ÈÅÌÁÔÁ ÌÁÉÅÕÔÉÊÇÓ - ÃÕÍÁÉÊÏËÏÃÉÁÓ, ô-4, 2008

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ÈÅÌÁÔÁ ÌÁÉÅÕÔÉÊÇÓ - ÃÕÍÁÉÊÏËÏÃÉÁÓ, ô-4, 2008"

Transcript

1 KΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ & ΣΤΡΕΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΑΝΤΙΛΗΨΗ, ΣΤΗ ΣΥΖΥΓΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΕΓΓΥΤΗΤΑ, ΣΤΙΣ ΕΠΑΦΕΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΙΚΕΙΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΖΩΗ Χ. Kαρέλα, Λ. Βάρβογλη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός: Η υπογονιμότητα συχνά προσλαμβάνεται ως η πιο σοβαρή κρίση στη ζωή ενός ζευγαριού και αποτελεί εξέχουσα πηγή ψυχολογικής πίεσης. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η όσον το δυνατόν πληρέστερη ψυχολογική χαρτογράφηση της γυναικείας υπογονιμότητας σε ελληνικό δείγμα. Τα βασικά ερωτήματα της έρευνας επικεντρώθηκαν στο πως οι γυναίκες βιώνουν (σκέψεις, συναισθήματα, αντιλήψεις) το πρόβλημα της υπογονιμότητας και την αναγκαιότητα αντιμετώπισης του, το βαθμό στρες και την επίδρασή του σε παράγοντες γάμου (σχέση με το σύντροφο, εγγύτητα, επικοινωνία), την επίδραση του στρες από την υπογονιμότητα στη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού και τη σημασία που έχει για την υπογόνιμη γυναίκα η ιατρική θεραπεία. Υλικό-Μέθοδοι: Το δείγμα αποτέλεσαν 67 γυναίκες, οι οποίες υποβάλλονταν σε τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και συγκεκριμένα σε εξωσωματική γονιμοποίηση. Παρουσία των εξεταστών συμπλήρωσαν τις ακόλουθες κλίμακες: Personal Strain Questionnaire, Infertility Questionnaire και την Κλίμακα Δημογραφικών Μεταβλητών. Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γυναίκες βιώνουν στρες ως αντίκτυπο της υπογονιμότητας και της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Επιπλέον, βρέθηκε ότι το στρες συνδέεται με τα αισθήματα αυτοενοχοποίησης, την ποιότητα της σχέσης με το σύζυγό τους, την ενδοσυζυγική επικοινωνία, την κοινωνική απομόνωση ή τη στροφή προς τον εαυτό ακόμα και με τη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού που αντιμετωπίζει προβλήματα υπογονιμότητας. Ε- πίσης παρατηρήθηκαν διαφοροποιημένες στάσεις προς την υπογονιμότητα μεταξύ των γυναικών που βιώνουν στρες σε υψηλά ή χαμηλά επίπεδα, με τις πιο ψυχολογικά πιεσμένες γυναίκες να νιώθουν υπαίτιες για το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν, να δηλώνουν λιγότερη ικανοποίηση από τη συζυγική σχέση και την επικοινωνία με το σύντροφο. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης θεωρούνται ενδεικτικά για το συγκεκριμένο ελληνικό δείγμα και συνάδουν με προηγούμενες έρευνες σε Ευρώπη και Αμερική που δείχνουν ότι η υπογονιμότητα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη συναισθηματική αναταραχή, έντονο στρες και προβλήματα στην επικοινωνία και την ερωτική σχέση του ζευγαριού. Όροι ευρετηρίου: γυναικεία υπογονιμότητα, στρες, ποιότητα σχέσης. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ορίσει την υπογονιμότητα ως «αποτυχία σύλληψης έπειτα από σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία για περίοδο ενός έτους» 1. Η απόκτηση παιδιού είναι συνυφασμένη με τη συνέχιση του κύκλου της ανθρώπινης ζωής: εκλαμβάνεται ως ανανέωση της ζωής, ως μια μορφή αθανασίας. Η κύηση και η απόκτηση ενός παιδιού αντικατοπτρίζουν την έννοια της «παραγωγικότητας» του Erickson (1950) και συχνά αποτελούν τα θεμέλια στα οποία ένα ζευγάρι χτίζει μια σχέση 2. Οι Benedek και Bibring (1959) περιέγραψαν πως με την κύηση το άτομο εισέρχεται σε μια νέα αναπτυξιακή φάση και ότι η στέρηση της ευκαιρίας για απόκτηση παιδιού, λόγω υπογονιμότητας, μπορεί να προκαλέσει τη διακοπή της ανάπτυξης, η οποία οδηγεί σε στασιμότητα 3-4. Η ανεπιθύμητη ατεκνία γίνεται αφορμή για μια απροσδόκητη κρίση ζωής, για την αντιμετώπιση της οποίας πολλά ζευγάρια είναι απροετοίμαστα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τα υπογόνιμα ζευγάρια αποτελούν περίπου το 15% του γενικού πληθυσμού. Το ποσοστό αυτό δεν είναι ισομερώς κατανεμημένο γεωγραφικά και η χώρα μας δείχνει να κατέχει μια από τις πρώτες θέσεις 5-6. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα τα υπογόνιμα ζευγάρια υπολογίζονται περίπου σε Επίσης, εκτιμάται ότι περίπου το 10% των ζευγαριών που βρίσκονται σε ηλικία αναπαραγωγής έρχονται αντιμέτωπα με αδυναμία αυτόματης σύλληψης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική συναισθηματική διαταραχή 7. Η στρεσσογόνα φύση της υπογονιμότητας έχει αναγνωριστεί από πολλούς ερευνητές Ο Lazarus (1978) χρησι- 278

2 μοποίησε για το στρες έναν ορισμό που αναφερόταν σε «μια σχέση του ατόμου με το περιβάλλον του, την οποία το άτομο αντιλαμβάνεται ως δοκιμασία ή υπέρβαση των αντοχών του και ως επικίνδυνη για την ευημερία του» 18. Οι Stanton και Dunkel- Schetter (1991) υποστήριξαν ότι η υπογονιμότητα χαρακτηρίζεται από τις διαστάσεις εκείνες που προκαλούν συχνά στο άτομο περισσότερο στρες: το απρόβλεπτο της κατάστασης, η αρνητικότητα, η έλλειψη ελέγχου και η ασάφεια 19. Έτσι η στειρότητα αποτελεί πηγή στρες εκτεταμένης χρονικής διάρκειας, η οποία υπερβαίνει τα όρια ελέγχου των ατόμων και συνεπάγεται αρνητικές επιπτώσεις, αντιδράσεις και αποτελέσματα, που είναι άγνωστα και απρόβλεπτα. H Menning 20 και άλλοι ερευνητές υποστήριξαν ότι η ψυχολογική ένταση που παρατηρείται σε αυτόν τον πληθυσμό είναι σε μεγάλο βαθμό συνέπεια της υπογονιμότητας και της θεραπείας της. Υπάρχουν συναισθηματικές διακυμάνσεις όταν ακολουθείται κάποια θεραπεία υπογονιμότητας. Τα υπογόνιμα άτομα, και κατά συνέπεια, τα ζευγάρια, περνούν διάφορα συναισθηματικά στάδια, όπως, παραδείγματος χάριν, κλονισμό, άρνηση, θυμό, ενοχή, θλίψη και επίλυση προβλήματος 21. Τα ζευγάρια που βρίσκονται σε θεραπεία υπογονιμότητας περνούν τις φάσεις της εμπλοκής (αρχική συνειδητοποίηση, αντιμετώπιση μιας νέας πραγματικότητας), της εμβύθισης (εντατικοποιημένες προσπάθειες θεραπείας, αυξανόμενη συναισθηματική ένταση) και της απεμπλοκής (τερματισμός θεραπείας, αναζήτηση νέου στόχου) 22. Τέλος, η υπογονιμότητα θεωρείται επίσης ότι ενέχει και τη «μετάβαση στη μη-γονεϊκότητα» 23. Πολλές γυναίκες θεωρούν τη θεραπεία της υπογονιμότητας την πιο δυσάρεστη εμπειρία της ζωής τους, πιο οδυνηρή και από την απώλεια αγαπημένου προσώπου ή από ένα διαζύγιο Έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες που ακολουθούν θεραπεία για υπογονιμότητα έχουν παρόμοιο, και συχνά υψηλότερο επίπεδο στρες, από ότι οι γυναίκες που αντιμετωπίζουν μια απειλητική για τη ζωή τους ασθένεια, όπως ο καρκίνος και τα καρδιακά επεισόδια 26. Οι δεσμεύσεις από την ιατρική θεραπεία (π.χ. προγραμματισμένη σεξουαλική επαφή), η επεμβατικότητα και η δυσχέρεια από την καθημερινή θεραπεία με ενέσεις, οι εξετάσεις αίματος, η πληροφόρηση για τα χαμηλά ποσοστά επιτυχίας, η αναμονή για τα αποτελέσματα διαφόρων σχετικών εξετάσεων προστίθενται στο «μόχθο» του ζευγαριού, επιφορτίζοντας το με στρες. Παρόλο που η πλειονότητα των ασθενών δεν παρουσιάζει εμφανείς ψυχικές διαταραχές ως αποτέλεσμα της α- κούσιας ατεκνίας, οι ερευνητές έχουν καταγράψει συμπτώματα στρες και κατάθλιψης 27, 24, 28. Πιο πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι το άγχος και η μελαγχολία αυξάνονται κατά την ωορρηξία, μειώνονται κατά την εμβρυομεταφορά, για να αυξηθούν πάλι την ημέρα του τεστ εγκυμοσύνης 17. Eπιπροσθέτως, μερικά από τα συμπτώματα που ίσως βιώνουν για μεγάλη χρονική περίοδο τα υπογόνιμα ζευγάρια περιλαμβάνουν έλλειψη ενδιαφέροντος για συνηθισμένες δραστηριότητες, υψηλά επίπεδα άγχους, δυσκολία συγκέντρωσης, αλλαγή στις συνήθειες ύπνου, στην όρεξη ή στο βάρος, συνεχείς εναλλαγές της διάθεσης ή συναισθηματικές ταλαντεύσεις, μόνιμη απορρόφηση στο πρόβλημα της υπογονιμότητας, ασυμφωνία στο γάμο και δυσκολία με τις προγραμματισμένες συνευρέσεις (The American Society for Reproductive Medicine, 2002). Το στρες που προκαλεί η υπογονιμότητα συνδέεται με διάφορους παράγοντες 25, όπως η προσωπική της στάση απέναντι στο πρόβλημα της υπογονιμότητας (αίσθηση απώλειας του ελέγχου, απώλεια της αυτο- εκτίμησης, λύπη που σχετίζεται με τη διάγνωση της υπογονιμότητας, ανασφάλεια για την επιτυχία της θεραπείας) 29, ζητήματα οικογενειακής προσαρμογής (εγγύτητα με το σύντροφο, υποστήριξη και συμπαράσταση συντρόφου, σχέσεις ανάμεσα στο ζευγάρι) 28, αλλαγές στη σεξουαλική λειτουργία 28,30 κατά τη διάρκεια ή μετά τη θεραπεία και τέλος, πίεση από την πατρική οικογένεια και την εργασία. Όσον αφορά τις υπογόνιμες γυναίκες, η συμπεριφορά τους απέναντι στη θεραπεία της υπογονιμότητας, η σημαντικότητα της απόκτησης ενός παιδιού, η ανάγκη για μητρότητα, οι κοινωνικές απαιτήσεις και τα επίπεδα της κοινωνικής υποστήριξης επηρεάζουν την ένταση του στρες που βιώνουν 31. Μάλιστα, οι κοινωνικές, σεξουαλικές και οικογενειακές πιέσεις που σχετίζονται με την υπογονιμότητα είναι καλύτεροι προβλεπτικοί παράγοντες για συναισθηματικές διαταραχές, κατάθλιψη ή συζυγική δυσπροσαρμογή, απ ότι η ανάγκη και η προσδοκία της μητρότητας. Επίσης, προβλήματα στην επικοινωνία και την επαφή μεταξύ των συζύγων, ώστε να μην μπορούν να μοιράζονται σκέψεις και να αποκτήσουν ενσυναίσθηση ο ένας για τα προβλήματα του άλλου, επιβαρύνουν την ψυχολογική πίεση που βιώνεται. Για παράδειγμα, ο σύζυγος μπορεί να αντιμετωπίζει το πρόβλημα αποφεύγοντας το ή με συναισθηματική αποστασιοποίηση και αυτοέλεγχο, ενώ η σύζυγος να επιθυμεί να συζητήσει το πρόβλημα και να εκφράσει τα συναισθήματά της. Η συζυγική συνδιαλλαγή ορισμένες φορές φαντάζει άκαρπη λόγω των διαφορετικών στρατηγικών που χρησιμοποιούν οι άνδρες και οι γυναίκες κατά την αντιμετώπιση του προβλήματος της υπογονιμότητας. Στα υπογόνιμα ζευγάρια, οι άνδρες συνήθως αποστασιοποιούνται με γνωστικούς αντιπερισπασμούς, ελέγχουν τα συναισθήματά τους και αντιμετωπίζουν την υπογονιμότητα πρακτικά, ως πρόβλημα που χρειάζεται να λυθεί. Αντίθετα, οι γυναίκες είναι πιθανότερο να επιζητήσουν κοινωνική υποστήριξη και να καταφύγουν σε στρατηγικές φυγής/ αποφυγής (προσδοκία, 279

3 ελπίδα, φαντασίωση, κοινωνική αποφυγή) 19. O Frank et al διαπίστωσαν ότι το στρες που προκαλείται από την υπογονιμότητα αυξάνει τις συζυγικές συγκρούσεις και μειώνει τη σεξουαλική αυτοεκτίμηση, την ικανοποίηση από την προσωπική σεξουαλική επίδοση και τη συχνότητα των σεξουαλικών επαφών 32. Για πολλά υπογόνιμα ζευγάρια, η ευχάριστη εμπειρία της σεξουαλικής οικειότητας αλλάζει και η σεξουαλική επαφή γίνεται προγραμματισμένη, προβλέψιμη και καθόλου συναρπαστική. Παύει να είναι ένας τρόπος επικοινωνίας και οικειότητας και στοχεύει μόνο στην τεκνοποίηση. Οι σεξουαλικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα υπογόνιμα άτομα είναι, συνήθως, αποτέλεσμα της προγραμματισμένης σεξουαλικής επαφής και της πίεσης για επίδοση «κατά παραγγελία». Πράγματι, η ιατρική συνταγή κατά τη θεραπεία (καμπύλη θερμοκρασίας, ελεγχόμενες επαφές, εξέταση μετά την επαφή κ.ά.) μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να κάνει το ζευγάρι να αισθανθεί υπεύθυνο, τις περισσότερες φορές όμως, βιώνεται από τα ζευγάρια ως εξαναγκασμός και ταπείνωση. Συνοψίζοντας, το στρες που σχετίζεται με την ανικανότητα απόκτησης παιδιού συνδέεται με όψεις της οικογενειακής ζωής του ζευγαριού (στρες στο γάμο-οικογενειακές συγκρούσεις, οικειότητα και εγγύτητα με το σύντροφο, σεξουαλική πίεση-σεξουαλική αυτοεκτίμηση, συχνότητα επαφής, ικανοποίηση από τις ατομικές επιδόσεις, οικογενειακή πίεση, οικονομική πίεση) και με διαστάσεις που αφορούν στην ποιότητα ζωής και τις προσωπικές ανησυχίες του υπογόνιμου μέλους (αβεβαιότητα για την επιτυχία της θεραπείας, λύπη ως προς τη διάγνωση, αίσθημα απώλειας του ελέγχου, μείωση της αυτοεκτίμησης ή/και της αυτοαποτελεσματικότητας, μειωμένη εκτίμηση της ζωής ως σύνολο) 33. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να μελετήσει τους παράγοντες που μπορούν συναισθηματικά να επιβαρύνουν τα ζευγάρια που έχουν διαγνωστεί ως υπογόνιμα και/ ή αναζητούν θεραπεία για την υπογονιμότητα, εντείνοντας το στρες που βιώνουν. Με την παρούσα μελέτη επιδιώξαμε να διερευνήσουμε: Το πως οι γυναίκες βιώνουν (σκέψεις, συναισθήματα, αντιλήψεις) το πρόβλημα της -υπογονιμότητας και την αναγκαιότητα αντιμετώπισής του. Την πρόκληση στρες στις γυναίκες που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας. Την επίδραση του στρες από τη γονιμότητα σε παράγοντες γάμου (σχέση με το σύντροφο, εγγύτητα, επικοινωνία). Την επίδραση του στρες από την υπογονιμότητα στη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού. Τι σημασία έχει για την υπογόνιμη γυναίκα η ιατρική θεραπεία. Yποθέτουμε συνεπώς ότι: Οι γυναίκες με διαγνωσμένο πρόβλημα υπογονιμότητας θα βιώνουν έντονο στρες ως αντίκτυπο του εν λόγω προβλήματος και της ιατρικής θεραπείας- τεχνολογία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Το στρες από την υπογονιμότητα θα αυξάνει τις συζυγικές συγκρούσεις και θα μειώνει τη σεξουαλική αυτοεκτίμηση, την ικανοποίηση και τη συχνότητα της επαφής. Τέλος, το στρες από την υπογονιμότητα θα συνδέεται με μειωμένες εκτιμήσεις για την αυτοεικόνα, για το σχέδιο ζωής και την υγεία των υπογόνιμων ζευγαριών. ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑ Προκειμένου να δοθούν απαντήσεις στα παραπάνω ερευνητικά ερωτήματα συγκροτήσαμε δείγμα 67 Ελληνίδων γυναικών, που συμμετείχαν κατά τους μήνες Ιανουάριο έως και Μάιο του 2007 σε προγράμματα εξωσωματικής γονιμοποίησης σε τρείς Μονάδες Ιατρικής Αναπαραγωγής και σε ένα Σωματείο Αλληλοϋποστήριξης υπογόνιμων ζευγαριών. H μέση ηλικία των συμμετεχουσών ήταν Χ=35,90 με τυπική απόκλιση SD=3,802 έτη. Oι απαντήσεις των συμμετεχουσών στη δημογραφική μεταβλητή «χρόνια γάμου» (ποσοτική μετεβλητή), ομαδοποιήθηκαν και προέκυψαν οι εξής κατηγορίες: Από τις 67 γυναίκες του δείγματος, οι 8 (11,9%) ήταν από 1 έως 4 χρόνια παντρεμένες, οι 31 (46,3%) ήταν από 5 έως 8 χρόνια, οι 21 (31,3%) μετρούσαν 9 έως 12 χρόνια γάμου, οι 6 (9%) από 13 έως 16 χρόνια και 1 γυναίκα (1,55%) είχε 18 χρόνια γάμου. Η δειγματοληψία διήρκησε πέντε μήνες, από τον Ιανουάριο έως το Μάιο του ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Για την υλοποίηση της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν τα εξής ψυχομετρικά εργαλεία: Ένα ερωτηματολόγιο, μετάφραση του σταθμισμένου στην Αγγλία ερωτηματολογίου Infertility Coping Test του Dr. Servera (2000). Το Infertility Coping Test (http://www.drneil.com/indextwo.html), επινοήθηκε για να προσμετρά συγκεκριμένες επιδράσεις της υπογονιμότητας σε τρεις κύριες διαστάσεις: αυτο- εκτίμηση, ενοχή/αυτο-κατηγορία και σεξουαλικότητα. Συγκεκριμένα, το τεστ περιέχει πέντε υποκλίμακες με 41 ερωτήσεις, που μετρούν προσωπική στάση στο πρόβλημα της υπογονιμότητας (ερωτήσεις 1 έως 10), σχέση με το σύντροφο (ερωτήσεις 11 έως 23), 280

4 κοινωνική απομόνωση από φίλους, οικογένεια ή συνεργάτες (ερωτήσεις 24 έως 31), σεξουαλική ζωή (ερωτήσεις 32 έως 37) και εγγύτητα με το σύντροφο (ερωτήσεις 38 έως 41). Επιπλέον, στο τεστ προστέθηκαν δύο ερωτήσεις (25- «Νιώθω ότι η πατρική μου οικογένεια με στηρίζει στο πρόβλημα της υπογονιμότητας» και 33- «Η πατρική μου οικογένεια γνωρίζει για το πρόβλημα της υπογονιμότητας»), που αφορούν την υποστήριξη από την πατρική οικογένεια. Οι συμμετέχοντες απαντούν επιλέγοντας είτε ΣΩΣΤΟ είτε ΛΑΘΟΣ στις ερωτήσεις του τεστ. Το Infertility Coping Test, σε συνδιασμό με ένα σταθμισμένο ψυχομετρικό εργαλείο μέτρησης της ψυχολογικής πίεσης, φαίνεται να προσφέρει μια απλή μέθοδο για να υπολογιστεί ή συναισθηματική φόρτιση που συνδέεται με την υπογονιμότητα. Το Personal Strain Questionnaire (PSQ) του Osipow & Spokane (1987), το οποίο επικεντρώνεται σε συμπτώματα στρες. Περιέχει τέσσερις υποκλίμακες με 22 προτάσεις συνολικά (εργασιακή πίεση, ψυχολογική πίεση, διαπροσωπική πίεση και σωματική πίεση). Οι απαντήσεις δίνονται με τη χρήση μιας 4βάθμιας κλίμακας τύπου Likert, η οποία κυμαίνεται από Διαφωνώ απόλυτα (1) έως Συμφωνώ απόλυτα (4). Ο δείκτης αξιοπιστίας για το Personal Strain Questionnaire (PSQ) είναι ικανοποιητικός (a= 0,88). Κλίμακα Δημογραφικών Μεταβλητών. Σε αυτήν την κλίμακα οι συμμετέχουσες δήλωναν τα εξής: την ηλικία τους (αριθμητικά), το επάγγελμα τους, τα χρόνια γάμου (αριθμητικά) και τον αριθμό των προσπαθειών εξωσωματικής γονιμοποίησης (αριθμητικά). ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Ο τρόπος χορήγησης ήταν κοινός σε όλες τις γυναίκες, μετά από σύμφωνη γνώμη των ιδίων και έγκριση της διοίκησης των φορέων. Τα ερωτηματολόγια χορηγήθηκαν στο χώρο του σωματείου, του μαιευτηρίου ή των εργαστηρίων, ανεξάρτητα από το στάδιο της εξωσωματικής γονιμοποίησης που βρίσκονταν οι γυναίκες, με κύρια προϋπόθεση όμως, να έχουν προβεί στο πρώτο στάδιο (ωοληψία). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Όσον αφορά στην κύρια μεταβλητή της έρευνας, ο μέσος όρος στρες των συμμετεχουσών ήταν Χ=45,13 με τυπική απόκλιση SD=10,02. Στο ελληνικό-πιλοτικό δείγμα στάθμισης του Personal Strain Questionnaire (Μ. Γαλανάκης & Α. Σταλίκας, 2006), ο μέσος όρος στρες ήταν Χ=39,84 με τυπική απόκλιση SD=12,12. Για να διαπιστώσουμε αν η παραπάνω διαφορά στους μέσους όρους είναι στατιστικά σημαντική πραγματοποιήσαμε One sample T-test. Βρέθηκε σημαντική διαφορά στους μέσους όρους στρες, με τις υπογόνιμες γυναίκες να δηλώνουν περισσότερο στρεσαρισμένες σε σχέση με το γενικό πληθυσμό [t(61)= 4,155, p= 0,000]. Η πλειονότητα των γυναικών του δείγματος δηλώνουν, σε υψηλότερο βαθμό-επιλέγοντας 3 ή 4 στην κλίμακα, ότι νιώθουν αδικαιολόγητη κόπωση (86,4%), χάνουν εύκολα την ψυχραιμία τους (82,1%), δυσκολεύονται να σηκωθούν το πρωί από το κρεβάτι (67,5%), εκδηλώνουν πονοκεφάλους (67,2%), διαταραχές ύπνου (65,2%), και εν κατακλείδι, ότι βιώνουν έντονο στρες (86.6%). Πραγματοποιήσαμε γραμμική διμεταβλητή συσχέτιση, με το συντελεστή Pearson r, των δημογραφικών μεταβλητών με το στρες. Βρέθηκε, ότι το στρες σχετίζεται θετικά με τον αριθμό προσπαθειών εξωσωματικής γονιμοποίησης (r=0.363, p=0.004). Αντίθετα, δε βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ των μεταβλητών στρες και της ηλικίας των γυναικών (p=0,267), ούτε μεταξύ του στρες και της διάρκειας γάμου (p=0,774). Για να ελέγξουμε αν υπάρχουν διαφορές στις γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε μια σειρά εξωσωματικών γονιμοποιήσεων (από μια προσπάθεια έως πέντε και άνω) αναφορικά με το βαθμό βίωσης στρες, πραγματοποιήσαμε απλή ανάλυση διασποράς (one way ANOVA). Παρατηρήθηκε στατιστικώς σημαντική διαφορά [F(4, 56)=3,329, p=0,016]. Σύμφωνα, λοιπόν, με τη μέθοδο Bonferroni, η διαφορά εμφανίζεται μεταξύ της μιας προσπάθειας και των τριών εξωσωματικής γονιμοποίησης, με τις γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε τρείς προσπάθειες να βιώνουν περισσότερο στρες (Χ= 49,25) σε σχέση με τις γυναίκες που έχουν δοκιμάσει μια φορά (Χ= 38,92). Tο ερωτηματολόγιο της υπογονιμότητας (Infertility Coping Test), χωρίζεται σε 5 «σπονδυλωτά» μέρη-προσωπική στάση στο πρόβλημα της υπογονιμότητας, σχέση με το σύντροφο, κοινωνική απομόνωση από φίλους, οικογένεια ή συνεργάτες, σεξουαλική ζωή και εγγύτητα με το σύντροφο, με την έννοια ότι καθένα από αυτά αφορά άμεσα κάποια συγκεκριμένη διάσταση του φαινομένου της υπογονιμότητας. Έτσι, στα ερωτήματα που απαρτίζουν την κάθε θεματική ενότητα εφαρμόσαμε μια συγκεκριμένη στατιστική επεξεργασία-παραγοντική ανάλυση σε κύριες συνιστώσες με ορθογώνια περιστροφή Varimax, χάρη στην οποία προκύπτουν ορισμένες ομαδοποιήσεις ερωτημάτων, τις οποίες αποκαλούμε παράγοντες και συγκροτούν μια νοηματική ενότητα. 281

5 Συγκεκριμένα, ως προς την προσωπική στάση στο πρόβλημα της υπογονιμότητας, η στατιστική επεξεργασία των σχετικών πρωτογενών δεδομένων μας παρήγαγε τέσσερις παράγοντες: αισθήματα ανεπάρκειας, αυτοενοχοποίηση, ψυχική κατάπτωση και αντιλήψεις των γυναικών για την υπογονιμότητα. Ως προς τη σχέση με το σύντροφο, η στατιστική επεξεργασία των σχετικών πρωτογενών δεδομένων μας παρήγαγε τέσσερις παράγοντες: σχέση μεταξύ των συντρόφων, εγγύτητα με το σύντροφο, έγγαμος βίος και ενδοσυζυγική επικοινωνία. Ως προς την κοινωνική απομόνωση από φίλους, η στατιστική επεξεργασία των σχετικών πρωτογενών δεδομένων μας παρήγαγε δυο παράγοντες: κοινωνική απομόνωση και αισθήματα ενδοστρέφειας. Ως προς την εγγύτητα, η στατιστική επεξεργασία των σχετικών πρωτογενών δεδομένων μας παρήγαγε δυο παράγοντες: ιατρική θεραπεία και δίκτυα υποστήριξης. Τέλος, ως προς τη σεξουαλική ζωή, η στατιστική επεξεργασία των σχετικών πρωτογενών δεδομένων μας παρήγαγε δυο παράγοντες: σεξουαλικές σχέσεις του ζευγαριού και συναισθηματικό δέσιμο με το σύντροφο. Για να ελέγξουμε αν υπάρχει σχέση ανάμεσα στη μεταβλητή στρες και στους παραπάνω παράγοντες πραγματοποιήσαμε γραμμική διμεταβλητή συσχέτιση, με το συντελεστή Pearson r. Βρέθηκε ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της μεταβλητής στρες με τις σχέσεις ανάμεσα στο ζευγάρι (r=-0.499, p=0.000), με την επικοινωνία μεταξύ των συντρόφων (r=0.478, p=0.000), με τη σεξουαλική ζωή του υπογόνιμου ζευγαριού (r=0.411, p=0.001) με την τάση των υπογόνιμων γυναικών να απομακρύνονται από φίλους και να περιορίζουν την επαφή τους με την οικογένεια (r=0.473, p=000), να κλείνονται στον εαυτό τους και να θεωρούν τους εαυτούς τους ανεπαρκείς, αν δεν αποκτήσουν ένα παιδί (r=0.366, p=0.005). Τέλος, μια στατιστικά σημαντική, αλλά ασθενής (r=0.243) σε ένταση, συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ της μεταβλητής στρες και της αυτοενοχοποίησης. Έτσι όσο οι γυναίκες ενοχοποιούν τον εαυτό τους, επωμίζοντας το βάρος για το πρόβλημα της υπογονιμότητας που αντιμετωπίζουν, τόσο περισσότερο στρες θα βιώνουν. Οι υπόλοιποι παράγοντες που προέκυψαν από τη στατιστική επεξεργασία (factor analysis) δεν εμφάνισαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τη μεταβλητή στρες. Επίσης, προκειμένου να εξετάσουμε αν υπάρχει διαφορά μεταξύ των μέσων όρων των γυναικών που δηλώνουν ότι βιώνουν στρες σε χαμηλά επίπεδα και σε αυτές που εμφανίζουν υψηλά επίπεδα στρες ως προς τους παραπάνω παράγοντες, πραγματοποιήσαμε T-Test για δυο ανεξάρτητα δείγματα (Two independent samples T-Test). Η διάκριση των υποκειμένων ως προς τα επίπεδα του στρες, η κατηγοριοποίηση τους δηλαδή σε υψηλό και χαμηλό στρες, έγινε με βάση τη διάμεσο (median=43). Παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις γυναίκες που εμφανίζουν χαμηλά και υψηλά επίπεδα στρες ως προς τον παράγοντα-σκέψεις για την υπογονιμότητα [t(59)=1,569, p=0.002], με τις πιο στρεσαρισμένες γυναίκες να θεωρούν ότι το να αποκτήσουν ένα παιδί είναι το πιο σημαντικό για αυτές και να ντρέπονται για το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν περισσότερο από τις γυναίκες που εμφανίζουν ήπια επίπεδα στρες. Διαφορές παρουσιάστηκαν επίσης ως προς τον παράγοντα εγγύτητα με το σύντροφο μεταξύ των δυο επιπέδων στρες [t(58)= -1,848, p= 0.047], με τις γυναίκες που βιώνουν χαμηλά επίπεδα στρες να θεωρούν το σύντροφό τους πιο πρόθυμο να τους συμπαρασταθεί στο πρόβλημα της υπογονιμότητας και πιο διαθέσιμο, σε σχέση με τις γυναίκες που βιώνουν έντονο στρες. Συμπληρωματικά, ως προς τον παράγοντα επικοινωνία μεταξύ του ζευγαριού, βρέθηκαν σημαντικές διαφορές [t(58)=-1,573, p=0.000] μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων στρες που βιώνουν οι γυναίκες, με τις πιο στρεσαρισμένες γυναίκες να θεωρούν πιο δύσκολο να επικοινωνήσουν σκέψεις και συναισθήματα στο σύζυγό τους, σε σχέση με τις γυναίκες που εμφανίζουν ήπιο στρες. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η παρούσα μελέτη επιχείρησε να διερευνήσει τους παράγοντες που μπορούν συναισθηματικά να επιβαρύνουν τις υπογόνιμες γυναίκες, επιφορτίζοντάς τες με στρες, καθώς και τις διαφοροποιημένες αντιλήψεις ως προς το πρόβλημα της υπογονιμότητας και της θεραπείας της μεταξύ των γυναικών που εμφανίζουν είτε μειωμένα, είτε αυξημένα επίπεδα στρες. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης θεωρούνται ενδεικτικά για το συγκεκριμένο δείγμα, και συνάδουν με προηγούμενες έρευνες που αποδεικνύουν ότι η υπογονιμότητα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη συναισθηματική αναταραχή 11,34,17,35,15,10. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες του δείγματος φαίνεται να βιώνουν έντονο στρες σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, που συχνά σωματοποιείται. Ευρήματα, σε ελληνικό πληθυσμό, δείχνουν ότι οι γυναίκες που ακολουθούν τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, κυρίως κατά τα τελευταία στάδια της θεραπείας, αισθάνονται νευρικότητα, κατάθλιψη, εσωστρέφεια, συχνές αλλαγές στη διάθεση, στο βάρος, στην όρεξη ή στις συνήθειες ύπνου, ντροπή και ενοχή, αφού κατηγορούν τον εαυτό τους για το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν (Κανελλοπούλου, 2006). Επιπλέον 282

6 παρουσιάζουν περισσότερα προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης, άγχος 9, γνωστικά ελλείματα, εχθρικότητα, και μειωμένη αυτοεκτίμηση σε σχέση με τους συντρόφους τους 11. Έρευνες αναφέρουν ότι το στάδιο της διαδικασίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης που ακολουθεί μετά τη μεταφορά και την εμφύτευση των εμβρύων και πριν το τεστ εγκυμοσύνης, είναι εκείνο κατά το οποίο οι ασθενείς δηλώνουν ότι νιώθουν περισσότερο άγχος και απομόνωση 34, επιθετική συμπεριφορά, κατάθλιψη 35 και στρες 16. Βρέθηκε επίσης ότι το στρες σχετίζεται θετικά με τον αριθμό των εξωσωματικών γονιμοποιήσεων που έχει επιχειρήσει το ζευγάρι, αλλά δεν υπάρχει σχέση μεταξύ του στρες και άλλων μεταβλητών όπως η ηλικία ή τα χρόνια γάμου. Πράγματι, ο Κee et al (2000) υποστήριξαν ότι για τις γυναίκες αλλά και τους άνδρες με θέματα υπογονιμότητας, το στρες σχετίζεται με το κόστος της ιατρικής θεραπείας και τον αριθμό των τεστ στα οποία υποβάλλονται, και δε σχετίζεται με την ηλικία, τα χρόνια γάμου ή τα χρόνια που αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας 36. Φαίνεται λοιπόν πως το στρες εντείνεται όσο περισσότερο οι γυναίκες υποβάλλονται σε πολλαπλές προσπάθειες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, και μάλιστα, στην εν λόγω μελέτη, οι γυναίκες που συμμετέχουν σε ένα πρώτο κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι λιγότερο στρεσαρισμένες από τις γυναίκες που έχουν προσπαθήσει τρεις φορές. Ωστόσο, σε άλλη έρευνα υποστηρίζεται ότι οι «βετεράνοι» υπογόνιμοι ασθενείς είναι πιο καταθλιπτικοί σε σχέση με τους «αρχάριους», αλλά όχι πιο αγχωμένοι 37. Τέλος ο Newton et al αναφέρουν ότι μετά από ένα αποτυχημένο κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης, το ζευγάρι νιώθει αυξημένα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, και ότι οι γυναίκες που δεν έχουν αποκτήσει παιδιά είναι πιο επιρρεπείς στο στρες λόγω αποτυχίας 38. Η δυναμική της υπογονιμότητας συνδέεται με ποικίλες πτυχές της ζωής των γυναικών και του ζευγαριού 38. Στην παρούσα μελέτη βρέθηκε ότι το στρες από την υπογονιμότητα συνδέεται με την αυτοενοχοποίηση, την ποιότητα της σχέσης του ζευγαριού που αντιμετωπίζει προβλήματα υπογονιμότητας, με την ενδοσυζυγική επικοινωνία, με την κοινωνική απομόνωση ή τη στροφή προς τον εαυτό ακόμα και με τη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού. Συγκεκριμένα, τα στοιχεία δείχνουν ότι, καθώς εμφανίζονται τα προβλήματα υπογονιμότητας, οι γυναίκες είναι αυτές που ανησυχούν περισσότερο, κατηγορούν τον εαυτό τους και αναλαμβάνουν πιο ενεργά την ευθύνη για την επίλυση των προβλημάτων 31. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης έδειξαν ότι τα αισθήματα αυτοενοχοποίησης συνδέονται με το στρες, και μάλιστα όσο περισσότερο οι υπογόνιμες γυναίκες αποδίδουν τα αίτια του προβλήματος στον εαυτό τους, τόσο θα αυξάνονται τα επίπεδα στρες. Η διάγνωση της υπογονιμότητας μπορεί επίσης να επηρεάσει τη σχέση του ζευγαριού στο γάμο τους, εντείνοντας το στρες που βιώνουν. Ως ομάδα τα υπογόνιμα ζευγάρια αναφέρουν φυσιολογικά επίπεδα συζυγικής σχέσης 24,38,39, ωστόσο ορισμένα ζευγάρια παραπονoύνται για επιδείνωση της συζυγικής λειτουργίας 40. Αντίθετα, άλλοι δήλωσαν ότι η κρίση της υπογονιμότητας βελτίωσε τη συζυγική επικοινωνία και, κατά συνέπεια, και τη συναισθηματική επαφή 41. Παρ όλα αυτά, η παρατεταμένη θεραπεία της υπογονιμότητας μπορεί να προκαλέσει χρόνια ένταση στη σχέση του ζευγαριού. Φαίνεται λοιπόν για τις γυναίκες του δείγματος ότι όσο λιγότερο υποστηρικτική θεωρούν τη σχέση τους με το σύντροφό τους, προσλαμβάνοντάς τον ως απόμακρο ή ότι δεν τους συμπαραστέκεται στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν, τόσο υψηλότερο στρες θα βιώνουν. Τομείς της σχέσης στους οποίους έχει αντίκτυπο το στρες από την υπογονιμότητα είναι η συναισθηματική επικοινωνία, η επικοινωνία γύρω από την επίλυση προβλημάτων, η ικανοποίηση από τη συντροφικότητα, ο χρόνος συνύπαρξης και η διαφωνία στα οικονομικά. Αποτελέσματα άλλων ερευνών έδειξαν επίσης μείωση της συζυγικής ικανοποίησης μετά τη διάγνωση, αλλά η ικανοποίηση από το γάμο παραμένει αναλλοίωτη 42. Χαρακτηριστικά, το 97% των γυναικών του δείγματος αναφέρουν ότι «Ο γάμος μας θα συνεχιστεί παρόλα τα προβλήματα υπογονιμότητας», το 16,4% ότι «Τα προβλήματα υπογονιμότητας έχουν βλάψει το γάμο μου» και το 26,9% ότι «Ο γάμος μας έχει γίνει δευτερεύον, από τη στιγμή που μάθαμε για το πρόβλημα της υπογονιμότητας». Τα ευρήματα συνάδουν με έρευνα σε 165 υπογόνιμα ζευγάρια κατά τη διάρκεια θεραπείας 18 μηνών, που δείχνει ότι οι γυναίκες, οι οποίες δε μπορούσαν να συλλάβουν, ανέφεραν ότι η ικανοποίηση από το γάμο παρέμενε σε φυσιολογικά επίπεδα 43. Ένας άλλος παράγοντας που επιφορτίζει με στρες τις υπογόνιμες γυναίκες είναι η αποκοπή που νιώθουν από τα δίκτυα υποστήριξης, όπως η πατρική οικογένεια, οι συγγενείς και οι φίλοι. Οι γυναίκες που μειώνουν τις επαφές τους με φίλους και νιώθουν ότι απομακρύνονται από την πατρική οικογένεια θα βιώνουν αναλογικά περισσότερο στρες. Ακολούθως, κλείνονται περισσότερο στον εαυτό τους και ίσως δεν επικοινωνούν το πρόβλημα της υπογονιμότητας με τους οικείους τους, επιλέγοντας μια μυστικότητα. Το 80,6% του δείγματος δηλώνει ότι «διστάζω να μιλήσω για το πρόβλημα αυτό σε άλλους ανθρώπους», αλλά το 92,5% αναφέρει ότι η πατρική οικογένεια είναι ενήμερη και ότι στηρίζει το ζευγάρι στο πρόβλημα της υπογονιμότητας (95,5%). Ωστόσο, για τις υπογόνιμες γυναίκες που ακολουθούν κάποια ιατρική θεραπεία είναι σημαντικό να νιώθουν ένα ενισχυτικό περιβάλλον. Συνήθως κάνουν εκτεταμένη χρήση των κοινωνικών δικτύων υποστήριξης κατά τη 283

7 διάρκεια της περιόδου αναμονής-μετά την εμβρυομεταφορά, και σε αντίθεση με τους συντρόφους τους αναζητούν συμβουλευτική βοήθεια 44. Επίσης, οι γυναίκες που μπορεί να μην αισθάνονται ότι έχουν πηγές στήριξης στο πλησίον περιβάλλον τους, ίσως χρειάζονται την υποστήριξη του προσωπικού της κλινικής για να καλύψουν αυτή την ανάγκη 17. Τέλος βρέθηκε ότι το στρες των γυναικών σχετίζεται με δυσλειτουργίες στη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού. Στη δεκαετία του 1970, ο Walker ήταν από τους πρώτους που υποστήριξαν ότι η σεξουαλική δυσλειτουργία μπορεί να είναι αποτέλεσμα των διαγνωστικών και θεραπευτικών διαδικασιών, όπως η κατά παραγγελία σεξουαλική επαφή 45. Ο Huhner διεύρυνε αυτή την άποψη λέγοντας ότι τα σεξουαλικά προβλήματα των υπογόνιμων ζευγαριών οφείλονται στην προγραμματισμένη σεξουαλική επαφή, στις παρατεταμένες και επώδυνες εξετάσεις, στο έντονο στρες και στο γεγονός ότι ένα εντελώς προσωπικό θέμα, όπως η σεξουαλικότητα, περνούσε στον έλεγχο του γιατρού 46. Στο παρόν δείγμα, το 73,1% των γυναικών αναφέρει ότι «το πρόβλημα της υπογονιμότητας έχει στερήσει από την ερωτική επαφή την ευχαρίστηση και την απόλαυση», το 52,2% δηλώνει ότι «Aπό τη στιγμή που άρχισε το πρόβλημα της υπογονιμότητας, έχω λιγότερο ενδιαφέρον για τη σεξουαλική επαφή», και το 55,2% ότι «Παρευρισκόμαστε σεξουαλικά για να αποκτήσουμε ένα μωρό». Σε μια μελέτη, η οποία συνέκρινε γόνιμα και υπογόνιμα ζευγάρια, διαπιστώθηκε ότι οι υπογόνιμες γυναίκες ανέφεραν σημαντικά λιγότερη ικανοποίηση από τις σεξουαλικές τους σχέσεις σε σύγκριση με τις γόνιμες γυναίκες. Σε μια παρόμοια συλλογή δεδομένων, 22% των γυναικών δήλωσε ότι αντιμετώπιζε δυσκολίες ή ότι δεν ήταν ικανοποιημένο με τη σεξουαλική σχέση του 47. Όσον αφορά τις διαφοροποιημένες στάσεις των γυναικών που εμφανίζουν υψηλό ή χαμηλό στρες από την υπογονιμότητα, βρέθηκε ότι oι γυναίκες της παρούσας μελέτης που δηλώνουν υψηλά επίπεδα στρες παρουσιάζονται να θεωρούν την απόκτηση ενός παιδιού ως το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή τους και να αισθάνονται ντροπή που δεν το επιτυγχάνουν σε σχέση με αυτές που έχουν χαμηλό στρες. Έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας, περιγράφουν ότι έχουν αποτύχει στο ρόλο τους και ότι έχει μειωθεί η αυτοεκτίμησή τους 41. Επίσης έχουν την τάση να αναλαμβάνουν την ευθύνη ακόμα και στις περιπτώσεις ανεξήγητης στειρότητας. Συνεπώς, ανεξάρτητα από τους άλλους κυρίαρχους στόχους και προσδοκίες, το κοινωνικό μήνυμα είναι σαφές: η μητρότητα είναι πρωταρχική δουλειά στη ζωή μιας γυναίκας. Όσες από τις γυναίκες βιώνουν ήπια επίπεδα στρες θεωρούν το σύντροφό τους πιο πρόθυμο και διαθέσιμο να τις στηρίξει στο πρόβλημα της υπογονιμότητας και πιο συνεργάσιμο κατά τη θεραπεία, σε σχέση με τις πιο στρεσαρισμένες γυναίκες. Έτσι εκείνες μπορεί να νιώθουν οργισμένες, απομονωμένες, να αισθάνονται ότι δεν αγαπιούνται ή ότι είναι βάρος στη σχέση. Το 73,3% των γυναικών του δείγματος με υψηλά επίπεδα στρες αναφέρει ότι «Νιώθω ότι ο σύντροφός μου δεν καταλαβαίνει πως το πρόβλημα της υπογονιμότητας με έχει επηρεάσει», το 43,2% ότι «Aπό τη στιγμή που μάθαμε για το πρόβλημα της υπογονιμότητας, νιώθω το σύντροφό μου απόμακρο και μη διαθέσιμο σε μένα» και το 43,2% «Έχω πρόβλημα να μοιραστώ τις σκέψεις και τα συναισθήματα μου για την υπογονιμότητα με το σύντροφό μου». Ακόμα παραπονιούνται ότι ο σύντροφός τους δεν ακούει ή δεν ανοίγεται σε θέματα που αφορούν την υπογονιμότητα. Οι γυναίκες ίσως να κατηγορούν το σύζυγό τους ότι δεν έχει επενδύσει αρκετά στη θεραπεία και ότι σωματικά ή συναισθηματικά προσλαμβάνεται ως απών από αυτές 49. Αυτός ο τύπος συμπεριφοράς, κατά τον οποίο η γυναίκα, ως «αναζητών», προσπαθεί να συζητήσει το πρόβλημα, καταφεύγοντας συχνά στην καταπίεση και στην απαίτηση, ενώ ο σύζυγος («ο απόμακρος») προσπαθεί να αποφύγει τη συζήτηση, έχει διαπιστωθεί ότι είναι ένας ιδιαίτερα καταστρεπτικός τύπος συζυγικής συνδιαλλαγής 48. Mάλιστα, στην παρούσα έρευνα οι γυναίκες που εμφανίζουν υψηλό στρες, αναφέρουν περισσότερα προβλήματα επικοινωνίας με τους συντρόφους τους σε σχέση με τις γυναίκες με χαμηλό στρες. Για παράδειγμα, κάποιες φορές το ζευγάρι αντιμετωπίζει πρόβλημα στο να αποφασίσει ποια τεχνική υποβοηθούμενης αναπαραγωγής να δοκιμάσει: υιοθεσία, δωρεά γαμετών, υψηλής τεχνολογίας θεραπείες κ.ά. Αν δοκιμαστούν ανεπιτυχώς διάφορες θεραπείες, το ζευγάρι θα πρέπει επίσης να συμφωνήσει σε ποιο σημείο να σταματήσει. Άλλα ερωτήματα που πρέπει να συζητηθούν είναι «Κατά πόσο θα πρέπει να ενημερώνονται οι γονείς του υπογόνιμου ζευγαριού για το πρόβλημα», «Αν θα έπρεπε κάποιος εκτός του ζευγαριού να γνωρίζει για την χρήση της τεχνολογίας της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής» και μελλοντικά «Αν θα πρέπει να ειπωθεί στο παιδί για τη δωρεά γαμετών». Αν και δεν υπάρχει σωστή και λάθος απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα, ωστόσο προσθέτουν στρες και ένταση στη σχέση του ζευγαριού. Τα παραπάνω συμπεράσματα είναι αποκαλυπτικά της δυναμικής των θεμάτων της γυναικείας υπογονιμότητας και του τρόπου πρόσληψης και αντιμετώπισης του προβλήματος από τα πάσχοντα άτομα. Επιπλέον συμβάλλουν στην κατανόηση της συναισθηματικής αναστάτωσης και της ψυχολογικής πίεσης που συνδέεται με την υπογονιμότητα και τη θεραπεία της. 284

8 Ωστόσο γίνονται αποδεκτά με μια επιφύλαξη, εφόσον αφορούν το συγκεκριμένο δείγμα, το μέγεθος του ο- ποίου δεν είναι απόλυτα ικανοποιητικό. Επίσης, ο χώρος διεξαγωγής της έρευνας, σε μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής ή σε συμβουλευτικά κέντρα υποστήριξης ζευγαριών, και οι συνθήκες διεξαγωγής της-χορήγηση των ερωτηματολογίων πριν ή μετά το προγραμματισμένο ραντεβού, ίσως λειτούργησαν παρασιτικά, προκαλώντας διακύμανση σφάλματος και αλλοιώνοντας την εγκυρότητα των αποτελεσμάτων. Ακόμη μεθοδολογικός έωλος, μπορεί να χαρακτηριστεί η μη χρήση ομάδας ελέγχου, ώστε οι όποιες διαφορές επισημαίνονται να μπορέσουν να αποδοθούν στις ιδιαιτερότητες του εν λόγω δείγματος- υπογόνιμες γυναίκες. Γι αυτό ίσως συνίσταται στους μελλοντικούς ερευνητές η επιλογή σχεδίων συζευγμένων δειγμάτων, για αύξηση της ισχύος των στατιστικών α- ναλύσεων. Τέλος, ένα άλλο σφάλμα μπορεί να εντοπιστεί στη μη κατηγοριοποίηση του δείγματος των γυναικών ανάλογα με το στάδιο εξωσωματικής γονιμοποίησης που βρίσκονταν, ωστόσο ένα τέτοιο εγχείρημα, δεδομένου του μικρού αριθμού του δείγματος θα δυσκόλευε την επιλογή των μετέπειτα στατιστικών αναλύσεων. Τελειώνοντας, επισημαίνουμε ότι η μελέτη αυτή εγείρει διάφορα ερωτήματα προς διερεύνηση. Το στρες από την υπογονιμότητα τελειώνει με την επιτυχή έκβαση της τεχνολογίας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής; Ποια είναι τα συναισθήματα των γυναικών που δεν καταφέρνουν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία και να επιτύχουν κύηση; Πως βιώνεται η περίοδος της λοχείας από τις γυναίκες που είχαν «διαγνωστεί» ως υπογόνιμες; Ποιος είναι ο δεσμός του ζευγαριού με το παιδί που γεννιέται με την τεχνική της εξωσωματικής γονιμοποίησης; Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η υπογονιμότητα είναι ένα γόνιμο πεδίο για περαιτέρω προβληματισμό και έρευνα. Τα πορίσματα της έρευνας αυτής μπορούν να αξιοποιηθούν στην παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών από τα κέντρα εξωσωματικής γονιμοποίησης και ιατρικής αναπαραγωγής, διευκολύνοντας τα υπογόνιμα ζευγάρια να περάσουν πιο ομαλά από τις «συμπληγάδες της υπογονιμότητας». SUMMARY Purpose: Infertility is often considered to be one of the most debilitating crises in the life of a couple and a major source of psychological stress. The purpose of the present study is to examine the psychological profile of infertility in a sample of Greek women. The basic questions of the study centered around how women perceive the problem of infertility (thoughts, emotions, perceptions) and the necessity of addressing it, the degree of related stress and its impact on their marriage (relationship with husband, psychological closeness, communication), the impact of stress on the sexual life of the couple as well as the importance of the medical intervention for the infertile woman. Material-Method: Τhe sample consisted of 67 women, recruited from infertility centers, who were at the time being treated for infertility with in vitro fertilization (IVF). The examiners were present when the women answered the following questionnaires: Personal Strain Questionnaire, Infertility Questionnaire and the Scale of Demographic Information. Results: Τhe present study indicated that women treated for infertility suffer stress as a result. Furthermore, it was found that the psychological stress is related to feelings of guilt for the present problem, to the quality of the relationship with their husband, their communication, the degree of social isolation and with their sexual life. There was a difference in the attitude of women feeling higher or lower degrees of stress toward infertility, with the more stressed women blaming themselves and reporting less satisfaction from their marital relationship and communication with their husband. Discussion: Τhe results of the present study describe a Greek sample of infertile women and coincide with those from European and American studies showing that infertility may cause great emotional turmoil, significant amount of stress and problems in the areas of communication and sexual life of the couple. Key Words: female infertility, stress, quality of relationship. BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Appleton T. Counseling, care in infertility: The ethic of care. British Medical Bulletin 1990; 46: Erickson E. Childhood and society. New York: Νοrton, Bibring G. Some consideration of the psychological processes in pregnancy. Psychoanalytic Study of the Child, 1959; 14: Benedek T. Parenthood as a developmental phase. Journal of the American Psychoanalytic Assocation, 7, A. X. Καλογερόπουλος. Υπογονιμότητα στη γυναίκα. Ανθρώπινη αναπαραγωγή. Θεσσαλονίκη, 1997, T. Γ. Λαϊνάς. Επιδημιολογία και διαγνωστική προσέγγιση του υπογόνιμου ζευγαριού. Μονάδα Μελέτης και Θεραπείας της Υπογονιμότητας. Αθήνα: Ιατρική Έρευνα Α.Ε, Pfeffer Ν & Woollett Α. The experience of infertility. London: Vigaro, Brkovichand ΑΜ, Fisher WA. Psychological distress and infertility: forty years of research. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1998; 4:

9 9. Oddens BJ, den Tonkelaar I, Nieuwenhuyse H. Psychosocial experiences in women facing fertility problems--a comparative survey. Human Reproduction, 1999; 1: Kowalcek I, Wihstutz N, Buhrow G, and Diedrich K. Subjective well-being in infertile couples. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 2001; 3: Wright J, Duchesne C, Sabourin S, Bissonnette F, Benoit J, Girard Y. Psychosocial distress and infertility: men and women respond differently. Fertility and Sterility 1999; 1: Laffont I, Edelmann RJ. Psychological aspects of in vitro fertilization: a gender comparison. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1994; 2: Verhaak CM, Smeenk JM, Eugster A, van Minnen A, Kremer JA, Kraaimaat FW. Stress and marital satisfaction among women before and after their first cycle of in vitro fertilization and intracytoplasmic sperm injection. Ceska Gynekology 2001; 4: Koryntova D, Sibrtova K, Klouckova E, Cepicky P, Rezabek K, Zivny J. Effect of psychological factors on success of in vitro fertilization. Ceska Gynekology 2001; 4: Csemiczky G, Landgren BM, Collins A. The influence of stress and state anxiety on the outcome of IVF-treatment: psychological and endocrinological assessment of Swedish women entering IVF-treatment. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica 2000; 2: Hammarberg K, Astbury J, Baker H. Women s experience of IVF: a follow-up study. Human Reproduction 2001; 16: Boivin J, Takefman JE. Impact of the in-vitro fertilization process on emotional, physical and relational variables. Human Reproduction 1996; 4: Lazarus RS, Launier R. Stress-related transaction between person and environment. Perspective in Interactional Psychology, Stanton A. Cognitive appraisals, coping processes, and adjustment to infertility. In: Stanton, AL, Dunkel- Schetter, C. eds: Infertility: Perspectives from Stress and Coping Research. New York: Plenum,1998, Menning BE. The emotional needs of infertile couples. Fertility and Sterility 1980; 34: Menning BE. The infertile couple: A plea for advocacy. Child Welfare 1975; 4: Βlenner JL. Passage through infertility: A stage theory. Journal of Nursing Scholarship 1990; 22: Appleton T. Counseling, care in infertility: The ethic of care. British Medical Bulletin 1990; 46: Freeman E, Boxer A, Rickeis K, et al. Psychological evaluation and support in a program of in vitro fertilization and embryo transfer. Fertility and Sterility 1985; 43: Mahlstedt PP, Macduff S, Bernstein J. Emotional factors and the in vitro fertilization and embryo transfer process. Journal of In Vitro Fertilization and Embyo Transfer 1987; 4: Bassin D. Woman s shifting sense of self- the impact of reproductive technology. In: Offerman- Zuckerberg, J., ed. Gender in Transition: A Few Frontier. New York: Plenum, 1989, Μazure CM, DeCherney AH. Two methodological issues in the psychological study of in vitro fertilization/ embryo transfer participants. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1988; 9: Baram D, Tourelot E, Muechler E, et al. Psychosocial adjustment following unsuccessful in vitro fertilization. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1988; 9: Micioni G, Jeker L, Zeeb M, et al. Doubtful and negative psychological indications for AID: Α study of 835 couples. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1987; 6: Downey J, Yingling S, McKinney M. Mood disorders, psychiatric Symptoms and distress in women presenting for infertility evaluation. Fertility and Sterility 1989; 52: Newton CR, Hearn MT, Yuzpe AA. Psychological assessment and follow up after in vitro fertilization assessing the impact failure. Fertility and Sterility 1990; 54: Frank MA, Abbey AL, Halman J. Stress from Infertility, Marriage Factors, and Subjective Well-being of Wives and Husbands. Journal of Health and Social Behavior 1991; 6: Rubenstein BB. An emotional factor in infertility: A psychosomatic approach., Fertility and Sterility 1951; 2: Goacher L. In vitro fertilisation: a study of clients waiting for pregnancy test results. Nursing Standard Journal 1995; 10: Yong P, Martin C, Thong J. A comparison of psychological functioning in women at different stages of in vitro fertilization treatment using the mean affect adjective check list. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 2000; 10: Kee BS, Jung BJ, Lee SH. A study on psychological strain in IVF patients. Assistant Reproduction Genetics 2000; 8: Thiering P, Beaurepaire J, Jones M, Saunders D, Tennant C. Mood state as a predictor of treatment outcome after in vitro fertilization/ embryo transfer technology (IVF/ET). Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1993; 5: Newton CR, Houle M. Gender differences in psychological response to infertility treatment. Infertility Report in Medical Clinics 1993; 4: Βerg BJ, Wilson JF. Psychiatric morbidity in the infertile population: Α reconceptualization. Fertility and Sterility 1990; 53: Leiblum S, Kemmann E, Lane MK. Psychological concomitans of in vitro fertilization. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1987; 6: Greil AL, Leitko TA, Porter KL. Infertility: Ηis and her. Gender and Society 1958; 2: Takefman J, Brender W, Boivin J, et al. Sexual and emotional adjustment of couples undergoing infertility investigation and the effectiveness of preparatory information. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1990; 11: Benazon N, Wright J, Sabourin S. Stress, sexual satisfaction, and marital adjustment in infertile couples. Journal of Sex and Marital Therapy 1990; 18: ΜcCartney C, Wada CY. Gender differences in counseling needs during infertility treatment. In: Scotland NL, eds. Psychiatric Aspects of New Reproductive Technologies. Washington, DC: American Psychiatric Press,1990, Walker HE. Psychiatric aspects of infertility. Journal of Psychosomatic Obstetrics and Gynaecology 1978; 5: Huhner M. Sterility in the Female and its Treatments. New York: Robinan Co Z. Παπαληγούρα. Υπογονιμότητα (Συμβουλευτικη). Τόμος α. Αθήνα: Παπαζήση,

10 48. Ηeavy C, Layne C, Christensen A. Gender and conflict structure in marital interaction: Α replication and extension. Journal of Consulting and Clinical Psychology 1993; 61: Νotarius CL, Pellegrini DS. Differences between husbands and wives: Implications for understanding marital discord. In: Hahlweg K, Goldstein MJ, eds. Understanding Major Mental Disorder: The Contribution of Family Interaction Research. New York: Family Process, 1987, Χ. Kαρέλα, Λ. Βάρβογλη Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Ψυχολογίας 287

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών,

«Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών, «Η ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΓΚΥΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ» Ταουσάνη Ελευθερία, Καθηγήτρια Εφαρμογών, Μωραΐτου Μάρθα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Μαιευτικής, Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκη Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ Ραφαέλλα Ζάττα Λεμεσός 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Τμήμα Νευροεκφυλιστικών Παθήσεων Εγκεφάλου Ιατρείο Μνήμης Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Επιμέλεια : Αγαγιώτου Σμαρώ Επιβλέποντες καθηγητές : Μ. Πλατσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ: Η ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΕΣΟΣ... 29

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ: Η ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΕΣΟΣ... 29 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 Μεταβλητές...5 Πληθυσμός, δείγμα...7 Το ευρύτερο γραμμικό μοντέλο...8 Αναφορές στη βιβλιογραφία... 11 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 Περίληψη... 13 Εισαγωγή... 13 Με μια ματιά...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη Π.Μ.Σ. ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού

Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού Αγγελική Γενά Εθνικό και Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών agena@ppp.uoa.gr Συμπεριφορικά Συστήματα Τα συμπεριφορικά συστήματα αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας)

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Εισηγητής: Ι.Σ. Παναγόπουλος, PhD in Industrial Psychology Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης της SHL Ελλάς 1 Στόχοι Εισαγωγή στα Ψυχομετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ BALINT KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ 1 Οι ομάδες Balint δημιουργήθηκαν από τον γιατρό και ψυχαναλυτή Michael Balint (1896-1970) και την σύζυγό του Enid στη Μεγάλη Βρετανία στη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συμβουλευτικής. Εργασιακό άγχος

Θέματα Συμβουλευτικής. Εργασιακό άγχος Θέματα Συμβουλευτικής Εργασιακό άγχος Ιούνιος 2015 Εργασιακό άγχος της Μίτση Σχοινά, κλινικής ψυχολόγου Το εργασιακό άγχος είναι ένα ζήτημα προτεραιότητας και αυξανόμενης σημασίας για την υγεία και την

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ελένη Χ. Αλεξίου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι μια αποτελεσματική διέξοδος για πολλά υπογόνιμα ζευγάρια. Η υποδειγματική

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία»

Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία» Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία» Εισαγωγή Θα αναφερθώ περιληπτικά στο φαινόμενο του διαζυγίου, την συχνά επώδυνη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικά Ερωτήματα

Ερευνητικά Ερωτήματα ΣΤΟΧΟΣ Στόχος της προτεινόμενης έρευνας ήταν η διερεύνηση ύπαρξης διαφορών στην εκπαίδευση των εργαζομένων μεταναστών σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας σε σχέση με το πολιτισμικό τους υπόβαθρο

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Γ Παν Ψυχιατρική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) Μιλτιάδης Δεληχάς μέλος Ομάδας Εργασίας της SLIC Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Ακτινοφυσικός MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανισότητα μεταξύ όλων των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa. Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.gr Περίληψη Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία. Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί. Διάλεξη 3 Ψυχομετρία - Ερευνητικές Εφαρμογές. Ερευνητικές Εφαρμογές Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Άσκηση & Υγεία Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κλινικοί Πληθυσμοί Ερευνητικές Εφαρμογές είδη - μέθοδοι αξιολόγησης - παραδείγματα είδη - μέθοδοι αξιολόγησης Εφαρμογές ερωτηματολογίων Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οργανωσιακή Ψυχολογία Ιωάννης Νικολάου Επίκουρος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας www.inikolaou.gr inikol@aueb.gr Ιωάννης Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Ευρωπαϊκή Εκστρατεία για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία 2014-2015 Hilton Park, Λευκωσία,10/09/2015 Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Η έρευνα διεξήχθη από

Διαβάστε περισσότερα