ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ"

Transcript

1 65 ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Οι κοινοί χώροι ταφής στον ελληνικό χώρο από την πρώτη εμφάνιση τους μέχρι και τα παλαιοχριστιανικά χρόνια δημιουργούνταν και αναπτύσσονταν πάντα εκτός των ορίων του πολίσματος ή τα τείχη της πόλης, δίπλα ή κοντά στις πύλες και στις δύο πλευρές των οδών, που οδηγούσαν στις γειτονικές πόλεις και την ενδοχώρα 1. Η επιλογή αυτών των περιοχών ως χώρων ταφής ήταν αναγκαστική, αφενός γιατί ήταν οι μόνες εκτός ατομικής ιδιοκτησίας και «ελεύθερες» σε κοινή χρήση, αν και δεν μπορεί να αποδοθεί σε αυτές ο χαρακτηρισμός δημόσια γη, και αφετέρου γιατί εξυπηρετούσαν τις πρακτικές ανάγκες πρόσβασης και ταφής σε κάθε εποχή του έτους και με οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες 2. Στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκαν δύο μεγάλοι χώροι ταφής στις δύο πλευρές της πόλης, ανατολικά και δυτικά, γι αυτό και ονομάστηκαν συμβατικά ανατολικό και δυτικό. Λίγοι ελληνιστικοί τάφοι και ακόμα πιο λίγοι ρωμαϊκοί οι οποίοι ανασκάφτηκαν σε περιοχή που επεκτάθηκε η πόλη κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, καθιστούν υπαρκτή της πιθανότητα να υπήρχε και άλλος χώρος ταφής στο πεδινό τμήμα νότια της ελληνιστικής Θεσσαλονίκης και μέχρι τη θάλασσα, ο οποίος χάθηκε με την επέκτασή της D. Kurtz J. Boardman, Έθιμα ταφής στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, Αθήνα, Εκδόσεις Μ. Καρδαμίτσα, 1994, σσ , , και Η ταφή των νεκρών μέσα στην πόλη άρχισε τον 6ο μ.χ. αι. στη Θεσσαλονίκη. Για το θέμα βλ. Ε. Μαρκή, Το τέλος της αρχαιότητας και η εισαγωγή των νεκρών στην πόλη. Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης, 10ο Συμπόσιο Βυζαντινής και μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, 1990, σσ Για το πολεοδομικό σύστημα της Θεσσαλονίκης βλ. M. Vitti, Η πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης από την ίδρυση της έως τον Γαλέριο [ΥΠΠΟ/Δημοσιεύματα Αρχαιολογικού Δελτίου, αρ. 160], Αθήνα 1996 σσ ο ίδιος, «Tessalonica: Bilanci eaggiornamenti», Atti del Secondo Congresso di Topografia Antica. La citta Romana, Roma, (15-16 Maggio 1996), στο Rivista di Topografia Antica VIII (1998). Τα τελευταία χρόνια έχουν βρεθεί τμήματα τριών δρόμων στον χώρο του ανατολικού νεκροταφείου. Βλ. Ε. Τρακοσοπούλου-Σαλακίδου, «Ανασκαφή στο ανατολικό νεκροταφείο της αρχαίας Θεσσαλονίκης. ΔΕΘ 1988», ΑΕΜΘ 13 (1999) 210 εικ. 3 Μ.Τσιμπίδου-Αυλωνίτη, «Το αρχαίο ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και τα θαμμένα μυστικά της Διεθνούς Έκθεσης», Θεσσαλονικέων Πόλις 12 (2003) 24 σημ. 30, 31 Λ. Τόσκα Β. Αλλαμανή Χ. Μιχελάκη Π. Φωτιάδης, «Συγκρότημα αποθηκών έξω από τα ανατολικά τείχη της Θεσσαλονίκης», ΑΕΜΘ 11 (1997) 421 εικ Βλ. Μ. Τσιμπίδου-Αυλωνίτη, ΑΔ 53 (1998), Χρον. Β2, 558. Ανασκαφή στην οδό Αγίου Δημητρίου δώδεκα τάφων ύστερης κλασικής και ελληνιστικής περιόδου. Επίσης

2 66 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Tο δυτικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης αντικείμενο αυτής της παρουσίασης αναπτύχθηκε κατά μήκος της οδού Λαγκαδά από την περιοχή της πλατεία Δημοκρατίας (Βαρδάρη) μέχρι την οδό Αγίων Πάντων και τον Συνοικισμό Τυρολόης, σποραδικά μέχρι την οδό Γιαννιτσών, την περιοχή της Ξηροκρήνης και τα βορειοδυτικά όρια του Δήμου Αμπελοκήπων. Η χρήση της περιοχής αυτής ως χώρου ταφής χρονολογείται με βάση τα αρχαιολογικά δεδομένα από τον 3ο π.χ. μέχρι και τα τέλη του 6ου μ.χ. αι. Η παύση της χρήσης του χώρου ως νεκροταφείου δεν κάλυψε τελείως τα ίχνη του ή έστω την ανάμνηση της χρήσης, καθώς υπάρχει ιστορική αναφορά του 10ου μ.χ. αι., όπου αναφέρεται καθαρά η χρήση δύο περιοχών ανατολικά και δυτικά της πόλης για την ταφή των νεκρών 4. Οι πρώτες ανασκαφικές έρευνες Η πρώτη αρχαιολογική έρευνα στον χώρο του δυτικού νεκροταφείου έγινε το 1913 από τον πρώτο έφορο αρχαιοτήτων της Θεσσαλονίκης Γ. Οικονόμου κοντά στην πλατεία Δημοκρατίας. Ήταν όπως και όλες οι επόμενες σωστικού χαρακτήρα και αποκάλυψε άγνωστο αριθμό τάφων ύστερης ρωμαϊκής περιόδου με πολλά ευρήματα, κυρίως μυροδοχεία, ειδώλια και νομίσματα. Από το 1913 μέχρι το 1960 υπάρχουν αναφορές μόνο για έξι ακόμα ανασκαφές, χωρίς να διευκρινίζεται σε όλες ο αριθμός και ο τύπος των τάφων και πάντα με σύντομη ή και καμία αναφορά σε κινητά ευρήματα. Και οι επτά ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν στην ίδια περιοχή, δυτικά και βόρεια της πλατείας Δημοκρατίας 5 (Χάρτης 1). Για τα επόμενα δέκα χρόνια διαθέτουμε σύντομες δημοσιεύσεις δεκαπέντε ανασκαφών στις οποίες βρέθηκαν δώδεκα μεγάλες μαρμάρινες και λίθινες σαρκοφάγοι, καμαρωτοί, κιβωτιόσχημοι και κεραμοσκεπείς τάφοι, χωρίς όμως να προσδιορίζεται ο αριθμός κάθε τύπου τάφων. Ο συνολικός αριθμός των τάφων πιθανώς ξεπερνούσε κατά πολύ τις τρεις εκατοντάδες. Σχετικά σύντομες ή και ανύπαρκτες είναι οι αναφορές στα κινητά ευρή- Ι. Κανονίδης Αικ. Κούσουλα, ΑΔ 51 (1996), Χρον. Β2, Ανασκαφή στην οδό Πατριάρχου Ιωακείμ 22, τεσσάρων τάφων ρωμαϊκής περιόδου. 4. Μ. Γ. Δήμιτσας, Η Μακεδονία εν λίθοις φθεγγομένοις και μνημείοις σωζομένης, τ. Ι & ΙΙ, Θεσσαλονίκη, φωτομηχανική ανατύπωση Ι.Μ.Χ.Α, 1988 (Αθήνα ), σ. 408 σημ Για τους εκτενέστερα δημοσιευμένους καταλόγους ανασκαφών στο δυτικό νεκροταφείο Θεσσαλονίκης βλ. Δ. Ναλπάντης, Ανασκαφή στο οικόπεδο του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη. Ταφές και ευρήματα [ΥΠΠΟ/Δημοσιεύματα Αρχαιολογικού Δελτίου, αρ. 85], Αθήνα 2003, σσ Δ. Μακροπούλου, Τάφοι και ταφές από το Δυτικό Νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης (β μισό 3ου αι.-6ος αι. μ.χ.). Δομικά χαρακτηριστικά ταφικές πρακτικές κινητά ευρήματα (αδημ. διδακτ. διατρ.), Αθήνα 2007, σσ

3 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 67 ματα, δηλαδή όλα τα αντικείμενα που έχουν βρεθεί μέσα ή έξω από τους τάφους σε αδιατάρακτα στρώματα ή επιχώσεις και είναι κατά περίπτωση κτερίσματα, προσωπικά αντικείμενα του/της νεκρού/ής, ή αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν κατά την ταφή ή για τις μεταθανάτιες τελετουργίες και τοποθετήθηκαν μέσα στον τάφο ή απορρίφθηκαν στο χώρο γύρω από τον τάφο. Οι λίγες αναφορές δείχνουν ότι οι περισσότεροι τάφοι ήταν ακτέριστοι, ενώ οι λίγοι κτερισμένοι είχαν λίγα και καθημερινής χρήσης αντικείμενα, συνήθως πήλινα μυροδοχεία και οινοχόες. Σχετικά σπάνια βρίσκονταν ειδώλια, γυάλινα μυροδοχεία, κοσμήματα, περόνες και πόρπες, αντικείμενα που εντάσσονται στην κατηγορία των προσωπικών αντικειμένων 6. Οι δημοσιευμένες ανασκαφές, παρότι λίγες και με ελλιπή στοιχεία, έδωσαν πολλές και πολύτιμες πληροφορίες για το ίδιο το νεκροταφείο. Η μεγάλη διασπορά των χώρων ταφής διεύρυνε κατά πολύ τα γεωγραφικά όρια του δυτικού νεκροταφείου και έκανε αντιληπτό ότι ήταν πολύ πιο εκτεταμένο από ότι φαινόταν αρχικά και όχι ενιαίο. Ταυτόχρονα η ανασκαφή μερικών τάφων ελληνιστικής περιόδου διεύρυνε κατά πολύ τα χρονικά όρια χρήσης του χώρου ως νεκροταφείου. Σημαντικά κινητά ευρήματα η περίοδος αυτή δεν έχει να επιδείξει σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία. Αποτέλεσαν όμως πολύ σημαντικά ευρήματα μερικά ταφικά μνημεία, όπως ο καμαρωτός τάφος της οδού Νίγδης 8 με τις θαυμάσιες τοιχογραφίες στο εσωτερικό του και οι μαρμάρινες σαρκοφάγοι με τις σχεδόν ολόγλυφες παραστάσεις στα πλευρικά τοιχώματα και τις ξαπλωμένες μορφές στο κάλυμμά τους, μνημεία που δείχνουν ιδιαίτερη οικονομική ευρωστία αλλά και αισθητική καλλιέργεια Μεγάλη απώλεια για την πρώτη αυτή περίοδο ανασκαφικής έρευνας του νεκροταφείου αποτελεί το γεγονός, ότι άγνωστος αριθμός ανασκαφών αυτής της περιόδου πραγματοποιήθηκε χωρίς να τηρηθεί ημερολόγιο ανασκαφής και χωρίς να δημοσιευθούν ή να τύχουν απλής έστω αναφοράς σε κάποιο επιστημονικό περιοδικό, με αποτέλεσμα να χαθούν για πάντα πολύτιμες πληροφορίες. Άγνωστος είναι και ο αριθμός των ανασκαφών, η μερική δημοσίευση των οποίων υποβάλλει, ότι υπήρξαν ημερολόγια ανασκαφής, αυτά όμως δεν βρίσκονται στα αρχεία της αρμόδιας υπηρεσίας στερώντας την έρευνα από πολύτιμες πληροφορίες. Γι αυτές τις ανασκαφές όμως υπάρχει πάντα η ελπίδα, ότι τα ημερολόγια θα βρεθούν και θα επιστραφούν στον φορέα που ανήκουν. 7. Πρόκειται για τον λεγόμενο τάφο του Ευστοργίου, οι τοιχογραφίες του οποίου εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης. Για την πιο πρόσφατη δημοσίευση του τάφου, όπου και όλη η παλαιότερη βιβλιογραφία, βλ. Ευτ. Μαρκή, Η Νεκρόπολη της Θεσσαλονίκης στους υστερορωμαϊκούς και παλαιοχριστιανικούς χρόνους (μέσα του 3ου έως μέσα του 8ου αι. μ.χ.) [ΥΠΠΟ/Δημοσιεύματα Αρχαιολογικού Δελτίου, αρ. 95], Αθήνα 2006, σσ , Σχ. 73, 93-95, πίν. 5α, 12α, 23α, 60γ, 61-β. Στην ίδια σχολιάζονται και άλλοι καμαρωτοί τάφοι με πλούσιο εικονογραφικό διάκοσμο. Για τις σαρκοφάγους της Θεσσαλονίκης βλ. G. Koch H. Sichtermann, «Römische Sarkophage», Handbuch der Archaeologie 34 (München 1982). Βλ. επίσης Φ. Πέτσας, «Χρονικά

4 68 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Οι νεότερες ανασκαφικές έρευνες Από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν τουλάχιστον ενενήντα σωστικές ανασκαφές σε όλη την έκταση του δυτικού νεκροταφείου 8 (Χάρτης 1). Η έλλειψη ακριβούς αριθμού οφείλεται στη συνεχιζόμενη ελλιπή δημοσίευση, καθώς άγνωστος αριθμός ανασκαφών δεν έχει τύχει ούτε απλής αναφοράς στο Αρχαιολογικό Δελτίο. Με συντηρητικούς υπολογισμούς πρέπει να έχουν ανασκαφεί πάνω από τάφοι όλων των τύπων, με πολύ περισσότερες ταφές αφού έχουν βρεθεί πολλαπλοί ενταφιασμοί σε πολλούς τάφους κυρίως παλαιοχριστιανικής περιόδου. Η ιδιαίτερα πλούσια τυπολογία τάφων αναδεικνύει και σε αυτή την περίοδο τα ίδια τα ταφικά μνημεία ως το πιο σημαντικό εύρημα των ανασκαφών αυτών. Ανάμεσα στο πλήθος των ανασκαμμένων τάφων ξεχωρίζει, ένα μεγάλο πεντάκογχο μαρτύριο, ένα μαυσωλείο, ένα cubiculucm, πολλές μαρμάρινες σαρκοφάγοι και πολλά συγκροτήματα καμαρωτών τάφων, μερικά περίκλειστα με ψηλό και ισχυρό περίβολο. Σημαντικά ταφικά μνημεία αποτελούν και τα επιτάφια βωμοειδή Σήματα, που ανασκάφτηκαν σε πολλά οικόπεδα του νεκροταφείου. Τα κινητά ευρήματα που έχουν δημοσιευθεί είναι σχετικά λίγα αλλά ενδεικτικά και κάθε είδους. Τα περισσότερα είναι σκεύη καθημερινής χρήσης που σχετίζονται με ταφικά και μεταθανάτια έθιμα, συνήθως έχουν βρεθεί εκτός τάφων και σώζονται σε αποσπασματική κατάσταση. Στο εσωτερικό των τάφων έχουν βρεθεί κυρίως αντικείμενα τα οποία ανήκαν στον/η νεκρό/ή και τοποθετήθηκαν μαζί του, όπως πήλινα, γυάλινα και σπάνια χάλκινα μυροδοχεία, κοσμήματα από χρυσό και γυαλί, οστέινες και μεταλλικές περόνες, χάλκινες πόρπες, δαχτυλίδια απλά ή με εγχάρακτους σφραγιδόλιθους, από σίδηρο, χαλκό, ασήμι και χρυσό. Το γεγονός, ότι συχνά σε τάφους βρίσκονται προσωπικά αντικείμενα, που σχετίζονται με τον καλλωπισμό, την ενδυμασία και την προβολή της ταυτότητας, υποδεικνύει την ύπαρξη μιας εύρωστης οικονομικά μεσαίας τάξης. Ενδεικτικά σχολιάζεται παρακάτω ένα ιδιαίτερα πλούσιο σύνολο ευρημάτων από τάφο που ανασκάφηκε σε οικόπεδο της οδού Λαγκαδά 55. Αρχαιολογικά », Μακεδονικά 14 (1974) , όπου σύντομη αναφορά σε μερικές σαρκοφάγους του δυτικού νεκροταφείου. 8. Δημοσίευση υλικού από το δυτικό νεκροταφείο έχουμε στη διδακτορική διατριβή της. Μαρκή, ό.π. (σημ. 7). Η πρώτη μελέτη που αφορά αποκλειστικά υλικό του δυτικού νεκροταφείου ανήκει στη Μακροπούλου, ό.π (σημ. 5). Η αδημοσίευτη ακόμα διδακτορική διατριβή της κ. Μακροπούλου περιλαμβάνει 11 οικόπεδα με 845 τάφους, περίπου ταφές και κινητά ευρήματα. Σε εξέλιξη βρίσκεται η διδακτορική διατριβή του υπογράφοντος την ανακοίνωση αυτή, με θέμα «Η δυτική Νεκρόπολη της Θεσσαλονίκης κατά τη ρωμαϊκή περίοδο (2ο π.χ.-4ο μ.χ. αι.)» η οποία περιλαμβάνει 190 τάφους.

5 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 69 Το νεκροταφείο Το ανασκαμμένο υλικό, τάφοι και κινητά ευρήματα, αν και ελλιπέστατα δημοσιευμένο, συνθέτει μια αρκετά καθαρή και κατατοπιστική εικόνα του δυτικού νεκροταφείου από την ύστερη ελληνιστική μέχρι και την πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Σύμφωνα λοιπόν με τα δεδομένα ο αρχαιότερος πυρήνας του νεκροταφείου εντοπίζεται εκατέρωθεν της οδού Λαγκαδά στο ύψος του πάρκου Γ. Ιβάνωφ, όπου ανασκάφηκαν λίγοι διάσπαρτοι τάφοι του 3ου και 2ου π.χ. αι. 9. Πολλά διάσπαρτα στα χώματα κινητά ευρήματα κυρίως ύστερης ελληνιστικής περιόδου βεβαιώνουν την ύπαρξη και άλλων τάφων ίδιας περιόδου, οι οποίοι καταστράφηκαν από τους μεταγενέστερους. Στη συμβολή των οδών Λαγκαδά και Αγίου Δημητρίου και λίγο πιο βόρεια στην οδό Λαγκαδά 55 βρέθηκαν και οι αρχαιότεροι μέχρι στιγμής, τάφοι ρωμαϊκής περιόδου, οι οποίοι χρονολογούνται στα μέσα του 1ου μ.χ. αιώνα. Από τις αρχές του 2ου μ.χ. αι. αυξάνονται κατά πολύ οι ταφές και αρχίζει η οριζόντια επέκταση του νεκροταφείου, ταυτόχρονα προς όλες τις δυνατές κατευθύνσεις, προς τα νότια κατά μήκος των οδών Ειρήνης και Λαγκαδά, προς τα δυτικά μέχρι την οδό Μοναστηρίου και Γιαννιτσών στο ύψος του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού και βόρεια μέχρι την οδό Αγίων Πάντων. Στις αρχές του 3ου μ.χ. αι. παρατηρείται στον αρχικό πυρήνα ανάμεσα στην οδό Λαγκαδά και Γ. Ιβάνωφ μια ιδιαίτερη πύκνωση των τάφων και συχνά καταστροφή παλαιότερων κατά την κατασκευή νέων. Η στενή γειτνίαση πολλών τάφων και η έλλειψη σταθερού προσανατολισμού δείχνει, ότι χρησιμοποιούσαν όποιο ελεύθερο χώρο εύρισκαν, ακόμα και τον πιο περιορισμένο. Τη γενική έλλειψη ελεύθερων χώρων ταφής αποδεικνύουν και οι επιγραφικές μαρτυρίες καθώς τουλάχιστον σαράντα επιγραφές σε σαρκοφάγους και επιτάφια μνημεία από το ανατολικό και δυτικό νεκροταφείο περιέχουν κατάρες και απειλές με υψηλά χρηματικά πρόστιμα, ως εκφοβισμό για την αποτροπή της χρήσης τάφων από μη νόμιμους ιδιοκτήτες. Οι επιγραφές αυτές καταδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο, ότι ήδη από τα τέλη του 2ου μ.χ. αι. η αδυναμία εξεύρεσης χώρου ταφής ήταν τόσο μεγάλη που αποτελούσε σύνηθες φαινόμενο η παράνομη χρήση ξένων τάφων για νέες ταφές παρά τις απειλές και τα πρόστιμα. Τα αίτια της εξέλιξης αυτής 9. Βλ. Φ. Παπαδοπούλου, ΑΔ 19 (1964), Χρον. Β3, 334, με αόριστη αναφορά σε τάφους ελληνιστικής εποχής στη Ραμόνα και Π. Αδάμ-Βελένη Κ. Κωνσταντούλας, «Ρωμαϊκοί τάφοι σε τμήμα του Δυτικού νεκροταφείου στην οδό Λαγκαδά», ΑΕΜΘ 5 (1991) , όπου βρέθηκαν τρεις τάφοι ελληνιστικής περιόδου. Έξι συνολικά τάφοι ελληνιστικής περιόδου έχουν ανασκαφεί από την 9η ΕΒΑ, μπροστά στο πάρκο Γ. Ιβάνωφ και στα οικόπεδα της οδού Λαγκαδά 53 και 55. Για τις προφορικές αυτές πληροφορίες θερμά ευχαριστώ την υπεύθυνη των ανασκαφών κ. Δ. Μακροπούλου.

6 70 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας ήταν η απότομη αύξηση του πληθυσμού που παρουσίασε η Θεσσαλονίκη από τα μέσα του 2ου μ.χ. αι. σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η «ελεύθερη» για ταφές γη ήταν περιορισμένη κατά μήκος της οδού που ένωνε τη Θεσσαλονίκη με την Μακεδονία και την υπόλοιπη Ελλάδα, άρα λίγη 10. Η μοναδική εναλλακτική λύση που προσφερόταν εξαρχής για όσους δεν ήθελαν να αγωνιούν για την ανεύρεση χώρου ταφής για τον εαυτό τους και την οικογένειά τους ήταν η αγορά γης. Η πρακτική είναι έμμεσα γνωστή και από επιγραφικές μαρτυρίες και εφαρμόστηκε όπως φαίνεται στο δυτικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης σε περιορισμένο βαθμό πιθανώς από τα τέλη 1ου ή τις αρχές του 2ου μ.χ. αι. καθώς λίγοι είχαν την ανάλογη οικονομική δυνατότητα και πιο εκτεταμένα από τον 3ο μ.χ. αι., περίοδο ιδιαίτερης οικονομικής άνθησης της πόλης. Ποια ήταν η αξία της γης εκείνη την εποχή δεν γνωρίζουμε καθώς δεν διαθέτουμε καμία άμεση ή έμμεση σχετική πληροφορία. Το πιθανότερο είναι όμως να είχε μεγάλη αξία καθώς ήταν εύφορη με πολλά νερά και άρα καλλιεργήσιμη. Για τη γεωργική χρήση της γης δεν διαθέτουμε, προς το παρόν τουλάχιστον, επιστημονική τεκμηρίωση, διαθέτουμε όμως για τη βιοτεχνική και εμπορική χρήση της, η οποία παρουσιάζεται ιδιαίτερα έντονη, καθώς έχουν βρεθεί μέχρι τώρα πολλοί εργαστηριακοί χώροι παραγωγής κεραμικών προϊόντων στις οδούς Μοναστηρίου και Γιαννιτσών και δύο μεγάλοι αποθηκευτικοί χώροι εμπορικού χαρακτήρα στην οδό Μοναστηρίου 5 και Οδυσσέως δίπλα στην κεντρική είσοδο της Θεσσαλονίκης 11. Η μεγάλη αξία της γης καθιστούσε προφανώς την αγορά γης λύση απαγορευτική για τον απλό πολίτη, πιθανώς ακόμα και για πολλούς με σχετικά μεγάλη οικονομική δυνατότητα. Το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε σύμφωνα και 10. Την κατάσταση επιδείνωνε η γεωμορφολογία της περιοχής, με κατωφέρεια συχνά έντονη από βορειοανατολικά προς νοτιοδυτικά και μερικούς μεγάλους και μικρούς χείμαρρους, στα όρια υπερχείλισης των οποίων ήταν δύσκολη ή και απαγορευτική κάθε ταφή αφού ήταν σίγουρο, ότι θα καταστραφεί κάποια στιγμή. Φαίνεται όμως ότι και αυτά τα φυσικά εμπόδια προσπάθησαν να υπερβούν αφού ήδη από τον 3ο μ.χ. αι. χρησιμοποιήθηκε χώρος με ιδιαίτερα δύσκολη πρόσβαση λόγω της απότομης κατωφέρειας, στις υπώρειες του λόφου του Επταπυργίου, σημερινή περιοχή του συνοικισμού Τυρολόης, πάνω από την οδό Λαγκαδά και το πάρκο Γ. Ιβάνωφ. 11. Υπολείμματα εργαστηριακών εγκαταστάσεων παραγωγής κεραμικών προϊόντων έχουν βρεθεί στην οδό Μοναστηρίου 93, Μοναστηρίου 91 και Γιαννιτσών 46. Βλ. Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 43 (1988), Χρον. Β2, η ίδια, ΑΔ 51 (1996), Χρον. Β2, και η ίδια, ΑΔ 53 (1998), Χρον. Β2, 618. Τελευταία ανασκάφτηκαν και άλλοι εργαστηριακοί χώροι παραγωγής κεραμικών προϊόντων στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης στα έργα κατασκευής του Υπόγειου Σιδηρόδρομου. Βλ. Λ. Αχειλαρά, «ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης. Το αρχαιολογικό έργο της ΙΣΤ Ε.Π.Κ.Α. κατά το 2007», ΑΕΜΘ 21 (2007) υπό εκτύπωση και η ίδια, ΑΕΜΘ 22 (2008) υπό εκτύπωση. Για τα κτίρια εμπορικού χαρακτήρα στην οδό Μoναστηρίου 5 και Οδυσσέως, βλ. Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 50 (1995), Χρον. Β2,

7 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 71 με γραπτές μαρτυρίες από τις επαγγελματικές και θρησκευτικές συσσωματώσεις ατόμων, οι οποίες μέσω του κοινού ταμείου αγόραζαν γη, είτε για να την μοιραστούν, ως κοινό χώρο ταφής, είτε για να κατασκευάσουν από κοινού ένα συγκρότημα τάφων, στο οποίο θα έκαναν όλοι χρήση 12. Αποτέλεσμα της πρακτικής αυτής ήταν η επέκταση του νεκροταφείου κατά τον 3ο και 4ο μ.χ. αι., με τη μορφή μικρών συγκεντρώσεων τάφων, κυρίως στην περιοχή της Ξηροκρήνης και του Δήμου Αμπελοκήπων, όπου ανασκαφικά αποκαλύφτηκαν ταφικά συγκροτήματα μεμονωμένα ή και μαζί με άλλους τάφους και πολλές μικρές, συχνά πυκνές, και πάντα απομονωμένες συγκεντρώσεις τάφων. Η δημιουργία, η επέκταση και η τελική μορφή του δυτικού νεκροταφείου, σε συνδυασμό με την πλούσια τυπολογία τάφων και τα σημαντικά κινητά ευρήματα δείχνουν, ότι το δυτικό νεκροταφείο τουλάχιστον κατά την ρωμαϊκή και παλαιοχριστιανική περίοδο αποτελούσε έναν πολύ σημαντικό χώρο ταφής, ίσως τον σημαντικότερο, για την μεσαία και ανώτερη τάξη της Θεσσαλονίκης. Τυπολογία τάφων Στο δυτικό νεκροταφείο όπως ήδη αναφέρθηκε βρέθηκαν τάφοι όλων των τύπων. Πιο συνηθισμένοι κατά την ελληνιστική και πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο λόγω του μαλακού βράχου στην περιοχή της οδού Λαγκαδά ήταν οι λαξευμένοι στον τοπικό βράχο λακκοειδείς τάφοι καλυμμένοι συνήθως με ακανόνιστες πλάκες από σχιστόλιθο ή χώμα. Στα αυτοκρατορικά χρόνια συνεχίζεται η κατασκευή των λακκοειδών τάφων, με τη μορφή απλών ορυγμάτων στο χώμα ή τον βράχο καλυμμένων πρόχειρα με πλάκες από σχιστόλιθο, θραύσματα κεραμίδων, συχνά επιτάφιες στήλες από παλαιότερους τάφους ακόμα και με αργούς λίθους και ταυτόχρονα εμφανίζονται οι κεραμοσκεπείς και οι χτιστοί κιβωτιόσχημοι τάφοι. Λίγες αναλογικά είναι οι ελεύθερες ταφές, απλά ορύγματα στο έδαφος καλυμμένα με χώμα και οι ταφές βρεφών στο εσωτερικό αμφορέων, οι λεγόμενοι εγχυτρισμοί. Οι σαρκοφάγοι ήταν τάφοι συνήθως οικογενειακοί και έχουν βρεθεί σχετικά λίγες στο δυτικό νεκροταφείο. Η εμφάνισή τους τοποθετείται στις αρχές του 2ου μ.χ. αι. και η χρήση τους διαρκεί το πιθανότερο μέχρι και το α τέταρτο του 3ου μ.χ. αι. Μερικές σαρκοφάγοι είναι ιδιαίτερα μνημειακές, τόσο από άποψη όγκου, αφού ζυγίζουν πολλούς τόνους, όσο και από 12. Οι επαγγελματικές συντεχνίες ονομάζονταν συνήθειες ή κολλήγια και οι θρησκευτικές ενώσεις-θίασοι. Για τις συσσωματώσεις και τις ονομασίες τους καθώς και έμμεσες αναφορές σε αγορά γης για ταφική χρήση, βλ. Π. Μ. Νίγδελης, Επιγραφικά Θεσσαλονίκεια. Συμβολή στην πολιτική και κοινωνική ιστορία της αρχαίας Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη, University Studio Press, 2006, passim.

8 72 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας άποψη αισθητικής καθώς είναι διακοσμημένες με ιδιαίτερα περίτεχνες και σχεδόν ολόγλυφες συνθέσεις. Οι πλούσιοι αυτοί τάφοι αποτελούν σαφή ένδειξη ύπαρξης ιδιαίτερα ακμαίας και εύρωστης οικονομικά τάξης εμπόρων και γαιοκτημόνων. Η ανεύρεση αρκετών ασύλητων και στην αρχική τους θέση, στην αρχή της οδού Λαγκαδά και της οδού Ειρήνης, δείχνει ότι πιθανώς δραστηριοποιούνταν και στην πολιτική, αφού είχαν τη δυνατότητα να τοποθετούν τα ταφικά τους μνημεία σε ιδιαίτερα περίοπτη θέση πολύ κοντά στην κεντρική είσοδο της πόλης. Κάποιες μεμονωμένες σαρκοφάγοι που βρέθηκαν στην οδό Μοναστηρίου και στην οδό Γιαννιτσών ήταν το πιθανότερο οικογενειακοί τάφοι γαιοκτημόνων, οι οποίοι τις τοποθέτησαν μέσα στη γη τους 13. Ένα ξεχωριστό είδος τάφου σε μορφή ολόκληρου κτιρίου με σαρκοφάγους στο εσωτερικό του, τα λεγόμενα μαυσωλεία, αντιπροσωπεύονται με ένα παράδειγμα που βρέθηκε στη συμβολή των οδών Μαργαροπούλου και Βερατίου πίσω από τον νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης (Εικ. 1). Αποτελείται από έναν ορθογώνιο θάλαμο, ο οποίος διασώθηκε σε χαμηλό ύψος, μικρό προθάλαμο καλυμμένο με καμάρα, μικρό διάδρομο και κλίμακα πρόσβασης με τουλάχιστον τρία σκαλοπάτια. Ανάλογα μνημεία συνήθως ημιυπόγεια έχουν ανασκαφεί στη δυτική και νότια Ελλάδα κυρίως τη Νικόπολη και την Πάτρα 14. Στον θάλαμο βρέθηκαν τοποθετημένες αντικριστά δύο μαρμάρινες πλάκες μια μεγάλη και μια αρκετά μικρότερη, όπου το πιθανότερο είχαν τοποθετηθεί σαρκοφάγοι. Χρονολόγηση δεν μπορεί να προταθεί, τα μνημεία όμως αυτού του είδους σε άλλες περιοχές της Ελλάδος χρονολογούνται στις αρχές ή τα μέσα του 2ου μ.χ. αι. Ένα πιο σύνθετο και ιδιόμορφο ταφικό μνημείο το οποίο χρησιμοποιήθηκε για πολλές ταφές είναι το cubiculum που βρέθηκε στην οδό Φρυζή 31. Πρόκειται για ένα ορθογώνιο κτίσμα διαστάσεων 8,00 5,00 μ. το οποίο διασώθηκε σε τρία επίπεδα, με καταστραμμένη όμως την ανωδομή δεν γνω- 13. Για τη σαρκοφάγο της οδού Γιαννιτσών βλ. Μ. Καραμανώλη-Σιγανίδου, ΑΔ 20 (1965), Χρον. Β2, 411, πίν. 464α. Για τη σαρκοφάγο της οδού Μοναστηρίου 15, η οποία περιείχε τρεις σκελετούς βλ. Ι. Βοκοτοπούλου, ΑΔ 35 (1980), Χρον. Β2, 367. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του βουλευτού Τ. Κλαύδιου Λύκου, ο οποίος πέθανε το 147/148 μ.χ., και σύμφωνα με την επιγραφή της σαρκοφάγου του, η οποία βρέθηκε μετακινημένη, έχτισε μέσα σε δική του γη ένα «κηποτάφιο», δηλαδή έναν περίκλειστο κήπο με δένδρα και λουλούδια, όπου τοποθέτησε σαρκοφάγους, προφανώς της οικογένειάς του και ανδριάντες. Βλ. Νίγδελης, ό.π. (σημ. 12), σ. 375 σημ. 12. Για τις σαρκοφάγους της Θεσσαλονίκης βλ. Koch Sichtermann, ό.π. (σημ. 7) σημ Βλ. Κ. Ζάχος Αν. Γεωργίου, «Νικόπολη. Βόρεια και δυτική νεκρόπολη», ΑΔ 52 (1997), Χρον. Β2, , πίν Ι. Δεκουλάκου, «Στήλη». Τόμος εις μνήμην Ν. Κοντολέοντος, Αθήνα 1980, σσ , πίν Ι. Α. Παπαποστόλου, «Ρωμαϊκό μαυσωλείο στην Πάτρα», ΑΕ (1983) 1-34.

9 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 73 ρίζουμε τη μορφή κάλυψης και τον τρόπο πρόσβασης. Στα τρία επίπεδά του βρέθηκαν πολλές ορθογώνιες θήκες διαμορφωμένες στις πλευρικές τοξωτές κόγχες. Χρονολογείται στο τέλος του 3ου αι. μ.χ. και έχει περίοδο χρήσης μέχρι και τον 4ο μ.χ. αι. 15. Οι καμαρωτοί τάφοι εμφανίστηκαν το πιθανότερο στα μέσα του 3ου μ.χ. αι., αποτέλεσμα μιας γενικότερης αναβίωσης του ένδοξου μακεδονικού παρελθόντος της εποχής, η οποία προκάλεσε πιθανώς και την επαναφορά της ιδέας του καμαρωτού μακεδονικού τάφου, η μορφή και η κατασκευή του οποίου βέβαια προσαρμόστηκε στις τεχνικές γνώσεις και οικονομικές δυνατότητες της εποχής. Ο «νέος» αυτός τύπος τάφου γρήγορα κυριάρχησε ενισχυμένος κυρίως από τις νέες θρησκευτικές αντιλήψεις διαχείρισης του σώματος, αντιλήψεις οι οποίες ευνόησαν και την κοινή πολλαπλή ταφή σε έναν τάφο. Έχουν βρεθεί εκατοντάδες καμαρωτοί τάφοι, μεμονωμένοι και σε συγκροτήματα δύο, τριών, έξι και εννέα τάφων καθώς και μερικά συγκροτήματα δεκάδων καμαρωτών τάφων σε παράταξη, σε μία ή σε δύο σειρές με κοινή μεσοτοιχία. Ενδεικτικά αναφέρονται το συγκρότημα των εννέα καμαρωτών τάφων με περίβολο και πιθανώς στεγασμένη αυλή που ανασκάφηκε στην οδό Λαγκαδά 55 και το συγκρότημα τεσσάρων καμαρωτών τάφων που ανασκάφηκε στην οδό Δημοσθένους 8.(Εικ. 2). Και στις δύο περιπτώσεις ένας ισχυρός περίβολος προστάτευε το συγκρότημα και είχαν χώρο για τη διενέργεια των νεκρικών τελετών, τα γνωστά νεκρόδειπνα 16. Ιδιαίτερα μνημειώδες κτίσμα ήταν το πεντάκογχο ταφικό μνημείο, πιθανώς μαρτύριο, το οποίο ανασκάφτηκε το 1972 στην οδό Καλλιθέας 25 και χρονολογείται στον 5ο μ.χ. αι. Είναι ένα μεγάλο οικοδόμημα διαστάσεων 13,50 11,50 μ. με πέντε μεγάλες κόγχες, μνημειώδη είσοδο και εξωτερικό περίβολο, το οποίο διασώθηκε σε χαμηλό ύψος. Εσωτερικά οι τοίχοι καλύπτονταν με ορθομαρμάρωση και τοιχογραφίες και το δάπεδο ήταν επενδυμένο με μαρμάρινες πλάκες. Άγνωστος είναι ο τρόπος στέγασης του κτιρίου, πιθανώς όμως είχε αψίδες πάνω από τις κόγχες και θόλο στο κεντρικό τμήμα 17. Επιτάφια βωμοειδή σήματα Οι κατασκευές αυτές είναι γνωστές από το ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης αλλά και από άλλες περιοχές του ρωμαϊκού κόσμου. Φαίνεται 15. Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 52 (1997), Χρον. Β2, και Μακροπούλου, ό.π. (σημ. 5), σσ , πίν Επίσης Μαρκή, ό.π. (σημ. 7), σσ Βλ. Π. Αδάμ-Βελένη, ΑΔ 42 (1987), Χρον. Β2, , σχ. 5, εικ. 196α, για το συγκρότημα της οδού Δημοσθένους 8, και Δ. Μακροπούλου, ΑΔ 45 (1990), Χρον. Β2, , σχ. 2, για το συγκρότημα της οδού Λαγκαδά Βλ. Μαρκή, ό.π. (σημ. 7), σσ , σχ. 1 και 32, πίν.40α.

10 74 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας να αποτελούν αναβίωση ή συνέχεια ενός σχετικά σπάνια επιτάφιου μνημείου, γνωστού ήδη από τα αρχαϊκά χρόνια, το οποίο συμβατικά και μάλλον λαθεμένα επικράτησε να ονομάζεται «τράπεζα» και λειτουργούσε αρχικά ως Σήμα πάνω σε έναν τάφο. Διάφορες παραλλαγές συνδέουν τα μνημεία αυτά με μεταθανάτιες τελετουργίες και πιθανώς ηρωολατρεία 18. Στα ρωμαϊκά χρόνια η ύπαρξη σε πολλά βωμοειδή Σήματα αγωγού χοών από την επιφάνειά τους μέχρι και το εσωτερικό του τάφου αποδεικνύει τη λατρευτική χρήση των επιτάφιων αυτών κατασκευών, ενώ η υπέργεια μνημειακή τους μορφή αποδεικνύει τη λειτουργία τους και ως επιτάφια Σήματα. Τα αρχαιότερα παραδείγματα στη Θεσσαλονίκη χρονολογούνται στο β μισό του 1ου μ.χ. αι. και η χρήση τους διαρκεί μέχρι τα μέσα ή τα τέλη του 2ου μ.χ. αι. Η μορφή τους είναι αυτή μιας κυβικής ή ορθογώνιας παραλληλεπίπεδης κατασκευής, συχνά με μία ή δύο βαθμίδες στη βάση ή την επίστεψή τους. Κατασκευάζονταν, είτε με χυτή τοιχοποιία από αργούς λίθους και χονδρό κονίαμα ως συνδετικό υλικό, είτε με επιμελημένη κατασκευή από αργολιθοδομή περιμετρικά και χυτή τοιχοποιία στο εσωτερικό. Σπάνια κατασκευάζονταν με καλά δουλεμένους και τετραγωνισμένους λίθους ή μάρμαρο. Οι εξωτερικές επιφάνειες εξομαλύνονταν με ένα λεπτό στρώμα κονιάματος το οποίο έφερε λευκό ή κιτρινωπό επίχρισμα και σπάνια χρωματική διακόσμηση. Κατασκευάζονταν πάνω στον τάφο, σπάνια με τη μεσολάβηση χώματος και σε λίγες περιπτώσεις ο τάφος ενσωματώθηκε μέσα στην αργολιθοδομή τους. Κάλυπταν συνήθως ενταφιασμό σε κεραμοσκεπείς ή κιβωτιόσχημους χτιστούς τάφους και καύση σε καλυμμένους με χώμα ή πλάκες σχιστόλιθου λαξευτούς λακκοειδείς τάφους 19. Με τα λίγα υπάρχοντα δημοσιευμένα στοιχεία το αρχαιότερο επιτάφιο Σήμα στο δυτικό νεκροταφείο ανασκάφηκε στην οδό Λαγκαδά 55, πάνω σε μια καταστραμμένη δεξαμενή ελληνιστικής περιόδου, την οποία χρησιμοποίησε ως βάση του. Παρά την εκτεταμένη καταστροφή του Σήματος διακρίνονταν κατά την ανασκαφή το ορθογώνιο σχήμα του, διαστάσεων 2,50 1,25 μ. με ανώτερο ύψος διατήρησης τα 0,60-0,70 μ. περίπου (Εικ. 3). Κατασκευάστηκε περιμετρικά με προσεγμένη και ισχυρή αργολιθοδομή και 18. Βλ. Kurtz Boardman, ό.π. (σημ. 1), σσ. 155, 168, , Βλ. Χ. Μακαρόνας, «Ανασκαφή Νεκροπόλεως εν Θεσσαλονίκη», ΠΑΕ (1949) και ο ίδιος, ΠΑΕ (1951) Α. Βαβρίτσας, ΑΔ 26 (1971), Χρον. Β2, , πίν Αδάμ-Βελένη Κωνσταντούλας, ό.π. (σημ. 9), , σχ. 1, εικ. 7α,β Ε. Πελεκανίδου, «Νέα ευρήματα στο ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης», ΑΕΜΘ 7 (1993) 377 M. Τσιμπίδου-Αυλωνίτη A. Λιούτας, «Οδός Μελενίκου και Χατζηανδρέου», ΑΔ 49 (1994), Χρον. Β2, , πίν Τρακοσοπούλου-Σαλακίδου, ό.π. (σημ. 1), M. Τσιμπίδου-Αυλωνίτου - A. Καϊάφα, «Το ανατολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης και πάλι», ΑΕΜΘ 17 (2003) οι ίδιες, «Θεσσαλονίκη: Οδός Κ. Μελενίκου. Η συνέχεια», ΑΕΜΘ 18 (2004) , εικ. 4,7.

11 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 75 στο κεντρικό τμήμα με χυτή τοιχοποιία. Χρησιμοποιήθηκαν μεγάλοι και μικροί αδούλευτοι αργοί λίθοι με συνδετικό υλικό ισχυρό ασβεστοκονίαμα και λάσπη. Το βωμοειδές Σήμα κάλυπτε έναν ορθογώνιο λάκκο ανοιγμένο κάθετα στον κατά μήκος άξονα της Δεξαμενής, τμήμα της οποίας καταστράφηκε κατά τη διάνοιξη του λάκκου, στον οποίο σωριάστηκαν τα υπολείμματα της ταφικής πυράς η οποία είχε γίνει σε άλλο χώρο (Εικ. 4). Βρέθηκε μεγάλη ποσότητα στάχτης καμένων οργανικών υλικών, λίγα απανθρακωμένα οστά, απανθρακωμένοι σπόροι κουκουναριού και μεγάλος αριθμός προσωπικών αντικειμένων τα οποία τοποθετήθηκαν μαζί με το νεκρό στον τάφο 20. Πιο συγκεκριμένα βρέθηκε ένα ασημένιο δηνάριο, δύο κυλινδρικά ωοκέλυφα πήλινα κύπελλα (Εικ. 5), δύο πήλινα βολβόσχημα μυροδοχεία, ένας ερυθροβαφές σκύφος, πέντε γυάλινα μυροδοχεία (Εικ. 6), μία χάλκινη αρυβαλλοειδής λύκηθος τύπου Talcott (Εικ. 7), τρεις χάλκινες στλεγγίδες (Εικ. 8), ένα χάλκινο εγχειρίδιο, μία χάλκινη πόρπη τύπου aucissa, τρεις χάλκινοι κρίκοι (Εικ. 9), μία χάλκινη θήκη κέρινου σφραγίσματος εγγράφου (Εικ. 10), ένα περίαπτο από κεχριμπάρι, τέσσερις γυάλινες, πέντε οστέινες και μία λίθινη ψήφοι, πιθανώς πεσσοί επιτραπέζιου παιχνιδιού (Εικ.11), ένα θαλάσσιο όστρεο, χάλκινο κλειδί μικρού κιβωτιδίου, χάλκινα θραύσματα, το πιθανότερο μεταλλικής επένδυσης κιβωτιδίου από οργανικό υλικό, το οποίο ίσως περιείχε τα γυάλινα μυροδοχεία. Τα περισσότερα από τα αντικείμενα μπορούν να χρονολογηθούν με σχετική ασφάλεια και με βάση τα συγκριτικά παράλληλα στον 1ο μ.χ. αι., το αργυρό νόμισμα όμως που είναι κοπής νομισματοκοπείου Ρώμης του π.χ. είναι προφανώς οικογενειακό κειμήλιο το οποίο τοποθετήθηκε με τον νεκρό στον τάφο, ως ένδειξη τιμής και σεβασμού. Τα ταφικά αυτά μνημεία βρίσκονται στο δυτικό νεκροταφείο σε ομάδες των πέντε έως και δεκαπέντε σημάτων. Μέχρι τώρα έχουν ανασκαφεί σε πέντε διαφορετικές τοποθεσίες, από την οδό Λαγκαδά μέχρι και την οδό Γιαννιτσών, τουλάχιστον πενήντα βωμοειδή σήματα διαφόρων μορφών και διαστάσεων. Τα σήματα αυτά αν και δεν πρέπει να ήταν ιδιαίτερα δαπανηρά μνημεία, δηλώνουν την ύπαρξη μιας μεσαίας εύρωστης οικονομικά τάξης, το πιθανότερο εμπόρων, τα μέλη της οποίας εγκαθίστανται στη Θεσσαλονίκη σταδιακά μετά τα χρόνια του Αυγούστου και πιθανώς σε όλη τη διάρκεια του 1ου μ.χ. αι., συντελώντας καθοριστικά στην οικονομική και πληθυσμιακή άνθηση της πόλης κατά τον 2ο και 3ο μ.χ. αι. ΚΥΡΙΑΚΟΣ Ι. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΛΑΣ 20. Βλ. Αδάμ-Βελένη Κωνσταντούλας, ό.π. (σημ. 9), , όπου σύντομη αναφορά του τάφου και των ευρημάτων χωρίς σχολιασμό και φωτογραφίες.

12 76 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Χάρτης 1. Διασπορά ανασκαφών από τη πλατεία Δημοκρατίας μέχρι τον Δήμο Αμπελοκήπων. Το μέγεθος της κουκίδας δηλώνει μεγάλη συγκέντρωση τάφων.

13 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 77 Εικ. 1. Μαυσωλείο Μαργαροπούλου και Βερατίου. Εικ. 2. Ταφικό συγκρότημα οδού Δημοσθένους 8.

14 78 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Εικ. 3. To επιτάφιο Σήμα Δ στην οδό Λαγκαδά 55. Εικ. 4. Η δεξαμενή και ο υποκείμενος τάφος του Σήματος Δ.

15 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 79 Εικ. 5. Κυλινδρικά κύπελλα κατηγορίας terra sigillata. Εικ. 6. Πήλινα και γυάλινα μυροδοχεία Ερυθροβαφής σκύφος.

16 80 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Εικ. 7. Χάλκινη αρυβαλλοειδής λήκυθος τύπου Talkott. Εικ. 8. Χάλκινες στλεγγίδες.

17 Δυτική νεκρόπολη Θεσσαλονίκης: Παλαιά και νέα ευρήματα 81 Εικ. 9. Χάλκινο εγχειρίδιο-χάλκινοι κρίκοι-χάλκινη πόρπη. Εικ.10. Θήκη σφραγίσματος εγγράφου.

18 82 Κυριάκος Ι. Κωνσταντούλας Εικ.11. Περίαπτο από κεχριμπάρι Γυάλινες και οστέινες ψήφοι Λίθινη ψήφος.

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μετρό Κατά το 2007-2008, η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο χώρο νότια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές:

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ. Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: 23η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από τη δημιουργία της, τον Ιούνιο του 2006, η 23η ΕΒΑ έχει πραγματοποιήσει τις παρακάτω σωστικές ανασκαφές: ΕΥΒΟΙΑ Χαλκίδα Οδός Ωρίωνος 10, οικόπεδο Χρ. Δημαρέλου-Δεληβοριά

Διαβάστε περισσότερα

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012 1 Οδός Ιδιοκτησία Αρχαιολογικός χαρακτήρας Βιβλιογραφία Έτος ανασκαφής Βάθος 1 Πατησίων και Καποδιστρίου 2 Αιόλου από Σταδίου Σοφοκλέους (έργα Υ.Δ.Ρ.Ε.Ξ.) 3 Σταδίου 61 [πρώην Κυπριακή Αγορά] Κανελλάκη

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 15 Γ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Στην Αθήνα διεξήχθησαν κατά τα έτη 20002010 συνολικά 298 σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα ιδιωτών ή σε δημόσια έργα (ΜΕΤΡΟ) και πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑ Το ανασκαφικό έργο της ΙΓ ΕΠΚΑ κατά τα έτη 2000-2010 περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό σωστικών, αλλά και συστηματικών ερευνών. Οι έρευνες αυτές αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΗ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Αρχαίος Φάγρης. Ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας και πήλινη γυναικεία προτομή από το νεκροταφείο (4ος αι. π.χ.). ΚΑΒΑΛΑ Πέρνη Στη θέση «Τούμπα»

Διαβάστε περισσότερα

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανασκαφή του παραλιακού νεκροταφείου στη θέση Κασιδιάρης των Σαβαλιών πρόσθεσε μία ακόμη θέση στις ήδη γνωστές της ευρύτερης περιοχής και εμπλούτισε τις γνώσεις μας με νέα σημαντικά συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ: 2011-2012 Υπεύθυνοι/ες καθηγητές/τριες Τζιούφας Βασίλειος ΠΕ11 Φλόκας Αθανάσιος ΠΕ03 Κρομμύδα Δέσποινα ΠΕ09 Σωτήρη Χρυσούλα ΠΕ15 Νασιόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΗΡΑΚΛΕΙΟ Κνωσός Άγιος Ιωάννης Κνωσού: Νέο τμήμα του «Βόρειου Νεκροταφείου Κνωσού» Κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής (Απρίλιο έως Σεπτέμβριο 2010), με

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Η ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Εισαγωγή Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 24η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΘΙΩΤΙΔΑ Εικ. 1. Ενετικό tornesello του Antonio Venier (1382-1400) από το στρώμα καταστροφής στο νοτιοανατολικό χώρο της ακρόπολης του Κάστρου της Yπάτης. Εικ. 2. Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 10η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Εικ. 1. Αεροφωτογραφία του οικισμού της Ποτίδαιας. Εικ. 2. Τμήμα του διατειχίσματος. Διατείχισμα της Κασσάνδρειας Στη θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που καταστράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΕ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΠΤΕΡΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Ομάδα εργασίας: ΒΑΝΝΑ ΝΙΝΙΟΥ ΚΙΝΔΕΛΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΚΕ ΕΠΚΑ-ΥΠΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ. Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου

ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ. Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου ΝΤΟΛΙΑΝΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Αικατερίνη Κάντα - Κίτσου Βασιλική Λάμπρου ΑΘΗΝΑ 2008 ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠ/ΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 33 1η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΤΤΙΚΗ Μεσόγεια Οι ανασκαφικές έρευνες επικεντρώθηκαν σε δύο τομείς: 1) στη συνέχιση της αποκάλυψης ερειπωμένων βυζαντινών ναών, που είχε αρχίσει από παλαιότερα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΙΕΡΙΑ Μεθώνη (εικ. 1-4) Αμέσως βόρεια της Νέας Αγαθούπολης έχει ε ντο πιστεί, ήδη από τη δεκαετία του 1970, η θέ ση της αρχαίας Μεθώνης, της αρχαιότερης

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο!

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 14η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Σκάλα Ερεσού. Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα. Ταφές. ΛΕΣΒΟΣ Σκάλα Ερεσού Παλαιοχριστιανική Βασιλική Αγίου Ανδρέα Η Βασιλική του Αγίου Ανδρέα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση»

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» Το έργο «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Μακεδονία Θράκη 2007-2013» στις 6 Απριλίου 2011 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το Φεβρουάριο 2014.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ξένια Χαραλαμπίδου Τμήμα Αρχαιολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Δρ. Ξένια Χαραλαμπίδου Τμήμα Αρχαιολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Η κεραμική από το νεκροταφείο του Τσικαλαριού Νάξου και η συμβολή της στη γνώση της Κυκλαδικής κεραμικής 1 Δρ. Ξένια Χαραλαμπίδου Τμήμα Αρχαιολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΓ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ο ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΗΣ ΓΟΡΤΥΝΑΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 7 Α' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Κλιτύες Ακρόπολης Η σπουδαιότερη ανακάλυψη στη Νότια Κλιτύ της Ακρόπολης στη διάρκεια των εργασιών της Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα

Σύνθεση προσεγγίσεων-μελλοντική έρευνα Ημερίδα Η έρευνα των αρχαίων συστημάτων ύδρευσης του Πειραιά στο πλαίσιο των έργων του ΜΕΤΡΟ. Μια πρώτη θεώρηση. Αθήνα 15 Μαΐου 2015 Συνδιοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΡΙΛΟΦΟΥ ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ.

ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΡΙΛΟΦΟΥ ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ. 175 ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΡΙΛΟΦΟΥ ΣΤΕΝΗΜΑΧΟΥ Ν. ΗΜΑΘΙΑΣ. Ο Νομός Ημαθίας, με το πλούσιο αρχαιολογικό παρελθόν του, υπήρξε για πολλά χρόνια ένα ανεξάντλητο πεδίο έρευνας και μελέτης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Ταφικά έθιμα των Μακεδόνων

Ταφικά έθιμα των Μακεδόνων ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΙ ΤΑΦΟΙ 1 Ταφικά έθιμα των Μακεδόνων Στη Μακεδονία, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα, ο τρόπος ταφής ήταν θέμα προσωπικής επιλογής και οικονομικών δυνατοτήτων. Ο ενταφιασμός χρησιμοποιούνταν παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΔ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 57 ΦΘΙΩΤΙΔΑ Λαμία Η οχύρωση, η αγορά και τα νεκροταφεία (2000-2007) Η σύγχρονη Λαμία είναι χτισμένη πάνω στην αρχαία ομώνυμη πόλη, η οποία οχυρώθηκε για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 23510 47884, kzepka@culture.gr

Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 23510 47884, kzepka@culture.gr Ονοματεπώνυμο: Ε υ τ υ χ ί α Π ο υ λ ά κ η - Π α ν τ ε ρ μ α λ ή Βαθμός: Αρχαιολόγος Α Υπηρεσία Οργανικής Θέσης: ΚΖ ΕΠΚΑ Υπηρεσία όπου υπηρετώ: ΚΖ ΕΠΚΑ Τηλέφωνο: 23510 47883 FAX/ Email: 23510 47884, kzepka@culture.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχοποιία Ι Επισκευές

Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τα κατεστραμμένα ή φθαρμένα μέρη της τοιχοποιίας επισκευάζονται ακολουθώντας τις παραδοσιακές τεχνικές. Ο τεχνίτης πριν ξεκινήσει πρέπει να έχει έτοιμα τα απαιτούμενα υλικά: πέτρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Λ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗ Αρχικά στο Νομό Κοζάνης και από το 2004 και στο Νομό Γρεβενών μεγάλα δημόσια έργα επέβαλαν τη διενέργεια δεκάδων σωστικών ανασκαφών σε έκταση που

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ν Ι Κ Ε Σ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Ε Σ ΘΕΜΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΟΝΟΜΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ (ΙΔΙΟΤΗΤΑ):

Γ Ε Ν Ι Κ Ε Σ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Ε Σ ΘΕΜΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΟΝΟΜΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ (ΙΔΙΟΤΗΤΑ): Γ Ε Ν Ι Κ Ε Σ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Ε Σ ΘΕΜΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΟΝΟΜΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ (ΙΔΙΟΤΗΤΑ): ΤΥΠΟΣ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΡΟΤΟΜΗ ΟΜΑΔΑ ΓΛΥΠΤΩΝ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΙΝΤΡΙΒΑΝΙ ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ ΕΦΙΠΠΟΣ ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ ΓΛΥΠΤΟ ΛΑΜΠΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Ε' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1. Σπάρτη, τα κατεργασμένα χαύλια από την επένδυση του κράνους του κτιστού τάφου της εποχής των λακκοειδών τάφων. ΛΑΚΩΝΙΑ H ανασκαφική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΟΣΤΑ Καθαρισμός και τακτοποίηση των οστών Την άνοιξη του 2008 (Μάρτιο-Απρίλιο), η κ. Ελευθερία Τσιχλή, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΒΑΘΜΙΔΑ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑΞΗ: ΣΤ ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Διάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις και προσπάθησε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΕΝΑΛΙΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΕΝΑΛΙΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΕΦΟΡΕΙΑ ΕΝΑΛΙΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΤΤΙΚΗ Ραμνούντας Σε συνεργασία με τον D. Blakcman και την εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία το 2009 διερευνήθηκε αρχαίο λιμάνι. Δόθηκε έμφαση στις έρευνες συγχρόνων ναυαγίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Με τις πρόσφατες ανασκαφές στις Κυκλάδες η κυκλαδική προϊστορία τίθεται σε εντελώς νέες βάσεις, αφού αποκτάται επιτέλους γνώση για τη μορφή και τις δομές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 99 ΑΧΑΪΑ ΣΩΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ Δήμος Πατρέων Ποτάμι Ξυλοκέρας (2003 κ.ε.). Αποκαλύφθηκε μεγάλο ιδιωτικό βαλανείο εξαιρετικής διατήρησης, υστερορωμαϊκών χρόνων,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών 1. Ιστορική αναδρομή στην τεχνολογία παρασκευής - χρήσης του υλικού στην αρχαιολογία και τέχνη (4 ώρες θεωρία) 2. Αναγνώριση - διάγνωση τεχνικών κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΠ 12 ΕΛΠ 12 Απαντήστε σε τρία (3) από τα παρακάτω πέντε (5) θέματα. Θέμα 1. Το μυκηναϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ H παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΝΗΣΑΚΙ ΤΟΥ ΑΓ. ΑΧΙΛΛΕΙΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1960 ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΝΗΣΑΚΙ ΤΟΥ ΑΓ. ΑΧΙΛΛΕΙΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1960 ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΝΗΣΑΚΙ ΤΟΥ ΑΓ. ΑΧΙΛΛΕΙΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1960 ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ Οι ανασκαφικές έρευνες στο ΝΔ άκρο της νησίδας (Σχ.1) του Αγίου Αχίλλειου στη Μικρή Πρέσπα έρχονται να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΘΕΣΗ : ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟ- ΧΙΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΗ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 3. ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός

«Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός Δελτίο Τύπου Περιοδική Έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο «Το Ναυάγιο των Αντικυθήρων» Το Πλοίο, οι Θησαυροί, ο Μηχανισμός 6 Απριλίου 2012 28 Απριλίου 2013 Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Χώρα, Πόλη Ελλάδα, Αρχάνες Μελέτη περίπτωσης Όνομα Δήμου: Αρχανών κτιρίου: Όνομα σχολείου: 2 Δημοτικό Σχολείο Αρχανών Το κλίμα στις Αρχάνες έχει εκτεταμένες περιόδους ηλιοφάνειας, Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το ταξίδι του Ευηνίωνα Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Καρδαμύλης

ποδράσηη Το ταξίδι του Ευηνίωνα Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Καρδαμύλης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας Γυμνάσιο Καρδαμύλης Το ταξίδι του Ευηνίωνα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 28η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΡΕΘΥΜΝΟ Εικ. 1. Παλιά Πόλη Ρεθύμνου. Πινάκιο από την ανασκαφή του συγκροτήματος των Αυγουστινιανών μοναχών. Εικ. 2. Παλιά Πόλη Ρεθύμνου. Μονή των Αυγουστινιανών μοναχών.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΩΡΓ-ΠΞ4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛΩΡΓ-ΠΞ4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Παναγιώτα Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση στο Γενικό Ιερατικό Συνέδριο της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοτάμου Ιερά Μονή Αρσανίου, 16 Νοεμβρίου 2013

Εισήγηση στο Γενικό Ιερατικό Συνέδριο της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοτάμου Ιερά Μονή Αρσανίου, 16 Νοεμβρίου 2013 Εισήγηση στο Γενικό Ιερατικό Συνέδριο της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοτάμου Ιερά Μονή Αρσανίου, 16 Νοεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «Αναστηλωτικές εργασίες στον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου στόν ὁμώνυμο οἰκισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΠΟΛΕΩΣ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΠΟΛΕΩΣ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΠΟΛΕΩΣ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ Επίδαυρος, Δεκέμβριος 2009 2 Η ευθύνη για την συντήρηση, αναστήλωση και

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων Οµάδα εργασίας Ξενοφών Γιαννάκης Πρόδροµος Νικηφορίδης Κυριακή Πετρίδου Παρασκευή Ταράνη Το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται απόέντονηοικιστικήπυκνότητα, η οποία καθιστά εξαιρετικά πολύτιµη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διατολογίας-Διατροφής, Αθήνα 2 Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος,Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ& ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑ Α1 Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Ταχ. Κώδικας : 10681 Αθήνα Πληροφορίες: Α. Καλογήρου Τηλέφωνο : 2103307622

Διαβάστε περισσότερα

Τ.1.2. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Τ.1.2. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ» 1 1. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΣΟΛΩΜΟΥ Συνολική άποψη της πλατείας Σολωμού από ψηλά Απόψεις της πλατείας Σολωμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΓ-Λ9Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΓ-Λ9Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Παναγιώτα Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα