Ο ΟIΝΟΛΟΓΟ.Σ. Ενημερωτικό δελτ(ο της Ένωσης Ελλήνων Οινολόγων. κuκλοφορε( κα8ε τέσσερεις μήνες - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΟIΝΟΛΟΓΟ.Σ. Ενημερωτικό δελτ(ο της Ένωσης Ελλήνων Οινολόγων. κuκλοφορε( κα8ε τέσσερεις μήνες - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ"

Transcript

1

2 Ο ΟIΝΟΛΟΓΟ.Σ Ενημερωτικό δελτ(ο της Ένωσης Ελλήνων Οινολόγων κuκλοφορε( κα8ε τέσσερεις μήνες ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜ80ΥΛΙΟ ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΙΝΟΛΟΓΩΝ πρ6εδρος... Ε.ΓΚλ(ναβος Αντιπρόεδρος Α.Τριανταφύλλοu Γεν.Γραμματέας Α.ΤσαΚ(ρης Ειδ.Γραμματέας Δ.Γιαννοuκακης Ταμ(αζ Γ.Βέκ (Ως 'ΙΈ φορος Δ.. Κραν ι δ ι ώτης Μ[λος..... Ι.Δρ(τσας ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΛΤΙΟΥ Γ.8έκιος Δ. Κραν ι δ ("ώτης Α.Τσακ(ρης Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ. σελ. 3 - ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ.ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΕΝΟΣ ΚΑΟΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑ ΦΩΝ ΣΤΗΝ ΑΙΣΟΗΤΗΡΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΚΡΑΣΙΏΝ σελ. 4 - ΡΥΟΜΙΣΤΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΤΩΝ ΟΙΝΩΝ σελ. 9 - ΑΠΟ ΤΗΝ Γ.Σ. ΤΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ σελ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΡΤΕΛΛΕΣ ΤΗΣ Δ.Ε.Ο. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜονΣ σελ ΤΑ ΠΩΜΑΤΑ ΦΕΛΛΟΥ ΓΙΑ ΑΦΡΩΔΗIΤΕΧΝΟΛΟ- ΓΙΑ ΤΗΣ ~APAΓΩΓHΣ σελ ΤΑ ΚΟΛΛΟΙΔΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ σελ. 22 Μ Α Ι Ο Σ Χρόνος 50ς - Τεύχος 14 Μ ε ν ά ν δ Ρ ο υ Α Β Η Ν Α - τηλ.5236ι55,

3 ~ANυN][MO[ ΔΗΜΟ[JΕγiΕΩΝ Ilcr ι ΟόμCνΟ του Dcλτ rou ~ ~cλτrο ουτό,όπως προβλι"cl και ΤΟ κατοση,lι"ό της Ένωσης,lXCI σαν στόχο την rνημcρωση των Ελλήνων οινολόγων στο χώρο της cπιστήμιις της Οlνολογrας.την napouar "ση των UCUCLJV της Ένωσης γ ι α επαγγcλμα 11 ΚΙ) ιιc.iιdτσ,[ιλλd και την συσπε(ρωση TWv ItLAI~JV για την καλύτερη cπ(λυση των πρ6 ϊ'λii;_hyτι.jν που {)'ΥΤ I\IEΤLIJI (ζουν στην άοt<ηση ιυιι t_j1fjyyc),ihjto!, το'υ οινολόγου. :~~~~~~Ώ~Ω_~Ω~_~~Ω5~ lτο 6cλτ'(0 6ημοσlc~ονται 6ρ8ρα ή μcλcτες. (16~ΟΕιι:,κρlτlv.ή και σχόλια πάνω σε επιυτημονlκ6 ~cματα αλλ6 και οι δραστηριότη ΤCζ της Ένωσης. ~~QY!~5_~e~~_~~~5_~~YYe~~~!5~ ι I~' την 6ημσσ ί cυση κ c ι μcνοu μ ι ας από τ ι c:; 1: t (") l1άνυ V.O'TrJYOP (c~ t Τϊρέπε ι ο συγγραφέας V(( ι: ίν(ι ι μcλοζ τηζ "Ένωσης ή να oake ( ΤΟ ι lir;υυcλμα 1 ου ο ι νολόγοu ή να εργάζετα ι σε ~rcυνητl.ό.{ντρο IJC αντικεrμενο την οι Υυλογ(α ή να {χει κάποια παροuσ(α οτο x~ 1"10 τηι:: Ο ι νολογ (αζ.πάντως η Συντακτ ι κή Ε "Ι1ΡOΠ~ Dιατηρεr το δικα(ωμα να επιτρcψεl,ην δημοσιc~ση κειμένου όταν αυτό κρ(νεται 6τι ~Eν ((ναι αντ(8ετο με τους στ6χοuς του bελτrου και ο συγγραφέας του δεν ανήκει σε "ro από τις πιο π6νω κατηγορ(ες. Τα κεrμενα των εργασιών που υποβ6λλονται στη ΣυνταKT'K~ Επιτροπή για δημοσrευση πρcnc' νο εrνα, δα"τυλογραφημcνα σε διπλό δ. 6Ο1ημα και με ΠEριθ~pια 3-4 εκατοστ6 στο οrιuτερό και π6νω μέρος της σελ(δας και σε Tρro αντγτυπα.η πrώτη σελrdα περιέχει τον 1 rtao της cργασγας που Βα προηγεrτα, του ονόματος του στγγραφέα.οl σελrdες πρέπει να c rvo ι αρ ι 81lημένcς.Η β ι βλ Ι ογραφ ι K~ ενημcρωση και οι παραπομπές γράφονται στο τέλος. ~~ΞeΞ~6_~Ω5_~~Ώ5~ Τα κc(μενα των εργασιών "68ε κατηγορrας υ πομάλλανται ή αποστέλλονται στην" 'Et,DLH ίλλiιiii)t, ΟJΝΟΛΟΓΩΝ" με τη σημcrωση "για την lii\'l"'"tik~ Επιτροπή του δελτrου Ο ΟΙΙΙΟΛΟΓΟΣ" 1,( ",: νιψaυ 2G.] ΑΟΗΝΑ. ι) ι (lηό~:i(; Ι ς που Εκφράζονταt στα ενυπ6γραφα κι: Γιιενιι 6ΕΟ\ΙΕύουν τον ouγγρα~1έα τους.η Συν TnKTI\(I~ [Τ,ITΡOΠΙ~ δεν δ~xetαι για δηljοσγεuση (ινιιnι)γιιοφο: όρε1μα ή κ[)ταγγcλ (ι:ι::::.. ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝ ΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΠΤΗΤΙΚΗΣ GIBERTINI ELETTRONICA τύπου D.E.E. Ι ταλ (ας ΓιΩΡΓΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Επιστημονικός ι:ξοπλισμός ΛΣω. lωνiος Αθήνα Τηλ ΤΙΧ: Αι,ό την Συντοκτική Επιτροπή. 2

4 ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΙΝΟΛΟΓΩΝ ΙΤΟΣ ΙΔ,ΥΙ:ΕΟΙ ΟΔΟΙ: ΜεΝΑΝΔΡΟΥ 26 ΑΘΗΝΑ Τ.Τ. 112 ΑΘΗΝΑ ΙΟ / 5 / 88 Αριβ. ΠΡΩΤ. ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ 10ΥΝΙΟΣ 88 Προς όλα τα μέλη Το Διοικητικό Συμβούλιο όπως ε(χε αναγγε(λει διοργανώνει στις 11 10ΥΝ10γ 1988 ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ 1ΤΑΑΙΚΩΝ και ΕΑΑΗΝΙΚΩΝ ΚΡΑΣΙΩΝ.Επ(σης την (δια μέρα 8α γ( νει και η Τακτική Συνέλευση για τον κα80ρισμό των τιμών οινοπο(ησης Και ΟΙ δύο εκδηλώσεις θα γ(νουν στον (διο χώρο,στο Ξενοδοχε(ο ΗΟΙ10Αγ ΙΝΝ. lξι~~~~!l~~_~~~l~~~l~_l!~δl~~~_~~l_~δδ~~l~~~_~~~~l~~ Το Σάββατο 11 10ΥΝΙΟΎ 1988 και ώρα 10 το πρω( στην ταβέρνα του ΗΟΙΙ0ΑΎ ΙΝΝ, Μιχαλακοπούλου 50,ΑΘΗΝΑ,ο πρόεδρος των Ιταλών Οινολόγων κος Ρ1ΕΤΑΟ Ρ1ΤΤΑΑΟ 8α παρουσιάσει την καρτέλλα γευστικής δοκιμασ(ας που κα8ιέρωσε η Διεθνής r νωση Οινολ6γων για τους διαγωνισμούς κρασιών.με την ευκαιρ(α αυτής της παρουσ(ασης θα γ(νει δοκιμασ(α κρασιών και εφαρμογή της καρτέλλας δοκιμασ(q~ Σύμφωνα με το άρθρο 29 του καταστατικού,καλούμε σε Τακτική Γενική Συνέλευση 6λα τα μέλη της Ένωσης.Η Γενική Συνέλευση 8α γ(νει το Σάββατο 4 10υν(ου και ώρα 14,00 στα γραφε(α της Ένωσης Ελλήνων Οινολόγων.Σε περ(πτωση μη α- παρτ(ας η Συνέλευση θα επανα ληφ8ε( Ξ_E_~_~_~_~_~_~ ~_~_~ ~_!_~_~_~_~_~ e_~_ξ_~_~_~_~ ~_~_~_~_~_!_~ ll l_~_~_~_l_~_~!ξ~~ ~_~_~ ~_E_~_ lξ~~~ ~_~_~_~ ~_~_e_~_ε_~_~ ~_Ξ_~ ~~~Ξ~ΞΔ~iΞ~ ~~~!~~~_!~~~ ΘΕΜΑΤΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ 10 Καθορισμ6ς τιμής οινοπο(ησης για την προσεχή οινολογική περ(οδο. πιστεύουμε οτι όλα τα μέλη 8α ανταποκρι80ύν στην πρ6σκληση αυτή. Με συναδελφικούς χαιρετισμούς για το Διοικητικό Συμβούλιο Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΕΝ.ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΓΚΑΙΝΙΙΒΟΣ ΕΛ. ΤΣΑΚΙΡΗΣ ΑΡΓγΡΗΣ :1

5 ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΕΝΟΣ ΚΑΘΟΡIΣ:Μον ΤΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΩΝ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΑΝΑΛ ΥΣΗ ΤΩΝ ΚΡΑΣΙΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Αν υπάρχει ένα σημειο όπου όλος ο κόσμος ε(ναι ομόφωνος. ει ναι η τριλογια των αισθήσεων, που χρησιμοποιούνται στην δοκιμασια, και κάνουν πράξη ότι αντιλαμβανόμαστε οπτικά, οσφρητικά και γευστικά θα προσπαθήσουμε λοιπόν να προτε(νουμε μερικές ιδέες στην κάθε μια απ' αυτές τις τρεις περιοχές. Ι. ΟΠΤιΚΗ ΕΚΤιΜΗΣΗ Πριν ν' ασχοληθούμε με τον ορισμό της διαύγειας κοι του' χρώματος του κρασιού, ε(ναι καλό να σημει<':>σουμε ότι μερικοι από μας προσδιδουν μια σπουδαιότητα, αιτιολογημένη σ' ορισμένες περιπτώσεις, στην παρουσ(α σταγονιδιων και διάφανων εκροών(1) στις τιλευρές του ποτηριού μετά την ανακ(νηση. Οφε(λουμε λοιπόν να ασχοληθούμε συστηματικά μ' αυτό το φυσικό φαινόμενο που οφειλεται στον οινοτινευματικό τιλούτο ή στο ιξώδες του κρασιού; Πιστεύουμε ότι είναι χρήσιμο να το αναφέρουμε σαν παρατήρηση όταν είναι ιδια(τερα ορατό. Η παρουσια φυσαλλιδων ανθρακικού στις πλευρές του ποτηριού και η περιγραφή της διαφυγής του στα αφρώδη κρασιά αντιθετα μας φαινεται απαρα( τητη ν' αναφερθεl. lδιαιτερα η φινέτσα των φυσαλλιδων, η έντασή τους και η διατήρηση των στηλών και του στεφανιού αφρού στην επιφάνεια ειναι στοιχει α που πρέπει να λάβουμε υπ: όψιν διότι αποδεικνύουν την καλή τεχνολογια στην παραγωγή. Η ένταση θα ληφθεί επ(σης υπ' όψη όχι μόνον για το κύριο χρώμα αλλά και για τις δευτερεύουσες αποχρώσεις. Μπορούμε έτσι γιατο πραηγούμενο παράδειγμα να έχουμε: κόκκινο έντονο, δευτερεύον χρώμα: μπλε ασθενικό. Ή αν χρησιμοποιούμε μια α ριθμητική γλώσσα της κλιμακας του 5, προσαρμοσμένη σε μια ταξινόμηση έντασης εύκολη να χρη. σιμοποι ηθει από τον δοκιμαστή και να επεξεργαστει από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή η πληροφσρια μας θα γ(νει: Κόκκινο 4. μπλε 1. Ο ορισμός αυτός δεν έχει ποικιλια αλλά όμως έχει το χάρισμα να ε(ναι κατανοητός απ' όλους, σταθμιζόμενος με φασμοτοφωτομετρική μέτρηση οπουδήποτε και προπαντός απλός. Κάτι που δεν είναι στην περ(πτωση ενός "κόκκινου του κερασιού" όπου πάντα αναρωτιόμαστε ποιά είναι η ποικιλια αναφοράς του προαναφερόμενου κερασιού και σε ποιό στάδιο ωριμότητας. (1). Διάφανες εκροές" δάκρυα 1.2. Η διαύγεια Η έννοια αυτή, που επιτρέπει να εκτιμήσουμε τον βαθμό καθαρότητας του προ\όντος ειναι γενικά αρκετά κατανοητή απέ όλους, και αποδίδεται με μια σχετική κανονικότητα, οι όροι' που χρησιμοποιούνται απλώνονται συχνά από το κριστάλλινο (μπριγιάντινο) ως το θολό. Στην περιπτωση αυτή ε πισης μια κλιμακα με 5 τιμές μπορει να εφαρμοστε[ και ειναι δυνατόν να σταθμιστε( με νεφελομετρική μέτρηση όπως την φαντάστηκε MANDAAN. Υδατικά διαλύματα πυριτ(ου σε διάφορες συγκεντρώσεις (από 30 ως 40 mg/i) μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν αναφορά. Θα ήταν ίσως ενδιαφέρον σ' αυτό το στάδιο, να επινοήσουμε ελtγxoυς πιο αυστηρούς απέναντι στα λευκά και ερυθρωπά κρασιά για τα οποία η ποιότητα της διαύγειας κατέχει μια μεγάλη θέση και γινεται ευκολότερα αντιληπτή Το χρώμα Στην τόσα καλό ορισμένη αυτή περιοχή της οπτικής εκτίμησης διακρινουμε δύο πράγματα: τον τύπο του χρώματος και την έντασή του. Ο τύπος του xρι~ματoς: ορίζεται από μνημόνευση του ή των κύριων χρωμάτων και του ή των δευτερευόντων χρωμάτων που συμμετέχουν στον καθορισμό των ατιοχρώσεων: ένα φρέσκο κρασ( του Syrah μπορε( να ε[ναι κόκκινο (μητρική απόχρωση) με δευτερεύον χρώμα: μπλε Ίζημα και σωματ(δια σε αιώρηση Η παρουσία των ατελειών αυτών μπορε( εξίσου ν' αναφερθεl. Πρόκειται για στοιχεία που προέρχονται από εξωτερική ρύπανση ή ε(ναι αποτέλεσμα μιας αστάθειας του κρασιού στην διάρκεια της εξέλιξής του, μετά τις επεξεργασ(ες διαύγασης. ΕΙναι λοιπόν απαραίτητο να αναφέρουμε αυτές τις ιδιαιτερότητες όταν παρουσιάζονται, και αν είναι δυνατόν, να τις προσδιορίσουμε.

6 2. ΟΣΦΡΗΤΙΚΗΕΚΤΙΜΗΣΗ Εδώ προσεγγίζουμετην πιο πολύπλοκη και αμφι σβητούμενη περιοχή της περιγραφής του κρασιού. Ο δοκιμαστής συνηθίζει να μεταφρόζειτις οσφρητικές του αντιλήψεις χρησιμοποιώνταςστοιχε(α ανόλογα δανισμένα απ' όλες τις πηγές του περιβάλλοντός του τόσο του παρόντος όσο και του παρελθόντος. Στη διαδικασια αυτή τόσο ικανοποιητική όσο και του χρήστη δηλαδή για έναν μηχανισμό δοκιμασιας, οφε( λεται κόβε εμπλοκή μόλις 2 ότομα, δηλαδή 2 μηχανι σμοι δουλέψουν παρόλληλα. Οι αναφορές και η ευαι σθησια του καθενός είναι τόσο διαφορετικές που μια μυρωδιό ενός καθαρού μορ(ου μπορε( να ονοματιστει με τόσους όρους όσol ε(ναι και οι δοκιμαστές. Α κολουθει λοιπόν μια αδυναμια όμεσης μετόφρασης του συνόλου των αποτελεσμότων. Η μόθηση της οσφρητικής εκτιμησης αρχ(ζει από την καλή γνώση των οσμών. Η διαδικασ(α όμως αυτή δεν μπορει να γίνει παρό με οσμές καταταγ μένες και καθορισμένες (standards), που επιτρέπουν την εκπαίδευση και τη στόθμιση του δοκιμαστή. Μ' αυτή την έννοια, το κουτ( με τις οσμές που προτεινει ο J.LENOIR είναι μια αξιέπαινη πρωτοβουλια, ενδια φέρουσα και μπορει να θεωρηθεί σαν μια πρώτη προσέγγιση, σιγουρα ατελής όμως ήδη αρκετό χρήσι μη. Η δεύτερη προσπόθεια σκιαγραφημένη από τον PEYMAUD στοχεύει να ορισει χημικό τις οσμές, αυτό το "χημικό λεξικό" θα επέτρεπε να ξαναδη μιουργήσουμε όποιο και αν είναι το μέρος, μια ορι σμένη οσμή με μια ένταση καλά ορισμένη. Η λύση αυτή όμως ε( ναι δύσκολη και μακρόχρονη για να ε φαρμοστει στην πρόξη, για τον απλό λόγο ότι ένας μεγόλος αριθμός οσμών δεν ε(ναι αυτή τη στιγμή χημικά καταταγμένες. Μια ενδιαφέρουσα διαδικασια και προσωρινή θα συν(στατο να χρησιμοποιήσουμε σαν αναφορές αρωματικά εκχυλισματα φυσικό ή συνθετικό, προηγουμένως δοκιμασμένα. Τα εκχυλισματα αυτ.ςι αρκετά σταθερά θα ήταν δυνατόν να προμηθεύσουν οι βιομηχανιες αρωμότων σε καλό ο ρισμένες συγκεντρώσεις. Είμαστε λοιπόν σπρωγμένοι να χρησιμοποιήσουμε μια γλώσσα περιγραφική, φτιαγμένη από αναλογιες. λιγο ή πολύ καθορισμένες και γι' αυτό το λόγο υπο κε(μενες σε caution. Μερικο( συγγραφεις προσπόθησαν να καθιε ρώσουν μια ταξινόμηση των διόφορων οσμών που υπόρχουν στα κρασιό ώστε ν' αποφευχθει κόθε α ναρχ(α και οι δοκιμαστές ν' απομνημονεύσουν ση με(α αναφορός. Ένας ορισμένος αριθμός υποδειγμότων ταξινόμησης προτόθηκαν από τα οποια ο πιο, πρόσφατος ε(ναι αυτός των GUINARD και NOBLE. Θα ήταν καλό να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις εργα σιες για να ορισουμε μ' ένα ομογενή τρόπο τις διόφορες σειρές οσμών των κρασιών. οι μεγόλες αυτές σειρές θα μπορούσαν να υποδιαιρεθούν σε υπο-οικογένειες που συγκεντρώνουν τις απλές οσμές. Μια εκατοντόδα οσμών καλώς αναγνω ρισμένες θα επέτρεπε μια ακριβή περιγραφή και αρκετό πλήρη του αρώματος του κρασιού. Σε μια τέ τοια περιγραφή θα ήταν καλό ν' αποφεύγονται α σπόνιες οσμές ή όσες δεν συναντόμε συχνό. ΑρκεΙ να δούμε το έκπληκτο βλέμμα των νέων δοκιμαστών όταν ακούν τους μεγαλύτερους ν' αναφέρουν με νοσταλγια το "παλιό δέρμαόπ' τη ΡωσΙα" ή την "πέτρα του ντουφεκιού". Το λεξιλόγιο της δοκιμασ(ας πρέπει να ξαναγινει σύγχρονο και οι χρησιμοποιούμενα όρα ν' αποδ(δουν σύγχρονες οσμές. Κόθε μια οσμή πρέπει να δέχεται ένα συντελεστή έντασης όπως στην περίπτωση του χρώματος. Μια βαθμολόγιση με πέντε τιμές μπορει να ε(ναι αρκετή. Ο σχολιασμός μπορει να ει ναι ο πιο κότω:. αναφορό των κύριων οικογενειών οσμών που υπάρχουν στο κρασl: "φρουτώδες, ζωίκό κλπ". περιγραφή για κάθε οικογένεια, των συνθετικών που έγιναν αντιληπτό με τον συντελεστή έντασής τους: "ΦΡΟΥΤΩΔΕΣ: φρόουλα 3' ΖΩΙΚΟ: δέρμα 2". Αυτό υπονοε( ότι ο δοκιμαστής πρέπει να διαθέτει ένα ικανοποιητικό βαθμό διόκρισης για να κρίνει χωριστό κάθε ένα από τα οσφρητικά ερεθισματα. Αυτό είναι αληθινό για τα κρασιό που παρουσιόζουν ΠΟλύπλοκα μιγματα οσμών. Θα μπορούσε να βοηθη θει σ' ~υτό από κόθε τεχνική που επιτρέπει να χωρι σουν τα αρωματικά μόρια από το κρασι: πλησιόζον. τας για παράδειγμα πολύ κοντά στο ποτήρι, ή ανακοινώντας όλο και πιο πολύ ζωηρό το υγρό ή ακόμα θερμένοντας προοδευτικό το ποτήρι. Στο πλαίσιο μιας λεπτομερούς και πολύπλοκης ανάλυσης, θα ήταν Ισως καλό να σημειώσουμε με κόποιο συμβολισμό το φυσικό μέσο που επέτρεψε την παρατήρηση (π.χ. χ.α. χωρις ανακ(νηση, 1χ. πρώτη ανακινηση,2α δεύτερη ανακίνηση). Μια πολύ ελαφρό ή πολύ δυνατή ένταση κάποιας ορισμένης οσμής μπορει να την κόνει να γίνει αν τι λ ηπτή με διαφορετικό τρόπο, πρέπει να ενεργήσουμε ώστε να μειώσουμε όσο γίνεται περισσότερο αυτή τη σύγχιση που συνδέεται πολύ μετην υποκει μενικότητα του ατόμου. Μια καλή προπόνηση επιτρέ πει να μειώσουμε σημαντικά αυτό το ρίσκο λάθους. Ένα ακόμα λόθος μπορε( εξίσου να συμβε( κατό τη σύγχρονη αντιληψη δύο συμπληρωματικών ο σμών. Απ' αυτή την αλληλοκάλυψη γενιέται τότε μια

7 τρ(τη οσμή. ΠΡέπει λοιπόν σ' αυτή την περιγραφή ν' αναφέρουμε αυτή τη νέα οσμή, τις δύσ αρχικές οσμές ή και τις τρεις; Αφήνουμε ευχαρ(στως την παραπάνω ερώτηση. Όμοια, ο σωστός χωρισμός της έντασης που έγινε αντιληπτή απαιτε( ολόκληρη την προσοχή μας. Για την (δια συγκέντρωση μιας δεδομένης οσμής, πολυάριθμα δοκιμαστές θα αντιληφθούν ένταοη διαφcρετικ11 κι αυτό σε ουνάρτηση των προσωπικών τους επιδόσεων ή του κατωφλ(ου τους αναγνώρισης. Ε(ναι λοιπόν δύσκολο να μεταφράσουμε τ' α ποτελέσματα. Το ιδεώδες θα ήταν να μπορούσαμε να σταθμ(σουμε τους εξεταστές για κάποια οσμή με τις ίδιες οσφρητικές αναφορές με την βοήθεια ενός οσφρητομέτρου για παράδειγμα. Αυτή η δουλειά όμως, συχνά επ(πονη και μακρά αν αναφέρεται σε πολλές οσμές, δεν αποδιδει παρά μόνο για μια ομάδα δοκιμαστών που δουλεύουν καθημερινά ή πολύ συχνά μαζl. Αν δεν είναι η περlπτωση, θα ήταν χρήσιμο να πάρουμε τον μέσον όρο, ή ακόμα καλύτερα να διαλέξουμε τον ενδιάμεσο των βαθμών έντασης βαλμένο από κάθε δοκιμαστίι αυτό με σκοπό να μειώσουμε την επ[πτωση των αποτελεσμάτων δοσμένων από τα άτομα που βαθμολογούν με τρόπο ι διαlτεpo ή αναχρονικό. Στην περιοχή της οσφρητικής αντίληψης των κρασιών, ε(ναι μια αίσθηση με διφορούμενη απόδοση, ε(ναι η έννοια της λεπτότητας. Αν η πολυπλοκότητα ενός "bonquet" οσμών ε(ναι σ' άμεση σχέση με τον αριθμό ερεθισμάτων που γ(νονται αντιληπτά, δεν συμβα(νει το (διο με την λεπτότητα. Η έννοια αυτή ξεκάθαρα υποκειμενική μας ψα(νεται δίισκολο να προσδιορlσουμε και ποσοτικά τόσο αυτή διαφέρει από το ένα άτομο στο άλλο. Ε(ναι το (διο και για την οσφρητική αρμον(α, την οσφρητική ευκαμψ[α. Το φαινόμενο αυτό τόσο χρησιμοποιημένο από τους αρωματσποιούς, είναι δύσκολο να το περιγράψουμε με τρόπο σταθερό, λογικό. Η απάντηση ενός πλήθους δοκιμαστών συνοψ(ζοντας την οσφρητική εντύπωση με όρους λεπτότητας ε(ναι άμεσα συνδεδεμένη στα γούστα, έθιμα και συνήθειες αυτού του πλήθους και στον βαθμό εμπειρίας του στην περιοχή της οσφρητικής ανάλυσης. Για μας, η λεπτότητα υπάρχει ή δεν υπάρχει αλλά δεν μπορε( να εκτιμηθε( ποσοτικά. Η έννοια του λάθους ε[ναι επ[σης δύσκολο να οριστεl. Μια ευχάριστη οσμή σε μια ορισμένη συγκέντρωση (σως να Elval δυσάρεστη για μια συγκέντρωση πολύ υψηλ11. Το Ιδιο ένα λάθος για έναν δοκιμαοτι) μπορε[ να ειναι μια αρεηί για έναν άλλο. ΟΙ οσμές αυτές οφε[λαν λοιπόν να περιγραφούν με τον (διο τρόπο με τις άλλες, παρ' όλα αυτά θα ε(ναι δυνατόν να γ(νουν γνωστές μ' ένα παράλληλο συμβολισμό που θα σημαίνει ότι η εντύπωση έγινε α ντιληπτή σαν κάπσιο λάθος. Μπσρσύμε να ακολουθήσουμε την ίδια διαδικασ(α και στην ΠεΡ(πτωση της γευστικής εξέτασης. 3. ΓΕΥΣΤιΚΗΕΞΕΤΑΣΗ 3.1. Όροι περιγραφής Η περιγραφή του κρασιού των γευστικών ε ντυπώσεων εμφανίζεται συχνά πιο απλή απ' αυτή της οσφρητικής περιγραφής. Παρ' όλ' αυτά ε(ναι κι αυτή πολύ περ(πλοκη. Ξανασυναντάμε από την μια πλευρά τις οσμές του κρασιού, που ονομάζουμε για την περ(πτωση αρώματα, θα περιγραφσύν με τον lδιο τρόπο που έγινε και στο οσφρητικό στάδιο στη διάρκεια της γευστικής δοκιμής. Οι διάφορες στιγμές της αντ(ληψης ε{ναι δυνατόν να σημειωθούν από την οσφρητική αντlληψη. Αντιλαμβανόμαστε απ' την άλλη μεριά, τις γεύσεις και τις εντυπώσεις αφής του κρασιού, κάτι που περιπλέκει την αντ(ληψη τηςπληροφορίαςκαι άρα την μετάφρασήτης. Έχουμε συνηθ(σει να θεωρούμε ότι υπάρχουν τέσ-_ σερεις βασικές γεύσεις, κάτι που μπορεί να μας εκπλήξει μια και υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός μορίων ικανών να ερεθ(σουν με διαφορετικούς τρόπους τα αισθητήρια κύτταρα της στοματικής κοιλότητας. Μάθαμε όλοι να δοκιμάζουμε αυτές τις γεύσεις χρησιμοποιώνταςτέσσερα διαλύματααρκετά γνωστά. Η εισαγωγή αυτή στον κόσμο της γεύσης αν και α πλουστευμένη ε(ναι παρ' όλο αυτά άξια ενδιαφέροντος και όφειλε να επιτρέπει την εξάπλωσή του ενδιαφέροντος όσον αφορά την χρησιμοποιούμενη ορολογ(α. Ορισμένοι το έχουν ήδη κάνει, για παράδειγμα θεωρώντας την γεύση του τρυγικού οξέως σαν την μοναδική παρούσα στο κρασl. Σ' ένα σύστημα βαθμολόγησης με 5 τιμές θα μπορούσαμε να είχαμε την εξής βαθμολογία: 0"2, Μ"4, Τ"4 για ένα κρασ( συγχρόνως ταννικό, μυελλώδες και ελάχιστα όξινο. Όμως ο σπαρ-. τιάτικος αυτός σχολιασμός δεν βοηθάει να πάρουμε μια ιδέα για την ποιότητα της κάθε μιας από τις παραπάνω εντυπώσεις. Ο σχολιασμός θα μπορούσε να συμπληρωθε( από την εκτ(μηση των αλμυρών γεύσεων και προ παντός πικρών, αλλά επ(σης από τα ερεθ[σματα αφής που οφε(λονται στο Ι;

8 οινόπνευμα και το C02' καθώς και από άλλους παράγοντες υπεύθυνους της τραχύτητας, Για όλ' αυτά τα ερεθισματα, όπως και για τα ο σφρητικά, μπαινει το πρόβλημα της ποσοτικής οτάθμισης. Μερικο( επαγγελματιες χρησιμοποιούν συχνά τους Ιδιους δοκιμαστές, έχουν προσδιορισει τις επιδόσεις (κατώφλια αναγνώρισης και αντιληψης) όλων των δοκιμαστών τους και για όλες τις παραμμέτρouς. Η επεξεργασια των αποτελεσμάτων με την πληροφορική επιτρέπει την εφαρμογή συντελεστών διόρθωσης χρήσιμη στον εναρμονισμό των ποσοτικών απαντήσεων για κάθε ερέθισμα κάθε δοκιμαστή που το ειχε Γευστική ΙσοροπΙα Η έννolα αυτή της lσσοροπιας εξάπτει από πολύ καιρό αρκετούς δοκιμαστές. Ορισμένοι όπως ο LEGUSE ή ο ΥΕΟΕΙ και άλλοι έχουν φανταστει γραφικές παραστάσεις δύο ή τριών αξόνων διανθισμένων με όρους ισσοροπιας. ΜερικοΙ επαγγελματ(ες έχουν ε πισης δοκιμάσει να τετραγωνισουν τις τριγωνικές παρουσιάσεις του ΥΕΟΕΙ με τον Ιδιο τρόπο όπως τον χάρτη μιας πόλης ένα σημε(ο που βρισκεται μέσα στο τριγωνο παρουσιάζεται από ένα όρο περιγραφής και ένα συμβολισμό (π.χ.: 0.5) που προσδιοριζουν το τετράγωνο όπου βρ(σκεται. Η πρωτοβουλια αυτή επιτρέπει την γρήγορη επεξεργασια των αποτελεσμάτων μιας επιτροής αλλά ειναι πολύ ενοχλητική διότι γενιέται από μια γεωμετρική πλάνη: ειναι αδύνατον να οριστει ένα σημε(ο πάνω σ' ένα επιπεδο κάνοντας χρήση τριών συντεταγμένων που πάρθηκαν σε τρεις διαφορετικούς άξονες. Μια στερομετρική παρουσιαση θα ήταν πιο ικανοποιητική για το μυαλό. Για πότε λοιπόν η παρουσίαση της ισσοροπιας του κρασιού στο χώρο μέσα από εικόνες σύνθεσης; Η πραγματικότητα σιγουρα ειναι πολύ κοντά στο όνειρο. Σκεφτόμαστε προς το παρόν ότι ο πιο απλός τρόπος για να οριστει η ισσοροπια του κρασιού παραμένει η εκτιμηση των τριών εντυπώσεων όξιμης, μυελλώδους και στιφ(λας ελεγχμένες χωριστά, και αν ει ναι απαρα(τητο συμπληρωμένες από την ποιοτική αξιολόγηση του οινοπνεύματος, του C02' της πικρότητας και της δριμύτητας ΑΡωματική και γευστική παραμονή Η έννοια αυτή ει ναι κατά τη γνώμη μας πολύ σπουδαια γιατι συχνά ειναι συνδεδεμένη με την ποιότητα και την προσωπικότητατου κρασιού. Η πληρέστερα ορισμένη πληροφορια φαινεται να ειναι αυτή που δινεται από τη διάρκεια της έντονης αρωματικής παραμονής Ε.ΑΗ που έχει περιγραφει από τον ΡΕΥΝΑυο και εκφρασμένη σε δευτερόλεπτα ή CAUDALIES. Κάθε δοκιμαστής οφειλει υποχρεωτικά να εξοπλιστει μ' ένα χρονόμετρο ή μ' ένα ρολό! για να προσδιορισει την Ε.ΑΗ επειδή πολλές φορές η μέτρηση από νου οδηγε( σε λάθη. Στην τελευταια αυτή φάση της γευστικής δοκιμα σ(ας ορισμένα αρώματα Ισως ξεσκεπαστούν πρέπει λοιπόν να τ' αναφέρουμε. ΟφεΙλονται συνήθως σε πτητικά μόρια μεγάλου μοριακού βάρους ή με μεγάλη συγγένεια προς την υδροαλκοολική φάση δηλαδή εδώ το κρασι. Τέλος όπως στις οσφρητικές αντιλήψεις οφειλουμε ν' αναφέρουμε την εντύπωση της γενικής αρμονιας μια και αδυνατούμε να την προσδιορισουμε ποσοτικά. Δεν θελήσαμε σ' αυτό το άρθρο να πλησιάσουμε τις καρτέλες δοκιμασ(ας ή τις περιγραφικές μεθόδους του προφιλ, Τα θέματα αυτά ειναι επ(πονα και διάφορα εξαιτιας της πολυπλοκότητας του κρασιού χρειάζονται από μόνα τους ένα άρθρο. Δεν υπάρχει μια κάρτα ιδεώδης για τη δοκιμασ(α ή ένα πλησιασμα του προφ(λ παγκόσμιο, σκεπτόμαστε α ντιθέτως ότι οι κάρτες αυτές ή ΟΙ τεχνικές αυτές πρέπει να ειναι εύκολα προσαρμόσιμες σε συνάρτηση με τον τύπο του κρασιού προς ανάλυση και τις ερωτήσεις που τέθηκαν άρα με την ιδια(τερη κλισητους. Η χρησιμοπο(ηση μιας ορολογιας και ενός στάνταρ περιγραφικού πρωτοκόλλου οφειλουν να ε πιτρέψουν την δημιουργια καρτελών ή προφιλ μετατρεπόμενα με την προσθήκη ή την αφαιρεση μιας ή περισσοτέρων παραμέτρων ανάλογα την ανάγκη. Η συμβατική αυτή παραδοχή θα ει χε το ενδιαφέρον να είναι κατανοητή απ' όλους διότι θα γινόταν μέσω περιγραφών και κλιμάκων ποσοτικών γνωστών σ' όλους τους δοκιμαστές. Η οργανοληπτική ανάλυση ενός κρασιού θα μπορούσε έτσι να μεταφερθει στον χώρο και στον χρόνο. Όμως όπως και στην περ(πτωση των αρωμάτων, οι αναφορές λε{πουν ιδιαιτερα για τον προσδιορισμο ορισμένων πικρών γεύσεων. "ΓενlκοΙ" όροι περιγραφής όπως υδροχλωρική κινινη χρησιμοποιούνται σαν οι μόνοι μάρτυρες αυτών των αντιλήψεων. ΣυμβαΙνει το (δω για ορισμένα αισθήματα αφής που ο ΡΕΥΝΑυο έχει τόσο καλά περιγράψει μέσα στο βιβλιο 7

9 του που όμως ορισμtνες ιpoptt; δύσκολα περιγράφεις μ' {να σύντομο τρόπο. Εlμαστε λοιιιόν αναγκασμtνοι να περιοριστούμε σ' εμπειρlες ξtνες προς το Kpaal. Εlναι απαραlτητο να διευρύνουμε τον γευστικό μας ορlζοντα. Το καθl'μων του δοκιμαστή μπμκεται όταν όλες α αισθ,'ιοεις (ερεθlσματα) επικαλύπτονται, κρύβονται '1 επιτύνονται. Ο νεοει και άλλοι, ο LEGLlSE ΠΡιJσπαθι~ντας ν' απλοποι'1σουν την μετάφραση των ερεθισμάτων που δεχόματε από τα κόκκινα κραοιά. προτεlνουν μοντtλα βασισμtνα σε τρια συνθετικά: Οξύτητα, Μυελλώδες, Στιφύλα προσπαθώντας να υπολογlσουν ποσοτικά και ενιαια κάθε {να απόυτά τα ερεθισματα. Η προσπάθεια αυτή φαlνεται ικανοποιητική αν και επιμχεται κριτική: γιατ( τ' οινόπνευμα και το CO 2 γ(νονται αντιληπτά σαν ερεθισματα αφ,'lς τσ lδιο όπως και η στιφύλα. Όμως ας μην αφαιρtσουμε τη δόξα απ' τους πρωτοπόρους (lυτούς της ClIlλοποlησης που μας επtτρεψαν. να ε( μαστε λιγότερο χαμtνοι στον γευστικό ορισμό. Η ΠOιJOΤΙKI'1 εκτ[ιιηση που προτάθηκε των τριών εριοισμάτων οξύτητας, μυελλώδους και στιφύλας μπορεl να γινει, όπως στην lπριπτωση της όσφρησης σε κλ!μuκει; διαμορφωμtνες με 5 ή 7 σημεια Σ:ΥΜΠΕΡΑΣ:ΜΑ Να λοιπόν γρήγορα περιληπτικά ορισμtνες ιμες που σας υποβάλλουμε ελπιζοντας ότι auttt; οι προτάσεις θα επιτρtψοuν να καταλήξουνε σε μια κανή κίνηση από την πλευρά των οινολόγων. και ι διαlτερα απ' αυτούς που η γευστική δοκιμασια ειναι αληθινό αναλυτικό εργαλε(ο. Η περιγραφική δοκιμασια δεν θα μπορούσε να βρει την αληθινή επιστημονική π(στωση παρά από τη χρησιμοποlηση σuγκεκριμtνης ορολογιας σύντομη και κοιν,] σ' όλους. Αυτό θ' απαιτε( κάποια προσοχίι από τους χρήστες, όμως η περιγραφή των κρασιών, και μtσω αυτού. η πράξη της δοκιμασ(ας καθ' αυτής, θα εlναι πιο γρ,ιγορες και πιο αποτελεσματικtς. Δεν είναι παρά με το τlμημα rtroiat; διαπαιδαγώγισης που ο δοκιμαστής θ' απελευθερωθεί από την βαρειά ευθύνη μετάφρασης της αισθηtl'ιριας μετάφρασης διότι θα χρησιμοποιει μια οικε(α γλώσσα. Η ευχ"] αυτή δεν θα μπορε( να πραγματοποιηθει παρά μόνον αν η προτεινόμενη εξελικτικr] κινηση ε(ναι πράξη μιας εθνικ{ις ομάδας εργασιας, ή και διεθνούς, πράγμα που ευχόμαστε. f1v.1λογα τιιν ικανότητα διάκμισl;ς των δοκιμασιών Γιου ιιυι'ι:π tx IU J. n.iinzungle5,ρ.[ιiοαη Μετάφραση O Kισς Γι~ργoς Aτιι~ τl.ν Τ"Ι' Γα της '[νωσης Ελλήνων Ο ι νολ6υων.: _ "ΊΙC\Ιί I~I]lιιl(61Iαστι:: στα ιιισα του χρόνου \<ΓΧΙ Ηuλλοισυναhελφul δεν έχουν ΓΙ! ι~ t'\l r ΤΓιν σuv6ρομι) τουι:;.ουμ (ζω ΟΤ ι μπορε (T~ t να στε ίλετε την συνδρα,ιιί σι". οτα Υραφε(α της Ένωσης (Μενάνι5ρου 26, Aι:JHNA) με ταχυι5ρο ΙΙΙI\Γι cηιταγή. Η σιjνl;ροlιιί για το 1988 ε(ναl 1200 ι5pαxl, ς. "ο),\οί σ'iνι~6eλφυl δεν έχουν στήλει τις συν6ρo~lέ.ζ περασμένων χρόνων, \'11')" ν('( l1ληροφπγιηπι:.(τε τις οφι:ιλές σας τηλεφωνήστε στο ίI56 llμωϊνι:ι: ΙΙΡΕΓ, στον ταμ(α Βέκιο Γιώργο. 8

10 ΡΥΘΜIΣ:Τ1ΚΗ ΙΣ:ΧΥΣ: ΤΩΝ ΟIΝΩΝ Θάνος Σακκάς ΕΙναι γνωστό πως η όξινη γεύση ενός κρασιού ειναι συνάρτηση κυριως του ΡΗ και όχι της ογκομετρουμένης οξύτητας. Πράγμα Ισως λιγότερο γνωστό ειναι, το μεγάλο ρόλοξ που παιζει, η ρυθμιστική ισχύς του στη διαμόρφωση αυτής της γεύσης. Το συνηθισμένο ΡΗ των κρασιών κυμαινεται μεταξύ 2,8 και 4, με παραπάνω τιμές όταν έχουν υποστε( κόποια σοβαρή μικροβιακή προσβολή. Έτσι θεωρητικά όλα τα κρασιά έχουν ξινή γεύση, εντύπωση που έρχεται βέβαια σε αντ( θεση με την κοινή αντιληψη για ξινό και όχι ξινό κρασι Στην καθημερινή πρακτική λοιπόν, η ανθρώπινη γεύση, δεν συμβαινει να θεωρεl ξινό, (τουλάχιστο στο Ιδιο μέτρο), εκεινο που μας δειχνει για ξινό ένα πεχάμετρο. Η ρυθμιστική ισχύς ενός κρασιού εκφράζει, την αντισταση που προβάλλει στην αλλαγή του ΡΗ, όταν προσθέτουμε κάποιο οξύ ή βάση. Με άλλα λόγια, ρυθμιστική ισχύς ενός κρασιού ει ναι, η ικανότητα να διατηρεί σταθερό το ΡΗ του. Δε(χνει δε πόσα χιλιοστοισοδύναμα οξέος ή βάσεως πρέπει να προσθέσουμε σ' ένα λιτρο κρασιού για να μεταβάλουμε το ΡΗ του κατά μια μονάδα. Ο υπολογισμός της ισχύος γινεται, εφαρμόζοντας την παρακάτω σχέση των HENDERSON-HASSELBACH. (ο τύπος βρ(σκεται στο κατω μ poς της σελ(δας) Έτσι για να υπολογισουμε τη ρυθμιστική ισχύ πρέπει να γνωριζουμε δύο παράμετρους, από την ανάλυσή του. Την ογκομετρουμένη οξύτητα, που εκφράζει το σύνολο των ελεύθερων καρβοξυλομάδων και την αλκαλικότητα της τέφρας, που εκφράζει το άθροισμα όλων των όξινων οργανικών ομάδων που έχουν εξουδετερωθε! και βρισκονται υπό μορφή αλάτων. Και τα δύο μεγέθη εκφράζονται σε χιλιοστοισοδύναμα ανά λιτρο. Η ρυθμιστική ισχύς των κρασιών παιρνει διάφορες τιμές που ποικ(λουν σ' ένα πλατύ φάσμα. ΕΙναι μεγάλη η σημασια της για τη δημιουργ(α της ξινής ή όχι γεύσης ενός κρασιού και μέσω αυτής μπορούμε να εξηγήσουμε γιατ( παρουσιάζουν διαφορετική γεύση, από άποψη οξύτητας, κρασιά που έχουν το (διο ΡΗ και ο γκομετρουμένη οξύτητα. Στην πράξη αποδειχνεται ότι περισσότερο από την ογκομετρουμένη οξύτητα, τις τιμές της ρυθμιστικής ισχύος επιρεάζουν οι μεταβολές της αλκαλικότητας της τέφρας. Πραγματικά μια ελάχιστη μεταβολή αυτής, δημιουργε( σημαντική μεταβολή στη ρυθμιστική ισχύ. Το αντ(θετο συμβα(νει όταν μεταβάλλεται η ογκομετρουμένη οξύτητα. Η αύξηση της οξύτητας με οργανικά οξέα, δεν επιφέρει καμ(α σημαντική μεταβολή στην αλκαλικότητα της τέφρας, ενώ αντ(θετα μια Π.χ. αύξηση αυτής της τελευτα(ας, προκαλε! μια ισοδύναμη μειωση της ογκομετρουμένης οξύτητας και αντ(στροφα. MIKPOBIOΛOΓlKH Σ:ΗΜΑΣ:ΙΑ ΤΟΥ ΡΗ ΕΙναι γνωστή η σημασια του ΡΗ στη συντήρηση των ο(νων και την αντιμετώπιση μιας μικροβιακής προσβολής. Όσο μικρότερο ειναι το ΡΗ τόσο περισσότερο σταθεροποιε(ται ένα κρασι και "θωρακ(ζεται" στις μικροβιακές αλλοιώσεις, γιατ! ένα χαμηλό ΡΗ δυσκολεύει την (δια την ύπαρξη των μικροοργανισμών. Επ(σης να θυμηθούμε το μεγάλο ρόλο που παιζει το ΡΗ στην αντισηπτική ικανότητα του θειώδους και πως αυτή ειναι αντιστρόφως ανάλογη της τιμής του ΡΗ. Ρυθμιστική ισχύς: 2,303 _~Υ~~~~!~~~Q!ΏS_Δ_~~~~~~~~!~2ε~s ογκομετ.οξύτης + αλkαλιk.τ φpας 9

11 Ση'υς 20'", η αντισηπτική ισχύς του S02 σ' ένα κρασl με ΡΗ'3, μειώνεται κατά 20-25%, για αίιξηση ενός δεκάτου του ΡΗ. Αυτό σημα( νει πως αν το ΡΗ μεταβληθεί από 3 σε 3,2 η α ντισηπτική ισχύς το S02 υποδιπλασιάζεται. Έτσι γlνεται φανερή η τεράστια σημασ(α του ΡΗ στη μικροβιολογική οταθεροποlηση του μούστου και του κρασιού. MIKPOBIOΛOΓlKHΣΗΜΑΣ:ιΑ ΤΗΣ ΡΥΘΜIΣΤιΚΗΣΙΣ:ΧΥΟΣ: Εlναι φανερό από τα όσα αναφέρθηκανπιο πόνω ότι το χαμηλό ΡΗ ενός κρασιού μπορεl να εμπeιδ(σει το ξεκlνημα αλλά και την πρόοδο μιας μικροβιακής δραστηριότητας, ενώ η ρυθμιστικι'ι ισχύς του μπορε( να επιρεάσει μόνο τη δεύτερη και μόνο στο βαθμό που η δραστηριότητα αυτή, των μικροοργανισμών, μεταβάλλει το (διο το ΡΗ όπως γ[νεται π.χ. κατά τη μηλογαλακτικήζύμωση. Όταν αυτή συμβαlνει σ' ένα κρασ( με μ"γ(ιλη ρυθμιστικ11 ιοχύ, το ΡΗ του θα μεταβλ η Εω πάρα πολύ λίγο, προ πάντων κατά την αρ ΧΙΚ1Ί ψι'loη τψ; μετατροτi1ίς του μηλιιωύ οξέος σε γαλακτικό οξύ και έτσι θα μηδενιστεί το πλεονέκτημα που δημιουργεlται για τον lδιο το μικροοργανισμό από την ελάττωση της οξύτητιjς. Πλεονέκτημα που θα ει ναι πολύ μεγαλύτερο σ' ένα κρασl που το ΡΗ του θα μεταβληl:jε[ σημαντικά αν η ρυθμιστικ1ί ισχύς του έχει χαμηλή τιμ1ί. Η ΣΗΜΑΣ:ιΑ ΤΟΥ ΡΗ ΚΑΙ ΤΗΣ: ΡΥΘΜIΣΤιΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΣΤΗΝ ΟΡΓ ΑΝΟΛΗΤιΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ Η γεuστιk1ί εντύπωση που αφορά την οξύτητα ενός κρασιού κατά τη δοκιμασ[α του εξαρτάται, εκτός από την αλκαλική σύσταση του σιέλου στη στοματικιί κοιλότητα και από τους παρακάτω παράγοντες. 10 το ΡΗ του κρασιού 20 το ΡΗ του σιέλου 30 τη ρυθμιστική ισχύ του σιέλου, την ποσότητα και σύσταση 40 τη ρυθμιστική ισχύ του κρασιού Οι αλληλεπιδράσεις αυτών των παραγόντων μέσα στη στοματική κοιλότητα ακολουθούν δύο φάσεις. Η πρώτη είναι η επαφή του κρασιού μέσα στη στοματικτl κοιλότητα που διαβρέχεται εξ' ολοκλιίρου από το σ(ελο και η δεύτερη, η ανάμειξη του σιέλου με το κρασι που δημιουργεl μια καινούργια ισορροπlα ιόντων και αλάτων. Κατά την πρώτη φάση ο δοκιμαστής αποκτά μια πιο έντονη αlσθηση οξύτητας, που ε[ναι η πρώτη εντύπωση μέχρις ότου ο σlελος αναμειχθεl με το κρασl οπότε με τη ρυθμιστική του ισχύ και την αλκαλικότητα εξουδετερώσει αυτή την εντύπωση κατά τη δεύτερη φάση ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΡΥΘΜIΣΤιΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΡΗ ΜΕΤ Α ΑΠΟ ΓlPOΣΘHKH ΟΞΕΟΣ: Η ΒΑΣ:ΕΩΣ: Μπορούμε να διακρ(νουμε τέσσερες περιπτώσεις: Ιη προσθήκη ανόργανου ισχυρού οξέος. 2η προσθήκη ανόργανης ισχυρής βάσης. 3η προσθήκη οργανικού οξέος (κιτρικού ή μηλικού) 4η προσθήκη τρυγικού οξέος - Η προσθήκη ενός ανόργανου ισχυρού οξέος επιφέρει μια αύξηση της ογκομετρουμένης οξύτητας και των ιόντων Η+, lση με τα χιλιοστοισα5ύναμα του οξέος που προστέθηκαν, Έχουμε λοιπόν μια πτώση του ΡΗ και της αλκαλικότητας της τέφρας. Τα ανόργανα οξέα (αντίθετα από τα οργανικά που καlονται), δεν καταστρέφονται κατά την καύση και τα ξαναβρίσκουμε αλατοποιημένα στην τέφρα. Τώρα παρ' όλο που η ογκομετρούμενη IfΙ

12 r οξύτητα αυξάνει στον (διο βαθμό που μειώνεται η αλκαλικότητα της τέφρας, η ρυθμιοτική ισχύς μειώνεται όπως δειχνει η σχέση των HENDEASON-HASSELBACH. Μ(α μειωση της αλκαλικότητας της τέφρας έχει μεγαλύτερο αντ(κτυπο στον αριθμητι'] γιατ( οι δύο παράγοντες πολλαπλασιάζονται, παρά στον παρανομαστή όπου προστιθενται.το κ?-ο.gf-"q.. ογκομ.οζύτητα αλκαλχ τέφ,jας _-----~ _.. _ ογκομ. οξύτητα αλκαλ+ τέφρας δηλαδή μικρα(νει. ΠαΡUδόξως λοιπόν η προσθ'lκη ισχυρών οξέων (όπως H2S04, HCI, που φυσικά απαγορεύονται από την νυμοθεσια) που αυξάνουν τον αριθμό των Η+, μπορει να επιφέρει μει' ;ση της όξινης εντύπωσης, όταν μειώνεται αρκετά η ρυθμιστικ,ι ισχύς του κρασιού. - Το αντ(θετο αποτέλεσμα δημιουργε(ται με την προοθ,it<η ισχυρ'lς βάσης, διαφορετικ,ις από το Κ, έτσι που να μη σχηματ(ζονται όξινα αδιάλυτα άλατα με τα οξέα του κρασιού, όπως στην περ(πτωση του όξινου τρυγικού καλ(ου. - Η προσθήκη οργανικών οξέων που δεν καθιζάνουν με τα μέταλλα του κρασιού, προκαλε( μια αύξηση στην ογκομετρούμενη οξύτητα (ση με τα χιλιοστοισοδύναμα του οξέος που προσθέτουιιε. Παράλληλα προκαλε(ται μια αύξηση των ιόντων Η+, που το μέγεθός της εξαρτάται από τη σταθερά διαστάσεως του προστιθέμενου οξέος. Η ρυθμιστικ'l ισχύς ελάχιστα αυξάνει, αφού η αύξησr; της αλκαλικότητας της τέφρας ε(ναι σχεδόν μηδενικ'ι. - Όταν τέλος προσθέτουμε τρυγικό οξύ σ' ένα κρασl, οργανικό οξύ που καθιζάνει με το Κ και το Ca, ξεχωριζουμε δύο φάσεις. Η πρώτη αφορά την προσθήκη του οξέος και η δεύτερη το σχηματισμό του ιζήματος από όξι νο τρυγικό κάλιο. Κατά την πρώτη φάση παρατηρε(ται μιά μεγάλη αύξηση της ογκομετρουμένης οξύτητας, ελαφριά μεlωση του ΡΗ και βέβαια μιά ελαφριά αύξηση της ρυθμιστικής ισχύος. Κατά τη δεύτερη φάση, η καθιζηση του όξι νου τρυγικού καλ(ου επιφέρει την ελλάτωση τόσο του τρυγικού οξέος όσο και του Καλ(ου. ΔημιουργεΙ έτσι μιάσειρά από χημικές αλλαγές στο σύστημα που μεταβάλλουν όλες τις προυπάρχουσεςισορροπ(ες. Σαν τελικό αποτέλεσμα έχουμε μιά σημαντική με(ωση της ρυθμιστικής ισχύος (στην οπο(α συμβάλλει κυρ(ως η μειωση της αλκαλικότητας πις τέφρας) και με(ωστl πις ογκο μετρouμένης οξύτητας. Όσο για το ΡΗ, εάν αυτό ε(ναι μικρότερο από 3,50 μειώνεται και εάν ε(ναι μεγαλύτερο αυξάνει Ας δούμε γιατ( γινεται αυτό. Πρέπει να θυμηθούμε τις σχέσεις που προέρχονται από τις δύο σταθερές διαστάσεως του τρυγικού οξέος. ~it K~T ΡΚ[ PH~Iog (1) ΡΚ2 ~ RH+tog (2) - ι.<ι\1 Ι<'21 Η2Τ. τρυγικό οξύ,κητ ~ όξι νο τρυγικό κάλιο, Κ2Τ = τρυγικό κάλιο. Όταν λοιπόν καθιζάνει όξινο τρυγικό κάλιο, (αφαιρε(ται δηλαδή από την ισορροπια, ΚΗΤ), ο λογάριθμος στη σχέση (1) αυξάνει και για να μείνει σταθερή η σχέση πρέπει να μειωθε( το ΡΗ. Το αντ(θετο συμβα(νει στη σχέση (2). Αλλά οι μεταβολές αυτές του ΡΗ ε(ναι συνάρτηση της αρχικής του τιμής, δηλαδή κατά τη στιγμή της καθιζησης, γιατ( ανάλογα με αυτό διαμορφώνονται και οι δύο σταθερές διαστάσεως του τρυγικού οξέος. Έτσι για τιμές του ΡΗ""3,50, η καθιζηση του όξινου τρυγικού καλ(ου δεν προκαλε( καμ(α μεταβολ11 στο σύστημα. Κάτω αιιό αυτ,ι την τιμή, έχουμε μια αύξηση των ιόντων Η+ :ωι ε πομένως ελάττωση του ΡΗ. Για τιμές πάνω από 3,50 έχουμε αύξηση των ιόντων καλίου Κ'" και έτσι το αρχικό ΡΗ μεγαλώνει Στην περ( πτωση αυτή όμως αφού αφαιρε(ται όξινο τρυγικό κάλιο από το σύστημα, μειώνεται η αλκαλικότητα της τέφρας, επομένως και η ρυθμιστική του ισχύς. Από μικροβιολογική και οργανοληπτική 11

13 όποψη, έχουμε έτσι Τ'l δυνατότrμα, με προ σθήκη τρυγικού οξέος, να μειώσουμε ταυτόχρονα και το ΡΗ και τη ρυθμιστική ισχύ, αυξόνοντας με αυτό τον τρόπο τη σταθερο ποlηση του κρασιού x~p[ς να αυξήσουμε παρόλληλα και την αlσθηση της οξύτητας στη γεύση. Βέβαια σε αυτή την ΠεΡ(πτωση πρέtιει να έχουμε ένα κρασl πλούσιο σε Κόλιο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ DELFINI DEGRADAZIONE BIOLOGICA DΕLLΆCΙDΟ MALICo. VIGNEVINI 6 ΚΟΥΡΑΚΟΥ -ΔΡΑΓΩΝΑ OINOΛOΓlKOI ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ. ΕΛΛΗΝΙΚΑ OINOΛOΓlKA ΧΡΟΝΙΚΑ. Τόμος lος ΙΣ ΤΙΤΟΥΤΟ OINOY. ΚΟΥΡΑΚΟΥ-ΔΡΑΓΩΝΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΤΩΝ ΟIΝΩΝ.IΣΤIΤΟΥΤΟ ΟΙΝΟΥ USSEGLIO TOMASSET STATO ΟL SATURAZIONE ΟΕΙ ΒΙΤΑΑΤΑΑΤΟ POTASSICo. VITIC.ENOL USSEGLlO TOMASSET ACIDIFICAZIONE Ε DISACIDIFICAZIONE ΟΕΙ VINI.VIT.ENOL.2 SIENCO-PLANE-CHEMISTRY, McGRAW HILL ΒΟΟΚ COMPANY NEW YORK-USA ~Ι)πως ~αι π ρυπι ttal και φέτος η Ένωση διοργ&νωσε μια συν&υτηση για την bο,<ι!ιασία των φρέσκων κρασιών,παραγωγής Ι987.Την ίδια ημέρα έγινε και η Τακτική Γενική Συνέλευση του μην6ς Φεβρουαρίου.Και οι δύο εκδηλ~σεl~ J!~r'ακολι)ι.lfl~RhΙtαv απ6 lκαν6 αρι8μ6 μελ~ν.πepισσ6τeρα 6μως στην ΓJLJVιfxC ια T(JU ιύγj;-'i:ιou που ακολοuθε Γ. Η 'Ένωση Οί\'ολόγων Ι' Στί: 27 Φεβrουαρίοlt ~ 1988 έγινε ή τα"τι"ή Γε\Ί)\11 σ\l\'έλε.υση τή; Ενωση; Έλλη\'ω\' Οί\'ολόγω\' σε είδι"ά OΙUμι)~)φωμέ\ η αϊοουσα τοί) ξε ω60ιείοι, HOLiDAγ ΙΝΝ Α THE'-:S, Τ\, ΟΕμιι πού Επικράτησε ηηi\' τω μέί~ί_o\. ίil:; οίvnλσγι )\1-1; ί~~αίoclιση; aitiv. Ελλιίδα. ί)itw; αίιτη οιuμοrφώ\'cτuι μετιl όπό την Υ'iφιση του νόμου 1697 S7. 'Αποφασίστη"ο νά ~η TIjOr.i προσοή"η στό Νόμο με σκοπό τή σαφή "ατοχύρωση ηί)ν ί:παγcλματι..:ών δικαιωμυτω\' τών ήοη έ\' έ\τργcία οίνοi.jγων. Ά να"οινώοηκε Επίσης ή διορ γά\'ωση ήl'cρίδας. στίς 6 Μαίου. μί ΟΕμα τήν όργανοληπτική δο κιμασία Ίταλικών κριισιων τά CJποίιr θά παρoυσιιiσει γνωστός Ί ταί.ο:' <1(ιι.:ψυσίή;. Τό πρωί πρίν ιίπό τή γενι",] σιλ'ιi.ειιση παρoι.ισιuστηkαν. Οοl\ιμι.iστηκuν καί εγι\'αν ίι"τι KEίIIί:\'ζ) σιι~ητήσ[ω;. τά πιό Kil τω η1ασια Εσοόείας ι ~87: Άπό τού; ".Κ. Μ. Καρτσωνόκη καί Γ. zωγιmoυλo της έ ταιρεiα; Καμπά. τά λευκό. ροζε Μαντητίας καί ρo~έ Νεμέας. Από τόν κ. Λ. Παππά λευκό, ΡO~E "α; Ερυθρό του Γ.Σ. Πάρου όπό τόν κ. Π. Τομαρά λευκό Άπιάi.oυ του Γ.Σ. Άγχιάλου, όπό τόν Κ. Γ. ΒΕκιο τό Ερυθρό Nou\'eau καί έρυορό Νάουσας της Ε:αιρίας ~1ποιnάρη. Ό" πό τόν 1\:. Ι. I\'ΟΗκου;'ιιί)τη λευ...-:ό ΛCΙιt\(iοα: "αί άπό τι)\' ι-.:..\. Γ...:λίναβό δίl('l i.cιi Kά πσικιί.ία; Ντεμπί\'α περιοιή Ζίτσα; :ή; Εταιρίας Μο\'αστήρι Ζίτσας. Ή Επόμενη τα"ω;ή '(E\'IK,i σ\l\'ελευση θά γίνει τό\' '1οι'I\'ιο παράλληλα με ήμερίδα με ΟΕμα «Ψύξη καί Οινολογία». Ή στήλη σημειώνει ότι ;1 "α ()ιερωση Οεσμώ\' -ιευσl Ίνωσία; καί κρίση; είναι άπό τύ πιό u::uι)αίτητα πράγματα στή χώρα μα; "αί πρεπει ολοι νά βοηοήσοuμε τούς οί "οί.όγου.; μα; στήν προσπάθειά του;. 12

14 Ι ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΡΤΕΛΛΕΣ ΤΗΣ Δ.Ε.Ο. ΠΑ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ PIETRO PITTARO Η αιοθηττίρια ανάλυση, όχι μόνσν των κραοιών, αλλά' και όλων των ποτών και αναλώσιμων προϊόντων απέκτεισε τα τελευτα(α χρόνια τεράστια σπουδαιότηταόπως το αrτoδειkνυoυνοι εργασίες που γ(νονται, σ' όλα τα τεχνολογικά επίπεδα και επιστημονικές έ ρευνες στις ανεπτυγμένεςχώρες. Ακόμα και η Διεθνllς Οργάνωση για την Τυποπο(ηση (" 1.50), της orτolας η εθνική οργάνωση της Ιταλlας είναι μέλος, ενδιαφέρεται με καθοριστικό τρόπο γι' αυτά τα θέματα' ε(ναι αυτή ακριβώς που έχει επωμιρθεl το καθl'ϊκον να καθορlσει ένα KωδΙKOrτOιημένO λεξιλόγιο όρων χρησιμο ΠOΙUυμενων στην αιοθητι'ιρια ανάλυση, στόχο σημαντικό, για να χρησιμοποιηθεl, σε διεθνές επlπεδο, η auti'j ορολογlα για την μετάδοση της lδιας αlσθησης, ή ακόμα να εκφρασθεί μια γνώμη πάνω υπό δοκιμή στο προϊόν, Συνεπώς η αιοθηπ'ϊρια ανάλυση έχει γ(νει, περισσότερο παρά ποτέ επlκαιρη σ' όλους τους τομε(ς, και ιδια!τερα, στον χώρο των κονσερβοποιημένων τροφ(μων, Από μερικά XfJuvta, η ενόργανη u νάλυση ενδιαψέρετ αι για τον χ';ψο με μελέτες και έιjιuνr.ς πολι) σοψιοι ικι, όχι για ν' αντιη,οε( σ"ιν ωοοη Γι'IμΙU ανάλυση, αλλά για να τιις δ(;'ο[ι ένα ΧΡΙ'jσιμο βοιίθημα (στllριγμα), μια ειιιοτημuνικιί αιιόδειξη. Δηλώνουμε λοιπόν ότι η αιοθητlίρια ανάλυση και η ενόργανη ειναι συμπληρωματικές και η μια ποτέ δεν θα μπορουσε ν' αντικαταστήσει την άλλη. Έτοι λοιπόν, η πιο σοφιστικέ επιοτlιμη, στο πλευρό του δοκιμαστή, ας ε(ναι καλοδεχουμενη. Οι στόχοι της αισθητlϊριας ανάλυσης των κρασιών είναι γνωστο( και κωδικοποιημένοι. Ο οινολόγος έχει διαρκή σχέση με τη δοκιμασlα' τα κ{νητρα ε{ναι διάφορα. Δοκιμάζουμε για να ορ(σουμε το ε(δος του κρασιου, να καθορlσουμε την τιμl\. ν' αναγνωρlσουμε την καταγωγή, να συγκρlνουμε δυο ή περισσότερα κρασιά, να τα κατατάξουμε, να παρακολουθ,'ισουμε την εξέλιξη και την παλαίωση, ν' ακολουθl'ισουμε τ' αποτελέσματα μιας κατεργασ(ας, να προετοιμάσουμε σταθερά χαρμάνια, να τα συνδυάσουμε μ' ένα γευμα, να εκτιμ lϊοουμε την ποιότητα, να τα βαθμολογήσουμε σ' ένα διαγωνισμό. Η καρτέλλα για την εκτ(μηση των κρασιών στους διαγωνισμους επισημοποι ιίθηκε από τη Διεθνll Ένωση Οινολόγων κατά την διάρκεια της συνόδου της στο Μπορντώ. Ε( ναι λογικό, μετά από αυτό τον πληθωρισμό καρτελλών που χρησιμοποιούνται στους διάφορους διαγωνισμους και επιδε(ξεις, να αναρωτηθούμε αν ιίταν απαραlτητο να μελλετήσουμε μια νέα. Πράγματι το κενό δεν lιταν μεγάλο. Παρ' όλα αυτά, μετά την συγκέντρωση εμπειριών μ' I:J

15 ορνιιτικά οlιοτεμσμοτο κοι μιu l1ροσεκτικτι ανάλυση όλων των συστημάτων εκτιμησης κρασιών στους διαγωνισμούς, μπορέσαμε να σημειώσουμε. - Την απουσlα κρισης αρκετά ορθολογικής που εγγυάται την αντικειμενικότητά της. - Την δύσκολη απόδοση ενός αποτελέσματος δοσμένου με εικοστά, τριακοστά ή δέκατα βαθμών. - Την απόλυτη απουσία μιας τυποποιημένης τεχνικής κρίοης κωδικοποιημένης και άρα εύκολης να διαβαστε!. - Την αδυναμ(α εκτlμησης, μέσα στην lδια καρτέλλα, του λίγο ή πολύ στάνταρ χαρακτήρα ενός κρασιού. - Την αδυναμ[α χρησιμοπο[ησης της lδιας καρτέλλας από έναν ειδικευμένο τεχνικό και έναν μη ειδικευμένο. - Την υπάρχουσα σύγχιση στο χώρο της δοκιμασ(ας, μεταξύ της γεύσης και της γεύσηςόσφρησης. - Την έλλειψη τεχνικές αι τιολόγισης αρνητική βαθμολόγιση. - Την αδυναμlα εκτlμησης ενός αφρώδους και ημιαφρώδους. Η ύπαρξη μιας νέας καρτέλλας - μεθόδου δοκιμασlας με υπεροχή σ' όσες ήδη υπήρχαν, ήταν λοιπόν απαρα[τητη. Τα πάντα συγκεντρωμένα σ' ένα απλό σύστημα, σωστό, ακριβές, εύκολο να μεταφραστε(, να δοκιμαστεl και χρησιμοποιηθεl, δεν ήταν βεβαιως, μια εύκολη δουλειά. ΤρΙα χρόνια εργασιας και ελέγχων, κατ' αρχάς από την επιτροπή της Ένωσης Ιταλών Οινοτεχνικών, ύστερα σε τοπικό επιπεδο, και τέλος στους εθνικούς και διεθνεις διαγωνισμούς γέννησαν την καρτέλλα-μέθοδο που παρουσιάζουμε σήμερα και της οποlας τ' αποτελέσματα ε(ναι πολλά υποσχόμενα, για τούτο έγινε αποδεχτή από τη Διεθνή Ένωση Οινολόγων, την οργάνωση που, παντού στον κόσμο, συγκεντρώνει τις πιο σημαντικές οργανώσεις των οινοτεχνικών, Η Οργάνωση της καρτέλλας: Το γενιl<ό τμ'ιμα αφιερώνεται στα δεδομένα της γραμματεlας του διαγωνισμού: Τα δεδομένα αυτά μειώνoντuι στο ελάχιοτο, όμως κάθε δοκιμαστής πρέπει να τα γνωριζει πριν την αισθητήρια ανάλυση. Την επιτροπή, το δειγμα, τη χρονιά, το κρασι και την περιοχή, την κα τηγορ(α παρουσ(ασης, τον αριθμό του δε(γματος, την ημερομηνια και ώρα, Τα πάντα ειναι εδώ, Τεμαχισμός της κρισης: Λογικά η υποδια( ρεση συνδέεται με τις τρεις αισθήσεις: Όραση, όσφρηση ή οσμ ή, γεύση ή γεύση-οσμή, Η πρωτότυπη αυτή καινοτομ(α είναι δικαιολογημένη και ορθολογικοποιημένη από τους διεθνε(ς εξπέρ διότι οι περισσότερες εντυπώσεις (αισθήσεις) που αποδlδονται στην γεύση ει ναι στην πραγματικότητα εντυπώσεις γευσο-οσφρητικές, Ο τεμαχισμός της κρισης αποτελεlται από δεκατέσσερα κομμάτια για τα ήσυχα κρασιά και έξη για τα αφρώδη και ημιαφρώδη. Εδώ θα μιλήσουμε για την καρτέλλα των ήσυχων κρασιών, Η βαθμολόγιση: αποδιδεται με εκατοστά για να διευκολυνθει η ανάγνωση και η μετάφραση, επίσης για να διαθέτουμε μεγαλύτερη περιοχή απόδοσης της κρισης τέλος για να μην βαθμολογούμε με τον (διο τρόπο κρασιά ελαφρώς διαφορετικά, Η βαθμολόγιση μπορεl να γινει και από έναν δοκιμαστή χωρις μεγάλη γνώση του κρασιού, ΥποτΙμηση: Η κωδικοποιημένη λογική εξήγηση για αρνητική βαθμολόγηση πρέπει αποκλειστικά και μόνον να πραγματοποιείται από έναν δοκιμαστή charge des travaux, ακόμα και αν δεν ε(ναι ένας ειδικευμένος τεχνικός, Φύση των ελαττωμάτων: Η αρνητική βαθμολόγηση και η υποτ(μηση που έχει σαν α ποτέλεσμα θα συμπληρωθε( από μια τεχνική κριση πάνω στην προέλευση του ελαττώματος ή της ασθένειας: ΕΙ ναι ευνόητο ότι μόνο ένας τεχνικός θα εκφράσει την άποψτl του, παρατηρήσεις: ΗκρΙση του τεχνικού, αν του ζητηθεl θα ει ναι δυνατόν να συμπληρωθε( με συμβουλές και χρήσιμες παρατηρήσεις προς τον οινοποιό ή το άτομο που είναι υπεύθυνο της εμφιάλωσης, με τρόπον ώστε ν' αποφύγει, στο μέλλον νέα λάθη. 14

16 Η τυποποlηση: Εlναι σπουδα{α. Σ' αυτή την καρτέλ λα δεν κό νουμε καμιό μ νε(α στην τυποπο(ηση σαν κρ(ση ξεχωρισττι ή σαν ανακεφαλαlωση' είναι διότι το κρασl στο επ(πεδο των διαγωνισμών δεν θα εκτιμηθε( παρό με δύο τρόπους: - Με μια απόλυτη κρ(ση όταν παρουσιόζεται χωρις καμιά ονομασlα, ένδειξη ή κατηγορlα λευκού, κόκκι νου, ροζέ ή clairet. - Με μια σχετική κρlση όταν παρουσιόζεται μ' ονομασ(α προέλευσης ή γεωγραφική ένδειξη. Στην περ(πτωση αυτή, η απόδοση μερικών βαθμών στη διάρκεια των σταδ(ων της αιοθηττιριας ανόλυσης θα έπρεπε να γlνει σε σχέση με την τυποπο(ηση, ιδιαιτερα, διότι αυτή εγγιζει την εξέταση των: - Όψη: ήσuχα κρασιό: ρευστότητα, απόχρωση, ένταση αφρώδη και ημιαφρώδη κρασιό: αφρισμός, φυσαλlδες, μέγεθος, παραμονή - Όσφρηση:' ήσυχα κρασιό, αφρώδη και ημιαφρώδη: ένταση, λεπτότητα, γεύση, γεύση-οσμ ή, και τέλος, σώμα και τελική εντύπωση. Οι επεξηγήσεις για την χρησιμοποιηση της καρτέλλας Η καρτέλλα μελετήθηκε επιτηοες για' να χρησιμοποιηθεl σε εκδηλώσεις και διαγωνισμούς σύμφωνους μ' ότι έχουν καθιερώσει οι σχετικοl με το αντικειμενο κοινοτικοl κανόνες. Το έντυπο αυτό ε{ναι μια ιδιαlτερη απόντηση στις απαιτήσεις των οργανισμών που πραγματοποιούν τους διαγωνισμούς, τόσο τους εθνικούς όσο και τους διεθνε(ς. Η καρτέλ λα παρουσιόζει την τεχνική αιτιολόγηση των πιθανών αρνητικών όψεων, δειχνοντας ξεκάθαρα τις αιτιες και αν ε(ναι ανόγκη, την φύση των φαινομένων που τα προκόλεσαν. Το γεγονός αυτό κόνει υπεύθυνο τον δοκιμαστή και απομακρύνει από τον οργανισμό που διοργόνωσε την εκδήλωση οποιαδήποτε κατηγορlα για κακή ερμηνεlα της κρισης των δοκιμαστών. Η καρτέλλα ε(ναι φτιαγμένη με τέτοιο τρόπο που μπορεl να χρησιμοποιηθεl από τον δοκιμαστή, τον τεχνικό και τον μη τεχνικό, κι αυτό εlναι σημαντικό. Οι τελευταlοι θα χρησιμσποιήσουν μόνο το αριθμητικό τμήμα και μερικές φορές, τις στήλες υποτ(μησης. Αντίθετα οι τεχνικοl θα καταγρόψσυν επ(σης την κρ(ση για τη φύση των ελαττωμότων και θα σημειώσουν αν χρειάζεται, παρατηρήσεις γι' αυτό το σκοπό. Η αισθητηρια ανόλυση φτιάχτηκε σαν μια λογική σειρό επl μέρους εξετάσεων κατ' αυτόν τον τρόπο, η δουλειά του δοκιμαστή γινεται πιο εύκολη. Εlπαμε προηγούμενως ότι οι γευστικές εντυπώσεις έχουν εκτιμηθεl σαν: η γεύση, η γεύσηόσφρηση ή η γεύση-οσμή. Ετσι λοιπόν, σ' αυτή την εξέταση όλες οι γευστικές εντυπώσεις λαμβόνονται υπ' όψιν: γλυκές, αλμυρές, ξινές, πικρές, φυσικο-χημικές, ψευδοθερμικές, μεταλλικές, στιφές, θερμικές, βασικές και επ(σης οι αφής: ρευστότητα, λιπαρότητα, δριμύτητα και αφρισμός' τις 'οπισθο-οσφρητικές: αρώματα και ευωδlες οπισθο-οσφρητικές. Η μέθοδος φτιάχτηκε για να κόνει γρήγορα κατανοητή, με σχολαστικό σχεδόν τρόπο, την τελική εκτlμηση' πρόγματι οι βαθμολογησεις σχετικές στις κρlσεις ει ναι οι ακόλουθες: εξαιρετικό, μέγιστο 100, πολύ καλό: 86, καλό: 73,5, επαρκές 60, ανεπαρκές: 465, κοινό: 24 και αρνητικό: Ο. Φυσικό οι αριθμοι αναφέρονται στην μεγαλύτερη βαθμολόγηση. Ο διοργανωτής οργανισμός θα επωμιστεί την ευθύνη να ορlσει.τα όρια της βαθμολόγησης για να χορηγήσει τα μετόλλια, τα διπλώματα, τα βραβεια. Ο δοκιμαστής θα τοποθετήσει στο κότω σημε(ο κόθε στήλης το όθροισμα των επl μέρους βαθμών και θα τα αθροlσει για την τελική βαθμσλόγηση. Οι επιμέρους βαθμοl πρέπει να προστεθούν κόθετα και το σύνολο να γραφτεl αμέσως μετό. Η οριζόντια όθροιση, ε(ναι λίγο δύσκολη στην αρχή, αλλό γ(νεται εύκολη στη συνέχεια. Για τις ιδιαιτερες εκτιμήσεις, κατώτερες μέχρι επαρκεις, οφεlλουν οπισθο-οσφρητικές= όρωμα στόματος, ότι γ(νεται αντιληπτό σαν όρωμα όταν το κρασ( βρlσκεται στο στόμα. 15

17 ΕΠΙΣΤΗΜΟΗΙΚΟΣ ΕΟΠΛΙΣΜΟΣ ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΙΩΝΙΑΣ 251, 11'1 43 ΑθΗΝΑ ΤΗΛ ΤΕΙΕΧ VASG GR ΑΥΤΑ ΤΑ ΟΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΧΟΥΝ ΕΜΠΙΣΤΕΥθΕΙ ΤΗΝ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥΣ ΑΠΟΣΤΑΚΤΗΡΕΣ GIBERTINI ΜΗΠΩΣ ΕΧΕΤΕ ΗΔΗ ΚΑθΥΣΤΕΡΗΣΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ; - ΟινοποιΤα "ΑΦοί Νασι&κου" - Οινολογικό Εργαστήριο Επισκοπή Τρίπολης κ. Καραπαύλου Ελ. Ναύπλιο - Ι.Μπουτ&ρης κύιός ΑΟΒΕ - ΟΙΝΟΕΞΑΓΩΓΙΚΗ Ι.Καλλιγ& Στενήμαχος Ν&ουσα Καλλιγ&τα Κεφαλληνίας - Οινολογικό Εργαστήριο - Οινολογικό Εργαστήριο Β.Νικολόπουλου κ'σια Π&τρα κ.τσακωνόπουλου Ι.-Κι&το - Οινολογικό Εργαστήριο κ.γκίκα Κων. - Ξυλόκαστρο - Ε.Γ.Σ. Καστελίου-Κισσ&μου - Οινολογικό Εργαστήριο κ. Μυλων& Γ. - Αργος - Ε.Γ.Σ. Καρδίτσας ΚαστΙλι - Χανίων - "ΚΑΒΙΝΟ" ΟινοποιΤα Καρδίτσα Σητείας / ΓεΦ.Μεγανίτη Αίγιο - Τ.Ε.Ι. ΑθΗΝΩΝ Οιν/κος Συν/σμός Τυρν&βου Οινολογική Σχολή τύρναβος ο ζuyοί αλκοολόlαετριι \lyoλυ,tς

18 να διαγράψουν τα ελεύθερα τετραγωνίδια που αντιστοιχούν στην υποτlμ ηση και τη φύση των ελαττωμάτων. Σε ειδικές περιπτώσεις, προπαντός στις πολύ χαμηλές βαθμολογήσεις ή μετά από αιτημα του διοργανωτή, ο δοκιμαστής οφειλει να συμπληρώσει την καρτέλλα με τις ουσιώδεις παρατηρήσεις και αν πρέπει με υπενθυμ(σεις στη θέση που διατιθενται γι' αυτόν το λόγο. ΟρολογΙα: Για την όραση, η ρευστότητα, μόνο για τα ήσυχα κρασιά. Μπορούμε να καταλάβουμε τον βαθμό ιξώδους ενός κρασιού: Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με την ουσιώδη σύσταση του κρασιού και την επιφανειακή τάση. Κάνουμε μια προσεκτική εξέταση της ροής μετά την κυκλική ανακινηση του κρασιού μέσα στο ποτήρι, του κυλίσματός του στα 'τοιχώματα του ποτηριού. Στην περιστροφή παρατηρούμε την κινητικότητα και την ζωηράδα των ακτ(νων. Κατά το κύλισμα στα τοιχώματα παρατηρούμε τα δάκρυα και τα μικρά τόξα, τη δημιουργια τους, την μορφή τους και την παραμονή τους στον χρόνο. Αφρός: Μόνο για τα ημιαφρώδη και αφρώδη: με την λέξη αφρό εννοούμε την έξοδο του C02 που ελευθερώνεται από το κρασ( τη στιγμή του γεμισματοςτου ποτηριού και καταλαμβάνει την επιφάνεια. Παρατηρούμε με προσοχή την στι γμ '1 αυτή κι αμέσως μετά τη διαμόρωση του χρώματος και τις ανταί'γειες, τις ιδιομορφlες και τον χρόνο εξαφάνισής του. Διαύγεια: Με τον όρο αυτό εννοούμε την διαπερατότητα απ' όλες τις ακτινες φωτός που δεν απορροφοιjνται από τα θολώματ του κρασιού. Έτσι λοιπόν, η μέθοδος ειναι αντιστρόφως ανάλογη των παρουσιαζόμενων αιωρημάτων διότι αναζητούμε την διαπερατότητα από τις αντανακλάσεις. Η διαπερατότητα: ο βαθμός διαπερατότητας του άμεσου φωτισμού μέσα από το υγρό χρειάζεται για να ξεσκεπάσει τα πιο χοντρά σωμματιδια που ενδεχομένως μπορούν να υπάρχουν στο υπό εξέταση κρασl. Η αντανάκλαση: η ανάκλαση του φωτός από τα αιωρούμενα σωματιδια αποκαλύπτει, αντιθετα, τις ακαθαρσιες πολύ μικρότερων όμως διαστάσεων των προηγουμένων. Είναι το (διο φαινόμενο που παρατηρούμε όταν μια ακτινα φωτός διασχ(ζει ένα άδειο σκοτεινό δωμάτιο. Η διαπερατότητα του κρασιού, το θυμιζουμε τώρα σχετlζεται με το βαθμό απορρόφισης του φωτός από την χρωστική ύλη του υγρού. Τα κόκκινα κρασιά ειναι επιδεκτικά να φθάσουν ένα βαθμό διαπερατότητας αρκετά υψηλότερο από αυτά τα τελευταlα. ΕΙναι γι' αυτό το λόγο που ένα κόκκινο κρασl θα κριθεl με τον (διο τρόπο μ' ένα λευκό, παρ' όλη την διαφορά στο βαθμό διαπερατότητας. Μέγεθος των ΦυσαλλΙδων: Μόνο για τα αφρώδη και ημιαφρώδη. Σαν μέγεθος θεωρούμε την διάμετρο των μικρών φυσαλλlδων που σχηματlζονται στον πυθμένα και τις πλευρές του ποτηριού. Τις-κρΙνουμε πάντα σε σχέση με την μέθοδο παρασκευς ή δημιουργlας του αφρού μέσα στο προϊόν. Διάρκεια των φυσαλλ(δων: Ο όρος αυτός υ πονοεl την συνεχή μέσα στο χρόνο γέννηση των μικρών φυσαλλlδων στον πυθμένα και τις πλευρές του ποτηριού. Κρlνουμε την ποσότητα και τη διάρκεια απ' την αρχή ως το τέλος της αισθητήριας ανάλυσης. Χρώμα-απόχρωση: Δηλαδή το σύνολο των εντυπώσεων που συνδέονται με την ένταση της χρωματικής κλ(μακας και το επιπεδο ζωηρότητας. Η απόχρωση αναζητάται φωτ( ζοντας με αναηλώμενο φωτισμό και τοποθετώντας μια λευκή και ουδέτερη επιφάνεια σαν οθόνη (φόντο). Χρώμα-ένταση: θεωρούμε την ένταση του χρώματος σαν τα δι6.φορα ποσοτικά επlπεδα του συνόλου της έντασης. Την κρινουμε φωτlζοντας το υγρό με αναηλώμενο φωτισμό και -ΤΟΠΟθετώντας μια λευκή και ουδέτερη επιφάνεια σαν οθόνη (φόντο). Για την όσφρηση, ειλικρινεια: θεωρούμε την ειλικρινεια σαν την ουσlα ή μάλλον την μη-επέμβαση μιας δυσάρεστης εντύπωσης ο ποιασδήποτε ακόμα και αν αυτή έχει περιορισμένη ένταση. Την κρίνουμε αφού αφήσουμε 16

19 ν' αναπτυχθεί το κρασί σ' όλη την στοματική κοιλότητα και την ακολουθήσουμεστην κίνηση του στόματος ακόμα και μετά την δοκιμασία ή την εξαγωγή. Ένταση: Η ποσότητα των γευστικών και γευσοοσφρητικώνεντυπώσεων.την κρίνουμε όπως την προηγούμενη. Σώμα: Εννοούμε, με σώμα, το σύνολο των συνθετικών που συνεισφέρουνστην σχηματοποίηση των εξερχόμενων ουσιών, κρίνεται όπως οι προηγούμενες. Αρμονία: Δηλαδή το αποτέλεομα της ακριβούς ισορροπίας μεταξύ όλων των συνθετικών που ουνεισφέρουνστους γευοο-οσφρητικούς χαρακτήρες του κραοιού. Διάρκεια: Ονομάζουμεέτσι, το χρόνο μόνον της γευσο-οσφρητικήςεντύπωσης μέσα στο κρασί, μετρημένη μερικά δευτερόλεπτα μετά την εξαγωγή ή την κατάπωση του κρασιού. Την κρι νουμε εκτιμώντας τον χρόνο σε δευτερόλεπταμέχρι την εξαφάνισή της αυτή εξαφανίζεται με ελάχιστο χρόνο ένα ή δύο δευτερόλεπτα για ένα σύντομο κρασί: και μέγιστο δεκαπέντε ως είκοσι για ένα κρασί μεγάλης διάρκειας. Τελική εντύπωση: Την θεωρούμε σαν εντύπωση γεύσης, γευσο-οσφρητική που εμφανlζεται μετά την κατάπωση ή την απόρριψη του κρασιού, και είναι διαφορετική των εντυπώσεωνπου είχαμε προηγουμένως.η εντύπωση αυτή οφείλεται σε ερεθlσματαπου προκλήθηκαν από χημική αντίδραση των υγρών του στόματος και μερικών συστατικών του κρασιού που παρέμειναν στο στόμα. Υποτίμηση για αναντιστοιχία: Την συναντάμε κάθε φορά που η εντύπωση απομακρύνεταιάπό τα χαρακτηριστικάπου α ντιστοιχούνστην Ονομασία ή την Γεωγραφική ένδειξη με την οποία παρουσιάζεταιτο κραοι. Γι' αυτό η κρίση αυτή χρησιμοποιείται μόνο στα κρασιά Ονομασίας Προέλευσης και Γεωγραφικής ένδειξης. Υπερβολή:Κάθε φορά που η εντύπωσηεlναι υπερβολικήως προς το ιδανικό σημείο, γιατί οι δοκιμαστέςψάχνουν, το καλύτερο σε σχέση με την Ονομασία και την Γεωγραφικήένδειξη με την οποία το κρασί παρουσιάζεται Έλειψη: Κάθε φορά που η εντύπωση είναι μικρότερη ως προς το ιδανικό σημεlο, γιατί οι δοκιμαστές ψάχνουν το καλύτερο σε σχέση με την Ονομασlα και την Γεωγραφική ένδειξη με την οποlα το κρασί παρουσιάζεται. Αντισορροπ(α: Κάθε φορά που έχουμε την αίσθηση της δυσαρμονίας μεταξύ των διαφόρων συστατικών. Η φύση των ελαττωμάτων:βιολογική: κάθε φορά που ελάττωμαπου ανακαλύπτουμεπροκλήθηκε από μικροοργανισμούς. Φυσικοχημικά: κάθε φορά που το ελάττωμα που ανακαλύπτουμεπροκλήθηκε από χημικές, φυσικές ή συνδιασμό των δύο αιτlες. Ατύχημα: Όταν οργανοληπτικοί χαρακτήρες αρνητικοί παρουσιάζονται,εξ' αιτιας της χρήσης υλικών ή μηχανημάτων που δεν ήσαν κατάλληλα και τιρθαν σ' επαφή με το κρασl. Κληρονομική: Είναι τ' αποτέλεσμα αρνητικών χαρακτηριστικώνπου η καταγωγή τους βρlσκεται στην πρώτη ύλη. Μετάφραση θ KΙOΙ; Γιώργοι; Η ομιλ(α αυτή γινε κατά την διάρκεια του Πρώτου Παγκ6σμιου Συνέδριου για την Αισθητήρια Ανάλυση που έγινε στην θαρκελώνη άπό 5 μέχρι 9 Μάρτη

20 ngproe BAΣI.n.EIOY ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣΛΕΩΦΟΡΟΣ'ΩΝΙΑΣ251, 11'1 43 ΑθΗΝΑ ΤΗΛ ΤΕΙΕΧ 22Ο25βVASG GR υς,όσους κόπο t ς δοκιμασ α και,ου Γιώργος Βασιλε(ου Οινολογικό όργανα πoτ~ρια δοκιμασ(ας (GIBERTINI e.~~n RONICA)

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου

Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου ως επιστήμη στην υπηρεσία της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών. Σκοπός είναι η κατανόηση της σημασίας και του ρόλου της οργανοληπτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ A1701/2014 ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΥΔΡΟΜΕΛΟΥ

ΕΚΘΕΣΗ A1701/2014 ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΥΔΡΟΜΕΛΟΥ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, ΤΟΜΕΑΣ IV ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη φαινολικό και αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο Μαρία Κυραλέου Yποψήφια Διδάκτωρ Οινολογίας Tμήμα Eπιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών τηλ. 215294719 mkyrleou@u.gr

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

A r menian br andy & wine impor ter s - distr ibutor s. Οδηγός Γευσιγνωσίας. Διαδικασια γευσιγνωσίας κρασιού

A r menian br andy & wine impor ter s - distr ibutor s. Οδηγός Γευσιγνωσίας. Διαδικασια γευσιγνωσίας κρασιού "QUALITY WINES" A r menian br andy & wine impor ter s - distr ibutor s Οδηγός Γευσιγνωσίας Διαδικασια γευσιγνωσίας κρασιού Ασφαλώς είναι εξαιρετικά απλό να σερβίρουμε ένα κρασί, αλλά υπάρχουν ορισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο

ΟΙΙ. Έστω ένα οξύ-δείκτης Η, το οποίο ιοντίζεται και αποκαθίσταται ισορροπία της µορφής : Η + Η2Ο Π ΠΡ ΡΩ ΩΤ ΤΟ ΟΛ ΛΥ ΥΤ ΤΙΙΚ ΚΟ ΟΙΙ Ε ΕΙΙΚ ΚΤ ΤΕ ΕΣ Σ Πρωτολυτικοί δείκτες ονοµάζονται οι ενώσεις που έχουν την ιδιότητα να µεταβάλλουν το χρώµα τους µέσα σε καθορισµένα όρια του ph ενός διαλύµατος. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ BΑΣΙΛΗΣ N. ΚΑΜBYΣΗΣ ΦΙΛΑΙΟΣ 2010 Η Ποιότητα του Ελαιολάδου εξαρτάται από : Περιβάλλον Τεχνικές καλλιέργειας Ποικιλία Τεχνικές παραλαβής (Ελαιοποίηση)

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Γενικά: Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος προσεγγίζει την έννοια του ρη, τη σημασία που αυτό έχει για την καθημερινή μας ζωή, ενώ επίσης γίνεται και παρουσίαση μιας εργαστηριακής άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

BARISTA MANUAL JACOBS ESPRESSO «GOLDEN BARISTA» PROFESSIONAL CUP

BARISTA MANUAL JACOBS ESPRESSO «GOLDEN BARISTA» PROFESSIONAL CUP BARISTA MANUAL JACOBS ESPRESSO «GOLDEN BARISTA» PROFESSIONAL CUP FINAL συμπληρωματικό Οι διαγωνιζόμενοι στον Τελικό θα πρέπει να σερβίρουν δύο ροφήματα σε κάθε μία από τις τρεις κατηγορίες ροφημάτων καφέ:

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 11:11 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 18:07

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 11:11 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 18:07 Τα χαρακτηριστικά από τα οποία διακρίνεται ένα κρασί εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες. Κατά κύριο λόγο όμως οφείλονται στην (ή στις) ποικιλία σταφυλιών από την οποία προέρχεται, στην περιοχή και τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Αξία της οργανοληπτικής αξιολόγησης στην ανάπτυξη νέων προϊόντων. Κουρέλη Ρούλα

Αξία της οργανοληπτικής αξιολόγησης στην ανάπτυξη νέων προϊόντων. Κουρέλη Ρούλα Αξία της οργανοληπτικής αξιολόγησης στην ανάπτυξη νέων προϊόντων Κουρέλη Ρούλα Μαρτιος 2010 Ο σχεδιασμός νέου προϊόντος περιλαμβάνει Βιβλιογραφική έρευνα Αξιοποίηση στοιχείων έρευνας αγοράς Εύρεση πρώτων

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις 1. Σκοπός Σκοπός της εισαγωγικής άσκησης είναι η εξοικείωση του σπουδαστή με τη χρήση του πολύμετρου για τη μέτρηση βασικών μεγεθών ηλεκτρικού κυκλώματος, όπως μέτρηση της έντασης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 203/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008 σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΣΤΑΣΗΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΤΟΥ Ν.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΣΤΑΣΗΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΤΟΥ Ν. ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΣΤΑΣΗΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΑ ΕΠΕΝ ΥΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑ ΤΟΥ Ν. 3908/2011 ΕΙΚΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΕΝΣΤΑΣΗ είκτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Διδασκαλία τη Χημείας Με Νέες Τεχνολογίες Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση Γεώργιος Ξεντές

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών

Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών 5 η Εργαστηριακή Άσκηση Μέτρηση ιξώδους λιπαντικών Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Η λίπανση Ως λίπανση ορίζεται η παρεμβολή μεταξύ των δύο στοιχείων του τριβοσυστήματος τρίτου κατάλληλου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΝΤΙΝΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (MSC) Καθηγητής Εφαρμογών ΚΑΡΔΙΤΣΑ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΟΑΠΟΔΟΣΗ: ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 22559 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1561 17 Αυγούστου 2007 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. 85038/Γ2 Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Τομέα Οικονομικών και Διοικητικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο

KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο Χρώμα για εξωτερικές επιφάνειες με βάση τα πυριτικά άλατα : - φιλικό για το περιβάλλον - οικονομικό - - προστατευτικό - ανεξίτηλο Φιλικό για το περιβάλλον Το ΚΕΙΜ-Granital

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ(5) Για τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 20191 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1484 17 Ιουνίου 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Διεκπεραίωση μέσω των Ενιαίων Κέντρων Εξυπηρέ τησης της έκδοσης άδειας λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 Ελένη Γ. Παλούμπα, Χημικός, Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών Λακωνίας, 2014-2015 Αθήνα, 16-09-2014 Αρ. Πρωτ. 147346/Γ2 ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Το μοτίβο ταπετσαρίας: μια σύντομη εισαγωγή στην φύση και τα είδη του.

Το μοτίβο ταπετσαρίας: μια σύντομη εισαγωγή στην φύση και τα είδη του. Το μοτίβο ταπετσαρίας: μια σύντομη εισαγωγή στην φύση και τα είδη του. σημειώσεις για το μάθημα Εικαστική Σύνθεση 2, του τμήματος ΕΑΔΣΑ στο ΤΕΙ Σερρών. Οι αναφορές στα μοτίβα είναι βασισμένες επάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ τη ΘΕΩΡΙΑ με τις απαραίτητες διευκρινήσεις ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Dr ΤΑΒΕΡΝΑΡΑΚΗ ΝΙΚΗ 1. 1 ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Με τον ορισμό terroir αναφέρονταν,

Διαβάστε περισσότερα

Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης;

Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης; Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης; Θεοδωρος (Ted) Λελεκας Sip with me Έχεις ένα κομμάτι πέτρα, στη μέση του Αιγαίου. Καυτό, άγονο, ξερό και ανεμοδαρμένο. Και φαντάζεσαι ότι δεν υπάρχει καμία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση πάνω σε διαφορετικά συστήματα καθαρισμού

Έκθεση πάνω σε διαφορετικά συστήματα καθαρισμού ATPTEST Έκθεση πάνω σε διαφορετικά συστήματα καθαρισμού Ομοσπονδιακό Υπουργείο Υγείας Τμήμα Υπουργείου Υγείας της Αυστρίας Vorarlberg, Αυστρία Ερευνητής: Hans Hirschmann Εισαγωγή Η καθαριότητα στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΥΘ. ΚΑΡΑΟΥΛΗ Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινολόγος Μηχ. EPFL, Lausanne ΜSc Υγιεινής & Ασφάλειας Εργασίας RWTH- Aachen Πρ/μένη Δ/νσης Δημόσιας Υγείας Υπ. Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 31 Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 Πολύ λίγοι υδρατμοί επιλογή σωστής θερμοκρασίας Οι θερμοκρασίες ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο του ψωμιού. Το σιταρένιο ψωμί ψήνεται σε χαμηλότερες

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο κτήμα του Γεροβασιλείου

Επίσκεψη στο κτήμα του Γεροβασιλείου Επίσκεψη στο κτήμα του Γεροβασιλείου Στα πλαίσια του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού επισκεφτήκαμε την Δευτέρα, 11.01.2010 και Τρίτη, 12.01.2010 το κτήμα Γεροβασιλείου λίγο έξω από την Επανομή.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04.

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04. ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος της διερευνητικής συνεργατικής αυτής άσκησης, θα μπορείτε να αναφέρετε οξέα και βάσεις που σχετίζονται με τη ζωή προβλέπετε τι θα συμβεί κατά την επίδραση των οξέων της καθημερινής ζωής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΛΟΤ HD 3S4 ΕΛΟΤ ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 61 Αρχικός έλεγχος 610 Γενικά 610.1 Κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται μετά την αποπεράτωση της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις)

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) 6 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) Η εξίσωση αx βy γ Στο Γυμνάσιο διαπιστώσαμε με την βοήθεια παραδειγμάτων ότι η εξίσωση αx βy γ, με α 0 ή β 0, που λέγεται γραμμική εξίσωση,

Διαβάστε περισσότερα

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014 Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013 - Wine Friends Ο μαγικός κόσμος του κρασιού περιμένει να τον ανακαλύψετε. Αρώματα, χρώματα και γεύσεις κρασιών από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ K E O Σ Ο Ε ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. ΡΙΑΝΚΟΥΡ 73, 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: (210) 6923102 6923291 6928224 FAX: (210) 6981182 e-mail : keosoe@otenet.gr ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2004 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ορισμοί Υπηρεσιών. Κάθε δραστηριότητα ή ωφέλεια που κάποιος μπορεί να δώσει

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Δημιουργικότητας για Παραγωγή Ιδεών

Τεχνικές Δημιουργικότητας για Παραγωγή Ιδεών Τεχνικές Δημιουργικότητας για Παραγωγή Ιδεών Ιωάννα Γαρέφη, MSc Σεμινάριο: «Δημιουργικότητα: Μοχλός Ανάπτυξης της Καινοτομίας και της Ανταγωνιστικότητας» Θεσσαλονίκη, 3/5/2012 Attribute Listing Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ

5 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ 5 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ 5.1 Εισαγωγή Το πρακτικό κομμάτι της πτυχιακής μας εργασίας αφορά την δημιουργία μιας λειτουργικής ιστοσελίδας με την χρήση της πλατφόρμας του Weebly, που αποτελεί μια σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί;

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί; ΚΑΦΕΣ AURILE Γενικές Πληροφορίες Πώς καβουρδίζεται ο καφές Aurile; Ο καφές Aurile καβουρδίζεται για περίπου 20 λεπτά στους 210 C (ο τρόπος αυτός είναι γνωστός ως American Roast). Κατά τη διάρκεια του καβουρδίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

*Στοιχεία Επικοινωνίας. Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr. 58 insurance w * rld

*Στοιχεία Επικοινωνίας. Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr. 58 insurance w * rld *Στοιχεία Επικοινωνίας Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr 58 insurance w * rld Frontco Με συνέπεια και αποτελεσματικότητα στην ασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα

Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα μερικά ή ολικά αφυδατωμένα, διατηρημένα γάλατα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Διαγράφεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Φυσιολογίας Ι Εργαστηριακός Συνεργάτης: Ρήγας Παύλος. Ωσμωτικότητα

Εργαστήριο Φυσιολογίας Ι Εργαστηριακός Συνεργάτης: Ρήγας Παύλος. Ωσμωτικότητα Ωσμωτικότητα Στόχοι κατανόησης: Τί είναι ωσμωτικότητα, ωσμωτική πίεση και ώσμωση; Σε τι διαφέρει η συγκέντρωση από την ωσμωτικότητα ενός διαλύματος και πώς υπολογίζουμε την κάθε μία; Ωσμωτική πίεση: Το

Διαβάστε περισσότερα

Β2.6 Άλλες Περιφερειακές Συσκευές και Κάρτες Επέκτασης

Β2.6 Άλλες Περιφερειακές Συσκευές και Κάρτες Επέκτασης Β2.6 Άλλες Περιφερειακές Συσκευές και Κάρτες Επέκτασης Τι θα μάθουμε σήμερα: Να αναγνωρίζουμε και να ονομάζουμε άλλες περιφερειακές συσκευές και κάρτες επέκτασης Να εντοπίζουμε τα κύρια χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΟΥ Ή ΑΣΥΡΜΑΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΣΑΣ

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΟΥ Ή ΑΣΥΡΜΑΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΣΑΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΟΥ Ή ΑΣΥΡΜΑΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΣΑΣ Εάν δεν έχετε ακούσει ποτέ για τις βλαβερές συνέπειες της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που εκπέμπει το κινητό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΗ ΛΥΕΙΟΥ ΘΕΤΙΗΣ Ι ΤΕΧ/ΗΣ ΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜ : Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Στις ερωτήσεις -5 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Έκδοση Εγγράφου: 1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση & ια Βίου Μάθηση» (ΕΚ. ι.βι.μ) Κενή σελίδα 2 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή... 6 1.1 ηµιουργία πρότασης...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων

ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων α) Σημειοεκτιμητική β) Εκτιμήσεις Διαστήματος ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα