Η τροφική αλλεργία στην κλινική πράξη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η τροφική αλλεργία στην κλινική πράξη"

Transcript

1 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΘΕΜΑ Η τροφική αλλεργία στην κλινική πράξη Α. Μαυρουδή, Ι. Ξυνιάς Γ Παιδιατρική Κλινική Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Food allergy in clinical practice Mavroudi A, Xinias I 3 rd Paediatric Department of the Aristotle University of Thessaloniki, Greece Περίληψη: Η τροφική αλλεργία στα παιδιά ανέρχεται περίπου στο 8%. Προκαλείται με τη μεσολάβηση της ανοσοσφαιρίνης Ε (IgE μεσολαβούμενη), ή και χωρίς αυτή (μη IgE μεσολαβούμενη αλλεργική αντίδραση). Το κλινικό φάσμα είναι ευρύ και μπορεί να κυμαίνεται από το τυπικό κνιδωτικό εξάνθημα μέχρι την οξεία συστηματική αναφυλακτική αντίδραση. Η διάγνωση της αλλεργίας στις τροφές βασίζεται στο λεπτομερές ιστορικό, τις δερματικές δοκιμασίες αλλεργίας, τον προσδιορισμό των ειδικών IgE αντισωμάτων και σε ορισμένες περιπτώσεις στις δοκιμασίες πρόκλησης με τις ύποπτες τροφές. Όταν επιβεβαιωθεί η διάγνωση της τροφικής αλλεργίας η πλέον ενδεδειγμένη αντιμετώπιση είναι ο διαιτητικός αποκλεισμός των τροφών που ενοχοποιούνται. Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει τη χορήγηση αντιισταμινικών φαρμάκων, κορτικοστεροειδών, β2 αγωνιστών και σε σοβαρές περιπτώσεις την εκπαίδευση του ασθενούς στη χρήση της αυτοενέσιμης αδρεναλίνης. Τελευταία ορισμένες νέες ανοσοτροποποιητικές στρατηγικές έχουν γίνει αντικείμενο διερεύνησης για τη θεραπεία των IgE μεσολαβούμενων αντιδράσεων σε τροφές. Σε ότι αφορά τη χορήγηση εμβολίων σε παιδιά με διαπιστωμένη τροφική αλλεργία στο αυγό σχολιάζονται οι νέες στρατηγικές σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Abstract: The prevalence of food allergy in childhood is approximately 8%. Allergic reactions to foods may be IgE or non-ige mediated. Food allergy has a wide spectrum of clinical manifestations which may range from a typical urticarial rash to acute systemic anaphylaxis. The diagnosis of food allergy should be made on the basis of a detailed history, skin prick testing, specific IgE antibodies and if necessary a food challenge. When a diagnosis of food allergy is confirmed the only proven therapy is strict elimination of the offending allergen. Management should involve education and the prescription of injectable adrenaline, oral antihistamines, beta agonist inhaler with a spacer device and oral corticosteroids. Recently several immunomodulatory strategies have been under development in regards to the IgE mediated reactions to food. Updated recommendations regarding immunizations of egg allergic children are being discussed. Λέξεις-Κλειδιά: τροφική αλλεργία, παιδιά, διάγνωση, θεραπεία Keywords: food allergy, children, diagnosis, treatment Η τροφική αλλεργία είναι συχνή εκδήλωση στην παιδική ηλικία, εμφανίζεται σε γενετικά προδιατεθειμένα άτομα, και αποδίδεται σε αντιδράσεις υπερευαισθησίας άμεσου ή επιβραδυνόμενου τύπου (IgE μεσολαβούμενες και μη IgE μεσολαβούμενες με μεσολάβηση Τ-λεμφοκυττάρων). Επιδημιολογία Οι τροφικές αλλεργίες ανέρχονται σε ποσοστό 6-8% των παιδιών στις ανεπτυγμένες χώρες. Αν και το 25% των ενηλίκων αναφέρουν συμπτώματα, τα οποία είναι πιθανό να σχετίζονται με τη λήψη ορισμένων τροφών, η συχνότητα της τροφικής αλλεργίας στους

2 112 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 ενήλικες είναι μικρότερη από 3%. 1 Τα μείζονα τροφικά αλλεργιογόνα είναι γλυκοπρωτεΐνες ζωϊκής, ή φυτικής προέλευσης, που παραμένουν σταθερές στην επίδραση της θερμότητας, των οξέων και των πρωτεασών. Οι τροφές που ενοχοποιούνται για την πρόκληση αλλεργικής αντίδρασης είναι διαφορετικές για κάθε ηλικιακή ομάδα. Το γάλα, το αυγό, οι ξηροί καρποί (φιστίκια, καρύδια), το σουσάμι και τα δημητριακά είναι τα σημαντικότερα τροφικά αλλεργιογόνα σε ότι αφορά την τροφική αλλεργία στα παιδιά 2, ενώ η αλλεργία στο σιτάρι και τη σόγια, αν και θεωρούνται συχνά αίτια τροφικής αλλεργίας, σπάνια επιβεβαιώνονται. Τα οστρακοειδή, τα ψάρια και οι ξηροί καρποί είναι οι συχνότερες αιτίες τροφικής αλλεργίας στους ενήλικες. Παγκοσμίως το γάλα και το αυγό θεωρούνται τα συχνότερα τροφικά αλλεργιογόνα στα παιδιά με συχνότητα αλλεργικών αντιδράσεων 1,5-3,2%. 3,4 Η αλλεργία στο αυγό τυπικά θεωρείται ότι υποχωρεί στο 66% των παιδιών στο 5 έτος της ηλικίας και στο 75% των παιδιών σε ηλικία 7 ετών. Πρόσφατες όμως μελέτες δείχνουν μεγαλύτερη διάρκεια της τροφικής αλλεργίας με τάση παραμονής στο 33% των ασθενών ηλικίας 16 ετών. Η αλλεργία στο φιστίκι, το καρύδι και στο σουσάμι υποχωρεί μόνο σε μικρό ποσοστό στην παιδική ηλικία και εμφανίζει τάση παραμονής στην ενηλικίωση. 5,6 Διαφορές στη φυσική πορεία, την πρόγνωση και την πιθανότητα διασταυρούμενης αντίδρασης μεταξύ διαφόρων τροφικών αλλεργιογόνων φαίνονται στον πίνακα 1. Κλινικές εκδηλώσεις Οι κλινικές εκδηλώσεις της τροφικής αλλεργίας περιλαμβάνουν εκδηλώσεις από το δέρμα, το αναπνευστικό, το γαστρεντερικό και το καρδιαγγειακό σύστημα. 7 Οι δερματικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν την κνίδωση, και/ή αγγειοοίδημα (Εικόνα 1) και την ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα). Υπολογίζεται ότι το 1/3 περίπου των παιδιών με μέτρια ή σοβαρή ατοπική δερματίτιδα πάσχουν από τροφική αλλεργία. 8 Οι εκδηλώσεις άμεσης υπερευαισθησίας του γαστρεντερικού συστήματος περιλαμβάνουν ναυτία, κοιλιακό άλγος, καθώς και επεισόδια εμέτων ή διάρροιας. Οι έμετοι συνήθως προκαλούνται άμεσα Πίνακας 1. 1 Η φυσική ιστορία της τροφικής αλλεργίας και οι διασταυρούμενες αντιδράσεις μεταξύ συχνών τροφικών αλλεργιογόνων. Τροφή Τυπική ηλικία έναρξης Διασταυρούμενες αντιδράσεις Ηλικία υποχώρησης των συμπτωμάτων Λευκό αυγού 6-24 μήνες Αυγά άλλων πτηνών 7 ετών (ποσοστό υποχώρησης 75%) Γάλα αγελάδας 6-12 μήνες Γάλα κατσίκας, προβάτου, βουβάλου Φιστίκι 6-24 μήνες Όσπρια, μπιζέλια, φακές, ξηροί καρποί 5 ετών (76% υποχωρεί σε ηλικία 5 ετών) Παραμονή (20% υποχωρεί σε ηλικία 5 ετών) Καρποί δέντρων 1-7 έτη, στους ενήλικες διασταυρούμενη αντίδραση με γύρη σημύδας Φιστίκι, καρύδι Παραμονή (9% υποχωρεί μετά τα 5 έτη) Σουσάμι 6-36 μήνες Φιστίκι, ξηροί καρποί που προέρχονται από δέντρα Παραμονή (20% υποχωρεί στα 7 έτη) Ψάρι Μεγάλα παιδιά ενήλικες Άλλα ψάρια ( τόνος, ξιφίας) Επίμονη Οστρακοειδή Ενήλικες Άλλα οστρακοειδή Επίμονη Σιτηρά 6-24 μήνες Άλλα σιτηρά που περιέχουν γλουτένη 5 ετών (σε 80% των περιπτώσεων υποχωρεί) Σόγια 6-24 μήνες Όσπρια 2 ετών (σε 67% των περιπτώσεων υποχωρεί) Ακτινίδιο Σε κάθε ηλικία Μπανάνα, αβοκάντο, latex Άγνωστο Μήλα, καρότα, ροδάκινα Μεγάλα παιδιά-ενήλικες Άλλα φρούτα, γύρεις σημύδας Άγνωστο

3 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, Εικ 1. Παιδί ηλικίας 10 ετών που υποβλήθηκε σε τραχειοστομία, λόγω σοβαρής αναφυλακτικής αντίδρασης σε τροφή. μετά τη λήψη της υπεύθυνης τροφής με ταυτόχρονη υποχώρηση όλων των συμπτωμάτων δυσφορίας, ενώ η ΙgΕ μεσολαβούμενη διάρροια συνήθως εκδηλώνεται μετά τη πάροδο μιας ή δύο ωρών. Τα συμπτώματα από το αναπνευστικό, όπως πταρμοί, ρινόρροια, βήχας, λαρυγγόσπασμος αποτελούν λιγότερο συχνά συμπτώματα υπερευαισθησίας σε τροφές και είναι δυνατό να εμφανιστούν σχεδόν ταυτόχρονα με τις κλινικές εκδηλώσεις από το δέρμα και το γαστρεντερικό. Το άσθμα αποτελεί σπάνια εκδήλωση τροφικής αλλεργίας. Σοβαρή και απειλητική για τη ζωή αναφυλακτική αντίδραση αποτελεί η κυκλοφορική ανεπάρκεια με πτώση της αρτηριακής πίεσης, οίδημα του λάρυγγα, δυσκολία στην αναπνοή, ως αποτέλεσμα υπερευαισθησίας σε τροφικά αλλεργιογόνα. Η οξεία αυτή αναφυλακτική αντίδραση επέρχεται συχνά επί απουσίας άλλων συμπτωμάτων, με αποτέλεσμα να μη γίνει άμεσα αντιληπτή θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς. 1,8 Συνυπάρχουσες καταστάσεις Το έκζεμα κατά τους πρώτους 6-12 μήνες της ζωής αποτελεί την πρώτη εμφανή κλινική εκδήλωση ατοπίας σε ποσοστό μεγαλύτερο από 80% των παιδιών με αλλεργία στο αυγό. Το σοβαρό έκζεμα συνδυάζεται με την αλλεργία στο αυγό, ενώ η ευαισθητοποίηση σε περισσότερες τροφές σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα σοβαρού επίμονου εκζέματος. Οι αλλεργίες του αναπνευστικού, όπως το άσθμα και η ρινίτιδα είναι πιο σπάνιες εκδηλώσεις τροφικής αλλεργίας στα παιδιά, που συνήθως διαγιγνώσκονται μετά την ηλικία των 3 ετών. Γενικά, οι περισσότερες τροφικές αλλεργίες διαγιγνώσκονται στις ηλικίες των 6 μηνών μέχρι 2 ετών. 2 Η αλλεργία, ή η ευαισθητοποίηση στο αυγό, είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας της αλλεργίας του αναπνευστικού, όπως του άσθματος και της ρινίτιδας, στην ενηλικίωση. Το έκζεμα και η τροφική αλλεργία συνήθως παρέρχεται στην παιδική ηλικία. Σε ένα όμως σημαντικό ποσοστό των παιδιών η τροφική αλλεργία μπορεί να παραμείνει και ταυτόχρονα τα παιδιά να αναπτύξουν πολλαπλή τροφική αλλεργία. Ασθενείς που εμφανίζουν συστηματικές αλλεργικές αντιδράσεις συνήθως έχουν πολλαπλή τροφική αλλεργία, έκζεμα, αλλεργική ρινοκολπίτιδα, άσθμα, ή συνδυασμό αυτών των καταστάσεων. 9 Ασθενείς που έχουν τροφική αλλεργία και άσθμα έχουν αυξημένο κίνδυνο αναφυλακτικών αντιδράσεων και ασθματικών αντιδράσεων επικίνδυνων για τη ζωή. 10 Ιστορικό Η λήψη ιστορικού στοχεύει στην ακριβή διάγνωση, βάσει των κλινικών εκδηλώσεων που αναφέρονται από τον ασθενή και την εξακρίβωση σχετικών πληροφοριών, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν για την αναπαραγωγή των αναφερόμενων συμπτωμάτων κατά τη δοκιμασία πρόκλησης. Η επιτυχία, ως προς το δεύτερο στόχο, θα βασιστεί στη λεπτομερή περιγραφή των σημείων και συμπτωμάτων, όπως αυτά περιγράφονται από το γονέα, ή τον ασθενή. Σημαντικές πληροφορίες του ιστορικού αποτελούν ο χρόνος από τη λήψη της τροφής έως την έναρξη των συμπτωμάτων, ο αριθμός των αντιδράσεων υπερευαισθησίας στην τροφή, η ποσότητα της τροφής που απαιτείται για την εμφάνιση των συμπτωμάτων, ο χρόνος της περισσότερο πρόσφατης αντίδρασης και πιθανοί σχετιζόμενοι με την αντίδραση υπερευαισθησίας παράγοντες (π.χ. άσκηση, ταυτόχρονη λήψη φαρμάκων). 7 Στρατηγική διερεύνησης της τροφικής αλλεργίας Η παραπομπή ασθενούς σε ειδικό αλλεργιολόγο για αλλεργιολογικές εξετάσεις είναι επιβεβλημένη, όταν υπάρχει υποψία τροφικής αλλεργίας. Οι δερματικές δοκιμασίες (prick tests) έχουν ευαισθησία περίπου 90%, αλλά η ειδικότητά τους είναι σχετικά μικρή (περίπου 50%). Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτές οι διακυμάνσεις ποικίλουν για τα διάφορα τροφικά αλλεργιογόνα και εξαρτώνται και από άλλους παράγοντες, όπως την ηλικία του ασθενούς, καθώς και

4 114 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 από τη θέση εφαρμογής τους στο δέρμα 11. Ο προσδιορισμός των ειδικών IgE αντισωμάτων έναντι τροφικών αλλεργιογόνων στον ορό των ασθενών με ανοσοενζυμικές μεθόδους (ELISA) έχει υψηλή ευαισθησία, αλλά χαμηλή ειδικότητα. Οι δύο αυτές δοκιμασίες είναι χρήσιμες στην κλινική πράξη, καθώς η αρνητική προγνωστική τους αξία είναι 95% για αλλεργία στο αυγό, το γάλα, το φιστίκι, το ψάρι και τα σιτηρά 12. Η διάγνωση της τροφικής αλλεργίας τίθεται με ασφάλεια στο 70% των ασθενών, όταν τα εργαστηριακά ευρήματα συνδυάζονται με το ιστορικό και την κλινική εξέταση 1. Ο Sampson και συν το 1997 προσδιόρισε τις συγκεντρώσεις των ειδικών IgE αντισωμάτων σε ότι αφορά τροφικά αντιγόνα, για τις οποίες η πιθανότητα αντίδρασης σε περίπτωση πρόκλησης υπερβαίνει το 95%. Στις περιπτώσεις αυτές οι ασθενείς δε χρειάζεται να υποβάλλονται σε δοκιμασία πρόκλησης, για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. 12 Μελέτες του Fleischer 13 έδειξαν, ότι σε ότι αφορά στους ξηρούς καρπούς, όταν η συγκέντρωση των ειδικών IgE αντισωμάτων είναι μικρότερη από 2 KU/L, τότε η πρόκληση είναι ενδεδειγμένη, καθώς υπάρχει αυξημένη πιθανότητα ανοχής της τροφής, ενώ όταν η συγκέντρωση είναι μεγαλύτερη από 5 KU/L, τότε η πρόκληση αντενδείκνυται, καθώς υπάρχει αυξημένη πιθανότητα αλλεργικής αντίδρασης στην τροφή αυτή και για το λόγο αυτό η δοκιμασία πρόκλησης πρέπει να αναβάλλεται (Πίνακας 2). Δοκιμασίες πρόκλησης Σε ορισμένους ασθενείς απαιτούνται δοκιμασίες πρόκλησης με τροφές, για να επιβεβαιωθεί η αλλεργία, ή η ανοχή (πίνακας 3). 14 Σε κάθε περίπτωση, που η επιβεβαίωση της διάγνωσης είναι δυσχερής και ο αποκλεισμός μιας τροφικής αλλεργίας θεωρείται αμφίβολος, εφαρμόζονται δοκιμασίες πρόκλησης. Οι δοκιμασίες πρόκλησης έχουν αναγνωριστεί ως ο χρυσός κανόνας βάσει του οποίου αξιολογούνται όλες οι άλλες δοκιμασίες. Ο εργαστηριακός έλεγχος σε κάποιες περιπτώσεις ανιχνεύει την υπερευαισθησία σε ορισμένες τροφές, έτσι ώστε η δοκιμασία πρόκλησης να μη θεωρείται αναγκαία. Γενικά, η εφαρμογή δοκιμασίας πρόκλησης σε Πίνακας 2. 12,13 Η προγνωστική αξία των ειδικών IgE αντισωμάτων έναντι τροφικών αλλεργιογόνων. Τροφικό αλλεργιογόνο Αυγό ηλικία< 2 ετών Γάλα ηλικία<2 ετών Συγκέντρωση που υποδηλώνει ότι η διάγνωση είναι > 95% πιθανή (KU/L) Συγκεντρώσεις που καθορίζουν την απόφαση για πρόκληση ή συνέχιση της δίαιτας αποκλεισμού (KU/L) 1,5 7 Φιστίκι 14 5 Ψάρι 20 Ξηροί καρποί 15 < 2 Πίνακας Η διαγνωστική προσέγγιση παιδιού με πιθανή τροφική αλλεργία με βάση το ιστορικό και τον αλλεργιολογικό έλεγχο. ΙΣΤΟΡΙΚΟ Μη ενδεικτικό διάγνωσης Ασαφές Ενδεικτικό διάγνωσης ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Μη ενδεικτικός διάγνωσης Αποκλεισμός διάγνωσης Δοκιμασία πρόκλησης Δοκιμασία πρόκλησης Ασαφής Αποκλεισμός διάγνωσης Δοκιμασία πρόκλησης Δοκιμασία πρόκλησης Ενδεικτικός διάγνωσης Δοκιμασία πρόκλησης Δοκιμασία πρόκλησης Τροφική αλλεργία

5 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, τροφή έχει ένδειξη στις παρακάτω περιπτώσεις: 1) Να διαλευκανθεί ποιές είναι οι τροφές που προκαλούν αλλεργική αντίδραση στον ασθενή 2 Σε θετικό ιστορικό τροφικής αλλεργίας, ενώ ο εργαστηριακός έλεγχος είναι αρνητικός 3) Σε φτωχό ιστορικό σε ότι αφορά τις τροφικές αλλεργίες, ενώ ο εργαστηριακός έλεγχος έχει αποβεί έντονα θετικός 4) Να προσδιοριστεί η ανάπτυξη ανοχής σε κάποιες τροφές 5) Να προσδιοριστούν μη ΙgΕ μεσολαβούμενες αντιδράσεις Στις περισσότερες περιπτώσεις οι δίαιτες αποκλεισμού για ορισμένο χρονικό διάστημα χρησιμοποιούνται στη διαδικασία της διάγνωσης. Τα συμπτώματα που αποδίδονται στη συγκεκριμένη τροφή υποχωρούν και επανεμφανίζονται, όταν η τροφή επανεισάγεται στη δίαιτα. Οι δοκιμασίες πρόκλησης με τροφές ενέχουν μικρό κίνδυνο αναφυλαξίας και γι αυτό πρέπει να γίνονται με ιατρική επίβλεψη, όπου υπάρχει δυνατότητα καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης. Σε παιδιά με αλλεργία στο αυγό, πρέπει να γίνονται δερματικές δοκιμασίες και μέτρηση ειδικής IgE σε ετήσια βάση, για να ελέγχεται η ανάπτυξη της ανοχής. Πτώση κατά 50% του τίτλου των ειδικών IgE αντισωμάτων στο λευκό του αυγού σε διάστημα 12 μηνών σχετίζεται με πιθανότητα 50% εξαφάνισης της αλλεργίας στο αυγό 9,11,15. Η πιθανότητα αυτή θεωρείται επαρκώς υψηλή, ώστε να δικαιολογεί την ανάγκη επανεκτίμησης με δοκιμασία πρόκλησης. Η ανοχή στο βρασμένο αυγό μπορεί να αναπτυχθεί πριν την ανάπτυξη της ανοχής στο ωμό αυγό εκθέτοντας τον ασθενή στον κίνδυνο της αναφυλαξίας 16, γι αυτό η χορήγηση ωμού αυγού δε συνιστάται. Άλλες τροφικές αλλεργίες, όπως αυτές στα φιστίκια, τα καρύδια, το σουσάμι συνυπάρχουν περίπου στο 30% των παιδιών με αλλεργία στο αυγό. Γι αυτό τα παιδιά με αλλεργία στο αυγό, πρέπει επιπρόσθετα να ελέγχονται και για τις προηγούμενες τροφικές αλλεργίες. 1,7 Αντιμετώπιση Σε κάθε περίπτωση επιβεβαίωσης της τροφικής αλλεργίας κύρια θεραπευτική παρέμβαση αποτελεί ο πλήρης αποκλεισμός της υπεύθυνης τροφής από τη δίαιτα των ασθενών. Το μέτρο αυτό θεωρείται αρκετό για την πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων. Οι δίαιτες αποκλεισμού πρέπει να διενεργούνται με προσοχή, ιδιαίτερα όταν ένας αριθμός ή ομάδα τροφών πρέπει να αποκλεισθεί, όπως συμβαίνει σε περιστατικά πολλαπλής τροφικής αλλεργίας. Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις καταχρήσεων, οι οποίες είναι δυνατό να έχουν ως αποτέλεσμα ανεπαρκή πρόσληψη θερμίδων και υπολειπόμενη ανάπτυξη. Άμεση αντιμετώπιση Οι οξείες αναφυλακτικές αντιδράσεις απαιτούν άμεση αντιμετώπιση των συμπτωμάτων με ενδομυϊκή χορήγηση αδρεναλίνης, αντιισταμινικά ταχείας δράσεως, συστηματική χορήγηση κορτικοστεροειδών και εισπνεόμενους β2-αγωνιστές. 17 Οι ασθενείς πρέπει να μεταφέρονται άμεσα στο νοσοκομείο για χορήγηση οξυγόνου και ενδοφλέβιων υγρών. Η αδρεναλίνη πρέπει να χορηγηθεί ενδομυϊκά σε διάστημα λίγων λεπτών μετά την αλλεργική αντίδραση. Η αποτελεσματικότερη οδός χορήγησης της αδρεναλίνης είναι η ενδομυϊκή, ενώ η υποδόρια, ή η εισπνεόμενη χορήγηση επιτυγχάνουν κατώτερα θεραπευτικά επίπεδα 17. Η καθυστέρηση στη χρήση της αδρεναλίνης συνοδεύεται με κίνδυνο αναφυλακτικής αντίδρασης και αυξημένη πιθανότητα διφασικής αντίδρασης (καθυστερημένης αντίδρασης που ακολουθεί τα οξέα συμπτώματα) 18, η οποία οφείλεται στην καθυστέρηση της απορρόφησης των αλλεργιογόνων από την γαστρεντερική οδό. Διφασικές αλλεργικές αντιδράσεις αναφέρεται ότι συμβαίνουν στο 6% των περιπτώσεων αναφυλαξίας. Οι μισές από αυτές τις αντιδράσεις είναι σοβαρές και στο 90% των περιπτώσεων εμφανίζονται σε 4-12 ώρες μετά τα πρώτα συμπτώματα. 19 Η αντιμετώπιση ασθενών με σοβαρή αντίδραση πρέπει να γίνεται στο νοσοκομείο. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτώματα από το αναπνευστικό συστήνεται να παρακολουθούνται τουλάχιστον για 8 ώρες, διότι οι περισσότερες διφασικές αντιδράσεις συμβαίνουν σ αυτό το διάστημα. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν υπόταση ή απώλεια της συνείδησης χρήζουν παρακολούθησης για διάστημα τουλάχιστον 24 ωρών. Η χορήγηση κοριτικοστεροειδών per os σε δόση 1-2 mg/kg/βσ την ημέρα για 3 ημέρες συνιστάται για την πρόληψη της επιβραδυνόμενης αντίδρασης 17,19. Μακρά αντιμετώπιση Ο ακρογωνιαίος λίθος στην αντιμετώπιση της τροφικής αλλεργίας είναι η πλήρης αποφυγή της υπεύ-

6 116 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 Πίνακας 4. Επεξεργασμένες τροφές που μπορεί να περιέχουν γάλα ή αυγό. Γάλα Αυγό Αρτοσκευάσματα, μπισκότα, προπαρασκευασμένες σούπες, επεξεργασμένο κρέας, μαργαρίνη, dressing για σαλάτες, σοκολάτα, χυμοί και ροφήματα Ψημένα ψωμιά, μίγματα ψησίματος, δημητριακά για πρωινό, αλεύρι για κέικ, γλυκά, μπισκότα, γκοφρέτες, κρέμα, τόστ, παγωτό, μακαρόνια, μαγιονέζα, μαρέγκες, χυλοπίτες, τηγανίτες, ομελέτες, μεταποιημένα προϊόντα με βάση το κρέας ( κεφτέδες,λουκάνικα ), πουτίγκες, σάλτσα σαλάτας, γρανίτες, σουφλέ, σούπες, σπαγγέτι, κρασιά. Πίνακας 5. Ουσίες που μπορεί να αναγράφονται στα συστατικά επεξεργασμένης τροφής που είναι δηλωτικά της ύπαρξης γάλατος ή αυγού. Γάλα Αυγό Πρωτεΐνη γάλατος Γάλα κρέμα Συμπυκνωμένο γάλα Βούτυρο Σαντυγί Σκόνη γάλατος Καζεΐνη Ορόγαλα Λακτόζη Λακταλβουμίνη Τυρί Γιαούρτι Λευκωματίνη Συνδετική ύλη Πηκτικό Άσπρο αυγού Κρόκος αυγού Γαλακτοματοποιητής Σφαιρίνη Λεκιθίνη Λυσοζύμη Οβαλβουμίνη Αυγό σκόνη Ολόκληρο αυγό θυνης τροφής. Σε περίπτωση πολλαπλής τροφικής αλλεργίας η συμβουλή ενός εκπαιδευμένου διαιτολόγου θεωρείται εξέχουσας σημασίας προκειμένου να αποφευχθούν δευτερογενή διαιτητικά ελλείμματα με ενδεχόμενες δυσμενείς επιπτώσεις, όπως ραχίτιδα, σιδηροπενική αναιμία, κακή ανάπτυξη και οστεοπόρωση. Παρά τις διαιτητικές συμβουλές που έχουν δοθεί στον ασθενή σχετικά με την αποφυγή τροφών που έχουν ενοχοποιηθεί για την τροφική αλλεργία, ο κίνδυνος τυχαίας έκθεσης είναι υπαρκτός και για το λόγο αυτό η εκπαίδευση αποφυγής μιας τροφής περιλαμβάνει και την αποφυγή των «κρυμμένων» τροφικών αλλεργιογόνων. Τα «κρυμμένα» τροφικά αλλεργιογόνα είναι στην πλειοψηφία τους κοινά τροφικά αλλεργιογόνα, όπως το γάλα και το αυγό, που περιέχονται συνήθως σε προπαρασκευασμένες τροφές και των οποίων τα συστατικά αναφέρονται στο εμπόριο με άλλα ονόματα. Επεξεργασμένες τροφές που μπορεί να περιέχουν γάλα και αυγό φαίνονται στον πίνακα 4, ενώ ουσίες που αναγράφονται σε ετικέτες τροφίμων, οι οποίες υποδηλώνουν την ύπαρξη γάλατος ή αυγού φαίνονται στον πίνακα 5. Η εκπαίδευση, σε κάποιες περιπτώσεις, περιλαμβάνει, με βάση το ιστορικό, την αποφυγή προσθετικών ουσιών, που περιέχονται στα επεξεργασμένα τρόφιμα. Προσθετικές ουσίες της κατηγορίας Ε, που χρησιμεύουν ως συντηρητικά, ή ως βελτιωτικά της εμφάνισης, ή της γεύσης των τροφίμων, έχουν ενοχοποιηθεί για σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, όπως νευρολογικές διαταραχές, νοσήματα του γαστρεντερικού συστήματος, καρδιακές παθήσεις, καρκινογένεση, αλλά και αναφυλαξία. Τόσο οι ίδιοι οι ασθενείς, όσο και τα άτομα που ασχολούνται με τη φροντίδα του αρρώστου, πρέπει να έχουν εκπαιδευτεί, ώστε να γνωρίζουν τα πρώιμα σημεία αλλεργικής αντίδρασης σε τροφή και να χορηγούν την απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή, όταν αυτή εκδηλωθεί. Φάρμακα που χρησιμεύουν για την αντιμετώπιση της αναφυλαξίας πρέπει να είναι πάντοτε διαθέσιμα για τον άρρωστο. Βάσει κλινικής εμπειρίας, συστήνεται, τα διαθέσιμα φάρμακα για τον αλλεργικό σε τροφή ασθενή, να είναι ένα ταχείας δράσης αντιισταμινικό 17, ενώ για ασθενείς με ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης, ή άσθματος επιβάλλεται επιπρόσθετα η αυτοενέσιμη αδρεναλίνη. Όλοι οι ασθενείς με τροφική αλλεργία, που ταυτόχρονα πάσχουν και από άσθμα, πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους ένα εισπνεόμενο βρογχοδιασταλτικό. Οι κατευθυντήριες οδηγίες στην Ευρώπη συνιστούν τη χρήση γλυκοκορτικοειδών σε ασθενείς, που στο παρελθόν χρειάστηκαν αδρεναλίνη, ή είχαν εμφανίσει βρογχόσπασμο 18. Εμβολιασμοί Τρία είναι τα εμβόλια που καλλιεργούνται σε ουσίες που προέρχονται από αυγό: 1) Το τριπλό εμβόλιο ιλαράς, ερυθράς, παρωτίτιδας (MMR) 2) Το εμβόλιο

7 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, της γρίπης 3) Το εμβόλιο του κίτρινου πυρετού. Τα εμβόλια της γρίπης και του κίτρινου πυρετού καλλιεργούνται σε έμβρυα όρνιθας και περιέχουν μετρήσιμες ποσότητες πρωτεϊνών αυγού 20. Το εμβόλιο MMR καλλιεργείται σε ινοβλάστες νεοσσού όρνιθας και για το λόγο αυτό η ποσότητα της πρωτεΐνης του αυγού είναι αμελητέα. Όλα τα παιδιά με αλλεργία στο αυγό μπορούν ανεπιφύλακτα να εμβολιάζονται με το MMR στα πλαίσια εμβολιασμού ρουτίνας από τον οικογενειακό ιατρό. Τα αντιγριπικά εμβόλια παρασκευάζονται σε έμβρυα όρνιθας, τα οποία εμβολιάζονται με ορισμένους τύπους του ιού. Τα εμβόλια περιέχουν μετρήσιμες ποσότητες της πρωτεΐνης του λευκού τμήματος του αυγού (OVA). Άμεσου τύπου αναφυλακτική αντίδραση στο εμβόλιο έχει αναφερθεί σε ασθενείς με αλλεργία στο αυγό. Η αναφερόμενη συχνότητα ήταν 11 περιστατικά σε 48 εκατομμύρια ασθενών που εμβολιάστηκαν. Αν η δερματική δοκιμασία νυγμού στο αντιγριπικό εμβόλιο είναι αρνητική, τότε το εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί σε δύο διαιρεμένες δόσεις. Άτομα με θετική δερματική δοκιμασία έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα αντίδρασης και στα άτομα αυτά χρησιμοποιείται το πρωτόκολλο των 2 δόσεων, ή σταδιακή χορήγησή του σε πολλές δόσεις (απευαισθητοποίηση) 21. Πρόληψη της τροφικής αλλεργίας Διαιτητικές παρεμβάσεις, που έχουν γίνει έως σήμερα σε βρέφη υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη αλλεργίας, όπως παράταση του μητρικού θηλασμού, θηλασμός με ταυτόχρονη χρήση γαλάτων μερικής, ή εκτεταμένης υδρόλυσης, υποαλλεργικές δίαιτες της μητέρας ή του βρέφους, χρήση προβιοτικών βακτηριδίων και πρεβιοτικών ινών, δεν έχουν δώσει επαρκείς αποδείξεις ότι προφυλάσσουν τα βρέφη, ώστε να μην αναπτύξουν τροφική αλλεργία. 22 Νέες θεραπείες για τη τροφική αλλεργία Η υποδόρια ανοσοθεραπεία είναι αποτελεσματική στη θεραπεία ασθενών με αλλεργία στις γύρεις και στα δηλητήρια εντόμων, αλλά αποδείχθηκε μη ασφαλής σε ασθενείς με τροφικές αλλεργίες. Η από του στόματος απευαισθητοποίηση σε τροφή φαίνεται ότι αυξάνει τον ουδό εμφάνισης αντιδράσεων σε αυτές, παρόλο που δεν είναι διευκρινισμένο, αν η ανοχή παραμένει μετά τη διακοπή της θεραπείας. Τα ανασυνδυασμένα εμβόλια, καθώς και άλλες ανοσοτροποποιητικές στρατηγικές, είναι προς το παρόν υπό εξέλιξη. Η θεραπεία με μονοκλονικό anti-ige αντίσωμα σε ενήλικες με αλλεργία στο φιστίκι 23 έδειξε ότι αυξάνει σημαντικά τον ουδό αντίδρασης στο φιστίκι και ήταν επίσης αποτελεσματική στη θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας και του άσθματος. Σε μελλοντικές μελέτες είναι χρήσιμο να προσδιοριστεί η αποτελεσματικότητα της anti-ige θεραπείας σε συνδυασμό με την απευαισθητοποίηση ασθενών με υποδόρια ανοσοθεραπεία με χρήση υψηλών δόσεων τροφικών αλλεργιογόνων 24. Γενικές οδηγίες για το παιδί με τροφική αλλεργία Η διάγνωση της τροφικής αλλεργίας γίνεται βάσει του λεπτομερούς ιστορικού, των δερματικών δοκιμασιών νυγμού, του προσδιορισμού των ειδικών IgE αντισωμάτων και εφόσον υπάρχει ένδειξη της δοκιμασίας πρόκλησης με ιατρική επίβλεψη. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει την εκπαίδευση του ασθενούς και της οικογένειας στην αποφυγή της υπεύθυνης τροφής, καθώς και της φαρμακευτικής αγωγής που πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση αντίδρασης στην τροφή συμπεριλαμβανομένης και της αναφυλαξίας. Επιπρόσθετα, η φαρμακευτική αγωγή που πρέπει να συνταγογραφηθεί περιλαμβάνει αντιισταμινικό ταχείας δράσης, αυτοενέσιμη αδρεναλίνη, εισπνεόμενο βρογχοδιασταλτικό και από του στόματος στεροειδή, τα οποία πρέπει να είναι πάντα διαθέσιμα για τον ασθενή. Η συμμετοχή ενός διαιτολόγου στην αντιμετώπιση παιδιού που έχει τροφική αλλεργία δικαιολογείται από την ανάγκη να παρέχει συμβουλές σχετικά με τις τροφές που πρέπει να αποφεύγονται και τον τρόπο με τον οποίο αναπληρώνονται τυχόν διαιτητικά ελλείμματα. Σε περίπτωση αλλεργίας στο αυγό το εμβόλιο MMR δεν αντενδείκνυται. Ο έλεγχος με δερματική δοκιμασία νυγμού συνιστάται πριν τη χορήγηση αντιγριπικού εμβολίου. Παιδιά με γνωστή τροφική αλλεργία πρέπει να αξιολογούνται και για άλλες τροφικές αλλεργίες, καθώς και για ευαισθητοποίηση σε εισπνεόμενα αλλεργιογόνα, έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος αλλεργικών αντιδράσεων, άσθματος, και άλλων ατοπικών νοσημάτων. Ευχαριστίες: Οι συγγραφείς Αντιγόνη Μαυρουδή και Ιωάννης Ξυνιάς θέλουμε να ευχαριστήσουμε τον Παιδίατρο-Παιδοαλλεργιολόγο Χρύσανθο Χρυσανθόπουλο για τα κριτικά σχόλια και τις επιβοηθητικές παρατηρήσεις επί της προηγούμενης εκδοχής του άρθρου μας.

8 118 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 2 Βιβλιογραφία 1. Lack G. Food allergy. N. Engl. J Med 2008; 359: American College of Allergy, Asthma and Immunology. Food allergy: a practice parameter. Ann Allergy Asthma Immunol 2006,96(3Suupl 2):S Host A. Frequency of cow s milk allergy in childhood. Ann Allergy, Asthma,Immunol 2002,89(6Suppl 1): Clark AT, Skypala I, Leech SC, Ewan PW, Dugue P, Brathwaite N, Huber PAJ,and Nasser SM. British Society for Allergy and Clinical Immunology guidelines for the management of egg allergy. Clin Exp Allergy 2010; 40: Savage JH, Matsui EC, Skripak JM, Wood RA. The natural history of egg allergy. J Allergy Clin Immunol 2007;120: Osterballe M, Hansen TK, Moztj CG, Host A, Bindslev-Jensen C. The prevalence of food hypersensitivity in an unselected population of children and adults. Pediatr Allergy Immunol 2005;16: Covar RA, Spahn JD, Szefler SJ. Special considerations for infants and young children. Pediatric Allergy: Principles and Practice. USA Elseviers Health Sciences; 2003; Illi S, von Mutius E, Lau S, et al. The natural course of atopic dermatitis from birth to age 7 years and the association with asthma. J Allergy Clin Immunol 2004;113: Roberts G, Hurley C, Lack G. Develpment of a quality-of-life assessment for the allergic child or teenager with multi-system allergic disease. J Allergy Clin Immunol 2003;111: Roberts, Patel N, Levi-Schaffer F, Habibi P, Lack G. Food allergy as a risk factor for life-threatening asthma in childhood: a case-controlled study. J Allergy Clin Immunol 2003; 112: Sporik R, Hill DJ, Hocking CS. Speci ficity of allergen skin testing in predict ing positive open food challenges to milk, egg and peanut in children. Clin Exp Allergy 2000;30: Sampson HA, Ho DG. Relationship between food-specific IgE concentrations and the risk of positive food challenges in children and adolescents. J Allergy Clin Immunol 1997;100: Fleischer DM, Conover -Walker MK, Christie L, et al. The natural history of tree nut allergy. J Allergy Clin Immunol 2005; 116: Vandenplas Y, Brueton M, Dupont C, Hill D, Isolauri E, Koletzko S, et al. Guidelines for the diagnosis and management of cow s milk protein allergy in infants. Archives of Disease in childhood 2007;92: Shek LPC, Soderstrom L, Ahlstedt S, Beyer K, Sampson HA. Determination of food specific IgE levels over time can pre dict the development of tolerance in cow s milk and hen s egg allergy). Allergy Clin Immunol 2004;114: Eigenmann P. Anaphylactic reactions to raw eggs after negative challenges with cooked eggs. J Allergy Clin Immunol 2000; 105: Muraro A, Roberts G, Clark A, et al. The management of anaphylaxis in child hood: position paper of the European Academy of Allergology and Clinical Immunology. Allergy 2007;62: Simons PER. First-aid treatment of anaphylaxis to food: focus on epinephrine. J Allergy Clin Immunol 2004; 113: [Erratum, J Allergy Clin Immunol 2004; 113:1039] 19. Ellis AK, Day JH. Incidence and characteristics of biphasic anaphylaxis: a prospective evaluation of 103 patients. Ann Allergy Asthma Immunol 2007;98: Pickering LK, Baker CJ, Long SS, McMillan JA, eds. Red book: 2006 report of the Committee on Infectious Diseases. 27 th ed Elk Grove Village, IL: American Academy of Pediatriccs, 2006: James JM, Zeiger RS, Lester MR, et al. Safe administration of influenza vaccine to patients with egg allergy. J Pediatr 1998;133: Greer FR, Sicherer SH, Burks AW. E fects of early nutritional interventions on the development of atopic disease in infants and children: the role of maternal dietary restriction, breastfeeding, timing of introduction of complementary foods, and hydrolyzed formulas. Pediatrics 2008; 121: Leung DYM, Sampson HA, Yunginger JW, et al. Efect of anti-ige therapy in pa tients with peanut allergy. N Engl J Med 2003; 348: Sampson HA. Immunological approaches to the treatment of food allergy. Pediatr Allergy and Immunol 2001;12:91-96 Αλληλογραφία Αντιγόνη Μαυρουδή Σπύρου Λούη Πυλαία Τηλ.: Fax: Κιν.: Corresponding author Antigoni Mavroudi 66 Spirou Loui Str Pilea, Greece Τel.: Fax: Mob.:

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Τροφική αλλεργία

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Περίγραμμα ομιλίας Τύποι αλλεργίας 2 περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΙΕΡΕΜΙΑΣ Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Πρόκειται για μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή, πολυοργανική αντίδραση υπερευαισθησίας, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσ/νίκης Επιστημονική Εκδήλωση

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Παιδοαλλεργιολογικό. Συνέδριο. Βόλος 30 / 9 1 / 10 / 11

Πανελλήνιο Παιδοαλλεργιολογικό. Συνέδριο. Βόλος 30 / 9 1 / 10 / 11 2ο Πανελλήνιο Παιδοαλλεργιολογικό Συνέδριο Βόλος 30 / 9 1 / 10 / 11 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος: Μαρία Τρίγκα Αντιπρόεδρος: Εύα Μαντζουράνη Γραμματέας: Σοφία Τσαμπούρη Ταμίας: Μαρία Ζήβα Μέλος: Κώστας

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ Κ Α Ρ Α Γ Κ Ι Ο Ζ Ο Γ Λ Ο Υ - Λ Α Μ Π Ο Υ Η Θ Ω Μ Α Η Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς Πρωτεϊνες γάλατος αγελάδος % συνόλου % Καζείνη % Λεύκωμα ορού Ειδική απάντηση % περιπτ. ΑΓΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab.

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab. Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Τροφική Δυσανεξία και το TrophoScan 1. Τι είναι η ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση? Ως ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση ορίζεται οποιοδήποτε σύμπτωμα εμφανίζεται μετά τη λήψη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα στα παιδιά: ομοιότητες και διαφορές με τους ενήλικες Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία και Άσθμα. Χρυσάνθη Σκευάκη, MD, PhD. Ειδικευόμενη Ιατρός Βιοπαθολογίας, Βιοχημικό Τμήμα Νοσοκομείο Παίδων «ΗΑγίαΣοφία»

Αλλεργία και Άσθμα. Χρυσάνθη Σκευάκη, MD, PhD. Ειδικευόμενη Ιατρός Βιοπαθολογίας, Βιοχημικό Τμήμα Νοσοκομείο Παίδων «ΗΑγίαΣοφία» Αλλεργία και Άσθμα Χρυσάνθη Σκευάκη, MD, PhD Ειδικευόμενη Ιατρός Βιοπαθολογίας, Βιοχημικό Τμήμα Νοσοκομείο Παίδων «ΗΑγίαΣοφία» Αλλεργία: μείζονα απειλή για τη δημόσια υγεία 60 ΜστηνΕυρώπη 1 δις παγκοσμίως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΛΙΣΤΕΡΙΩΣΗ : ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΜΑΪΟΣ 2007 Τι είναι η Λιστερίωση; Η Λιστερίωση είναι µια σοβαρή λοίµωξη (ζωονόσος), η οποία προκαλείται από

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ Ως χρόνιος κνησμός, ορίζεται ένας κνησμός ο οποίος διαρκεί περισσότερο από 6 εβδομάδες. Ο επιπολασμός του χρονίου κνησμού στο γενικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Η ζωή με τις τροφικές αλλεργίες και την δυσανεξία Οι τροφικές αλλεργίες και οι τροφικές δυσανεξίες μπορούν να είναι δυσάρεστες, να περιπλέκουν τη ζωή και, στις χειρότερες

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τροφικές ευαισθησίες Περιλαμβάνουν οποιαδήποτε αρνητική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΕ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΥΜΕΝΟΠΤΕΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΥΜΕΝΟΠΤΕΡΑ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΦΗΚΕΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ v Κοινή μέλισσα (Hoey bee) v Μπορεί να είναι άγριες

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Διαχείριση πανικού- Αλλεργίες-Πυρετός

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ Click to edit Master subtitle style Η αλλεργικότερη ατοπική νόσος Τι είναι; Το έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα διαταραχή της ανώτερης στιβάδας

Διαβάστε περισσότερα

φαρμακευτική αναφυλαξία στα παιδιά

φαρμακευτική αναφυλαξία στα παιδιά φαρμακευτική αναφυλαξία στα παιδιά Αλέξης Αλεξόπουλος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Παιδιατρκής Δερματολογίας Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο Παίδων η Άγία Σοφία Ορισμός Διάγνωση Αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο

Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο εμβολιασμό Κίνδυνος διασποράς της λοίμωξης Κόστος εμβολίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M)

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΕΥΡΩΝ ΜΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ ΠΙΘΑΝΗ ΩΡΟΛΟΓΙΑΚΗ ΒΟΜΒΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (filic acid, folic acid, folacin, vitamin B9, vitamin Bc, vitamin M) ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΦΟΛΙΚΟ ΟΞΥ (mcg/100g) Δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Άσθμα κατά την άσκηση Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Ορισμός Ως βρογχόσπασμος επαγόμενος κατά την άσκηση ορίζεται η παροδική και αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος

Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος Ιδιαιτερότητες παιδικού άσθματος Νίκος Παπαδόπουλος Επ.Καθηγητής, Αλλεργιολογικό τμήμα Β ΠΠΚ Ένα παιδί δεν είναι ένας μικρόσωμος ενήλικας Η διαφορά μοιάζει εμφανής Επίδραση της ηλικίας Δυσκολίεςσεπαιδία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία;

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία; Τι είναι η αλλεργία; Η αλλεργία είναι μια «άλλη» (διαφορετική από τη φυσιολογική) αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε μια ξένη για αυτό ουσία. Η ουσία αυτή που προκαλεί τα συμπτώματα ονομάζεται αλλεργιογόνο

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργικές Αντιδράσεις

Αλλεργικές Αντιδράσεις ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 207 Αλλεργικές Αντιδράσεις ΜΑΡΙΑ ΣΙΛΕΛΗ, ΑΓΑΘΗ ΠΑΠΙΓΓΗ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΧΑΤΖΗΛΕΩΝΙΔΑ, ΑΘΗΝΑ ΝΤΕΝΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φυσιολογικά, το ανοσιακό σύστημα προστατεύει τον οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Modern dietary habits and allergies.

Modern dietary habits and allergies. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 48, April - May - June 2012, pages 7-14 REVIEW Modern dietary habits and allergies. Σύγχρονες διατροφικές συνήθειες και αλλεργίες. Asimakopoulou P. 1,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης - Ιπποκράτειο Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Λαζαρίδης Νίκος 23 Μαΐου 2012 Ονοματολογία Πρωτοπαθής ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά τροφικής αλλεργίας

Σειρά τροφικής αλλεργίας Σειρά τροφικής αλλεργίας Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Δίαιτα αποφυγής γαλακτοκομικών Πρόταση υποκατάστατων Μάριος Μ. Παπαδόπουλος" Παιδοαλλεργιολόγος - Παιδοπνευμονολόγος" www.pedoallergo.gr" 8/17/15" ΠΗΓΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα;

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, φλεγμονώδης κατάσταση του δέρματος με υφέσεις και εξάρσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά 13 Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ, ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Τα υποδεικνυόμενα ανώτατα

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TANILAS 10g, σκόνη για πόσιμο διάλυμα σε φακελλίσκο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ: Κάθε φακελλίσκος περιέχει 10g macrogol

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Τροφική αλλεργία: συστηματική ανασκόπηση

Τροφική αλλεργία: συστηματική ανασκόπηση 392 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τροφική αλλεργία: συστηματική ανασκόπηση Μ. Γκουβέρου 1, Α. Κατσώρη 2, Μ. Κουλεντιανού 3 1 Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια του τμήματος Κοινωνικής & Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Θεσμοί και Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιµετώπιση της µέσης ωτίτιδας

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιµετώπιση της µέσης ωτίτιδας Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιµετώπιση της µέσης ωτίτιδας Νίκος Α. Καρανταγλής Παιδίατρος Επιστηµονικός Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 1 Ως Μέση Ωτίτιδα ορίζεται η φλεγµονή του µέσου ωτός

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ημερ/νια Γεννήσεως: Διεύθυνση: Τηλ. οικίας: Email: Οικογενειακή κατάσταση: Τ.Κ.: Κινητό: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Βάρος: Ύψος: Περίμετρος καρπού: Περίμετρος μέσης: Περίμετρος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης

Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης Πεδίο δεδομένων Περιεχόμενο Ημερομηνία αναφοράς Συμπληρώστε την ημερομηνία υποβολής του Εντύπου Αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας"

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Μάριος Μ. Παπαδόπουλος" Παιδοαλλεργιολόγος - Παιδοπνευμονολόγος" www.pedoallergo.gr" 8/17/15" ΠΗΓΕΣ: American Academy of Pediatrics" American Academy of Allergy Asthma and Immunology"

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Είμαστεστηνευχάριστηθέσηνασαςπαρουσιάσουμετοπρόγραμματου 5ουΠανελληνίουΠαιδοαλλεργιολογικούκαιΠαιδοπνευμονολογικού Συνεδρίου. Βρίσκεται επίσης αναρτημένο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία. ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΒΕΤΑVΕRΤ 24 mg δισκία ιϋδροχλωρική Βηταϊστίνη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης, προτου αρχίσετε να λαµβάνετε αυτό το φάρµακo. Φυλάξτε αυτό το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Συχνότερο πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως Έχει πάρει χαρακτήρα «επιδημίας» Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την υγεία (Manios Y. et al,

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σεμινάριο. Κοιλιοκάκη: Αντιμετωπίζοντας τη νόσο

Εκπαιδευτικό σεμινάριο. Κοιλιοκάκη: Αντιμετωπίζοντας τη νόσο Εκπαιδευτικό σεμινάριο Κοιλιοκάκη: Αντιμετωπίζοντας τη νόσο Σάββατο 12 Δεκεμβρίου 2009 «Κοιλιοκάκη: μία διάγνωση που συχνά διαφεύγει στα παιδιά» Λ.Φώτης Α Παιδιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Π & Α Κυριακού»

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι η φαινυλκετονουρία?

Τί είναι η φαινυλκετονουρία? Οι παρακάτω πληροφορίες σκοπό έχουν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε τη δίαιτα του φαινυλκετονουρικού παιδιού, ώστε να είστε περισσότερο σίγουροι και λιγότερο αγχωμένοι εσείς και οι γονείς όταν το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Ad hoc Task Force of LICE Guidelines Commission ITALIAN LEAGUE AGAINST EPILEPSY Giuseppe Capovilla, Massimo Mastrangelo, Antonino Romeo, and Federico Vigevano

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ιευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας Ι οκράτειο Νοσοκοµείο Κωνσταντινου όλεως 49 Θεσσαλονίκη 54642 Τηλ.: 2310-992982 FAX:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Τηλ: 210 7623301, 697 2910407 Website: www.empfirstaid.gr Email: akonovesi@empfirstaid.gr ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Τα εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα