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία. Αποτέλεσαν όμως πολύ σημαντικά ευρήματα μερικά ταφικά μνημεία, όπως ο καμαρωτός τάφος της οδού Νίγδης 8 με τις θαυμάσιες τοιχογραφίες στο εσωτερικό του και οι μαρμάρινες σαρκοφάγοι με τις σχεδόν ολόγλυφες παραστάσεις στα πλευρικά τοιχώματα και τις ξαπλωμένες μορφές στο κάλυμμά τους, μνημεία που δείχνουν ιδιαίτερη οικονομική ευρωστία αλλά και αισθητική καλλιέργεια Μεγάλη απώλεια για την πρώτη αυτή περίοδο ανασκαφικής έρευνας του νεκροταφείου αποτελεί το γεγονός, ότι άγνωστος αριθμός ανασκαφών αυτής της περιόδου πραγματοποιήθηκε χωρίς να τηρηθεί ημερολόγιο ανασκαφής και χωρίς να δημοσιευθούν ή να τύχουν απλής έστω αναφοράς σε κάποιο επιστημονικό περιοδικό, με αποτέλεσμα να χαθούν για πάντα πολύτιμες πληροφορίες. Άγνωστος είναι και ο αριθμός των ανασκαφών, η μερική δημοσίευση των οποίων υποβάλλει, ότι υπήρξαν ημερολόγια ανασκαφής, αυτά όμως δεν βρίσκονται στα αρχεία της αρμόδιας υπηρεσίας στερώντας την έρευνα από πολύτιμες πληροφορίες. Γι αυτές τις ανασκαφές όμως υπάρχει πάντα η ελπίδα, ότι τα ημερολόγια θα βρεθούν και θα επιστραφούν στον φορέα που ανήκουν. 7. Πρόκειται για τον λεγόμενο τάφο του Ευστοργίου, οι τοιχογραφίες του οποίου εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης. Για την πιο πρόσφατη δημοσίευση του τάφου, όπου και όλη η παλαιότερη βιβλιογραφία, βλ. Ευτ. Μαρκή, Η Νεκρόπολη της Θεσσαλονίκης στους υστερορωμαϊκούς και παλαιοχριστιανικούς χρόνους (μέσα του 3ου έως μέσα του 8ου αι. μ.χ.) [ΥΠΠΟ/Δημοσιεύματα Αρχαιολογικού Δελτίου, αρ. 95], Αθήνα 2006, σσ , Σχ. 73, 93-95, πίν. 5α, 12α, 23α, 60γ, 61-β. Στην ίδια σχολιάζονται και άλλοι καμαρωτοί τάφοι με πλούσιο εικονογραφικό διάκοσμο. Για τις σαρκοφάγους της Θεσσαλονίκης βλ. G. Koch H. Sichtermann, «Römische Sarkophage», Handbuch der Archaeologie 34 (München 1982). Βλ. επίσης Φ. Πέτσας, «Χρονικά

4 68 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Οι νεότερες ανασκαφικές έρευνες Από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν τουλάχιστον ενενήντα σωστικές ανασκαφές σε όλη την έκταση του δυτικού νεκροταφείου 8 (Χάρτης 1). Η έλλειψη ακριβούς αριθμού οφείλεται στη συνεχιζόμενη ελλιπή δημοσίευση, καθώς άγνωστος αριθμός ανασκαφών δεν έχει τύχει ούτε απλής αναφοράς στο Αρχαιολογικό Δελτίο. Με συντηρητικούς υπολογισμούς πρέπει να έχουν ανασκαφεί πάνω από τάφοι όλων των τύπων, με πολύ περισσότερες ταφές αφού έχουν βρεθεί πολλαπλοί ενταφιασμοί σε πολλούς τάφους κυρίως παλαιοχριστιανικής περιόδου. Η ιδιαίτερα πλούσια τυπολογία τάφων αναδεικνύει και σε αυτή την περίοδο τα ίδια τα ταφικά μνημεία ως το πιο σημαντικό εύρημα των ανασκαφών αυτών. Ανάμεσα στο πλήθος των ανασκαμμένων τάφων ξεχωρίζει, ένα μεγάλο πεντάκογχο μαρτύριο, ένα μαυσωλείο, ένα cubiculucm, πολλές μαρμάρινες σαρκοφάγοι και πολλά συγκροτήματα καμαρωτών τάφων, μερικά περίκλειστα με ψηλό και ισχυρό περίβολο. Σημαντικά ταφικά μνημεία αποτελούν και τα επιτάφια βωμοειδή Σήματα, που ανασκάφτηκαν σε πολλά οικόπεδα του νεκροταφείου. Τα κινητά ευρήματα που έχουν δημοσιευθεί είναι σχετικά λίγα αλλά ενδεικτικά και κάθε είδους. Τα περισσότερα είναι σκεύη καθημερινής χρήσης που σχετίζονται με ταφικά και μεταθανάτια έθιμα, συνήθως έχουν βρεθεί εκτός τάφων και σώζονται σε αποσπασματική κατάσταση. Στο εσωτερικό των τάφων έχουν βρεθεί κυρίως αντικείμενα τα οποία ανήκαν στον/η νεκρό/ή και τοποθετήθηκαν μαζί του, όπως πήλινα, γυάλινα και σπάνια χάλκινα μυροδοχεία, κοσμήματα από χρυσό και γυαλί, οστέινες και μεταλλικές περόνες, χάλκινες πόρπες, δαχτυλίδια απλά ή με εγχάρακτους σφραγιδόλιθους, από σίδηρο, χαλκό, ασήμι και χρυσό. Το γεγονός, ότι συχνά σε τάφους βρίσκονται προσωπικά αντικείμενα, που σχετίζονται με τον καλλωπισμό, την ενδυμασία και την προβολή της ταυτότητας, υποδεικνύει την ύπαρξη μιας εύρωστης οικονομικά μεσαίας τάξης. Ενδεικτικά σχολιάζεται παρακάτω ένα ιδιαίτερα πλούσιο σύνολο ευρημάτων από τάφο που ανασκάφηκε σε οικόπεδο της οδού Λαγκαδά 55. Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 14 (1974) , όπου σύντομη αναφορά σε μερικές σαρκοφάγους του δυτικού νεκροταφείου. 8. Δημοσίευση υλικού από το δυτικό νεκροταφείο έχουμε στη διδακτορική διατριβή της. Μαρκή, ό.π. (σημ. 7). Η πρώτη μελέτη που αφορά αποκλειστικά υλικό του δυτικού νεκροταφείου ανήκει στη Μακροπούλου, ό.π (σημ. 5). Η αδημοσίευτη ακόμα διδακτορική διατριβή της κ. Μακροπούλου περιλαμβάνει 11 οικόπεδα με 845 τάφους, περίπου ταφές και κινητά ευρήματα. Σε εξέλιξη βρίσκεται η διδακτορική διατριβή του υπογράφοντος την ανακοίνωση αυτή, με θέμα «Η δυτική Νεκρόπολη της Θεσσαλονίκης κατά τη ρωμαϊκή περίοδο (2ο π.χ.-4ο μ.χ. αι.)» η οποία περιλαμβάνει 190 τάφους.

5 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 69 Το νεκροταφείο Το ανασκαμμένο υλικό, τάφοι και κινητά ευρήματα, αν και ελλιπέστατα δημοσιευμένο, συνθέτει μια αρκετά καθαρή και κατατοπιστική εικόνα του δυτικού νεκροταφείου από την ύστερη ελληνιστική μέχρι και την πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Σύμφωνα λοιπόν με τα δεδομένα ο αρχαιότερος πυρήνας του νεκροταφείου εντοπίζεται εκατέρωθεν της οδού Λαγκαδά στο ύψος του πάρκου Γ. Ιβάνωφ, όπου ανασκάφηκαν λίγοι διάσπαρτοι τάφοι του 3ου και 2ου π.χ. αι. 9. Πολλά διάσπαρτα στα χώματα κινητά ευρήματα κυρίως ύστερης ελληνιστικής περιόδου βεβαιώνουν την ύπαρξη και άλλων τάφων ίδιας περιόδου, οι οποίοι καταστράφηκαν από τους μεταγενέστερους. Στη συμβολή των οδών Λαγκαδά και Αγίου Δημητρίου και λίγο πιο βόρεια στην οδό Λαγκαδά 55 βρέθηκαν και οι αρχαιότεροι μέχρι στιγμής, τάφοι ρωμαϊκής περιόδου, οι οποίοι χρονολογούνται στα μέσα του 1ου μ.χ. αιώνα. Από τις αρχές του 2ου μ.χ. αι. αυξάνονται κατά πολύ οι ταφές και αρχίζει η οριζόντια επέκταση του νεκροταφείου, ταυτόχρονα προς όλες τις δυνατές κατευθύνσεις, προς τα νότια κατά μήκος των οδών Ειρήνης και Λαγκαδά, προς τα δυτικά μέχρι την οδό Μοναστηρίου και Γιαννιτσών στο ύψος του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού και βόρεια μέχρι την οδό Αγίων Πάντων. Στις αρχές του 3ου μ.χ. αι. παρατηρείται στον αρχικό πυρήνα ανάμεσα στην οδό Λαγκαδά και Γ. Ιβάνωφ μια ιδιαίτερη πύκνωση των τάφων και συχνά καταστροφή παλαιότερων κατά την κατασκευή νέων. Η στενή γειτνίαση πολλών τάφων και η έλλειψη σταθερού προσανατολισμού δείχνει, ότι χρησιμοποιούσαν όποιο ελεύθερο χώρο εύρισκαν, ακόμα και τον πιο περιορισμένο. Τη γενική έλλειψη ελεύθερων χώρων ταφής αποδεικνύουν και οι επιγραφικές μαρτυρίες καθώς τουλάχιστον σαράντα επιγραφές σε σαρκοφάγους και επιτάφια μνημεία από το ανατολικό και δυτικό νεκροταφείο περιέχουν κατάρες και απειλές με υψηλά χρηματικά πρόστιμα, ως εκφοβισμό για την αποτροπή της χρήσης τάφων από μη νόμιμους ιδιοκτήτες. Οι επιγραφές αυτές καταδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο, ότι ήδη από τα τέλη του 2ου μ.χ. αι. η αδυναμία εξεύρεσης χώρου ταφής ήταν τόσο μεγάλη που αποτελούσε σύνηθες φαινόμενο η παράνομη χρήση ξένων τάφων για νέες ταφές παρά τις απειλές και τα πρόστιμα. Τα αίτια της εξέλιξης αυτής 9. Βλ. Φ. Παπαδοπούλου, ΑΔ 19 (1964), Χρον. Β3, 334, με αόριστη αναφορά σε τάφους ελληνιστικής εποχής στη Ραμόνα και Π. Αδάμ-Βελένη Κ. Κωνσταντούλας, «Ρωμαϊκοί τάφοι σε τμήμα του Δυτικού νεκροταφείου στην οδό Λαγκαδά», ΑΕΜΘ 5 (1991) , όπου βρέθηκαν τρεις τάφοι ελληνιστικής περιόδου. Έξι συνολικά τάφοι ελληνιστικής περιόδου έχουν ανασκαφεί από την 9η ΕΒΑ, μπροστά στο πάρκο Γ. Ιβάνωφ και στα οικόπεδα της οδού Λαγκαδά 53 και 55. Για τις προφορικές αυτές πληροφορίες θερμά ευχαριστώ την υπεύθυνη των ανασκαφών κ. Δ. Μακροπούλου.

6 70 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας ήταν η απότομη αύξηση του πληθυσμού που παρουσίασε η Θεσσαλονίκη από τα μέσα του 2ου μ.χ. αι. σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η «ελεύθερη» για ταφές γη ήταν περιορισμένη κατά μήκος της οδού που ένωνε τη Θεσσαλονίκη με την Μακεδονία και την υπόλοιπη Ελλάδα, άρα λίγη 10. Η μοναδική εναλλακτική λύση που προσφερόταν εξαρχής για όσους δεν ήθελαν να αγωνιούν για την ανεύρεση χώρου ταφής για τον εαυτό τους και την οικογένειά τους ήταν η αγορά γης. Η πρακτική είναι έμμεσα γνωστή και από επιγραφικές μαρτυρίες και εφαρμόστηκε όπως φαίνεται στο δυτικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης σε περιορισμένο βαθμό πιθανώς από τα τέλη 1ου ή τις αρχές του 2ου μ.χ. αι. καθώς λίγοι είχαν την ανάλογη οικονομική δυνατότητα και πιο εκτεταμένα από τον 3ο μ.χ. αι., περίοδο ιδιαίτερης οικονομικής άνθησης της πόλης. Ποια ήταν η αξία της γης εκείνη την εποχή δεν γνωρίζουμε καθώς δεν διαθέτουμε καμία άμεση ή έμμεση σχετική πληροφορία. Το πιθανότερο είναι όμως να είχε μεγάλη αξία καθώς ήταν εύφορη με πολλά νερά και άρα καλλιεργήσιμη. Για τη γεωργική χρήση της γης δεν διαθέτουμε, προς το παρόν τουλάχιστον, επιστημονική τεκμηρίωση, διαθέτουμε όμως για τη βιοτεχνική και εμπορική χρήση της, η οποία παρουσιάζεται ιδιαίτερα έντονη, καθώς έχουν βρεθεί μέχρι τώρα πολλοί εργαστηριακοί χώροι παραγωγής κεραμικών προϊόντων στις οδούς Μοναστηρίου και Γιαννιτσών και δύο μεγάλοι αποθηκευτικοί χώροι εμπορικού χαρακτήρα στην οδό Μοναστηρίου 5 και Οδυσσέως δίπλα στην κεντρική είσοδο της Θεσσαλονίκης 11. Η μεγάλη αξία της γης καθιστούσε προφανώς την αγορά γης λύση απαγορευτική για τον απλό πολίτη, πιθανώς ακόμα και για πολλούς με σχετικά μεγάλη οικονομική δυνατότητα. Το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε σύμφωνα και 10. Την κατάσταση επιδείνωνε η γεωμορφολογία της περιοχής, με κατωφέρεια συχνά έντονη από βορειοανατολικά προς νοτιοδυτικά και μερικούς μεγάλους και μικρούς χείμαρρους, στα όρια υπερχείλισης των οποίων ήταν δύσκολη ή και απαγορευτική κάθε ταφή αφού ήταν σίγουρο, ότι θα καταστραφεί κάποια στιγμή. Φαίνεται όμως ότι και αυτά τα φυσικά εμπόδια προσπάθησαν να υπερβούν αφού ήδη από τον 3ο μ.χ. αι. χρησιμοποιήθηκε χώρος με ιδιαίτερα δύσκολη πρόσβαση λόγω της απότομης κατωφέρειας, στις υπώρειες του λόφου του Επταπυργίου, σημερινή περιοχή του συνοικισμού Τυρολόης, πάνω από την οδό Λαγκαδά και το πάρκο Γ. Ιβάνωφ. 11. Υπολείμματα εργαστηριακών εγκαταστάσεων παραγωγής κεραμικών προϊόντων έχουν βρεθεί στην οδό Μοναστηρίου 93, Μοναστηρίου 91 και Γιαννιτσών 46. Βλ. Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 43 (1988), Χρον. Β2, η ίδια, ΑΔ 51 (1996), Χρον. Β2, και η ίδια, ΑΔ 53 (1998), Χρον. Β2, 618. Τελευταία ανασκάφτηκαν και άλλοι εργαστηριακοί χώροι παραγωγής κεραμικών προϊόντων στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης στα έργα κατασκευής του Υπόγειου Σιδηρόδρομου. Βλ. Λ. Αχειλαρά, «ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης. Το αρχαιολογικό έργο της ΙΣΤ Ε.Π.Κ.Α. κατά το 2007», ΑΕΜΘ 21 (2007) υπό εκτύπωση και η ίδια, ΑΕΜΘ 22 (2008) υπό εκτύπωση. Για τα κτίρια εμπορικού χαρακτήρα στην οδό Μoναστηρίου 5 και Οδυσσέως, βλ. Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 50 (1995), Χρον. Β2,

7 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 71 με γραπτές μαρτυρίες από τις επαγγελματικές και θρησκευτικές συσσωματώσεις ατόμων, οι οποίες μέσω του κοινού ταμείου αγόραζαν γη, είτε για να την μοιραστούν, ως κοινό χώρο ταφής, είτε για να κατασκευάσουν από κοινού ένα συγκρότημα τάφων, στο οποίο θα έκαναν όλοι χρήση 12. Αποτέλεσμα της πρακτικής αυτής ήταν η επέκταση του νεκροταφείου κατά τον 3ο και 4ο μ.χ. αι., με τη μορφή μικρών συγκεντρώσεων τάφων, κυρίως στην περιοχή της Ξηροκρήνης και του Δήμου Αμπελοκήπων, όπου ανασκαφικά αποκαλύφτηκαν ταφικά συγκροτήματα μεμονωμένα ή και μαζί με άλλους τάφους και πολλές μικρές, συχνά πυκνές, και πάντα απομονωμένες συγκεντρώσεις τάφων. Η δημιουργία, η επέκταση και η τελική μορφή του δυτικού νεκροταφείου, σε συνδυασμό με την πλούσια τυπολογία τάφων και τα σημαντικά κινητά ευρήματα δείχνουν, ότι το δυτικό νεκροταφείο τουλάχιστον κατά την ρωμαϊκή και παλαιοχριστιανική περίοδο αποτελούσε έναν πολύ σημαντικό χώρο ταφής, ίσως τον σημαντικότερο, για την μεσαία και ανώτερη τάξη της Θεσσαλονίκης. Τυπολογία τάφων Στο δυτικό νεκροταφείο όπως ήδη αναφέρθηκε βρέθηκαν τάφοι όλων των τύπων. Πιο συνηθισμένοι κατά την ελληνιστική και πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο λόγω του μαλακού βράχου στην περιοχή της οδού Λαγκαδά ήταν οι λαξευμένοι στον τοπικό βράχο λακκοειδείς τάφοι καλυμμένοι συνήθως με ακανόνιστες πλάκες από σχιστόλιθο ή χώμα. Στα αυτοκρατορικά χρόνια συνεχίζεται η κατασκευή των λακκοειδών τάφων, με τη μορφή απλών ορυγμάτων στο χώμα ή τον βράχο καλυμμένων πρόχειρα με πλάκες από σχιστόλιθο, θραύσματα κεραμίδων, συχνά επιτάφιες στήλες από παλαιότερους τάφους ακόμα και με αργούς λίθους και ταυτόχρονα εμφανίζονται οι κεραμοσκεπείς και οι χτιστοί κιβωτιόσχημοι τάφοι. Λίγες αναλογικά είναι οι ελεύθερες ταφές, απλά ορύγματα στο έδαφος καλυμμένα με χώμα και οι ταφές βρεφών στο εσωτερικό αμφορέων, οι λεγόμενοι εγχυτρισμοί. Οι σαρκοφάγοι ήταν τάφοι συνήθως οικογενειακοί και έχουν βρεθεί σχετικά λίγες στο δυτικό νεκροταφείο. Η εμφάνισή τους τοποθετείται στις αρχές του 2ου μ.χ. αι. και η χρήση τους διαρκεί το πιθανότερο μέχρι και το α τέταρτο του 3ου μ.χ. αι. Μερικές σαρκοφάγοι είναι ιδιαίτερα μνημειακές, τόσο από άποψη όγκου, αφού ζυγίζουν πολλούς τόνους, όσο και από 12. Οι επαγγελματικές συντεχνίες ονομάζονταν συνήθειες ή κολλήγια και οι θρησκευτικές ενώσεις-θίασοι. Για τις συσσωματώσεις και τις ονομασίες τους καθώς και έμμεσες αναφορές σε αγορά γης για ταφική χρήση, βλ. Π. Μ. Νίγδελης, Επιγραφικά Θεσσαλονίκεια. Συμβολή στην πολιτική και κοινωνική ιστορία της αρχαίας Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, University Studio Press, 2006, passim.

8 72 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας άποψη αισθητικής καθώς είναι διακοσμημένες με ιδιαίτερα περίτεχνες και σχεδόν ολόγλυφες συνθέσεις. Οι πλούσιοι αυτοί τάφοι αποτελούν σαφή ένδειξη ύπαρξης ιδιαίτερα ακμαίας και εύρωστης οικονομικά τάξης εμπόρων και γαιοκτημόνων. Η ανεύρεση αρκετών ασύλητων και στην αρχική τους θέση, στην αρχή της οδού Λαγκαδά και της οδού Ειρήνης, δείχνει ότι πιθανώς δραστηριοποιούνταν και στην πολιτική, αφού είχαν τη δυνατότητα να τοποθετούν τα ταφικά τους μνημεία σε ιδιαίτερα περίοπτη θέση πολύ κοντά στην κεντρική είσοδο της πόλης. Κάποιες μεμονωμένες σαρκοφάγοι που βρέθηκαν στην οδό Μοναστηρίου και στην οδό Γιαννιτσών ήταν το πιθανότερο οικογενειακοί τάφοι γαιοκτημόνων, οι οποίοι τις τοποθέτησαν μέσα στη γη τους 13. Ένα ξεχωριστό είδος τάφου σε μορφή ολόκληρου κτιρίου με σαρκοφάγους στο εσωτερικό του, τα λεγόμενα μαυσωλεία, αντιπροσωπεύονται με ένα παράδειγμα που βρέθηκε στη συμβολή των οδών Μαργαροπούλου και Βερατίου πίσω από τον νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης (Εικ. 1). Αποτελείται από έναν ορθογώνιο θάλαμο, ο οποίος διασώθηκε σε χαμηλό ύψος, μικρό προθάλαμο καλυμμένο με καμάρα, μικρό διάδρομο και κλίμακα πρόσβασης με τουλάχιστον τρία σκαλοπάτια. Ανάλογα μνημεία συνήθως ημιυπόγεια έχουν ανασκαφεί στη δυτική και νότια Ελλάδα κυρίως τη Νικόπολη και την Πάτρα 14. Στον θάλαμο βρέθηκαν τοποθετημένες αντικριστά δύο μαρμάρινες πλάκες μια μεγάλη και μια αρκετά μικρότερη, όπου το πιθανότερο είχαν τοποθετηθεί σαρκοφάγοι. Χρονολόγηση δεν μπορεί να προταθεί, τα μνημεία όμως αυτού του είδους σε άλλες περιοχές της Ελλάδος χρονολογούνται στις αρχές ή τα μέσα του 2ου μ.χ. αι. Ένα πιο σύνθετο και ιδιόμορφο ταφικό μνημείο το οποίο χρησιμοποιήθηκε για πολλές ταφές είναι το cubiculum που βρέθηκε στην οδό Φρυζή 31. Πρόκειται για ένα ορθογώνιο κτίσμα διαστάσεων 8,00 5,00 μ. το οποίο διασώθηκε σε τρία επίπεδα, με καταστραμμένη όμως την ανωδομή δεν γνω- 13. Για τη σαρκοφάγο της οδού Γιαννιτσών βλ. Μ. Καραμανώλη-Σιγανίδου, ΑΔ 20 (1965), Χρον. Β2, 411, πίν. 464α. Για τη σαρκοφάγο της οδού Μοναστηρίου 15, η οποία περιείχε τρεις σκελετούς βλ. Ι. Βοκοτοπούλου, ΑΔ 35 (1980), Χρον. Β2, 367. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του βουλευτού Τ. Κλαύδιου Λύκου, ο οποίος πέθανε το 147/148 μ.χ., και σύμφωνα με την επιγραφή της σαρκοφάγου του, η οποία βρέθηκε μετακινημένη, έχτισε μέσα σε δική του γη ένα «κηποτάφιο», δηλαδή έναν περίκλειστο κήπο με δένδρα και λουλούδια, όπου τοποθέτησε σαρκοφάγους, προφανώς της οικογένειάς του και ανδριάντες. Βλ. Νίγδελης, ό.π. (σημ. 12), σ. 375 σημ. 12. Για τις σαρκοφάγους της Θεσσαλονίκης βλ. Koch Sichtermann, ό.π. (σημ. 7) σημ Βλ. Κ. Ζάχος Αν. Γεωργίου, «Νικόπολη. Βόρεια και δυτική νεκρόπολη», ΑΔ 52 (1997), Χρον. Β2, , πίν Ι. Δεκουλάκου, «Στήλη». Τόμος εις μνήμην Ν. Κοντολέοντος, Αθήνα 1980, σσ , πίν Ι. Α. Παπαποστόλου, «Ρωμαϊκό μαυσωλείο στην Πάτρα», ΑΕ (1983) 1-34.

9 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 73 ρίζουμε τη μορφή κάλυψης και τον τρόπο πρόσβασης. Στα τρία επίπεδά του βρέθηκαν πολλές ορθογώνιες θήκες διαμορφωμένες στις πλευρικές τοξωτές κόγχες. Χρονολογείται στο τέλος του 3ου αι. μ.χ. και έχει περίοδο χρήσης μέχρι και τον 4ο μ.χ. αι. 15. Οι καμαρωτοί τάφοι εμφανίστηκαν το πιθανότερο στα μέσα του 3ου μ.χ. αι., αποτέλεσμα μιας γενικότερης αναβίωσης του ένδοξου μακεδονικού παρελθόντος της εποχής, η οποία προκάλεσε πιθανώς και την επαναφορά της ιδέας του καμαρωτού μακεδονικού τάφου, η μορφή και η κατασκευή του οποίου βέβαια προσαρμόστηκε στις τεχνικές γνώσεις και οικονομικές δυνατότητες της εποχής. Ο «νέος» αυτός τύπος τάφου γρήγορα κυριάρχησε ενισχυμένος κυρίως από τις νέες θρησκευτικές αντιλήψεις διαχείρισης του σώματος, αντιλήψεις οι οποίες ευνόησαν και την κοινή πολλαπλή ταφή σε έναν τάφο. Έχουν βρεθεί εκατοντάδες καμαρωτοί τάφοι, μεμονωμένοι και σε συγκροτήματα δύο, τριών, έξι και εννέα τάφων καθώς και μερικά συγκροτήματα δεκάδων καμαρωτών τάφων σε παράταξη, σε μία ή σε δύο σειρές με κοινή μεσοτοιχία. Ενδεικτικά αναφέρονται το συγκρότημα των εννέα καμαρωτών τάφων με περίβολο και πιθανώς στεγασμένη αυλή που ανασκάφηκε στην οδό Λαγκαδά 55 και το συγκρότημα τεσσάρων καμαρωτών τάφων που ανασκάφηκε στην οδό Δημοσθένους 8.(Εικ. 2). Και στις δύο περιπτώσεις ένας ισχυρός περίβολος προστάτευε το συγκρότημα και είχαν χώρο για τη διενέργεια των νεκρικών τελετών, τα γνωστά νεκρόδειπνα 16. Ιδιαίτερα μνημειώδες κτίσμα ήταν το πεντάκογχο ταφικό μνημείο, πιθανώς μαρτύριο, το οποίο ανασκάφτηκε το 1972 στην οδό Καλλιθέας 25 και χρονολογείται στον 5ο μ.χ. αι. Είναι ένα μεγάλο οικοδόμημα διαστάσεων 13,50 11,50 μ. με πέντε μεγάλες κόγχες, μνημειώδη είσοδο και εξωτερικό περίβολο, το οποίο διασώθηκε σε χαμηλό ύψος. Εσωτερικά οι τοίχοι καλύπτονταν με ορθομαρμάρωση και τοιχογραφίες και το δάπεδο ήταν επενδυμένο με μαρμάρινες πλάκες. Άγνωστος είναι ο τρόπος στέγασης του κτιρίου, πιθανώς όμως είχε αψίδες πάνω από τις κόγχες και θόλο στο κεντρικό τμήμα 17. Επιτάφια βωμοειδή σήματα Οι κατασκευές αυτές είναι γνωστές από το ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης αλλά και από άλλες περιοχές του ρωμαϊκού κόσμου. Φαίνεται 15. Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 52 (1997), Χρον. Β2, και Μακροπούλου, ό.π. (σημ. 5), σσ , πίν Επίσης Μαρκή, ό.π. (σημ. 7), σσ Βλ. Π. Αδάμ-Βελένη, ΑΔ 42 (1987), Χρον. Β2, , σχ. 5, εικ. 196α, για το συγκρότημα της οδού Δημοσθένους 8, και Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 45 (1990), Χρον. Β2, , σχ. 2, για το συγκρότημα της οδού Λαγκαδά Βλ. Μαρκή, ό.π. (σημ. 7), σσ , σχ. 1 και 32, πίν.40α.

10 74 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας να αποτελούν αναβίωση ή συνέχεια ενός σχετικά σπάνια επιτάφιου μνημείου, γνωστού ήδη από τα αρχαϊκά χρόνια, το οποίο συμβατικά και μάλλον λαθεμένα επικράτησε να ονομάζεται «τράπεζα» και λειτουργούσε αρχικά ως Σήμα πάνω σε έναν τάφο. Διάφορες παραλλαγές συνδέουν τα μνημεία αυτά με μεταθανάτιες τελετουργίες και πιθανώς ηρωολατρεία 18. Στα ρωμαϊκά χρόνια η ύπαρξη σε πολλά βωμοειδή Σήματα αγωγού χοών από την επιφάνειά τους μέχρι και το εσωτερικό του τάφου αποδεικνύει τη λατρευτική χρήση των επιτάφιων αυτών κατασκευών, ενώ η υπέργεια μνημειακή τους μορφή αποδεικνύει τη λειτουργία τους και ως επιτάφια Σήματα. Τα αρχαιότερα παραδείγματα στη Θεσσαλονίκη χρονολογούνται στο β μισό του 1ου μ.χ. αι. και η χρήση τους διαρκεί μέχρι τα μέσα ή τα τέλη του 2ου μ.χ. αι. Η μορφή τους είναι αυτή μιας κυβικής ή ορθογώνιας παραλληλεπίπεδης κατασκευής, συχνά με μία ή δύο βαθμίδες στη βάση ή την επίστεψή τους. Κατασκευάζονταν, είτε με χυτή τοιχοποιία από αργούς λίθους και χονδρό κονίαμα ως συνδετικό υλικό, είτε με επιμελημένη κατασκευή από αργολιθοδομή περιμετρικά και χυτή τοιχοποιία στο εσωτερικό. Σπάνια κατασκευάζονταν με καλά δουλεμένους και τετραγωνισμένους λίθους ή μάρμαρο. Οι εξωτερικές επιφάνειες εξομαλύνονταν με ένα λεπτό στρώμα κονιάματος το οποίο έφερε λευκό ή κιτρινωπό επίχρισμα και σπάνια χρωματική διακόσμηση. Κατασκευάζονταν πάνω στον τάφο, σπάνια με τη μεσολάβηση χώματος και σε λίγες περιπτώσεις ο τάφος ενσωματώθηκε μέσα στην αργολιθοδομή τους. Κάλυπταν συνήθως ενταφιασμό σε κεραμοσκεπείς ή κιβωτιόσχημους χτιστούς τάφους και καύση σε καλυμμένους με χώμα ή πλάκες σχιστόλιθου λαξευτούς λακκοειδείς τάφους 19. Με τα λίγα υπάρχοντα δημοσιευμένα στοιχεία το αρχαιότερο επιτάφιο Σήμα στο δυτικό νεκροταφείο ανασκάφηκε στην οδό Λαγκαδά 55, πάνω σε μια καταστραμμένη δεξαμενή ελληνιστικής περιόδου, την οποία χρησιμοποίησε ως βάση του. Παρά την εκτεταμένη καταστροφή του Σήματος διακρίνονταν κατά την ανασκαφή το ορθογώνιο σχήμα του, διαστάσεων 2,50 1,25 μ. με ανώτερο ύψος διατήρησης τα 0,60-0,70 μ. περίπου (Εικ. 3). Κατασκευάστηκε περιμετρικά με προσεγμένη και ισχυρή αργολιθοδομή και 18. Βλ. Kurtz Boardman, ό.π. (σημ. 1), σσ. 155, 168, , Βλ. Χ. Μακαρόνας, «Ανασκαφή Νεκροπόλεως εν Θεσσαλονίκη», ΠΑΕ (1949) και ο ίδιος, ΠΑΕ (1951) Α. Βαβρίτσας, ΑΔ 26 (1971), Χρον. Β2, , πίν Αδάμ-Βελένη Κωνσταντούλας, ό.π. (σημ. 9), , σχ. 1, εικ. 7α,β Ε. Πελεκανίδου, «Νέα ευρήματα στο ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης», ΑΕΜΘ 7 (1993) 377 M. Τσιμπίδου-Αυλωνίτη A. Λιούτας, «Οδός Μελενίκου και Χατζηανδρέου», ΑΔ 49 (1994), Χρον. Β2, , πίν Τρακοσοπούλου-Σαλακίδου, ό.π. (σημ. 1), M. Τσιμπίδου-Αυλωνίτου - A. Καϊάφα, «Το ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και πάλι», ΑΕΜΘ 17 (2003) οι ίδιες, «Θεσσαλονίκη: Οδός Κ. Μελενίκου. Η συνέχεια», ΑΕΜΘ 18 (2004) , εικ. 4,7.

11 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 75 στο κεντρικό τμήμα με χυτή τοιχοποιία. Χρησιμοποιήθηκαν μεγάλοι και μικροί αδούλευτοι αργοί λίθοι με συνδετικό υλικό ισχυρό ασβεστοκονίαμα και λάσπη. Το βωμοειδές Σήμα κάλυπτε έναν ορθογώνιο λάκκο ανοιγμένο κάθετα στον κατά μήκος άξονα της Δεξαμενής, τμήμα της οποίας καταστράφηκε κατά τη διάνοιξη του λάκκου, στον οποίο σωριάστηκαν τα υπολείμματα της ταφικής πυράς η οποία είχε γίνει σε άλλο χώρο (Εικ. 4). Βρέθηκε μεγάλη ποσότητα στάχτης καμένων οργανικών υλικών, λίγα απανθρακωμένα οστά, απανθρακωμένοι σπόροι κουκουναριού και μεγάλος αριθμός προσωπικών αντικειμένων τα οποία τοποθετήθηκαν μαζί με το νεκρό στον τάφο 20. Πιο συγκεκριμένα βρέθηκε ένα ασημένιο δηνάριο, δύο κυλινδρικά ωοκέλυφα πήλινα κύπελλα (Εικ. 5), δύο πήλινα βολβόσχημα μυροδοχεία, ένας ερυθροβαφές σκύφος, πέντε γυάλινα μυροδοχεία (Εικ. 6), μία χάλκινη αρυβαλλοειδής λύκηθος τύπου Talcott (Εικ. 7), τρεις χάλκινες στλεγγίδες (Εικ. 8), ένα χάλκινο εγχειρίδιο, μία χάλκινη πόρπη τύπου aucissa, τρεις χάλκινοι κρίκοι (Εικ. 9), μία χάλκινη θήκη κέρινου σφραγίσματος εγγράφου (Εικ. 10), ένα περίαπτο από κεχριμπάρι, τέσσερις γυάλινες, πέντε οστέινες και μία λίθινη ψήφοι, πιθανώς πεσσοί επιτραπέζιου παιχνιδιού (Εικ.11), ένα θαλάσσιο όστρεο, χάλκινο κλειδί μικρού κιβωτιδίου, χάλκινα θραύσματα, το πιθανότερο μεταλλικής επένδυσης κιβωτιδίου από οργανικό υλικό, το οποίο ίσως περιείχε τα γυάλινα μυροδοχεία. Τα περισσότερα από τα αντικείμενα μπορούν να χρονολογηθούν με σχετική ασφάλεια και με βάση τα συγκριτικά παράλληλα στον 1ο μ.χ. αι., το αργυρό νόμισμα όμως που είναι κοπής νομισματοκοπείου Ρώμης του π.χ. είναι προφανώς οικογενειακό κειμήλιο το οποίο τοποθετήθηκε με τον νεκρό στον τάφο, ως ένδειξη τιμής και σεβασμού. Τα ταφικά αυτά μνημεία βρίσκονται στο δυτικό νεκροταφείο σε ομάδες των πέντε έως και δεκαπέντε σημάτων. Μέχρι τώρα έχουν ανασκαφεί σε πέντε διαφορετικές τοποθεσίες, από την οδό Λαγκαδά μέχρι και την οδό Γιαννιτσών, τουλάχιστον πενήντα βωμοειδή σήματα διαφόρων μορφών και διαστάσεων. Τα σήματα αυτά αν και δεν πρέπει να ήταν ιδιαίτερα δαπανηρά μνημεία, δηλώνουν την ύπαρξη μιας μεσαίας εύρωστης οικονομικά τάξης, το πιθανότερο εμπόρων, τα μέλη της οποίας εγκαθίστανται στη Θεσσαλονίκη σταδιακά μετά τα χρόνια του Αυγούστου και πιθανώς σε όλη τη διάρκεια του 1ου μ.χ. αι., συντελώντας καθοριστικά στην οικονομική και πληθυσμιακή άνθηση της πόλης κατά τον 2ο και 3ο μ.χ. αι. ΚΥΡΙΑΚΟΣ Ι. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΛΑΣ 20. Βλ. Αδάμ-Βελένη Κωνσταντούλας, ό.π. (σημ. 9), , όπου σύντομη αναφορά του τάφου και των ευρημάτων χωρίς σχολιασμό και φωτογραφίες.

12 76 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Χάρτης 1. Διασπορά ανασκαφών από τη πλατεία Δημοκρατίας μέχρι τον Δήμο Αμπελοκήπων. Το μέγεθος της κουκίδας δηλώνει μεγάλη συγκέντρωση τάφων.

13 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 77 Εικ. 1. Μαυσωλείο Μαργαροπούλου και Βερατίου. Εικ. 2. Ταφικό συγκρότημα οδού Δημοσθένους 8.

14 78 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Εικ. 3. To επιτάφιο Σήμα Δ στην οδό Λαγκαδά 55. Εικ. 4. Η δεξαμενή και ο υποκείμενος τάφος του Σήματος Δ.

15 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 79 Εικ. 5. Κυλινδρικά κύπελλα κατηγορίας terra sigillata. Εικ. 6. Πήλινα και γυάλινα μυροδοχεία Ερυθροβαφής σκύφος.

16 80 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Εικ. 7. Χάλκινη αρυβαλλοειδής λήκυθος τύπου Talkott. Εικ. 8. Χάλκινες στλεγγίδες.

17 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 81 Εικ. 9. Χάλκινο εγχειρίδιο-χάλκινοι κρίκοι-χάλκινη πόρπη. Εικ.10. Θήκη σφραγίσματος εγγράφου.

18 82 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Εικ.11. Περίαπτο από κεχριμπάρι Γυάλινες και οστέινες ψήφοι Λίθινη ψήφος.

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μετρό Κατά το 2007-2008, η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο χώρο νότια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΛΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1. Θέση «Αναπνοά», οικόπεδο Α. Παπαθανασόπουλου. Τριμερές ταφικό μνημείο. Εικ. 2. Θέση «Περδικαριά». Άποψη της ανασκαφής. ΚΟΡΙΝΘΙΑ Αρχαία Κόρινθος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012 1 Οδός Ιδιοκτησία Αρχαιολογικός χαρακτήρας Βιβλιογραφία Έτος ανασκαφής Βάθος 1 Πατησίων και Καποδιστρίου 2 Αιόλου από Σταδίου Σοφοκλέους (έργα Υ.Δ.Ρ.Ε.Ξ.) 3 Σταδίου 61 [πρώην Κυπριακή Αγορά] Κανελλάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 15 Γ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Στην Αθήνα διεξήχθησαν κατά τα έτη 20002010 συνολικά 298 σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα ιδιωτών ή σε δημόσια έργα (ΜΕΤΡΟ) και πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑρΧΑΙΟλΟΓΙΚΟΣ ΧωρΟΣ ΕδΕΣΣΑΣ 40 ΧρΟνΙΑ μετα την ΕνΑρξΗ των ΑνΑΣΚΑΦων ΑΠΟ τον Φ. ΠΕτΣΑ

ΑρΧΑΙΟλΟΓΙΚΟΣ ΧωρΟΣ ΕδΕΣΣΑΣ 40 ΧρΟνΙΑ μετα την ΕνΑρξΗ των ΑνΑΣΚΑΦων ΑΠΟ τον Φ. ΠΕτΣΑ 139 ΑρΧΑΙΟλΟΓΙΚΟΣ ΧωρΟΣ ΕδΕΣΣΑΣ 40 ΧρΟνΙΑ μετα την ΕνΑρξΗ των ΑνΑΣΚΑΦων ΑΠΟ τον Φ. ΠΕτΣΑ Όπως πρώτοι οι περιηγητές του 19ου αιώνα είχαν επισημάνει, η πόλη της αρχαίας Έδεσσας αναπτυσσόταν σε δύο επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ Γαρίτσα Οικόπεδο Μπούζη Ο χώρος που ερευνήθηκε κατά τις ανασκαφικές περιόδους 2005-2006 αποτελεί τμήμα του νεκροταφείου της αρχαίας πόλης της Κέρ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑ Το ανασκαφικό έργο της ΙΓ ΕΠΚΑ κατά τα έτη 2000-2010 περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό σωστικών, αλλά και συστηματικών ερευνών. Οι έρευνες αυτές αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 15η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΕΒΡΟΣ Εικ. 1. Άποψη των νεοευρεθέντων σπηλαίων κάτω από τον πύργο της βασιλοπούλας. Καλές Διδυμοτείχου Στις υπώρειες του λόφου του Καλέ, όπου δεσπόζει το βυζαντινό κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 2η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η 2η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κατά τα έτη 2000-2009 πραγματοποίησε ανασκαφικές εργασίες (σωστικές και συστηματικές) σε περισσότερα από τριάντα (30) μνημεία και χώρους

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Η ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι,

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΜΕΑ KAI ΑΘΛΗΤΕΣ ΔΡΟΜΙΚΩΝ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ

4. ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΜΕΑ KAI ΑΘΛΗΤΕΣ ΔΡΟΜΙΚΩΝ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 4. ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΜΕΑ KAI ΑΘΛΗΤΕΣ ΔΡΟΜΙΚΩΝ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ ΕΝΤΥΠΟ 4.6.1. «Κρυπτή στο στάδιο της Νεμέας» Δραστηριότητα 1 η : «Η σημασία της στοάς της Νεμέας» Σχεδιαστική αναπαράσταση αθλητή (πυγμάχου) που περιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση του αρχαιολογικού και του μνημειακού αποθέματος στον άξονα της οδού Πανεπιστημίου

Χαρτογράφηση του αρχαιολογικού και του μνημειακού αποθέματος στον άξονα της οδού Πανεπιστημίου Χαρτογράφηση του αρχαιολογικού και του μνημειακού αποθέματος στον άξονα της οδού Πανεπιστημίου Η σύγχρονη Αθήνα είναι χτισμένη πάνω στην αρχαία, με ένα τρόπο που ταυτόχρονα αναδεικνύει και αποκρύπτει τη

Διαβάστε περισσότερα

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανασκαφή του παραλιακού νεκροταφείου στη θέση Κασιδιάρης των Σαβαλιών πρόσθεσε μία ακόμη θέση στις ήδη γνωστές της ευρύτερης περιοχής και εμπλούτισε τις γνώσεις μας με νέα σημαντικά συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008)

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Με την αρχή της ΕΧ παρατηρείται μια αλλαγή στη συμβολική έκφραση των προϊστορικών κοινοτήτων στο βόρειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΗ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Αρχαίος Φάγρης. Ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας και πήλινη γυναικεία προτομή από το νεκροταφείο (4ος αι. π.χ.). ΚΑΒΑΛΑ Πέρνη Στη θέση «Τούμπα»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ 86882 ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ 2 διαγραμμα 1 1. Εισαγωγή Ο αρχαιολογικός χώρος στην περιοχή του λόφου της Φάμπρικας και η σπηλιές που έχουν διαμορφωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι δρόμοι και ταφικοί περίβολοι στην πεδιάδα των Μεσογείων 1

Αρχαίοι δρόμοι και ταφικοί περίβολοι στην πεδιάδα των Μεσογείων 1 Όλγα Αποστολοπούλου-Κακαβογιάννη Μαρία Στάθη-Κοντογιάννη Φωτεινή Νέζερη Δέδες Λιώνης Αρχαιολόγοι Αρχαίοι δρόμοι και ταφικοί περίβολοι στην πεδιάδα των Μεσογείων 1 Εισαγωγή ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΩΝ ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ η

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ: 2011-2012 Υπεύθυνοι/ες καθηγητές/τριες Τζιούφας Βασίλειος ΠΕ11 Φλόκας Αθανάσιος ΠΕ03 Κρομμύδα Δέσποινα ΠΕ09 Σωτήρη Χρυσούλα ΠΕ15 Νασιόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Α ΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΥΣΤΑΔΑ Α ΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ 5 ΣΥΣΤΑΔΑ Α Στη ΒΔ γωνία του 154 στην περιοχή δηλαδή των διάσπαρτων οπτόπλινθων, που όπως είπαμε ανήκαν σε έναν ακόμη κιβωτιόσχημο τάφο και ίσως σε ακόμη έναν κεραμοσκεπή, αποκαλύφθηκε συστάδα νεκροταφείου

Διαβάστε περισσότερα

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε:

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε: Αρχαιολογία ένα κλειδί για την πύλη του χρόνου 14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Συνοπτική περιγραφή Στο Α μέρος τα παιδιά κατασκευάζουν σε συνεργασία με τον/την

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Εισαγωγή Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιλογή του τίτλου «Αρχαιολογική

Ηεπιλογή του τίτλου «Αρχαιολογική Η Αρχαιολογική Συλλογή Κηφισιάς Το κτήριο και τα εκθέματα Δρ Δημήτριος Σκιλάρντι Aρχαιολόγος B Eφορείας Προϊστορικών και Kλασικών Aρχαιοτήτων Ηεπιλογή του τίτλου «Αρχαιολογική Συλλογή Κηφισιάς» επιβλήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΗΡΑΚΛΕΙΟ Κνωσός Άγιος Ιωάννης Κνωσού: Νέο τμήμα του «Βόρειου Νεκροταφείου Κνωσού» Κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής (Απρίλιο έως Σεπτέμβριο 2010), με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 24η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΘΙΩΤΙΔΑ Εικ. 1. Ενετικό tornesello του Antonio Venier (1382-1400) από το στρώμα καταστροφής στο νοτιοανατολικό χώρο της ακρόπολης του Κάστρου της Yπάτης. Εικ. 2. Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Τάφοι των Βασιλέων. Ελληνικά

Κείμενο Τάφοι των Βασιλέων. Ελληνικά 1 Κείμενο Τάφοι των Βασιλέων Ελληνικά 2 Τάφοι των Βασιλέων (Γραπτή Ξενάγηση για Audio Guide) Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Ιστορική Αναδρομή 3) Επεξήγηση της νεκρόπολης 4) Ξενάγηση στους Τάφους 1, 2, 3, 4,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ. Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου

ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ. Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου ΑΘΗΝΑ 2008 ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠ/ΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Βικελαία Βιβλιοθήκη. Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής)

Βικελαία Βιβλιοθήκη. Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής) ΕΞΟΦΥΛΛΟ 2 Βικελαία Βιβλιοθήκη Έναρξη εργασιών Β Φάσης (τελικής) ΓΕΝΙΚΑ Η λειτουργία της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης χρονολογείται από το 1908 που έγινε δεκτή η δωρεά Βικέλα. Στην αρχή στεγαζόταν στην

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αριστοτέλη, 630 75 Ιερισσός Χαλκιδικής 23770 21121-21130 23770 21132 aristoteleio@dimosaristoteli.

Αριστοτέλειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αριστοτέλη, 630 75 Ιερισσός Χαλκιδικής 23770 21121-21130 23770 21132 aristoteleio@dimosaristoteli. Ιερισσός, 17 Νοεμβρίου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Για πρώτη φορά η ιστορία της Αρναίας στην οθόνη Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2015, στις 12.00 το μεσημέρι στην Αίθουσα Μητροπολίτη Σωκράτη στην Αρναία Η Εφορεία Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Στα δυτικά της εθνικής οδού Τρικάλων - Ιωαννίνων, 3χλμ πριν από τα Μετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 33 1η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΤΤΙΚΗ Μεσόγεια Οι ανασκαφικές έρευνες επικεντρώθηκαν σε δύο τομείς: 1) στη συνέχιση της αποκάλυψης ερειπωμένων βυζαντινών ναών, που είχε αρχίσει από παλαιότερα με

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ «ΔΙΑΖΩΜΑ» κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 13-17 Νοεμβρίου 2008 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 10η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Εικ. 1. Αεροφωτογραφία του οικισμού της Ποτίδαιας. Εικ. 2. Τμήμα του διατειχίσματος. Διατείχισμα της Κασσάνδρειας Στη θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που καταστράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΕ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Ομάδα εργασίας: ΒΑΝΝΑ ΝΙΝΙΟΥ ΚΙΝΔΕΛΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΕ ΕΠΚΑ-ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΙΕΡΙΑ Μεθώνη (εικ. 1-4) Αμέσως βόρεια της Νέας Αγαθούπολης έχει ε ντο πιστεί, ήδη από τη δεκαετία του 1970, η θέ ση της αρχαίας Μεθώνης, της αρχαιότερης

Διαβάστε περισσότερα

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Δευτέρα, 17 Αύγουστος 2015 Παραλία Μακρύαμμου Παραδεισένια και πλήρως εξοπλισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Εικόνων Π12993 Π12995

Κατάλογος Εικόνων Π12993 Π12995 Κατάλογος Εικόνων 1. Αεροφωτογραφία εντοπισμού κλίμακας 1:150000 του αρχαίου νεκροταφείου των Σαβαλίων (Google-Earth). 2. Αεροφωτογραφία εντοπισμού κλίμακας 1:50000 του αρχαίου νεκροταφείου των Σαβαλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Μεταλλουργία Πρώιμη Εποχή Χαλκού 3.200 2.000 π.χ. Αντίθετα με την Νεολιθική, στην Πρώιμη Χαλκοκρατία επισημαίνονται: 1) συχνότερες μεταλλουργικές δραστηριότητες. 2)παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου.

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Ερευνητική εργασία της ομάδας των ρεπόρτερ της Α τάξης του 1 ου ΕΠΑΛ Χίου 2011-2012 (Βιργινία Καλλούδη, Κυριακή Αρβανίτη, Ραφαήλ Καραμανής, Μαρία Λιτσάκη) Περιεχόμενα Η

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του συνδυασμού επιπέδων και ελικοειδούς πλυντηρίου στο οικονομικό αποτέλεσμα της τήξης του αργυρίτη

Ο ρόλος του συνδυασμού επιπέδων και ελικοειδούς πλυντηρίου στο οικονομικό αποτέλεσμα της τήξης του αργυρίτη Κ. Γ. Τσάιμου Αρχαιολόγος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Ε.Μ.Π. Ο ρόλος του συνδυασμού επιπέδων και ελικοειδούς πλυντηρίου στο οικονομικό αποτέλεσμα της τήξης του αργυρίτη TΑ ΜΕΤΑΛΛΕYΜΑΤΑ που εκμεταλλεύτηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 14η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Σκάλα Ερεσού. Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα. Ταφές. ΛΕΣΒΟΣ Σκάλα Ερεσού Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα Η Βασιλική του Αγίου Ανδρέα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση»

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» Το έργο «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Μακεδονία Θράκη 2007-2013» στις 6 Απριλίου 2011 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το Φεβρουάριο 2014.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑρΧΑιολογικΑ εργα στη ΘεσσΑλονικη στισ ΑρΧεσ Τησ δεκαετιασ Του 1960.

ΤΑ ΑρΧΑιολογικΑ εργα στη ΘεσσΑλονικη στισ ΑρΧεσ Τησ δεκαετιασ Του 1960. 7 ΤΑ ΑρΧΑιολογικΑ εργα στη ΘεσσΑλονικη στισ ΑρΧεσ Τησ δεκαετιασ Του 1960. Με την έναρξη αυτής της εκδήλωσης για να τιμηθεί ένας παλιός συνάδελφος, ο Φώτιος Πέτσας, θα ήθελα να συγχαρώ τους νέους που προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Η ΛΣΤ ΕΠΚΑ, νεοσύστατη περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠΠΟΤ, στην αρμοδιότητα της

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Η ΛΣΤ ΕΠΚΑ, νεοσύστατη περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠΠΟΤ, στην αρμοδιότητα της ΛΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η ΛΣΤ ΕΠΚΑ, νεοσύστατη περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠΠΟΤ, στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγονται οι νομοί Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, πραγματοποίησε κατά

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο!

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από

Διαβάστε περισσότερα