Τριαντάφυλλος Γ. Χατζής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τριαντάφυλλος Γ. Χατζής"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τριαντάφυλλος Γ. Χατζής Επιβλέπουσα καθηγήτρια: έσποινα Μακρίδου-Μπούσιου ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙ Ι ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ Η κοινωνικοψυχολογική διάσταση της εικονικής πραγµατικότητας στην παιδική ηλικία και η λειτουργική της χρήση στη διδασκαλία και τη µάθηση ( Μια εφαρµογή στη διδασκαλία των οικονοµικών της Πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης) Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Συνοδεύεται από εκπαιδευτικό λογισµικό Θεσσαλονίκη, Μάιος 2006

2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τριαντάφυλλος Γ. Χατζής ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙ Ι ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ Η κοινωνικοψυχολογική διάσταση της εικονικής πραγµατικότητας στην παιδική ηλικία και η λειτουργική της χρήση στη διδασκαλία και τη µάθηση ( Μια εφαρµογή στη διδασκαλία των οικονοµικών της Πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης) Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ που εκπονήθηκε στο τµήµα Εφαρµοσµένης Πληροφορικής ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Μακρίδου-Μπούσιου έσποινα Αν. καθηγήτρια - Επιβλέπουσα Κάτος Αναστάσιος Καθηγητής Παπαρρίζος Κωνσταντίνος Καθηγητής ii

3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το ηλεκτρονικό παιχνίδι στο µεταβαλλόµενο επικοινωνιακό περιβάλλον των παιδιών της σηµερινής εποχής θεωρείται ως κύρια δραστηριότητα της σύγχρονης καθηµερινότητας. Ως µέσο του πολιτισµού της παιδικής και εφηβικής ηλικίας εισάγει νέα δεδοµένα στον τρόπο κοινωνικοποίησης των παιδιών παίζοντας καθοριστικό ρόλο στην εξελικτική της διαδικασία. Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια ως πύλη των παιδιών στην εικονική πραγµατικότητα του κυβερνοχώρου, τα ωθούν να αλληλεπιδράσουν µε την τεχνητή νοηµοσύνη σε µια µαζική κλίµακα από τα αρχικά στάδια της ανάπτυξής τους. Τα προετοιµάζουν να κοινωνικοποιηθούν και να δραστηριοποιηθούν σ έναν κατ εξοχήν «τεχνολογικό κόσµο». Η παρούσα εργασία µελετά πτυχές του προφίλ των παιδιών-χρηστών ηλεκτρονικών παιχνιδιών σε έναν πληθυσµό δείγµατος 817 παιδιών ηλικίας ετών. ιερευνά τη σχέση τους µε την ψηφιακή τεχνολογία, τη συχνότητα χρήσης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, το είδος των λογισµικών που προτιµούν και τους δηµοφιλέστερους ήρωες-χαρακτήρες. Επίσης διερευνά τις επιδράσεις των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην κοινωνικοποιητική διαδικασία των παιδιών, όπως την ενδεχόµενη αποµόνωση, τη µοναξιά και την αποστασιοποίηση από οµαδικές δραστηριότητες και κοινωνικές εκδηλώσεις. Ασχολείται ακόµη µε τη γονεϊκή εµπλοκή στην επιλογή του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και στο χρόνο ενασχόλησης των παιδιών µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι η δηµοτικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην παιδική ηλικία στη χώρα µας, είναι υψηλή. Η συχνότητα χρήσης παρουσιάζει διαφορά µεταξύ των δύο φύλων µε τα αγόρια να είναι συχνότεροι χρήστες. ιαφορές µεταξύ αγοριών και κοριτσιών εντοπίζονται και στις προτιµήσεις του λογισµικού και των ηρώων/ίδων-χαρακτήρων. Γονεϊκή παρέµβαση υπάρχει στο χρόνο ενασχόλησης των παιδιών µε το ηλεκτρονικό παιχνίδι αλλά και γονεϊκή εµπλοκή στην επιλογή του λογισµικού. Τα δεδοµένα δείχνουν ότι η πλειοψηφία των γονέων ενηµερώνεται για το περιεχόµενο των λογισµικών των ηλεκτρονικών παιχνιδιών που πρόκειται να προµηθευθούν τα παιδιά τους και παρεµβαίνουν στο χρόνο ενασχόλησης των παιδιών τους µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα, η έλξη των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στα παιδιά, δεν επηρεάζει σε iii

4 υψηλό βαθµό την αποστασιοποίηση των παιδιών από οµαδικές δραστηριότητες και από κοινωνικές εκδηλώσεις. Στα πλαίσια της διερεύνησης της ένταξης του ηλεκτρονικού παιχνιδιού στην εκπαιδευτική διαδικασία σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε σχετικό εκπαιδευτικό λογισµικό υπό µορφή ηλεκτρονικού παιχνιδιού για τη διδασκαλία των οικονοµικών στην Πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Η δοµή του έχει τα χαρακτηριστικά του παιχνιδιού αλλά και της προσοµοίωσης. Αφορά την κατανόηση της ιεράρχησης των αναγκών της οικογένειας, οι οποίες και τροφοδοτούν την εξέλιξη της δράσης του παιχνιδιού. iv

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πίνακας περιεχοµένων. v Πίνακες.viii Εικόνες xi Πρόλογος-Ευχαριστίες..xiii ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Εισαγωγή Η διατύπωση του ερευνητικού προβλήµατος Σπουδαιότητα της µελέτης Σκοπός και στόχοι της µελέτης Ορια και περιορισµοί Παραδοχές Τα ερωτήµατα της µελέτης Οι ερευνητικές υποθέσεις Η σχεδίαση και ανάπτυξη εκπαιδευτικού λογισµικού µε τη µορφή ηλεκτρονικού παιχνιδιού Αποσαφήνιση των όρων ιάρθρωση της µελέτης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ 2.1 Το παιχνίδι Το ηλεκτρονικό παιχνίδι Η εξέλιξη του ηλεκτρονικού παιχνιδιού Η βιοµηχανία των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Η δηµοτικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην παιδική ηλικία Η έρευνα και οι προσεγγίσεις του ηλεκτρονικού παιχνιδιού 41 v

6 2.5.1 Η Κοινωνικοψυχολογική προσέγγιση Ηλεκτρονικό παιχνίδι και βία Φύλο και ηλεκτρονικό παιχνίδι Η έλξη των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Ηλεκτρονικό παιχνίδι και γονεϊκή εµπλοκή Η παιδαγωγική προσέγγιση Το ηλεκτρονικό παιχνίδι στην ανάπτυξη και καλλιέργεια των γνωστικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων Προσοµοιώσεις και ηλεκτρονικά παιχνίδια στην οικονοµική εκπαίδευση Η Ελληνική βιβλιογραφία Συµπεράσµατα 86 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 3.1 Μεθοδολογία της έρευνας ειγµατοληπτικό σχέδιο της σφυγµοµέτρησης Το ερωτηµατολόγιο της σφυγµοµέτρησης Στατιστική ανάλυση των δεδοµένων της σφυγµοµέτρησης..95 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ 4.1 Η δηµοτικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην παιδική ηλικία Ψηφιακή τεχνολογία και παιδική ηλικία Οι προτιµήσεις των παιδιών στο είδος του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Οι δηµοφιλέστεροι ήρωες Η έλξη των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και η αποστασιοποίηση των παιδιών από τα οµαδικά παιχνίδια 123 vi

7 4.6 Η έλξη των ηλεκτρονικών παιχνιδιών σε σχέση µε την αποστασιοποίηση των παιδιών από οµαδικές δραστηριότητες και κοινωνικές εκδηλώσεις Η γονεϊκή εµπλοκή στην επιλογή του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και η γονεϊκή παρέµβαση στο χρόνο ενασχόλησης των παιδιών µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια Ο έλεγχος των ερευνητικών υποθέσεων.139 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 5.1 Η δηµοτικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, η ψηφιακή τεχνολογία και το λογισµικό προτίµησης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην παιδική ηλικία Η αποστασιοποίηση των παιδιών από τις οµαδικές δραστηριότητες και τις κοινωνικές εκδηλώσεις εξαιτίας της έλξης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Η γονεϊκή παρέµβαση στην ενασχόληση των παιδιών µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.160 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 6.1 Η σχεδίαση και ανάπτυξη του ηλεκτρονικού παιχνιδιού µε τίτλο «Οι οικονοµικές περιπέτειες του Νέστορα» Μαθησιακοί στόχοι Το σενάριο Οι µεταβλητές Εκπαιδευτικό περιεχόµενο και βασικές προσδιοριστικές αρχές 169 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ 7.1 Συµπεράσµατα Προτάσεις Η µελλοντική έρευνα vii

8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία..182 Ξενόγλωσση βιβλιογραφία..187 Πηγές 202 Νόµοι 202 ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας 1. Η ενασχόληση των παιδιών µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών 98 Πίνακας 2. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για την ενασχόληση των παιδιών µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου 99 Πίνακας 3. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για την ενασχόληση των παιδιών µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια σε καθηµερινή βάση 99 Πίνακας 4. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο ως προς την καθηµερινή χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών.100 Πίνακας 5. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο ως προς τη χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών «µια φορά την εβδοµάδα» και «δύο µε τρεις φορές την εβδοµάδα».100 Πίνακας 6. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο ως προς τη χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών «κάθε Σαββατοκύριακο» 101 Πίνακας 7. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε τη µόρφωση του πατέρα και την καθηµερινή χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών 101 Πίνακας 8. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε τον τόπο διαµονής και την καθηµερινή χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών 102 Πίνακας 9. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε την ύπαρξη αδερφών και την καθηµερινή χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών 103 Πίνακας 10. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής ως παιχνιδοµηχανή. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών 104 Πίνακας 11.Το κινητό τηλέφωνο ως παιχνιδοµηχανή. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών 104 viii

9 Πίνακας 12. Συσκευή παιχνιδοµηχανή που συνδέεται µε την οθόνη της τηλεόρασης ή του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών Πίνακας 13. Φορητές συσκευές-παιχνιδοµηχανές. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών.106 Πίνακας 14. Ηλεκτρονικά παιχνίδια στο διαδίκτυο. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών 106 Πίνακας 15. Επισκέψεις σε καταστήµατα µε ηλεκτρονικά παιχνίδια (Ιντερνέτ-καφέ). Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών.107 Πίνακας 16. Φορητές συσκευές µε ενσωµατωµένο το λογισµικό. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών 107 Πίνακας 17. Συσκευές που συνδέονται µε την οθόνη της τηλεόρασης ή του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο..108 Πίνακας 18. Φορητές συσκευές που δέχονται λογισµικό. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο 109 Πίνακας 19. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής ως παιχνιδοµηχανή. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο.109 Πίνακας 20. Επισκέψεις σε καταστήµατα ηλεκτρονικών παιχνιδιών (Ιντερνέτ-καφέ). Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο 110 Πίνακας 21. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής ως παιχνιδοµηχανή. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το κοινωνικοοικονοµικό επίπεδο.110 Πίνακας 22. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια Περιπέτειας- ράσης..112 Πίνακας 23. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια: Αθλητικά, Πλατφόρµας, Εξοµοίωσης, Προσοµοίωσης ρόλων, Μονοµαχίας και Βολών/µάχης Πίνακας 24. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια Στρατηγικής, Γνώσεων και Παζλ 113 Πίνακας 25. Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Αθλητικά και Περιπέτειας- ράσης. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο Πίνακας 26. Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Εξοµοίωσης. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο 115 ix

10 Πίνακας 27. Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Προσοµοίωσης ρόλων. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο.115 Πίνακας 28. Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Μονοµαχίας. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο 116 Πίνακας 29. Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Βολών/Μάχης. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο..116 Πίνακας 30. Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Στρατηγικής. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο..116 Πίνακας 31. Ηλεκτρονικά παιχνίδια, Γνώσεων και Παζλ. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο..117 Πίνακας 32. Συχνότητες των µεταβλητών στους ήρωες προτίµησης µεταξύ των αγοριών και µεταξύ των κοριτσιών Πίνακας 33. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο για τον ήρωα/ίδα-χαρακτήρα προτίµησης..121 Πίνακας 34. Παιχνίδι στη γειτονιά και ενασχόληση µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών Πίνακας 35. Παιχνίδια µε τους φίλους ή τα µέλη της οικογένειας (εκτός από ηλεκτρονικά). Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών 124 Πίνακας 36. Η ενασχόληση µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια µε φίλους ή µε µέλη της οικογένειας. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών..124 Πίνακας 37.Μοναχικό παιχνίδι στη γειτονιά ή στο σπίτι (εκτός ηλεκτρονικών παιχνιδιών). Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών..125 Πίνακας 38. Ενασχόληση µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο.126 Πίνακας 39. Παιχνίδι µε τους φίλους στο σπίτι. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο.126 Πίνακας 40. Ενασχόληση µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια µαζί µε µέλη της οικογένειας. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο.127 Πίνακας 41. Μοναχικό παιχνίδι στη γειτονιά. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο.127 Πίνακας 42. Συµµετοχή σε γενέθλια και σε έξοδο µε τους φίλους. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών..129 Πίνακας 43. Συµµετοχή σε έξοδο µε την οικογένεια, συνεύρεση µε φίλους. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών.130 x

11 Πίνακας 44. Συµµετοχή σε οικογενειακή συζήτηση. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών..131 Πίνακας 45. Συνεύρεση µε φίλο/η στο σπίτι και ενασχόληση µε άλλες δραστηριότητες εκτός από ηλεκτρονικά παιχνίδια. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο.131 Πίνακας 46. Συµµετοχή σε οικογενειακή συζήτηση.. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε τη µόρφωση του πατέρα 132 Πίνακας 47. Συµµετοχή σε οικογενειακή συζήτηση και έξοδος µε τους φίλους/ες. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το κοινωνικοικονοµικό επίπεδο 133 Πίνακας 48. ιαδικασία επιλογής του λογισµικού. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών.135 Πίνακας 49. Επιλογή λογισµικού χωρίς να ενηµερωθούν οι γονείς. Συχνότητες των τιµών των µεταβλητών σε σχέση µε το φύλο 136 Πίνακας 50. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για την γονεϊκή παρέµβαση στην ενασχόληση µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια «πάνω από τρεις ώρες».137 Πίνακας 51. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για την γονεϊκή παρέµβαση στην ενασχόληση µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια «έως µία ώρα» και «από µία έως τρεις ώρες» 137 Πίνακας 52. Συνολικές συχνότητες των τιµών των µεταβλητών για την γονεϊκή παρέµβαση στην ενασχόληση µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια όταν τα παιδιά µένουν µόνα τους στο σπίτι.138 ΕΙΚΟΝΕΣ Εικόνα 1. Η αρχική οθόνη του παιχνιδιού 164 Εικόνα 2. Οθόνη επιλογών 165 Εικόνα 3. Νέστορας, ο κεντρικός ήρωας του παιχνιδιού..166 xi

12 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Το ερωτηµατολόγιο της σφυγµοµέτρησης 204 Πίνακες συχνοτήτων των µεταβλητών. 209 Το ηλεκτρονικό παιχνίδι µε τίτλο «Οι οικονοµικές περιπέτειες του Νέστορα» σε µορφή CD-ROM (Συνοδευτικό της διδακτορικής διατριβής) xii

13 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το ερέθισµα η αιτία και η ιδέα πραγµατοποίησης της εργασίας αυτής υπήρξε το ενδιαφέρον αναφορικά µε τις δραστηριότητες της καθηµερινότητας του παιδιού και τις επιδράσεις τους στην εξελικτική του πορεία και στο σχολείο. Το ενδιαφέρον και ο προβληµατισµός αυτός ενισχύθηκε περισσότερο όταν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 στη χώρα µας οι τεχνολογίες της επικοινωνίας και των πληροφοριών (ΤΠΕ), µετά από µία συνεχή και ραγδαία εξέλιξη εισέβαλαν στην καθηµερινότητα και του παιδιού, µέσα από το χώρο της ψυχαγωγίας µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Σε συζητήσεις µε τα παιδιά, διαπιστώνονταν το ζωηρό τους ενδιαφέρον για το συγκεκριµένο τρόπο διασκέδασης και οι συζητήσεις τους υποδείκνυαν ότι το ηλεκτρονικό παιχνίδι ήταν ο προσφιλής τρόπος εξοικείωσής τους µε την ψηφιακή τεχνολογία. Εύκολα µπορούσε να κατανοήσει κανείς, ότι τα παιδιά ήταν ενηµερωµένοι καταναλωτές σχετικά µε τα µοντέλα των συσκευών και του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών που κυκλοφορούσαν στο εµπόριο. Οι γονείς των παιδιών, συχνά εξέφραζαν την αγωνία τους για την συγκεκριµένη ενασχόληση των παιδιών τους, που αφορούσε κυρίως την αξιοποίηση του χρόνου τους στο σπίτι. Πολλοί υποστήριζαν ότι, οι αξίες, τα πολιτιστικά πρότυπα και οι ήρωες, που προβάλλονται µέσα από τα θέµατα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών µε τα οποία ασχολούνται τα παιδιά, στην πλειοψηφία τους, δεν έχουν σχέση µε τα αντίστοιχα πρότυπα που προβάλλονται από την οικογένεια και το σχολείο. Εξέφραζαν την άποψη ότι το ηλεκτρονικό παιχνίδι ως ποµπός «κοινωνικοποιητικών µηνυµάτων» στην πλειοψηφία των λογισµικών του, χρησιµοποιεί πρακτικές που θέτουν υπό αµφισβήτηση οικουµενικές (πανανθρώπινες) και διαχρονικές αξίες, για λόγους εµπορευµατοποίησης. Ακόµη ότι, στα περιεχόµενα πολλών ηλεκτρονικών παιχνιδιών κυριαρχούν ήρωες πρότυπα που έχουν σαν κύριο χαρακτηριστικό την επιθετικότητα και τη βία, όπως και µορφές αποκρουστικές (τερατόµορφες) οι οποίες κλονίζουν την αξία της καλαισθησίας στην πορεία ανάπτυξής της από το παιδί. Μας προβληµάτιζε ιδιαίτερα το γεγονός ότι, αρκετά παιδιά σε προγραµµατισµένες σχολικές εκδροµές που είναι από τη φύση τους ερέθισµα για οµαδικό παιχνίδι ασχολούνταν µε το ηλεκτρονικό παιχνίδι µέσω φορητών συσκευών. xiii

14 Οι αλλαγές αυτές στο επικοινωνιακό περιβάλλον των παιδιών, εύλογα προκάλεσαν επανειληµµένα το ενδιαφέρον των Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης. Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια αποτέλεσαν αντικείµενο συζήτησης και έντονου προβληµατισµού και στη βουλή των Ελλήνων. Η πολιτιστική βιοµηχανία και τα προϊόντα που κινούνται γύρω από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια όπως παιχνιδοµηχανές, λογισµικό, διαφήµιση και ειδικός περιοδικός τύπος, σε σχέση µε τις πρακτικές που χρησιµοποιούνται µε στόχο την έλξη των παιδιών, έθεταν πολλά ερωτηµατικά. Μας ενθουσίαζε επίσης η σκέψη της εναρµόνισης του σχολείου µε την καθηµερινότητα του παιδιού και η ένταξη του ηλεκτρονικού παιχνιδιού στην εκπαιδευτική διαδικασία σαν ένα σύγχρονο διδακτικό µέσο. Στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ διαπιστώνονταν ότι το συγκεκριµένο θέµα βρίσκεται υπό συνεχή έρευνα των επιστηµόνων κατά τη διάρκεια της τελευταίας εικοσαετίας (Dominick, 1984; McClure & Mears, 1984;.Provenzo 1991; Funk, 1995; Graig, 1997; Griffiths, 1999; Sanger, κ.ά., 1997; Anderson & Dill, 2000; Fromme, 2003). Ολα τα παραπάνω, καθώς και το γεγονός της µη ύπαρξης στοιχείων που να καταγράφουν τη χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην Ελλάδα, µας ώθησαν στην εκπόνηση της παρούσας µελέτης. Ευχαριστίες Για ουσιαστικούς λόγους στο σηµείο αυτό, αισθάνοµαι την ανάγκη να ευχαριστήσω θερµά την επιβλέπουσα της εργασίας αυτής, Αναπληρώτρια καθηγήτρια του τµήµατος Εφαρµοσµένης Πληροφορικής του Πανεπιστηµίου Οικονοµικών και Κοινωνικών Επιστηµών Μακεδονίας, Κα έσποινα Μακρίδου Μπούσιου η οποία µε εµπιστεύθηκε την εκπόνησή της και που, µε τη συστηµατική της καθοδήγηση, τις ουσιαστικές επισηµάνσεις και τις λύσεις που υπέδειξε στα προβλήµατα της εξέλιξης της εργασίας, συνέβαλε καθοριστικά στην ολοκλήρωσή της. Εκφράζω επίσης τις θερµές µου ευχαριστίες προς τα άλλα δύο µέλη της συµβουλευτικής επιτροπής, τους καθηγητές του τµήµατος Εφαρµοσµένης Πληροφορικής του Πανεπιστηµίου Οικονοµικών και Κοινωνικών Επιστηµών Μακεδονίας, Κο Αναστάσιο Κάτο και Κο Κωνσταντίνο Παπαρρίζο για τις πολύτιµες συµβουλές τους, το ενδιαφέρον τους και τη συµπαράστασή τους κατά την πορεία της εκπόνησής της. xiv

15 Ευχαριστώ ιδιαίτερα τους προγραµµατιστές Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, Γεώργιο Κουτσιούλη και Γεώργιο Αργυρόπουλο για τις ανεκτίµητες συµβουλές τους στο τεχνικό µέρος σχεδίασης του λογισµικού το οποίο αποτελεί πρόταση της µελέτης, όπως και την Κα Ιωάννα Λάγιου και Αναστασία Βαρσαµίδου. Επιθυµώ να ευχαριστήσω ακόµη, το Μαργαρίτη Σαµαρά και την Αρετή Βαλασίδου, διδάκτορες, τον Παναγιώτη Τυροβούζη και Μιχάλη Mαυρίδη, υποψήφιους διδάκτορες και τη Μαρία Γεωργιάδου, φιλόλογο, για την ηθική συµπαράστασή τους, κατά την διάρκεια της εκπόνησης της παρούσας µελέτης. Ευχαριστώ επίσης, τις ιευθύνσεις Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης του Νοµού Θεσσαλονίκης για την πρακτική βοήθεια µε τις σηµαντικές τους πληροφορίες που µας παρείχαν όπως και το τµήµα Εφαρµοσµένης Πληροφορικής του Πανεπιστηµίου Οικονοµικών και Κοινωνικών Επιστηµών Μακεδονίας. Εκφράζω δε τις ευχαριστίες µου και την µεγάλη µου ηθική ικανοποίηση, για την προθυµία συµµετοχής στην έρευνα των µαθητών των σχολείων της Πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης, που επιλέχθηκαν στην έρευνα αυτής της εργασίας. xv

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Εισαγωγή Η σύγχρονη κοινωνία σηµατοδοτείται από µια πρωτοφανή έκρηξη στην εξέλιξη των νέων τεχνολογιών. ιανύουµε ήδη την ψηφιακή εποχή και συµµετέχουµε σε µια κοινωνία που χαρακτηριστικό της γνώρισµα είναι οι τεχνολογίες της επικοινωνίας και των πληροφοριών (ΤΠΕ). Οι µορφές επικοινωνίας αυτής της εποχής, στην κοινωνία της πληροφορίας όπως ονοµάζεται 1, σηµαδεύονται από µια αδιάλειπτη ροή πληροφοριών, παραστάσεων και εικόνων. Οι αποστάσεις καταργούνται, οι έννοιες του χρόνου και του χώρου τροποποιούνται και µπορεί ν αναπλαστεί το «πραγµατικό» (µε την κατασκευή ενός κόσµου οµοιωµάτων). Η εικονική πραγµατικότητα (virtual reality) 2, οι εικονικοί κόσµοι, τα πολυαισθητηριακά αλληλεπιδραστικά περιβάλλοντα και ο κυβερνοχώρος, είναι πλέον όροι που υιοθετήθηκαν µετά την επιβολή τους από τον καθοριστικό ρόλο των νέων τεχνολογιών. Η εικονική πραγµατικότητα βασισµένη στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, δηµιουργεί ένα ισχυρά αλληλεπιδραστικό περιβάλλον, στο οποίο ο χρήστης γίνεται συµµέτοχος σ έναν «εικονικά πραγµατικό» κόσµο. Τα όριά της δεν εξαντλούνται στην αναπαραγωγή της συµβατής πραγµατικότητας, αλλά έχει την ικανότητα να δηµιουργεί συνθετικές πραγµατικότητες χωρίς προηγούµενο. Η διαρκής αύξηση της δυνατότητας του ηλεκτρονικού υπολογιστή και η ανάπτυξη «φιλικών» µορφών επικοινωνίας ανθρώπου-µηχανής, διευκόλυναν την ευρύτατη 1 Ο όρος «κοινωνία της πληροφορίας» πρωτοχρησιµοποιήθηκε από τον Bell το 1973(Bell,1973). 2 Από τη λατινική λέξη virtus (αρετή, δύναµη) είναι εκείνο που υπάρχει εν δυνάµει στο πραγµατικό, εκείνο που εµπεριέχει όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την πραγµάτωσή του. Ο όρος εικονική πραγµατικότητα δεν είναι δόκιµος και προτείνεται ο όρος πλήρης αναπαράσταση επισηµαίνοντας ότι ο όρος πλήρης εκφράζει ότι το αναπαριστούν γίνεται αντιληπτό συντονισµένα από το σύνολο των αισθήσεών µας και µπορεί ν αντικαταστήσει αποτελεσµατική υλική αλληλεπίδραση µ εµάς και ειδικότερα µε τις χειρονοµίες µας ( Cadoz, 1997: 7 &121). 1

17 αποδοχή της διαδραστικότητας ως κυρίαρχου στοιχείου των τεχνολογικών εφαρµογών. Οι Τ.Π.Ε. έχουν µεταβάλλει τον τρόπο µε τον οποίο µαθαίνουν οι µαθητές, τον τρόπο µε τον οποίο οι επιστήµονες διεξάγουν έρευνες και τον τρόπο µε τον οποίο οι κυβερνήσεις παρέχουν στους πολίτες τις διάφορες υπηρεσίες. Οι Τ.Π.Ε. αποτελούν πλέον δοµική συνιστώσα της σύγχρονης κοινωνίας και επηρεάζουν καθοριστικά κάθε πτυχή δραστηριοτήτων, σε διάφορους τοµείς όπως στη διοίκηση, στην εκπαίδευση, στην οικονοµία, στον πολιτισµό και την ψυχαγωγία. Η σηµερινή κοινωνία πλέον, χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθµό συνθετότητας, µε συνεχώς µεταβαλλόµενα πλαίσια σ όλους τους τοµείς, αποτέλεσµα της αλλαγής των καθηµερινών δεδοµένων που επιφέρουν οι Τ.Π.Ε. Η µεταβολή της κοινωνικής πραγµατικότητας εξ αιτίας των νέων τεχνολογιών, αναπόφευκτα υπαγόρευσε την εισβολή και διείσδυσή τους και στον χώρο της παιδικής ηλικίας σε διάφορους τοµείς. Ο τοµέας της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης του παιδιού και ειδικά το παιχνίδι που θεωρείται σαν κύρια δραστηριότητα των παιδιών στον τοµέα αυτό, επηρεάστηκε ποικιλότροπα. Η σύγχρονη καθηµερινότητα του παιδιού, ειδικά στα αστικά κέντρα αποτέλεσε πρόκληση στην κοινωνία της πληροφορίας και δηµιουργήθηκε ένας σύγχρονος παιχνιδόκοσµος, προσαρµοσµένος σ αυτά τα δεδοµένα. Η σύγχρονη καθηµερινότητα για την πλειοψηφία των παιδιών, ειδικά στα αστικά κέντρα, που αποτυπώνεται από την πραγµατικότητα, είναι ο περιορισµός των δυνατοτήτων του παιδιού για κλασικά παιχνίδια και επικοινωνία.η αύξηση της εγκληµατικότητας, ο εξαφανισµός «της γειτονιάς», οι ελάχιστοι χώροι παιχνιδιού επιβάλλουν στο παιδί να ζει σ έναν περιορισµένο, αυστηρά οριοθετηµένο χώρο όπου επιτηρείται, αντιµετωπίζοντας συχνά τις απαγορεύσεις τις υπαγορεύσεις, την µοναξιά και την πλήξη (Βρύζας, 1997:20). Αναπόσπαστο µέρος του σύγχρονου αυτού παιχνιδόκοσµου αποτελεί και το ηλεκτρονικό παιχνίδι που εξελίχθηκε και εξελίσσεται ραγδαία και σε επίπεδο συσκευών (Hardware) τις ονοµαζόµενες παιχνιδοµηχανές ή κονσόλες και σε επίπεδο λογισµικού (Software). Οι πωλήσεις ηλεκτρονικών παιχνιδιών αυξάνονται κατακόρυφα και τα παιδιά ασχολούνται τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια είτε µέσω του ηλεκτρονικού υπολογιστή, είτε µέσω άλλων συσκευών (κονσόλες ή παιχνιδοµηχανές) που διατίθενται στο εµπόριο. 2

18 Η µαγεία της εικόνας, της φαντασίωσης, της συµµετοχής σε ονειρικές καταστάσεις µέσω της εικονικής πραγµατικότητας, όπου µπορούν να υλοποιηθούν διάφορες επιθυµίες, σε συνδυασµό µε τις ιδιαιτερότητες της ψυχοσύνθεσης του παιδιού, αποτελούν καταλυτικό ερέθισµα στην ενασχόληση των παιδιών µε το ηλεκτρονικό παιχνίδι. Το ηλεκτρονικό παιχνίδι αποτελώντας µέρος της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης των παιδιών, συντελεί σε µια ταχύτατη µεταβολή της αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου τους, σε σχέση µε το κλασικό παιχνίδι.η διαφορά στη χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών από τα παιδιά της δεκαετίας του 90 σε σχέση µε τα παιδιά της δεκαετίας του 80 είναι τεράστια (Graig, 1997; Villani, 2001). 1.2 Η διατύπωση του ερευνητικού προβλήµατος Αποτελεί αναµφισβήτητη αρχή το γεγονός, ότι το παιχνίδι είναι µια διαδικασία συγκρότησης της ταυτότητας της παιδικής ηλικίας και οι παιδαγωγικές του διαστάσεις (αγωγή και µάθηση), πέρα απ όλες τις άλλες (ψυχολογικές και κοινωνιολογικές) είναι σηµαντικές (Vygotsky,1977; Huzinga,1989; Πολυµενάκου- Παπακυριάκου,1983; Αγαλιώτης,1988; Γκουγκουλή & Κουριά, 2000; Αυγητίδου, 2001). Ακόµη και η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών που αυξάνεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια στην ελληνική κοινωνία, επικεντρώνεται στα ηλεκτρονικά παιχνίδια (Βρύζας & Τσιτουρίδου, 2005). Θεωρώντας ότι οι διαφορές στις δοµές, στη συγκρότηση, στη διαδικασία, στις επιδιώξεις, στους στόχους και τα µηνύµατα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών µε τα κλασικά παιχνίδια της παιδικής ηλικίας είναι πρόδηλες και σηµαντικές, (νέα µορφή επικοινωνίας µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχουν την αίγλη της υψηλής τεχνολογίας) 3 σε συνδυασµό και µε τις ιδιαιτερότητες του παιδιού (το παιδί δεν είναι 3 Ο κόσµος των ηλεκτρονικών παιχνιδιών είναι ένας ιδιαίτερος κόσµος. Είναι ο κόσµος της προσοµοίωσης. Ο κόσµος της εικονικής πραγµατικότητας. Η προσοµοίωση δεν αποµιµείται ούτε αναπαράγει το πραγµατικό αλλά το υποκαθιστά. Εκµηδενίζει τη διαφορά ανάµεσα στο πραγµατικό και το φανταστικό και µας εισάγει στην εποχή του «υπερπραγµατικού» (Baudrillard, 1994). Η χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών θα µπορούσε να δυσκολέψει την ικανότητα του παιδιού να διακρίνει την πραγµατική ζωή από την εικονική πραγµατικότητα (Βρύζας & Τσιτουρίδου, 2005). 3

19 ένας µικρός ενήλικας), οδηγούν σε µια σειρά ερευνητικών ερωτηµάτων και προβληµατισµών στη σχέση ηλεκτρονικού παιχνιδιού και παιδιού. Κατά τον Fileni, στα παιδιά χρήστες των ηλεκτρονικών παιχνιδιών αναπτύσσεται άτυπα και ασυνείδητα, µια εντατική κοινωνικοποίηση η οποία τα εφοδιάζει µε γνωστικά µοντέλα απαραίτητα στην κοινωνία της πληροφορίας (Fileni, 1988). Κατά τους Condry και Keith, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια ανήκουν στις νέες µορφές δραστηριότητας και εµπλοκής και οι διαφορές δε, από άλλες δραστηριότητες όπως το βιβλίο και η τηλεόραση είναι εµφανέστατες (Condry & Keith, 1983) Βέβαια στα πλαίσια µιας ευρύτερης προβληµατικής, διαπιστώνεται ότι τα ΜΜΕ 4 και η κυριαρχία της εικόνας γενικότερα, που σφράγισε τον 20 ο αιώνα αποτέλεσε αφορµή για το διαχωρισµό της κοινωνίας µας µε τους ειδικούς, στους θετικά και στους αρνητικά προσκείµενους, όσον αφορά τις επιδράσεις της, ειδικά στους νέους. Κάθε φορά που έκανε την εµφάνισή του ένα νέο µέσο µε κέντρο αναφοράς τη χρήση της εικόνας η κοινωνία το θεωρούσε απειλή. Είναι γενικά παραδεκτό ότι αρκετές φορές αποδόθηκαν στην εικόνα προβλήµατα που η κοινωνία αδυνατούσε να αντιµετωπίσει, όπως για παράδειγµα την παραβατική ή αντικοινωνική συµπεριφορά των νέων, όπως τη βία. Παλιά ο κινηµατογράφος 5, αργότερα η τηλεόραση 6 που προκάλεσε µεγαλύτερη αναστάτωση γιατί εισέβαλε στα σπίτια, σήµερα το διαδίκτυο 7 και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Υπάρχει και σ αυτή την 4 Με την εµφάνιση ενός νέου µέσου στο προσκήνιο τα προηγούµενα τείνουν στην αναζήτηση νέων λειτουργιών, ή ως επί το πλείστον, προσπαθούν και ειδικεύονται στον τοµέα που τα καταφέρνουν καλύτερα (Himmelweit, κ.ά., 1958). 5 Την εποχή που ο κινηµατογράφος στα πλαίσια µιας αρνητικής κριτικής θεωρούνταν υπεύθυνος για τις αρνητικές επιδράσεις στη συµπεριφορά των νέων, κάποιοι πρωτοπόροι παιδαγωγοί,της δεκαετίας του 60 πρότειναν να µπει στο σχολείο ονοµάζοντάς τον «σχολείο της νύχτας». Ενας απ αυτούς ήταν και ο Γάλλος Michel Tardy. Όπως συµβαίνει συνήθως σ αυτές τις περιπτώσεις τους αποδόθηκε ο χαρακτηρισµός του γραφικού και του περιθωριακού (Ασλανίδου, 2002) 6 Η τηλεόραση δέχθηκε δριµύτατη κριτική για τα πρότυπα που προβάλει και ειδικά για τις βίαιες σκηνές και τις επιδράσεις της στην παιδική ηλικία. Βλέπε: (Βρύζας,1997; Greenfield, 1998; Παπαθανασόπουλος, 1999; Jonsson - Smaragdi, 2000 ) 7 Το διαδίκτυο, δίκτυο ή internet όπως ονοµάζεται έκανε την εµφάνισή του τη δεκαετία του 60 συνδεδεµένο µε το στρατιωτικοβιοµηχανικό σύµπλεγµα των ΗΠΑ αρχικά περιθωριακό και από την άποψη αυτή απωθητικό. Τη δεκαετία του 80 όµως άρχισε να καθιερώνεται και τη δεκαετία του 90 να πείθει ότι αφορά όλον τον κόσµο. Πριν από δέκα χρόνια η κοινωνία µας θεωρούσε αντικοινωνικούς και εσωστρεφείς τους χρήστες των ηλεκτρονικών υπολογιστών σήµερα οι έρευνες δείχνουν ότι οι 4

20 περίπτωση η πλευρά που αποστασιοποιείται και επισηµαίνει τις αρνητικές επιπτώσεις των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στα παιδιά, όπως και η άλλη πλευρά που υποστηρίζει την άποψη των ευεργετικών επιδράσεών τους, στην εξελικτική διαδικασία της παιδικής ηλικίας. Το συγκεκριµένο γεγονός δεν ακυρώνει βέβαια και την ανάγκη έρευνας του φαινοµένου. Η ανάγκη διερεύνησής του γίνεται περισσότερο επιτακτική διότι είναι άµεσα εξαρτηµένο από το µεταβαλλόµενο επικοινωνιακό περιβάλλον των παιδιών που ακολουθεί την αλµατώδη ανάπτυξη των Τ.Π.Ε. µε αποτέλεσµα την αλλαγή των δεδοµένων της σχέσης ηλεκτρονικού παιχνιδιού και παιδικής ηλικίας 8. Η έλλειψη στοιχείων στην Ελλάδα, καταγραφής της χρήσης του ηλεκτρονικού παιχνιδιού από τα παιδιά, κινεί το ενδιαφέρον για µια εµπεριστατωµένη µελέτη που θα περιλαµβάνει στοιχεία για το προφίλ των χρηστών - παιδιών. Τη σχέση των παιδιών µε την ψηφιακή τεχνολογία, το χρόνο που αφιερώνουν γι αυτή τη δραστηριότητα, το είδος του λογισµικού που προτιµούν και τους ήρωες- χαρακτήρες που συγκεντρώνουν τις περισσότερες προτιµήσεις, σε συνάρτηση βέβαια µε τις µεταβλητές όπως, το φύλο, την περιοχή προέλευσης, το µορφωτικό επίπεδο των γονέων και τη γονεϊκή εµπλοκή στη συγκεκριµένη δραστηριότητα. Η καταγραφή αυτή που επιχειρείται στην παρούσα εργασία αποκτά ιδιαίτερη ερευνητική βαρύτητα όταν είναι γεγονός ότι το ηλεκτρονικό παιχνίδι είναι ένας ποµπός µηνυµάτων 9.Το ενδιαφέρον ενισχύεται και από το γεγονός του παγκόσµιου χαρακτήρα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών (τα ηλεκτρονικά παιχνίδια είναι κοινά στα παιδιά του πλανήτη). άνθρωποι που χρησιµοποιούν το διαδίκτυο είναι εξωστρεφείς και καταναλωτές «εµπειριών»( Το βήµα ) 8 Κατά τον McCormick οι πωλήσεις των παιχνιδιών για ηλεκτρονικούς υπολογιστές καθώς και οι πωλήσεις παιχνιδοµηχανών, έχουν εκτιναχθεί στα ύψη. Παράλληλα µ αυτή την αύξηση του αριθµού των χρηστών έχουν σηµειωθεί βελτιώσεις στην ποιότητα των γραφικών, την πολυπλοκότητα και την δηµιουργικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών (McCormick, 2001). Θεωρούµε ότι οι συγκεκριµένες αλλαγές επηρεάζουν και τη σχέση ηλεκτρονικών παιχνιδιών και παιδιών. Για παράδειγµα λόγω της αυξηµένης έλξης που ενδεχόµενα προκαλούν. 9 Ο McLuhan, πρόβαλε την επαναστατική θέση ότι «το µέσο επικοινωνίας είναι το µήνυµα».η άποψή του ήταν ότι κάθε µέσο επικοινωνίας προκαλεί κοινωνικές και ψυχολογικές αλλαγές στο ακροατήριο, ιδιαίτερες κοινωνικές σχέσεις και έναν ξεχωριστό τρόπο σκέψης. Μάλιστα υποστήριξε ότι όλες οι συγκεκριµένες επιδράσεις είναι ανεξάρτητες από το περιεχόµενο που µεταδίδεται (McLuhan, 1964). 5

21 Η ένταξη του συγκεκριµένου ψυχαγωγικού µέσου στην εκπαιδευτική διαδικασία του σχολείου, αποτελεί πρόκληση και θεωρούµε ότι είναι αναγκαία. Η προφανής απόσταση του σχολείου από τις νέες τεχνολογίες - που δεν έχουν ακόµη ενσωµατωθεί µέσα στη διαδικασία της λειτουργίας του - σε σχέση µε τη δεδοµένη εξοικείωση των παιδιών µε την ψηφιακή τεχνολογία εκτός των σχολικών πλαισίων είναι πλέον γεγονός (Sanger κ.ά., 1997; ιαµαντάκη κ.ά., 2001). Η πραγµατικότητα αυτή υπαγορεύει κάποιους επανορισµούς, ώστε το σχολείο να εναρµοστεί µε ότι ισχύει στην καθηµερινότητα του παιδιού και να του επιτρέψει να «εκµεταλλευτεί» το ηλεκτρονικό παιχνίδι σαν ένα σύγχρονο εποπτικό µέσο διδασκαλίας. Πολλοί επιστήµονες και ερευνητές προτείνουν ν αναλάβει το σχολείο την αποµυθοποίηση της εικόνας να την αναλύσει και να την κάνει κτήµα του δίδοντάς τη µια παιδαγωγική πνοή 10. Η συγκεκριµένη πρόκληση αποτελεί ισχυρό ερέθισµα για την διερεύνηση της ένταξης του ηλεκτρονικού παιχνιδιού στην εκπαιδευτική διαδικασία. Κατά τον Squire απαιτείται να διερευνηθεί ο τρόπος σχεδίασης των λογισµικών, ο τρόπος ενσωµάτωσής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία και η συµβολή τους στα αποτελέσµατα της µάθησης (Squire 2002). 10 Οι οπτικές και γενικότερα οι αισθητηριακές πληροφορίες προσφέρουν µεγαλύτερες δυνατότητες αφοµοίωσης και συγκράτησης απ ότι ο προφορικός λόγος. ( Νηµά & Καψάλης, 2002:169) 6

22 1.3 Σπουδαιότητα της µελέτης Είναι γεγονός ότι το επικοινωνιακό περιβάλλον των παιδιών στη σηµερινή κοινωνία χαρακτηρίζεται από ταχύτατες µεταβολές, απόρροια της ραγδαίας εξέλιξης των ΤΠΕ. Όπως προαναφέρθηκε, η πολιτιστική βιοµηχανία προσαρµοσµένη στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής, εισέβαλε στην καθηµερινότητα του παιδιού και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια έγιναν ο προσφιλής τρόπος πρόσβασης και εξοικείωσης των παιδιών µε τις νέες τεχνολογίες. Η ενασχόληση αυτή των παιδιών σε επίπεδο ψυχαγωγίας, έγινε πολλές φορές αφορµή για εικασίες και για αφορισµούς ακόµη, για τις επιδράσεις των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην κοινωνικοποίηση των παιδιών. Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια στο νέο τοπίο που διαµορφώνεται στα ΜΜΕ και βρίσκεται σε µια συνεχή εξελικτική πορεία, θεωρούνται από τους αισιόδοξους, σαν µια πύλη για το µέλλον, εξασκώντας τα παιδιά στην εικονική πραγµατικότητα του κυβερνοχώρου. Θεωρούν ότι, η άσκηση αυτή, αυξάνει τις αντιληπτικές και κινητικές ικανότητες και δεξιότητες των παιδιών όπως και τη µάθηση. Ακόµη ότι το ηλεκτρονικό παιχνίδι µπορεί ν αποτελέσει πολύτιµο εργαλείο στην απόκτηση και εµπέδωση της γνώσης (Oyen & Bebko,1996; Blumberg, 1998 & 2000; Pillay κ.ά, 1999; Yawn κ.ά, 2000 ; Din & Calao, 2001; Farrace Di-Zino, κ.ά, 2001 ). Οι απαισιόδοξοι όµως επισηµαίνουν ότι τα περιεχόµενα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, στην πλειοψηφία τους είναι βίαια, σεξιστικά και ρατσιστικά, οδηγώντας τα παιδιά σε µια ενδεχόµενη επιθετική συµπεριφορά, αποευαισθητοποίηση, φόβο και εµπάθεια, καταστρέφοντας ακόµη και τις πνευµατικές διαδικασίες, τις κοινωνικές σχέσεις και την παιδεία τους (Cooper & Mackie, 1986; Provenzo, 1991; Funk, 1995; Anderson & Buschman, 2001). Οι συγκεκριµένες εικασίες αποτέλεσαν αντικείµενα εµπειρικών ερευνών σε παγκόσµιο επίπεδο (Kaplan, 1983 ; Chambers & Ascione, 1987; Keepers, 1990 ; Provenzo, 1991; Carol κά., 1995; Buchman & Funk., 1996; Sanger κά., 1997; Graig, 1997; Griffiths, 1999; Funk, κ.ά, 2000; Anderson & Bushman, 2002). Η αναγκαιότητα για έρευνα Πολλές µελέτες επεσήµαναν τη σπουδαιότητα και την αναγκαιότητα για παρόµοιες έρευνες. Η Villani σε µια ανασκόπηση των ερευνών για τις επιδράσεις των ΜΜΕ στα παιδιά και τους εφήβους, διαπιστώνει ότι ελάχιστα ερευνητικά άρθρα 7

23 έχουν εξετάσει τις επιδράσεις της βιοµηχανίας των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στα παιδιά και τους εφήβους, προτρέποντας τους ερευνητές προς αυτή την κατεύθυνση (Villani, 2001). Ο Walsh σ ένα άρθρο του για την πρόκληση του εξελισσόµενου περιβάλλοντος των ΜΜΕ, αναφέρει ότι, καθώς τα ΜΜΕ γίνονται πιο ισχυρά και πιο κυρίαρχα, τα ερωτήµατα για τις θετικές και για τις αρνητικές επιδράσεις στα παιδιά και στους νέους, θ αυξηθούν. Πολλοί µελετητές προβλέπουν, ότι µέσα σε λίγα χρόνια, τα παιδιά θα είναι ικανά, να περνούν γρήγορα από ιστοσελίδες σε διαδραστικά ηλεκτρονικά παιχνίδια. Η διαδραστικότητα θα είναι κανόνας. Το άρθρο στο σύνολό του εµπνέεται από την ανάγκη συνεχούς έρευνας στο συγκεκριµένο τοµέα (Walsh, 2000). Η Dietz σε σχετική έρευνα για τα κοινωνικοποιητικά µηνύµατα του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών επισηµαίνει την αναγκαιότητα της εµπειρικής έρευνας για τις επιδράσεις των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στη νέα µορφή κοινωνικοποίησης των παιδιών (Dietz, 1998:442). Κατά τον Subrahmanyan κ.ά, χρειάζεται µια συστηµατική έρευνα σ όλες τις περιοχές που άπτονται της χρήσης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Να βοηθηθούν οι γονείς και να εµπλακούν θετικά στη συγκεκριµένη δραστηριότητα των παιδιών τους µεγιστοποιώντας τα θετικά αποτελέσµατα και ελαχιστοποιώντας τα αρνητικά από την χρήση του οικιακού ηλεκτρονικού υπολογιστή από τα παιδιά (Subrahmanyan, κ.ά., 2000). Οι πωλήσεις των παιχνιδιών για ηλεκτρονικούς υπολογιστές καθώς και οι πωλήσεις παιχνιδοµηχανών, έχουν εκτιναχθεί στα ύψη. Παράλληλα µ αυτή την αύξηση του αριθµού των χρηστών έχουν σηµειωθεί βελτιώσεις στην ποιότητα των γραφικών, την πολυπλοκότητα και την δηµιουργικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών (McCormick, 2001). Θεωρούµε ότι οι συγκεκριµένες αλλαγές που είναι συνεχείς, απαιτούν και µια συνεχή έρευνα του φαινόµενου, λόγω αλλαγής των δεδοµένων. Η παρούσα µελέτη θεωρούµε ότι θα προσθέσει µια επί πλέον τεκµηριωµένη άποψη στις ήδη υπάρχουσες επιστηµονικές απόψεις για το συγκεκριµένο θέµα. ιερευνώντας τη δηµοτικότητα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, εξετάζοντας το χρόνο ενασχόλησης των παιδιών µε τη συγκεκριµένη δραστηριότητα, τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στην παιδική ηλικία, τις προτιµήσεις στο λογισµικό των ηλεκτρονικών παιχνιδιών από τα παιδιά όπως και την γονεϊκή εµπλοκή στο δίπτυχο 8

24 χρήση και παιδί, προσθέτει νέα στοιχεία 11 και φιλοδοξεί να συµβάλλει στην αποτελεσµατικότερη «παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου» των παιδιών και γενικότερα στην κοινωνικοποίησή τους. Κατά τον Θωϊδη, είναι σαφές ότι η παιδαγωγική µπορεί να προσφέρει στους µαθητές, µόνο όταν βασίζεται σε εµπεριστατωµένη γνώση των ασκούµενων δραστηριοτήτων τους και είναι ενήµερη των ενδιαφερόντων τους. Oι προτιµήσεις των παιδιών στην αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου τους εκτός σχολικών πλαισίων µπορούν να µας οδηγήσουν στη λήψη κατάλληλων µέτρων «παιδαγωγικής του ελεύθερου χρόνου» 12 (Θωϊδης, 2000: 120). Η σύγκρουση των απόψεων Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια µε τη µαγεία της εικόνας, της φαντασίωσης και του «ανταγωνισµού» αποτελούν καταλυτικό ερέθισµα στην ενασχόληση των παιδιών µε τη συγκεκριµένη δραστηριότητα και η έλξη που ασκούν είναι υψηλή (Thomas & Markedie,1994; Amory, κ.ά., 1999). Ερευνητές θεωρούν ότι η έλξη και η δέσµευση χρόνου από τα παιδιά για την ενασχόλησή τους µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, τα αποστασιοποιεί από άλλες δραστηριότητες (Brawn & Giroux, 1989; Walsh, 2002) Αλλοι ερευνητές θεωρούν ότι η χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, δεν ενθαρρύνει την αντικοινωνική συµπεριφορά, αποµονώνοντας κοινωνικά τα άτοµα λόγω καταπίεσης εξαιτίας των ψυχαναγκασµών που ενδεχόµενα προκαλεί (Cibb, κ.ά., 1983; Lin & Lepper, 1987; Creasy & Myers, 1986; Fromme, 2003). Είναι γεγονός όµως, ότι δηµόσιες διαλέξεις για τη χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών από τα παιδιά, υποστηρίζουν ότι τα διαδραστικά ΜΜΕ έχουν κερδίσει µια κυρίαρχη θέση στον ελεύθερο χρόνο των παιδιών και έχουν αρχίσει να υποκαθιστούν άλλες πιο αξιόλογες δραστηριότητες. Μερικές φορές θεωρείται ότι 11 Παράδειγµα, η µελέτη µας διερευνά και τη χρήση του κινητού τηλεφώνου ως παιχνιδοµηχανή στα πλαίσια της εξέλιξης των ΤΠΕ, όπως και τους ήρωες-χαρακτήρες προτίµησης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών από τα παιδιά. 12 Στις ΗΠΑ η εκπαίδευση για τη χρήση των ΜΜΕ των γονέων και των παιδιών είναι ήδη καθιερωµένη και η τάση για περαιτέρω εξάπλωση είναι υψηλή. Οσοι ασχολούνται µε τη διαπαιδαγώγηση της χρήσης των ΜΜΕ τονίζουν τη σηµασία της στον έλεγχο των επιδράσεών τους, στα άτοµα και στο περιβάλλον τους (Walsh, 2000). 9

25 συνεισφέρουν στη γενική µεταβολή δηµιουργώντας την τάση για εσωτερικές και εξατοµικευµένες ελεύθερες δραστηριότητες ( Fromme, 2003). Θεωρούµε ότι η µελέτη µας η οποία εξετάζει την αποστασιοποίηση των παιδιών εξαιτίας της χρήσης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών από οµαδικές δραστηριότητες και κοινωνικές εκδηλώσεις, που παίζουν ρόλο στην κοινωνικοποίησή τους, θα προσθέσει µια ακόµη τεκµηριωµένη άποψη για το θέµα. Η χωροταξική σηµασία της µελέτης Οι Feilitzen και Bucht επισηµαίνουν ότι τα ευρήµατα διαφόρων ερευνών σ άλλες χώρες ως προς τη χρήση των µέσων επικοινωνίας, δεν µπορούν να γενικευθούν πέρα από τα σύνορα των συγκεκριµένων χωρών. Η πρόσβαση των παιδιών στα µέσα επικοινωνίας διαφέρει άλλωστε όχι µόνο µεταξύ των χωρών αλλά και ανάµεσα σε περιοχές των ίδιων χωρών. Η µελλοντική έρευνα θα έχει µεγάλη αξία, εάν διεξαχθεί µεµονωµένα σε κάθε κράτος, µε τις δικές του κοινωνικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητες και διαµέσου της συνεργασίας των ερευνητών σε συγκριτικό επίπεδο δοθεί µια ολοκληρωµένη και σφαιρική εικόνα και άποψη (Feilitzen & Bucht, 2001:25). Η διαπίστωση αυτή, αναµφισβήτητα κεντρίζει το επιστηµονικό ενδιαφέρον για καταγραφή και διερεύνηση των αποτελεσµάτων της παιδικής αυτής δραστηριότητας και στην Ελλάδα όπου η έρευνα στο χώρο των ηλεκτρονικών παιχνιδιών είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Συναντούµε µόνο επί µέρους στοιχεία για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, σε έρευνες που δεν αφορούν αποκλειστικά τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Όπως για παράδειγµα σε έρευνα για τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών (Θωϊδης, 2000) ή στη διερεύνηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή ως παιχνιδοµηχανή (Βρύζας & Τσιτουρίδου, 2005) 13. Η παρούσα έρευνα ως πρωτογενής για την Ελλάδα σε σχέση µε την έκταση της διερεύνησης - θεωρούµε ότι είναι σε θέση να χαρακτηρισθεί αναγκαία και σπουδαία διότι: Η αποτίµηση της υφιστάµενης πραγµατικότητας στη χώρα µας, µέσα από την τεκµηριωµένη γνώση µιας εµπεριστατωµένης µελέτης, (η οποία δεν υφίσταται µέχρι σήµερα) µε την εκτίµηση των αποτελεσµάτων της, µπορεί να απαντήσει σε ερωτηµατικά γονέων, εκπαιδευτικών και πολιτικών, που οδήγησαν ακόµη και σε 13 Περισσότερα στοιχεία για τα επί µέρους στοιχεία των ερευνών, βλέπε: Η Ελληνική βιβλιογραφία, σελ. 84) 10

26 παρεµβάσεις, για το συγκεκριµένο θέµα, το 1998 στη Βουλή των Ελλήνων (Πρακτικά Ελληνικής Βουλής, Τόµος Στ, σελ. 4778). Η πολιτεία µπορεί µε βάση τα αποτελέσµατά της να οδηγηθεί σ έναν πιο ασφαλή σχεδιασµό µέτρων ενηµέρωσης και πρόληψης όπως και στη λήψη αποφάσεων που θ αφορούν τη διακίνηση του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην αγορά λογισµικού. 14 Ενδεχοµένως τα ερευνητικά δεδοµένα να αποτελέσουν την αφετηρία όλων των εµπλεκοµένων στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και της κοινωνικοποίησης των παιδιών, για την προσεκτική και υπεύθυνη προσέγγιση του φαινοµένου 15. Αναµφισβήτητα η άγνοια οδηγεί σε ακραίες θεωρητικές διαπιστώσεις και διατυπώσεις απόψεων για το θέµα, όταν δεν βασίζονται σε επίσηµα δεδοµένα, µε απρόβλεπτες συνέπειες. Το εκπαιδευτικό λογισµικό Η διδακτική των οικονοµικών χρησιµοποιεί σε ευρεία κλίµακα τις προσοµοιώσεις-παιχνίδια και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια για τις ανάγκες της διδασκαλίας και της µάθησης. Τα λογισµικά που χρησιµοποιήθηκαν όµως, αφορούσαν µεγαλύτερες ηλικίες και κυρίως την τριτοβάθµια εκπαίδευση ( Whitehead & Μακρίδου- Μπούσιου, 2000: ). Για την Πρωτοβάθµια εκπαίδευση -απ ότι ερευνήσαµε- δεν υπάρχει κάποιο λογισµικό σε µορφή ηλεκτρονικού παιχνιδιού για τη διδακτική των οικονοµικών, που το σενάριό του να εξυπηρετεί τη διδασκαλία οικονοµικών εννοιών όπως ορίζονται από τους αντικειµενικούς στόχους των Αναλυτικών Προγραµµάτων Σπουδών (ΑΠΣ) της Πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης, για τη συγκεκριµένη ηλικία. 14 Ενδεικτικό παράδειγµα εκτός από την υποχρεωτική εγγραφή της ηλικίας στην οποία απευθύνεται το λογισµικό του ηλεκτρονικού παιχνιδιού να υπάρχει και προειδοποίηση για το περιεχόµενό του χωρίς να σηµαίνει ότι το συγκεκριµένο µέτρο είναι πανάκεια. 15 Για κάθε λογισµικό ηλεκτρονικού παιχνιδιού υπάρχει ειδική ετικέτα προειδοποίησης που αναγράφει την ηλικία για την οποία προορίζεται το παιχνίδι. Αποδείχθηκε όµως ότι οι ετικέτες προειδοποίησης σχετικά µε το βίαιο περιεχόµενο του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών αυξάνουν τη ελκυστικότητά του και την επιθυµία αγοράς του στα παιδιά. Όταν δε η Nintendo έβγαλε προειδοποίηση που αφορούσε το βίαιο περιεχόµενο του παιχνιδιού Mortal Kombat, οι πωλήσεις του αυξήθηκαν κατακόρυφα (Dill & Dill, 1998). 11

27 Ολα τα παραπάνω µας οδήγησαν στα πλαίσια της µελέτης µας - στη σχεδίαση ενός λογισµικού µε τη µορφή ηλεκτρονικού παιχνιδιού ως εφαρµογή στη διδασκαλία των οικονοµικών της Πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. Κατά τους Kourilsky (1986), Wastald (1979) και Sosin κ.ά. (1997), οι µαθητές κάθε ηλικίας έχουν την ικανότητα να κατανοούν τα οικονοµικά ανεξάρτητα από το κοινωνικοοικονοµικό τους επίπεδο. Εποµένως, η διδασκαλία τους µπορεί να εισαχθεί και στην Πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Το εκπαιδευτικό ηλεκτρονικό παιχνίδι της παρούσας εργασίας, θεωρούµε ότι είναι µια καινοτοµία και φιλοδοξούµε να αποτελέσει έναν πρόσθετο λόγο για την ευαισθητοποίηση των αρµοδίων στην εισαγωγή της διδακτικής των οικονοµικών ως ανεξάρτητου µαθήµατος στην πρώτη βαθµίδα της Ελληνικής εκπαίδευσης. Ακόµη να κεντρίσει το ενδιαφέρον των υπευθύνων για εµπλουτισµό του προγράµµατος της «ευέλικτης ζώνης» 16 µε µαθήµατα οικονοµικών, απαραίτητα στην κοινωνικογνωστική ανάπτυξη του παιδιού, επαναπροσδιορίζοντας τη φύση και το περιεχόµενο της σχολικής γνώσης. Επιπλέον, η σχεδίαση και ανάπτυξη του ηλεκτρονικού παιχνιδιού διαµορφωµένο σε εκπαιδευτικό λογισµικό, σε σύγκριση µε τη µονοκρατορία του λόγου και την παγιωµένη παραδοσιακή γραµµικότητα, που υπαγορεύει την ύπαρξη ενός και µοναδικού βιβλίου - σαν βάση αναπαραγωγής του λόγου από τον διδάσκοντα - θεωρούµε ότι έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει ποικιλότροπα την εκπαιδευτική διαδικασία, δίνοντας το έναυσµα στους αρµόδιους φορείς για τη διατύπωση νέων στόχων στην εκπαιδευτική διαδικασία. Στόχοι οι οποίοι θα απαιτούν την προσαρµογή του σχολείου στην καθηµερινότητα του παιδιού 17. Επισηµαίνεται ότι το ΥΠΕΠΘ στο νέο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης ( ΕΠΠΣ) 18 που νοµοθετήθηκε το 2001, µε έναρξη ισχύος το 2003, λαµβάνει υπόψη την ανάπτυξη των ΤΠΕ και αναφέρεται στην παραγωγή καταλληλότερου εκπαιδευτικού υλικού και στην αναβάθµιση γενικότερα της ποιότητας της εκπαίδευσης (.Ε.Π.Π.Σ., ΦΕΚ 1366,1373,1374,1375,1376 τ.β ). 16 Για την «ευέλικτη ζώνη» βλέπε:( σελ. 81). 17 Η σχολική µάθηση είναι αξεδιάλυτα συνδεδεµένη µε το σχολικό πολιτισµό, που διαφέρει πολύ από τον καθηµερινό πολιτισµό, µε τελικό αποτέλεσµα η µάθηση στο σχολείο να έχει µικρή σχέση µε την αυθεντική δραστηριότητα της καθηµερινής ζωής (Βοσνιάδου,1998:99). 18 Στο ΕΠΠΣ επιχειρείται η διαθεµατική οργάνωση του περιεχοµένου των διδακτικών αντικειµένων στην υποχρεωτική εκπαίδευση και η διερευνητική και ολιστική προσέγγιση της διδασκαλίας.. 12

28 Κατά τον Παπαµιχαήλ, αν και η δέσµευση για βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης είναι µεγάλη, δεν θα υπάρξει πραγµατική πρόοδος εάν δεν εξεταστεί ο τρόπος µε τον οποίο η µοντέρνα γνώση χρησιµοποιείται στη διαµόρφωση των σύγχρονων εκπαιδευτικών τεχνικών (Παπαµιχαήλ,1994). Κατά την Παναγιωτοπούλου, λόγω της παγκοσµιότητας του λογισµικού των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, υπάρχει ορατός κίνδυνος να εκλείψουν βαθµιαία πολλά πολιτισµικά στοιχεία της ελληνικής κοινωνίας και να δηµιουργηθούν προβλήµατα εθνικών ταυτίσεων. Θα πρέπει λοιπόν να δηµιουργηθούν σύντοµα οι υποδοµές (π. χ. λογισµικό) που θα προβάλλουν µε σύγχρονο και ενδιαφέροντα τρόπο πτυχές της ελληνικής πολιτιστικής κληρονοµιάς, του γλωσσικού πλούτου και των κοινωνικών σχέσεων (Παναγιωτοπούλου, 2001) 19. Ερευνητές επίσης, εκφράζουν τον προβληµατισµό τους για το πώς το σενάριο ενός ηλεκτρονικού παιχνιδιού µπορεί να ανταποκριθεί και να εξυπηρετήσει τους αντικειµενικούς στόχους ενός µαθήµατος. Προτείνουν δε την διερεύνηση του συγκεκριµένου θέµατος (Miller κ.ά., 2001). Κατά τον Squire οι ερευνητές έχουν καθήκον και υποχρέωση να φωτίσουν τρεις περιοχές της σχέσης ηλεκτρονικού παιχνιδιού και µάθησης. α. Την κατανόηση του τρόπου µε τον οποίο προκύπτει µάθηση µέσω της χρήσης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. β. Την εξέταση του τρόπου που θα το καταστήσει επίσηµο περιβάλλον µάθησης (Formal Learning Enviroments) γ. Την σχεδίαση και ανάπτυξη λογισµικών ηλεκτρονικών παιχνιδιών ειδικά για την υποστήριξη της µάθησης (Squire, 2002). Είναι φανερό λοιπόν ότι η επιστηµονική έρευνα για την ανάπτυξη και παραγωγή εκπαιδευτικού λογισµικού, η οποία είναι στο αρχικό της στάδιο - ειδικά σε λογισµικά µε τη µορφή ηλεκτρονικών παιχνιδιών - είναι χρήσιµη και αναγκαία, προς την κατεύθυνση της σωστής προσέγγισης και αξιοποίησης της γνώσης. Το γεγονός αυτό προσδίδει ιδιαίτερη σπουδαιότητα στη σχεδίαση και ανάπτυξη του λογισµικού της µελέτης µας. Ελπίζουµε ότι η παρούσα µελέτη θα παρακινήσει και άλλους ερευνητές να ενδιαφερθούν για τη διερεύνηση του συγκεκριµένου θέµατος ώστε να διερευνηθούν 19 Το περιεχόµενο του λογισµικού της παρούσας µελέτης είναι εµπλουτισµένο µε κοινωνικοποιητικά µηνύµατα και πρότυπα. Το πλαίσιο δράσης του είναι η διευρυµένη Ελληνική οικογένεια. 13

29 όλες οι πτυχές της σχέσης ηλεκτρονικών παιχνιδιών και παιδιών και να συζητούµε κάποια στιγµή, για τα αποτελέσµατα των ερευνών και όχι για την αναγκαιότητά τους στο συγκεκριµένο τοµέα. 1.4 Σκοπός και στόχοι της µελέτης Σκοπός της παρούσας µελέτης είναι η διερεύνηση των επιδράσεων των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στο µεταβαλλόµενο επικοινωνιακό περιβάλλον των παιδιών. Μελετάται η σχέση των παιδιών της σηµερινής εποχής - των παιδιών του πολιτισµού της εικόνας - µε τις νέες τεχνολογίες εκτός των σχολικών πλαισίων, µέσα από το ηλεκτρονικό παιχνίδι, η κοινωνικοποιητική του διάσταση στα πλαίσια µιας κοινωνικοψυχολογικής προσέγγισης, όπως και η παιδαγωγική του διάσταση σε σχέση µε τη λειτουργική του χρήση στην διδασκαλία και τη µάθηση. Ο αρχικός σκοπός αναλύεται σε επί µέρους επίπεδα-στόχους που αφορούν. 1. Την αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου των παιδιών σε σχέση µε τη συχνότητα χρήσης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και την ενδεχόµενη αποστασιοποίηση των χρηστών-παιδιών από οµαδικές δραστηριότητες και κοινωνικές εκδηλώσεις 2. Την τεχνολογία που χρησιµοποιείται από τα παιδιά για τη συγκεκριµένη ψυχαγωγική τους δραστηριότητα και αφορά τον τύπο των συσκευών (Hardware), το είδος του λογισµικού που επιλέγουν (Software), όπως και τις προτιµήσεις τους σε ήρωες-πρότυπα που προβάλλονται. 3. Την γονεϊκή εµπλοκή στον συγκεκριµένο τρόπο ψυχαγωγίας των παιδιών. 4. Την ένταξη χρήσης του ηλεκτρονικού παιχνιδιού στην εκπαιδευτική διαδικασία ως εφαρµογή στη διδακτική των οικονοµικών στην Πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Οι τρεις πρώτοι στόχοι συγκεκριµενοποιούνται στις ερωτήσεις του ερωτηµατολογίου µέσω του οποίου επιχειρείται να καλυφθεί ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο φάσµα των υπό εξέταση θεµάτων. Ο τέταρτος στόχος υλοποιείται µέσω του εγχειρήµατος σχεδίασης και ανάπτυξης σχετικού εκπαιδευτικού λογισµικού, σε µορφή ηλεκτρονικού παιχνιδιού, για τη διδασκαλία των οικονοµικών στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση. 14

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Συμπληρωματικό κείμενο στη θέση του Δ.Σ. της ΠΕΚαΠ για την Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Τελική έκδοση κειμένου: Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη

H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη Κοτίνη Ι., Τζελέπη Σ. Σχ. Σύμβουλοι Κ. Μακεδονίας στην οικονομία, στη τέχνη, στην επιστήμη, στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Μια σύντοµη αναδροµή στην ιστορία των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Κεφάλαιο 2: Πλατφόρµες και είδη παιχνιδιών...47

Πρόλογος Μια σύντοµη αναδροµή στην ιστορία των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Κεφάλαιο 2: Πλατφόρµες και είδη παιχνιδιών...47 Περιεχόµενα Πρόλογος...11 Τι πραγµατεύεται αυτό το βιβλίο;... 11 Οργάνωση του βιβλίου... 12 Επιπλέον υλικό... 14 Επικοινωνήστε µαζί µας... 14 Ευχαριστίες... 14 Σχετικά µε το συγγραφέα... 15 Κεφάλαιο 1:

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Αξιολόγησης 5.2: Ανάπτυξη και εφαρμογή σχεδίων δράσης για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου

Δείκτης Αξιολόγησης 5.2: Ανάπτυξη και εφαρμογή σχεδίων δράσης για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου Δείκτης Αξιολόγησης 5.2: Ανάπτυξη και εφαρμογή σχεδίων δράσης για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου ΤΟΜΕΑΣ 5: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Περιγραφή: Η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στην Εκπαίδευση Η Ε.Ε και οι πολιτικές εκπ/κών χρήσεων των ΤΠΕ Αρχή στις αρχές δεκαετίας του1990 Σύνοδος της Λισσαβόνας (2000) θέτει ως ορόσημο το 2010 για

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ Υλοποίηση Επιµόρφωσης εκπαιδευτικών Πληροφορικής

ΕΡΓΟ Υλοποίηση Επιµόρφωσης εκπαιδευτικών Πληροφορικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Κ.Π.Σ. ΜΟΝΑ Α Α1β Ταχ. /νση : Ανδρέα Παπανδρέου 37 Ταχ. Κωδ. : 151 80 Μαρούσι Fax : 210-34 42 153 Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ ΘΕΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΙΑΣΙΑΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Η Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ 15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2015-16 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ ΘΕΜΑ: «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ», ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη συγκεκριμένη εργασία επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 20.11.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την προστασία των καταναλωτών, ιδίως των ανηλίκων, όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα σχεδίασης και παρατήρησης (για εστίαση σε συγκεκριµένες πτυχές των αλλαγών στο σχήµα).

Ερωτήµατα σχεδίασης και παρατήρησης (για εστίαση σε συγκεκριµένες πτυχές των αλλαγών στο σχήµα). τάξης είναι ένα από τα στοιχεία που το καθιστούν σηµαντικό. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη του αυτές τις παραµέτρους και να προσαρµόσει το σενάριο ανάλογα. Ιδιαίτερα όταν εφαρµόσει το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα τηλε-πληροφοριών για συνεχή συλλογή, επεξεργασία, και διάδοση υλικού για κατάρτιση εκπαιδευτικών στην Ειδική Αγωγή

Σύστηµα τηλε-πληροφοριών για συνεχή συλλογή, επεξεργασία, και διάδοση υλικού για κατάρτιση εκπαιδευτικών στην Ειδική Αγωγή Σύστηµα τηλε-πληροφοριών για συνεχή συλλογή, επεξεργασία, και διάδοση υλικού για κατάρτιση εκπαιδευτικών στην Ειδική Αγωγή Ερωτήσεις για τη σχολική µονάδα Περιγραφικά στοιχεία της σχολικής Μονάδας A. Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή γνώσεις των μαθητών : Γνωρίζουν τα ονόματα των πλανητών,ότι κινούνται γύρω από τον Ήλιο και ότι φωτίζονται από αυτόν.

Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή γνώσεις των μαθητών : Γνωρίζουν τα ονόματα των πλανητών,ότι κινούνται γύρω από τον Ήλιο και ότι φωτίζονται από αυτόν. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Το ηλιακό μας σύστημα Συγγραφέας: Παναγιώτα Παπαγρηγορίου Τάξη: ΣΤ Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές: Γεωγραφία, Ιστορία, Γλώσσα, Αισθητική Αγωγή Συμβατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσµάτων Έργου SPERO. Παρασκευή Τζούβελη Υποψήφια ιδάκτωρ ΕΜΠ

Παρουσίαση Αποτελεσµάτων Έργου SPERO. Παρασκευή Τζούβελη Υποψήφια ιδάκτωρ ΕΜΠ Παρουσίαση Αποτελεσµάτων Έργου SPERO Παρασκευή Τζούβελη Υποψήφια ιδάκτωρ ΕΜΠ οµή Συστήµατος SPERO Βάση εδοµένων Εκπαιδευτικό Υλικό Στατιστική Ανάλυση Ερωτηµατολόγια Προγραµµατιστές Ειδικοί σε συστήµατα

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων.

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Απόλυτη τιµή πραγµατικών αριθµών. Συµµεταβολή σηµείων. Θέµα: Στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

8ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

8ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 8ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Η Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εμπειρικές έρευνες αξιολόγησης προγραμμάτων επιμόρφωσης - κατάρτισης εκπαιδευτικών: μία συγκριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πίνακας Περιεχοµένων 5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΝΤΡΟΠΑΛΟΤΗΤΑ: Η ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΗΣ 1.1 Η έννοια της ντροπαλότητας... 24

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris Εισηγητής: Φιλιώ

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη (Επιμόρφωση Β επιπέδου Τ.Π.Ε.

Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη (Επιμόρφωση Β επιπέδου Τ.Π.Ε. Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», ΕΣΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη: 8-11-2013 Αριθµ. Πρωτ.: 1492 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 Περιεχόµενα Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση....13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 1.1.1 Ορισµός της εκπαιδευτικής τεχνολογίας...14

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Τι είναι η «Εκπαιδευτική Τεχνολογία» (1) Εκπαιδευτική Τεχνολογία είναι «η εφαρμογή τεχνολογικών διαδικασιών και εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος του Γιώργου Τσιάκαλου 25. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή 29

Πρόλογος του Γιώργου Τσιάκαλου 25. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή 29 Περιεχόµενα Πρόλογος του Γιώργου Τσιάκαλου 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή 29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κοινωνικός αποκλεισµός και εκπαίδευση Θεωρητικές προσεγγίσεις 30 1.1 Κοινωνικός αποκλεισµός 30 1.1.1 Η εκπαίδευση ως παράγοντας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιασµός της Συνεδρίας «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» Αγορίτσα Γόγουλου

Σχολιασµός της Συνεδρίας «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» Αγορίτσα Γόγουλου Σχολιασµός της Συνεδρίας «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» Αγορίτσα Γόγουλου Ο προγραµµατισµός είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον γνωστικό αντικείµενο, στο οποίο όµως οι µαθητές αντιµετωπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών ΟιΤΠΕχαρακτηρίζουνόλαταμέσαπουείναιφορείς άυλων μηνυμάτων (χαρακτήρες, εικόνες, ήχοι). Η αξιοποίησή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών Σκοποί της αξιολόγησης του έργου του εκπαιδευτικού (N. 2986/02, Άρθρο. 5, παρ. 1) α. Η ενίσχυση της αυτογνωσίας

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης

Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης Διαφάνεια 1 Ασφαλής Χρήση του Διαδικτύου Ο ρόλος της εκπαίδευσης Δρ. Ναλμπάντη Θεοδώρα Σχολική Σύμβουλος Πληροφορικής Θράκης Σελ. 1 από 50 Διαφάνεια 2 Τα παιδιά σήμερα. Κινητό Κονσόλα παιχνιδιού Ποντίκι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ Υλοποίηση Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Πληροφορικής

ΕΡΓΟ Υλοποίηση Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Πληροφορικής ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΥΠΟΕΡΓΟ 1 «Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Πληροφορικής» ΠΡΑΞΗ «Δράσεις Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Πληροφορικής» ΜΕΤΡΟ 1.2 «Εισαγωγή & Αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Εγγραφο Γ2/4769/4-9-1998 ΣΧΕΤ. 2794/23-6-98 έγγραφο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σας αποστέλλουµε οδηγίες για τη διδασκαλία των µαθηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγικά στοιχεία 2. Ένταξη του διδακτικού σεναρίου στο πρόγραμμα σπουδών 3. Οργάνωση της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ. Τόµος Β Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ. Τόµος Β Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Β Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Κιούσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα