ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΒΙΟΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΒΙΟΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΟΥ ΖΑΦΕΙΡΙΑ-ΜΑΡΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΒΙΟΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΟΥ ΖΑΦΕΙΡΙΑ-ΜΑΡΙΑ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΒΙΟΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ που εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Φυσικοχημείας και στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας, του Τμήματος Χημείας, του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης Ημερομηνία προφορικής εξέτασης: 30/6/2011 ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αναπλ. Καθηγητής Γιαννακουδάκης Παναγιώτης - (Επιβλέπων καθηγητής) Αναπλ. Καθηγήτρια Γηρούση Στέλλα - (Μέλος συμβουλευτικής επιτροπής) Αναπλ. Καθηγητής Σωτηρόπουλος Σωτήρης - (Μέλος συμβουλευτικής επιτροπής) Καθηγητής Βουλγαρόπουλος Αναστάσιος (ΑΠΘ) Καθηγήτρια Θεοδωρίδου Έλλη (ΑΠΘ) Αναπλ. Καθηγητής Αναστόπουλος-Τζαμαλής Ανάστος (ΑΠΘ) Επίκ. Καθηγητής Κυριάκου Γεώργιος (ΑΠΘ)

3 Η Επταμελής Εξεταστική Επιτροπή που ορίστηκε για την κρίση της Διδακτορικής Διατριβής της κ. Αναστασιάδου Ζαφειρίας-Μαρίας, Χημικού, συνήλθε σε συνεδρίαση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης την Πέμπτη 30 Ιουνίου 2011, όπου παρακολούθησε την υποστήριξη της διατριβής με τίτλο: «Μορφοποίηση ηλεκτροδίων άνθρακα και εφαρμογή τους σε αναλυτικούς και βιοαναλυτικούς σκοπούς». Η Επιτροπή έκρινε ομόφωνα ότι η διατριβή είναι πρωτότυπη και αποτελεί ουσιαστική συμβολή στην πρόοδο της Επιστήμης. ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΠΤΑΜΕΛΟΥΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Αναπλ. Καθηγητής Γιαννακουδάκης Παναγιώτης - (Επιβλέπων καθηγητής) Αναπλ. Καθηγήτρια Γηρούση Στέλλα - (Μέλος συμβουλευτικής επιτροπής) Αναπλ. Καθηγητής Σωτηρόπουλος Σωτήρης - (Μέλος συμβουλευτικής επιτροπής) Καθηγητής Βουλγαρόπουλος Αναστάσιος Καθηγήτρια Θεοδωρίδου Έλλη Αναπλ. Καθηγητής Αναστόπουλος-Τζαμαλής Ανάστος Επίκ. Καθηγητής Κυριάκου Γεώργιος

4 Ζαφειρία-Μαρία Δ. Αναστασιάδου Α.Π.Θ. Μορφοποίηση ηλεκτροδίων άνθρακα και εφαρμογή τους σε αναλυτικούς και βιοαναλυτικούς σκοπούς. ISBN «Η έγκριση της παρούσης Διδακτορικής Διατριβής από το Τμήμα Χημείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέως» (Ν. 5343/1932, άρθρο 202, παρ. 2)

5 Στην οικογένεια μου

6 Πρόλογος Αντικείμενο της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής αποτελεί η μορφοποίηση ηλεκτροδίων άνθρακα και η εφαρμογή τους για αναλυτικούς και βιοαναλυτικούς σκοπούς. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η ηλεκτροχημική συμπεριφορά του μορφοποιημένου με βισμούθιο, ηλεκτροδίου ινών άνθρακα, καθώς και η αναλυτική και βιοαναλυτική συμπεριφορά των Bi-μορφοποιημένων ηλεκτροδίων ινών άνθρακα και υαλώδους άνθρακα, με την εφαρμογή ευαίσθητων και γρήγορων ηλεκτροαναλυτικών μεθόδων. Το πειραματικό μέρος της διατριβής εκτελέστηκε στο Εργαστήριο Φυσικοχημείας, του Τμήματος Χημείας, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υπό την επίβλεψη του Αναπλ. Καθηγητή κ. Πάνου Γιαννακουδάκη, τον οποίο ευχαριστώ θερμά για την υπόδειξη του θέματος, την επιστημονική καθοδήγησή του καθ όλη τη διάρκεια της Διατριβής καθώς και για τις εύστοχες παρατηρήσεις και υποδείξεις του κατά τη συγγραφή της. Ένα μεγάλο μέρος των πειραματικών εργασιών πραγματοποιήθηκε στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του Τμήματος Χημείας του Α.Π.Θ, υπό την επίβλεψη της Αναπλ. Καθηγήτριας κ. Στέλλας Γηρούση (μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής). Από τη θέση αυτή θέλω να της εκφράσω τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες για την άψογη συνεργασία, τις εποικοδομητικές συζητήσεις, την ουσιαστική βοήθειά της στη συγγραφή προς δημοσίευση εργασιών, καθώς και για τις εύστοχες υποδείξεις κατά τη συγγραφή της Διατριβής. Θα ήθελα ακόμη να ευχαριστήσω τον Αναπλ. Καθηγητή κ. Σωτηρόπουλο Σωτήρη, μέλος της τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, για τις εύστοχες παρατηρήσεις και υποδείξεις του σε όλα τα στάδια της Διατριβής. Επίσης, θα ήθελα να εκφράσω ευχαριστίες σε όλα τα μέλη της Επταμελούς Εξεταστικής επιτροπής, τον Καθηγητή κ. Αναστάσιο Βουλγαρόπουλο, την Καθηγήτρια κ. Έλλη Θεοδωρίδου, τον Aναπλ. Καθηγητή κ. Ανάστο Αναστόπουλο-Τζαμαλή, του τομέα Φ.Α.Π. Χημείας, του Τμήματος Χημείας του Α.Π.Θ. και τον Επίκ. Καθηγητή κ. Γεώργιο Κυριάκου, του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του Α.Π.Θ. για τις καθοριστικές παρατηρήσεις και διορθώσεις κατά τη συγγραφή της Διατριβής, που συντέλεσαν στη διαμόρφωση της τελικής μορφής της.

7 Η προκατεργασία δειγμάτων (ιστού μυδιού και ήπατος βοοειδούς), έγινε στο Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, του τμήματος Χημείας, του Α.Π.Θ. Σ αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω τον λέκτορα κ. Νικόλαο Νενάδη και τον υποψήφιο διδάκτορα κ. Κώστα Χριστοφορίδη για την άψογη συνεργασία καθόλη τη διάρκεια των συγκεκριμένων πειραμάτων. Ευχαριστώ ακόμα όλους τους φίλους υποψήφιους Διδάκτορες και μεταπτυχιακούς φοιτητές του Εργαστηρίου Φυσικοχημείας και του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας, του Τμήματος Χημείας, για τη βοήθειά τους σε οποιαδήποτε στιγμή τους χρειάστηκα κατά τη διάρκεια των πειραμάτων. Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφέρω την ηθική υποστήριξη και συμπαράσταση που είχα από τους γονείς μου, την αδερφή μου και τον σύζυγο μου σε όλη τη διάρκεια των σπουδών μου και να τους ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου. Ζαφειρία-Μαρία Δ. Αναστασιάδου Θεσσαλονίκη, 2011

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 Ι. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 4 1. Αγώγιμες μορφές του άνθρακα Ίνες γραφιτοποιημένου άνθρακα (carbon fibers) Ίνες Γραφιτοποιημένου Πολυακρυλονιτριλίου (PAN) Υαλώδης άνθρακας (Glassy Carbon) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΓΡΑΦΙΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΙΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ Μηχανικές ιδιότητες Ηλεκτρικές και θερμικές ιδιότητες ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΓΡΑΦΙΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΙΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ Μορφοποίηση με οξείδωση Μορφοποίηση με προσάρτηση μορίων ή ομάδων στο ηλεκτροδιακό υπόστρωμα Μορφοποίηση με επικάλυψη λεπτού στρώματος βισμουθίου Βισμούθιο Υποστρώματα Κατασκευή ηλεκτροδίων βισμουθίου Μορφολογία επίστρωσης βισμουθίου Εφαρμογές των ηλεκτροδίων βισμουθίου ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ (ΜΟΛΥΒΔΟΣ-ΚΑΔΜΙΟ-ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΣ-ΧΑΛΚΟΣ) Επίδραση βαρέων μετάλλων στον οργανισμό, στα τρόφιμα και στο περιβάλλον Μόλυβδος Κάδμιο Χαλκός Ψευδάργυρος ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Αρχές μεθόδων ηλεκτροανάλυσης ΒΟΛΤΑΜΜΕΤΡΙΑ Αρχή της βολταμμετρίας Πλεονεκτήματα της βολταμμετρίας Οργανολογία βολταμμετρίας 33

9 Τύποι ηλεκτροδίων εργασίας Ηλεκτρόδιο αναφοράς Ηλεκτρόδιο Ag / AgCl ΒΟΛΤΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Κυκλική βολταμμετρία Παλμική βολταμμετρία Βολταμμετρία κανονικού παλμού (Pulse Voltammetry) Διαφορική παλμική βολταμμετρία (DPV) Βολταμμετρία τετραγωνικού κύματος (SWV) ΑΝΑΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΒΟΛΤΑΜΜΕΤΡΙΑ (STRIPPING VOLTAMMETRY) Ανοδική αναδιαλυτική βολταμμετρία (ASV) Χαρακτηριστικά και συμπεριφορά των ηλεκτροδίων βισμουθίου κατά την εφαρμογή της ανοδικής αναδιαλυτικής βολταμμετρίας Παρεμποδίσεις στην ανοδική αναδιαλυτική βολταμμετρία Καθοδική αναδιαλυτική βολταμμετρία (CSV) Προσροφητική αναδιαλυτική βολταμμετρία (ΑdsV) Χαρακτηριστικά αναδιαλυτικής βολταμμετρίας Παράγοντες που επηρεάζουν την αναδιαλυτική βολταμμετρία ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΕΜΠΕΔΗΣΗΣ Εμπέδηση στα κυκλώματα εναλλασσόμενου ρεύματος Eμπέδηση ηλεκτροχημικών συστημάτων Χαρακτηριστικά ενός ισοδύναμου κυκλώματος Ιδιότητες του χημικού συστήματος και η εξαγωγή των επιμέρους εμπεδήσεων Προσδιορισμός των R s και C s Μοντελοποίηση της εμπέδησης μιας ηλεκτροχημικής κυψέλης, ισοδύναμα κυκλώματα Κινητικές παράμετροι των πειραμάτων εμπέδησης Η φαρανταϊκή εμπέδηση Ζ f και η ολική εμπέδηση,υπολογισμός της Ζ f από πειραματικές μετρήσεις Γραφικές παραστάσεις της εμπέδησης σε μιγαδικό επίπεδο Αποτίμηση των δεδομένων Η χωρητικότητα της διπλοστοιβάδας και το στοιχείο σταθερής φάσης 75

10 II. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Όργανα και αντιδραστήρια Οργανολογία πειραμάτων κυκλικής βολταμμετρίας και φασματοσκοπίας εμπέδησης Οργανολογία πειραμάτων Ανοδικής Αναδιαλυτικής Βολταμμετρίας (ASV) με σάρωση τετραγωνικού κύματος (SW) και Διαφορικού Παλμού (DP) Αντιδραστήρια ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Διάταξη και συσκευές ηλεκτροχημικής οξείδωσης Διάταξη και συσκευές κυκλικής βολταμμετρίας Διάταξη και συσκευές ηλεκτροχημικής φασματοσκοπίας εμπέδησης ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΟΥ ΙΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ Προετοιμασία του ηλεκτροδίου ινών άνθρακα Ηλεκτροχημική οξείδωση ινών άνθρακα Κυκλική Βολταμμετρία ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΙΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΥΚΛΙΚΗΣ ΒΟΛΤΑΜΜΕΤΡΙΑΣ Κυκλική Βολταμμετρία μορφοποιημένων Ηλεκτροδίων σε Ουδέτερα και όξινα διαλύματα φέροντα ηλεκτρολύτη Επίδραση της ταχύτητας σάρωσης δυναμικού στα κυκλικά βολταμμογραφήματα των μορφοποιημένων με βισμούθιο ινών άνθρακα Μελέτη της σταθερότητας των μορφοποιημένων με βισμούθιο ηλεκτροδίων ινών άνθρακα ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ ΕΜΠΕΔΗΣΗΣ ΑΝΟΔΙΚΗ ΑΝΑΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΒΟΛΤΑΜΜΕΤΡΙΑ ΜΕ ΣΑΡΩΣΗ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΟΥ ΠΑΛΜΟΥ (ANODIC STRIPPING - SQUARE WAVE VOLTAMMETRY, AS-SWV) Αρχή της μεθόδου Πειραματική διαδικασία ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΜΟΛΥΒΔΟΥ Μελέτη της συμπεριφοράς του ηλεκτροδίου (CFE) - Επίδραση της προσυγκέντρωσης ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Επίδραση της συγκέντρωσης του βισμουθίου 129

11 Επίδραση του δυναμικού προσυγκέντρωσης Επίδραση του χρόνου προσυγκέντρωσης Αναλυτική συμπεριφορά ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΚΑΔΜΙΟΥ Μελέτη της συμπεριφοράς του ηλεκτροδίου (CFE) - Επίδραση της προσυγκέντρωσης ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Επίδραση της συγκέντρωσης του βισμουθίου Επίδραση του δυναμικού προσυγκέντρωσης Επίδραση του χρόνου προσυγκέντρωσης Αναλυτική συμπεριφορά ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΥ Μελέτη της συμπεριφοράς του ηλεκτροδίου (CFE) - Επίδραση της προσυγκέντρωσης ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Επίδραση της συγκέντρωσης του βισμουθίου Επίδραση του δυναμικού προσυγκέντρωσης Επίδραση του χρόνου προσυγκέντρωσης Αναλυτική συμπεριφορά ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Μελέτη της συμπεριφοράς του ηλεκτροδίου (CFE) - Επίδραση της προσυγκέντρωσης ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Επίδραση της συγκέντρωσης του βισμουθίου Επίδραση του δυναμικού προσυγκέντρωσης Επίδραση του χρόνου προσυγκέντρωσης Αναλυτική συμπεριφορά Επίδραση του H 2 O 2 στον AS-SWV προσδιορισμό του χαλκού σε CFE παρουσία Bi(III) Πειραματική Διαδικασία Αναλυτική συμπεριφορά Μηχανισμός δράσης του H 2 O Επίδραση του Ga(III) στον AS-SWV προσδιορισμό του χαλκού σε CFE, παρουσία ιόντων Bi(III) Πειραματική Διαδικασία 157

12 Αναλυτική συμπεριφορά Επίδραση του Ga(III) στον AS-SWV προσδιορισμό του ψευδαργύρου (παρουσία χαλκού) σε Bi-GCE ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΜΟΛΥΒΔΟΥ, ΚΑΔΜΙΟΥ, ΧΑΛΚΟΥ ΚΑΙ ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΥ ME TH XΡΗΣΗ ΟΞΕΙΔΩΜΕΝΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΟΥ ΙΝΩΝ 163 ΑΝΘΡΑΚΑ (CFE) Μελέτη της συμπεριφοράς του ηλεκτροδίου (CFE) - Επίδραση της προσυγκέντρωσης ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Επίδραση της συγκέντρωσης του βισμουθίου Επίδραση της περιεκτικότητας του υπεροξειδίου του υδρογόνου Επίδραση του δυναμικού προσυγκέντρωσης Επίδραση του δυναμικού καθαρισμού της ηλεκτροδιακής επιφάνειας Επίδραση του χρόνου προσυγκέντρωσης ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΟΥ KYMATOΣ Βελτιστοποίηση των πειραματικών συνθηκών κατά τον ταυτόχρονο προσδιορισμό των Zn(II), Pb(II), Cd(II) και Cu(II) με Βi-GCE (in-situ plated) και Βi-CFE (ex-situ plated) ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ 2002/657/EC Γραμμικότητα Επίδραση των Η 2 Ο 2 και Ga(III) στην περιοχή γραμμικότητας των μετάλλων Ευαισθησία Ακρίβεια και επαναληπτικότητα Σταθερότητα Όριο απόφασης (CCα) και ικανότητα ανίχνευσης (CCβ) Σύγκριση της προτεινόμενης αναλυτικής μεθόδου με αντίστοιχες της βιβλιογραφίας ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ Προσδιορισμός της συγκέντρωσης των Zn +2, Cd +2, Pb +2 και Cu +2 σε δείγματα νερού βρύσης Προσδιορισμός της συγκέντρωσης των Zn +2, Cd +2, Pb +2 και Cu +2 σε δείγματα μεταλλικού (εμφιαλωμένου) νερού ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΛΙΚΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 197

13 Προσδιορισμός της συγκέντρωσης των Zn +2, Cd +2, Pb +2 και Cu +2 σε μικτά εκρεόμενα βιομηχανικά απόβλητα (Mixed Industrial effluent) Προσδιορισμός της συγκέντρωσης των Zn +2, Cd +2, Pb +2 και Cu +2 σε εισρεόμενα υγρά βιολογικού καθαρισμού (Wastewater Treatment Plant) Προσδιορισμός συγκέντρωσης των Zn +2, Cd +2, Pb +2 και Cu +2 σε ιστό μυδιού (mussel tissue) ΑS-SWV προσδιορισμός των μετάλλων στο CRM ΑS-SWV προσδιορισμός των μετάλλων στο CRM ΒΙΟΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Προσδιορισμός της συγκέντρωσης των Zn +2, Cd +2, Pb +2 και Cu +2 σε ήπαρ βοoειδούς (bovine liver) ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ DNA ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑ ΙΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΥΑΛΩΔΟΥΣ ΑΝΘΡΑΚΑ Καθαρισμός της επιφάνειας του άνθρακα Μελέτη της δυνατότητας ακινητοποίησης του DNA στην ανθρακική επιφάνεια του άνθρακα ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ SUMMARY ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 238

14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα μορφοποιημένα ηλεκτρόδια παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον τομέα της ηλεκτροχημείας καθώς αποτελούν μια σχετικά νέα προσέγγιση για τα ηλεκτροδιακά συστήματα, με μεγάλο εύρος εφαρμογών. Στην έρευνα για την παραγωγή ηλεκτροδίων με μεγάλη σταθερότητα, υψηλή απόδοση και ευκολία κατασκευής, υλικά, όπως το βισμούθιο και τα κράματά, του είναι ο στόχος διάφορων ερευνών. Ο υδράργυρος έχει αποτελέσει για πάρα πολλά χρόνια το επικρατέστερο ηλεκτροδιακό υλικό στον τομέα των ηλεκτροχημικών αναλύσεων. Παρόλο που τα ηλεκτρόδια υδραργύρου προσφέρουν ικανοποιητικές αποδόσεις (δυνατότητα εφαρμογής σε μεγάλη περιοχή καθοδικών δυναμικών), νέα εναλλακτικά ηλεκτροδιακά υλικά, με παρόμοια απόδοση είναι αναγκαία για να υπερνικηθούν σημαντικότατα μειονεκτήματα του υδραργύρου, όπως η υψηλή τοξικότητα, η δυσκολία χειρισμού, η πτητικότητα καθώς και η απόθεσή του. Μελλοντικές ρυθμίσεις στον τομέα υγείας μπορεί αυστηρά να περιορίσουν έως και να απαγορεύσουν τη χρήση του υδραργύρου ως ηλεκτροδιακού υλικού. Τα προαναφερόμενα μειονεκτήματα του υδραργύρου μπορούν να εκλείψουν με τη χρήση ηλεκτροδίων άνθρακα, τα οποία βρίσκουν σήμερα ευρεία εφαρμογή στον προσδιορισμό πολλών στοιχείων και ενώσεων, καθώς είναι φιλικά προς το περιβάλλον, αποτελούνται από αδρανές υλικό, παρουσιάζουν ικανοποιητική αγωγιμότητα, υψηλή υπέρταση υδρογόνου, έχουν σχετικά μεγάλο εύρος δυναμικού και παράλληλα έχουν χαμηλό κόστος. Επιπλέον, ο άνθρακας είναι ηλεκτροχημικά ανενεργός, ευρέως διαθέσιμος και εύκολα κατεργάσιμος. Ευρύτατα χρησιμοποιούνται το ηλεκτρόδιο ινών άνθρακα (Carbon Fiber Electrode, CFE) καθώς και το ηλεκτρόδιο υαλώδους άνθρακα (Glassy Carbon Electrode, GCE). Παρόλο που αυτός ο τύπος γυμνών ηλεκτροδίων άνθρακα (ηλεκτρόδια των οποίων η επιφάνεια δεν έχει μορφοποιηθεί με κάποιο στρώμα μετάλλου) παρουσιάζει ικανοποιητική απόδοση στις ηλεκτροχημικές αναλύσεις, δε μπορεί να προσεγγίσει την αντίστοιχη του υδραργύρου, εξαιτίας του περιορισμένου εύρους καθοδικών δυναμικών, τη σημαντική παρεμβολή σημάτων υποβάθρου και τη χαμηλή ακρίβεια

15 Από το 2000 που η ερευνητική ομάδα του Wang εισήγαγε τα ηλεκτρόδια λεπτού στρώματος βισμούθιου (Bismuth-film electrodes, Bi-FEs) σε υποστρώματα υαλώδους άνθρακα και ινών άνθρακα, αυτά έχουν κερδίσει σημαντική θέση στον τομέα των ηλεκτροχημικών αναλύσεων ως εναλλακτικά των αντίστοιχων ηλεκτροδίων με υδράργυρo. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το βισμούθιο είναι ένα μέταλλο φιλικό προς το περιβάλλον, με χαμηλή τοξικότητα. Στις αρχές του 21 ου αιώνα η εύρεση αξιόπιστων οικολογικών ηλεκτροδίων, άνευ υδραργύρου, αποτελεί την κύρια πρόκληση στον τομέα της ηλεκτροχημείας. Σε προηγούμενες μελέτες που έχουν γίνει στο εργαστήριο Φυσικοχημείας του Τμήματος Χημείας, του Α.Π.Θ., έχει επιτευχθεί μέσω διάφορων μεθόδων η προετοιμασία καταλυτικών υλικών μέσω μορφοποίησης με ευγενή μέταλλα (όπως Pt, Pd, Pd-Ag, Cu-Au, Rh και Νi) των ινών γραφίτη. Ο συγκεκριμένος τύπος ινών αποτελεί μία διαδεδομένη αγώγιμη μορφή του άνθρακα που προκύπτει μετά από κατάλληλη κατεργασία του. Στην παρούσα Διδακτορική διατριβή μελετήθηκε η ηλεκτροαπόθεση του βισμουθίου με διάφορες συνθήκες ηλεκτρόλυσης, σε υποστρώματα ηλεκτροχημικά οξειδωμένων ινών άνθρακα οι οποίες προήλθαν από τη γραφιτοποίηση πολυακρυλονιτριλίου (PAN fibers). Ο σχηματισμός των συγκεκριμένων φιλμ πραγματοποιήθηκε με την ηλεκτροαναλυτική τεχνική της κυκλικής βολταμμετρίας. Η ηλεκτροχημική συμπεριφορά των Bi-μορφοποιημένων ηλεκτροδίων ινών άνθρακα μελετήθηκε με εφαρμογή της κυκλικής βολταμμετρίας (CV), ενώ η ηλεκτροκαταλυτική τους δραστικότητα μέσω της ηλεκτροχημικής φασματοσκοπίας εμπέδησης (ΕIS) και διαπιστώθηκε ότι παρουσιάζουν αμετάβλητη ηλεκτροχημική και χωρητική συμπεριφορά. Στη συνέχεια των πειραμάτων μελετήθηκε η αναλυτική συμπεριφορά των μορφοποιημένων με βισμούθιο ηλεκτροδίων ινών άνθρακα (CFE) και υαλώδους άνθρακα (GCE), με εφαρμογή της Ανοδικής Αναδιαλυτικής Βολταμμετρίας με σάρωση τετραγωνικού παλμού (AS-SWV). H επικύρωση της μεθόδου έγινε με βάσει την απόφαση 2002/657/EC, σύμφωνα με την οποία προσδιορίστηκαν και τα κριτήρια απόδοσης για τα τρία είδη μορφοποιημένων ηλεκτροδίων άνθρακα (insitu plated Bi-GCE, in-situ plated Bi-CFE και ex-situ plated Bi-CFE). Ακολούθησε η εφαρμογή της μεθόδου τόσο σε πραγματικά δείγματα όσο και σε πιστοποιημένα υλικά αναφοράς (CRMs). Τέλος, μελετήθηκε η δυνατότητα χρήσης των - 2 -

16 ηλεκτροδίων άνθρακα (GCE και CFE) ως DNA-ηλεκτροχημικοί βιοαισθητήρες με εφαρμογή της Διαφορικής Παλμικής Βολταμμετρίας (DPV). Οι μέθοδοι που αναπτύσσονται σε αυτή τη Διδακτορική διατριβή καθώς και οι εφαρμογές της εντάσσονται στα πλαίσια των προσπαθειών που γίνονται για την ανάπτυξη γρήγορων και οικονομικών ηλεκτροαναλυτικών μεθόδων και την εφαρμογή τους στην περιβαλλοντική χημεία, τη χημεία τροφίμων και την βιοαναλυτική

17 I. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Τα τελευταία χρόνια έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον έχει προσελκύσει η βελτίωση των ηλεκτροκαταλυτικών ιδιοτήτων ηλεκτροδίων με απόθεση μονο- και διπλο-στρωματικών στιβάδων, οι οποίες αποτίθενται στην ηλεκτροδιακή επιφάνεια με την εφαρμογή συγκεκριμένου δυναμικού. Ενώ οι περισσότερες μελέτες αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες τεχνολογικά σημαντικών ηλεκτροχημικών αντιδράσεων π.χ. την ηλεκτροαναγωγή του οξυγόνου [1-9] καθώς και την ηλεκτροοξείδωση οργανικών καυσίμων [10-17], λίγη μελέτη έχει γίνει για τις αντιδράσεις που είναι σημαντικές στην οργανική ηλεκτροσύνθεση ή σε άλλες ηλεκτροχημικές εφαρμογές. Ηλεκτροδιακά υλικά, όπως ο άνθρακας, τα οποία είναι φιλικά προς το περιβάλλον και ιδιαίτερα αποτελεσματικά σε ηλεκτροχημικές αναλύσεις, παίζουν σημαντικότατο ρόλο στον τομέα των ηλεκτροχημικών εφαρμογών [18-22]. 1. Αγώγιμες μορφές του άνθρακα Ο αγώγιμος άνθρακας είναι ένα υλικό για το οποίο παρουσιάζεται έντονο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα την τελευταία εικοσαετία. Οι ιδιότητες του σε συνδυασμό με την φιλικότητά του προς το περιβάλλον, συμβάλλουν στην αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής σύνθετων υλικών, κατασκευασμένων από αγώγιμες μορφές άνθρακα που βρίσκουν εφαρμογή σε πεδία με ειδικές απαιτήσεις και υψηλές προδιαγραφές, όπως η αεροναυπηγική, η αυτοκινητοβιομηχανία [23] και η βιομηχανία παραγωγής ενέργειας. Έρευνες στον τομέα των αγώγιμων μορφών άνθρακα αποσκοπούν στη βελτίωση των ιδιοτήτων του και στη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του και σε άλλους τομείς της επιστήμης και της βιομηχανίας. Η ικανότητα του άνθρακα να άγει το ηλεκτρικό ρεύμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ιδιότητες του καθώς τον καθιστά αξιόλογο υλικό στην ηλεκτροχημική βιομηχανία, ενώ ήδη χρησιμοποιείται συστηματικά στην ηλεκτροσύνθεση, στα γαλβανικά στοιχεία καύσης, ακόμα και σε οργανικά καύσιμα, τα οποία αποτελούν σημαντικό πεδίο στη χημεία με θεωρητικό αλλά και πρακτικό ενδιαφέρον [24]. Η ηλεκτρική αγωγιμότητα του άνθρακα οφείλεται στη γραφιτική δομή του. Αυτή συνίσταται από μια παράλληλη διάταξη στρωμάτων ατόμων άνθρακα. Σε κάθε στρώμα τα άτομα του άνθρακα συνδέονται μεταξύ τους με ομοιοπολικούς δεσμούς και αποτελούν μέλη εξαγωνικών δακτυλίων που - 4 -

18 εκτείνονται σε δυσδιάστατο πλέγμα. Τα πλέγματα συνδέονται μεταξύ τους με δυνάμεις Van der Waals. 0,335 nm 0,142 nm Εικόνα 1.1: Σχηματική απεικόνιση της δομής του γραφιτικού άνθρακα Τα εσωτερικά γραφιτικά επίπεδα παρουσιάζουν υδρόφοβο χαρακτήρα, χαμηλή πολικότητα, μη ιονική συμπεριφορά και εμφανίζουν μεγάλη πυκνότητα π-ηλεκτρονίων. Οι ιδιότητες αυτές καθιστούν εύκολη τη χημική ρόφηση διαφόρων οργανικών ουσιών ανάμεσα στα επίπεδα αυτά. Στα εξωτερικά γραφιτικά επίπεδα και ιδιαίτερα στις άκρες είναι δυνατή η δημιουργία λειτουργικών ομάδων όπως καρβοξυλικές, υδροξυλικές, αμινικές κ.α. με ένα σύνολο διεργασιών που συμβάλλουν στη βελτίωση των μηχανικών και φυσικοχημικών ιδιοτήτων του γραφιτικού υλικού και περιγράφονται γενικά με τον όρο μορφοποίηση. Ανάλογα με την πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται για την παρασκευή των γραφιτικών υλικών και τον τρόπο κατεργασίας τους, προκύπτουν τα παρακάτω είδη: - 5 -

19 α) ο πυρολυτικός γραφίτης β) ο υαλώδης γραφίτης γ) οι ίνες άνθρακα δ) τα φύλλα γραφίτη Εικόνα 1.2: Οι τέσσερις τύποι άνθρακα sp 2 υβριδισμού: (α) πυρολυτικός γραφίτης, (β) υαλώδης γραφίτης, (γ) ίνες άνθρακα, (δ) φύλλα γραφίτη. (ε) Σχηματική παράσταση διαφόρων οξυγονούχων ομάδων, που μπορεί να υπάρχουν στην επιφάνεια ηλεκτροδίων άνθρακα. Αν και οι δεσμοί άνθρακα των υλικών αυτών είναι περίπου ίδιοι, οι ιδιότητες τους διαφοροποιούνται ιδιαίτερα λόγω του μεγέθους και της διάταξης των κρυστάλλων του γραφίτη. Η επιφανειακή δομή του άνθρακα (παρουσία διαφόρων ομάδων, πχ υδροξυλικές, κετονικές, καρβοξυλικές κ.ά.) επηρεάζει τη δραστικότητα του, την κινητική των αντιδράσεων μεταφοράς φορτίου και τον καθιστά ιδιαίτερα κατάλληλο για προσρόφηση. Στo πλαίσιo της διδακτορικής διατριβής οι εφαρμογές πραγματοποιήθηκαν σε ηλεκτρόδια ινών γραφιτοποιημένου άνθρακα και υαλώδους άνθρακα

20 1.1. Ίνες γραφιτοποιημένου άνθρακα (Carbon Fibers) Οι ίνες άνθρακα (CF) εμφανίστηκαν στις αρχές του αιώνα μας και χρησιμοποιήθηκαν κυρίως ως νήματα για ηλεκτρικούς λαμπτήρες. Οι πρώτες ίνες κατασκευάστηκαν με ανθρακοποίηση του ινδοκαλάμου (μπαμπού). Στη δεκαετία του 1950 κατασκευάστηκαν για πρώτη φορά ίνες με μεγάλη ελαστικότητα από πρώτη ύλη την τεχνητή μετάξα (rayon). Από το 1960 κι μετά αναπτύχθηκε ταχύτατα η βιομηχανία παραγωγής ινών άνθρακα, με στόχο τη δημιουργία ινών με βελτιωμένες μηχανικές και φυσικοχημικές ιδιότητες. Η βελτίωση του τρόπου παραγωγής τους, σε συνδυασμό με τις διαφορετικές πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται σήμερα, έδωσε τη δυνατότητα παραγωγής πολλών ειδών ινών άνθρακα, οι οποίες έχουν συγκεκριμένες μηχανικές και φυσικοχημικές ιδιότητες ανάλογα με τις εφαρμογές για τις οποίες προορίζονται. Η διάμετρος των ανθρακονημάτων κυμαίνεται από 0,1 ως 100 μm, με την πλειονότητά τους να βρίσκεται στην περιοχή 5-25 μm. Έχουν αμελητέο ειδικό βάρος και η σκληρότητα του πλέγματος τους είναι μεγαλύτερη και από αυτή του χάλυβα. Το μεγάλο τους πλεονέκτημα είναι το μικρό μέγεθος, που τα καθιστά κατάλληλα για την κατασκευή μικροηλεκτροδίων και για in vivo αναλύσεις. Οι ίνες γραφιτοποιημένου άνθρακα λαμβάνονται με ανθρακοποίηση διαφόρων οργανικών ενώσεων και στη συνέχεια με γραφιτοποίηση των λαμβανόμενων προϊόντων. Παρόλο που είναι ένα σχετικά νέο υλικό, έχουν ήδη πολλές εφαρμογές και αποτελούν ελπιδοφόρο εργαλείο για την τεχνολογία του μέλλοντος. Οι ίνες άνθρακα που διατίθενται σήμερα στο εμπόριο μπορούν να καταταχθούν σε τέσσερις βασικές κατηγορίες. Η κατάταξη τους γίνεται ανάλογα με την πρώτη ύλη παρασκευής τους. Έτσι έχουμε ίνες που προέρχονται από γραφιτοποίηση: α) πολυακρυλονιτριλίου (PAN fibers), β) πίσσας (Pitch fibers), γ) τεχνητής μετάξας (Rayon fibers), δ) ατμών υδρογονανθράκων (Vapor-Grown fibers) Για την παραγωγή ινών άνθρακα με μεγάλο μέτρο ελαστικότητας και υψηλή ηλεκτρική αγωγιμότητα, πρέπει τα επίπεδα του γραφίτη που δημιουργούνται κατά τη θερμική κατεργασία της γραφιτοποιήσεως της μετάξας ή του πολυακρυλονιτριλίου να έχουν προσανατολισμό παράλληλο προς τον άξονα της - 7 -

21 πλαστικής ίνας.. Ακριβώς ο προσανατολισμός αυτός είναι τέλειος στην περίπτωση των ινών γραφίτη που λαμβάνονται από το πολυακρυλονιτρίλιο. Στην παρούσα διατριβή χρησιμοποιήθηκαν ίνες άνθρακα τύπου PAN. Στη συνέχεια αναφέρονται ορισμένα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου τύπου ινών Ίνες Γραφιτοποιημένου Πολυακρυλονιτριλίου (PAN) Οι ίνες που λαμβάνονται από τη γραφιτοποίηση του πολυακρυλονιτριλίου αποτελούν μία ιδιαίτερα αξιόλογη πρώτη ύλη για την κατασκευή ηλεκτροδιακού υλικού. Η κατασκευή τους είναι σχετικά εύκολη και μπορούν να παραχθούν ίνες με μεγάλο μέτρο ελαστικότητας και υψηλή αγωγιμότητα. Για την κατασκευή τους, οι ίνες PAN περνούν από ένα στάδιο θερμικής κατεργασίας στο οποίο η θερμοκρασία δεν ξεπερνά τους 400 ο C. Στο στάδιο αυτό εξασφαλίζεται η σταθερότητα τους ώστε να μην αλλοιωθούν στα στάδια που ακολουθούν ή σε μεταγενέστερη κατεργασία. Ακολούθως, στο στάδιο της ανθρακοποίησης [25], οι ίνες θερμαίνονται σε περιβάλλον, απουσία οξυγόνου και απομακρύνονται οι προσμίξεις. Σε επόμενο στάδιο γίνεται η γραφιτοποίησηη και η επιμήκυνση των ινών κατά %, σε θερμοκρασίες ο C 3000 ο C. Η επιμήκυνση των ινών διασφαλίζει τον προσανατολισμό των κρυστάλλων κατά τον επιθυμητό τρόπο. Στο τελευταίο στάδιο γίνεται η επεξεργασία της επιφάνειάς τους και το κολλάρισμά τους ώστε να είναι περισσότερο συμβατές με τα υλικά, με τα οποία θα συνδυαστούν. Εικόνα 1.3: Σχηματική απεικόνιση της διαδικασίας παραγωγής ινών γραφίτη τύπου PAN

22 Οι γραφιτικες ίνες άνθρακα έχουν μεγάλη δραστική ηλεκτροδιακή επιφάνεια και παρουσιάζουν άριστη μηχανική σταθερότητα. Τα ηλεκτρόδια από ίνες άνθρακα (ΡΑΝ) έχουν ιδιαίτερα υψηλή αντοχή ακόμα και μέσα σε πολύ όξινα διαλύματα. Η αντοχή των ινών του άνθρακα εξακολουθεί να υφίσταται και μετά τη μορφοποίηση τους. Επίσης, τα συγκεκριμένα μικροηλεκτρόδια εφαρμόζονται σε προσδιορισμούς δειγμάτων μικρού όγκου,, είναι λειτουργικά σε χαμηλής αγωγιμότητας μέσα και επιτρέπουν την ικανοποιητική μεταφορά μάζας χωρίς εξαναγκασμένη μεταφορά (ανάδευση του διαλύματος ή περιστροφική κίνηση του ηλεκτροδίου). Εικόνα 1.4: Συνοπτική παρουσίαση δομών κατά την παραγωγή ινών άνθρακα από ίνες πολυακρυλονιτριλίου Υαλώδης άνθρακας (Glassy Carbon) Ο υαλώδης άνθρακας (GC) παρουσιάζει πολύ καλές μηχανικές και ηλεκτρικές ιδιότητες. Η επιφάνεια του είναι λεία, έχει μεγάλη πυκνότητα και αποτελείται από πολύ μικρούς πόρους [26, 27]. Η ηλεκτροδραστικότηταα (electrode reactivity) του εξαρτάται από τη φύση και την προϊστορία της επιφάνειας του άνθρακα [28]. Η προκατεργασία που συνηθίζεται είναι η ενεργοποίηση του με λείανση σε ειδικά υφάσματα εμποτισμένα με αιώρημαα αλουμίνας (Al 2 O 3 ), για αυτό και δε χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη προκατεργασία, παρά μόνο η δημιουργία ενεργών επαναληπτικών ομάδων [27, 29]. Τα ηλεκτρόδια υαλώδους άνθρακα χρησιμοποιούνται πολύ συχνά σε χημικούς αισθητήρες. Ο υαλώδης άνθρακας παρασκευάζεται κατά τη θέρμανση πολυακρυ

23 λονιτριλίου ή πολυμερών φαινόλης/φορμαλδεύδης στους ο C υπό πίεση και είναι υλικό, το οποίο δεν γραφιτοποιείται ούτε στους 3000 ο C. Λόγω της θερμικής κατεργασίας κατά την παρασκευή του αποκτά μεγάλο πορώδες (95-97% αέρας) και η επιφάνεια του είναι περίπου 65 cm 2 /cm 3. Ο υαλώδης άνθρακας έχει πολύ καλές μηχανικές ιδιότητες και σε αντίθεση με το γραφίτη, είναι σκληρός και δεν είναι διαπερατός από το νερό ή τους οργανικούς διαλύτες. Το ρεύμα υποβάθρου, το παράθυρο δυναμικού και η κινητική των ηλεκτροδιακών αντιδράσεων ποικίλλουν ανάλογα με τον καθαρισμό και την προκατεργασία του. Το ρεύμα υποβάθρου είναι γενικά λίγο μεγαλύτερο από αυτό του πολυκρυσταλλικού γραφίτη. Ανάλογα με την εφαρμογή, τα ηλεκτρόδια μπορεί να υποστούν ακτινοβόληση με laser, θερμική και ηλεκτροχημική προκατεργασία με αποτέλεσμα την αύξηση της κινητικής, της εκλεκτικότητας και της ευαισθησίας των ηλεκτροδιακών αντιδράσεων ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΓΡΑΦΙΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΙΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ Μηχανικές ιδιότητες Οι γραφιτικές ίνες εμφανίζουν εξαιρετικές φυσικές και μηχανικές ιδιότητες. Λόγω της "υφαντουργικής" τους προέλευσης επιτρέπουν την κατασκευή ηλεκτροδίων από δεσμίδες μεγάλου αριθμού ινών και γι αυτό και παρουσιάζουν μεγάλη επιφάνεια και μηχανική σταθερότητα. Τα ηλεκτρόδια από ίνες άνθρακα δεν καταπονούνται μηχανικά, ενώ άλλα είδη γραφίτη, όπως ο πυρολυτικός γραφίτης και τα φύλλα γραφίτη, υφίστανται εύκολα εκφύλιση [30]. Η τελική ποιότητα των ινών άνθρακα εξαρτάται από την πρώτη ύλη και από τις διάφορες παραμέτρους κατά τα στάδια παραγωγής τους. Κατά τη θέρμανση, στο τελικό στάδιο της γραφιτοποίησης των ινών άνθρακα (για Τ>2500 C), ενώ μειώνεται σημαντικά το βάρος τους, αυξάνεται αντίστοιχα το ποσοστό προσανατολισμού των κρυσταλλιτών παράλληλα με τον άξονα της ίνας. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε ίνες με πολύ καλύτερες μηχανικές ιδιότητες. Έχει βρεθεί ότι ο συντελεστής ελαστικότητας Υoung εξαρτάται από την τελική θερμοκρασία επεξεργασίας. Το στάδιο αυτό παίζει σημαντικό ρόλο στην ποιότητα αλλά και στο κόστος παραγωγής των ινών άνθρακα

24 Ηλεκτρικές και θερμικές ιδιότητες Όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι ίνες άνθρακα που παρασκευάζονται με ανθρακοποίηση σε υψηλή θερμοκρασία αποτελούνται από γραφιτικούς εξαγωνικούς κρυστάλλους που βρίσκονται σε υψηλό προσανατολισμό κατά τον διαμήκη άξονα των ινών. Συνεπώς, οι ίνες άνθρακα εμφανίζουν μεγάλη ηλεκτρική αγωγιμότητα κατά τον άξονα αυτόν και χρησιμοποιούνται ευρύτατα στην παραγωγή αγώγιμων υλικών. Επίσης οι ίνες άνθρακα παρουσιάζουν σημαντικές θερμικές ιδιότητες. Εμφανίζουν μεγάλη θερμική χωρητικότητα, ενώ έχουν πολύ χαμηλό συντελεστή γραμμικής θερμικής διαστολής. Οι παραπάνω ιδιότητες τις καθιστούν άριστα υλικά για πολλές εφαρμογές, όπου απαιτείται μεγάλη διάχυση της θερμότητας. Η χρησιμοποίηση ηλεκτροδίων από δεσμίδες ινών άνθρακα μέσα σε ηλεκτρολυτικά διαλύματα είναι απλή συγκριτικά με τα άλλα είδη ηλεκτροδίων άνθρακα. Δεν απαιτείται αναγέννηση της επιφάνειάς τους και δίνουν σε ευρεία περιοχή δυναμικού αξιόπιστα κυκλικά βολταμμογραφήματα. Οι γραφιτικές ίνες μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν και ως μορφοποιημένα ηλεκτρόδια, διότι είναι δυνατή η ελεγχόμενη δημιουργία χαρακτηριστικών λειτουργικών ομάδων, στις οποίες μπορούν να προσαρτηθούν άτομα ή μόρια που μπορούν να φέρουν και άλλες, διαφορετικές λειτουργικές ομάδες. Με ιδιάζουσα ηλεκτροχημική οξείδωση και απλή χημική ρόφηση κατάλληλων οξειδίων μετάλλων ή αντιστρεπτών οξειδοαναγωγικών ζευγών, οι ίνες μπορούν επίσης να καταστούν άριστα συστήματα αυξημένης χωρητικότητας

25 2. ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΓΡΑΦΙΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΙΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ Μέχρι πρόσφατα στις εφαρμογές της ηλεκτροχημείας χρησιμοποιούνταν αμιγή ηλεκτρόδια από διάφορα μέταλλα ή γραφίτη. Τελευταία όμως διαπιστώθηκε ότι η προσθήκη ή η ύπαρξη διαφόρων ατόμων ή μορίων πάνω στις ηλεκτροδιακές επιφάνειες έχει σαν αποτέλεσμα την αλλαγή στον μηχανισμό και στην κινητική πολλών ηλεκτροδιακών δράσεων. Η μορφοποίηση των ηλεκτροδίων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ρύθμιση ορισμένων ηλεκτροδιακών αντιδράσεων προς την επιθυμητή κατεύθυνση ή το επιθυμητό προϊόν. Κύριος στόχος της μορφοποίησης των γραφιτικών ινών είναι η δημιουργία κατάλληλων λειτουργικών ομάδων κυρίως στην επιφάνεια αλλά και στο εσωτερικό τους. Οι λειτουργικές ομάδες μπορεί να προέρχονται είτε από το ίδιο το γραφιτικό υλικό, είτε να αποτελούν τμήματα μορίων που έχουν προσαρτηθεί σ αυτό. Με τη ρύθμιση του είδους και της ποσότητας των λειτουργικών ομάδων μπορεί να μεταβάλλεται ο υδρόφιλος ή υδρόφοβος χαρακτήρας των μορφοποιημένων γραφιτικών ινών. Οι ομάδες αυτές μπορούν να δεσμεύουν ιόντα, μόρια ή και ομάδες των πολυμερικών μακρομορίων. Η δυνατότητα ελέγχου του είδους και της ποσότητας των λειτουργικών ομάδων δίνει τη δυνατότητα να μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι γραφιτικές ίνες σε εύρος ηλεκτροχημικών εφαρμογών και μελετών. Το χαρακτηριστικό των μορφοποιημένων ηλεκτροδίων είναι γενικά ένα λεπτό φιλμ μιας συγκεκριμένης χημικής ένωσης που δεσμεύεται ή αποτίθεται σε μια ηλεκτροδιακή επιφάνεια προσδίδοντας σε αυτή χημικές, ηλεκτροχημικές, ηλεκτρικές και άλλες επιθυμητές ιδιότητες. Τα μορφοποιημένα ηλεκτρόδια συνήθως κατασκευάζονται με μορφοποίηση ενός αγώγιμου υποστρώματος για την κατασκευή ενός ηλεκτροδίου του οποίου οι ιδιότητες είναι διαφορετικές από αυτές του υποστρώματος. Οι διαδικασίες για τη μορφοποίηση των γραφιτικών ινών μπορούν να χωριστούν σε δύο γενικά στάδια: Στο πρώτο στάδιο συνήθως περιλαμβάνονται ορισμένες διαδικασίες οξείδωσης (χημικής, φωτοχημικής, ηλεκτροχημικής κ.α.) που έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία οξυγονούχων ομάδων από το ίδιο το υλικό του γραφίτη, δηλαδή τον άνθρακα. Οι ομάδες αυτές έχουν το πλεονέκτημα να είναι ισχυρά συνδεδεμένες με το υπόλοιπο γραφιτικό υλικό

26 Στο δεύτερο στάδιο περιλαμβάνονται οι διαδικασίες με τις οποίες γενικά επιτυγχάνεται η προσάρτηση ιόντων ή μορίων, αλλά και εκείνες που οδηγούν στο τελικό προϊόν που είναι συνήθως ηλεκτροδιακό υλικό. Η προσάρτηση των λειτουργικών ομάδων στο στάδιο αυτό μπορεί να επιτυγχάνεται: 1. με χημική αντίδραση των επιφανειακών ομάδων των γραφιτικών υλικών με μόρια διαφόρων ουσιών, 2. με απόθεση στρωμάτων μετάλλων μετά την ιονανταλλαγή των ιόντων τους με τα υδρογονοκατιόντα των ομάδων, 3. με απλή χημική ρόφηση μορίων μονομερών ή πολυμερών ουσιών, 4. έμμεσα, με εγκλωβισμό της ηλεκτρενεργούς ουσίας σε πολυμερές. Η χημειορόφηση βασίζεται στην προσρόφηση της ηλεκτρενεργής ουσίας πάνω στην επιφάνεια του ηλεκτροδίου. Τα μόρια της ουσίας συγκρατούνται πάνω στην επιφάνεια του ηλεκτροδίου με ηλεκτροστατικές δυνάμεις Van der Waals, ενώ στην περίπτωση των αρωματικών ενώσεων η ακινητοποίηση οφείλεται σε αλληλεπίδραση των π-ηλεκτρονίων του αρωματικού δακτυλίου με τα ηλεκτρόνια της επιφάνειας του ηλεκτροδίου. Μειονέκτημα της μεθόδου είναι η δυσκολία στην πραγματοποίηση απόλυτα μη αντιστρεπτής προσρόφησης, με αποτέλεσμα, σε πολλές περιπτώσεις, να παρατηρείται εκρόφηση της ηλεκτρενεργούς ουσίας με την πάροδο του χρόνου Μορφοποίηση με οξείδωση Οι ίνες άνθρακα μπορούν να μορφοποιηθούν μέσω της οξείδωσης [31] με διάφορες μεθόδους για τον σχηματισμό λειτουργικών ομάδων (π.χ. -COOH και OH ομάδων) στην επιφάνεια τους [32]. Μέσω αυτής της διαδικασίας ο πυρήνας των ινών παραμένει απρόσβλητος, δηλαδή οι ίνες διατηρούν την αρχική μηχανική σταθερότητα τους καθώς και την ηλεκτρική αγωγιμότητα τους. Τα ευγενή μέταλλα (Αg, Au, Pt, Pd) μπορούν να εισαχθούν στην ανθρακική μήτρα με μια διαδικασία ιονανταλλαγής ακολουθούμενη από χημική ή ηλεκτροχημική αναγωγή [31-41]. Πρέπει να επισημανθεί ότι μετά από την αναγωγή της πρώτης ανταλλαγμένης ποσότητας των ιόντων των ευγενών μετάλλων στο αντίστοιχο μεταλλικό κράτος, οι οξειδωμένες ίνες διατηρούν την ιονανταλλακτική ικανότητά τους, έτσι ώστε νέες ποσότητες ενός ίδιου ή διαφορετικού μετάλλου μπορούν να εισαχθούν στη μήτρα άνθρακα

27 Γενικά ο γραφιτικός άνθρακας οξειδώνεται αργά ακόμη και κατά την απλή παραμονή του στον αέρα. Προκειμένου όμως να δημιουργηθεί στο γραφιτικό υλικό μεγάλος αριθμός συγκεκριμένου είδους οξυγονούχων ενεργών ομάδων, αυτό υποβάλλεται σε διάφορες κατεργασίες οξειδώσεως. Οι κυριότερες μέθοδοι παραγωγής επιφανειακών ομάδων στον άνθρακα είναι: α) Θερμική ή φωτοχημική οξείδωση στον αέρα παρουσία υδρατμών, β) Χημική οξείδωση με εμβάπτιση ινών μέσα σε οξειδωτικό διάλυμα [42], γ) Οξείδωση με πλάσμα οξυγόνου [43, 44], δ) Ηλεκτροχημική (ανοδική) οξείδωση σε υδατικά διαλύματα οξέων [31-41]. Έχει βρεθεί ότι ανάλογα με τη μέθοδο και τις εφαρμοζόμενες συνθήκες η οξείδωση μπορεί να είναι επιφανειακή, οπότε σχηματίζονται τα επιφανειακά οξείδια, ή να επεκταθεί και στο εσωτερικό, οπότε σχηματίζονται τα εσωτερικά ("bulk") οξείδια [21, 22]. Η σύσταση και η δομή των οξειδίων αυτών έχει μελετηθεί με φασματοσκοπία IR, με ακτίνες Χ, καθώς και με ηλεκτροχημικές και χημικές μεθόδους. Τα επιφανειακά οξείδια συνίστανται από οξυγονούχες ομάδες, κυρίως καρβοξυλικές, φαινολικές και καρβονυλικές, που είναι τοποθετημένες στις ακμές των γραφιτικών επιπέδων, όπως φαίνεται στην εικόνα 2.1.(a). Επιφανειακά οξείδια λαμβάνονται με θερμική, με φωτοχημική οξείδωση και με ηλεκτροχημική οξείδωση. Η ηλεκτροχημική οξείδωση γίνεται μέσα σε αραιά διαλύματα αλκαλίων, οξέων ή ουδετέρων αλάτων. Τα εσωτερικά οξείδια συνίστανται από ενώσεις άνθρακα, υδρογόνου και οξυγόνου, όπου το οξυγόνο είναι σταθερά δεσμευμένο μεταξύ διαδοχικών εξαγωνικών γραφιτικών επιπέδων, όπως φαίνεται στην εικόνα 2.1.(b). Εσωτερικά οξείδια λαμβάνονται είτε με χημική οξείδωση σε πυκνά όξινα διαλύματα παρουσία ισχυρών οξειδωτικών, όπως ΚMnO 4 ή K 2 Cr 2 O 7, είτε με ηλεκτροχημική οξείδωση, επίσης σε πυκνά όξινα διαλύματα

28 Εικόνα 2.1: Oξείδια: (a) επιφανειακά, (b) εσωτερικά γραφιτικού άνθρακαα Τα ηλεκτροχημικά οξείδια πλεονεκτούν έναντι των χημικών οξειδίων ως προς το ότι διατηρείται σ αυτά μεγαλύτερη ηλεκτρική αγωγιμότητα. Η ιδιότητα αυτή αποδίδεται στο ότι η δομή των ηλεκτροχημικών οξειδίων είναι περισσότερο συνεχής και ομοιόμορφη από αυτή των χημικών οξειδίων. Στην περίπτωση των ηλεκτροχημικά οξειδωμένων γραφιτικών ινών η διάκριση μεταξύ επιφανειακών και "bulk" οξειδίων είναι δυνατό να επιτευχθεί με κυκλική βολταμμετρία, καθώς η αναγωγή των επιφανειακών οξειδίων γίνεται σε πιο αρνητικά δυναμικά απ ό,τι η αναγωγή "bulk" οξειδίων όπως χαρακτηριστικά φαίνεται στην εικόνα

29 α) 0 i / ma mg β) E/V Εικόνα 2.2: Κυκλικα βολταμμογραφήματα (υ=5 mv/s) αναγωγής των "bulk" και των επιφανειακών οξειδίων, αντίστοιχα, σε ίνες άνθρακα, σε 0,5 mol/l Η 2 SO 4.Ύστερα από ηλεκτροχημική οξείδωση ( +10 ma/mg C, 1 min). α) σε 0,5 mol/l Η 2 SO 4,β) σε 0,02 mol/l ΚΟΗ. Τα επιφανειακά οξείδια λόγω δομής και θέσης παρουσιάζουν ροφητικές και ιονανταλλακτικές ιδιότητες και εξαιτίας των ιδιοτήτων αυτών σε συνδυασμό με την μεγάλη ηλεκτρική αγωγιμότητα, τη μηχανική σταθερότητα και την αντοχή αποτελούν άριστο υπόβαθρο για τη δημιουργία μορφοποιημένων ηλεκτροδίων, τα οποία έχουν μεγάλη ηλεκτροχημικά ενεργή επιφάνεια. Οι ίνες που υποβάλλονται σε κατεργασία ηλεκτροχημικής οξείδωσης, αποκτούν μεγάλο αριθμό ενεργών ιονανταλλακτικών ομάδων, ενώ παράλληλα διατηρούν την υψηλή αγωγιμότητα και μηχανική σταθερότητα τους, αφού ο γραφιτικός πυρήνας παραμένει αναλλοίωτος. H ιονανταλλακτική ικανότητα των ινών μπορεί να διαπιστωθεί ύστερα από ηλεκτροχημική αναγωγή ηλεκτρο-οξειδωμένων ινών, οι οποίες προηγουμένως έχουν εμβαπτιστεί σε αραιά διαλύματα μεταλλικών ιόντων (Αg +, Pd +2 κ.α.), όπου λαμβάνει χώρα η ιονανταλλαγή των υδρογονοκατιόντων (Η + ) των ενεργών ομάδων από τα μεταλλικά ιόντα. Οι συνθήκες της ηλεκτροχημικής οξειδώσεως επηρεάζουν άμεσα τον αριθμό των επιφανειακά ενεργών ιονανταλλακτικών ομάδων, ο οποίος στη συνέχεια καθορίζει και την καταλληλότητα του οξειδωμένου γραφιτικού υποστρώματος ως

30 καταλυτικού φορέα. Έχει αποδειχθεί ότι μεγάλη αύξηση του αριθμού των επιφανειακών ιονανταλλακτικών ομάδων επιτυγχάνεται με εναλλασσόμενη ηλεκτροχημική οξείδωση και αναγωγή, με ποτενσιοστατικούς παλμούς, σε υδατικά διαλύματα Na 2 SO 4. Με τη μέθοδο αυτή δημιουργoύνται ενεργές οξυγονούχες ομάδες που επεκτείνονται και προς τα εσωτερικά επίπεδα των γραφιτικών ινών. Έτσι, αν και σχηματίζεται ένα παχύ στρώμα επιφανειακών οξειδίων, δεν αλλοιώνεται ο πυρήνας των γραφιτικών ινών και διατηρείται ικανοποιητικά η μηχανική σταθερότητα αλλά και η αγωγιμότητα τους [45, 46] Μορφοποίηση με προσάρτηση μορίων ή ομάδων στο ηλεκτροδιακό υπόστρωμα Η μορφοποίηση των γραφιτοποιημένων ινών μπορεί να πραγματοποιηθεί και με την τεχνική της προσάρτησης μορίων ή ομάδων στο γραφιτικό υλικό. Εδώ και αρκετά χρόνια χρησιμοποιούνται ευρύτατα μεικτά ηλεκτροδιακά συστήματα, δηλαδή ηλεκτρόδια, στων οποίων τις επιφάνειες βρίσκονται αποτεθειμένα διάφορα άτομα ή μόρια. Πρώτος ο Murray και οι συνεργάτες του το 1975 χρησιμοποίησαν τον όρο "χημικώς μορφοποιημένα ηλεκτρόδια" προκειμένου να περιγράψουν ηλεκτρόδια, στην επιφάνεια των οποίων βρίσκονται προσκολλημένα μόρια ξένων ουσιών κατά τέτοιο τρόπο, ώστε το ηλεκτροδιακό αυτό υλικό να παρουσιάζει τις ιδιότητες της προσκολλημένης ουσίας. Έτσι, είναι δυνατό να ληφθούν καινούργια ηλεκτροδιακά συστήματα με επιλεγμένες χημικές και ηλεκτροχημικές ιδιότητες, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ειδικές ηλεκτροδιακές δράσεις. Τα μορφοποιημένα ηλεκτρόδια βρίσκουν πολλές εφαρμογές, κυρίως στην ηλεκτροκατάλυση αλλά και στην κατασκευή φωτοηλεκτροδίων, στην εκλεκτική ηλεκτροσύνθεση καθώς και σε αναλυτικούς προσδιορισμούς. Πρόσφατα έχουν γίνει αναφορές για εφαρμογή τους στην δημιουργία υπερπυκνωτών, οι οποίοι παρουσιάζουν πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, λόγω των πολλών και ιδιαίτερα σπουδαίων εφαρμογών τους κυρίως στα ηλεκτροκίνητα οχήματα. Οι εφαρμογές τους στους υπερπυκνωτές βασίζονται στο ότι παρουσιάζουν μεγάλη ενεργή επιφάνεια με αποτέλεσμα η σχηματιζόμενη διπλοστιβάδα μεταξύ ηλεκτροδίου και ηλεκτρολυτικού διαλύματος να παρουσιάζει μεγάλη χωρητικότητα σε σχέση με τους συνήθεις πυκνωτές, οι οποίοι είναι κατασκευασμένοι από διαφορετικά υλικά. Επιπλέον η ύπαρξη μορίων μιας ουσίας, κατά κύριο λόγω,

31 οξειδίων των μετάλλων ή και αντιστρεπτών οξειδοαναγ γωγικών συστημάτων που βρίσκονται προσκολλημένα στην επιφάνεια της ίνας, δρουν ως ταχύτατοι ενδιάμεσοι φορείς ηλεκτρονίων, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πυκνότητα φορτίου και η χωρητικότητα του συστήματος ακόμα περισσότερο. Εικόνα 2.3: Δράση μορφοποιημένων ηλεκτροδίων κατά την ηλεκτροκατάλυση 2.3. Μορφοποίηση με επικάλυψη λεπτού στρώματος βισμουθίου Βισμούθιο Το βισμούθιοο είναι ένα μέταλλο φιλικό προς το περιβάλλον (καθώς αποκαλείται το πράσινο μέταλλο ), με χαμηλή τοξικότητα και ευρεία φαρμακευτική χρήση [47-50]. Παρουσιάζει υψηλή αγωγιμότητα, καθώς και υψηλή ηλεκτρική αντίσταση. Δεν είναι πολύ δραστικό στοιχείο και δεν προσβάλλεται από τα αραιά οξέα, ενώ προσβάλλεται από το πυκνό θειικό οξύ και από το νιτρικό οξύ. Είναι σταθερό στο οξυγόνο και το νερό, στο οποίο δημιουργεί αδιάλυτα άλατα Υποστρώματα Το βισμούθιοο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επίστρωση φιλμ στις διάφορες μορφές του άνθρακα, όπως ίνες άνθρακα (carbon fibers), πάστα άνθρακα (carbon paste), υαλώδη άνθρακαα (glassy carbon), γραφίτη εμποτισμένο με παραφίνη (wax-impregnateλιθογραφικά εκτυπωμένα ηλεκτρόδια άνθρακαα (screen-printed carbon ink, SPCE) [52-55]. Επιπλέον έχουν γίνει εφαρμογές και με μικροηλεκτρόδια από ίνες άνθρακα, ή graphite), μύτες μολυβιού γραφίτη (pencil-lead) και από σύρμα χρυσού ή λευκοχρύσου, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αναλύσεις σε μικρούς όγκους δειγμάτων, καθώς και σε διαλύματα με χαμηλή

32 αγωγιμότητα, καθώς αυξάνουν τα μικρά χωρητικά ρεύματα και επιτρέπουν την αποτελεσματική μεταφορά μάζας στις αναδιαλυτικές τεχνικές. Οι ίνες άνθρακα κατασκευάζονται εύκολα, έχουν χαμηλό κόστος και δίνουν χαμηλό ρεύμα υποβάθρου. Αλλά και στο ηλεκτρόδιο υαλώδους άνθρακα προκύπτει πολύ χαμηλό ρεύμα υποβάθρου, όμως είναι λίγο ακριβό υλικό. Το ηλεκτρόδιο πάστας άνθρακα κατασκευάζεται και ενεργοποιείται αρκετά εύκολα και δεν έχει μεγάλο κόστος. Το ίδιο ισχύει και για το ηλεκτρόδιο με μύτες μολυβιού, το οποίο επιπλέον είναι εύκολα διαθέσιμο στην αγορά Κατασκευή ηλεκτροδίων βισμουθίου Η πιο κοινή τεχνική για το σχηματισμό στρώματος Bi, είναι η ηλεκτροαπόθεση πάνω σε διάφορες μορφές άνθρακα και μέταλλα (Cu, Au, Pt). Υπάρχουν δύο τεχνικές ηλεκτροαπόθεσης Bi πάνω στην αγώγιμη επιφάνεια. Στην πρώτη τεχνική (ex-situ ηλεκτροαπόθεση) περιλαμβάνεται η ηλεκτροαπόθεση των ιόντων βισμουθίου πριν την μεταφορά του ηλεκτροδίου στο διάλυμα του δείγματος για ανάλυση. Οι συνθήκες της επίστρωσης του φιλμ επηρεάζουν την ποιότητα του σχηματιζόμενου φιλμ Bi. Για παράδειγμα συνήθως συνίσταται όξινο μέσο, αφού το Bi(III) υδρολύεται εύκολα υψηλότερες τιμές ph, με εύρος συγκεντρώσεων mg/l Bi(III), με δυναμικό εναπόθεσης μεταξύ -0,5-1,2V [51, 55] και χρόνο εναπόθεσης από 1-8 λεπτά, υπό εξαναγκασμένες συνθήκες αναφοράς (περιστρεφόμενο ηλεκτρόδιο ή μηχανική ανάδευση) [53-69]. 2. Στη δεύτερη τεχνική, γνωστή ως in-situ ηλεκτροαπόθεση, τα ιόντα βισμουθίου (συγκέντρωσης μg/L) προστίθενται απευθείας στο διάλυμα του δείγματος και στη συνέχεια γίνεται η προσυγκέντρωση του ταυτόχρονα με τις προσδιοριζόμενες ενώσεις, με την εφαρμογή κάποιου δυναμικού στην επιφάνεια του ηλεκτροδίου, κατά τη διάρκεια της ανάλυσης. Σε αυτή την περίπτωση το δυναμικό και ο χρόνος προσυγκέντρωσης επηρεάζονται και από τα προσδιοριζόμενα συστατικά [51-56, 62, 69-83]. Ο περιορισμός της συγκεκριμένης μεθόδου έγκειται στο ότι η συγκέντρωση του Bi(III) πρέπει να είναι τουλάχιστον 10 τάξεις μεγέθους μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη συγκέντρωση του προσδιοριζόμενου συστατικού, προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα κορεσμού. Το κύριο πλεονέκτημα της προαναφερόμενης μεθόδου είναι ότι απλοποιεί και ελαχιστοποιεί την χρονική διάρκεια της πειραματικής διαδικασίας αλλά η χρησιμοποίηση της περιορίζεται μόνο στις

33 περιπτώσεις ανοδικών αναδιαλυτικών προσδιορισμών, όπου το αρνητικό δυναμικό του ηλεκτροδίου εφαρμόζεται για την ηλεκτρολυτική προσυγκέντρωση των μεταλλικών ιόντων. Επιπλέον εφαρμόζεται μόνο για συγκεκριμένες τιμές ph, δηλαδή για ασθενώς όξινα διαλύματα και αυτό διότι τα ιόντα Bi(III) υδρολύονται πολύ εύκολα σε ουδέτερα και αλκαλικά μέσα, όπως περιγράφεται και στην ακόλουθη αντίδραση: Bi H 2 O Bi(OH) 3 + 3H + (2.1) Σε ορισμένες μελέτες αναφέρεται και η εφαρμογή της συγκεκριμένης τεχνικής σε ισχυρώς αλκαλικά μέσα (π.χ. NaOH, NH 3 ), αφού το Bi αντί της υδρόλυσης σχηματίζει σταθερά σύμπλοκα με τα ιόντα OH + σύμφωνα με την ακόλουθη αντίδραση: Bi 3+ + OΗ - Bi(OH) 2+ (2.2) Τα σύμπλοκα αυτά διαλύονται σε υδατικά μέσα και ανάγονται πάνω στην ηλεκτροδιακή επιφάνεια. Στις ανάλογες βασικές συνθήκες, τα M-FEs είναι ακατάλληλα λόγω της υδρόλυσης των ιόντων του Hg. Συγκριτικά, η προαπόθεση πλεονεκτεί γιατί είναι ανεξάρτητη από διάφορες παραμέτρους που επηρεάζουν την προσυγκέντρωση, όπως το ph ή οι συνθήκες προσυγκέντρωσης, καθώς αποτελεί ένα ξεχωριστό στάδιο από το στάδιο του προσδιορισμού. Αυτό είναι παράλληλα και το μειονέκτημά της, καθώς είναι πιο πολύπλοκη και πιο χρονοβόρα διαδικασία. Άλλοι τύποι ηλεκτροδίων Bi μπορούν να κατασκευαστούν με τροποποίηση της κύριας μάζας τους με μια πρόδρομη (precursor) ένωση του βισμουθίου, όπως Bi 2 O 3. Σε δυναμικό -1.0 V το Bi 2 O 3 ανάγεται σε μεταλλικό Bi, το οποίο δημιουργεί ένα στρώμα στην επιφάνεια του ηλεκτροδίου σύμφωνα με την αντίδραση: Bi 2 Ο 3 (s) + 3H 2 O +6e - 2Bi(s) + 6OH - (2.3) Αυτός ο τρόπος συνδυάζεται άριστα στα ηλεκτρόδια πάστας άνθρακα, όπου το Bi 2 O 3 μπορεί να αναμιχθεί εύκολα με την πάστα άνθρακα. Τα πλεονεκτήματα λοιπόν αυτών των τροποποιημένων ηλεκτροδίων είναι η εύκολη προετοιμασία τους καθώς και η απλοποιημένη πειραματική διαδικασία χωρίς χρήση αλάτων βισμουθίου. Τα μειονεκτήματά τους αφορούν την προβληματική εφαρμογή τους, με ανοδική αναδιαλυτική βολταμμετρία για τον προσδιορισμό βαρέων μετάλλων (δεν παρουσιάζουν καλή γραμμικότητα και επαναληπτικότητα)

34 Τέλος, τα ηλεκτρόδια Bi μπορούν να επικαλυφθούν με διάφορα πολυμερή, όπως είναι το Nafion, που εμποδίζουν την προσρόφηση μεγαλομορίων και μπορούν να αυξήσουν την εκλεκτικότητα και την ευαισθησία του προσδιορισμού [73, 84-88] Μορφολογία επίστρωσης Εκτός από τον τρόπο επικάλυψης του υποστρώματος, σημαντικό ρόλο στην λειτουργικότητα και την απόδοση του ηλεκτροδίου παίζει και η μορφολογία αυτής. Η μορφολογία της επίστρωσης βισμουθίου έχει μελετηθεί με το σαρωτικό ηλεκτρονικό μικροσκόπιο (SEM), όπου παρατηρείται ότι επηρεάζεται από το υλικό του υποστρώματος. Συγκεκριμένα, στον υαλώδη άνθρακα η λεπτή στιβάδα του βισμουθίου που δημιουργείται χαρακτηρίζεται από μία τρισδιάστατη πορώδη δομή ενώ στην περίπτωση των μικροηλεκτροδίων με ίνες άνθρακα, η δομή αυτή είναι αρκετά πιο ομοιόμορφη. Εικόνα 2.4: Δομή της επιφάνειας ενός ηλεκτροδίου: (A) ινών άνθρακα και (B) υαλώδους άνθρακα πριν και μετά την προσυγκέντρωση βισμουθίου από ηλεκτρονικό μικροσκόπιο (SEM) [51]. Άλλες μελέτες με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο αλλά και μικροανάλυση με ακτίνες Χ, αποδεικνύουν ότι η μικροσκοπική αυτή δομή, μετά την προσυγκέντρωση του βισμουθίου πάνω στην επιφάνεια του ηλεκτροδίου άνθρακα, εξαρτάται από το δυναμικό προσυγκέντρωσης και από τη σύσταση του διαλύματος

35 προσυγκέντρωσης. Ακόμα έχει βρεθεί ότι το πάχος του στρώματος βισμουθίου επηρεάζει το σχήμα και το ύψος της κορυφής στην ανοδική αναδιαλυτική βολταμμετρία, ανάλογα με το προσδιοριζόμενο ιόν. Ευρύτερες μελέτες της ομάδας των Wang και Ogorevc απέδειξαν ότι τα ηλεκτρόδια υαλώδους άνθρακα με επίστρωση λεπτού στρώματος βισμουθίου παρουσιάζουν εξαιρετική βολταμμετρική απόδοση, συγκρινόμενη και μερικές φορές υπερβαίνουσα της αντίστοιχης απόδοσης των ηλεκτροδίων υδραργύρου [54, 55, 58, 62, 75, 77, 78, 89-93]. Παράλληλες έρευνες έγιναν και στη Δημοκρατία της Τσεχίας εστιαζόμενες στις βολταμμετρικές και ποτενσιομετρικές αποδόσεις των ηλεκτροδίων πάστας άνθρακα με επίστρωση λεπτού στρώματος βισμουθίου [80]. Επακόλουθες μελέτες των Bobrowski [59, 61] και Οικονόμου [47, 64] επέκτειναν το εύρος εφαρμογής των ηλεκτροδίων λεπτού στρώματος βισμουθίου σε μετρήσεις προσροφητικής αναδιάλυσης για ανίχνευση μετάλλων των οποίων η επίστρωση δεν μπορεί να επιτευχθεί ηλεκτρολυτικά Εφαρμογές των ηλεκτροδίων βισμουθίου Τα ηλεκτρόδια βισμουθίου βρίσκουν μεγάλη εφαρμογή στην ιχνοανάλυση με ηλεκτροχημικές αναδιαλυτικές τεχνικές, όπου προσυγκεντρώνεται το προσδιοριζόμενο συστατικό πριν τη μέτρηση, ηλεκτρολυτικά ή με προσρόφηση. Έχουν εφαρμοστεί διάφορες τεχνικές για τη βολταμμετρική σάρωση (πίνακας 2.1). Παρόλο που ο σχηματισμός αμαλγάματος συμβάλλει στην αναδιαλυτική συμπεριφορά των ηλεκτροδίων υδραργύρου, η εντυπωσιακή και μοναδική αναδιαλυτική συμπεριφορά των ηλεκτροδίων βισμουθίου οφείλεται στον σχηματισμό πολυστοιχειακών ενώσεων. Είναι γνωστό ότι το βισμούθιο σχηματίζει διαχεόμενες δυαδικές ή πολυστοιχειακές ενώσεις, με μεγάλο αριθμό βαρέων μετάλλων [98]. Έτσι, με τη χρήση ηλεκτροδίων βισμουθίου έχουν προσδιοριστεί μεταλλικά ιόντα, όπως Cd, Pb, Zn, Fe, As, Sn, Tl, In, Cu μέσω της ανοδικής αναδιαλυτικής βολταμμετρίας, καθώς και Ni, Co, Cr, Al, V, Μο, U μέσω της προσροφητικής αναδιαλυτικής βολταμμετρίας. Επίσης αποδείχθηκε η καταλληλότητά τους για αναλύσεις ευαίσθητων δειγμάτων (περιβαλλοντικών/βιολογικών/τροφίμων) με εξαιρετική ευαισθησία και αποτελεσματικότητα (πίνακας 2.1) καθώς και η προσαρμοστικότητά τους αφού δίνουν αρκετά καλά αποτελέσματα όταν συνδυάζονται με άλλες τεχνικές, όπως η FIA

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 5-1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Έννοιες που θα γνωρίσετε: Δομή και δυναμικό ηλεκτρικής διπλής στιβάδας, πολώσιμη και μη πολώσιμη μεσεπιφάνεια, κανονικό και

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

M M n+ + ne (1) Ox + ne Red (2) i = i Cdl + i F (3) de dt + i F (4) i = C dl. e E Ecorr

M M n+ + ne (1) Ox + ne Red (2) i = i Cdl + i F (3) de dt + i F (4) i = C dl. e E Ecorr Επιταχυνόμενες μέθοδοι μελέτης της φθοράς: Μέθοδος Tafel και μέθοδος ηλεκτροχημικής εμπέδησης Αντώνης Καραντώνης, και Δημήτρης Δραγατογιάννης 1 Σκοπός της άσκησης Στην άσκηση αυτή θα μελετηθεί η διάβρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ Με τον όρο ποτενσιομετρία περιγράφεται ένα σύνολο ηλεκτροχημικών τεχνικών ανάλυσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΘΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΧΑΛΚΟΥ Τι θα μάθουμε στην άσκηση αυτή Στην άσκηση αυτή θα πραγματοποιήσουμε μια τυπική ηλεκτροσταθμική ανάλυση. Θα προσδιορίσουμε χαλκό σε δείγματα οξειδίου του. Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 9: Διάβρωση των Μετάλλων. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 9: Διάβρωση των Μετάλλων. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 9: Διάβρωση των Μετάλλων Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών 1525-ΒΕΤ-2013 PhoReSΕ: Ανάκτηση φωσφόρου από τη δευτεροβάθμια εκροή εγκαταστάσεων επεξεργασίας αστικών λυμάτων ΠΡΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 04 ΥΛΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Ταξινόμηση ΣΥ 2 Διάφοροι Τύποι ινών 3 Ίνες Άνθρακα -υψηλές ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 Λ. Ναλµπαντιάν Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών, ΕΚΕΤΑ, Τ.Θ. 361, 57001, Θέρµη,Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Δημήτριος Τσιπλακίδης Σύγκριση ηλεκτροχημικών αντιδράσεων και χημικών οξειδώσεων αναγωγών Ενεργοποίηση θερμικής φύσης Συγκρούσεις αντιδρώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις.

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Ηλεκτροχηµεία Ηλεκτροχηµεία Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Η επιµετάλλωση στη χρυσοχοΐα γίνεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης Οργανική Χημεία Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης 1. Καρβοξυλικά οξέα Σημαντικά ακυλο (-COR) παράγωγα Πλήθος καρβοξυλικών ενώσεων στη φύση, π.χ. οξικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Δ. Κουτσονικόλας 1, Σ. Τόπης 3, Σ. Καλδής 2, Γ. Σκόδρας 1,2,3 και Γ.Π. Σακελλαρόπουλος 1,2,3 * 1 Εργαστήριο Γενικής Χημικής Τεχνολογίας, Τμήμα Χημικών Μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ. Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια.

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ. Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια. ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑ Κλάδος Χημείας που ασχολείται με τις αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής, που είτε παράγουν είτε χρησιμοποιούν ενέργεια. Αυτές οι αντιδράσεις λέγονται ηλεκτροχημικές αντιδράσεις αναγωγή (+ 2e-)

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία 3-1 ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως: Προσδιορισμός κανονικού δυναμικού (Ε) ηλεκτροδίου. Προσδιορισμός του θερμικού συντελεστή ( Ε/ Τ) P. Προσδιορισμός του γινομένου διαλυτότητας του Agl. Αρχή μεθόδου:

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) Οι ηλεκτρικές εφαρµογές του αλουµινίου εκµεταλλεύονται πρώτιστα την πολύ καλή ηλεκτρική αγωγιµότητα (χαµηλή ειδική αντίσταση) του µετάλλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ Τάξη Μάθημα Εξεταστέα ύλη Καθηγητές Γ Λυκείου XHMEIA Γ Λυκείου Οργανική-Οξειδοαναγωγή- Θερμοχημεία-Χημική κινητική Δημητρακόπουλος Θοδωρής Τζελέπη Αναστασία ΠΕΝΤΕΛΗ Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13,

Διαβάστε περισσότερα

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1)

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1) ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΕΚΤΡΟΥΤΩΝ Θέµα ασκήσεως Μελέτη της µεταβολής της αγωγιµότητας ισχυρού και ασθενούς ηλεκτρολύτη µε την συγκέντρωση, προσδιορισµός της µοριακής αγωγιµότητας σε άπειρη αραίωση ισχυρού οξέος,

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ : ΙΑΒΡΩΣΗ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ : ΙΑΒΡΩΣΗ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΙΑΒΡΩΣΗ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή αναλύεται το πολύπλοκο φαινόµενο της διάβρωσης µετάλλων στο έδαφος και παρουσιάζονται τρόποι προστασίας τους. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024 Ασκήσεις Ακ. Έτους 014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avoadro λαμβάνεται 0.603 10 4 και τα ατομικά βάρη θεωρείται ότι ταυτίζονται με τον μαζικό αριθμό σε 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3

VA ομάδα. ii CH3CH2OH 4I2 6NaOH HCOONa CHI3 5NaI 5H iii CH3CH O 2AgNO3 3NH3 H2O CH3COONH4 Ag 2NH4NO3 Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 Χ Η Μ Ε Ι Α Θ Ε Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Σ Η Σ Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ 2 9. 0 5. 2 0 1 ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ Το φαινόµενο της µνήµης σχήµατος συνδέεται µε τη δυνατότητα συγκεκριµένων υλικών να «θυµούνται» το αρχικό τους σχήµα ακόµα και µετά από εκτεταµένες παραµορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα