Κεφάλαιο 1. Τα γενικά χαρακτηριστικά του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 1. Τα γενικά χαρακτηριστικά του"

Transcript

1 Κεφάλαιο 1 Τα γενικά χαρακτηριστικά του Ήλιου 15

2 ΗΛΙΟΣ Ο Ήλιος είναι το πιο κοντινό σε µας άστρο, αφού η απόσταση του αγγίζει µόλις τα 8 πρώτα λεπτά φωτός (το επόµενο πιο κοντινό αστέρι είναι ο Εγγύτατος Κενταύρου, που βρίσκεται σε απόσταση 4,27 ετών φωτός από τη Γη). Παρόλο που ο Ήλιος ως αστέρας δεν έχει κάτι σηµαντικό να παρουσιάσει, αφού δεν αποτελεί παρά ένα κοινό άστρο της Κυρίας Ακολουθίας, για µας είναι πολύ σηµαντικός, τόσο για τη διατήρηση της ζωής πάνω στη Γη όσο και από επιστηµονικής άποψης. Μυθολογία Για τη ζωτική σηµασία που παρουσιάζει ο Ήλιος όσον αφορά τη συντήρηση της ζωής, δεν χρειάζονται περαιτέρω διευκρινίσεις για να κατανοήσουµε το αυτόνόητο. Από τις απαρχές της δηµιουργίας οι άνθρωποι κατάλαβαν τη σηµασία του και τον ονόµασαν Θεό. Για τους αρχαίους Αιγυπτίους αντιπροσώπευε τον θεό Άµµων-Ρα, για τους Ασσύριους τον Βάαλ, για τους Αµµωνίτες τον Μολώχ, για τους Πέρσες τον Μίθρα, για τους Βαβυλώνιους τον Σαµάς, για τους αρχαίους Ινδούς τον Σούρυα, για τους Φοίνικες και τους Χαναναίους τον Ελ, ενώ για τους αρχαίους Έλληνες ήταν ο θεός Ήλιος που µε το άρµα του και τα άλογά του διέσχιζε καθηµερινά τον ουρανό για να φέρει σε αυτούς το φως, τη θερµότητα, την τάξη στη διάρκεια της µέρας και της νύχτας και την εναλλαγή των εποχών. Πίστευαν ότι ήταν γιος του Τιτάνα Υπερίωνα και της Ευρυδίκης, ενώ η Σελήνη και η Ηώ (Αυγή) ήταν αδελφές του. Εικ 1.1 Μετόπη από το ναό της Αθηνάς στην Τροία µε ανάγλυφη παράσταση του Ήλιου πάνω στο άρµα του (Staatliche Museen, Βερολίνο) Ο Ήλιος δεν ανήκε στους Ολύµπιους, αλλά στους Ουράνιους θεούς. Τα ιερά του βρίσκονταν συνήθως σε βουνοκορφές και παρόλο που ο ίδιος λατρευόταν σε όλη την Ελλάδα µε λαµπρές γιορτές, τα Ηλίεια, η Ρόδος αποτελούσε το σηµαντικότερο κέντρο της λατρείας του (Ένα από τα επτά θαύµατα της αρχαιότητας που βρισκόταν στο λιµάνι της Ρόδου, «ο Κολοσσός της Ρόδου», ήταν αφιερωµένος σε αυτόν). Από τον 5ον µ.χ. αιώνα όµως και µετά, ο Ήλιος ταυτιζόταν µε τον θεό Φοίβο Απόλλωνα (θεό του φωτός, των γραµµάτων και της τέχνης). 16

3 Εικ. 1.2 Ο Κολοσσός της Ρόδου που δέσποζε στην είσοδο του λιµανιού της Ρόδου, σε καλλιτεχνική αναπαράσταση. Το ίδιο το άγαλµα, ύψους 30 µέτρων, δε σώζεται σήµερα. Ό- πως πιστεύεται, έπεσε το 225 π.χ. από φοβερό σεισµό και δεν ξαναστήθηκε. Το 657 µ.χ. όταν οι Σαρακηνοί κατέλαβαν το νησί, τεµάχισαν το άγαλµα, που ήταν κατασκευασµένο από µέταλλο, και το πούλησαν. Απεικονίσεις του θεού Ήλιου σε αγγεία, µικροαντικείµενα, νοµίσµατα, οική- µατα και ναούς συναντάµε συχνά στις διάφορες φάσεις του αρχαιοελληνικού πολιτισµού. Επίσης, γραπτές αναφορές στο όνοµά του ανευρίσκονται σε έργα πολλών αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, όπως σε αυτά του Όµήρου, του Αισχύλου, του Σοφοκλή, του Ευριπίδη, και όχι µόνο, όπου, αλλού απαντάται ως τιµωρός και αλλού ως ζωοδότης, φωτοδότης και θεραπευτής θεός. Εικ.1.3 Νόµισµα αρχαίας Ρόδου, µε παράσταση του θεού Ήλιου Εικ.1.4 Αττικός ερυθρόµορφος αµφορέας 3ου αιώνα. π.χ. Ο θεός Ήλιος µε το άρµα του. 17

4 Ο πιο γνωστός µύθος για τον Ήλιο είναι αυτός του γιου του, Φαέθοντα: Εικ. 1.5 Φαέθοντος πορεία (Monsiau, British Museum) Ο Φαέθων έφθασε έως την εφηβική ηλικία µη γνωρίζοντας ότι ο Ή- λιος ήταν ο πατέρας του. Όταν το έ- µαθε, για να το πιστέψει του ζήτησε να του εκπληρώσει µια επιθυµία του: να του εµπιστευθεί το ηλιακό άρµα του για µία ηµερήσια διαδροµή στον ουρανό. Ο Ήλιος γνωρίζοντας πόσο δύσκολο ήταν να χαλιναγωγηθούν τα θεϊκά άτια, αρχικά αρνήθηκε, όµως κάτω από την πίεση των παρακαλετών του λύγισε και δέχτηκε να του το δώσει, αφού πρώτα του παρείχε τις κατάλληλες οδηγίες. Ο Φαέθων, στην αρχή, τα κατάφερε καλά. Γρήγορα ό- µως τον πρόδωσε η απειρία του και µη δυνάµενος πλέον να ελέγξει τα θεϊκά άλογα, οδηγήθηκε σε µια ανεξέλεγκτη πορεία, όπου πρώτα προσέγγισε πολύ προς τη Γη προκαλώντας ξηρασία, ενώ έπειτα ανέβηκε πάρα πολύ ψηλά, δηµιουργώντας χιονιά και παγετό καθώς το άρµα αποµακρυνόταν από τη Γη. Ο ίας για ν αποτρέψει την καταστροφή έριξε έναν κεραυνό και ο Φαέθων έπεσε νεκρός στις όχθες του Ηριδανού ποταµού. Οι αδελφές του, οι Ηλιάδες, έκλαψαν τόσο πολύ για το χαµό του, που ο ίας τις λυπήθηκε και τις µεταµόρφωσε σε λεύκες. Το επιστηµονικό ενδιαφέρον Η φυσική του Ήλιου αφορά µια µεγάλη µερίδα επιστηµών, όπως τη Βιολογία, τη Γεωλογία, τη Μετεωρολογία, την Ωκεανολογία, τις Τεχνολογίες ενέργειας, την Ιατρική κ.α., αφού πλήθος βιολογικών, γεωλογικών, φυσικών και άλλων φαινο- µένων, ακόµη και η εµφάνιση κάποιων ασθενειών, οφείλουν την παρουσία τους στην άλλοτε ευεργετική και άλλοτε καταστροφική επίδραση του Ήλιου. Ειδικά, το ενδιαφέρον του κόσµου της Αστροφυσικής στρέφεται στον Ήλιο, γιατί η σχετικά κοντινή του απόσταση µας επιτρέπει να τον µελετήσουµε και µαζί µε αυτόν να γνωρίσουµε και όλα τα κοινά άστρα της Κυρίας Ακολουθίας. Μπορούµε, έτσι, να κατανοήσουµε τον τρόπο παραγωγής και διάδοσης της ενέργειας στο εσωτερικό των άστρων καθώς και τα φαινόµενα που συντελούν σε αυτήν, όπως επίσης και τα είδη της ακτινοβολίας που εκπέµπονται από τους αστέρες και µαζί τον τρόπο εκποµπής τους. 18

5 Ακόµα, µας βοηθά να κατανοήσουµε τη βαρυτική αλληλεπίδραση που υφίσταται µεταξύ των ουράνιων σωµάτων, καθώς και τους νόµους που τη διέπουν, και τέλος αποτελεί µια πρώτης τάξεως ευκαιρία να επαληθεύσουµε τη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν (από τη µετατόπιση του περιηλίου του Ερµή). Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι από τους αρχαίους λαούς που ξέφυγαν από τη δαιµονολατρία των φυσικών φαινοµένων και προσπάθησαν να τα ερµηνεύσουν επιστηµονικά, αποδεσµεύοντάς τα από τη βούληση των θεών. Οι θεωρίες τους για τη δηµιουργία του κόσµου και του Σύµπαντος διασταυρώνουν συχνά τους δρόµους τους µε τη σύγχρονη Αστροφυσική. Μελέτησαν λοιπόν τα άστρα, τους πλανήτες, αλλά και τον Ήλιο. Η ηλιοκεντρική θεωρία διατυπώθηκε από αρκετούς από αυτούς (όπως ο Αρίσταρχος ο Σάµιος 3ος π.χ. αιώνας), αιώνες πριν αναβιωθεί από τον Κοπέρνικο και περιγραφεί µαθηµατικά από τον Κέπλερ. Εικ. 1.6 Ο θεός Ήλιος πάνω στο άρµα του, µε τον Εωσφόρο ή Φωσφόρο, όπως καλούνταν αλλιώς την εποχή εκείνη ο πλανήτης Αφροδίτη, να βρίσκεται µπροστά του. Απεικόνιση σε αττικό κρατήρα, 3ος π.χ. αιώνας. Από τη µελέτη των κειµένων που διασώθηκαν από τον 6ο π.χ. αιώνα έως τις µέρες µας βλέπουµε πως το ενδιαφέρον των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων στρεφόταν, όσον αφορά τον Ήλιο, άλλοτε γύρω από την κίνησή του ως προς τη Γη και άλλοτε γύρω από τη φύση του. Γενικότερα, οι αρχαίοι Έλληνες δεν έπαψαν να τον λατρεύουν και ως θεότητα, γι αυτόν τον λόγο δεν σταµατάµε να βρίσκου- µε απεικονίσεις του σε αγγεία, ακόµη και σε µεταγενέστερες εποχές. Οι απόψεις τους ποίκιλαν: Ο Θαλής ο Μιλήσιος υποστήριζε ότι το µέγεθος του ήταν 30 της µοίρας και ο Ηράκλειτος πίστευε ότι ο Ήλιος είχε πλάτος ανθρωπίνου ποδός, ενώ ο Ποσειδώνιος τον θεωρούσε «µείζονα» της Γης (δηλαδή µεγαλύτερο από αυτή). Ο Πυθαγόρας δίδασκε περί της σφαιροειδούς µορφής του και ο Εµπεδοκλής τον θεωρούσε ως εικόνα των ανακλώµενων από τη Γη ακτίνων που συγκεντρώνονταν σ ένα σταθερό σηµείο πάνω στον κρυστάλλινο θόλο. Ο Πλούταρχος τον παροµοίαζε µε την καρδιά του κόσµου, απ όπου διασκορπιζόταν το φως και η θερµότητα. Τέλος, ο αυτοκράτορας Ιουλιανός τον ταύτιζε µε τον ία, την υπέρτατη θεότητα. Εικ. 1.7 Ο Ήλιος οδηγεί το άρµα του. Αττικός αµφορέας 3ος αιώνας π.χ. (British Museum) 19

6 Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται το αντικείµενο µελέτης σχετικά µε τον Ήλιο, ορισµένων αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων ή κάποιων φιλοσοφικών σχολών και ορισµένων µεταγενέστερων από αυτούς, που είχαν εντρυφήσει στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι Θαλής ο Μιλήσιος Αναξίµανδρος ιογένης ο Απολλωνιάτης Αναξαγόρας ο Κλαζοµένιος «Πυθαγόρειοι» Φιλόλαος ο Κροτωνιάτης ηµόκριτος Αιώνας 6οςπ.Χ. 6οςπ.Χ. 5ος π.χ. 5ος π.χ. 5ος π.χ. 5ος π.χ. Επιστηµονικό ενδιαφέρον - Επιτεύγµατα Υπολόγισε πρώτος τη λόξωση της εκλειπτικής. Υποστήριξε πρώτος ότι συµβαίνει έκλειψη του Ηλίου. Ανακάλυψε τις τροπές (τα ηλιοστάσια) και ότι η περίοδος µεταξύ τους είναι πάντα η ίδια (στην πραγµατικότητα δεν είναι). Υπολόγισε τη διαφορά χρονικών περιόδων µεταξύ τροπών και ισηµεριών. Υποστήριζε το γεωκεντρικό σύστηµα και πίστευε ότι η Γη είναι στρογγυλή, µετέωρη, ακίνητη και διατηρεί σταθερή απόσταση από παντού. Πρέσβευε ότι ο Ήλιος είναι µεγαλύτερος από τη Γη και ότι αποτελείται από καθαρό πυρ. Θεωρούσε ότι η Σελήνη είναι σώµα ετερόφωτο που αντανακλά το φως του Ήλιου, δηλαδή έµµεσα υποστήριζε πως ο Ήλιος είναι σώµα αυτόφωτο. Εκτίµησε τη διάµετρο περιφοράς του Ήλιου σε 28 φορές τη διάµετρο της Γης. Κατασκεύασε ηλιακά ρολόγια και δίδαξε τη χρήση τους στους Έλληνες. Υπολόγισε κι αυτός τη λόξωση της εκλειπτικής. Υποστήριζε ότι ο Ήλιος ήταν πορώδης, όπως ένα σφουγγάρι και αποτελούνταν από άπειρους πόρους µέσα από τους οποίους κυκλοφορούσε θερµός αέρας. Καταδείκνυε τη σηµαντικότητα του ρόλου του Ήλιου στη γένεση και την ανάπτυξη φυτών, ζώων και ανθρώπων. Υποστήριζε το γεωκεντρικό σύστηµα. Θεωρούσε τον Ήλιο «µύδρο διάπυρο», δηλ. πυρακτωµένο µέταλλο και όµοιας υφής µε τα αστέρια. Πίστευε ότι οι άνεµοι δηµιουργούνται όταν ο αέρας αραιώνει από τον Ήλιο. Υποστήριζε την πυροκεντρική θεωρία, θεωρώντας ότι όλοι οι πλανήτες και ο Ήλιος περιφέρονται γύρω από το κεντρικό πυρ την Εστία. Πρέσβευε ότι η Γη δεν ήταν ακίνητη, αλλά περιφερόταν γύρω από το κεντρικό πυρ σε λοξό κύκλο, ενώ περιστρεφόταν γύρω από τον εαυτό της σε ένα ηµερονύχτιο. Από το µελετητή του έργου του, Θράσυλλο και τον Αριστοτέλη γνωρίζουµε πως ένα από τα πολυάριθµα χαµένα βιβλία του µεγάλου Έλληνα φιλοσόφου, αναφερόταν στην κίνηση των τότε γνωστών πλανητών και του Ήλιου. 20

7 «Πυθαγόρειοι» Ηρακλείδης ο Ποντικός - Θέων ο Σµυρναίος Αριστοτέλης 4ος π.χ. 4ος π.χ. Υποστήριζαν ότι ο Ερµής και η Αφροδίτη κινούνται γύρω από τον Ήλιο, εισάγοντας έτσι µία πρώτη θεώρηση του ηλιοκεντρικού συστήµατος. Υποστήριζε το γεωκεντρικό σύστηµα. Πίστευε ότι η Γη βρισκόταν στο κέντρο του Σύµπαντος και ο Ήλιος περιφερόταν γύρω της. Θεωρούσε ότι ο Ήλιος ήταν «απόλυτο και καθαρό πυρ». Αρχιµήδης Αρίσταρχος ο Σάµιος Σέλευκος ο Ερυθραίος Ίππαρχος Κλαύδιος Πτολεµαίος Ιουλιανός ο Παραβάτης 3ος π.χ. 3ος π.χ. 2ος π.χ. 2ος π.χ. 2ος µ.χ. 4ος µ.χ. Τα βιβλία του για την Αστρονοµία χάθηκαν, ωστόσο στη Μεγάλη Μαθηµατική Σύνταξη του Κλαύδιου Πτολεµαίου αναφέρεται ότι, σ αυτά υπολογιζόταν η απόσταση του Ήλιου και των άλλων πλανητών από τη Γη. Υπήρξε ο εισηγητής του ηλιοκεντρικού συστήµατος. Πίστευε ότι η Γη κινούνταν γύρω από τον Ήλιο διαγράφοντας την εκλειπτική, καθώς και γύρω από τον άξονα της. Τοποθετούσε τον Ήλιο µεταξύ των απλανών αστέρων. Εκτίµησε την απόσταση της Σελήνης από τον Ήλιο µε βάση γεωµετρική µέθοδο. Υποστήριζε την ηλιοκεντρική θεωρία. Πιστεύεται ότι έλυσε το αστρονοµικό πρόβληµα της περιφοράς της Γης γύρω από τον Ήλιο. Συνέταξε πρώτος ηλιακούς πίνακες. Υπολόγισε µε απόλυτη µαθηµατική ακρίβεια τη διαδοχή των εκλείψεων, τις εκλειπτικές συντεταγµένες, τη µετάπτωση των ισηµερινών σηµείων, την ανισότητα των εποχών του έτους και τη διάρκεια εκάστης, καθώς και τη διάρκεια του έτους. Επιβεβαίωσε την τιµή του Ερατοσθένη για τη λόξωση της εκλειπτικής. Υπολόγισε µε µεγάλη ακρίβεια την απόσταση Ήλιου - Σελήνης, µε τη µέθοδο των εκλείψεων. Υποστήριζε το γεωκεντρικό σύστηµα. Εισήγαγε το σύστηµα των έκκεντρων κύκλων και των επικύκλων για να εξηγήσει τις τροχιές των πλανητών. Υποστήριζε το ηλιοκεντρικό σύστηµα. Θεωρούσε τη Γη ως πλανήτη που περιφερόταν σε κυκλική τροχιά γύρω από τον Ήλιο. Πίστευε πως και οι άλλοι πλανήτες περιφέρονταν γύρω από τον Ήλιο σε κυκλικές τροχιές και µάλιστα σε καθορισµένα διαστήµατα, δηλαδή σε καθορισµένες αποστάσεις. 21

8 Μεταγενέστεροι Φιλόσοφοι Νικηφόρος Γρηγοράς Ζαν Μπουριντάν Νικόλ Ντ Ορέµ Νικόλαος Κοπέρνικος Τύχο Μπράχε Κέπλερ Γαλιλαίος Αιώνας 14ος µ.χ. 13ος-14ος µ.χ. 14ος µ.χ. 15ος-16ος µ.χ. 16ος µ.χ. 16ος-17ος µ.χ. 16ος-17ος µ.χ. Επιστηµονικό ενδιαφέρον - Επιτεύγµατα Υπολόγισε όλες τις εκλείψεις του Ήλιου, της χιλιετίας, έως τον 13ο µ.χ. αιώνα. Προέβλεψε νέες εκλείψεις του Ήλιου και της Σελήνης. Υποστήριζε το ηλιοκεντρικό σύστηµα. Αµφισβητούσε την τοποθέτηση της Γης στο κέντρο του Σύµπαντος. Υποστήριζε την ηµερήσια περιστροφή της Γης. Υποστήριζε ότι η Γη περιστρεφόταν γύρω από τον εαυτό της. Θεωρούσε ότι η Γη είναι άστρο. εν συµφωνούσε µε την τοποθέτηση της Γης στο κέντρο του Σύµπαντος. Υποστήριζε το ηλιοκεντρικό σύστηµα. Θεωρούσε ότι η Γη εκτελεί µία πλήρη περιστροφή γύρω από τον άξονα της και ότι σ ένα χρόνο εκτελεί µία περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Πρέσβευε ότι ο Ήλιος παραµένει ακίνητος. Στο εξάτοµο βιβλίο του Περί των Περιφορών των Ουρανίων Σφαιρών περιγράφει εκτός των άλλων το πλανητικό σύστηµα του, την ετήσια φαινόµενη κίνηση του Ήλιου, την κίνηση των πλανητών σε κυκλικές τροχιές, την ανάδροµη κίνηση των πλανητών και δίνει τη µαθηµατική περιγραφή των κινήσεων της Γης και της µετάπτωσης των ισηµεριών. ηµιούργησε ένα νέο σύστηµα που ήταν συνδυασµός του ηλιοκεντρικού και του γεωκεντρικού συστήµατος. Υπήρξε ο καλύτερος παρατηρητής του ουρανού χωρίς τηλεσκόπιο, αφού παρατήρησε τους πλανήτες να διαγράφουν όλη την τροχιά τους, ενώ πραγµατοποιούσε τέσσερις ανεξάρτητες µετρήσεις για κάθε ουράνιο σώµα. ιατύπωσε τους τρεις βασικούς νόµους του, συµβάλλοντας έτσι στη µαθηµατική και αστρονοµική θεµελίωση της ηλιοκεντρικής θεωρίας. Έλυσε το πρόβληµα των πλανητικών τροχιών. Συνέταξε πίνακες µε τις κινήσεις των πλανητών. Αναδείχθηκε ως νοµοθέτης του Σύµπαντος. Υποστήριξε το ηλιοκεντρικό σύστηµα. Με το δικής του κατασκευής τηλεσκόπιο παρατήρησε τις ηλιακές κηλίδες, τις φάσεις της Αφροδίτης γεγονός που καταδείκνυε το ηλιοκεντρικό σύστηµα τους κρατήρες και την επιφάνεια της Σελήνης, τους τέσσερις δορυφόρους του ία και τον δακτύλιο του Κρόνου. 22

9 Τα γενικά φυσικά χαρακτηριστικά του Ήλιου Ο Ήλιος είναι ένα κοινό αστέρι της Κυρίας Ακολουθίας (νάνος αστέρας), φασµατικού τύπου G2V και ενεργού θερµοκρασίας Κ. Η απόστασή του από τη Γη κυµαίνεται µεταξύ και km. Η µέση τιµή της απόστασης αυτής που ισούται µε 149, km, δηλαδή η µέση απόσταση Γης-Ήλιου, µας παρέχει µία άλλη µονάδα µέτρησης των διαπλανητικών αποστάσεων, που ονοµάζεται αστρονοµική µονάδα: Αστρονοµική Μονάδα (Astronomical Unit) = 1A.U = 149, km Η Γη βρίσκεται στο αφήλιο και απέχει από τον Ήλιο km Η Γη βρίσκεται στο περιήλιο και απέχει από τον Ήλιο km Εικ. 1.8 Η απόσταση της Γης από τον Ήλιο διαφέρει όταν αυτή βρίσκεται στο αφήλιο και όταν βρίσκεται στο περιήλιο, γι αυτό χρησιµοποιούµε τη µέση απόσταση, που την ονοµάζουµε αστρονοµική µονάδα (A.U.) Η µάζα του Ήλιου είναι της τάξης των gr και αποτελεί το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ο Ήλιος, όπως και κάθε άστρο, παράγει ενέργεια από την καύση των αποθεµάτων του πυρήνα του. Η ΗΛΙΚΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Θεωρώντας ότι η χηµική σύσταση του πριν από τις θερµοπυρηνικές αντιδράσεις ήταν: 72% Η, 26% He, 2% µέταλλα ενώ έχοντας υπολογίσει ότι η σηµερινή περιεκτικότητα του πυρήνα του σε υδρογόνο (Η) είναι: 36% Η, και γνωρίζοντας επιπλέον τους ρυθµούς καύσης του υδρογόνου (Η), συµπεραίνουµε ότι η ηλικία του Ήλιου είναι t = 4, έτη Η χρόνος που ο Ήλιος θα παραµείνει στην Κυρία Ακολουθία, δηλαδή ο χρόνος που ο Ήλιος θα λάµπει σαν άστρο µε τη µορφή που έχει σήµερα καίγοντας τα πυρηνικά του αποθέµατα, µπορεί να προκύψει από τη σηµερινή περιεκτικότητά του σε υδρογόνο, σε συνδυασµό µε τις αλλαγές που προκαλούνται στη δοµή του κατά την καύση του στοιχείου αυτού. Έτσι υπολογίζεται πως ο χρόνος αυτός είναι: t KA = έτη 23

10 Ο Ήλιος είναι µια σφαίρα η σφαιρικότητα προκύπτει από την αργή του περιστροφή, κατά µέσον όρο 27 µέρες που αποτελείται κυρίως από αέριο υδρογόνο και ήλιο, µε µέση πυκνότητα κοντά σε αυτή του ύδατος, ρ = 1,409 gr/cm 3, δηλαδή πρόκειται για ένα ρευστό. Σηµειώνουµε ότι: η πυκνότητα στον πυρήνα του Ήλιου είναι πολύ µεγάλη, ήτοι ρ π = 150 gr/cm 3, αφού η ύλη του είναι πλήρως ιονισµένη και έτσι δεν υφίστανται οι ενδοµοριακές αποστάσεις, µε αποτέλεσµα αυτή να είναι πυκνότατη. Η διάµετρός του ισούται µε km, ενώ η επιφάνειά του και ο όγκος του είναι αντίστοιχα S = 6, km 2 και V = 1, km 3. Η βαρύτητα στην επιφάνεια του είναι πολύ µεγάλη, ως αποτέλεσµα της µεγάλης µάζας του, και ι- σούται µε 27,9 φορές τη γήινη βαρύτητα. Το φαινόµενο οπτικό µέγεθος του Ήλιου είναι m v = -26,8, δηλαδή ο Ήλιος αποτελεί το πιο λαµπρό αστέρι για τη Γη, αλλά και για όλους τους πλανήτες του πλανητικού µας συστήµατος, και η φαινόµενη διάµετρός του είναι φ = 32. Οι δείκτες χρώµατός του είναι (B - V) = 0,7 και (U - V) = 0,8. Η φωτεινότητα, δηλαδή η απόλυτη λαµπρότητα του Ήλιου, προκύπτει από τη σχέση: L = 4πR 2 F λ dλ = 4πr F λ dλ = 3, erg/s όπου r = 1 A.U. Τα παραπάνω µεγέθη αποτελούν χαρακτηριστικά κάθε αστέρα. Οι τιµές τους παρατίθενται εδώ για τον Ήλιο. Για τον ορισµό των µεγεθών µπορείται να ανατρέξετε: ανέζης Μάνος και Θεοδοσίου Στράτος, Το Σύµπαν που αγάπησα, Εισαγωγή στην Αστροφυσική, Τόµος Α, Εκδόσεις ίαυλος, Αθήνα

11 Επιπλέον, πρέπει να σηµειώσουµε πως από την καύση των αποθεµάτων του πυρήνα του δηµιουργείται σε αυτόν ένα έλλειµµα µάζας και αυτό γιατί, ενώ κάθε δευτερόλεπτο καίγονται στον πυρήνα του τόνοι υδρογόνου, παράγονται µόνο τόνοι αέριου ηλίου. Έτσι, προκύπτει ένα υπόλοιπο µάζας της τάξης των τόνων ( = τόνοι). Το ποσό αυτό της µάζας, που υπολείπεται, µετατρέπεται σε ενέργεια σύµφωνα µε τη σχέση του Αϊνστάιν: Ε = m c 2. Η περιστροφή του Ήλιου γύρω από τον άξονά του αποτελεί ένα ακόµα φυσικό χαρακτηριστικό του. Ο Ήλιος περιστρέφεται κατά την ορθή φορά (αντίθετα δηλαδή προς την κίνηση των δεικτών του ρολογιού). ΑΝΑΤΟΛΗ ΥΣΗ Ο άξονας περιστροφής του σχηµατίζει γωνία ω µε τον άξονα της εκλειπτικής: ω = 7 ο 15. Άξονας περιστροφής Ουράνια σφαίρα 7 ο 15 Εκλειπτική Ωστόσο, επειδή ο Ήλιος είναι µία αεριώδης µάζα, κατά την περιστροφή του γύρω από τον άξονα του συµπεριφέρεται ως ρευστό, µε αποτέλεσµα να δηµιουργείται ένα φαινόµενο γνωστό ως διαφορική περιστροφή του Ήλιου. Το φαινόµενο αυτό περιγράφεται τόσο ως προς το ηλιογραφικό πλάτος όσο και ως προς το βάθος. 25

12 ιαφορική περιστροφή Περιγραφή φαινοµένου ανάλογα µε το ηλιογραφικό πλάτος Από τις µέχρι σήµερα παρατηρήσεις, έχουµε διαπιστώσει πως η ταχύτητα περιστροφής του Ήλιου µεταβάλλεται ανάλογα µε το ηλιογραφικό πλάτος. Έτσι οι ζώνες που βρίσκονται κοντά: στους ηλιακούς πόλους περιστρέφονται αργά: ΜΕΓΑΛΑ ΗΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΠΛΑΤΗ 34 ηµέρες στον ισηµερινό περιστρέφονται γρήγορα: ΜΙΚΡΑ ΗΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΠΛΑΤΗ 25 ηµέρες Το φαινόµενο αυτό ονοµάζεται διαφορική περιστροφή του Ήλιου και µαζί µε το µαγνητικό πεδίο του αποτελούν τα αίτια της δηµιουργίας πολλών ηλιακών φαινοµένων. Σηµειώνουµε ότι αυτή ακριβώς η ιδιάζουσα περιστροφή του Ήλιου µάς δείχνει ότι αυτός δεν είναι συµπαγές στερεό σώµα, όπως για παράδειγµα η Γη που έχει την ίδια περίοδο περιστροφής για ο- ποιοδήποτε σηµείο της επιφάνειάς της. Εικ. 1.9 Η διαφορική περιστροφή του Ήλιου. Όπως έχει αποδειχθεί, η γωνιώδης ταχύτητα (Ω) του Ήλιου, συναρτήσει του ηλιογραφικού πλάτους (φ), δίνεται από τη σχέση: Ω = 14,38 ο 2,77φ Το αίτιο της διαφορικής περιστροφής του Ήλιου δεν έχει διαπιστωθεί ακόµα, ό- µως, σύµφωνα µε θεωρητικές απόψεις, αυτό συνίσταται στο ότι οι ηλιακές στιβάδες που βρίσκονται κάτω από τη φωτόσφαιρα είναι πιο θερµές στους πόλους απ ότι στον ισηµερινό. Έτσι, οι ηλιακές µάζες ανυψώνονται στην περιοχή των πόλων και στη συνέχεια κινούνται προς τον ισηµερινό, όπου και βυθίζονται προς το εσωτερικό του Ήλιου. ΚΙΝΗΣΗ ΡΕΥΜΑΤΩΝ ΗΛΙΑΚΟΥ ΡΕΥΣΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΟΛΟΥΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΣΗΜΕΡΙΝΟ ΚΑΤΑ ΜΗΚΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΩΝ ΚΙΝΗΣΗ ΡΕΥΜΑΤΩΝ ΗΛΙΑΚΟΥ ΡΕΥΣΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΟΛΟΥΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΣΗΜΕΡΙΝΟ ΚΑΤΑ ΜΗΚΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΩΝ Σύµφωνα µε τη θεωρία αυτή, η διαφορική περιστροφή του Ήλιου θα µπορούσε να θεωρηθεί ως ένα δευτερεύον αποτέλεσµα της δηµιουργίας αυτών των µεσηµβρινών ρευµάτων. Ωστόσο στην πράξη, δεν έχουµε παρατηρήσει διαφορετικές θερµοκρασίες στους πόλους και στον ισηµερινό. 26

13 ιαφορική περιστροφή και ανάπαλση Περιγραφή φαινοµένων ανάλογα µε το βάθος Από τις µέχρι πρότινος µετρήσεις των νετρίνο που προέρχονται από τον Ήλιο, είχαν προκύψει πολλά φυσικά ερωτήµατα, καθώς αυτός είναι πολύ πιο µικρός από τον θεωρητικά προβλεπόµενο. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα να ανακαλύψουµε ότι µία αρκετά εκτεταµένη κεντρική σφαιρική περιοχή του Ήλιου, περιστρέφεται γύρω από τον άξονα περιστροφής πολύ πιο γρήγορα απ ότι τα ε- ξωτερικά του στρώµατα. Έτσι διαπιστώνουµε µία διαφορική περιστροφή του Ήλιου που δεν µεταβάλλεται µόνο µε το ηλιογραφικό πλάτος, αλλά και µε το βάθος. Ακόµα έχουµε ανακαλύψει ότι, µία εξωτερική περιοχή της ηλιακής σφαίρας πάχους περίπου km πάλλεται. Η κίνηση αυτή, που έχει ως αποτέλεσµα να αυξοµειώνεται το πάχος της περιοχής αυτής κατά 25 km ανά 5 min, είναι γνωστή ως ανάπαλση. Εικ Η ανάπαλση του Ήλιου Ως πιθανό αίτιο αυτού του παλµού θεωρούµε τα περιοδικά κύµατα πίεσης, που δηµιουργούνται εξαιτίας του αναβρασµού της ζώνης µεταφοράς. Στον Ήλιο παρατηρείται ακόµα µία ταλάντωση µε περίοδο δύο ωρών και σαράντα πρώτων λεπτών (Τ = 2h 40min). Όπως πιθανολογείται, αυτή οφείλεται σε µία περιοδική µεταβολή του ρυθµού της αντίδρασης πρωτονίου πρωτονίου (p + - p + ) στον πυρήνα του Ήλιου. Η εξήγηση όµως αυτή δεν συµφωνεί µε τα παρατηρησιακά και τα θεωρητικά δεδοµένα και δηµιουργεί αρκετά προβλή- µατα, εφ όσον αν αληθεύει θα έπρεπε η λαµπρότητα του Ήλιου να είναι αρκετές φορές µικρότερη από την παρατηρούµενη. 27

14 Η ηλιακή σταθερά Όπως γνωρίζουµε ο Ήλιος παράγει στο εσωτερικό του ενέργεια, η οποία διαδίδεται στον περιβάλλοντα χώρο του, δηλαδή στον διαπλανητικό χώρο και στους πλανήτες του συστήµατος του. Έτσι, ένα µέρος της α- κτινοβολίας του, που ισούται µε Hp/km 2, καταλήγει και στη Γη. Είναι πολύ ση- µαντικό, λοιπόν, να γνωρίζου- µε το ποσό αυτό της ηλιακής ακτινοβολίας, καθώς και τις ό- ποιες διακυµάνσεις του, αφού επηρεάζουν δραµατικά τη ζωή στον πλανήτη µας. Επίσης είναι σηµαντικό να γνωρίζουµε το ποσό της ηλιακής ακτινοβολίας που φθάνει σε κάθε πλανήτη του ηλιακού µας συστή- µατος. Καλλιτεχνική αναπαράσταση από την ESO Όπως υπολογίζουµε σήµερα, κάθε τετραγωνικό εκατοστό επιφάνειας τοποθετηµένης κάθετα στις ηλιακές ακτίνες στα όρια της γήινης ατµόσφαιρας, δέχεται ανά sec, ροή ηλιακής ενέργειας: S = F λ d λ = 1, erg/cm 2 /sec = 1, Watt/m 2 0 Η ροή αυτή της ακτινοβολίας στη Γη ονοµάζεται ηλιακή σταθερά και πρέπει να διατηρείται σταθερή. Αυτή, µπορεί να µετρηθεί επακριβώς µε ειδικά όργανα και µας παρέχει µε αυτό τον τρόπο ένα µέσο υπολογισµό της ηλιακής ενέργειας. Παρά το όνοµά της όµως, η ηλιακή σταθερά, δεν είναι σταθερή αλλά υπόκειται σε περιοδικές διακυµάνσεις. Ακριβείς µετρήσεις που έγιναν από τη ΝASA, απέδειξαν ότι µεταξύ των ετών 1980 και 1986 σηµειώθηκε µείωση της λαµπρότητας του Ήλιου κατά 0,1%, ενώ στη συνέχεια, αυτή άρχισε να αυξάνει ξανά, α- κολουθώντας τον ηλιακό κύκλο. Με βάση τις µετρήσεις αυτές, τείνει να επικρατήσει η άποψη πως ο Ήλιος είναι ένα µεταβλητό αστέρι. Ωστόσο δεν πρέπει να υπάρχει καµία ανησυχία για τη σταθερότητα του ποσού της ακτινοβολίας που εκρέει προς τη Γη, αφού, αν λάβουµε υπόψη τους ρυθµούς καύσης του υδρογόνου στον πυρήνα του Ήλιου, είναι βέβαιο πως η λαµπρότητα του δεν πρόκειται να µεταβληθεί τα επόµενα 1, έτη. 28

15 ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Μέση Απόσταση ιάµετρος Ακτίνα Μάζα 1 A.U. = 149, km D = km = 109,3 D R = km Μ = gr = 3, Μ Μέση πυκνότητα ρ = 1,409 gr/cm 3 Επιφάνεια S = 6, km 2 Όγκος V = 1, km 3. Φαινόµενη διάµετρος φ = 32. Επιφανειακή βαρύτητα Ταχύτητα διαφυγής Ηλικία Περίοδος περιστροφής Τρόπος περιστροφής Φωτεινότητα Επιφανειακή θερµοκρασία 27,9 φορές τη γήινη 618 km/s t = 4, years 27 days κατά την ορθή φορά L = 3, erg/s Τ eff = Κ Φαινόµενο οπτικό µέγεθος -26,8 Απόλυτο οπτικό µέγεθος +4,71 Χρώµα Κίτρινο είκτες χρώµατος B-V= 0,7 και U-V = 0,8 Φασµατικός τύπος Γωνιώδης ταχύτητα G2V ω = 14,38 ο 2,77φ, όπου: φ = ηλιογραφικό πλάτος Ηλιακή σταθερά S = 1, erg/cm 2 /sec = 1, Watt/m 2 Κλίση ισηµερινού 7 ο 15 Στην Αστροφυσική για να συµβολίσουµε τον Ήλιο και τη Γη χρησιµοποιούµε τα σύµβολα και αντίστοιχα. 29

16 Η θέση του Ήλιου στον Γαλαξία µας Παρόλο που οι αρχαίοι λαοί λάτρεψαν τον Ήλιο ως θεότητα, και µάλιστα ως µία από τις πιο σηµαντικές, η αλήθεια είναι ότι αυτός δεν αποτελεί παρά ένα από τα δισεκατοµµύρια άστρα του Γαλαξία µας και µάλιστα αρκετά ασήµαντο όσον αφορά τη µάζα του. Άλλωστε, και η θέση του δεν είναι αυτή που θα θέλαµε ως άνθρωποι να κατέχει, δηλαδή στο κέντρο του Σύµπαντος. Εικ Ο Ήλιος βρίσκεται σε µία από τις σπείρες του Γαλαξία µας, στη σπείρα του Τοξότη Ο Ήλιος εντοπίζεται σε µία από τις σπείρες του Γαλαξία µας, στη σπείρα του Τοξότη και απέχει από το κέντρο του έτη φωτός. (Στην πάνω εικόνα, όπου ο Γαλαξίας φαίνεται σε κάτοψη, το βέλος προσδιορίζει τη θέση του Ήλιου, ενώ στην κάτω εικόνα, όπου ο Γαλαξίας φαίνεται σε διατοµή, φαίνεται η θέση του Ή- λιου σε σχέση µε το γαλαξιακό επίπεδο και η απόσταση του από το κέντρο του Γαλαξία ). Εικ Ο Ήλιος απέχει από το κέντρο του Γαλαξία έτη φωτός 30

17 Η πορεία του Ήλιου από τη γέννησή του στο διάγραµµα H-R Ο Ήλιος, όπως και κάθε αστέρας, έχει τη θέση του πάνω στο διάγραµµα H-R. Στο παρακάτω διάγραµµα λοιπόν, φαίνεται η µεταβολή της φωτεινότητας του Ήλιου σε σχέση τη θερµοκρασία του, από τη στιγµή της δηµιουργίας του ως νεφέλωµα έως ότου γίνει ερυθρός γίγαντας και τελικά καφέ νάνος, ενώ στη µικρή εικόνα βλέπουµε τη µορφή του στα διάφορα στάδια της εξέλιξής του. ο Ζ Α = Illustration de Εικ Η θέση του Ήλιου πάνω στο διάγραµµα Η-R και τα στάδια της εξέλιξής του. Η καµπύλη ΟΑ παριστάνει την παρελθοντική πορεία του και η ABCDE τη µελλοντική. Η σηµερινή θέση του Ήλιου µας στο διάγραµµα H-R είναι η Α. Ο = Το νεφέλωµα από το οποίο δηµιουργήθηκε ο Ήλιος. ΟΑ = Το νεφέλωµα υφίσταται βαρυτική κατάρρευση έως ότου αρχίσουν οι θερµοπυρηνικές αντιδράσεις που αντισταθµίζουν την κατάρρευση. Έναρξη των πυρηνικών αντιδράσεων, µε την καύση του υδρογόνου. Ο Ήλιος βρίσκεται στην Κυρία Ακολουθία (όσο καίει το υδρογόνο του πυρήνα του) και είναι ένας νάνος αστέρας. Εδώ, διανύει το µεγαλύτερο µέρος της ζωής του. ABCDE = Στον πυρήνα του Ήλιου αρχίζει η καύση του ηλίου. Ο Ήλιος φεύγει από την Κυρία Ακολουθία και µετατρέπεται σταδιακά σε ερυθρό γίγαντα. ΕΖ = Ο Ήλιος από ερυθρός γίγαντας µετατρέπεται σταδιακά σε λευκό και έπειτα σε καφέ νάνο. 31

18 32

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής)

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Από την εποχή που οι άνθρωποι σήκωσαν τα μάτια τους προς τον ουρανό και παρατήρησαν τον Ήλιο (τον θεό τους) και τα αστέρια, είχαν την πεποίθηση ότι η Γη είναι

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Εικ 1 Μετόπη από το ναό της Αθηνάς στην Τροία με ανάγλυφη παράσταση του Ήλιου πάνω στο άρμα του. (Staatliche Museen, Βερολίνο) ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Μέση Απόσταση = 21.392.000 x 10 33 gr ΜD

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό το έγγραφο ΔΕΝ θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε και τις σημειώσετε σ αυτό το έντυπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ

ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ Η κίνηση των πλανητών είναι το αποτέλεσμα της σύνθεσης 2 κινήσεων: μίας περιστροφής γύρω από τον Ήλιο, η περίοδος της οποίας μας δίνει το έτος κάθε πλανήτη, και πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Πιστεύω ότι η μελέτη του Σύμπαντος πρέπει να τοποθετηθεί στην πρώτη θέση ανάμεσα σε όλα τα φυσικά φαινόμενα που μπορούν να κατανοηθούν, γιατί έρχεται πριν απ' όλα τ'

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ Λεονάρδος Γκουβέλης Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου Συνοπτικά: Κοσμολογικές θεωρίες ανά τους αιώνες Σύγχρονη κοσμολογική άποψη Αστρονομικές αποδείξεις της θεωρίας του Big Bang Μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Πληροφοριακό υλικό Κέντρο Επισκεπτών Ινστιτούτο Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Την Παρασκευή 20 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ;

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; Α) Ακτίνα αστέρων (Όγκος). Στον Ήλιο, και τον Betelgeuse, μπορούμε να μετρήσουμε απευθείας τη γωνιακή διαμέτρο, α, των αστεριών. Αν γνωρίζουμε αυτή τη γωνία, τότε: R ( ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ηλιακό ή πλανητικό μας σύστημα αποτελείται από: τον Ήλιο, που συγκεντρώνει το 99,87% της συνολικής μάζας του, τους 9 μεγάλους πλανήτες, που συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 0,1299

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Ο Ήλιος είναι ένα κοινό αστέρι της Κυρίας Ακολουθίας, (νάνος αστέρας) φασματικού τύπου G2V και ενεργού θερμο-κρασίας 5780 Κ. Η απόστασή του από τη Γη κυμαίνεται μετα-ξύ 147.000.000-152.000.000

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Ο Γνώμονας, ένα απλό αστρονομικό όργανο και οι χρήσεις του στην εκπαίδευση Σοφία Γκοτζαμάνη και Σταύρος Αυγολύπης Ο Γνώμονας Ο Γνώμονας είναι το πιο απλό αστρονομικό όργανο και το πρώτο που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Αφορμή για την επιλογή του θέματος υπήρξε η ενότητα «Το ηλιακό μας σύστημα» του κεφαλαίου «Μαθαίνουμε για τη Γη» από το μάθημα της Γεωγραφίας. Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4 x2 - x1. x = x2 x1 . . 1

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4  x2 - x1. x = x2 x1 . . 1 1 1 o Κεφάλαιο: Ευθύγραµµη Κίνηση Πώς θα µπορούσε να περιγραφεί η κίνηση ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου; Πόσο γρήγορα κινείται η µπάλα που κλώτσησε ένας ποδοσφαιριστής; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήµατα δίνει

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ 1. Η Σελήνη μας είναι ο πέμπτος σε μέγεθος δορυφόρος του Ηλιακού μας συστήματος (εικόνα 1) μετά από τον Γανυμήδη (Δίας), τον Τιτάνα (Κρόνος), την Καλλιστώ (Δίας) και

Διαβάστε περισσότερα

5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ

5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ 37 5. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ 5.1 Εισαγωγή Οι κύριες κινήσεις της Γης είναι: μια τροχιακή κίνηση του κέντρου μάζας γύρω από τον Ήλιο και μια περιστροφική κίνηση γύρω από τον άξονα που περνά από

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου www.ea.gr/ep/cosmos www.discoveryspace.net Οι βραδιές παρατήρησης υποστηρίζονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë Tα βασικά σημεία του μαθήματος Η Γη είναι ένα ουράνιο σώμα, που κινείται συνεχώς στο διάστημα. Το σχήμα της είναι γεωειδές, δηλαδή είναι ελαφρά συμπιεσμένο στις κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Οι μεγάλοι πλανήτες ΠΛΑΝΗΤΗΣ

4.4 Οι μεγάλοι πλανήτες ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Πολλές φορές οι επιστήμονες από το παρελθόν έως σήμερα έχουν προσπαθήσει να δώσουν απάντηση στο ερώτημα «τι είναι πλανήτης» και ποια είναι εκείνα τα κριτήρια πάνω στα οποία βασιζόμαστε για να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ»

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ» ΑΘΗΝΑ 2001 Oμάδα Σύνταξης Εποπτεία: Καραγεώργος

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στ άστρα

Ταξιδεύοντας στ άστρα Ταξιδεύοντας στ άστρα Νύχτωσε και πάλι...ο ουρανός γέμισε με αστέρια...ένας ουρανός γεμάτος άστρα...κάποια ξεχώριζαν περισσότερο από κάποια άλλα...το φως τους τόσο εκτυφλωτικό... ήταν τόσο λαμπερά, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση 19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Ο διαθέσιμος χρόνος για την απάντηση των θεωρητικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων

Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Δημήτρης Δεληκαράογλου Αναπλ. Καθ., Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Επισκ.

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Η φυσική υψηλών ενεργειών µελετά το µικρόκοσµο, αλλά συνδέεται άµεσα µε το µακρόκοσµο Κοσµολογία - Μελέτη της δηµιουργίας και εξέλιξης του

Διαβάστε περισσότερα

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων 18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χάρακα και το κομπιουτεράκι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M,

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M, ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ Ο Νεύτωνας ανακάλυψε τον νόμο της βαρύτητας μελετώντας τις κινήσεις των πλανητών γύρω από τον Ήλιο και τον δημοσίευσε το 1686. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών ο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες.

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Γαλιλαίος (1581-1643) Γεννήθηκε στην Πίζα το 1581 Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Ως δευτεροετής φοιτητής ανακάλυψε: 1. Τον

Διαβάστε περισσότερα

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ 1 Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Θα αποδεχτούµε ότι το παν αποτελείται από το κενό και τα άτοµα, όπως υποστήριξε ο ηµόκριτος; Αν δεχτούµε σαν αξίωµα αυτή την υπόθεση, τι είναι το κενό και

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ε Μ Α Τ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

Θ Ε Μ Α Τ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Αστρονοµίας 1996 Από τα πανάρχαια χρόνια ο άνθρωπος ένιωσε να τον ελκύει η µαγεία του έναστρου ουρανού. Επινοώντας

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ 28 Νοεµβρίου 2009 Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές από τις προτεινόµενες απαντήσεις. 1. Το φαινόµενο µέγεθος ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις.

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια του προγράμματος περιβαλλοντικής Αγωγής, τη σχολική χρονιά 2012-2013, αποφασίσαμε με τους μαθητές του τμήματος Β 3 να ασχοληθούμε με κάτι που θα τους κέντριζε το ενδιαφέρον. Έτσι καταλήξαμε

Διαβάστε περισσότερα

20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Αφιερωµένη στη µνήµη της Φυσικού Σύλβιας Γιασουµή Κυριακή, 19 Μαρτίου, 2006 Ώρα: 10:30-13:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από έξι

Διαβάστε περισσότερα

Υπότιτλος - Ερευνητικό Ερώτημα: Από τι αποτελείται ο Ήλιος και ποια η δομή του;

Υπότιτλος - Ερευνητικό Ερώτημα: Από τι αποτελείται ο Ήλιος και ποια η δομή του; 9 Ο Γενικό Λύκειο Πατρών Τάξη Α' Τμήμα Ερευνητικής Εργασίας 1 Κυρίως Θέμα: Ήλιος πηγή ενέργειας & ζωής Υπότιτλος - Ερευνητικό Ερώτημα: Από τι αποτελείται ο Ήλιος και ποια η δομή του; Από την ομάδα Darkangels:

Διαβάστε περισσότερα

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν.

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς Α. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ 1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη 1 light year = 0.951 10 16 m 1 AU = 1.50 10 11 m 1 = 4.85 10 6 rad 1pc 1 parsec 1AU/(1 in rad) = 3.1

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τον Ήλιο:

Πληροφορίες για τον Ήλιο: Πληροφορίες για τον Ήλιο: 1) Ηλιακή σταθερά: F ʘ =1.37 kw m -2 =1.37 10 6 erg sec -1 cm -2 2) Απόσταση Γης Ήλιου: 1AU (~150 10 6 km) 3) L ʘ = 3.839 10 26 W = 3.839 10 33 erg sec -1 4) Διαστάσεις: Η διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών.

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Υπολογισμός σταθεράς Hubble Εργαστήριο 2008 Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Εισαγωγή Το 1929, ο Edwin Hubble (με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΟΕΙΔΕΙΣ (ΚΟΜΗΤΕΣ)

ΠΛΑΝΗΤΟΕΙΔΕΙΣ (ΚΟΜΗΤΕΣ) ΠΛΑΝΗΤΟΕΙΔΕΙΣ (ΚΟΜΗΤΕΣ) Κατά τη δημιουργία του πλανητικού μας συστήματος με τη διαδικασία της συσσώρευσης ύλης προς σχηματισμό πλανητοειδών και ακολούθως πλανητών, υπήρξαν πλανητοειδείς με κύριο συστατικό

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10

ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10 ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10 1. Τρια αντικείµενα Α, Β και C µε µάζα m, 2m και 8m αντίστοιχα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο και στις θέσεις που φαίνονται στο σχήµα. Σε ποια θέση (x,y) πρέπει να τοποθετεί ένα τέταρτο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Ο ήλιος θεωρείται ως ιδανικό µέλαν σώµα Με την παραδοχή αυτή υπολογίζεται η θερµοκρασία αυτού αν υπολογιστεί η ροή ακτινοβολίας έξω από την ατµόσφαιρα Με τον όρο ροή ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus)

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus) Παρατηρησιακά χαρακτηριστικά αστέρων Α. Πόσο μακρυά βρίσκονται τα αστέρια; Μέση απόσταση Γης-'Ηλιου=1AU=149597870,7 km Απόσταση αστέρα: 206264 d= AU ή p'' d= 1 pc, p' ' όπου p είναι η παράλλαξη του αστέρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

Πλούτωνας* 39,4 17,2 0,249 248,0 6,39 d 0,002 0,24

Πλούτωνας* 39,4 17,2 0,249 248,0 6,39 d 0,002 0,24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 3.1 Το Ηλιακό σύστηµα µέσα στο Γαλαξία µας Το ηλιακό µας σύστηµα βρίσκεται σε απόσταση 8,0±0,5 Κpc περίπου από το κέντρο του Γαλαξία µας, όπως προκύπτει από τις διάφορες µετρήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ Φυσική Β Γυμνασίου Εισαγωγή Τα πάντα γύρω μας κινούνται. Στο διάστημα όλα τα ουράνια σώματα κινούνται. Στο μικρόκοσμο συμβαίνουν κινήσεις που δεν μπορούμε να τις αντιληφθούμε άμεσα.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αστρονοµία (Πως να προετοιµαστώ για τις εξετάσεις;)

Εισαγωγή στην αστρονοµία (Πως να προετοιµαστώ για τις εξετάσεις;) Εισαγωγή στην αστρονοµία (Πως να προετοιµαστώ για τις εξετάσεις;) Λ. Βλάχος 1 Ιανουαρίου 2010 1 Εισαγωγικές Σκέψεις Ενα πολύ σοβαρό ϑέµα, για το οποίο σπάνια συζητάµε στα µαθήµατα, είναι το πως περιµένουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 1 Ερασιτεχνική Αστρονομία Μια ενασχόληση που αρχίζει από απλό χόμπι... & φτάνει έως συμβολή σε επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακήενέργεια. Ηλιακή γεωµετρία. Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης. ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης

Ηλιακήενέργεια. Ηλιακή γεωµετρία. Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης. ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Ηλιακήενέργεια Ηλιακή γεωµετρία Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Ηλιακήγεωµετρία Ηλιακήγεωµετρία Η Ηλιακή Γεωµετρία αναφέρεται στη µελέτη της θέσης του ήλιου σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΙΝΟ ΗΛΙΟΣΤΑΣΙΟ : ΜΙΑ ΠΑΝΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΠΑΝΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

ΘΕΡΙΝΟ ΗΛΙΟΣΤΑΣΙΟ : ΜΙΑ ΠΑΝΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΠΑΝΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ ΜΙΑ ΠΑΝΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΠΑΝΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Αδελφοί µου, Αγαπητές Κυρίες, Θέλω να σας ευχαριστήσω κατ αρχάς για την παρουσία σας απόψε εδώ στην λευκή εορτή της Σ. Σ. Αττικός Αστήρ αρ 21. Την εορτή

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει το ατοµικό πρότυπο του Bohr καθώς και τα µειονεκτήµατά του. Να υπολογίζει την ενέργεια που εκπέµπεται ή απορροφάται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Q 40 th International Physics Olympiad, Merida, Mexico, 12-19 July 2009

Q 40 th International Physics Olympiad, Merida, Mexico, 12-19 July 2009 Q 40 th International Physics Olympiad, erida, exico, -9 July 009 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ No. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΗΣ-ΣΕΛΗΝΗΣ Οι επιστήμονες μπορούν να προσδιορίσουν την απόσταση Γης-Σελήνης, με μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Θεόφιλος Στεργίου Αστρονομική Εταιρία ΩΡΙΩΝ Είδη Ερασιτεχνικής αστρονομίας (Δεν είναι αστροφυσική) Αστρονόμος του καναπέ Παρατηρησιακός αστρονόμος

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωδαισία σήμερα. Μια σύντομη εισαγωγή για το γήινο πεδίο βαρύτητας. Διδάσκων Δημήτρης Δεληκαράογλου

Η Γεωδαισία σήμερα. Μια σύντομη εισαγωγή για το γήινο πεδίο βαρύτητας. Διδάσκων Δημήτρης Δεληκαράογλου ΤΕΠΑΚ, Γεωδαισία IV Μια σύντομη εισαγωγή για το γήινο πεδίο βαρύτητας Διδάσκων Δημήτρης Δεληκαράογλου Η Γεωδαισία σήμερα νοείται ως η επιστήμη με αντικείμενο τρεις βασικούς τομείς: Tον προσδιορισμό της

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΗΛΙΟΣ» Γέννηση, θάνατος, χαρακτηριστικά, φαινόμενα, πηγή ενέργειας και ζωής. ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ. 3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΥΣ

«Ο ΗΛΙΟΣ» Γέννηση, θάνατος, χαρακτηριστικά, φαινόμενα, πηγή ενέργειας και ζωής. ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ. 3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΥΣ 3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΥΣ «Ο ΗΛΙΟΣ» Γέννηση, θάνατος, χαρακτηριστικά, φαινόμενα, πηγή ενέργειας και ζωής. ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ii iii Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διακοπές στο φεγγάρι: μία εκπαιδευτική μερική γνωστική προσέγγιση της Σελήνης Σταύρος Αυγολούπης Από τη στιγμή που το ταξίδι στη Σελήνη (Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑ 1 ο (βαθµοί 2) Σώµα µε µάζα m=5,00 kg είναι προσαρµοσµένο στο ελεύθερο άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου και ταλαντώνεται εκτελώντας πέντε (5) πλήρης ταλαντώσεις σε χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣΣΕΛΙ ΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος. Γενικά. Δομή του ήλιου

«Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος. Γενικά. Δομή του ήλιου «Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος Γενικά Ο ήλιος είναι μια θερμή σφαίρα αερίων στο εσωτερικό της οποίας γίνονται θερμοπυρηνικές αντιδράσεις. Αποτέλεσμα των αντιδράσεων είναι η παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Το εσωτερικό του Ήλιου. Κεφάλαιο 2. Το Εσωτερικό Του Ήλιου

Το εσωτερικό του Ήλιου. Κεφάλαιο 2. Το Εσωτερικό Του Ήλιου Κεφάλαιο 2 Το Εσωτερικό Του Ήλιου 33 Ο Ήλιος αποτελείται από διάφορα στρώ- µατα, τα οποία απλώνονται από µέσα προς τα έξω, όπως οι φλοιοί ενός κρεµ- µυδιού. Αυτά, ξεκινώντας από το κέντρο, είναι: 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

( ) ( ) ( )! r a. Στροφορμή στερεού. ω i. ω j. ω l. ε ijk. ω! e i. ω j ek = I il. ! ω. l = m a. = m a. r i a r j. ra 2 δ ij. I ij. ! l. l i.

( ) ( ) ( )! r a. Στροφορμή στερεού. ω i. ω j. ω l. ε ijk. ω! e i. ω j ek = I il. ! ω. l = m a. = m a. r i a r j. ra 2 δ ij. I ij. ! l. l i. Στροφορμή στερεού q Η στροφορµή του στερεού γράφεται σαν: q Αλλά ο τανυστής αδράνειας έχει οριστεί σαν: q H γωνιακή ταχύτητα δίνεται από: ω = 2 l = m a ra ω ω ra ω e a ΦΥΣ 211 - Διαλ.31 1 r a I j = m a

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές:

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Η Γένεσή τους και η Ανίχνευση Βαρυτικών Κυμάτων Βίκυ Καλογερά Τμημα Φυσικής & Αστρονομίας Γενικό Σεµινάριο Τµήµατος Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 5

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας Ελληνική Αστρονομική Ένωση (Ε.Α.Ε.) Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας του Άρη Μυλωνά Εισαγωγή Έχετε βρεθεί ποτέ στην εξοχή; Έχετε βρεθεί σε σκοτεινό νυκτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων; Έχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ Τ Ι Ε Ι Ν Α Ι Τ Ο Σ Ε Λ Α Σ ;

Διαβάστε περισσότερα

«κι όμως κινείται...» Συνεδριακό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών

«κι όμως κινείται...» Συνεδριακό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών «κι όμως «κι όμως ΠΑΛΑΙ ΠΑΛΑΙ ΠΑΛΑΙ ΠΑΛΑΙ 38 ο ψηλά από τον ορίζοντα & ΝΥΝ 38 ος Παράλληλος Β 52 ο ψηλά από τον ορίζοντα & ΝΥΝ 52 ος Παράλληλος Β 70 ο ψηλά από τον ορίζοντα & ΝΥΝ 70 ος Παράλληλος Β &

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές ασκήσεις φυσικής I

Εργαστηριακές ασκήσεις φυσικής I TΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (T.E.I.) ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ-ΧΗΜΕΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Εργαστηριακές ασκήσεις φυσικής I ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το πείραμα του Ερατοσθένη και η μέτρηση της περιφέρειας της Γης

Το πείραμα του Ερατοσθένη και η μέτρηση της περιφέρειας της Γης Το πείραμα του Ερατοσθένη και η μέτρηση της περιφέρειας της Γης Οδηγός για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα Προετοιμασία δραστηριότητας Α. Υλικά και φύλλα εργασίας 3 Β. Εγκατάσταση του προγράμματος "Google

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος»

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» Για να θεωρηθεί έγκυρη η συμμετοχή σας στην 1 η φάση, θα πρέπει απαραίτητα να έχετε συμπληρώσει τον πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα