Ενέργεια για την αντιµετώπιση της φτώχειας. Προωθώντας ανανεώσιµη ενέργεια στους φτωχούς αυτού του κόσµου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ενέργεια για την αντιµετώπιση της φτώχειας. Προωθώντας ανανεώσιµη ενέργεια στους φτωχούς αυτού του κόσµου"

Transcript

1 Ενέργεια για την αντιµετώπιση της φτώχειας Προωθώντας ανανεώσιµη ενέργεια στους φτωχούς αυτού του κόσµου Σεπτέµβριος 2001

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βαδίζοντας στον 21 ο αιώνα, δύο δισεκατοµµύρια άνθρωποι ένας στους τρείς κατοίκους του πλανήτη δεν έχουν πρόσβαση ούτε σε ηλεκτρικό ρεύµα, ούτε σε στοιχειώδη µέσα για το µαγείρεµα της τροφής τους. Καθηµερινά αναγκάζονται να χρησιµοποιήσουν ακριβές, ρυπογόνες και αναξιόπιστες λύσεις όπως λάµπες κηροζίνης, κεριά και καυσόξυλα, που βλάπτουν την υγεία, βυθίζουν περισσότερο στη φτώχεια και συµβάλλουν στην υποβάθµιση του περιβάλλοντος. Σήµερα, ένα από τα σηµαντικότερα προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα είναι η απουσία πρόσβασης σε καθαρή και αξιόπιστη ενέργεια που είναι απαραίτητη για βασικές ανάγκες, όπως είναι το καθαρό νερό, η υγειονοµική περίθαλψη, η θέρµανση και ο φωτισµός (UNDP, 2000). Αυτό µπορεί και πρέπει να αλλάξει. Οι ανάγκες σε ενέργεια των αναπτυσσόµενων χωρών δεν πρέπει να καλυφθούν από τη χρήση ορυκτών καυσίµων όπως το κάρβουνο, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Τα καύσιµα αυτά ευθύνονται για τις κλιµατικές αλλαγές που θα έχουν τις πιο καταστροφικές επιπτώσεις στα φτωχότερα κράτη και επιπλέον ενισχύουν την οικονοµική εξάρτηση των κρατών αυτών από εισαγόµενες πηγές ενέργειας. Οι ενεργειακές ανάγκες του πλανήτη µπορούν να καλυφθούν από τον ήλιο, τον άνεµο και το νερό. Οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική, η ηλιακή και τα µικρά υδροηλεκτρικά, είναι καθαρές, ανεξάντλητες και φιλικές προς το περιβάλλον. Οι πηγές αυτές µπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής χωρίς το κόστος των κλιµατικών αλλαγών. Όλες οι χώρες πρέπει να λάβουν άµεσα µέτρα για την προστασία του κλίµατος της Γης. Για τις ανεπτυγµένες χώρες, το Πρωτόκολλο του Κιότο αποτελεί ένα πρώτο αναιµικό, πλην όµως απαραίτητο- βήµα για τη µείωση των εκποµπών των αερίων του θερµοκηπίου. Οι ανεπτυγµένες χώρες πρέπει να στραφούν στις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας και συγχρόνως να στηρίξουν τη στροφή αυτή στις αναπτυσσόµενες χώρες. Μέχρι το 2012, είναι επιθυµητή αλλά και εφικτή η παροχή ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές στα δύο δισεκατοµµύρια άτοµα που δεν έχουν πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια και κατοικούν στις φτωχότερες χώρες. Η υπάρχουσα εµπειρία από χρήση καθαρής ενέργειας στις αναπτυσσόµενες χώρες είναι άριστη, αλλά οι δυνατότητες είναι απείρως µεγαλύτερες. Ο εφοδιασµός τόσων πολλών κοινοτήτων µε ανανεώσιµες πηγές ενέργειας παρουσιάζει µία τεράστια πρόκληση. Απαιτεί µία ριζικά διαφορετική αντιµετώπιση από αυτή που χρησιµοποιείται µέχρι τώρα από διεθνείς οργανισµούς και κράτη. Απαιτεί επίσης πολιτική συνέπεια και µία αναδιάρθρωση της σηµερινής αντίληψης της ενεργειακής ανάπτυξης. Η επίτευξη αυτού του στόχου δεν παρουσιάζει ουσιαστικά τεχνικά, οικονοµικά ή θεσµικά εµπόδια, αλλά προϋποθέτει µία δέσµευση από τη διεθνή κοινότητα να στηρίξει αλλαγές στον τρόπο που χρηµατοδοτούνται και επιδοτούνται τα ενεργειακά έργα. ράση για Καθαρή Ενέργεια Η Greenpeace και η The Body Shop ενώνουν τις δυνάµεις τους σε µία παγκόσµια εκστρατεία. Στόχος της εκστρατείας είναι -στη Σύνοδο Κορυφής για το Περιβάλλον, η οποία θα γίνει στη Νότια Αφρική το η διεθνής κοινότητα να δεσµευτεί ότι, µέσα στην επόµενη δεκαετία, τα δύο δισεκατοµµύρια άτοµα χωρίς παροχή ηλεκτρικής ενέργειας που κατοικούν στις φτωχότερες χώρες θα έχουν πρόσβαση σε ενέργεια από ανανεώσιµες πηγές. Η παροχή καθαρής, ανανεώσιµης ενέργειας για δύο δισεκατοµµύρια άτοµα είναι µία σηµαντική πρόκληση, η οποία µπορεί να επιτευχθεί αν υπάρξει η απαραίτητη πολιτική βούληση. 1

3 2. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΥΣΙΑ ΚΑΘΑΡΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Οι πιο φτωχοί λαοί του πλανήτη µας χρειάζονται καθαρές και αξιόπιστες πηγές ενέργειας για την κάλυψη των πιο βασικών, καθηµερινών αναγκών τους. Κάθε µέρα, εκατοντάδες εκατοµµύρια άνθρωποι υποφέρουν από σηµαντικές ελλείψεις ενέργειας για κάλυψη βασικών αναγκών και υπηρεσιών, όπως είναι η πρόσβαση σε πόσιµο νερό, το µαγείρεµα και η θέρµανση, ο φωτισµός, η επικοινωνία, η παραγωγή τροφής και το ηλεκτρικό ρεύµα για υγειονοµικές µονάδες και σχολεία. Συνολικά, δύο δισεκατοµµύρια άνθρωποι στον κόσµο δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό το νούµερο µεγαλώνει συνεχώς, καθώς η αύξηση του πληθυσµού είναι ταχύτερη από τις συνδέσεις µε το δίκτυο, καθώς και µε την παροχή ενέργειας εκτός δικτύου. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τον αριθµό ατόµων σε διάφορα µέρη του κόσµου που δεν έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια. Χώρα Πληθυσµός χωρίς ηλεκτρισµό (εκατοµµύρια άνθρωποι) Βραζιλία 30 Ινδία 400 Ινδονησία 125 Κίνα 60 Μπαγκλαντές 90 Νιγηρία 60 Οι επιπτώσεις από την απουσία καθαρής ενέργειας στην υγεία, στον τρόπο ζωής και στο περιβάλλον συνοψίζονται παρακάτω: Επιπτώσεις στην υγεία Χωρίς ενέργεια για άντληση και επεξεργασία του νερού πολύς κόσµος δεν έχει πρόσβαση σε καθαρό νερό και κινδυνεύει από ασθένειες. Η εισπνοή καπνού µέσα σε κατοικίες (λόγω της χρήσης καυσόξυλων) επιφέρει αναπνευστικά προβλήµατα. Είναι ενδεικτικό ότι οι συγκεντρώσεις µικροσωµατιδίων από εστίες µαγειρέµατος µέσα σε κατοικίες στις αναπτυσσόµενες χώρες είναι µεγαλύτερες από αυτές που προέρχονται από τις εκποµπές οχηµάτων σε αστικές περιοχές (Grubler, 1998). Οι συγκεντρώσεις αυτές συχνά ξεπερνούν τα όρια της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείας. Εκατοµµύρια άνθρωποι δεν έχουν δυνατότητα εµβολιασµού επειδή δεν υπάρχει ψύξη για να µπορέσουν να διατηρηθούν τα εµβόλια σε χαµηλές θερµοκρασίες. Η εργασία υπό άσχηµες συνθήκες φωτισµού από κεριά ή λάµπες κηροζίνης επιβαρύνει την όραση. Υπάρχει σηµαντικός κίνδυνος πυρκαγιάς από τη χρήση κεριών και λαµπών κηροζίνης. Επιπτώσεις στον τρόπο ζωής Οι γυναίκες και τα παιδιά είναι συχνά αναγκασµένοι να ξοδεύουν πολλές ώρες κάθε µέρα για να συλλέξουν καυσόξυλα. Σύµφωνα µε µελέτες που έγιναν στο Νεπάλ, πολλές γυναίκες αφιερώνουν έως και δυόµισι ώρες την ηµέρα αναζητώντας ξύλα και κοπριά που χρησιµοποιούν ως καύσιµα για το µαγείρεµα. Η καθηµερινή αυτή ρουτίνα τους παγιδεύει στη φτώχεια, καθώς τους εµποδίζει να εκµεταλλευτούν τον χρόνο τους πιο παραγωγικά. Χωρίς επαρκή φωτισµό αυξάνεται η δυσκολία µελέτης ή διαβάσµατος, κάτι που µειώνει τις πιθανότητες απόδρασης από τη φτώχεια µέσω της µόρφωσης. 2

4 Στην προσπάθεια να ξεφύγουν από το χαµηλό επίπεδο ζωής στην ύπαιθρο, οι άνθρωποι συχνά εγκαταλείπουν την κοινότητά τους, αναζητώντας µία καλύτερη ποιότητα ζωής στην πόλη, όπου όµως µπορεί να πέσουν θύµατα εκµετάλλευσης ή να παγιδευτούν σε κάποια χαµηλόµισθη θέση εργασίας ή ακόµη και στην ανεργία. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Η καταστροφή των δασών για καυσόξυλα οδηγεί σε διάβρωση των εδαφών, ερηµοποίηση και αυξηµένες πληµµύρες, καθώς αποψιλώνονται τα δέντρα που συγκρατούν το χώµα. Πάνω από το 70% της γης που θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί για καλλιέργεια έχει επιβαρυνθεί από την ερηµοποίηση, αγγίζοντας τις ζωές ενός δισεκατοµµυρίου ανθρώπων σε 100 χώρες. Η καταστροφή των δασών είναι, µετά τη χρήση ορυκτών καυσίµων, ένα βασικό αίτιο των κλιµατικών αλλαγών. 3. ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Η εξάρτηση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιµα, όπως το κάρβουνο, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο (σε µορφή µαζούτ, ντήζελ και κηροζίνης), θα έχει τελικά τραγικό αντίκτυπο σε όλους µας. Ακόµα και η ιεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (International Energy Agency, ΙΕΑ) αναγνωρίζει ότι η πορεία εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιµα που ακολουθήθηκε κατά τη διάρκεια του 20 ου αιώνα δεν είναι βιώσιµη. Η χρήση ορυκτών καυσίµων έχει, µεταξύ άλλων, τις εξής αρνητικές επιπτώσεις: Αύξηση της εµφάνισης και της έντασης ακραίων καιρικών φαινοµένων (πληµµύρες, τυφώνες, ξηρασία, κ.λπ) αλλά και άνοδος της µέσης στάθµης της θάλασσας, λόγω διαταραχής του κλίµατος που επιτείνεται από τη χρήση ορυκτών καυσίµων. Η όξινη βροχή (λόγω της χρήσης ορυκτών καυσίµων) καταστρέφει καλλιέργειες, λίµνες και κτίρια. Η εξάρτηση από εισαγόµενα ορυκτά καύσιµα είναι κάτι που οι φτωχότερες χώρες πληρώνουν πολύ ακριβά, διαθέτοντας τεράστια κεφαλαία, τα οποία θα µπορούσαν κάλλιστα να αξιοποιηθούν σε βασικά προγράµµατα υγείας και εκπαίδευσης. Για τους πιο φτωχούς λαούς, το κόστος του πετρελαίου και της κηροζίνης είναι συνήθως πολύ υψηλό και οι παροχές σπάνιες. Ο ηλεκτρισµός από µία ντηζελογεννήτρια κοστίζει κατά µέσο όρο $0,3 ανά κιλοβατώρα (kwh), τρείς φορές περισσότερο από την µέση τιµή του ηλεκτρισµού στις ανεπτυγµένες χώρες ($0,1/kWh). Το ισοδύναµο µίας κιλοβατώρας από κηροζίνη κοστίζει έως και $20 ή 200 φορές περισσότερο από ότι πληρώνει ο µέσος κάτοικος του Βόρειου ηµισφαιρίου (IAEEL, 2000). 4. ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΤΑ Ε ΟΜΕΝΑ Για την αποτροπή των κλιµατικών αλλαγών πρέπει να κινητοποιηθούν πρώτες οι βιοµηχανικές χώρες και να µειώσουν τις εκποµπές τους, καθώς εκπέµπουν περισσότερους ρύπους τόσο σε απόλυτα µεγέθη όσο και ανά κάτοικο. Συγχρόνως, όµως, είναι απαραίτητη η στήριξη των αναπτυσσόµενων χωρών στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές. Αν οι ενεργειακές ανάγκες των αναπτυσσόµενων χωρών καλυφθούν από ορυκτά καύσιµα, µέχρι το 2020 οι παγκόσµιες εκποµπές αερίων του θερµοκηπίου που ευθύνονται για τις κλιµατικές αλλαγές θα αυξηθούν κατά 60% και το ένα τρίτο θα προέρχεται από τις φτωχότερες χώρες (ΙΕΑ β, 2000). Οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας µπορούν να καλύψουν τις ανάγκες των φτωχότερων χωρών του κόσµου και να βοηθήσουν τον πλανήτη να αποφύγει την κλιµατική καταστροφή. Μπορούν επίσης να οδηγήσουν στην απεξάρτηση από τον βαρύ ζυγό των εισαγόµενων ορυκτών καυσίµων, προσφέροντας σηµαντικά οικονοµικά οφέλη. 3

5 Ανάλογα µε την περίπτωση, οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας µπορούν να προσφέρουν διαφορετικές υπηρεσίες παροχής ενέργειας, όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα. Χρήσεις Φωτοβολταϊκά Ηλιακοί φανοί Ηλιακές εστίες Τεχνολογία Αιολικές αντλίες νερού Αιολικά Μικρά Υδροηλεκτρικά Βιοµάζα Βιοαέριο Ηλεκτρισµός στην κατοικία (εκτός δικτύου) Κέντρα Υγείας & Σχολεία Παραγωγή ηλεκτρισµού για πώληση στο δίκτυο Άντληση Νερού Μαγείρεµα & Θέρµανση Αγροτικές & Εµπορικές χρήσεις Ήδη, οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας βελτιώνουν το επίπεδο ζωής πολλών ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσµο. Ενδεικτικά αναφέρουµε ότι: Περισσότερα από ένα εκατοµµύριο µικρά ηλιακά φωτοβολταϊκά συστήµατα έχουν εγκατασταθεί σε αναπτυσσόµενες χώρες. Από αυτά, περίπου έχουν εγκατασταθεί στην Κένυα, περισσότερα από στην Κίνα, στη Ζιµπάµπουε, στην Ινδονησία και στο Μεξικό. Από τα ηλιακά αυτά συστήµατα παράγεται ρεύµα για φωτισµό και για χρήση συσκευών χαµηλής τάσης, όπως είναι το ραδιόφωνο, η τηλεόραση και οι ανεµιστήρες. Στις αναπτυσσόµενες χώρες, λειτουργούν περίπου µικρά φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήµατα σε νοσοκοµεία, σχολεία και άλλα κοινόχρηστα κτίρια, τροφοδοτώντας τα µε ηλεκτρισµό για φωτισµό, για συντήρηση ιατρικού υλικού σε ψυγεία, για αποστείρωση, για τηλεπικοινωνίες και για χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Περισσότερα από µικρά υδροηλεκτρικά λειτουργούν στην Κίνα, παρέχοντας καθαρή ενέργεια σε πάνω από 50 εκατοµµύρια ανθρώπους. Εκτός από την παροχή ηλεκτρικού ρεύµατος, παρόµοια έργα µπορούν να µεταφέρουν άµεσα µηχανική ενέργεια για την επεξεργασία αγροτικών προϊόντων. Περισσότερες από οικογένειες στο Βιετνάµ χρησιµοποιούν µικρούς υδροστροβίλους για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύµατος. Στην Ινδία χρησιµοποιούνται ηλιακοί φανοί, που παρέχουν ηλεκτρικό ρεύµα από τον ήλιο µέσω ενός µικρού φωτοβολταϊκού και µιας µπαταρίας. Πάνω από µικρές ανεµογεννήτριες παράγουν ενέργεια σε αποµακρυσµένες αγροτικές περιοχές σε όλο τον κόσµο. Εκατοντάδες χιλιάδες φωτοβολταϊκά συστήµατα και αντλίες νερού που λειτουργούν µε τη δύναµη του ανέµου χρησιµοποιούνται στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αµερική, παρέχοντας νερό για άρδευση και πόσιµο νερό σε ανθρώπους και ζώα. Περίπου έξι εκατοµµύρια συστήµατα βιοαερίου έχουν εγκατασταθεί στην Κίνα. 4

6 Οικιακά ηλιακά συστήµατα στην Κένυα Από το 1985 η Κένυα διαθέτει µία υγιή αγορά φωτοβολταϊκών συστηµάτων και κάθε χρόνο πωλείται εξοπλισµός αξίας 2 έως 4 εκατοµµυρίων δολαρίων. Η αγορά καθοδηγείται από µία έντονη ζήτηση από αγρότες και έχει αναπτυχθεί µε εκθετικούς ρυθµούς. Ένα οικιακό ηλιακό σύστηµα κοστίζει από 500 µέχρι δολάρια λιγότερο από το τυπικό αρχικό κόστος του κεφαλαίου που απαιτείται για την αγορά µιας ντηζελογεννήτριας. Αντιπρόσωποι φωτοβολταϊκών βρίσκονται σχεδόν σε κάθε πόλη αυτής της χώρας. Σήµερα, οι εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών στις αγροτικές περιοχές της Κένυα ( περίπου) είναι περισσότερες από τις συνδέσεις που έχει κάνει η ηµόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισµού της χώρας (µόλις συνδέσεις). Περίπου το 4% των αγροτικών νοικοκυριών διαθέτει αυτόνοµα οικιακά ηλιακά συστήµατα. Οι δύο βασικοί λόγοι που συνέβαλαν στην ανάπτυξη της βιοµηχανίας αυτής στην Κένυα είναι: Σηµαντική τοπική ζήτηση η ηλιακή ενέργεια είναι η πιο οικονοµική επιλογή σε πολλές αγροτικές περιοχές και ένας µεγάλος αριθµός κατοίκων έχει την οικονοµική ευχέρεια να αγοράσει τα συστήµατα αυτά. Η επιτυχία των πρώτων επιδεικτικών προγραµµάτων ενίσχυσε την εµπιστοσύνη των κατοίκων στην τεχνολογία των ηλιακών συστηµάτων. Επαρκής υποδοµή αυτοί που αναλαµβάνουν την πώληση και την εγκατάσταση σε αγροτικές περιοχές δίνουν εγγυήσεις απόδοσης και συντήρησης µετά την πώληση. Μ αυτό τον τρόπο αυξάνεται η εµπιστοσύνη των καταναλωτών στην τεχνολογία των ηλιακών συστηµάτων. Επίσης, η εγχώρια παραγωγή εξασφαλίζει χαµηλές τιµές και διαθεσιµότητα ανταλλακτικών. Αυτοί οι παράγοντες έχουν µειώσει τα κόστη και έχουν αυξήσει τη ζήτηση. Αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήµατα, όπως: Κακής ποιότητας υπηρεσίες και συστήµατα - Για να µειωθεί το αρχικό κόστος ενός συστήµατος χρησιµοποιείται καµία φορά εξοπλισµός κακής ποιότητας ή περιορισµένης δυνατότητας. Το τελικό αποτέλεσµα είναι υψηλότερο κόστος για τον αγοραστή, καθώς το σύστηµα χαλάει και χρειάζεται να αντικατασταθεί. Αυτό το πρόβληµα προκύπτει από την απουσία πρότυπων ποιότητας και εγκατάστασης. Έλλειψη πίστωσης Για να µπορέσουν φτωχότεροι άνθρωποι να αγοράσουν τα οικιακά ηλιακά συστήµατα θα πρέπει να υπάρχει κάποιο σύστηµα πίστωσης µε χαµηλούς τόκους. 5. ΕΠΕΝ ΥΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ Η Greenpeace και η The Body Shop οραµατίζονται τη διάθεση κατάλληλων και προσιτών µορφών ανανεώσιµων πηγών ενέργειας στα δύο δισεκατοµµύρια των φτωχότερων κατοίκων του κόσµου µέχρι το Για να φτάσει η καθαρή ενέργεια σε δύο δισεκατοµµύρια άτοµα θα χρειαστούν πολλές και στρατηγικές πρωτοβουλίες. Οι τοπικές κοινωνίες θα πρέπει να εµπλακούν στα έργα αυτά από τα πρώτα κιόλας στάδια έτσι ώστε ο σχεδιασµός να καλύπτει τις πλέον πιεστικές ανάγκες των κατοίκων. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει το µέγεθος της πρόκλησης. Εφαρµογή Αριθµός συστηµάτων* (σε εκατ.) Αριθµός εξυπηρετουµένων ανθρώπων ** (σε εκατ.) Κόστος κατά προσέγγιση (σε δισ. $) Τοπικά και εθνικά προγράµµατα ανανεώσιµων πηγών ενέργειας µε σύνδεση στο δίκτυο 0,03-0, Παροχή ηλεκτρισµού εκτός δικτύου για οικιακή χρήση Μαγείρεµα Άντληση νερού Κέντρα υγείας, σχολεία & άλλα δηµόσια κτίρια 0, Σύνολο ~ *** (* Επιπλέον των ήδη υπαρχουσών εγκαταστάσεων. ** Θα υπάρχει κάποια επικάλυψη των παροχών, π.χ. σε κάποιες περιοχές θα χρειαστεί και άντληση νερού και ηλιακή ενέργεια για φωτισµό. *** Περιλαµβάνει και εµπορικές εφαρµογές.) 5

7 Το όραµα αυτό είναι σίγουρα φιλόδοξο, αλλά σε καµία περίπτωση δεν είναι αδύνατο να εφαρµοστεί. Θα πρέπει να υπάρξει αφοσιωµένη προσπάθεια σε τρεις αλληλένδετους τοµείς: τον τεχνικό, τον οικονοµικό και το θεσµικό. Τεχνική επίτευξη του στόχου Η πρόκληση αυτή συνεπάγεται το δεκαπλασιασµό των υπαρχόντων συστηµάτων ανανεώσιµων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, απαιτείται και η παροχή όλης της απαραίτητης υποδοµής. Τα µεγέθη αυτά δεν είναι υπερβολικά αν αναλογιστούµε ότι η ανάπτυξη της χρήσης του διαδικτύου και της κινητής τηλεφωνίας ήταν ακόµα ταχύτερη κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του Όπως στην αρχή του 20 ου αιώνα η απότοµη πτώση του κόστους του πετρελαίου οδήγησε στην γρήγορη αύξηση της χρήσης του, έτσι και σήµερα οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας είναι κοντά στην εµπορική τους απογείωση. Σε πολλές περιπτώσεις, τα φωτοβολταϊκά συστήµατα είναι τα πλέον κατάλληλα για παροχή οικιακού ηλεκτρισµού σε αγροτικές περιοχές εκτός δικτύου. Η παγκόσµια αγορά φωτοβολταϊκών συστηµάτων έχει αυξηθεί εκθετικά τα τελευταία δέκα χρόνια καθώς έχει µειωθεί σηµαντικά το κόστος τους. Είναι πολύ πιθανό το κόστος αυτό να µειωθεί κι άλλο µέσα στα επόµενα δέκα χρόνια, ειδικά αν υλοποιηθούν εκτεταµένα προγράµµατα ηλεκτροδότησης αγροτικών περιοχών. Ο ετήσιος ρυθµός ανάπτυξης της παγκόσµιας βιοµηχανίας φωτοβολταϊκών συστηµάτων από το 1993 µέχρι το 2000 ήταν 24,5%, ενώ πρόσφατα ο ρυθµός αυτός είναι ακόµα ταχύτερος, φτάνοντας το 35%. Αυτοί οι εντυπωσιακοί ρυθµοί ανάπτυξης οφείλονται κυρίως σε εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε στέγες κτιρίων σε βιοµηχανικές χώρες. Σε αγροτικές περιοχές εκτός δικτύου ο ρυθµός ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων είναι λίγο χαµηλότερος, της τάξης του 20%. Ο ρυθµός ανάπτυξης πρέπει να αγγίξει το 34% για την επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί. Αναλυτικά, ο αριθµός και η ισχύς των φωτοβολταϊκών συστηµάτων που απαιτούνται για την επίτευξη του στόχου παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα. Η συνολική ισχύς των φωτοβολταϊκών συστηµάτων που χρειάζονται κυµαίνεται ανάµεσα σε 3 και 6 GW (γιγαβάτ). Εφαρµογή Αριθµός συστηµάτων (σε εκατ.) Σύνηθες µέγεθος συστήµατος (Watt) Ισχύς (GW) Ηλιακοί φανοί ,5 1 Οικιακά ηλιακά συστήµατα Συστήµατα κέντρων υγείας/ σχολείων 0, ,5 1 Σύνολο 3 6 * 1 GW = MW = 1 εκατ. KW = 1 δισ. Watt Τα µικρά υδροηλεκτρικά έργα είναι η καλύτερη λύση για περιοχές όπου υπάρχει ο κατάλληλος υδάτινος πόρος. Ο ρυθµός ανάπτυξης αυτών των εγκαταστάσεων δεν χρειάζεται να είναι τόσο ταχύς όσο για τα φωτοβολταϊκά συστήµατα. Οι ευκαιρίες για την αιολική ενέργεια είναι επίσης σηµαντικές αλλά, και πάλι, όχι αντίστοιχες των δυνατοτήτων των φωτοβολταϊκών συστηµάτων. Η φόρτιση µπαταριών µε ενέργεια που παράγεται από τον άνεµο είναι πολύ οικονοµική σε περιοχές µε υψηλές ταχύτητες ανέµου. Στις πεδιάδες της Μογγολίας, παραδείγµατος χάρη, όπου ο αέρας φυσάει σταθερά, οι νοµάδες βοσκοί χρησιµοποιούν φορητές ανεµογεννήτριες για να τροφοδοτούν λάµπες, ραδιόφωνα, τηλεοράσεις και άλλες συσκευές. 6

8 Οικονοµική επίτευξη του στόχου Το συνολικό κόστος της παροχής δύο δισεκατοµµυρίων ανθρώπων µε ανανεώσιµες πηγές ενέργειας εκτιµάται ότι είναι µεταξύ 200 και 250 δισεκατοµµυρίων δολαρίων ποσό που φαντάζει τεράστιο µέχρις ότου συγκριθεί µε το αντίστοιχο ποσό για την ανάπτυξη των τεχνολογιών που λειτουργούν µε ορυκτά καύσιµα. Η ιεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) εκτιµά ότι 850 δισεκατοµµύρια δολάρια θα επενδυθούν σε συµβατικούς σταθµούς ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιµα µέσα στις δύο επόµενες δεκαετίες (ΙΕΑ β, 2000). Σ αυτό το ποσό προστίθενται περίπου 480 δισεκατοµµύρια δολάρια που θα ξοδευτούν από άτοµα σε αναπτυσσόµενες χώρες για χρήση αναξιόπιστων πηγών ενέργειας, όπως κηροζίνης και κεριών. Η ανάπτυξη των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας απαιτεί την διαθεσιµότητα χρηµάτων για την τόνωση της αγοράς των πηγών αυτών. Αυτό περιλαµβάνει: Πίστωση στους καταναλωτές µέσω διανοµέων ή τραπεζών για την τόνωση της ζήτησης. άνεια σε πωλητές για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων τους. Κεφάλαια σε τράπεζες για να καλυφτεί το ρίσκο των νέων τεχνολογιών. Επιχορηγήσεις και στήριξη για την έναρξη εκπαιδευτικών προγραµµάτων. Έρευνες αγοράς που έγιναν στην Αφρική και την Ασία δείχνουν ότι το 5% των αγροτικών πληθυσµών µπορούν να αγοράσουν µε µετρητά ένα µικρό φωτοβολταϊκό σύστηµα. Ένα επιπλέον 20% µπορεί να αγοράσει ένα τέτοιο σύστηµα εάν έχει βραχυπρόθεσµη ή µεσοπρόθεσµη πίστωση και ένα 25% µπορεί να αγοράσει τέτοια συστήµατα µε µακροπρόθεσµη πίστωση ή εκµίσθωση. Οι άλλες εφαρµογές ανανεώσιµων πηγών ενέργειας είναι κατά µέσο όρο φτηνότερες από τα φωτοβολταϊκά συστήµατα όταν υπάρχει το κατάλληλο αιολικό ή υδάτινο δυναµικό ή η δυνατότητα χρήσης βιοµάζας, οπότε και η καθαρή ενέργεια θα είναι ακόµα πιο οικονοµική σε αυτές τις περιπτώσεις. Κάτοικοι των αγροτικών κοινοτήτων ξοδεύουν κατά µέσο όρο 3 µε 20 δολάρια το µήνα σε κηροζίνη, κεριά ή άλλα ενεργειακά προϊόντα µε υψηλό κόστος και για τους ίδιους αλλά και για το περιβάλλον. Με την κατάλληλη χρηµατοδότηση, ένα µικρό φωτοβολταϊκό σύστηµα θα µπορούσε να κοστίζει περίπου 10 δολάρια τον µήνα, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα σε κάποιον να το ξεπληρώσει σε µερικά χρόνια ή να το χρησιµοποιεί όποτε το χρειάζεται έναντι κάποιου αντιτίµου. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας µπορούν να εγκατασταθούν µε µηδενικό κόστος ή ακόµα και µε κέρδος εάν καταργηθούν οι επιχορηγήσεις των ορυκτών καυσίµων και χρησιµοποιηθούν για να στηρίξουν τις ανανεώσιµες πηγές. Για να επιτευχθεί ο στόχος της καθαρής ενέργειας για τους φτωχότερους λαούς πρέπει να καταργηθούν βασικά οικονοµικά εµπόδια, όπως: Οι επιχορηγήσεις των ορυκτών καυσίµων. Οι αβεβαιότητες σχετικά µε την επέκταση των δικτύων ηλεκτρισµού Στην Νότια Αφρική, παραδείγµατος χάρη, άνθρωποι που θα µπορούσαν να ωφεληθούν από ανανεώσιµες πηγές ενέργειας επέλεξαν να περιµένουν µία επιχορηγούµενη σύνδεση µε το δίκτυο. Απουσία χρηµατοδότησης πολλές τοπικές τράπεζες είτε είναι διστακτικές στην παροχή µικρής πίστωσης σε κατοίκους, ή χρεώνουν υψηλούς τόκους. Είναι επίσης σηµαντικό οι κυβερνήσεις να καθησυχάζουν τους επενδυτές ότι η πολιτική τους δεν θα ανατραπεί από τη µία µέρα στην άλλη, ότι θα υπάρχει στήριξη και εκπαίδευση για αυτούς που εγκαθιστούν και επιδιορθώνουν τα συστήµατα και ότι θα τιµήσουν τα δικαιώµατα διανοµής. 7

9 Θεσµική επίτευξη του στόχου Για την µακροπρόθεσµη επιτυχία των προγραµµάτων αυτών απαιτείται µεταξύ άλλων και η ανάπτυξη των τοπικών ικανοτήτων και της υποδοµής. Χρησιµοποιώντας τα φωτοβολταϊκά ως παράδειγµα, η εγκατάσταση 4,5 GW µέχρι το 2012 απαιτεί έναν ετήσιο ρυθµό παραγωγής άνω του 1 GW έως το Υποθέτοντας ότι πάνω από το ένα τρίτο από αυτό θα είναι εγχώριας παραγωγής ή συναρµολόγησης, αντί να είναι εισαγόµενο, τότε στις αναπτυσσόµενες χώρες θα πρέπει να δηµιουργηθεί ένα δυναµικό παραγωγής / συναρµολόγησης 0,7 GW (αν το δυναµικό αξιοποιείται κατά το ήµισυ). Αυτό αντιστοιχεί σε µικρά εργοστάσια που παράγουν 50 µικρά φωτοβολταϊκά συστήµατα τη µέρα. Η εµπειρία από ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι η εγκατάσταση κάθε MW (µεγαβάτ) φωτοβολταϊκών το χρόνο δηµιουργεί 40 θέσεις εργασίας σε πωλήσεις και τοπικές υπηρεσίες, 23 θέσεις εργασίας στην εγκατάσταση και 21 θέσεις εργασίας στη συντήρηση. Οι αριθµοί αυτοί θα είναι µεγαλύτεροι στις αναπτυσσόµενες χώρες όπου η εργασία είναι φθηνότερη. Εκτός από τις θέσεις εργασίας που θα δηµιουργηθούν από την ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών, θα δηµιουργηθούν επίσης πολλές επιπλέον θέσεις εργασίας στην παραγωγή, πώληση, εγκατάσταση και συντήρηση των άλλων τεχνολογιών ανανεώσιµων πηγών ενέργειας. Στην υπηρεσία των ανθρώπων Η µέχρι τώρα εµπειρία δείχνει ότι για να είναι επιτυχηµένο ένα πρόγραµµα, πρέπει να εξυπηρετεί πραγµατικές ανάγκες, να συµφέρει οικονοµικά και να είναι αξιόπιστο. Ορισµένα κρίσιµα χαρακτηριστικά εξασφαλίζουν την επιτυχία ενός προγράµµατος: - Καταλληλότητα Ένα πετυχηµένο πρόγραµµα πρέπει να βασίζεται στις πραγµατικές ανάγκες των ανθρώπων που θα το χρησιµοποιήσουν, και πρέπει να κατευθύνεται από τη ζήτηση τους για υπηρεσίες (φως, άντληση νερού, κλπ.). Οι κάτοικοι πρέπει να συµµετέχουν σε όλα τα στάδια του προγράµµατος, ξεκινώντας από τον σχεδιασµό του. - Οικονοµικές διευκολύνσεις Στις αγορές των αναπτυσσόµενων χωρών πρέπει να στηθούν καλοσχεδιασµένα προγράµµατα επιδοτήσεων κυρίως οι έξυπνες επιδοτήσεις, που είναι προσωρινά προγράµµατα που βασίζονται στον ανταγωνισµό και την απόδοση. Η εικοσαετής εµπειρία της προώθησης των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας, και κυρίως της προώθησης των φωτοβολταϊκών συστηµάτων σε αγροτικές περιοχές, έχει να προσφέρει απτά παραδείγµατα σωστού σχεδιασµού των επιδοτήσεων. Σε χώρες όπου υπάρχει µία ήδη ανερχόµενη αγορά ανανεώσιµων πηγών ενέργειας, οι επιδοτήσεις πρέπει να εξασφαλίσουν την επιβίωση των αγορών αυτών. - Αξιοπιστία Τα συστήµατα ανανεώσιµων πηγών ενέργειας πρέπει να είναι καλά σχεδιασµένα, µε εξαρτήµατα καλής ποιότητας και να εξασφαλίζεται η συντήρησή τους. Αυτό προϋποθέτει την ύπαρξη εκπαιδευτικών προγραµµάτων για αυτούς που εγκαθιστούν και συντηρούν τα συστήµατα. Επίσης, χωρίς την τοπική υποδοµή για συντήρηση και επιδιόρθωση, τα συστήµατα µπορούν να πέσουν σε αχρηστία. Τα συστήµατα ανανεώσιµων πηγών ενέργειας µπορούν να προσφέρουν µακροπρόθεσµα και συνεχή οφέλη εάν υπάρχει µία ακµάζουσα υποδοµή που να περιλαµβάνει εισαγωγείς, κατασκευαστές, διανοµείς και τεχνικούς εγκατάστασης και συντήρησης. 8

10 6. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ 2002 Η προώθηση των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας στα δύο δισεκατοµµύρια άτοµα που κατοικούν στις φτωχότερες χώρες πρέπει να γίνει παγκόσµια προτεραιότητα. Οι ενεργειακές ανάγκες των φτωχότερων λαών δεν πρέπει να καλυφθούν από τα ορυκτά καύσιµα που ευθύνονται για τις κλιµατικές αλλαγές. Οι ανάγκες αυτές πρέπει να καλυφθούν από ανανεώσιµες πηγές ενέργειας που θα προστατεύσουν το παγκόσµιο κλίµα, βελτιώνοντας συγχρόνως το βιοτικό επίπεδο. Ευτυχώς, δεν υπάρχουν τεχνικά, οικονοµικά ούτε θεσµικά εµπόδια στην επίτευξη αυτού του στόχου. Αλλά η αλλαγή δεν θα γίνει µόνη της. Απαιτείται η πολιτική βούληση. Είναι λάθος να αρνούµαστε την πρόσβαση του κόσµου στην καθαρή ενέργεια. Οι σηµερινές τάσεις αρνούνται την πρόσβαση δύο δισεκατοµµυρίων ανθρώπων σε καθαρή και οικονοµική ενέργεια. Εάν διαιωνιστεί το καθεστώς επιδοτήσεων και στήριξης των ορυκτών καυσίµων, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές και για το περιβάλλον αλλά και για την οικονοµική κατάσταση πολλών φτωχότερων χωρών που θα εξαρτώνται από ακριβές εισαγωγές. Αντίθετα, οι τεχνολογίες των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας παράγουν ενέργεια τοπικά και προσφέρουν άµεσα και έµµεσα περιβαλλοντικά οφέλη. Οι κυβερνήσεις, οι κοινότητες και οι επιχειρήσεις πρέπει να αναγνωρίσουν αυτή την πραγµατικότητα και να αποσύρουν τη στήριξή τους από τα ορυκτά καύσιµα. Η Οµάδα των Οκτώ (G8), η Παγκόσµια Τράπεζα, τα Ηνωµένα Έθνη, οι κυβερνήσεις που παρέχουν οικονοµικά πακέτα στήριξης και άλλοι σηµαντικοί φορείς θα πρέπει να χρησιµοποιήσουν τους οικονοµικούς τους πόρους προκειµένου να πραγµατοποιηθούν οι απαιτούµενες αλλαγές στις φτωχότερες χώρες του κόσµου. Εάν, µέσα στα επόµενα δέκα χρόνια, αναπτυχθεί µία βιοµηχανία ανανεώσιµων πηγών ενέργειας όπως αυτή περιγράφεται στην παρούσα έκθεση, θα έχει µπει ο θεµέλιος λίθος για µία πραγµατικά βιώσιµη οικονοµία, που θα µπορεί να συντηρήσει τους λαούς όλου του κόσµου, καλύπτοντας τις βασικές ενεργειακές ανάγκες τους. Στη Σύνοδο Κορυφής για το Περιβάλλον η οποία θα γίνει στη Νότια Αφρική το 2002, η Greenpeace και η The Body Shop καλούν τη διεθνή κοινότητα να δεσµευτεί ότι θα γίνει µία ριζική αλλαγή στον τρόπο χρηµατοδότησης της παγκόσµιας ενεργειακής υποδοµής. Αυτό περιλαµβάνει: Την ενθάρρυνση των επενδύσεων σε ανανεώσιµες πηγές ενέργειας και όχι σε σταθµούς παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιµα. Την κατάργηση των επιδοτήσεων και των φορολογικών ελαφρύνσεων των ορυκτών καυσίµων. Την οικονοµική στήριξη των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας. Τη δέσµευση σε µία γνήσια βιώσιµη ανάπτυξη που να βασίζεται στις πραγµατικές ανθρώπινες ανάγκες και όχι στην προώθηση των ασύµφορων και ρυπογόνων ορυκτών καυσίµων. Η δράση αυτή πρέπει να είναι άµεση έτσι ώστε να βελτιωθούν οι ζωές των φτωχότερων λαών, να µειωθεί η πιθανότητα της κλιµατικής καταστροφής και να κινηθούµε προς ένα δικαιότερο και πιο βιώσιµο κόσµο. 9

11 ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ 1. Agumba, A, Osawa, B, Kenya s PV Market, African Utility Project: Seminar on Rural Electrification in Africa (SEREA), Midrand, South Africa. 2. European Commission DG XVII, Photovoltaics in 2010, Vol 3, p89, European Commission, Brussels. 3. Grübler, A, Technology and Global Change, Cambridge University Press. 4. IAEEL, Fuel Based Lighting in the Workplace, IAEEL Newsletter Jan Feb IEA α, IEA Statement on Sustainable Development, Paris. 6. IEA β, World Energy Outlook 2000, Paris. 7. IT Power, PV 2010 Working Draft, Eversley, UK. 8. Mathur, A, The Light of their lives, The Economic Times, 17 July Maycock P D, PV News, PV Energy Systems, Vancouver, November McNelis, B, Electricity for All: the PV solution, EPVSEC-16, Glasgow, May Real M, Minimizing the Environmental Impact of Large-Scale Rural PV, Renewable Energy World, Jan- Feb United Nations, World Population Prospects: The 1998 Revision, New York. 13. UNDP, World Energy Assessment: Energy and Challenge of Sustainability. 14. UNEP, Natural Selection Evolving choices for renewable energy technology and policy, Paris. 15. WEC, Energy for Tomorrow s World acting now!, World Energy Council, London. 16. World Bank, World Development Indicators, Washington. Ζωοδόχου Πηγής 52γ, Αθήνα, τηλ. (010) , fax. (010) , 10

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Στοιχεία και αριθμοί Στην παρούσα 3 η έκδοση της Ενεργειακής Επανάστασης παρουσιάζεται ένα πιο φιλόδοξο και προοδευτικό σενάριο σε σχέση με τις προηγούμενες δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Καταρρίπτοντας τους μύθους Μπορούν οι ΑΠΕ να παρέχουν ενέργεια 24/7;

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Καταρρίπτοντας τους μύθους Μπορούν οι ΑΠΕ να παρέχουν ενέργεια 24/7; Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Καταρρίπτοντας τους μύθους Μπορούν οι ΑΠΕ να παρέχουν ενέργεια 24/7; Φυσικά! Υπάρχουν εφτά διαφορετικές ανανεώσιμες τεχνολογίες που μπορούν να παράγουν ενέργεια: φωτοβολταϊκά,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030!

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030! ΕυρωπαϊκήΕνεργειακήΠολιτική Λ. Γούτα Χηµικός Μηχανικός ΣύµβουλοςΕνέργειας, Περιβάλλοντος &Ανάπτυξης Υποψήφια Βουλευτής Ν, Α Θεσ/νίκης, 2007 1 Ενέργεια και Περιβάλλον : υο προκλήσεις Οι αλλαγές των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΣΕΕ-Greenpeace-ATTAC Ελλάς Το Πρωτόκολλο του Κιότο Μια πρόκληση για την ανάπτυξη και την απασχόληση Αθήνα, 16 Φεβρουαρίου 2005 Στέλιος Ψωµάς Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΤΑ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΤΑ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Σκλήκας Χωρεμιώτης Κών/νος Αλέξανδρος Α.Μ.: 439 Α.Μ.: 459 ΤΑ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΑΓΟΡΑ «Στρέψου στον ήλιο και θα

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον!

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία βιώσιμη λύση για να αντικατασταθούν οι επικίνδυνοι και πανάκριβοι πυρηνικοί και ανθρακικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής

Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής Πηγές ενέργειας - Πηγές ζωής Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2014 Παράγει ενέργεια το σώμα μας; Πράγματι, το σώμα μας παράγει ενέργεια! Για να είμαστε πιο ακριβείς, παίρνουμε ενέργεια από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ενεργειακή επανάσταση ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

ενεργειακή επανάσταση ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ενεργειακή επανάσταση 3 ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Ενεργειακή Επανάσταση Τεχνική έκθεση που δείχνει τον τρόπο με τον οποίον εξασφαλίζεται ενεργειακή επάρκεια παγκοσμίως

Διαβάστε περισσότερα

ενεργειακό περιβάλλον

ενεργειακό περιβάλλον Προστατεύει το ενεργειακό περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ δημιουργεί ένα βιώσιμο Ενεργειακό Περιβάλλον βελτιώνει την

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

σε μια κρίσιμη χρονιά για το κλίμα

σε μια κρίσιμη χρονιά για το κλίμα G8 σε μια κρίσιμη χρονιά για το κλίμα Σύνοψη Αξιολόγησης των Kλιματικών Eπιδόσεων της G8 Οι επιστήμονες προειδοποιούν πιο έντονα από ποτέ ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μπορεί να είναι πιο δριμείες

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΣΕΑΠΕΚ. Γραφεία ΟΕΒ 26 Μαΐου, 2010

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΣΕΑΠΕΚ. Γραφεία ΟΕΒ 26 Μαΐου, 2010 Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΣΕΑΠΕΚ Γραφεία ΟΕΒ 26 Μαΐου, 2010 Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά αποδέχθηκα την πρόσκλησή σας για να απευθύνω

Διαβάστε περισσότερα

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών

Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Η προστιθέμενη αξία των φωτοβολταϊκών Σοφοκλής Πιταροκοίλης Μέλος ΔΣ ΣΕΦ 1 Ιουλίου 2013 ΣΕΦ Το πρόσωπο της αγοράς Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ (www.helapco.gr) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις Εδώ και µια εικοσαετία, οι Έλληνες καταναλωτές έχουν εξοικειωθεί µε τους ηλιακούς θερµοσίφωνες για την παραγωγή ζεστού νερού. Απόρροια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Οι πρωτοβουλίες της Τράπεζας Πειραιώς

ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Οι πρωτοβουλίες της Τράπεζας Πειραιώς ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Οι πρωτοβουλίες της Τράπεζας Πειραιώς Βρ. Ζάβρας Μονάδα Περιβάλλοντος Τράπεζας Πειραιώς greenbanking@piraeusbank.gr EnergyRes - Αθήνα, 11 Απριλίου 2008 Τεχνολογικές και

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκές προκλήσεις για χρήση τεχνολογιών ΑΠΕ

Ευρωπαϊκές προκλήσεις για χρήση τεχνολογιών ΑΠΕ Ευρωπαϊκές προκλήσεις για χρήση τεχνολογιών ΑΠΕ Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών 24 Ιουνίου 2016 Ημερίδα: «Εφαρμογές της Αβαθούς Γεωθερμίας και Ηλιακής Ενέργειας στα Θερμοκήπια»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ. Ο ήλιος χρειάζεται κίνητρα για να λάµψει!

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ. Ο ήλιος χρειάζεται κίνητρα για να λάµψει! ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ Ο ήλιος χρειάζεται κίνητρα για να λάµψει! Μάιος 2004 Έξω πάµε καλά, µέσα θα µπορούσαµε και καλύτερα Με πρωτόγνωρους ρυθµούς ανάπτυξης κινείται η διεθνής αγορά φωτοβολταϊκών τα τελευταία χρόνια,

Διαβάστε περισσότερα

10. Εφαρμογές φωτοβολταϊκών συστημάτων

10. Εφαρμογές φωτοβολταϊκών συστημάτων 10. Εφαρμογές φωτοβολταϊκών συστημάτων Μαθησιακά αποτελέσµατα Satheesh Krishnamurthy, OPEN University, UK Μετά από τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου, ο αναγνώστης θα πρέπει να έχει γνώση των μεγάλων δυνατοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η βιώσιμη ανάπτυξη έχει πυροδοτήσει αρκετές διαφωνίες ως προς την έννοια, τη χρησιμότητα αλλά και τη σκοπιμότητά της τα τελευταία χρόνια.

Η βιώσιμη ανάπτυξη έχει πυροδοτήσει αρκετές διαφωνίες ως προς την έννοια, τη χρησιμότητα αλλά και τη σκοπιμότητά της τα τελευταία χρόνια. Ν. Χατζηαργυρίου: «Έξυπνη προσαρμογή ή θάνατος;» Κυρίες και κύριοι καλημέρα σας. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Economist για το σημερινό Συνέδριο που έχει ως επίκεντρο ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα,

Διαβάστε περισσότερα

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό Ενεργειακή Μορφή Θερμότητα Φως Ηλεκτρισμός Ραδιοκύματα Μηχανική Ήχος Τι είναι; Ενέργεια κινούμενων σωματιδίων (άτομα, μόρια) υγρής, αέριας ή στερεάς ύλης Ακτινοβολούμενη ενέργεια με μορφή φωτονίων Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Project Τμήμα Α 3 Ενότητες εργασίας Η εργασία αναφέρετε στις ΑΠΕ και μη ανανεώσιμες πήγες ενέργειας. Στην 1ενότητα θα μιλήσουμε αναλυτικά τόσο για τις ΑΠΕ όσο και για τις μη

Διαβάστε περισσότερα

10 o ΣΥΝΕ ΡΙΟΦΟΙΤΗΤΩΝ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ "ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΗΜΕΡΑ & ΑΥΡΙΟ" 27-28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 ΑΠΕ :ΗΕλλάδακαιοιάλλοι... Στόχοι και εσµεύσεις / Προκλήσεις και Ευκαιρίες Λ. Γούτα Χηµικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ 23 Ιουνίου 21 ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ Χωρίς όραμα για το μέλλον Χωρίς όραμα και σοβαρή αναπτυξιακή προοπτική για τα φωτοβολταϊκά, αλλά και για άλλες τεχνολογίες ΑΠΕ, είναι δυστυχώς το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ABB drives για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας. ABB Group April 1, 2013 Slide 1

ABB drives για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας. ABB Group April 1, 2013 Slide 1 ABB drives για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας April 1, 2013 Slide 1 Η ενεργειακή πρόκληση σήμερα Αυξανόμενη ζήτηση Ευρώπη και Β. Αμερική 5.4% 26% Κίνα 94% 177% Πρόβλεψη IEA 2007-30 Αύξηση στη

Διαβάστε περισσότερα

Νομοθετικές ρυθμίσεις για φωτοβολταϊκά

Νομοθετικές ρυθμίσεις για φωτοβολταϊκά Νομοθετικές ρυθμίσεις για φωτοβολταϊκά Ποιος υποσκάπτει την ανάπτυξη; Δρ. Αλέξανδρος Ζαχαρίου Πρόεδρος Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών 19 Δεκεμβρίου 2012 ΣΕΦ: το πρόσωπο της αγοράς Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εκατομμύρια σε κίνδυνο

Εκατομμύρια σε κίνδυνο Οπλανήτηςφλέγεται Εκατομμύρια σε κίνδυνο Μελέτη Stern και Tufts Η αδράνεια θα επιφέρει απώλειες έως 20% τουπαγκόσμιουαεπ Μόλις 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ για δράσεις αποτροπής Κόστος καταπολέμησης κλιματικής

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Π.Κ. Χαβιαρόπουλος Μάρτιος 2011

ρ. Π.Κ. Χαβιαρόπουλος Μάρτιος 2011 Το Εθνικό Σχέδιο ράσης για τις ΑΠΕ 2010-2020 καιτο Υποστηρικτικό του Θεσµικό Πλαίσιο ρ. Π.Κ. Χαβιαρόπουλος Επικεφαλής Υπηρεσίας ΑΠΕ, ΥΠΕΚΑ Μάρτιος 2011 1 Εθνικό Σχέδιο ράσης ΑΠΕ (2010-2020) 2020) Ηχώραµαςπαρουσίασετοκαλοκαίριτου

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι Σύνεδροι,

Κυρίες και Κύριοι Σύνεδροι, Ομιλία της Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Τίνας Μπιρμπίλη, στο 14 ο Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2009 Κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ»

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» «Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Τα φωτοβολταϊκά συστήµατα αποτελούν µία από τις πλέον διαδεδοµένες

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030!

Πρόβλεψηγια 70-80% ωςτο 2030! 14 ο ΠανελλήνιοΣυνέδριοΕκλεγµένωνΓυναικών Η Πολιτική είναι γένους θηλυκού Σέρρες, 18-21/6/2009 Περιβάλλον, Οικονοµία, ΒιώσιµηΑνάπτυξη Ηανάγκη και ο καταλυτικός ρόλος των τοπικών κοινωνιών Λ. Γούτα Χηµικός

Διαβάστε περισσότερα

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Εκπαιδευτικά θεματικά πακέτα (ΚΙΤ) για ευρωπαϊκά θέματα Τ4Ε 2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Teachers4Europe Οδηγιεσ χρησησ Το αρχείο που χρησιμοποιείτε είναι μια διαδραστική ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050

Μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός: Όραμα βιωσιμότητας για την Ε λλάδα τ ου 2050 Μακροχρόνιος σχεδιασμός: ενεργειακός Όραμα βιωσιμότητας για την Ελλάδα Πλαίσιο Το ενεργειακό μίγμα της χώρας να χαρακτηριστεί ιδανικό απέχει από Οιπολιτικέςγιατηνενέργειαδιαχρονικά απέτυχαν Στόχος WWF

Διαβάστε περισσότερα

Λιθάνθρακας. Τι σημαίνει για τη ζωή μας;

Λιθάνθρακας. Τι σημαίνει για τη ζωή μας; Λιθάνθρακας Τι σημαίνει για τη ζωή μας; Σεπτέμβριος 2008 Ενεργειακή Επανάσταση Τώρα! Κείμενο - επιμέλεια: Στέλιος Ψωμάς Σεπτέμβριος 2008 Ελληνικό Γραφείο Greenpeace Κλεισόβης 9, 10677 Αθήνα Τ: 210 38 40

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ Μόνιµης Επιτροπής Ενέργειας του ΤΕΕ για την Προσυνεδριακή Εκδήλωση ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ Μόνιµης Επιτροπής Ενέργειας του ΤΕΕ για την Προσυνεδριακή Εκδήλωση ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ Μόνιµης Επιτροπής Ενέργειας του ΤΕΕ για την Προσυνεδριακή Εκδήλωση ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Χανιά, 22 και 23 Μαΐου 2009 1.

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιχειρήσεις του κλάδου Θέρμανσης και Ενέργειας απέναντι στις προκλήσεις της Ενεργειακής σήμανσης και του Οικολογικού Σχεδιασμού

Οι επιχειρήσεις του κλάδου Θέρμανσης και Ενέργειας απέναντι στις προκλήσεις της Ενεργειακής σήμανσης και του Οικολογικού Σχεδιασμού Οι επιχειρήσεις του κλάδου Θέρμανσης και Ενέργειας απέναντι στις προκλήσεις της Ενεργειακής σήμανσης και του Οικολογικού Σχεδιασμού Ημερίδα Οικολογικός Σχεδιασμός & Ενεργειακή Επισήμανση: Οι κανονισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Tetris Built Environment. Consultants Construction Renewable energy Tourism Investment Finance

Tetris Built Environment. Consultants Construction Renewable energy Tourism Investment Finance Tetris Built Environment Consultants Construction Renewable energy Tourism Investment Finance Προφίλ Η TETRIS Built Environment είναι εταιρεία παροχής Συμβουλευτικών υπηρεσιών Τεχνική εταιρεία, και δραστηριοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας στην επίτευξη Ενεργειακού Πολιτισµού

Η συµβολή των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας στην επίτευξη Ενεργειακού Πολιτισµού Η συµβολή των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας στην επίτευξη Ενεργειακού Πολιτισµού ρ. Ηλίας Κούτσικος, Φυσικός - Γεωφυσικός Πάρεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ιδάσκων Πανεπιστηµίου Αθηνών Ε ι σ α γ ω γ ή...

Διαβάστε περισσότερα

Η χώρα μας παρουσίασε το καλοκαίρι του 2010 το ΕθνικότηςΣχέδιο ράσηςγιατιςαπε(ορίζοντας )

Η χώρα μας παρουσίασε το καλοκαίρι του 2010 το ΕθνικότηςΣχέδιο ράσηςγιατιςαπε(ορίζοντας ) Το Εθνικό Σχέδιο ράσης για τις ΑΠΕ 2010-2020 και το Υποστηρικτικό του Θεσμικό Πλαίσιο ρ. Π.Κ. Χαβιαρόπουλος Επικεφαλής Υπηρεσίας ΑΠΕ,, ΥΠΕΚΑ Απρίλιος 2011 1 Εθνικό Σχέδιο ράσης ΑΠΕ (2010-2020) 2020) Η

Διαβάστε περισσότερα

9 Σεπτεµβρίου 2010, Αθήνα

9 Σεπτεµβρίου 2010, Αθήνα ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 9 Σεπτεµβρίου 2010, Αθήνα Επενδύσεις σε ΑΠΕ Τραπεζικά Εργαλεία Project Financing Οµιλητής : κ. Κωνσταντίνος Σταυρίδης ιευθυντής Μεγάλων Έργων ΕΤΕ 2 Για την επίτευξη του

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο ελφών ελφοί, Παρασκευή και Σάββατο 7-8 Μαΐου 2010

Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο ελφών ελφοί, Παρασκευή και Σάββατο 7-8 Μαΐου 2010 3 ο Συµπόσιο ελφών του ΙΕΝΕ για τις ΑΠΕ Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο ελφών ελφοί, Παρασκευή και Σάββατο 7-8 Μαΐου 2010 1. Εισαγωγή Το ΙΕΝΕ οργανώνει το 3 ο Συµπόσιο για τις ΑΠΕ στους ελφούς την Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Α Τοσίτσειο Αρσκάκειο Λύκειο Εκάλης. Αναγνωστάκης Νικόλας Γιαννακόπουλος Ηλίας Μπουρνελάς Θάνος Μυλωνάς Μιχάλης Παύλοβιτς Σταύρος

Α Τοσίτσειο Αρσκάκειο Λύκειο Εκάλης. Αναγνωστάκης Νικόλας Γιαννακόπουλος Ηλίας Μπουρνελάς Θάνος Μυλωνάς Μιχάλης Παύλοβιτς Σταύρος Α Τοσίτσειο Αρσκάκειο Λύκειο Εκάλης Αναγνωστάκης Νικόλας Γιαννακόπουλος Ηλίας Μπουρνελάς Θάνος Μυλωνάς Μιχάλης Παύλοβιτς Σταύρος Εισαγωγή στις ήπιες μορφές ενέργειας Χρήσεις ήπιων μορφών ενέργειας Ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη επιχειρηµατικότητα και Φωτοβολταϊκά. 1 st Green Congress 6 Μαρτίου 2009 ΕΒΕΑ ρ.σωτήρης Καπέλλος Γενικός ιευθυντής BP Solar / BP Hellas AE

Πράσινη επιχειρηµατικότητα και Φωτοβολταϊκά. 1 st Green Congress 6 Μαρτίου 2009 ΕΒΕΑ ρ.σωτήρης Καπέλλος Γενικός ιευθυντής BP Solar / BP Hellas AE Πράσινη επιχειρηµατικότητα και Φωτοβολταϊκά 1 st Green Congress 6 Μαρτίου 2009 ΕΒΕΑ ρ.σωτήρης Καπέλλος Γενικός ιευθυντής BP Solar / BP Hellas AE Πράσινη επιχειρηµατικότητα Η κλιµατική αλλαγή ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΑΥΤΟΝΟΜΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΝΟΜΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ HELIOS NATURA HELIOS OIKIA HELIOSRES ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε. Κολοκοτρώνη 9 & Γκίνη 6 15233 ΧΑΛΑΝΔΡΙ Tel. (+30) 210 6893966 Fax. (+30) 210 6893964 E-Mail : info@heliosres.gr

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

Κόµµα Απάντηση 4 Παρατηρήσεις κόµµατος Σχόλια Greenpeace

Κόµµα Απάντηση 4 Παρατηρήσεις κόµµατος Σχόλια Greenpeace Ερώτηση 1 Η επιστηµονική κοινότητα προτείνει µείωση των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου κατά 60-80% ως το 2050 προκειµένου να αντιµετωπιστούν οι κλιµατικές αλλαγές. Συµφωνείτε µε την κατοχύρωση του στόχου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική και δράσεις της ΕΕ για την βιοενέργεια

Στρατηγική και δράσεις της ΕΕ για την βιοενέργεια ιηµερίδα ΤΕΕ/ΤΚΜ «Τα βιοκαύσιµα κι ο αναπτυξιακός τους ρόλος για την βιοµηχανία και τον αγροτικό τοµέα» Θεσσαλονίκη, 3&4 Νοεµβρίου 2006 Στρατηγική και δράσεις της ΕΕ για την βιοενέργεια Λ. Γούτα Επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματική Αλλαγή: Φυσική διαδικασία ή ανθρώπινη επέμβαση;

Κλιματική Αλλαγή: Φυσική διαδικασία ή ανθρώπινη επέμβαση; Κλιματική Αλλαγή: Φυσική διαδικασία ή ανθρώπινη επέμβαση; TοΦαινόμενοΘερμοκηπίου Ηλιακή ακτινοβολία διαπερνάει την ατμόσφαιρα της Γης Μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας ανακλάται από τη Γη και την ατμόσφαιρα

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακός Σχεδιασµός. για την Ενέργεια στην Κρήτη

Περιφερειακός Σχεδιασµός. για την Ενέργεια στην Κρήτη Τεχνολογίες και Εφαρµογές Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας στην Κρήτη Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδας Περιφερειακό Τµήµα υτ. Κρήτης 22-23 Μαΐου 2009, Χανιά Περιφερειακός Σχεδιασµός για την Ενέργεια στην Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕ-Οδικός Χάρτης της ΕΕ:

ΑΠΕ-Οδικός Χάρτης της ΕΕ: 1 η Ηµερίδα Συλλόγου Φοιτητών Μηχανικών ιαχείρισης Ενεργειακών Πόρων του Πανεπιστηµίου υτικής Μακεδονίας «Το Ενεργειακό Μίγµα της Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας στην Ελλάδα» Κοζάνη, 16-1-2008 ΑΠΕ-Οδικός

Διαβάστε περισσότερα

TECHNODYNE. Υπηρεσίες Υψηλής Τεχνολογίας ΕΞΥΠΝΑ ΣΠΙΤΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ «ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΤΙΣ ΣΤΕΓΕΣ»

TECHNODYNE. Υπηρεσίες Υψηλής Τεχνολογίας ΕΞΥΠΝΑ ΣΠΙΤΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ «ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΤΙΣ ΣΤΕΓΕΣ» TECHNODYNE Ε.Π.Ε. Υπηρεσίες Υψηλής Τεχνολογίας ΕΞΥΠΝΑ ΣΠΙΤΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ «ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΤΙΣ ΣΤΕΓΕΣ» ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΤΕ ΕΝΑ ΣΤΑΘΕΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΗΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΥΠΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ

Η ΕΞΥΠΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ Η ΕΞΥΠΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στα site: ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική αγορά φωτοβολταϊκών

Ελληνική αγορά φωτοβολταϊκών Ελληνική αγορά φωτοβολταϊκών Προοπτικές και εμπόδια Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) www.helapco.gr Workshop Φωτοβολταϊκών ΙΕΝΕ Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 2008 Ήλιος: η τελική λύση Φωτοβολταϊκά Ο ταχύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Επανάσταση 2012

Ενεργειακή Επανάσταση 2012 Ενεργειακή Επανάσταση 2012 Ένα βιώσιμο Ενεργειακό Σενάριο για τον πλανήτη προκειμένου να αποφύγουμε τις κλιματικές αλλαγές, να απεξαρτηθούμε από τα ορυκτά καύσιμα και να δημιουργήσουμε περισσότερες θέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Συμβατικές πηγές ενέργειας Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε ενεργειακές πηγές, όπως ο λιγνίτης (Πτολεμαΐδα, Μεγαλόπολη). Βρίσκεται στη 2η θέση στα λιγνιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Εφαρμογές Α.Π.Ε. σε Κτίρια και Οικιστικά Σύνολα Μαρία Κίκηρα, ΚΑΠΕ - Τμήμα Κτιρίων Αρχιτέκτων MSc Αναφορές: RES Dissemination, DG

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΜΠΙΤΑΚΗ ΑΡΓΥΡΩ ΑΕΜ 7424 ΕΤΟΣ 2009-2010

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΜΠΙΤΑΚΗ ΑΡΓΥΡΩ ΑΕΜ 7424 ΕΤΟΣ 2009-2010 ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΜΠΙΤΑΚΗ ΑΡΓΥΡΩ ΑΕΜ 7424 ΕΤΟΣ 2009-2010 Γενικά αιολική ενέργεια ονομάζεται ηενέργεια που παράγεται από την εκμετάλλευση του πνέοντος ανέμου. Ηενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Η ενέργεια υπάρχει παντού παρόλο που δεν μπορούμε να την δούμε. Αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη της από τα αποτελέσματα της.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΔΡΕΑΔΗ ΣΟΥΤΟΓΛΟΥ ΜΑΡΙΑΛΕΝΑ ΚΑΦΦΕ ΚΥΡΙΑΚΗ

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΔΡΕΑΔΗ ΣΟΥΤΟΓΛΟΥ ΜΑΡΙΑΛΕΝΑ ΚΑΦΦΕ ΚΥΡΙΑΚΗ ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΔΡΕΑΔΗ ΣΟΥΤΟΓΛΟΥ ΜΑΡΙΑΛΕΝΑ ΚΑΦΦΕ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ) Οι πηγές ενέργειας, όσον αφορά όμως τα αποθέματα ενέργειας (ενεργειακό δυναμικό), διακρίνονται σε συμβατικές

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στάθης Παπαχριστόπουλος Διπλ. Χημικός Μηχανικός ΜSc MBA Προϊστάμενος Τμήματος Επιστημονικοτεχνικής Υποστήριξης και Υλοποίησης Προγραμμάτων ΠΤΑ/ΠΔΕ Αναπληρωτής Δ/ντής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.Ε και η σύνδεση τους με την Αειφορία. Δημήτρης Μαναγούδης Γενικός Διευθυντής ICON GROUP TEXNIKH E.Π.Ε. Adapt2Change LIFE 09 ENV/GR/000296

Α.Π.Ε και η σύνδεση τους με την Αειφορία. Δημήτρης Μαναγούδης Γενικός Διευθυντής ICON GROUP TEXNIKH E.Π.Ε. Adapt2Change LIFE 09 ENV/GR/000296 Α.Π.Ε και η σύνδεση τους με την Αειφορία Δημήτρης Μαναγούδης Γενικός Διευθυντής ICON GROUP TEXNIKH E.Π.Ε Ανανεώσιμη Ενέργεια & Αειφόρος Ανάπτυξη Αειφόρος Ενέργεια Ανανεώσιμη Ενέργεια Βιώσιμη / Αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτον, στις απαιτούμενες δράσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, μέσα σε μία ολοένα και αυστηρότερη περιβαλλοντική νομοθεσία,

Πρώτον, στις απαιτούμενες δράσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, μέσα σε μία ολοένα και αυστηρότερη περιβαλλοντική νομοθεσία, Θα ήθελα να ευχαριστήσω το Κέντρο Ερευνών Προοδευτικής Πολιτικής και την Capital Link για αυτήν την πρωτοβουλία ανταλλαγής απόψεων σχετικά με τις επενδύσεις στην Ελλάδα, ιδιαίτερα σε μία χρονική στιγμή

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα προγράµµατος BETTER INTERREG III B CADSES «Ενίσχυση αλυσίδας βιοκαυσίµων για την τοπική ανάπτυξη Ευρωπαϊκών περιοχών» Θεσσαλονίκη, 5-2-2008

Ηµερίδα προγράµµατος BETTER INTERREG III B CADSES «Ενίσχυση αλυσίδας βιοκαυσίµων για την τοπική ανάπτυξη Ευρωπαϊκών περιοχών» Θεσσαλονίκη, 5-2-2008 Ηµερίδα προγράµµατος BETTER INTERREG III B CADSES «Ενίσχυση αλυσίδας βιοκαυσίµων για την τοπική ανάπτυξη Ευρωπαϊκών περιοχών» Θεσσαλονίκη, 5-2-2008 Βιοκαύσιµα: Χρυσή ευκαιρία, «αποδιοποµπαίος τράγος» ή

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕξέλιξητωνΜικρώνΣυστημάτωνΑΠΕκαιΣΗΘ στην Ελλάδα ενόψει της Νέας Ενεργειακής Πολιτικής. Κώστας Τίγκας Δ/ντης Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού

ΕξέλιξητωνΜικρώνΣυστημάτωνΑΠΕκαιΣΗΘ στην Ελλάδα ενόψει της Νέας Ενεργειακής Πολιτικής. Κώστας Τίγκας Δ/ντης Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού ΕξέλιξητωνΜικρώνΣυστημάτωνΑΠΕκαιΣΗΘ στην Ελλάδα ενόψει της Νέας Ενεργειακής Πολιτικής Κώστας Τίγκας Δ/ντης Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού Η Ενεργειακή Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης 10 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΑΣΑΚΗ ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΜΑΝΑΣΑΚΗ ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΜΑΝΑΣΑΚΗ ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ Νησί που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης. Μόνιμος πληθυσμός (απογρ. 2011) 680.000 κάτοικοι. Ελκυστικός τουριστικός προορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Φωτοβολταϊκά Αστείρευτη ενέργεια από τον ήλιο! Η ηλιακή ενέργεια είναι μια αστείρευτη πηγή ενέργειας στη διάθεση μας.τα προηγούμενα χρόνια η τεχνολογία και το κόστος παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Green Banking: Στηρίζοντας την Πράσινη Ανάπτυξη. Γιώργος Αντωνιάδης. ιεύθυνση Ανάπτυξης Εργασιών Green Banking ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πτολεµαϊδα 09-07-2012

Green Banking: Στηρίζοντας την Πράσινη Ανάπτυξη. Γιώργος Αντωνιάδης. ιεύθυνση Ανάπτυξης Εργασιών Green Banking ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πτολεµαϊδα 09-07-2012 Green Banking: Στηρίζοντας την Πράσινη Ανάπτυξη Γιώργος Αντωνιάδης ιεύθυνση Ανάπτυξης Εργασιών Green Banking ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πτολεµαϊδα 09-07-2012 Οικονοµία και Περιβάλλον Η ανάπτυξη της οικονοµίας, µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΠΕ) Σειρά Πληροφοριακού και Εκπαιδευτικού Υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΠΑΤΡΑ, 2016 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΗΛΙΟΣ ΗΛΙΟΣ - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Ενέργειας από τον Ήλιο

Παραγωγή Ενέργειας από τον Ήλιο Παραγωγή Ενέργειας από τον Ήλιο... Φωτοβολταϊκά Συστήματα Συμψηφισμού - Net Metering WIND WATER SOLAR BIOMASS Τι είναι το Net Metering. Το net metering, είναι μια συμφωνία που σας επιτρέπει να συμψηφίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες Μορφές Ενέργειας

Ήπιες Μορφές Ενέργειας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ήπιες Μορφές Ενέργειας Ενότητα 1: Εισαγωγή Καββαδίας Κ.Α. Τμήμα Μηχανολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών συστημάτων στην Ελλάδα σήμερα. Γιώργος Ανεμοδουράς Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

Η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών συστημάτων στην Ελλάδα σήμερα. Γιώργος Ανεμοδουράς Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών συστημάτων στην Ελλάδα σήμερα Γιώργος Ανεμοδουράς Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Αθήνα, Απρίλιος 2008 Ήλιος: ητελικήλύση Η ηλιακή ενέργεια που πέφτει σε ένα τετραγωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL B8-1043/8. Τροπολογία. Giovanni La Via, Peter Liese εξ ονόματος της Ομάδας PPE

EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL B8-1043/8. Τροπολογία. Giovanni La Via, Peter Liese εξ ονόματος της Ομάδας PPE 4.10.2016 B8-1043/8 8, Jo Leinen, Julie Girling, Gerben-Jan Gerbrandy, Αιτιολογική αναφορά 14 α (νέα) έχοντας υπόψη την εγκύκλιο «Laudato Si», 4.10.2016 B8-1043/9 9, Jo Leinen, Julie Girling, Gerben-Jan

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες Μορφές Ενέργειας

Ήπιες Μορφές Ενέργειας Ήπιες Μορφές Ενέργειας Ενότητα 1: Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Κατανόηση βασικών αρχών παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με ιδιαίτερη έμφαση σε αυτές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΖΩΗ. Ιατρού Κωνσταντίνος

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΖΩΗ. Ιατρού Κωνσταντίνος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΖΩΗ Ιατρού Κωνσταντίνος Οµάδα Μέλη οµάδας 1. 2. 3. 4. Ηµεροµηνία / /20 ΜΕΡΟΣ Α Ενεργειακές µετατροπές που πραγµατοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΕ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟ ΟΥ ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ. Σάββας Σεϊµανίδης. Πρόεδρος EREF

ΟΙ ΑΠΕ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟ ΟΥ ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ. Σάββας Σεϊµανίδης. Πρόεδρος EREF ΟΙ ΑΠΕ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟ ΟΥ ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Σάββας Σεϊµανίδης Πρόεδρος EREF Αξιότιµε κύριε Πρόεδρε, Αγαπητέ Γιάννη, Κυρίες και Κύριοι, Καταρχήν θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Το ενεργειακό πρόβλημα συνειδητοποιήθηκε όταν εμφανίστηκε η ενεργειακή κρίση του 1973.

Το ενεργειακό πρόβλημα συνειδητοποιήθηκε όταν εμφανίστηκε η ενεργειακή κρίση του 1973. Το ενεργειακό πρόβλημα συνειδητοποιήθηκε όταν εμφανίστηκε η ενεργειακή κρίση του 1973. Η συνειδητοποίηση του προβλήματος ήταν αποτέλεσμα : - του περιορισμού άντλησης και συνεπώς των ποσοτήτων διάθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ EXOIKONOMHΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΤΙΡΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ Σύµφωνα µε το Εθνικό Σχέδιο ράσης και το σενάριο αναφοράς, αναµένεται για το 2030 αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟ (NET METERING)

ΑΥΤΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟ (NET METERING) ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΥΤΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟ (NET METERING) Το πρόγραμμα ενεργειακού συμψηφισμού παραγόμενης-καταναλισκόμενης ενέργειας (Νet-Μetering) σας προσφέρει μια ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα