Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:



1 80 81

2 Seaside experiences In Paros, you will find the most perfect beaches to enjoy swimming. In almost every corner of the island, clean sandy beaches either cosmopolitan and noisy or quiet and isolated with beautiful deep blue waters are waiting for you. Starting from Parikia you will find the beautiful beaches that are around the island s capital. In the north of Parikia, in Livadia location, you will find the homonymous beach with complete tourism infrastructure and clean waters. As you go north leaving Livadia behind, in only 2 kilometers distance from Parikia, you will find the beaches of Krios, Martselo and Kaminia. They are part of a single beach and are extended up to the northern part of Parikia bay, the Aghios Fokas cape. Along the sandy beach you will ΠΑΡΑΛΙΕΣ Θαλασσινές εμπειρίες BEACHES Στην Πάρο θα βρείτε τις ιδανικότερες παραλίες για να απολαύσετε το μπάνιο σας. Σχεδόν σε κάθε γωνιά του νησιού σας περιμένουν πεντακάθαρες αμμουδιές με όμορφα καταγάλανα νερά, άλλες κοσμικές και πολύβουες και άλλες ήσυχες και απομονωμένες. Με αφετηρία την Παροικιά γνωρίστε τις όμορφες παραλίες που βρίσκονται γύρω από την πρωτεύουσα του νησιού. Στη βόρεια πλευρά της, στη θέση Λιβάδια, θα βρείτε την ομώνυμη παραλία με πλήρεις τουριστικές υποδομές και πεντακάθαρα νερά. Αφήνοντας τα Λιβάδια και συνεχίζοντας βόρεια, σε απόσταση μόλις 2 χλμ. από την Παροικιά θα συναντήσετε στη σειρά τις παραλίες Κριός, Μαρτσέλο και Καμίνια. Η μία αποτελεί συνέχεια της άλλης και εκτείνονται μέχρι το βορειότερο μέρος του κόλπου της Παροικιάς, το ακρωτήρι του Αγίου Φωκά. Κατά μήκος της αμμουδιάς θα find sea chairs and umbrellas for hire as well as beach bars. Enjoy the special colours of the shallow waters and abundant play at the sea in Kaminia. South of Parikia and in only 2,5 kilometers distance you will see Parasporos. The beach is organized and is one of the young people favorites; the music from the beach bars stimulates people who combine swimming with entertainment. As you go south, you will find the atmospheric beach of Aghia Irini, where palm trees that give an exotic sense rise along the beach. After your swimming, you should taste the mezedes (local food) that the few taverns serve. Leaving Aghia Irini behind, you will reach the resort settlement of Pounda. There you can swim in the consecutive beautiful small beaches enjoying the view of Antiparos and you will also have the opportunity to enjoy sea sports and in particular windsurfing which is the island s favorite sport. βρείτε ξαπλώστρες και ομπρέλες προς ενοικίαση και beach bars. Στα Καμίνια χαρείτε τα ιδιαίτερου χρώματος ρηχά νερά και απολαύστε άφθονο παιχνίδι στη θάλασσα. Νότια της Παροικιάς και σε απόσταση μόλις 2,5 χλμ. θα συναντήσετε τον Παρασπόρο. Η παραλία είναι οργανωμένη και μία από τις πιο αγαπημένες της νεολαίας, η μουσική από τα beach bars ξεσηκώνει τους θαμώνες, που συνδυάζουν μπάνιο και διασκέδαση. Συνεχίζοντας λίγο πιο νότια θα συναντήσετε την ατμοσφαιρική παραλία της Αγίας Ειρήνης, κατά μήκος της οποίας υψώνονται φοίνικες που της δίνουν έναν τόνο εξωτικό. Μετά το μπάνιο σας δοκιμάστε τα μεζεδάκια που σερβίρουν οι λιγοστές ταβέρνες. Αφήνοντας την Αγία Ειρήνη λίγο πιο κάτω θα φτάσετε στον παραθεριστικό οικισμό της Πούντας. Εκεί θα κολυμπήσετε στις όμορφες συνεχόμενες μικρές παραλίες, απολαμβάνοντας τη θέα της Αντιπάρου και θα έχετε τη δυνατότητα να κάνετε και θαλάσσια σπορ, μεταξύ άλλων και το αγαπημένο του νησιού, το wind surf. Αφού εξαντλήσετε όλες τις επιλογές σας στην ευρύτερη περιοχή της Παροικιάς, μπορείτε να εξερευνήσετε τις υπέροχες παραλίες που απλώνονται γύρω από τη Νάουσα. Εκεί θα ανακαλύψετε ακτές υπέροχου κάλλους, με καταγάλανα νερά. Πριν ξεκινήσετε την περιήγησή σας επιβάλλεται να κολυμπήσετε στις παραλίες Πιπέρι και Άγιοι Ανάργυροι. Η πρώτη βρίσκεται μέσα στη Νάουσα και η δεύτερη 200 μ. ανατολικά της πόλης. Και οι δύο είναι ιδανικές επιλογές για όσους από εσάς αρνούνται να χρησιμοποιήσουν στις διακοπές τους οποιοδήποτε όχημα πλην ποδηλάτου 82 83

3 ferent shapes that the sea has given to them remind you. At the beach, there are umbrellas and sea chairs for hire as well as water ski and wakeboard school. In close distance, you will find restaurants, hotels, and cafes. As you go north leaving Kolybithres behind, you will meet the famous Monastiri. The beach is full of people and is one of the most visited beaches of Paros. East of Naoussa and in approximately 1,5 kilometers distance there is the gorgeous Lageri. The beach is one of the secret diamonds of the island as there is no suitable signing to drive the visitors up to there. As you go to Santa Maria leaving Naoussa behind, you will need to turn left into a small dirt road. For your convenience the best thing to do is ask a local for information. As soon as you arrive at the beach you will be impressed from the thin sand and the sand hills. και επιθυμούν ξυπνώντας να κάνουν δυο βήματα και να βρίσκονται πάνω στο κύμα. Στη δυτική πλευρά του κόλπου της Νάουσας επισκεφθείτε τις διάσημες Κολυμπήθρες. Παρά το γεγονός ότι η παραλία είναι πόλος έλξης για Έλληνες και ξένους επισκέπτες, δεν έχει χάσει τίποτα από τη φυσική της ομορφιά. Θα εντυπωσιαστείτε από τα σμιλεμένα από το κύμα βράχια που την περιτριγυρίζουν και θα προσπαθήσετε να αποσαφηνίσετε τι σας θυμίζουν τα διάφορα σχήματα που τους έχει δώσει η θάλασσα. Στην παραλία υπάρχουν ομπρέλες και ξαπλώστρες προς ενοικίαση καθώς και σχολή σκι και wakeboard. Σε κοντινή απόσταση θα βρείτε εστιατόρια, ξενοδοχεία και καφετέριες. Αφήνοντας τις Κολυμπήθρες και συνεχίζο- Once you have done and seen it all in the greater area of Parikia, you can explore the magnificent beaches that are stretched around Naoussa. There, you will discover coasts that are extremely beautiful with deep blue waters. It s a must to swim in Piperi and Aghioi Anargiroi beaches, before you begin your tour. The first is located inside Naoussa and the second 200 meters east of the city. Both of them are ideal choices for those who are against using a vehicle other than bicycle in their vacations and desire to be close to the beach the minute they wake up. In the west side of Naoussa s bay you should visit the famous Kolybithres. Even though the beach is an attraction for Greeks and foreigners, it has not lost anything from its natural beauty. You will be impressed by the rocks around of the beach which are carved by the wave and you will try to find out what the difντας προς τα βόρεια θα συναντήσετε το διάσημο Μοναστήρι. Η παραλία σφύζει από ζωή και είναι μία από τις πιο πολυσύχναστες της Πάρου. Ανατολικά της Νάουσας και σε απόσταση περίπου 1,5 χλμ. θα βρείτε την πανέμορφη Λάγγερη. Η παραλία είναι ένα από τα κρυφά διαμάντια του νησιού, καθώς, για καλό ή κακό, δεν υπάρχει επαρκής σήμανση για να οδηγήσει τους επισκέπτες ως εκεί. Αφήνοντας τη Νάουσα, με κατεύθυνση προς τη Σάντα Μαρία, θα χρειαστεί να στρίψετε αριστερά σε έναν μικρό χωματόδρομο. Για διευκόλυνσή σας, το καλύτερο είναι να ζητήσετε οδηγίες από κάποιον ντόπιο. Φτάνοντας στην ήσυχη παραλία θα εντυπωσιαστείτε από την ψιλή άμμο και τους αμμόλοφους

4 As you go east you will see Santa Maria which has particularly developed during the last years. Santa Maria is an extended golden sandy beach where you will have the opportunity to learn windsurfing, do many sea sports and diving. Relax in the music sound of the beach bars and enjoy the view of Naxos. In the northeast part of the island, in 5 kilometers distance from Naoussa, you can swim in the picturesque Abelas. The small sandy beach, well protected from the wind, will give you nice moments of relaxation and tranquility while the blue green waters will travel you in exotic places. If you look for more tranquility and isolation you can swim in the beautiful Damouli in very close distance from Abelas. In the east side of the island and in close distance from Marmara, you will find Molos, another sandy beach that is offered for relaxation. There are taverns and lodgings around the beach. After Molos, the wild beauty and the plenty of argil in Kalogeros beach are waiting for you well hidden. Before you arrive to Molos you will find the extended sandy beaches of Tsoukalia and Glyfades. Συνεχίζοντας ανατολικά θα βρεθείτε στην ιδιαίτερα ανεπτυγμένη τα τελευταία χρόνια Σάντα Μαρία. Πρόκειται για μια εκτεταμένη χρυσή αμμουδιά, όπου έχετε τη δυνατότητα να μάθετε wind surfing, να κάνετε πολλά θαλάσσια σπορ και καταδύσεις. Χαλαρώστε στον ήχο της μουσικής των beach bars και αγναντέψτε απέναντι τη Νάξο. Στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού και σε απόσταση 5 χλμ. από τη Νάουσα, μπορείτε να κολυμπήσετε στον γραφικό Αμπελά. Η μικρή αμμουδιά, προστατευμένη από τον αέρα, θα σας χαρίσει όμορφες στιγμές ηρεμίας και ξεγνοιασιάς, ενώ τα γαλαζοπράσινα νερά της θα σας ταξιδέψουν σε μέρη εξωτικά. Αν ζητάτε περισσότερη ηρεμία και απομόνωση μπορείτε να κολυμπήσετε στο όμορφο Νταμούλι, σε πολύ κοντινή απόσταση από τον Αμπελά. Στην ανατολική πλευρά του νησιού και σε κοντινή απόσταση από τα Μάρμαρα θα συναντήσετε τον Μώλο, μία ακόμη αμμουδιά που προσφέρεται για στιγμές χαλάρωσης. Γύρω από την παραλία θα βρείτε ταβέρνες και καταλύματα. Μετά το Μώλο, είναι κρυμμένη η παραλία Καλόγερος, με την άγρια ομορφιά και την αφθονία σε άργιλο. Πριν φτάσετε στο Μώλο θα συναντήσετε τις εκτενείς αμμουδιές Santa Maria - Σάντα Μαρία For diving - Για καταδύσεις: Pro divers (p. 139) For entertainment - Για διασκέδαση Santa Maria Beach Bar (p.87) Τσουκαλιά και Γλυφάδες. Συνεχίζοντας την περιήγηση στην ανατολική πλευρά του νησιού και σε κοντινή απόσταση από τη Μάρπησσα θα βρείτε το Πίσω Λιβάδι και τον 86 87

5 As you continue your tour to the east side of the island and in close distance from Marpissa you will see Pisso Livadi and Logaras. In both beaches you can taste fish mezedes near the sea and Nea Chryssi Akti Νέα Χρυσή Ακτή Where to stay - Πού να μείνετε: Paros Philoxenia (p. 147), Captain s Rocks Hotel (p. 31), Silver Rocks Hotel (p. 31) relax in the beautiful beach. The tourism sector is particularly developed in these areas with many taverns, café and lodgings around the sea. Next stop, the famous Pounda. Sea sports, many happenings, loud music, plenty of drinks and people and many young people constitute the setting in the most bustling beach of Paros. As you go south you will find Tserdakia or else Nea Chryssi Akti, one of the most ideal beaches of the Mediterranean for windsurfing! The extended beach is very well-organized and will give you the opportunity to learn the secrets of wind-surfing by taking lessons with experienced sea sports teachers. In close distance you will find Λογαρά. Και στις δύο παραλίες μπορείτε να απολαύσετε ψαρομεζέδες πάνω στη θάλασσα και να χαλαρώσετε στην όμορφη αμμουδιά. Οι περιοχές είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες τουριστικά με πολλές ταβέρνες, καφέ και καταλύματα γύρω από τη θάλασσα. Επόμενη στάση η διάσημη Πούντα. Θαλάσσια σπορ, πολλά happenings, δυνατή μουσική, άφθονο ποτό, πολυκοσμία και νεαρόκοσμος συνθέτουν το σκηνικό στην πιο πολύβουη παραλία της Πάρου. Συνεχίζοντας νότια θα συναντήσετε τα Τσερδάκια ή αλλιώς Νέα Χρυσή Ακτή, μία από τις ιδανικότερες παραλίες της Μεσογείου για wind surf! Η εκτεταμένη αμμουδιά είναι εξαιρετικά οργανωμένη και θα σας δώσει την ευκαιρία να μυηθείτε στα μυστικά του surf, κάνοντας μαθήματα με άρτια εκπαι- Pounda Beach - Πούντα For water sports Για θαλάσσια σπορ: Awake (p. 89) 88 89

6 Chryssi Akti the biggest and one of the most beautiful beaches of the island. Sea sports play primary role there with windsurfing to be again the king of the sports while there is also a scuba diving school. The beach has a top level infrastructure basis as you will find restaurants, beach bars and of course modern hotels and lodgings. Next stop of your tour is Dryos and its close beaches. The thin pebble, the dark blue waters and the carved rocks in the end of the beach are typical of Dryos beach. According to the tradition the rocks were shelter for the ships of the sea men during ancient times. Enjoy your swimming away from the crowded places and eat mezedes in the taverns that are exactly above the beach. Before the beach of Dryos is Boudari, a small bay with golden sand, blue green waters and green trees that grow near the sea. Boudari is only for few people, for those who look for quiet and virgin beaches. Leaving of Dryos you will find Pyrgaki, another quiet sandy beach ideal for relaxed family moments. As you go south to Agaeria, turn left once you see the sign to Lolantonis. After a few drive in dirt road, you will see another small paradise. Relax a little bit under the natural shadow of the deep green trees which rise where the road ends, before you dive in the blue green waters of the small beach. This beach is not organized. After Lolantonis you will find Glyfa which is another clean and beautiful sandy beach. Perhaps the most interesting part of the tour in the southern coasts of the island is Faragas, a well protected from the wind beach with white sand and deep blue waters. Despite the fact that it is a very well-organized beach, it keeps its company-like style away from the movement and the noise of the settlements. The only beach bar is particularly atmospheric and ideal for all those who want private comfort at the beach. As you continue coastwise and leaving Faragas behind, you will reach the beautiful and family-like beaches of Alyki. In Pisso Alyki, which is before the east entrance of the village, you will find a big sandy beach with blue waters, marram grass and a tavern. As soon as you arrive in Alyki, go to the main beach of the settlement, where you will swim in clean and well protected from the wind waters. It is a must to taste the fresh fish in one of the coastal taverns of the village. In the beach of Aghios Nikolas there is a playground, soccer fields and basketball courts for your children. δευμένο προσωπικό και έμπειρους γνώστες των θαλάσσιων σπορ. Λίγο πιο κάτω θα βρείτε τη Χρυσή Ακτή, τη μεγαλύτερη και μία από τις ομορφότερες παραλίες του νησιού. Και εκεί πρωταρχικό ρόλο έχουν οι αθλητικές δραστηριότητες, βασιλιάς των σπορ είναι και πάλι το wind surf, ενώ λειτουργεί και σχολή καταδύσεων. Η υποδομή στην παραλία είναι άριστη, αφού θα βρείτε εστιατόρια, beach bars και βέβαια σύγχρονα ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Επόμενος σταθμός της περιήγησής σας είναι ο Δρυός και οι κοντινές παραλίες του. Χαρακτηριστικό της παραλίας του Δρυού είναι το ψιλό βοτσαλάκι, τα σκούρα μπλε νερά και οι λαξεμένοι βράχοι στην άκρη της παραλίας, στους οποίους σύμφωνα με την παράδοση, οι αρχαίοι θαλασσοπόροι προφύλασσαν τα καράβια τους. Χαρείτε το μπάνιο σας μακριά από την πολυκοσμία και τσιμπήστε μεζεδάκια στις ταβέρνες που βρίσκονται ακριβώς πάνω από την παραλία. Πριν την παραλία του Δρυού βρίσκεται το Μπουντάρι, ένας μικρός κόλπος με χρυσαφένια αμμουδιά, γαλαζοπράσινα νερά και καταπράσινα δέντρα που φύονται μέσα στο κύμα. Το Μπουντάρι είναι για λίγους και εκλεκτούς, για αυτούς που ψάχνουν να βρουν τις πιο ήσυχες και «παρθένες» ακτές. Φεύγοντας από τον Δρυό θα συναντήσετε το Πυργάκι, άλλη μια ήσυχη παραλία με άμμο, ιδανική για ήρεμες, οικογενειακές στιγμές. Συνεχίζοντας νότια και κατευθυνόμενοι προς Αγκαιριά, στρίψτε αριστερά όταν συναντήσετε την ταμπέλα προς Λωλαντώνη. Μετά από λίγη ώρα τσιμεντένιου δρόμου, θα οδηγηθείτε σε ακόμη έναν μικρό παράδεισο. Εκεί που τελειώνει ο δρόμος, υψώνονται καταπράσινα δέντρα, που δημιουργούν φυσική σκιά για να χαλαρώσετε λίγο πριν βουτήξετε στα γαλαζοπράσινα νερά της μικρής παραλίας, που δεν είναι οργανωμένη. Μετά τον Λωλαντώνη θα βρείτε τα Γλυφά, ακόμη μία πολύ καθαρή και όμορφη παραλία με άμμο. Ίσως το πιο ενδιαφέρον μέρος της περιήγησης στις νότιες ακτές του νησιού είναι ο Φάραγγας, μια προστατευμένη από τον αέρα παραλία με λευκή άμμο και καταγάλανα νερά. Παρά το γεγονός ότι είναι πολύ καλά οργανωμένη, κρατάει το παρεΐστικο ύφος της, μακριά από την κίνηση και την βουή των οικισμών. Το μοναδικό beach bar της παραλίας είναι ιδιαίτερα ατμοσφαιρικό και ιδανικό για όσους από εσάς ζητάτε πιο ιδιωτικές ανέσεις στην παραλία. Αφήνοντας τον Φάραγγα και συνεχίζοντας παραλιακά θα φτάσετε στις όμορφες και οικογενειακές παραλίες της Αλυκής. Στην Πίσω Αλυκή που βρίσκεται λίγο πριν την ανατολική είσοδο του χωριού θα βρείτε μια μεγάλη αμμουδιά με γαλανά νερά, αρμυρίκια και μια ταβέρνα. Συνεχίζοντας και φτάνοντας στην Αλυκή, κατευθυνθείτε στην κυρίως παραλία του οικισμού, όπου θα κάνετε το μπάνιο σας σε καθαρά και προστατευμένα από τον αέρα νερά. Επιβάλλεται να συνεχίσετε με φρέσκο ψαράκι σε μία από τις παραθαλάσσιες ταβέρνες του χωριού. Λίγο πιο πέρα, στην παραλία του Άη Νικόλα υπάρχει παιδική χαρά και γήπεδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ για να απασχοληθούν οι μικροί σας μπόμπιρες

7 Archaeological Museum The Archaeological Museum of Paros is built right next to the high school of Parikia. Exhibits from the Prehistoric and Roman times are housed there since 1960 and are significant samples of the civilization that flourished in the Cyclades Islands. Entering the museum s yard you will see architectural parts from various buildings of the ancient town, tombs, dedicative statutes, and a mosaic floor with the labours of Hercules from the ancient Gymnasium. In the room on your right, you will find sculptures of the Archaic and Classical periods, such as the wonderful statute of the mythical monster Gorgon and the unique statute of Nike that is considered to be one of the most significant works of the ancient Greek sculpture and especially of Paros. In the nearby small room, you will see the finds from the recently made excavations in the small island of Despotiko, west of Antiparos, where the sanctuary of Apollo came to light. At the end of the archway you will see the huge MUSEUMS statute of Artemis from the sanctuary of Delium. To the right you will find the room with the significant pottery finds from the Prehistoric times (4th millennium B.C.), as well as glass, copper etc. finds from the roman times (3rd-4th centuries B.C.). You will also see some sculptures from the Archaic (6th century B.C.), the Classical (6th century B.C.) and the Roman Ages (2nd-3rd centuries B.C.). Tel.: Ekatontapyliani Byzantine Museum The Byzantine Museum is housed in the ground floor cells of the southern wing of Ekatontapyliani s complex. The collection of the museum, which includes ecclesiastical relics that existed for centuries in Ekatontapyliani but also in other churches of the island, was concentrated in the late of the 20th century A.D. In the Byzantine Museum, you will see post Byzantine icons (mainly works of the Cretan School), ecclesiastical wooden sculptures (such as the wooden epitaph of the church, 17th century A.D.), canonicals, as well as silver works. Tel.: ΜΟΥΣΕIA Αρχαιολογικό Μουσείο Ακριβώς δίπλα στο γυμνάσιο της Παροικιάς είναι χτισμένο το αρχαιολογικό μουσείο της Πάρου. Εκεί στεγάζονται από το 1960 εκθέματα που χρονολογούνται από την Προϊστορική ως τη Ρωμαϊκή εποχή και αποτελούν σημαντικά δείγματα του πολιτισμού που άνθισε στις Κυκλάδες. Μπαίνοντας στην αυλή του μουσείου θα δείτε αρχιτεκτονικά μέλη από διάφορα κτίρια της αρχαίας πόλης, επιτύμβια, αναθηματικά αγάλματα, ψηφιδωτό δάπεδο με τους άθλους του Ηρακλή από αρχαίο Γυμνάσιο. Στην αίθουσα δεξιά σας, θα δείτε γλυπτά αρχαϊκών και κλασικών χρόνων με το εκπληκτικό άγαλμα που παριστάνει το μυθικό τέρας Γοργώ και το μοναδικό άγαλμα της Νίκης, αριστουργηματική δημιουργία της αρχαίας ελληνικής πλαστικής και ιδιαίτερα της Πάρου. Στη διπλανή μικρή αίθουσα, βγαίνοντας από την προηγούμενη, θα δείτε τα ευρήματα από τις νέες ανασκαφές στο νησάκι Δεσποτικό στα δυτικά της Αντιπάρου, όπου ήρθε στο φως ιερό του Απόλλωνα και προχωρώντας στο βάθος της στοάς με το κολοσσιαίο άγαλμα της Άρτεμης από το ιερό στο Δήλιο. Δεξιά στην αίθουσα θα δείτε τα σημαντικότατα κεραμικά ευρήματα από τα προϊστορικά χρόνια (4η χιλιετία π.χ.) ως και τα ρωμαϊκά (3ος-4ος αιώνας μ.χ.), γυάλινα, χάλκινα κλπ., καθώς και ορισμένα γλυπτά αρχαϊκά (6ος αιώνας π.χ.), κλασικά (6ος αιώνας π.χ.), ρωμαϊκά (2ος -3ος αιώνας μ.χ.). Τηλ Βυζαντινό Μουσείο Εκατονταπυλιανής Το Βυζαντινό Μουσείο στεγάζεται στα ισόγεια κελιά της νότιας πτέρυγας του συγκροτήματος της Εκατονταπυλιανής. Η συλλογή του μουσείου άρχισε να συγκροτείται στις αρχές του 20ου αιώνα μ.χ. και περιλαμβάνει εκκλησιαστικά κειμήλια που υπήρχαν επί αιώνες στην Εκατονταπυλιανή αλλά και σε άλλες εκκλησίες του νησιού. Πιο συγκεκριμένα, στο Βυζαντινό Μουσείο θα δείτε μεταβυζαντινές εικόνες (έργα κυρίως της Κρητικής Σχολής), εκκλησιαστικά ξυλόγλυπτα (όπως ο ξυλόγλυπτος επιτάφιος του ναού του 17ου αι.), άμφια, καθώς και έργα αργυροχοΐας. Τηλ.:

8 Historical Folklore Museum - Othon Kaparis Collection The Historical and Folklore Museum - Othon Kaparis Collection is located in the central square of Naoussa and houses the personal collection of Othon Kaparis, a wealthy doctor from Paros who managed to concentrate whatever he thought important for the history and culture of his place with the purpose to establish this museum. In the museum you will see objects from the agricultural and nautical life of the island, findings from Mycenaean Acropolis in Koukounaries, ancient coins, maps, books, parchments and photographic archive that shows to younger people how Naoussa was in Tel.: Ecclesiastical School of Naoussa You will find a collection of post Byzantine art works that is constituted by icons, crosses, wooden temples, copper engraving, ecclesiastical brassware as well as part of a hagiography of great historical importance from a Byzantine church near Naoussa, in the united cells of the old monastery of Aghios Athanassios in the entrance of Naoussa. The works of the collection are exhibited in the Ecclesiastical School since Tel.: Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Συλλογή Όθωνα Κάπαρη Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο - Συλλογή Όθωνα Κάπαρη βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Νάουσας και στεγάζει την προσωπική συλλογή του Όθωνα Κάπαρη, επιφανούς Παριανού γιατρού, που συγκέντρωνε ό,τι είχε σχέση με την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου του, με σκοπό την ίδρυση αυτού του μουσείου. Στο μουσείο θα δείτε αντικείμενα από την αγροτική και ναυτική ζωή του νησιού, ευρήματα από τη Μυκηναϊκή Ακρόπολη στις Κουκουναριές, αρχαία νομίσματα, χάρτες, βιβλία, περγαμηνές και φωτογραφικό αρχείο που μαρτυράει στους νεότερους την εικόνα της Νάουσας του Τηλ.: Εκκλησιαστική Συλλογή Νάουσας Στην είσοδο της Νάουσας, στα ενοποιημένα κελιά της παλαιάς Μονής του Αγίου Αθανασίου, εκτίθεται από το 1997 συλλογή έργων μεταβυζαντινής τέχνης που αποτελείται από εικόνες, σταυρούς, ξυλόγλυπτα τέμπλα, χαλκογραφίες και εκκλησιαστικά σκεύη, καθώς επίσης και τμήμα αγιογραφίας από βυζαντινό ναό, κοντά στη Νάουσα μεγάλης ιστορικής αξίας. Τηλ.:

9 Folk Museum of Yria Cultural Centre The Folk Museum of the village was created thanks to the efforts of the Yria cultural centre that is based in the picturesque Lefkes. There, you will see objects of everyday and professional use that mainly reflect the agricultural occupation of the people of the island. Tel.: , Marpissa Folk Museum The Marpissa Folk Museum operates in a restored stone building in Aghios Nikolaos square in the centre of the village thanks to the efforts of the Marpissa Women Centre. The museum represents a typical house of Paros with objects of everyday use (loom, kitchen objects, traditional furniture, e.t.c.) which are donations of Marpissa s residents. Tel.: Naoussa Folk Collection You will see traditional Cycladic costumes, objects of everyday use, traditional furniture and old photos of the island that will travel you back in time in the house museum of Roussos family in Naoussa. Tel.: Skorpios Cycladic Folk Museum of B. Skiadas The Skorpios Cycladic Folk Museum is located in the central road that connects Parikia with Alyki, just before the entrance of the village. It is not an ordinary museum and hosts the works of Benetos Skiadas, a self-educated folk artist. Identical miniature models such as Parikia s castle, Panagia Chozoviotissa of Amorgos, one dovecot from Tinos, the stone lighthouse of Andros and more are exhibited in the museum, keeping in this way the tradition of the Cyclades alive. You will also see extremely detailed miniatures of traditional houses, windmills, tools, ships and more. Tel.: Λαογραφικό Μουσείο Συλλόγου «Ύρια» Με πρωτοβουλία του πολιτιστικού συλλόγου «Ύρια», που εδρεύει στις γραφικές Λεύκες, δημιουργήθηκε το Λαογραφικό Μουσείο του χωριού. Εκεί θα δείτε αντικείμενα καθημερινής και επαγγελματικής χρήσης, που παραπέμπουν κυρίως στις αγροτικές ασχολίες των κατοίκων του νησιού. Τηλ.: , Λαογραφικό Μουσείο Μάρπησσας Με πρωτοβουλία του Συλλόγου Γυναικών Μάρπησσας λειτουργεί σε ένα αναπαλαιωμένο πέτρινο κτίριο στην πλατεία του Αγίου Νικολάου, στο κέντρο το χωριού, το Λαογραφικό Μουσείο Μάρπησσας. Εκεί αναπαρίσταται ένα τυπικό παριανό σπίτι με αντικείμενα καθημερινής χρήσης (αργαλειός, κουζινικά σκεύη, παραδοσιακά έπιπλα κλπ.), δωρεές των κατοίκων της Μάρπησσας. Τηλ.: Λαογραφική Συλλογή Νάουσας Στο σπίτι-μουσείο της οικογένειας Ρούσσου στη Νάουσα θα δείτε παραδοσιακές κυκλαδίτικες φορεσιές, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, παραδοσιακά έπιπλα και παλιές φωτογραφίες του νησιού που θα σας ταξιδέψουν πίσω στο χρόνο. Τηλ.: Μουσείο Κυκλαδικής Λαογραφίας Μ. Σκιαδά «Σκορπιός» Το μουσείο Κυκλαδικής Λαογραφίας «Σκορπιός» βρίσκεται στον κεντρικό δρόμο που ενώνει την Παροικιά με την Αλυκή, λίγο πριν την είσοδο του χωριού. Πρόκειται για ένα ιδιότυπο μουσείο που φιλοξενεί έργα του αυτοδίδακτου λαϊκού καλλιτέχνη Μπενέτου Σκιαδά. Στο μουσείο εκτίθενται σε μικρογραφία πιστά ομοιώματα του κάστρου της Παροικιάς, της Παναγιάς της Χοζοβιώτισσας της Αμοργού, ενός τηνιακού περιστερώνα, του πέτρινου φάρου της Άνδρου κ.ά., κρατώντας ζωντανή την παράδοση των Κυκλάδων. Θα δείτε επίσης εξαιρετικά λεπτομερείς μικρογραφίες παραδοσιακών σπιτιών, ανεμόμυλων, εργαλείων, καραβιών κ.ά. Τηλ.:

10 When you arrive in Paros, apart from Ekatontapyliani, which is perhaps one of the biggest and most important churches of Christianity, you will find other remarkable churches not only in the alleys of the villages but also in every corner of the island. Most of the churches of Paros were built between the 16th and 17th centuries, but there are few churches such as Aghios Georgios in Pisso Livadi, an important Byzantine monument of the 13th century A.D. with remarkable wall paintings, that are dated before the fall of Constantinople. We suggest you to visit Aghios Constantinos in Parikia which is one of the most beautiful churches of the Cyclades. It has been built on an ancient sacred place and has magnificent view to the sea. Admire the wooden gilded temple and the post Byzantine icons. In Naousa, you will find the church of Aghios Athanassios in which the Ecclesiastical Collection of Naoussa is housed. It is the catholic place of Aghios Athanassios old monastery, from which the surrounding fence and few cells are also saved today. Aghios Georgios is another important but almost ruined religious monument near the harbor with wall paintings of the 12th and 13th centuries. You should also visit Aghia Triada in Lefkes, one of the biggest churches of the island, with the impressive campanile, the columns and the temple which are all built from the famous marble of Paros. CHURCHES-MONASTERIES ΕΚΚΛΗΣIΕΣ-ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Φτάνοντας στην Πάρο, εκτός από την Εκατονταπυλιανή, ίσως ένας από τους μεγαλύτερους και σημαντικότερους ναούς της Χριστιανοσύνης, θα βρείτε και άλλες αξιόλογες εκκλησίες, όχι μόνο μέσα στα σοκάκια των χωριών, αλλά και σε κάθε γωνιά του νησιού. Οι περισσότερες εκκλησίες της Πάρου χτίστηκαν τον 16ο και 17ο αιώνα, ωστόσο σώζονται και ορισμένοι ναοί που χρονολογούνται πριν από την άλωση της Κωνσταντινούπολης, όπως ο Άγιος Γεώργιος στο Πίσω Λιβάδι, που αποτελεί σημαντικό βυζαντινό μνημείο του 13ου αιώνα, με αξιόλογες τοιχογραφίες. Ενδεικτικά σας προτείνουμε να επισκεφθείτε στην Παροικιά τον Άγιο Κωνσταντίνο, μία από τις πιο όμορφες εκκλησίες των Κυκλάδων. Έχει χτιστεί σε θέση αρχαίου ιερού και έχει υπέροχη θέα προς τη θάλασσα. Θαυμάστε το ξυλόγλυπτο επίχρυσο τέμπλο και τις αξιόλογες μεταβυζαντινές εικόνες. Στη Νάουσα ξεχωρίζει ο Άγιος Αθανάσιος, στον οποίο στεγάζεται η Εκκλησιαστική Συλλογή Νάουσας. Πρόκειται για το καθολικό της παλαιάς Μονής του Αγίου Αθανασίου, από την οποία σώζονται σήμερα επίσης ο περίβολος και μερικά κελιά. Σημαντικό θρησκευτικό μνημείο είναι και ο σχεδόν ερειπωμένος ναός του Αγίου Γεωργίου κοντά στο λιμάνι με αξιόλογες τοιχογραφίες του 12ου - 13ου αιώνα. Στις Λεύκες επισκεφθείτε την Αγία Τριάδα, μία από τις μεγαλύτερες εκκλησίες του νησιού, με τα εντυπωσιακά κωδωνοστάσια, τους κίονες και το τέμπλο, όλα κατασκευασμένα από το περίφημο παριανό μάρμαρο

11 You will definitely observe the many monasteries on the top remote slopes of the mountains while making your tour in Paros. The monasteries of the island look like fortresses because of their location and architecture. This is because they had to keep their treasures away from the various intruders during their peak. Thus, the beneficial position on the top of the mountains gave safety from sea and land to the monks and a magnificent view of the Aegean to us now! If you will try to count them you will probably lose your time as during the Turkish domination there were 35 monasteries on the island that are important religious monuments today. It is worth visiting the Monastery of Loggovarda, which is only for men, to the road that connects Parikia with Naoussa. The monastery was founded in 1638 by Christoforos Palaiologos, the lord of Naoussa, and has extraordinary wall paintings of the 17th century. Today, it has a hostel, important library and hagiography workshop. It also offered important help to the people of Paros during the German occupation. You should also visit the Monastery of Aghios Antonios in the top of Kefalos hill that impresses with its white buildings. The castle of Kefalos which was built in the 15th century A.D. by Nikolo Sommaripa, the Venetian lord of Paros, engulfed the monastery in the past. Ruins of the castle and few abandoned small churches are saved today. When you arrive at Aghios Antonios, you will see the breathtaking view of the Aegean and the narrow sea point between Paros and Naxos. It is also worth visiting the picturesque and very well preserved Monastery of Aghioi Anargiroi that is located two kilometers east of Parikia. It was built in 1660 in a place full of pines and with incredible view to Parikia. Observe the magnificent marble fountain in the monastery s yard which is dated back to Κάνοντας την περιήγησή σας στην Πάρο, θα παρατηρήσετε σίγουρα τα πολλά μοναστήρια που θα δείτε σκαρφαλωμένα ψηλά, στις απόμακρες πλαγιές των βουνών. Τα μοναστήρια του νησιού είναι χτισμένα σε τέτοιες τοποθεσίες και με τέτοια αρχιτεκτονική, που θυμίζουν φρούρια κι αυτό γιατί κατά την περίοδο της ακμής τους έπρεπε να διαφυλάξουν τους θησαυρούς τους από τους διάφορους εισβολείς. Έτσι, η πλεονεκτική τους θέση στις κορυφές των βουνών χάρισε στους μοναχούς ασφάλεια από γης και θαλάσσης και σε εμάς τώρα εξαιρετική θέα στο Αιγαίο! Αν προσπαθήσετε να τα απαριθμήσετε, μάλλον θα χάσετε το λογαριασμό αφού κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας λειτουργούσαν στο νησί 35 μοναστήρια, που σήμερα αποτελούν αξιόλογα θρησκευτικά μνημεία. Αξίζει να επισκεφθείτε την ανδρική Μονή Λογγοβάρδας, στο δρόμο που ενώνει την Παροικιά με τη Νάουσα. Η Μονή ιδρύθηκε το 1638 από τον πρόκριτο της Νάουσας Χριστόφορο Παλαιολόγο, έχει εξαιρετικές τοιχογραφίες του 17ου αιώνα και σήμερα διαθέτει ξενώνα, αξιόλογη βιβλιοθήκη και εργαστήριο αγιογραφίας. Κατά την πε- ρίοδο της γερμανικής κατοχής προσέφερε σημαντική βοήθεια στους Παριανούς. Επισκεφθείτε επίσης τη Μονή του Αγίου Αντωνίου στην κορυφή του λόφου του Κεφάλου, που εντυπωσιάζει με το λευκό των κτιρίων της. Τη μονή περιέβαλε στο παρελθόν το κάστρο του Κεφάλου, που είχε χτιστεί το 15ο αιώνα από τον Ενετό άρχοντα της Πάρου Νικολό Σομαρίπα. Σήμερα σώζονται ερείπια του κάστρου και κάποια ημιερειπωμένα εκκλησάκια. Φτάνοντας στον Άγιο Αντώνιο, η θέα του Αιγαίου και του στενού Πάρου - Νάξου θα σας κόψει την ανάσα. Αξίζει επίσης να φτάσετε μέχρι τη γραφική και πολύ καλά διατηρημένη Μονή των Αγίων Αναργύρων, που βρίσκεται δύο χιλιόμετρα ανατολικά της Παροικιάς. Χτίστηκε το 1660, σε μία τοποθεσία γεμάτη πεύκα και με υπέροχη θέα της Παροικιάς. Παρατηρήστε την εξαιρετική μαρμάρινη κρήνη στο προαύλιο της μονής, η οποία χρονολογείται από το

12 Panagia Ekatontapyliani Panagia Ekatontapyliani, the sacred jewel of Paros and one of the most significant old Christian monuments of Greece, is located in the eastern side of Parikia in a very close distance from the port. It has a remarkable and old history which dates back to the Byzantine times. According to the tradition, the church was built by Aghia Eleni in 326 A.D. when she forced to stop in Paros due to a sea storm as she was going to the Holy Places to find the Holy Cross. When she saw a small church there, one of the first of the new religion, she promised to build a big church on its place if she had found the Holy Cross. And that s what happened. According to another tradition, the church was built by Megas Constantinos to fulfil the promise of his mother. The temple owes its name to its 100 doors of which the 99 are visible. The 100th will be revealed when Constantinople will be again Greek. The initial form of the church was a chapel of ancient Greek architecture that was destroyed by fire and was rebuilt with domes during Ioustinianos times. Extensions and reconstructions were made Παναγιά Εκατονταπυλιανή Η Παναγιά η Εκατονταπυλιανή, το ιερό στολίδι της Πάρου και ένα από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Ελλάδας, βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της Παροικιάς, σε πολύ μικρή απόσταση από το λιμάνι. Η ιστορία της είναι εξέχουσα και μακρινή, ξεκινάει από τα βυζαντινά χρόνια. Σύμφωνα με την παράδοση η εκκλησία χτίστηκε από την Αγία Ελένη το 326 μ.χ., όταν πηγαίνοντας στους Άγιους Τόπους να βρει τον Τίμιο Σταυρό, σταμάτησε στην Πάρο λόγω τρικυμίας και βρήκε στη θέση εκείνη έναν μικρό ναό, από τους πρώτους της νέας θρησκείας. Έκανε τάμα πως αν βρει τον Τίμιο Σταυρό, θα χτίσει στο σημείο εκείνο ένα μεγάλο ναό. Έτσι κι έγινε. Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση ο ναός χτίστηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο, για να εκπληρώσει το τάμα της μητέρας του. Ο ναός πήρε το όνομα αυτό, γιατί έχει 100 πόρτες, εκ των οποίων οι 99 είναι φανερές. Η εκατοστή θα φανερωθεί όταν οι Έλληνες ανακαταλάβουν την Κωνσταντινούπολη. Στην to the church until 1962 when it was restored by Professor A. Orlandos. The today s form of the church is a cross basilica with dome. The Ekatontapyliani s complex is like a monastery as it is has 252 meters surrounding fence. There is a yard in the interior of the fence with cells of the 17th century A.D. You will find the Byzantine Museum of Ekatontapyliani in one of these cells. In the south side of the church you will see the old Christian baptistery of the 4th century A.D. which is the oldest and the most well preserved baptistery in the whole Orthodox east. αρχική του μορφή ήταν ένα παρεκκλήσι αρχαιοελληνικής αρχιτεκτονικής που καταστράφηκε από πυρκαγιά και αναδομήθηκε την εποχή του Ιουστινιανού, αποκτώντας τρούλους και θόλους. Ακολούθησαν προσθήκες και ανακατασκευές μέχρι το 1962, χρονολογία που αναστηλώθηκε από τον καθηγητή Α. Ορλάνδο. Η σημερινή μορφή του συγκροτήματος είναι σταυρική βασιλική με τρούλο. Το συγκρότημα της Εκατονταπυλιανής έχει όψη μοναστηριού, καθώς περικλείεται από περίβολο μήκους 252 μέτρων. Στο εσωτερικό του περίβολου υπάρχει αυλή που περιβάλλεται από κελιά του 17ου αιώνα. Σε ένα από αυτά θα βρείτε και το Βυζαντινό Μουσείο της Εκατονταπυλιανής. Στη νότια πλευρά του ναού θα δείτε το παλαιοχριστιανικό βαπτιστήριο του 4ου αιώνα, το οποίο είναι το αρχαιότερο και καλύτερα διατηρημένο βαπτιστήριο στην ορθόδοξη ανατολή

13 It is also worth visiting Dilio The archaeological site of Dilio, where the sacred of Apollo and Artemida were, is located in the northwest of Parikia in Vigla hill. Dilio was founded in the 6th century B.C. on a prehistoric sacred site. Mycenaean Acropolis - Koukounaries The most important settlement of Paros during the Mycenaean times was located in the western side of Naoussa s bay, exactly over Kolybithres in Koukounaries. The acropolis of the settlement was discovered after the excavations made by Professor Dimitris Skilardi. In the archeological site you will see ruins of the walls, while many of the findings are exhibited in the Archaeological Museum of Paros. Ancient Mines of Marmara - Marathi You will find the ancient mines of Marmara in Marathi to the road that connects Parikia with Lefkes. There, you will see built walls from the famous marble of Paros remains which was used for the making of masterpieces such as Hermes of Praxitelis during antiquity. OTHER PLACES OF INTEREST Kasteli of Naoussa In the entrance of Naoussa s port, you will see the ruins of the Venetian castle that was built in 14th century B.C. by the Venetian lord Sommaripa. Parts of the wall and a west gate of the castle are saved today while inside the castle you will see the churches of Prodromos and Gennisis of Christ. Butterfly Valley You will see the Butterfly Valley, which has running waters and dense flora, south of Parikia in Psyhopiana location. Hundreds of uncommon butterflies make their appearance there during the summer months. Moraitis Winery Moraitis Winery, with almost 100 years of history, is located in Naoussa next to the beach of Aghioi Anargiroi. Three generations keep the tradition of vine cultivation in Paros alive from 1910 until today. The winery is a beautiful wine museum since its restoration in 2001, and is open to all those who love wine. There, you will be toured in the wine production rooms, you will see the old time equipment of the winery, you will be wandered into the cellars and you will have the chance to taste the wines in the wine tasting hall. ΑΛΛΑ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ Αξίζει επίσης να δείτε Δήλιο Βορειοδυτικά της Παροικιάς στο λόφο Βίγλα, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος του Δήλιου, όπου βρισκόταν το ιερό του Απόλλωνα και το ιερό της Αρτέμιδος. Το Δήλιο ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ. στη θέση προϊστορικού ιερού. Μυκηναϊκή Ακρόπολη - Κουκουναριές Στη δυτική πλευρά του κόλπου της Νάουσας, ακριβώς πάνω από τις Κολυμπήθρες, στη θέση Κουκουναριές, βρισκόταν ο σημαντικότερος οικισμός της Πάρου κατά τα Μυκηναϊκά χρόνια. Η ακρόπολη του οικισμού αποκαλύφθηκε μετά από ανασκαφές που έκανε ο καθηγητής Δημήτρης Σκιλάρντι. Στον αρχαιολογικό χώρο θα δείτε υπολείμματα από τα τείχη, ενώ πολλά από τα ευρήματα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου. Αρχαία Λατομεία Μαρμάρου - Μαράθι Στο δρόμο που συνδέει την Παροικιά με τις Λεύκες θα συναντήσετε στη θέση Μαράθι τα αρχαία λατομεία Μαρμάρου. Εκεί θα διακρίνετε χτιστά τοιχώματα από υπολείμματα του διάσημου παριανού μαρμάρου που στην αρχαιότητα χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή αριστουργημάτων όπως ο Ερμής του Πραξιτέλη. Καστέλι Νάουσας Στην είσοδο του λιμανιού της Νάουσας, θα συναντήσετε τα λείψανα του ενετικού κάστρου που κατασκευάστηκε τον 14ο αιώνα μ.χ. από τον Ενετό άρχοντα Σομμαρίπα. Σήμερα σώζονται τμήματα του τείχους και μια δυτική πύλη του κάστρου, ενώ μέσα σε αυτό υπάρχουν δύο ναοί, του Προδρόμου και της Γεννήσεως του Χριστού. Πεταλούδες Νότια της Παροικιάς, στην τοποθεσία Ψυχοπιανά, θα συναντήσετε την κοιλάδα με τις Πεταλούδες, μια κοιλάδα με τρεχούμενα νερά και πυκνή βλάστηση, όπου τους καλοκαιρινούς μήνες κάνουν την εμφάνισή τους εκατοντάδες ασυνήθιστες πεταλούδες. Οινοποιείο Μωραΐτη Το οινοποιείο Μωραΐτη βρίσκεται στη Νάουσα, δίπλα στην παραλία των Αγίων Αναργύρων και η ιστορία του κρατάει σχεδόν 100 χρόνια. Από το 1910 έως σήμερα τρεις γενιές κρατούν άσβεστη την παράδοση της αμπελοκαλλιέργειας στην Πάρο. Από το 2001 που αναπαλαιώθηκε, αποτελεί έναν όμορφο μουσειακό οινικό χώρο, ανοιχτό για όσους αγαπούν το κρασί. Εκεί θα ξεναγηθείτε στους χώρους παραγωγής του κρασιού, θα δείτε εξοπλισμό του οινοποιείου παλαιότερων εποχών, θα περιπλανηθείτε στην κάβα και στα κελάρια και βέβαια θα έχετε την ευκαιρία να δοκιμάσετε τα κρασιά στην αίθουσα γευσιγνωσίας

14 Traditional Cycladic buildings By Christina Fokianou* Mantalena in the windmill of Antiparos The five most photographed windmills, the windmills of Mykonos The thousands of semi-collapsed windmills on the crest-ridges of the Cycladic hills And one windmill to welcome the visitor. Upon arrival at the port of Paros, the first beautiful site to catch the traveler s eye is the windmill that takes him to another time. It takes him to those times, when the grain was carried by the donkeys to the villages windmills to be ground into flour. The flour was then used by all housewives to knead some exquisite bread. The first piece of the year was offered to their favorite miller Each village s miller was a wise person who knew to read the wind and the natural phenomena by the signs of the sky. It was only for the good knowledge in meteorology that helped the millers grind the grain. Such an important and ecological building of unsurpassed architectural creativeness was based on the perfect geometrical form, the circle. The windmill was a cylindrical tower with a maximum height of 10 meters, divided into two floors: the ground floor and the upper floor, where the mechanism of the mill was. A big, wooden and very heavy hub, the axle, constituted the basic mechanical element ΑΛΛΑ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ Τα παραδοσιακά κτίσματα των Κυκλάδων Από τη Χριστίνα Φωκιανού* OTHER PLACES OF INTEREST Η «Μανταλένα» στον ανεμόμυλο της Αντιπάρου Οι πέντε πιο φωτογραφημένοι ανεμόμυλοι της Μυκόνου Οι χιλιάδες μικρογκρεμισμένοι ανεμόμυλοι στις κορυφογραμμές των κυκλαδικών υψωμάτων Και ένας ανεμόμυλος να καλωσορίζει τον ταξιδιώτη Φτάνοντας στο λιμάνι της Πάρου, το πρώτο όμορφο σημείο που αντικρίζει ο ταξιδιώτης είναι ο ανεμόμυλος, που τον ταξιδεύει σε μια άλλη εποχή. Τότε που με τα γαϊδουράκια μεταφερόταν στους ανεμόμυλους των χωριών το σιτάρι, για να γίνει αλεύρι και με αυτό όλες οι νοικοκυρές έφτιαχναν ένα υπέροχο γευστικό ζυμωτό ψωμί, ενώ το πρώτο ψωμί του χρόνου το χάριζαν στον αγαπημένο τους μυλωνά Ο μυλωνάς κάθε χωρίου ήταν ένα σοφό πρόσωπο, ήξερε να διαβάζει τον άνεμο και τα καιρικά φαινόμενα, βλέποντας τα σημάδια του ουρανού. Μόνο οι καλές γνώσεις μετεωρολογίας τον βοηθούσαν στη σωστή άλεση του σιταριού. Ένα τόσο αξιόλογο και οικολογικό κτίσμα, αξεπέραστο σε αρχιτεκτονική πρωτοτυπία, χρησιμοποίησε το τέλειο σχήμα, τον κύκλο. Ο ανεμόμυλος ήταν κτίσμα κυλινδρικό, με ύψος που δεν ξεπερνούσε τα 10 μέτρα, διαιρεμένο σε δύο ορόφους. Στον πάνω όροφο βρισκόταν ο μηχανισμός του μύλου, όπου ένας μεγάλος but also the mill s point of support. The yards carrying the sails, as well as the wooden roof of the mill were built on the hub. The roof rotated with the power of the wind, following its direction. The millers task was to turn the axle according to the weather and to unroll the sails. Simplicity reveals the power of nature The power of the wind rotated the sails and the sails motivated the actual grinder. That is, the axle and the cogwheel helped the heavy millstone operate. The miller threw then the corn and the wheat between the spinning millstone and the firm millstone to be ground. As soon as the flour was ready, it was poured in a wooden truck. The miller gathered finally the flour to back the wheat. The windmill was not the only building to dominate in the surrounding area. There was also a garden and a little house with a stockyard in the garden and there was always some place for the donkeys to rest and drink some water. The number of each village s windmills was proportional to its population. Paros had more than 50 windmills. Today, we can only see 10 of them in Paroikia, 8 in the beautiful Lefkes, 4 in the cosmopolitan Naoussa, 4 in the amphitheatric Marpissa, 4 in the traditional Antiparos, 3 in Marmara (2 of Christina Fokianou ξύλινος και πολύ βαρύς κορμός, το αξόνι, αποτελούσε το βασικό μηχανολογικό στοιχείο, αλλά και σημείο στήριξης. Πάνω στο αξόνι στηρίζονταν ακτινωτά οι αντένες του ανεμόμυλου που έφεραν τα πανιά, καθώς και η ξύλινη στέγη του μύλου, που περιστρεφόταν με τη δύναμη του αέρα και επέλεγε κατεύθυνση ανάλογα με τη φορά του. Ο μυλωνάς, αυτό που έπρεπε πάντα να κάνει ήταν να περιστρέψει τον άξονα με τα ιστία πάνω στον καιρό, ανοίγοντας την επιφάνεια των πανιών, αντιστρόφως ανάλογα με τη δύναμη του ανέμου. Μέσα από την απλότητα αναδεικνύεται η δύναμη της φύσης Η δύναμη του αέρα περιέστρεφε τα πανιά και εκείνα με τη σειρά τους έδιναν πνοή στο μηχανισμό του μύλου για να κινηθεί τελικά με τη βοήθεια του άξονα και της οδοντωτής ρόδας η βαριά πέτρινη μυλόπετρα. Το κριθάρι και το αλεύρι ρίχνονταν από τον μυλωνά ανάμεσα στην περιστρεφόμενη και σταθερή μυλόπετρα για την άλεση. Μόλις το αλεύρι ήταν έτοιμο χυνόταν μέσα σε μια ξύλινη κασέλα, από όπου το μάζευε ο μυλωνάς για να γεμίσει τα σακιά. Όμως, ο ανεμόμυλος δε δέσποζε ποτέ μόνος του. Το μικρό περιβόλι, το οποίο πολλές φορές όριζε το χώρο του, αποτελούταν από ένα αμπέλι και ένα χαμηλό σπιτάκι με αποθήκη, ενώ πάντα υπήρχε χώρος φιλοξενίας για τα γαϊδουράκια, όπου μπορούσαν να ξεκουραστούν και να πιουν νερό. Κάθε χωριό είχε τόσους ανεμόμυλους όσους αναλογούσαν στο πληθυσμό του. Η

15 them are used today as private residences) and 1 in each one of the following villages: Aspro Chorio, Isterni, Kosto, Kambi, Aghios Minas, Logovarda. If the power of the wind was not enough, people used their wisdom They did not miss any chance they could take advantage of the nature They used the water. An indicative example is the watermills in Dryos of Paros. If you pass near a windmill, or if you want to listen to its history, sit on its banquette or go up to the central windmill of Lefkes and let its sails travel you and the wind whisper you its history Close your eyes and taste its flour Another characteristic Cycladic building type is the pigeon-loft. Even today, some inhabitants of the Cyclades maintain the tradition Did you ever taste the pitsounakia, namely the little pigeons? It may sound hard, but they are really delicious! Most Cycladic islands did not have the ability to support the stock-raising. The inhabitants should therefore try to find the substitute for the meat s proteins... and they found it in the pigeons. When they realized the nutritional benefits of the pigeons, they built the pigeon-lofts. These are constructions of square shape. They are 3 meter long and 3 meter wide and their height reaches up to 5 meters. Each pigeon-loft accommodates more than one nest, one for each pigeon pair. The nests dimensions are such as for the pigeons to be able to fly away easily. The pigeons fly into the nest through an opening (the entrance ) that Πάρος κάποτε είχε πάνω από 50 ανεμόμυλους. Σήμερα όμως μπορούμε να δούμε από αυτούς περίπου 10 στην Παροικία, 8 στις όμορφες Λεύκες, 4 στην κοσμοπολίτικη Νάουσα, 4 στην αμφιθεατρική Μάρπησσα, 4 στην παραδοσιακή Αντίπαρο, 3 στα Μάρμαρα (οι δύο αποτελούν σήμερα ιδιόκτητες κατοικίες) και από 1 στο Άσπρο Χωριό, το Υστέρνι, τον Κώστο, το Καμπί, τον Άγιο Μηνά και τη Λογγοβάρδα... Όπου η δύναμη του αέρα δεν ήταν αρκετή, οι παλιοί ήταν σοφοί... Δεν άφηναν καμία ιδιότητα της φύσης χαμένη... Χρησιμοποιούσαν το νερό, όπως με τους νερόμυλους στον Δρυό της Πάρου. Αν περάσετε έξω από κάποιον ανεμόμυλο ή αν θέλετε να ακούσετε την ιστορία του, καθίστε στο πεζούλι του, ή ανεβείτε στον κεντρικό μύλο των Λευκών και αφήστε τα πανιά του να σας ταξιδέψουν και τον άνεμο να σας σιγοψιθυρίσει την ιστορία του Κλείστε τα μάτια σας και γευτείτε το αλεύρι του Άλλος ένας χαρακτηριστικός τύπος κτίσματος στις Κυκλάδες είναι οι περιστερώνες. Ακόμη και σήμερα κάποιοι Κυκλαδίτες διατηρούν την παράδοση... Γευτήκατε ποτέ «πιτσουνάκια», δηλαδή μικρά περιστεράκια; Όσο σκληρό και αν ακούγεται, τόσο γλυκά στη γεύση είναι. Τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων δεν είχαν τη δυνατότητα να συντηρήσουν την κτηνοτροφία. Έπρεπε λοιπόν με κάποιο τρόπο να βρουν το υποκατάστατο του κρέατος σε πρωτεΐνες και το βρήκαν στα περιστέρια. Όταν συνειδητοποίησαν is somewhat more than 10 cm big and is usually made as high as possible. In front of these small entrances, there is a slate that projects as an eave that helps the birds take-off and land. The most decorated side of the pigeon-loft is the less windy one, where the pigeons use to sit in the sun. The systematic pigeon farming was brought to Greece after the 14th century by the Venetians. A pigeon loft with 50 pigeon pairs gave up to 200 kilos of meat per year and about 500 kilos of dry manure, the best one for the fertilization of the garden truck. Furthermore, during the conquerors period, many inhabitants of Paros used to hide part of their harvest inside the pigeon-lofts, in order to escape taxa- τη διατροφική δυνατότητα που τους χάριζαν, τους έχτισαν σπίτια, τους περιστερώνες. Ο περιστερώνας είναι τετράγωνο οικοδόμημα με διαστάσεις 3 μέτρα μήκος και πλάτος και περίπου 5 μέτρα ύψος. Μέσα στο κτίσμα υπάρχουν πολλές φωλιές για κάθε ζευγάρι περιστεριών, ενώ οι διαστάσεις τους είναι τέτοιες, ώστε να μπορούν εύκολα να πετούν. Τα περιστέρια μπαινοβγαίνουν μέσα από ανοίγματα, όχι πολύ παραπάνω από 10 εκ., τα οποία βρίσκονται στα ψηλότερα σημεία του περιστερώνα. Μπροστά από αυτές τις μικρές εισόδους, προεξέχει μία μικρή σχιστολιθική συνήθως πλάκα ως γείσο που βοηθά στην απογείωση και προσγείωση των πουλιών. Η πιο διακοσμημένη πλευρά του περιστερώνα είναι η απάνεμη, όπου εκεί λιάζονταν τα περιστέρια

16 tion This was common during the Turkish rule. Nowadays, there are only a few Cycladic inhabitants who breed pigeons. Although, the wonderful pigeon-lofts remain The most representative pigeonlofts are those found in Tinos. These bear strong decorative elements, while the pigeon-lofts seen in Paros are much simpler with four turrets on the edges of the structure to be their only decoration. Today, there are no more than 100 pigeon-lofts in Paros, still around 2,000 pigeons are bred. Finally, another representative example of the Cycladic architecture is the katoikies, small traditional buildings which are found in the Cycladic gardens and fields. These are the places where laughter, joy and feasts are accommodated. Most katoikies are not visible from the street. They are hidden inside verdurous olive groves or gardens with sour fruits (lemons, oranges etc.). The katoikies are low buildings constituting of a single room with a big table, a chimney and usually a bed. These were the places where the farmer and their family could get a rest and where their friends usually gathered on Sundays to join the refenes (Dutch treat). The refenes is a custom that the residents of Paros have. That is to say, friends gather in the katoikies, where the housewives cook their traditional specialties, the men barbeque in the chimney, the children play in the garden and whoever considers himself as sweet-voiced, starts playing the music instruments (the violin, the tsampouna and the toumpakia -traditional wind instruments-). People start then to dance the balos and the syrtos (both traditional dances). The raki (arrack) and the wine are plentiful and the feast continues till late at night You are mostly welcome!!! * Christina Fokianou, Qualified Greek tourist guide Τη συστηματική εκτροφή των περιστεριών πρέπει να έφεραν στην Ελλάδα οι Ενετοί μετά το 14 αι. μ.χ. Ένας περιστερώνας με πληθυσμό 50 ζευγάρια περιστέρια έδινε μέχρι και 200 κιλά κρέας ετησίως και περί τα 500 κιλά ξηρά κοπριά, η καλύτερη για τη λίπανση των κηπευτικών. Επίσης, την περίοδο των κατακτητών όπως με την τουρκική κυριαρχία, πολλοί Παριανοί έκρυβαν μέρος της σοδειάς τους μέσα στους περιστερώνες για να αποφεύγουν τη βαριά φορολογία Σήμερα είναι ελάχιστοι οι Κυκλαδίτες που εκτρέφουν περιστέρια, αλλά τα όμορφα κτίσματα παραμένουν Πιο αντιπροσωπευτικά είναι εκείνα της Τήνου που φέρουν έντονα διακοσμητικά στοιχεία, ενώ εκείνα της Πάρου είναι λιτά και το διακοσμητικό τους στοιχείο είναι οι τέσσερις πυργίσκοι στις γωνίες του κτίσματος. Σήμερα στην Πάρο δεν υπάρχουν πάνω από 100 περιστερώνες, όπου όμως εκτρέφονται περίπου περιστέρια. Τέλος, οι «κατοικιές» είναι μικρά παραδοσιακά κτίσματα στα περιβόλια και στους αγρούς των Κυκλάδων που κρύβουν μέσα τους γέλια, χαρές και πανηγύρια. Οι περισσότερες κατοικιές δεν φαίνονται από το δρόμο, είναι κρυμμένες μέσα σε κατάφυτους ελαιώνες ή περιβόλια με «ξινά» (λεμόνια, πορτοκάλια, κ.ά.). Είναι κτίσματα χαμηλά, μονόχωρα με ένα μεγάλο τραπέζι, μια πυροστιά και συνήθως ένα κρεβάτι. Αποτελούσαν το σημείο ξεκούρασης του αγρότη και της οικογένειας τους, ενώ τις Κυριακές ακόμη και σήμερα είναι το μέρος όπου φίλοι και γνωστοί μαζεύονται για να κάνουν ρεφενέ. «Ρεφενές» είναι η συνήθεια που έχουν οι Παριανοί να μαζεύονται κυρίως σε κατοικιές, όπου οι νοικοκυρές μαγειρεύουν τις παραδοσιακές συνταγές τους, οι άντρες ψήνουν στην πυροστιά, τα παιδιά παίζουν στο περιβόλι, ενώ οι καλλίφωνοι τη παρέας «πιάνουν» τα όργανα (βιολιά, τουμπάκια και τσαμπούνα) και αρχίζουν τον χορό με μπάλο και συρτό. Η σούμα και το κρασί ρέουν άφθονα και το γλέντι κρατά μέχρι αργά το βράδυ Καλώς να έλθετε!!! * Χριστίνα Φωκιανού Διπλωματούχος Ξεναγός της Ελληνικής Επικράτειας