ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟ 995 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ. ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑΝΝΙΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΣΚΟΡΔΟΥΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΤΡΑ ΜΑΡΤΙΟΣ 20

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ...2 Τι είναι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση...2 Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και οι Φυσικές Επιστήμες...3 Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ελλάδα...6 Τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης...7 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ...0 Στόχοι και Σχεδιασμός της Πειραματικής Πορείας...0 Η αναγκαιότητα της έρευνας...0 Τα ερευνητικά ερωτήματα... Πιλοτική επισκόπηση...2 Επιλογή δείγματος...3 Οι μεταβλητές του δείγματος...5 Αποτελέσματα και Συζήτηση...2 Στάσεις των εκπαιδευτικών προς την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση...2 Υλοποίηση Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα σχολεία...27 Ο ρόλος των καθηγητών Φυσικών Επιστημών...33 Η συνεισφορά των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης...35 Η αντιπροσωπευτικότητα της έρευνας μέσα από τα αποτελέσματα...43 Αξιολόγηση του ερωτηματολογίου...47 Συμπεράσματα...48 Προτάσεις...50 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...53 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α : Πίνακες Δεδομένων...59 Πίνακας επιλεγμένων σχολείων...59 Πίνακας απαντήσεων των εκπαιδευτικών...64 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β : Ερωτηματολόγια

3 Α ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Τι είναι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η ιδέα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.) γεννήθηκε σταδιακά στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού κινήματος, που αναδύθηκε κατά τις δεκαετίες του 60 και 70. Η γένεση της Π.Ε. δεν προέκυψε ex nihilo, αλλά μπολιάστηκε με τις ιδέες εκπαιδευτικών κινήσεων που ήδη υπήρχαν. Το 968 ιδρύεται στη Βρετανία το Συμβούλιο για την Π.Ε. και εισάγονται στο εκπαιδευτικό σύστημα της Σουηδίας προγράμματα Π.Ε. Το παράδειγμα της Σουηδίας ακολουθούν και άλλες χώρες της Ευρώπης στα τέλη της δεκαετίας του 60. Η πρώτη διεθνής συνάντηση με θέμα την Π.Ε. πραγματοποιείται στη Νεβάδα των Η.Π.Α το 970, όπου καθιερώνεται διεθνώς ο όρος «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» και διατυπώνεται ο πρώτος και πλέον έγκυρος ορισμός της. Στη Στοκχόλμη το 972 συνήλθε η πρώτη διακυβερνητική διάσκεψη για το περιβάλλον, στην οποία αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά από τη διεθνή κοινότητα η αναγκαιότητα προώθησης και ενδυνάμωσης της Π.Ε. για την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης που προτάθηκε στη διάσκεψη θεσμοθετήθηκε το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον (U.N.E.P) και εν συνεχεία η U.N.E.S.C.O σε συνεργασία με το U.N.E.P οργάνωσε το Διεθνές Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Δ.Π.Π.Ε). Τα συμπεράσματα του διεθνούς συνεδρίου του Βελιγραδίου (975) διατυπώθηκαν στη «Χάρτα του Βελιγραδίου», όπου ως σκοπός της Π.Ε. καθορίζεται η διάπλαση ενός παγκόσμιου πληθυσμού με συνείδηση και ενδιαφέρον για τα περιβαλλοντικά προβλήματα, ενός πληθυσμού με γνώσεις, ικανότητες και διάθεση να αγωνιστεί προσωπικά και συλλογικά για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων και να εμποδίσει την εκδήλωση νέων στο μέλλον. Η πρώτη διακυβερνητική διάσκεψη για την Π.Ε. πραγματοποιήθηκε στην Τιφλίδα το 977. Στη διάσκεψη αυτή καθορίστηκαν το περιεχόμενο, οι σκοποί, οι στόχοι, τα χαρακτηριστικά της Π.Ε. και οι βασικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις για την επίτευξη των στόχων. Η «Διακήρυξη της Τιφλίδας» αποτελεί ορόσημο στην ιστορία και την εξέλιξη της Π.Ε. Με στόχο την προώθηση και εφαρμογή των επιδιώξεων της διάσκεψης οργανώθηκαν και πραγματοποιήθηκαν σε διεθνές επίπεδο σεμινάρια, Κούσουλας Γ. (2002), Μικρός περίπλους στην ιστορία της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, Φυσικός Κόσμος, τ. 2

4 συζητήσεις, διεθνείς συναντήσεις, πιλοτικά προγράμματα, έρευνες κ.λπ., που είχαν ως αποτέλεσμα την περαιτέρω ανάπτυξη της Π.Ε. σε διεθνές επίπεδο. Το 987 πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα το «Διεθνές Συνέδριο για την Π.Ε. και την Επιμόρφωση-Κατάρτιση», κατά τη διάρκεια των εργασιών του οποίου διαπιστώθηκε ότι η Π.Ε. θα είναι αποτελεσματική, αν στοχεύει στη διαμόρφωση ενός νέου παγκόσμιου περιβαλλοντικού ήθους μέσω της διαμόρφωσης νέων στάσεων, συμπεριφορών, αξιών, γνώσεων και δεξιοτήτων των πολιτών. Στα χρόνια που ακολούθησαν η σύνδεση της Π.Ε. με τη «βιώσιμη ανάπτυξη» (sustainable development) τονίζει την ανάγκη της συμφιλίωσης του περιβάλλοντος με την ανάπτυξη 2 και υπογραμμίζει το ρόλο της εκπαίδευσης προς την κατεύθυνση αυτή. Οι διεθνείς διασκέψεις του Ρίο (992) και της Θεσσαλονίκης (997) σηματοδότησαν τη μετονομασία της Π.Ε σε «εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αειφορία» και την υιοθέτηση μιας διαφορετικής ατζέντας θεμάτων (ρύπανση, κλιματική αλλαγή, βιοποικιλότητα κ.ά.), η οποία καθιστά την Π.Ε. τμήμα μιας ευρύτερης πολιτικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η εισαγωγή των όρων της αειφόρου και της βιώσιμης ανάπτυξης έχει δεχθεί κριτική σε επίπεδο προθέσεων και ερμηνείας 3. H Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και οι Φυσικές Επιστήμες Οι επιστημονικές ανακαλύψεις και η τεχνολογική πρόοδος της σύγχρονης εποχής προκάλεσαν άμεσες αλλαγές στην κοινωνία και το περιβάλλον. Από τη δεκαετία του 970 τέθηκε σε αμφισβήτηση η επιμονή των Φυσικών Επιστημών του σχολείου στην παροχή ακαδημαϊκού χαρακτήρα επιστημονικών γνώσεων. Διαπιστώθηκε ότι οι μαθητές δεν αποκτούν λειτουργική γνώση που να σχετίζεται με θέματα της καθημερινής ζωής. Άρχισαν τότε να προτείνονται νέοι τρόποι προσέγγισης και διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών, ώστε να διερευνώνται και να τονίζονται οι σχέσεις μεταξύ της φύσης, της επιστήμης, της τεχνολογικής καινοτομίας, των κοινωνικών ζητημάτων και των περιβαλλοντικών προβλημάτων 4. Ο προβληματισμός 2 Σιούτη Γ. (998), Βιώσιμη Ανάπτυξη και Προστασία του Περιβάλλοντος,(Στο: Η περιβαλλοντική πολιτική στην Ελλάδα, Σκούρτος Μ., Σοφούλης Κ. (επιμ.), Τυπωθήτω 3 Ρόκος Δ. (2003), Από τη «βιώσιμη» ή «αειφόρο» στην αξιοβίωτη ολοκληρωμένη ανάπτυξη, Εκδοτικός Οίκος Α.Α. Λιβάνη, σ. 55, Αθήνα. 4 Βλ. Παπαδημητρίου Β., Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Σχολείο, εκδ. Τυπωθήτω, Αθήνα, 998, σελ

5 οδήγησε στην υιοθέτηση διαφόρων προγραμμάτων διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών, που αναφέρονταν και στο κοινωνικό πλαίσιο της επιστήμης. Ένα τέτοιο πρόγραμμα εφαρμόστηκε στις ΗΠΑ από το 982 με το όνομα STS (Science-Technology-Society) και είχε ως στόχο να εμβαθύνει στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τεχνολογίας και κοινωνίας έχοντας γνωστικές, προσωπικές και κοινωνιολογικές διαστάσεις 5. Με το πρόγραμμα αυτό έγινε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η «διαμερισματοποίηση» των επιστημών, που υπαινίσσεται πως η γνώση κατακτάται κατά τομείς, οι οποίοι ενώνονται μεταξύ τους για να φτιάξουν ένα στατικό σύνολο. «Η εικόνα αυτή δε φαίνεται να είναι σωστή και εγκαταλείπεται τελευταία δίνοντας τη θέση της σε μια δυναμική άποψη για τα στοιχεία της γνώσης, η οποία θέλει τα στοιχεία αυτά σε διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ τους» 6. Αυτές οι απόψεις έχουν σχέση με το αίτημα της διεπιστημονικότητας και την «όσμωση» μεταξύ των επιστημών. Στα πλαίσια της διεπιστημονικότητας τα προγράμματα τύπου STS εμπλουτίζονται από τις αρχές της δεκαετίας του 990 με τη συνιστώσα του περιβάλλοντος. Ένα πρόγραμμα STSΕ (Science-Technology-Society-Environment), πέρα από τους στόχους για παροχή γνώσεων, απόκτηση δεξιοτήτων και ανάπτυξη αξιών, στοχεύει και στη δραστηριοποίηση των εκπαιδευομένων. Η δράση αυτή προϋποθέτει ικανότητα λήψης αποφάσεων, η οποία με τη σειρά της στηρίζεται στην κριτική σκέψη. Η επιστημονική γνώση και η κατανόηση των αξιών της επιστήμης, της τεχνολογίας, της κοινωνίας και του περιβάλλοντος δίνουν ευκαιρίες στους εκπαιδευόμενους για συζήτηση αντιτιθέμενων παιδαγωγικών θέσεων. Με αυτό το σκεπτικό εισάγεται ένας «κριτικός περιβαλλοντικός αλφαβητισμός», που αξιοποιεί το περιβάλλον ως πλαίσιο μάθησης 7. Η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών σε ένα πρόγραμμα STSE είναι προσανατολισμένη στο μαθητή, ο οποίος προσπαθεί να κατανοήσει το κοινωνικό, το τεχνολογικό και το φυσικό περιβάλλον με τις αλληλεξαρτήσεις τους. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα μελετώνται μέσα από αυτό το τριπλό πρίσμα, που αναδεικνύει τον ιδιαίτερα σύνθετο χαρακτήρα τους. Κάθε περιβαλλοντικό πρόβλημα έχει κοινωνικές επιπτώσεις και πηγάζει από κάποια εφαρμογή της τεχνολογίας. Η 5 Βλ. Σκορδούλης Κ. & Σωτηράκου Μ., Περιβάλλον, Επιστήμη και Εκπαίδευση, LeaderBooks, Αθήνα, 2005, σελ Γεωργόπουλος Α. & Τσαλίκη Ε., Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: αρχές-φιλοσοφία-μεθοδολογίαπαιχνίδια-ασκήσεις, εκδ. GUTENBERG, Αθήνα, 993, σελ Βλ. Σκορδούλης Κ. & Σωτηράκου Μ., Περιβάλλον, Επιστήμη και Εκπαίδευση, LeaderBooks, Αθήνα, 2005, σελ

6 βαθύτερη γνώση των επιστημονικών εννοιών, με βάση τις οποίες λειτουργεί αυτή η τεχνολογία, την απομυθοποιεί, επιτρέπει τη δημιουργία νέων συσχετισμών στο κοινωνικό πλαίσιο και τελικά ενδέχεται να προσφέρει και λύσεις. Η λήψη της τελικής απόφασης για δράση πάνω στο συγκεκριμένο περιβαλλοντικό πρόβλημα θα συνυπολογίσει όλα αυτά τα δεδομένα και τις διαφορετικές παραμέτρους. Η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών μέσα από ένα πρόγραμμα STSE διευρύνει τον ορίζοντα λειτουργίας του καθημερινού κόσμου και επιτρέπει στο μαθητή να σκεφτεί και να αποφασίσει γνωρίζοντας τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της απόφασής του. Με αυτή την έννοια έχει ακριβώς τους ίδιους στόχους με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Υπό αυτό το πρίσμα οι Φυσικές Επιστήμες και η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση έχουν κοινές επιδιώξεις και πρακτικές με απώτερους στόχους «τη διαμόρφωση ενός νέου συστήματος αξιών, τη λήψη αποφάσεων, την κριτική σκέψη, τη δραστική διερεύνηση πραγματικών προβλημάτων» 8. Επίσης, είναι φυσικό έχοντας κοινούς στόχους Φυσικές Επιστήμες και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση να χρησιμοποιούν τις ίδιες μεθοδολογικές και παιδαγωγικές προσεγγίσεις, όπως η βιωματική μάθηση, η εργασία κατά ομάδες, η επίλυση προβλημάτων, η ανακάλυψη, η εποικοδόμηση, η χρήση του φυσικού περιβάλλοντος ως πλαισίου μάθησης 9. Αυτό ισχύει ακόμα κι αν υιοθετήσουμε την άποψη ότι οι Φυσικές Επιστήμες είναι ένα από τα εργαλεία με τα οποία οι μαθητές θα εργαστούν στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Το βασικό σώμα γνώσεων της Οικολογίας, της επιστήμης που περιγράφει το σύνολο των σχέσεων ανάμεσα στους οργανισμούς και στο ανόργανο και οργανικό περιβάλλον, θα προσεγγιστεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που θα συμπεριλαμβάνει και τον ανθρώπινο παράγοντα. Αυτό ακριβώς κάνει η περιβαλλοντική επιστήμη, που μελετά τις αρχές που διέπουν τη λειτουργία και τη διαχείριση του περιβάλλοντος, αλλά αναζητά και λύσεις για τα προβλήματά του στηριζόμενη στην πολυσυνθετότητα και τις ποικίλες κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και τεχνολογικές διαστάσεις του. Και φυσικά αυτή η μελέτη στηρίζεται στην επιστημονική μέθοδο, έναν τρόπο συγκέντρωσης και αξιολόγησης πληροφοριών, που περιλαμβάνει παρατήρηση, υπόθεση, πειραματισμό, κριτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, διατύπωση συμπεράσματος και δημοσιοποίηση των 8 Αθανασάκης Α., όπ.π. σελ. 0 9 Βλ. αναλυτική αναφορά στο κεφάλαιο 2.4 της παρούσας εργασίας. 5

7 ευρημάτων, με απώτερο σκοπό τη γενικευμένη εφαρμογή, δηλ. μια πορεία που αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των Φυσικών Επιστημών 0. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ελλάδα Στη χώρα μας τα οικολογικά ζητήματα αναδείχτηκαν σχετικά αργά σε σύγκριση με τις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης. Ωστόσο στις αρχές της δεκαετίας του 70 απασχόλησαν αρχικά επιστημονικούς φορείς και κρατικές υπηρεσίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα η ανάπτυξη της Π.Ε. δε διασταυρώθηκε με προϋπάρχουσες ριζοσπαστικές εκπαιδευτικές κινήσεις (Παπαδημητρίου, 2004, 6), ενώ η επιρροή του εγχώριου οικολογικού κινήματος (Δεμερτζής, 993, 76) ήταν αμελητέα. Παρόλα αυτά δεν έλειψε το ενδιαφέρον ανήσυχων και ευαίσθητων εκπαιδευτικών, που πίστευαν σε ένα σχολείο ανοιχτό στην κοινωνία, που θα ξεφεύγει από τις ασφυκτικές δομές της ελληνικής εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Το ΥΠΕΠΘ από την πλευρά του, ευθυγραμμιζόμενο με τα εκπαιδευτικά συστήματα άλλων χωρών, δημιούργησε -έστω και καθυστερημένα- τις προϋποθέσεις για την εισαγωγή της Π.Ε. στο αναλυτικό πρόγραμμα. Η Π.Ε. προχώρησε στη φάση της πειραματικής εφαρμογής εθελοντικών προγραμμάτων στα σχολεία ( ), ενώ το 987 δοκιμάστηκε πιλοτικά ο θεσμός των υπεύθυνων Π.Ε., ο οποίος καθιερώθηκε το 990. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 80 μεγάλος αριθμός εκπαιδευτικών εμπλέκεται στην εφαρμογή προγραμμάτων Π.Ε., παρόλο που διαπιστώνεται σύγχυση στη θεματολογία και ανεπάρκεια στην επιμόρφωση και το εκπαιδευτικό υλικό. Το 989 διατυπώνεται η επίσημη θέση του ΥΠΕΠΘ για την Π.Ε, ενώ με το νόμο 982/90, θεσμοθετείται η Π.Ε. Συγκεκριμένα η παράγραφος 3 του άρθρου αυτού του νόμου ορίζει ότι: «Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων των σχολείων της Β/θμιας Εκπαίδευσης. Σκοπός της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον του, να ευαισθητοποιηθούν για τα προβλήματα που συνδέονται με αυτό και να δραστηριοποιηθούν με ειδικά προγράμματα, ώστε να συμβάλουν στη γενικότερη προσπάθεια αντιμετώπισής τους». 0 Βλ. Σκορδούλης Κ., Περιβαλλοντική Φιλοσοφία και Εκπαίδευση, Αθήνα, 2002 και Σκορδούλης Κ. & Σωτηράκου Μ., Περιβάλλον, Επιστήμη και Εκπαίδευση, LeaderBooks, Αθήνα, 2005, σελ Κούση Μ. (2004), Μια κοινωνιολογική θεώρηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων στην Ελλάδα Στο «Η περιβαλλοντική πολιτική στην Ελλάδα», Σκούρτος Μ., Σοφούλης Κ. (επιμ.), σ

8 Με αποφάσεις του Υπουργού Παιδείας καθορίζονται τα πλαίσια και ο τρόπος εφαρμογής και χρηματοδότησης ειδικών προγραμμάτων Π.Ε. Σε κάθε Δ/νση Εκπαίδευσης μπορεί να αποσπάται για τρία χρόνια ένας εκπαιδευτικός με απόφαση του οικείου Νομάρχη ως υπεύθυνος Π.Ε. Τα καθήκοντα και οι αρμοδιότητες των υπευθύνων Π.Ε καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Παιδείας, που δημοσιεύονται στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με όμοιες αποφάσεις μπορούν να ιδρύονται Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και να καθορίζονται οι στόχοι τους καθώς και ο τρόπος στελέχωσης και λειτουργίας τους». Η διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου του νόμου 892/90 εφαρμόζεται αναλόγως και στα σχολεία της Α/θμιας Εκπαίδευσης, σύμφωνα με σχετική Υπουργική Απόφαση. Η δεκαετία του 90 χαρακτηρίζεται από τον κεντρικά οργανωμένο σχεδιασμό του ΥΠΕΠΘ, που αφορά στην ανάπτυξη και υποστήριξη σχολικών προγραμμάτων, την ίδρυση και λειτουργία Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ανά την επικράτεια, την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού, την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής θεματολογίας στο αναλυτικό πρόγραμμα και την ανάπτυξη περιφερειακών εθνικών και διεθνών θεματικών δικτύων Π.Ε. (π.χ. «Οικολογικά σχολεία», «Χρυσοπράσινο Φύλλο», κ.ά.). Τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Στην Ελλάδα ο θεσμός των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης δημιουργείται το 993 με την ίδρυση του πρώτου κέντρου στην Κλειτορία Καλαβρύτων του νομού Αχαΐας. Μετά την επιτυχημένη λειτουργία του ΚΠΕ Κλειτορίας έγινε κατανοητή η ανάγκη ίδρυσης νέων κέντρων. Έτσι, δυο χρόνια αργότερα, το Υπουργείο Παιδείας ιδρύει επτά νέα κέντρα, στην Ακράτα, την Αργυρούπολη Αττικής, την Καστοριά, την Κόνιτσα, το Μουζάκι Καρδίτσας, το Κορδελιό Θεσσαλονίκης και το Σουφλί Έβρου 2. Σήμερα (Νοέμβριος 200), ύστερα από διαδοχικές ιδρύσεις Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ο αριθμός τους ανέρχεται στα 64 [Εικόνα ]. Από το 2004 λειτουργούν κρατικά Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και στην Κύπρο 3. 2 Σύμφωνα με τις υπουργικές αποφάσεις ΥΑ Γ2/329/ και ΥΑ Γ2/2277/ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Κώστας Καδής, Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη: Αναφορά στο Δίκτυο Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Κύπρο, 4 ο Συνέδριο ΠΕΕΚΠΕ, Ναύπλιο, Δεκέμριος

9 Ο ρόλος των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης μπορεί να συνοψιστεί στα εξής σημεία: Σχεδιάζουν και υλοποιούν προγράμματα Π.Ε. για σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που επισκέπτονται τις εγκαταστάσεις του εκάστοτε Κέντρου. Οργανώνουν επιμορφωτικά σεμινάρια για εκπαιδευτικούς και ενημερωτικές συναντήσεις για άλλες ενδιαφερόμενες πληθυσμιακές ομάδες. Συνεργάζονται με Πανεπιστήμια και άλλα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και του εξωτερικού, για ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών, εκπαιδευτικού υλικού και στήριξη προγραμμάτων. Δημιουργούν δίκτυα Π.Ε. 4 Παράγουν εκπαιδευτικό υλικό. Τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στελεχώνονται από αποσπασμένους εκπαιδευτικούς Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης, οι οποίοι έχουν ειδικές γνώσεις για το περιβάλλον ή έχουν στο παρελθόν ασχοληθεί με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Σήμερα τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης αλλάζουν μορφή και λειτουργία και αναμένεται να μετονομαστούν σε «Κέντρα Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», που θα υλοποιούν δύο κατηγορίες δραστηριοτήτων: «δράσεις για μαθητές» και «δράσεις δια βίου μάθησης για ενήλικες» 5. 4 Τα Δίκτυα ΠΕ είναι ένα σύνολο σχολείων, τα οποία επεξεργάζονται το ίδιο θέμα Π.Ε. Είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους και επικοινωνούν με τη βοήθεια του internet για ανταλλαγή πληροφοριών και υλικού. Κατά καιρούς οργανώνονται εκπαιδευτικές εκδρομές στην έδρα του κάθε σχολείου, όπου και παρουσιάζονται οι εργασίες των μαθητών. Στόχος των Δικτύων Π.Ε. είναι η δημιουργία επεξεργασμένου παιδαγωγικού υλικού για την Π.Ε., η δημιουργία μιας κοινής βάσης δεδομένων για τη συνολική αντιμετώπιση κοινών περιβαλλοντικών προβλημάτων στα πλαίσια της Ατζέντας 2 του Ρίο για την αειφορία, καθώς επίσης και η δημιουργία προϋποθέσεων αποτελεσματικής συμμετοχής σε διεθνή Δίκτυα Π.Ε. (Καλαϊτζίδης, 998). 5 Σύμφωνα με τις 94/ και 942 / επικαιροποιήσεις του Υπουργείου Παιδείας. 8

10 Εικόνα : Κατανομή των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, Συντομεύσεις: Π.Ε.: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΚΠΕ: Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 9

11 B' ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Στόχοι και Σχεδιασμός της Πειραματικής Πορείας Η αναγκαιότητα της έρευνας Στην Ελλάδα η βιβλιογραφία γύρω από το θέμα «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και εκπαιδευτικοί» είναι σχετικά φτωχή και αναφέρεται κυρίως στους παράγοντες που αποτρέπουν τους εκπαιδευτικούς από το να αναλάβουν προγράμματα Π.Ε. 6,7,8,9 και στις γνωστικές δεξιότητες των εκπαιδευτικών 20,2. Επίσης δεν έχει γίνει συστηματική έρευνα για τη συμβολή των ΚΠΕ στη διάδοση και υποστήριξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα σχολεία, αλλά και για το βαθμό στον οποίο πετυχαίνουν να μεταδώσουν το περιβαλλοντικό μήνυμα στις τοπικές κοινωνίες. Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο, καθώς επιχειρείται η αναδόμηση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης πάνω σε μια νέα φιλοσοφία 22. Η παρούσα έρευνα θα μπορούσε να βοηθήσει στον απολογισμό 20 χρόνων συστηματικής λειτουργίας της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, επιχειρείται αφενός να εκτιμηθεί η επίδραση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη σχολική πραγματικότητα και αφετέρου να αξιολογηθεί το έργο των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Παπαδημητρίου Β., (995) Εκπαιδευτικοί και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Παιδαγωγική Επιθεώρηση, τ. 22, σ Γούπος Θ., (200), Αξιολόγηση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί της προσχολικής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι οποίοι δραστηριοποιούνται ή θέλουν να δραστηριοποιηθούν με προγράμματα Π.Ε. στο σχολείο, Περιοδικό ΠΕΕΚΠΕ: Για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, τ. 2, σελ Παπαναούμ Ζ. (998), Περιβάλλον και εκπαίδευση από τη σκοπιά των εκπαιδευτικών. Μια εμπειρική διερεύνηση, Παιδαγωγική Επιθεώρηση, τ.28 σ Γιαννακάκη Σ., (999), Προβληματισμοί στη διδακτική της Π.Ε., Εκπαιδευτική Κοινότητα, τ. 49, σ Παπαδημητρίου Β., (995) Εκπαιδευτικοί και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Παιδαγωγική Επιθεώρηση, τ. 22, σ Δημητρίου Α., (2002), Εκπαιδευτικοί της Προσχολικής και Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και περιβαλλοντικά θέματα: Το φαινόμενο του θερμοκηπίου", Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών, τ. 2, σ Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο υπ αριθμ.94/ έγγραφο του ΥΠΔΒΜΘ. 23 Για το εγχείρημα των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης αφιερώθηκε εκπαιδευτικό προσωπικό αλλά και σημαντικά κονδύλια. Ενδεικτικά, τα έτη απορροφήθηκαν από τα 67 ΚΠΕ της Ελλάδας ευρώ σε 5 μήνες από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, σύμφωνα με τα υπ αριθμ. 4546, 4550 και 4552/ έγγραφα του ΥΠΕΠΘ. 0

12 Ερευνητικά Ερωτήματα Την παρούσα έρευνα απασχόλησαν τα εξής δώδεκα ερευνητικά ερωτήματα: ) Ποιο είναι το ποσοστό των σχολείων που υλοποιούν προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης; 2) Η περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι περισσότερο διαδεδομένη στην πρωτοβάθμια ή τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση; 3) Ποια είναι η στάση του συνόλου των εκπαιδευτικών προς την περιβαλλοντική εκπαίδευση; 4) Επηρεάζεται η στάση των εκπαιδευτικών προς την περιβαλλοντική εκπαίδευση από το φύλο, τη βαθμίδα εκπαίδευσης (πρωτοβάθμια ή δευτεροβάθμια) και τον τόπο κατοικίας; 5) Η περιβαλλοντική εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων; 6) Ποιος είναι ο ρόλος των καθηγητών φυσικών επιστημών στο εγχείρημα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης; 7) Τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης έχουν εκπληρώσει τους στόχους τους μετά από 8 χρόνια λειτουργίας; 8) Ποια είναι η γνώμη των εκπαιδευτικών για το έργο των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης; 9) Οι εκπαιδευτικοί που έχουν επισκεφθεί Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης έχουν καλύτερη γνώμη γι αυτά σε σχέση με το γενικό μέσο όρο;

13 0) Οι εκπαιδευτικοί των σχολείων που βρίσκονται κοντά σε Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης έχουν καλύτερη γνώμη γι αυτά σε σχέση με το γενικό μέσο όρο; ) Ποιες δυσκολίες συναντά η διάδοση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης; 2) Ποιες δυσκολίες συναντούν οι εκπαιδευτικοί κατά την υλοποίηση ενός προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης; Πιλοτική Επισκόπηση Καθορισμός δείγματος για την πιλοτική επισκόπηση. Στα πρώιμα στάδια αυτής της μελέτης, πριν την κυρίως επισκόπηση, πραγματοποιήθηκε πιλοτική επισκόπηση με δειγματοληψία. Συγκεκριμένα, αυτό το στάδιο της επισκόπησης αφορούσε την προσέγγιση εκπαιδευτικών με εμπειρία σε θέματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, που μπορούσαν να βοηθήσουν στην οργάνωση και τη διεξαγωγή της έρευνας. Σ αυτή τη φάση δηλαδή πραγματοποιήθηκε «σκόπιμη δειγματοληψία ευκολίας». Σημειώνεται ότι αυτού του είδους η δειγματοληψία χαρακτηρίζεται από το ότι επιλέγονται άτομα προσβάσιμα και διατεθειμένα να εξυπηρετήσουν το σκοπό της έρευνας. Στην παρούσα έρευνα επιλέχθηκε δείγμα 7 εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και 6 εκπαιδευτικών της δευτεροβαθμιας εκπαίδευσης. Η συνάντηση με αυτό το δείγμα εκπαιδευτικών αποτέλεσε την πιλοτική έρευνα με την οποία αποκτήθηκε η δυνατότητα να διατυπωθούν με περισσότερη σαφήνεια τα ερευνητικά ερωτήματα και να ελεγχθούν τα όργανα μέτρησης που χρησιμοποιήθηκαν στην κυρίως έρευνα. Η πιλοτική έρευνα επομένως έδωσε σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο δημιουργίας των οργάνων μέτρησης (ερωτηματολογίων κ.λπ.) και γενικά για την υλοποίηση της κυρίως έρευνας (σύνταξη ερευνητικών ερωτημάτων κ.λπ.). Σημειώνεται ότι, πριν γίνει η συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς, ξεκαθαρίστηκε η ακριβής φύση και ο σκοπός της έρευνας. Επίσης, πριν πραγματοποιηθεί η πιλοτική έρευνα-επισκόπηση, καθορίστηκε ο «άξονας» με τα στάδια που θα ακολουθηθούν στη συγκεκριμένη διαδικασία. Στο «μη τυχαίο» δείγμα των 3 εκπαιδευτικών δόθηκαν δοκιμαστικά ερωτηματολόγια σε μια «προσομοίωση» έρευνας και συζητήθηκαν οι ασάφειες και οι πιθανές βελτιώσεις που έπρεπε να γίνουν, ώστε να συσχετιστούν με μεγαλύτερη σαφήνεια οι μεταβλητές με τα ερευνητικά ερωτήματα. 2

14 Επιλογή Δείγματος Τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται στις στατιστικές έρευνες σπάνια καλύπτουν το σύνολο των μονάδων ενός πεπερασμένου πληθυσμού. Οι λόγοι ανάγονται, κυρίως, στον πολύ χρόνο και τις δαπάνες που απαιτούνται για τη συγκέντρωση παρατηρήσεων που αναφέρονται σε όλες τις μονάδες ενός μεγάλου πληθυσμού. Η μελέτη των χαρακτηριστικών ενός στατιστικού πληθυσμού θα ήταν επιθυμητή, αλλά είναι δύσκολη. Για τους παραπάνω λόγους η εφαρμοσμένη έρευνα, κατά κανόνα, περιορίζεται σε ένα υποσύνολο του πληθυσμού. Το υποσύνολο αυτό ονομάζεται «δείγμα» και αντιπροσωπεύει συνήθως ένα ποσοστό του αρχικού συνόλου (π.χ. 0%, 5%, 2% ή μικρότερο). Στην παρούσα έρευνα εφαρμόστηκε η μέθοδος της τυχαίας στρωματοποιημένης δειγματοληψίας, βάση της οποίας επιλέχθηκε δείγμα 50 σχολείων της πρωτοβάθμιας και 50 της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η έρευνα φιλοδοξεί να συγκεντρώσει τις απόψεις εκπαιδευτικών, που αντιστοιχεί περίπου στο 0,% του συνόλου. Η επιλογή του δείγματος όσον αφορά τη γεωγραφική κατανομή αλλά και το είδος του σχολείου έγινε με αντιπροσωπευτικό τρόπο, χρησιμοποιώντας την αναγωγή των συγκεκριμένων κατηγοριών στο συνολικό αριθμό των σχολείων της χώρας. Επιλέχθηκαν οκτώ δημόσια Νηπιαγωγεία, σαράντα δημόσια Δημοτικά Σχολεία, δύο ιδιωτικά Δημοτικά Σχολεία, εικοσιτέσσερα δημόσια Γυμνάσια, ένα ιδιωτικό Γυμνάσιο, δεκαέξι δημόσια Λύκεια, ένα ιδιωτικό Λύκειο και οκτώ δημόσια Επαγγελματικά Λύκεια/ ΕΠΑΣ. Χρησιμοποιήθηκαν επικαιροποιημένοι κατάλογοι του Υπουργείου Παιδείας. Η εκπροσώπηση στα σχολεία του δείγματος υπολογίστηκε με βάση το μαθητικό πληθυσμό και όχι τον αριθμό σχολικών μονάδων ή τον αριθμό των εκπαιδευτικών 24. Η επιλογή τυχαίου δείγματος από τις προκαθορισμένες κατηγορίες σχολείων έγινε χρησιμοποιώντας τη μαθηματική συνάρτηση RAND σε κατάλογο σχολείων που είχαν ταξινομηθεί αλφαβητικά με βάση την οδό της ταχυδρομικής τους διεύθυνσης. Η συγκεκριμένη ταξινόμηση επιλέχθηκε για να αυξήσει την τυχαιότητα του δείγματος. Η συνάρτηση RAND, αν και είναι σχεδιασμένη για να εξάγει τυχαία αριθμητικά 24 Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδας, Δελτίο Τύπου 3/8/2008, (πρόσβαση 3/2/20) 3

15 αποτελέσματα, δεν παύει να παράγεται από έναν πεπερασμένων λογικών πράξεων μηχανισμό 25. Στο παράρτημα Α παρατίθεται η λίστα με τα σχολεία που προέκυψε από τη διαδικασία τυχαίας επιλογής. Περιγραφή Μεταβλητών του δείγματος Σύμφωνα με τον Κατσίλλη (200) 26 «χαρακτηριστικά που παίρνουν διαφορετικές τιμές για διαφορετικά μέλη του πληθυσμού ονομάζονται μεταβλητές». Γενικά στις έρευνες χρησιμοποιούνται τα εξής είδη μεταβλητών: - Ποιοτικές, των οποίων οι τιμές δεν επιδέχονται μέτρηση και αποτελούν περιγραφές με χρήση ονομάτων (π.χ. καταγωγή, οικογενειακή κατάσταση, φύλο κ.λ.π.). Όλες οι ποιοτικές μεταβλητές είναι διακριτές ή ασυνεχείς, δηλαδή μπορούν να πάρουν μόνο έναν ορισμένο αριθμό τιμών, που αντιστοιχούν στις κατηγορίες των μεταβλητών. - Ποσοτικές, των οποίων οι τιμές είναι αριθμητικές (π.χ. χρόνια υπηρεσίας κ.λ.π.). Οι ποσοτικές μεταβλητές χωρίζονται σε: ι) διακριτές ή ασυνεχείς, όταν παίρνουν μόνο μεμονωμένες αριθμητικές τιμές (π.χ. αριθμός παιδιών σε μια οικογένεια, αριθμός πτυχίων κ.λ.π). ιι) συνεχείς, όταν παίρνουν αριθμητικές τιμές από ευρύ διάστημα τιμών (π.χ. ηλικία). Ωστόσο κατά τη λειτουργικοποίηση μιας έννοιας, για να είναι εφικτή η μέτρησή της από μια προσδιοριστική μεταβλητή, πρέπει να προσδιορίσουμε την κλίμακα μέτρησής της. Έτσι στο χώρο της εκπαιδευτικής έρευνας χρησιμοποιούμε τέσσερα είδη κλιμάκων, τις ονομαστικές, τις τακτικές, τις ισοδιαστημικές και τις αναλογικές. Η ταξινόμηση των μεταβλητών γίνεται με βάση τις παραπάνω κλίμακες μέτρησης. Έτσι διακρίνουμε τα ακόλουθα είδη μεταβλητών: - Ονομαστικές ή κατηγορικές, που ταξινομούν αυθαίρετα τα δεδομένα σε κατηγορίες. - Τακτικές ή διατάξιμες, που είναι και ονομαστικές, αλλά επιπλέον καθορίζουν και μια τάξη (σειρά) μεταξύ των κατηγοριών. 25 AM Ferrenberg, DP Landau, Monte Carlo simulations: Hidden errors from good random number generators, Phys. Rev. Lett. 69, (992) 26 Κατσίλλης, Ι. (200). Περιγραφική στατιστική εφαρμοσμένη στις κοινωνικές Επιστήμες και την εκπαίδευση. GUTENBERG, ΑΘΗΝΑ. 4

16 - Ισοδιαστημικές ή μεταβλητές διαστήματος, των οποίων οι τιμές είναι αριθμητικά μετρήσιμες και κατά συνέπεια διατάξιμες, όπως επίσης μετρήσιμη είναι και η διαφορά μεταξύ των τιμών τους. - Αναλογικές, που είναι και ισοδιαστημικές, αλλά υπάρχει το «απόλυτο μηδέν», που δηλώνει την παντελή απουσία αυτού που μετριέται. Οι ισοδιαστημικές και οι αναλογικές μεταβλητές χαρακτηρίζονται ως ποσοτικές μεταβλητές. Επίσης μια ιδιαίτερη κατηγορία, όσον αφορά τη χρήση τους στη στατιστική, αποτελούν οι μεταβλητές με δύο κατηγορίες ή «διπολικές μεταβλητές» και παίρνουν μόνο δύο τιμές (π.χ. 0- ή ΝΑΙ-ΟΧΙ). Παρακάτω παρουσιάζονται και περιγράφονται οι 27 μεταβλητές της παρούσας έρευνας: η) Ειδικότητα: Η παρούσα ονομαστική μεταβλητή αναφέρεται στους κλάδους ΠΕχ (χ=,2,3 ) και στις ομαδοποιημένες ειδικότητες των εκπαιδευτικών που συναντώνται στο τυχαίο δείγμα της έρευνας (π.χ. ΠΕ 70=Δάσκαλοι, ΠΕ0=Θεολόγοι, ΠΕ02=Φιλόλογοι, ΠΕ03=Μαθηματικοί, ΠΕ04=Φυσικοί, Χημικοί, Βιολόγοι, Γεωλόγοι, ΠΕ0=Κοινωνιολόγοι κ.λ.π.). 2η) Έτη υπηρεσίας: Πρόκειται για μια ποσοτική ισοδιαστημική μεταβλητή τύπου ανοικτού πεδίου. Αναμένεται κανονική κατανομή κατά Gauss μεταξύ των άκρων χ= και χ=35. 3η) Φύλο: Το φύλο είναι διπολική μεταβλητή δύο κατηγοριών. Συγκεκριμένα, αναφέρεται στην κατηγορία Άνδρας (κωδικός:) και στη κατηγορία Γυναίκα (κωδικός:2). 4η) Έτη υπηρεσίας: Στην παρούσα τακτική μεταβλητή υπάρχουν τέσσερις κλάσειςκατηγορίες (δεκαετίες) που τοποθετούνται σε μια σειρά (22-30, 3-40, 4-50, 5-60). 5 η ) Θέση: Πρόκειται για ονομαστική μεταβλητή με τέσσερις κατηγορίες: ) Διευθυντής 2) Υποδιευθυντής 3) Μέλος Συλλόγου Διδασκόντων. 5

17 6η) Σπουδές: Με τη συγκεκριμένη ονομαστική μεταβλητή αναφερόμαστε στις σπουδές που έχουν πραγματοποιήσει οι εκπαιδευτικοί μέχρι σήμερα. Έτσι οι κατηγορίες της μεταβλητής είναι: ) Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (υπάρχουν εκπαιδευτικοί με πτυχίο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε Επαγγελματικές Σχολές), 2) Τεχνολογική Εκπαίδευση (Πτυχίο Τ.Ε.Ι.), 3) Πτυχίο Πανεπιστημίου, 4) Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Master), 5)Διδακτορικό Δίπλωμα (PhD). 7η) Αντικείμενο και θέμα μεταπτυχιακού τίτλου, εφόσον υπάρχει: Η ονομαστική αυτή μεταβλητή συμπληρώνεται μόνο εφόσον οι απαντήσεις στην ερώτηση 6 είναι χ=4 ή χ=5. Η συγκεκριμένη μεταβλητή ζητείται για να προσθέσει αξιοπιστία στις απαντήσεις της ερώτησης 6. Θα κατηγοριοποιηθεί μόνο αν προκύψει ανάγκη εμβάθυνσης στη συγκεκριμένη μεταβλητή κατά την επεξεργασία του δείγματος. 8 η ) Πόσο απαραίτητη πιστεύετε ότι είναι σήμερα η εκπαίδευση πάνω στα περιβαλλοντικά ζητήματα; Κυκλώστε έναν αριθμό από το 0 (πολύ σημαντική) έως το (ελάχιστα σημαντική): Πρόκειται για μια ποσοτική ισοδιαστημική μεταβλητή, η οποία σχετίζεται με τη στάση των εκπαιδευτικών προς την περιβαλλοντική εκπαίδευση. Θα χρησιμεύσει για να παραχθούν κανονικές κατανομές αλλά και μέσες τιμές που θα δείχνουν τη στάση του δείγματος των εκπαιδευτικών προς την περιβαλλοντική εκπαίδευση σε μια συγκεκριμένη βαθμίδα, κατηγορία και περιοχή. 9 η ) Θεωρείτε ότι θα σας ήταν χρήσιμο αν είχατε περισσότερη ενημέρωση πάνω σε θέματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/ Εκπαίδευσης για την Αειφορία; Πρόκειται για μια διπολική ποσοτική μεταβλητή, που επιδέχεται μόνο δύο απαντήσεις, «ναι» (κωδικός:) ή «όχι» (κωδικός:0). 0 η ) Πιστεύετε ότι είναι καλύτερο η περιβαλλοντική εκπαίδευση στο σχολείο να γίνει υποχρεωτική ή να παραμείνει σε εθελοντική βάση; Πρόκειται επίσης για μια διπολική ποσοτική μεταβλητή, που επιδέχεται μόνο δύο απαντήσεις, «ναι» (κωδικός:) ή «όχι» (κωδικός:0). η ) Ποιες ειδικότητες πιστεύετε ότι είναι πιο κοντά στο αντικείμενο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/ Εκπαίδευσης για την Αειφορία; 6

18 Είναι μια τακτική ονομαστική μεταβλητή, τις οποίας οι κατηγορίες είναι όμοιες με τη μεταβλητή της («Ειδικότητα»). Ζητείται η διάταξη (σειρά) μεταξύ των κατηγοριών. Οι απαντήσεις είναι υποβοηθούμενες κλειστού τύπου, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα ελεύθερης απάντησης. Η συγκεκριμένη ερώτηση απουσιάζει από τα ερωτηματολόγια της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, λόγω του ότι στα δημοτικά σχολεία υπηρετούν κυρίως δάσκαλοι (ΠΕ 70). 2 η ) Πιστεύετε ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές σας στην καλύτερη κατανόηση των σχολικών μαθημάτων; Κυκλώστε έναν αριθμό από το έως το 0: Η συγκεκριμένη ποσοτική ισοδιαστημική μεταβλητή θα μας βοηθήσει να εξάγουμε συμπεράσματα μέσω κατανομών συχνοτήτων. 3 η ) Με βάση αυτά που γνωρίζετε για τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) πιστεύετε ότι η συνεισφορά τους μέχρι σήμερα ήταν: ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ/ ΜΕΤΡΙΑ/ΑΣΗΜΑΝΤΗ/ΔΕ ΓΝΩΡΙΖΩ. Η μεταβλητή 3 έχει σχεδιαστεί ως μια ποσοτική ισοδιαστημική μεταβλητή, όπου ζητείται η αξιολόγηση της συνεισφοράς των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, στην οποία όμως υπάρχει η δυνατότητα άρνησης απάντησης σημειώνοντας το πεδίο «δε γνωρίζω». 4 η ) Έχετε παρακολουθήσει σεμινάριο περιβαλλοντικού ή άλλου περιεχομένου σε κάποιο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ); Πρόκειται για μια διπολική ποσοτική μεταβλητή, που επιδέχεται μόνο δύο απαντήσεις, «ναι» (κωδικός:) ή «όχι» (κωδικός:2). 5 η ) Εάν ναι, σε ποιο/ ποια Κέντρο/α Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) και με ποια θεματολογία; Οι 5 α και 5β είναι δυο ποιοτικές μεταβλητές, που συμπληρώνονται μόνο αν η απάντηση στην ερώτηση 4 είναι θετική. 6 η ) Εφόσον έχετε παρακολουθήσει σεμινάριο σε ΚΠΕ, πόσο θεωρείτε ότι σας βοήθησε: Α) Στις παιδαγωγικές σας γνώσεις 7

19 Β) Στην επιστημονική σας κατάρτιση Γ) Στο να αναλαμβάνετε καινοτόμες δραστηριότητες στην τάξη Η ερώτηση παράγει τρεις ποσοτικές ισοδιαστημικές μεταβλητές δέκα σημείων, τις 6 α, 6β και 6γ. 7 η ) Έχει υλοποιηθεί στο σχολείο σας πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης τα τρία (3) τελευταία χρόνια; Η ερώτηση παράγει ποιοτική ασυνεχή μεταβλητή, που μπορεί να λάβει τρεις τιμές: ) Ναι 2) Όχι 3) Δε γνωρίζω. 8 η ) Έχετε αναλάβει ποτέ, πρόσφατα ή παλαιότερα, πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε κάποιο σχολείο; Πρόκειται για μια διπολική ποσοτική μεταβλητή, που επιδέχεται μόνο δύο απαντήσεις, «ναι» (κωδικός:) ή «όχι» (κωδικός:0). 9 η )Εάν όχι, γιατί; (Απαντήστε εδώ μόνο αν απαντήσατε «όχι» στην προηγούμενη ερώτηση). Ποιοτική ασυνεχής μεταβλητή με δυνατότητα ελεύθερης απάντησης. Μπορεί να απαντηθεί με τρεις κλειστού τύπου απαντήσεις (Δεν το θεωρώ απαραίτητο/ Λόγω αυξημένου φόρτου εργασίας/ Δεν έχω εκπαιδευτεί πώς να το κάνω). Υπάρχει επίσης και ένα εναλλακτικό πεδίο απάντησης ανοικτού τύπου, που μπορεί να παράξει ξεχωριστές κατηγορίες απαντήσεων, αν προκύψει η ανάγκη κατά την ποσοτική επεξεργασία του δείγματος. 20 η )Πόσες φορές (πόσα σχολικά έτη) έχετε αναλάβει πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μέχρι σήμερα και με ποια θεματολογία; Από αυτή την ερώτηση και μετά οι εκπαιδευτικοί καλούνται να απαντήσουν μόνο αν η απάντηση στην ερώτηση 8 είναι «ναι», δηλαδή μόνο αν έχουν αναλάβει κάποια φορά πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στο σχολείο. Η ερώτηση 20 παράγει δυο μεταβλητές: μια ποσοτική ασυνεχή, την 20 α (πόσες φορές έχετε αναλάβει πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μέχρι σήμερα) και μια ποιοτική, την 20β (με ποια θεματολογία). 8

20 2 η )Τι είδους δυσκολίες αντιμετωπίσατε κατά την υλοποίηση του περιβαλλοντικού προγράμματος; Η παρούσα μεταβλητή είναι ονομαστική και περιλαμβάνει εννέα κλειστού τύπου απαντήσεις και τη δυνατότητα πολλαπλών απαντήσεων και ελεύθερης απάντησης. 22 η )Μετά τη συμμετοχή των μαθητών σε πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης παρατηρήσατε αλλαγή στη συμπεριφορά τους σε κάποιον από τους παρακάτω τομείς; Η παρούσα μεταβλητή είναι ονομαστική και περιλαμβάνει έξι κλειστού τύπου απαντήσεις με τη δυνατότητα πολλαπλών και ελεύθερης απάντησης. 23 η )Πόσο βοήθησε στην εκπαιδευτική διαδικασία η υλοποίηση προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης; Πρόκειται για μια ποσοτική ισοδιαστημική μεταβλητή, η οποία ανιχνεύει τα πιθανά οφέλη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Οι απαντήσεις δίνονται επιλέγοντας ένα από δέκα ισοδιαστημικά σημεία, δίνοντας μεταβλητές από Χ 23 = (δε βοήθησε καθόλου) έως Χ 23 =0 (βοήθησε πολύ). 24 η )Έχετε πραγματοποιήσει εκπαιδευτική επίσκεψη σε κάποιο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) στα πλαίσια της περιβαλλοντικής σας ομάδας; Η Χ 24 είναι μια διπολική ποσοτική μεταβλητή, που επιδέχεται μόνο δύο απαντήσεις, «ναι» (Χ 24 =) ή «όχι» (Χ 24 =0). 25 η )Εάν ναι, πόσες φορές και σε ποιο/ ποια ΚΠΕ; Η ερώτηση 25 συμπληρώνεται μόνο αν Χ 24 =. Παράγει δυο μεταβλητές: μια ποσοτική ασυνεχή, την 25α (πόσες επισκέψεις σε ΚΠΕ έχετε πραγματοποιήσει) και μια ποιοτική, την 25β (ποια ΚΠΕ έχετε επισκεφθεί). Ως κριτήριο αξιοπιστίας του εκπαιδευτικού που ερωτάται τίθεται ότι, αν Χ 25α =0, τότε το Χ 25β οφείλει να είναι κενό. 9

21 26 η )Εάν όχι, γιατί; Η ερώτηση 26 συμπληρώνεται μόνο αν Χ 24 =0. Είναι ονομαστική μεταβλητή και περιλαμβάνει τέσσερις κλειστού τύπου απαντήσεις και μια ελεύθερη απάντηση. Έχει σχεδιαστεί για να ανιχνεύσει τα εμπόδια που συναντούν οι εκπαιδευτικοί κατά την εφαρμογή της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. 27 η )Πώς αξιολογείτε το ερωτηματολόγιο αυτό σε επίπεδο προθέσεων, συγκρότησης και εμφάνισης; Πρόκειται για μια ποσοτική ισοδιαστημική μεταβλητή, η οποία έχει το χαρακτήρα της αξιολόγησης της ποιότητας του ερωτηματολογίου. Οι απαντήσεις δίνονται επιλέγοντας ένα από δέκα ισοδιαστημικά σημεία, δίνοντας μεταβλητές από Χ 27 = (απαράδεκτο) έως Χ 27 =0 (πολύ καλό). 20

22 Αποτελέσματα και Συζήτηση Στάσεις των εκπαιδευτικών προς την περιβαλλοντική εκπαίδευση Έγινε για πρώτη φορά προσπάθεια να ανιχνευτεί ήταν η γνώμη των εκπαιδευτικών για την αναγκαιότητα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Η ακριβής διατύπωση της ερώτησης στα ερωτηματολόγια είναι η εξής: Πόσο απαραίτητη πιστεύετε ότι είναι σήμερα η εκπαίδευση πάνω στα περιβαλλοντικά ζητήματα; Κυκλώστε έναν αριθμό από το 0 (πολύ σημαντική) έως το (ελάχιστα σημαντική) Οι απαντήσεις κυμάνθηκαν σε ένα εντυπωσιακά υψηλό επίπεδο, με μέσο όρο 9,23 στα 0 όσον αφορά στην αναγκαιότητα της εκπαίδευσης των μαθητών στα περιβαλλοντικά ζητήματα. Στις απαντήσεις των εκπαιδευτικών για τη σημασία της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε δεκαβάθμια κλίμακα, το 0 είναι η δημοφιλέστερη απάντηση με απόλυτη συχνότητα f=65/0 και σχετική συχνότητα 59% (βλέπε Παράρτημα Α ). Αναγκαιότητα ΠΕ ανα φύλο και ανα μορφωτικό επίπεδο Πόσο απαραίτητη πιστεύετε ότι είναι σήμερα η εκπαίδευση πάνω στα περιβαλλοντικά ζητήματα; [Διαβαθμισμένες απαντήσεις με μέγιστο το 0] Γυναίκες Άνδρες 0 9,5 9 8,5 Μεταπτυχιακό Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 8 7,5 7 Φύλο Μορφωτικό επίπεδο Σχήμα : Αναγκαιότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ανά φύλο και μορφωτικό επίπεδο 2

23 Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι η αναγκαιότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης αυξάνει σύμφωνα με το μορφωτικό επίπεδο. Επίσης είναι υψηλότερη μεταξύ των γυναικών [Σχήμα ], αλλά δεν επηρεάζεται από την ηλικία, τα έτη υπηρεσίας ή την αστικοποίηση της περιοχής. Η αναγκαιότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, όπως καταγράφεται στην παρούσα έρευνα, εμφανίζει ισχυρή συσχέτιση με τη βιβλιογραφικά τεκμηριωμένη έννοια της περιβαλλοντική ευαισθησίας (environmental consciousness). Σε μια σειρά από παλαιότερες έρευνες στο εξωτερικό είναι σταθερό εύρημα η αύξηση της περιβαλλοντικής ευαισθησίας με την άνοδο του μορφωτικού επιπέδου 27. Επίσης σταθερό εύρημα είναι ότι οι γυναίκες εμφανίζονται περισσότερο περιβαλλοντικά ευαίσθητες από τους άνδρες- αντίθετα δεν υπάρχει σταθερή συσχέτιση της ηλικίας με την περιβαλλοντική ευαισθησία. Συνεπώς, το δείγμα ακολουθεί τα διεθνή πρότυπα του γενικού πληθυσμού σε ό,τι αφορά την παράμετρο που συνδέεται με την περιβαλλοντική ευαισθησία. Επίσης το 98% του δείγματος απαντά ότι θα ήταν χρήσιμο αν είχε περισσότερη ενημέρωση στα θέματα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/ Εκπαίδευσης για την Αειφορία [Σχήμα 2]. Θ εω ρείτε οτι θα σας χρησίμευε αν είχατε περισσότερη ενημέρωση στα θέμ ατα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/ Εκπαίδ ευσης για την Αειφορία; Όχι 2% Όχι Ναι Ναι 98% Σχήμα 2: Το 98% του δείγματος των εκπαιδευτικών θεωρούν ότι θα τους ήταν χρήσιμο αν είχαν περισσότερη ενημέρωση στα θέματα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης/ Εκπαίδευσης για την Αειφορία. 27 Van Liere, K. and Dunlap, R. E. (980), The Social Basis of Environmental Concern: A Review of Hypotheses, Explanations and Empirical Evidence,,Public Opinion Quarterly, 44,

24 Το 64% των εκπαιδευτικών του δείγματος πιστεύει ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση στο σχολείο θα πρέπει να γίνεται σε υποχρεωτική βάση [Σχήμα 3]. Το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στο 77% μεταξύ των εκπαιδευτικών που έχουν μεταπτυχιακές σπουδές. [Σχήμα 4] Πιστεύετε ότι είναι καλύτερο η περιβαλλοντική εκπαίδευση στο σχολείο να γίνει υποχρεω τική ή να παραμείνει σε εθελοντική βάση; Εθελοντική 36% Υποχρεωτική Εθελοντική Υποχρεωτική 64% Σχήμα 3: Το 64% του δείγματος των εκπαιδευτικών θεωρούν ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση θα πρέπει να γίνει υποχρεωτική. Ποσοστό εκπαιδευτικών που θεωρούν ότι η ΠΕ θα πρέπει να είναι υποχρεωτική Μεταπτυχιακό Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 0% 20% 40% 60% 80% 00% Σχήμα 4: Όσο αυξάνει το μορφωτικό επίπεδο, αυξάνει το ποσοστό των εκπαιδευτικών που πιστεύουν ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση πρέπει να γίνει υποχρεωτική. Μια ειδικού νοήματος ερώτηση έχει να κάνει με το κατά πόσο μπορεί να χρησιμεύσει η περιβαλλοντική εκπαίδευση στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η 23

25 παράμετρος αυτή δεν έχει να κάνει με το πόσο απαραίτητη είναι η περιβαλλοντική εκπαίδευση γενικά, αλλά με το πόσο χρήσιμη είναι στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων. Ζητήθηκαν από τους εκπαιδευτικούς ισοδιαστημικές διαβαθμισμένες απαντήσεις στο ερώτημα «Σε ποιο βαθμό πιστεύετε ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές σας στην καλύτερη κατανόηση των σχολικών μαθημάτων;» με μέγιστο το 0. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η προσλαμβανόμενη χρησιμότητα της Π.Ε. στα σχολικά μαθήματα είναι αρκετά μεγάλη (6,9 στα 0). Υπάρχει διαφοροποίηση ανάλογα με την ειδικότητα των εκπαιδευτικών- οι καθηγητές φυσικών επιστημών είναι η ειδικότητα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με τις θετικότερες κρίσεις για τη χρησιμότητα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων. Οι τεχνολογικές ειδικότητες γενικά θεωρούν λιγότερο χρήσιμη την περιβαλλοντική εκπαίδευση [Σχήμα 5]. Σχήμα 5: Χρησιμότητα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων ανάλογα με την ειδικότητα, σύμφωνα με τις απαντήσεις στην ερώτηση «Κατά πόσο πιστεύετε ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές σας στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων;» Η χρησιμότητα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων αυξάνει επίσης με το μορφωτικό επίπεδο [Σχήμα 6]. Η εξάρτηση της χρησιμότητας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης από το μορφωτικό επίπεδο δεν είναι τόσο ισχυρή όσο η εξάρτηση της αναγκαιότητας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης [Σχήμα ]. Σε δεύτερη ανάγνωση η εξάρτηση της χρησιμότητας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης από το μορφωτικό επίπεδο ενδέχεται να είναι ασήμαντη, γιατί η διαφορά 24

26 εντοπίζεται κυρίως μεταξύ της τεχνολογικής και της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης [Σχήμα 6]. Η διαφορά πιθανότατα δεν οφείλεται στο μορφωτικό επίπεδο αλλά στην κατεύθυνση της εκπαίδευσης. Όπως είδαμε και στο [σχήμα 5], οι εκπαιδευτικοί που έχουν εκπαίδευση τεχνολογικής κατεύθυνσης θεωρούν λιγότερο χρήσιμη την περιβαλλοντική εκπαίδευση για την κατανόηση των σχολικών μαθημάτων. Μεταπτυχιακό ΠΕ Χ ρ η σ ι μ ό ΤΕ Σχήμα 6: Χρησιμότητα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο. Η προσλαμβανόμενη χρησιμότητα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης αυξάνεται με τα χρόνια υπηρεσίας. Οι εκπαιδευτικοί με περισσότερα έτη υπηρεσίας, οι οποίοι έχουν συσσωρεμένη εκπαιδευτική πείρα, πιστεύουν περισσότερο στη χρησιμότητα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για την κατανόηση των σχολικών μαθημάτων. Αντίθετα η εμπειρία δε φαίνεται να επηρεάζει τη γνώμη των εκπαιδευτικών για την αναγκαιότητα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, που παραμένει σταθερά σε υψηλά επίπεδα [Σχήμα 7]. 25

27 Αναγκαιότητα ΠΕ και χρησιμότητα ΠΕ ανά έτη υπηρεσίας Έτη υπηρεσίας Αναγκαιότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Χρησιμότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Πολυωνυμική (Χρησιμότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης) Πολυωνυμική (Αναγκαιότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης) Σχήμα 7: Αναγκαιότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και χρησιμότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στην κατανόηση των σχολικών μαθημάτων ανά έτη υπηρεσίας. Ολοκληρώνοντας την έρευνα για τις γενικές στάσεις προς την περιβαλλοντική εκπαίδευση, οι εκπαιδευτικοί ρωτήθηκαν για το ποιες ειδικότητες θεωρούν ότι βρίσκονται πιο κοντά στο αντικείμενο της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Οι ειδικότητες παρουσιάζονται παρακάτω [Σχήμα 8]. Βαθμός συνάφειας με την περιβαλλοντική εκπαίδευση 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0, 0 Περιβαλ/γοι Γεωπόνοι/ Δασοπόνοι Βιολόγοι Γεωλόγοι Φυσικοί Χημικοί Οικ.Οικονομιας Φιλόλογοι Άλλη Σχήμα 8: Βαθμός συνάφειας με την περιβαλλοντική εκπαίδευση, όπως προκύπτει από τις απαντήσεις των εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 26

28 Υλοποίηση περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στα σχολεία Η υλοποίηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης αναφέρεται στην προαιρετική απόφαση ενός εκπαιδευτικού να αφιερώσει κάποιες εκπαιδευτικές ώρες για την εκπαίδευση μιας ομάδας μαθητών σε περιβαλλοντικά θέματα. Ο εκπαιδευτικός επιλέγει πώς θα εργαστεί η ομάδα του και αν θα πραγματοποιήσει κάποια εκπαιδευτική εκδρομή ή επίσκεψη. Σε κάθε περίπτωση η διαδικασία καταλήγει στο τέλος της σχολικής χρονιάς σε μια έκθεση, όπου αναφέρονται τα αποτελέσματα της εργασίας της περιβαλλοντικής ομάδας. Η παρούσα έρευνα εστίασε στα εξής σημεία: Στο ποσοστό των εκπαιδευτικών που υλοποιούν προγράμματα Π.Ε. Στους παράγοντες που αποτρέπουν την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών από το να ασχοληθεί με την Π.Ε. Στις δυσκολίες που συναντούν οι εκπαιδευτικοί που αναλαμβάνουν προγράμματα Π.Ε. Το 32,7% των εκπαιδευτικών του δείγματος έχει υλοποιήσει πρόγραμμα Π.Ε. Το μεγαλύτερο ποσοστό (40%) εμφανίζεται μεταξύ των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Αντίθετα, μεταξύ των εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας το ποσοστό όσων έχουν υλοποιήσει πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης πέφτει στο 30,6%. Η ανελαστικότητα του ωρολογίου προγράμματος στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ίσως να εξηγεί μέρος αυτής της διαφοράς. Γεγονός είναι πως οι εκπαιδευτικοί της δευτεροβάθμιας αναφέρουν την ανελαστικότητα του ωρολογίου προγράμματος ως εμπόδιο σε ποσοστό 58% έναντι 50% της πρωτοβάθμιας. Μια συμπληρωματική εξήγηση είναι η εφαρμογή της ευέλικτης ζώνης στα Δημοτικά σχολεία, η οποία βοηθά τους εκπαιδευτικούς να αναλαμβάνουν καινοτόμες δραστηριότητες. Από το ένα τρίτο των εκπαιδευτικών του δείγματος που έχουν υλοποιήσει πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, το 47% έχει πραγματοποιήσει επίσκεψη σε Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ενώ το 53% δεν έχει [Σχήμα 9]. 27

29 Σχήμα 9: Υλοποίηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στα σχολεία και ποσοστό επισκέψεων σε Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Το ποσοστό των εκπαιδευτικών που έχουν αναλάβει πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης αυξάνεται γραμμικά με τα έτη υπηρεσίας [Σχήμα 0]. Η συσχέτιση είναι σχεδόν τέλεια γραμμική, όπως φαίνεται από τον πολύ μικρό συντελεστή του δευτεροβάθμιου όρου στην προσέγγιση ελαχίστων τετραγώνων, ο οποίος προσεγγίζει το 0,00005 [Σχήμα 0]. Το ποσοστό υλοποίησης προγράμματος ΠΕ ανεβαίνει από 22% για τους νέους εκπαιδευτικούς με λιγότερα από 5 χρόνια υπηρεσίας σε 50% μεταξύ αυτών που έχουν περισσότερα από 25 χρόνια υπηρεσίας. Οι εκπαιδευτικοί που δεν έχουν αναλάβει πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, οι οποίοι αντιστοιχούν στα 2/3 του δείγματος, ρωτήθηκαν για τις αιτίες αυτής της απροθυμίας [Σχήμα ]. Οι απαντήσεις είχαν αποκλειστικό χαρακτήρα, καθώς οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούσαν να διαλέξουν περισσότερες από μια απαντήσεις. Μόνο το 3% αναφέρουν ότι ο λόγος που δεν ανέλαβαν πρόγραμμα Π.Ε. ήταν ότι δεν το θεώρησαν απαραίτητο. Το 52% ανέφερε τον αυξημένο φόρτο εργασίας ως αποτρεπτικό παράγοντα για την ανάληψη προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Το 28% αναφέρουν ως αποτρεπτικό παράγοντα το ότι δεν έχουν εκπαιδευτεί για τον τρόπο υλοποίησής του- το μεγάλο αυτό ποσοστό φανερώνει τις προοπτικές εξάπλωσης της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, αν επεκταθεί η σχετική επιμόρφωση προς τους εκπαιδευτικούς. Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει το 7%, που απαντούν αυθόρμητα ως αποτρεπτικό παράγοντα το ότι 28

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) ονομάζεται η διδασκαλία του τρόπου λειτουργίας του οικοσυστήματος και στόχος της είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς των ανθρώπων προς μια αειφορική κατεύθυνση Εκπαίδευση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Από τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα, τα σημαντικότερα είναι τα εξής:

Από τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα, τα σημαντικότερα είναι τα εξής: Συμπεράσματα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Από τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα, τα σημαντικότερα είναι τα εξής: Οι εκπαιδευτικοί θεωρούν την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση πολύ σημαντική (μέσος

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 02: Ιστορική Εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ι Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη)

ΠΡΟΣ: ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ (αναθεωρημένη) ΠΡΟΣ: Α.Π. :20 ΑΘΗΝΑ 12/02/2016 τον Πρόεδρο της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων Καθηγητή κ. Κ. Γαβρόγλου ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΜΕ Π.Π.Σ. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Το υπουργείο μας. Ατυχήματα - πρώτες βοήθειες στο σχολείο

Το υπουργείο μας. Ατυχήματα - πρώτες βοήθειες στο σχολείο Αθήνα 29 Το υπουργείο μας Ατυχήματα - πρώτες βοήθειες στο σχολείο Χρήστος Τριπόδης Αναστάσιος Χριστάκης Παναγιώτα Γ. Ψυχογιού Νικόλαος Τριπόδης Αθήνα 29 Ατυχήματα - πρώτες βοήθειες στο σχολείο Συγγραφείς:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ]

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ] Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά 2010-2011] 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα «Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο» διεξήχθη από το ΚΕΕΑ για

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος 2011-2012 Σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Πρακτικής Άσκησης ΤΕΦ

Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Πρακτικής Άσκησης ΤΕΦ Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Πρακτικής Άσκησης ΤΕΦ Άρθρο 1: Γενικά Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ. ενέταξε την Πρακτική Άσκηση στο πρόγραμμα σπουδών του ως επιλεγόμενο μάθημα με κωδικό ΕΕΠΑ551

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 03: Ιστορική Εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΙΙ Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 06: Σκοποί και Στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ) Το παρόν ερωτηματολόγιο έχει ως σκοπό τη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στην Α και

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 4: Η Δειγματοληπτική έρευνα (2/2) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμες Επικοινωνίας Τμήμα Δημοσιογραφίας & Μ.Μ.Ε. 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ιστολογίων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Κωνσταντίνα Κολλιοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης

Αξιοποίηση των ιστολογίων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Κωνσταντίνα Κολλιοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Αξιοποίηση των ιστολογίων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Κωνσταντίνα Κολλιοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Εισαγωγή Τα ιστολόγια ή blogs (βραχυγραφία του «web logs»), εμφανίστηκαν για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013 Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ Αθήνα, 24/1/2013 Κοινή Έρευνα των Ινστιτούτων της ΓΣΕΒΕΕ και της ΓΣΕΕ σχετικά με τα κίνητρα και τα εμπόδια συμμετοχής των ενηλίκων στη διά βίου μάθηση. Το Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Ενότητα 1: Βασίλης Γιαλαμάς Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Παρουσιάζονται βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

(Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας

(Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Ανατροφοδότηση από Διευθυντές/Διευθύντριες και εκπαιδευτικούς, σχετικά με τις ενέργειες για στήριξη των παιδιών με αυξημένες πιθανότητες για λειτουργικό αναλφαβητισμό (Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Έκθεση Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Ταυτότητα του σχολείου Καταγράφονται στοιχεία της ταυτότητας της Σχολικής Μονάδας. Α. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα PROFILES ανακοινώνει τη δυνατότητα δήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο δεύτερο κύκλο βιωματικών εργαστηρίων (2012-2013) με θέμα το σχεδιασμό και

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου

Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου ΤΟΜΕΑΣ 7: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Περιγραφή - Σκοπός: Η συνολική αποτίμηση της επίτευξης των στόχων του σχολείου σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

HELLENIC OPEN UNIVERSITY School of Social Sciences ΜΒΑ Programme. Επιλογή δείγματος. Κατερίνα Δημάκη

HELLENIC OPEN UNIVERSITY School of Social Sciences ΜΒΑ Programme. Επιλογή δείγματος. Κατερίνα Δημάκη HELLENIC OPEN UNIVERSITY School of Social Sciences ΜΒΑ Programme Επιλογή δείγματος Κατερίνα Δημάκη Αν. Καθηγήτρια Τμήμα Στατιστικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 Τρόποι Συλλογής Δεδομένων Απογραφική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΘΕΜΑ: «Ρυθμίσεις Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ) και Τάξεων Υποδοχής ΖΕΠ» Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 2388/2015, τ. Β ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ --- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Σκοπός Έρευνας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση των παραγόντων που επιδρούν και διαμορφώνουν τη γνώμη, στάση και αντίληψη των νέων (μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49 Εισαγωγή... 15 Αλέξανδρος Γεωργόπουλος και Ευγενία Φλογαΐτη Σχηματοποίηση των εννοιών Μια διδακτική στρατηγική στη διάθεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Εφαρμογή σε διδακτική ενότητα του νερού Γ τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΕΑΠ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΕΑΠ Μάρτιος 2011 ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΕΑΠ Η παρούσα έκθεση είναι μια αποτύπωση του «προφίλ» των εκπαιδευτικών που διδάσκουν Α & Β τάξεις στα 800 ολοήμερα Δημοτικά σχολεία με αναμορφωμένο

Διαβάστε περισσότερα

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών 5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών συντελεστές Σπυρίδων Δουκάκης sdoukakis@rhodes.aegean.gr ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου Μαρία Μοσκοφόγλου-

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήματα: ς, Ποιμαντικής & Κοινωνικής ς 1 Μελέτη απορρόφησης του

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αίδευση

Περιβαλλοντική αίδευση Περιβαλλοντική Εκ π αίδευση «Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία» Διεθνής Διάσκεψη «Περιβάλλον και κοινωνία: εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αειφορία» UNESCO, Θεσσαλονίκη 1997

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Μέτρο 2.6: Προγράμματα Προστασίας Περιβάλλοντος & Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Ενέργεια: 2.6.1) Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Το παρόν Μέτρο έχει οριζόντια δομή και διατρέχει όλες τις βαθμίδες

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιστορία-Αρχαιολογία Τμήμα Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα Αριθ. Πρωτ.: /Γ7

Αθήνα Αριθ. Πρωτ.: /Γ7 Ε Λ Λ ΗΝΙ Κ Η Δ ΗΜΟΚΡ ΑΤΙ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Κων/νος Στεφανίδης Σχολικός Σύμβουλος Πειραιά kstef2001@yahoo.gr Νικόλαος Στεφανίδης Φοιτητής ΣΕΜΦΕ, ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φυσική Αγωγή Τμήματα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε.

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε. 38 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Ένας από τους βασικούς στόχους της παρούσας έρευνας ήταν η εύρεση εκείνων των χαρακτηριστικών των εφήβων τα οποία πιθανόν συνδέονται με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Ως

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των παιδαγωγικών και διδακτικών προσεγγίσεων που υιοθετούν οι εκπαιδευτικοί προσχολικής εκπαίδευσης στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Μελέτη των παιδαγωγικών και διδακτικών προσεγγίσεων που υιοθετούν οι εκπαιδευτικοί προσχολικής εκπαίδευσης στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Μελέτη των παιδαγωγικών και διδακτικών προσεγγίσεων που υιοθετούν οι εκπαιδευτικοί προσχολικής εκπαίδευσης στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Παρασκευή Καβαλάρη Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δόμνα Μίκα Κακανά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Δασολογία-Περιβάλλον Σχολή Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για Αειφόρο Ανάπτυξη «Οικολογικά Σχολεία»

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για Αειφόρο Ανάπτυξη «Οικολογικά Σχολεία» Πρόγραμμα Εκπαίδευσης για Αειφόρο Ανάπτυξη «Οικολογικά Σχολεία» Δείκτες απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ (ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ/ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ) CYMEPA (ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 2

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-122) Διάλεξη 2 (ΨΥΧ-122) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: lzabetak@dpem.tuc.gr Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ 28210 37323 Διάλεξη 2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2009 www.wikipolitics.gr http://programma.pasok.gr ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΑΣΟΚ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΟΓΟ Το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 3: Ζητήματα Μέτρησης στην Έρευνα (2/2) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Στόχος της ΜΚΕ της ΑΣΠΑΙΤΕ θα είναι η επέκταση, ενίσχυση και ποιοτική αναβάθμιση των παρεμβάσεων

Διαβάστε περισσότερα