Ημερίδα Ασφάλειας Πτήσεων Γενικό Επιτελείο Στρατού Γραφείο Ασφάλειας Πτήσεων κ Εδάφους 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ Ανθρώπινος Παράγοντας (Human Factor)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ημερίδα Ασφάλειας Πτήσεων Γενικό Επιτελείο Στρατού Γραφείο Ασφάλειας Πτήσεων κ Εδάφους 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009. Ανθρώπινος Παράγοντας (Human Factor)"

Transcript

1 Ημερίδα Ασφάλειας Πτήσεων Γενικό Επιτελείο Στρατού Γραφείο Ασφάλειας Πτήσεων κ Εδάφους 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Εισαγωγή στον ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ Λουκία Λουκοπούλου, Ph.D. Πλωτάρχης (ε.α.) US NAVY NASA Ames Research Center, ΗΠΑ Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων (ΕΔΑΑΠ) Ανθρώπινος Παράγοντας (Human Factor) Πλαίσιο Ανάλυσης - Κατηγορίες παραγόντων Ανθρώπινο Σφάλμα Γιατί γίνεται; Πως εξελίσσεται; Τι υποδηλώνει; Θέματα Σύστημα Ανάλυσης & Ταξινόμησης του Ανθρώπινου Παράγοντα (Human Factors Analysis and Classification System - HFACS) Ευαισθητοποίηση σε βασικές έννοιες Παραδείγματα εφαρμογής από τον αεροπορικό επιχειρησιακό χώρο 1

2 Ο Ανθρώπινος Παράγοντας αφορά σε... Όλες τις ειδικότητες: χειριστής, τεχνικός συντήρησης, εκπαιδευτής Ολες τις εργασίες: Ατομικό ή Ομαδικές Όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας: ανώτατη διοίκηση, επίβλεψη, προσωπικό υποστήριξης Ο Ανθρώπινος Παράγοντας αφορά σε... Όλες τις πτυχές της εργασίας/αποστολής: Σύλληψη και Σχεδιασμός Οργάνωση και Προγραμματισμός Διαχείριση Εκτέλεση 2

3 29 Οκτωβρίου Moody AFB, Georgia Blue Angels του Ναυτικού των ΗΠΑ, F-18 (διθέσιο) στην #3 θέση του σχηματισμού Πτήση εξοικείωσης της ομάδας με την περιοχή της επίδειξης. Το α/φ του ατυχήματος άρχισε αριστερή στροφή στα 512 ft AGL, με ταχύτητα 360 ΚIAS και κλίση μοίρες => 5.9 G Το α/φ χάθηκε πίσω από τα δέντρα και οι δύο χειριστές έχασαν τη ζωή τους. Τα στοιχεία του καταγραφέα πτήσης έδειξαν Χαλάρωμα της πίεσης στα χειριστήρια και μείωση των στοιχείων Πίεση στα χειριστήρια και θέσιμο μεγίστων στοιχείων λίγα δευτερόλεπτα πριν την πρόσκρουση 3

4 Ποιά η αιτία του ατυχήματος; Ανθρώπινο Σφάλμα (σφάλμα χειριστή) ΠΤΩΣΗ Α/Φ # 1 Αιτιογόνος Παράγοντας: Μείζονα Ατυχήματα Ανθρώπινο Σφάλμα USN 81 στα 86 94% USMC 52 στα 57 91% 4

5 0.3 Πολεμική Αεροπορία ΗΠΑ Ατυχήματα C-130 Nullmeyer, Stella, Flournoy, White, Ατυχήματα ανά ώρες πτήσης Χειριστές Εκπαιδευτ ές Συν δυασμός Εξοπλισμός Δεν προσδιορίστηκε Πολιτική Αεροπορία Πρωτεύουσα αιτία Διεθνής στόλος έως 2003 (Boeing, 2004) Χειριστές Α/φ Καιρικές συνθήκες Άλλα/Διάφορα Συντήρηση Ελεγχος Κυκλοφ. Σύνολο 136 5

6 Επίβλεψη Πτήσεων Αεροσκάφος Χειριστές Σχηματισμός Προσωπικό εδάφους Ενημέρωση (briefing) ΠΤΩΣΗ Α/Φ Ψυχολογική κατάσταση Εκπαίδευση Εξοπλισμός Προστατευτικά μέτρα Προσωπικότητα Προσωπική ετοιμότητα Παραβιάσεις κανονισμών Νοοτροπία ασφάλειας Παραλείψεις ενεργειών Νοοτροπία επικοινωνίας Εσφαλμένη εκτίμηση κατάστασης Καθυστερημένη αντίδραση CHECKLIST xxx xxx xx xxx xxxx ON xx xxxxxx SET xx xx xxxxx ARMED S E L Μοντέλο SHEL Edwards, 1972 Ο χώρος εργασίας ορίζεται από: Software: διαδικασίες, κανονισμοί, εγχειρίδια Hardware: εξοπλισμός, τεχνικά μέσα Environment: καιρικές, εργασιακές συνθήκες Liveware: άνθρωπος L L L H 6

7 CHECKLIST xxx xxx xx xxx xxxx ON xx xxxxxx SET xx xx xxxxx ARMED Η απόδοση του συστήματος εξαρτάται από τον εναρμονισμό των σχέσεων μεταξύ S, H, E, και L - κυρίως ως προς τον άνθρωπο. Εναρμονισμός σχέσεων συστήματος Διαδικασίες CHECKLIST xxx xxx xx xxx xxxx ON xx xxxxxx SET xx xx xxxxx ARMED Περιβάλλον Τεχνολογία Φυσιολογία Ψυχολογία Φυσικά Χαρακτηριστικά Γνωστικές λειτουργίες 7

8 Ανθρώπινοι Παράγοντες 1. Φυσικά Χαρακτηριστικά 2. Φυσιολογία 3. Ψυχολογία 4. Γνωστικές ικανότητες 1. ΦΥΣΙΚΑ Χαρακτηριστικά CHECKLIST xxx xxx xx xxx xxxx ON xx xxxxxx SET xx xx xxxxx ARMED σωματικές διαστάσεις, φύλο, ηλικία Εναρμονισμός (προσαρμογή) των τεχνικών μέσων με τα χαρακτηριστικά αυτά. 8

9 1. ΦΥΣΙΚΑ Χαρακτηριστικά Ένας χειριστής μέσα στο cockpit, πρέπει να μπορεί να: 1. Βλέπει, να φτάνει, να χειρίζεται επαρκώς. 2. Έχει την κατάλληλη οπτική εικόνα εκτός α/φους. 3. Διαφύγει χωρίς κίνδυνο. Σχεδιασμός α/φ με βάση τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού Κατανομή ύψους (cm) στον πληθυσμό Συχνότητα Άνδρες (1967 USAF) Γυναίκες (1968) 5% Ύψος (cm)

10 Απουσία εναρμονισμού... Ανθρώπινοι Παράγοντες 1. Φυσικά Χαρακτηριστικά 2. Φυσιολογία 3. Ψυχολογία 4. Γνωστικές ικανότητες 10

11 2. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Βιολογικές ανάγκες (ύπνος, τροφή) Προσωπικές συνήθειες (ξεκούραση, διατροφή, άθληση) Εναρμονισμός (προσαρμογή) των επιχειρησιακών απαιτήσεων, με σεβασμό στα χαρακτηριστικά αυτά. Καμπύλη: Μέσος χρόνος για να αποκοιμηθεί κανείς (σε λεπτά της ώρας) Φυσική τάση για Ύπνο Ώρα της Ημέρας Μπάρες: μέσος όρος διάρκειας ύπνου (σε ώρες) 11

12 Δομή Ύπνου Εγρήγορση Στάδια Ύπνου Ώρες Ύπνου Κύκλοι REM: 20-25% συνολικού ύπνου Ανεπαρκής ποσότητα ύπνου Ανεπαρκής ποιότητα ύπνου Κόπωση 12

13 Επιπτώσεις Κόπωσης Αριθμός συμβάντων που αναφέρουν... Απώλεια Προσανατολισμού Κόπωση Οπτικές Παραισθήσεις Απώλεια Συνείδησης Κρύο / Ζέστη / Αφυδάτωση Διατροφή Αλκοόλ / Φάρμακα Υποξία Βαρότραυμα Άλλα Αεροπορία Ναυτικού Επιπτώσεις Κόπωσης Λάθη στην ανάγνωση ένδειξης Αριθμός Μεσάνυχτα 6πμ 12μμ 6μμ Ώρα της Ημέρας 13

14 Μικρο-επεισόδια Ύπνου (microsleep episodes) Πολύ μικρή διάρκεια Δεν γίνονται συνειδητά με ανοιχτά ή κλειστά μάτια Δεν ελέγχονται Επιφέρουν παροδική «αδράνεια» Επιπτώσεις σε: χρόνο αντίδρασης, κίνηση, μνήμη, λήψη αποφάσεων Αριθμός Μεσάνυχτα 6πμ 6μμ Ώρα της Ημέρας Ανθρώπινοι Παράγοντες 1. Φυσικά Χαρακτηριστικά 2. Φυσιολογία 3. Ψυχολογία 4. Γνωστικές ικανότητες 14

15 3. Ψυχοκοινωνικοί Παράγοντες Προσωπικοί παράγοντες: προσωπικότητα συναισθηματική κατάσταση Διαπροσωπικοί παράγοντες: συνεργασία κ επικοινωνία νοοτροπία ( εθνική, επιχειρησιακή, ασφάλειας) Εναρμονισμός (προσαρμογή) των επιχειρησιακών απαιτήσεων, με επίγνωση των παραγόντων αυτών. Ανθρώπινοι Παράγοντες 1. Φυσικά Χαρακτηριστικά 2. Φυσιολογία 3. Ψυχολογία 4. Γνωστικές ικανότητες 15

16 Κύκλος Επεξεργασίας Πληροφοριών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ Κύκλος Επεξεργασίας Πληροφοριών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ Εναρμονισμός (προσαρμογή) των επιχειρησιακών απαιτήσεων και των τεχνικών μέσων, με σεβασμό στα γνωστικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου. 16

17 Αντίληψη πληροφοριών Εκπληκτικές ικανότητες αλλά και σοβαροί περιορισμοί ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΣΧΗΜΑ Πείρα Συνήθης (σωστή) εικόνα, γωνία κατάβασης 3 Στενότερος διάδρομος Φαρδύτερος διάδρομος DeHart, Fundamentals of Aerospace Medicine 17

18 Προσδοκίες Η ΜΑΡΙΑ Η ΜΑΡΙΑ ΜΕ ΤΑ ΜΕ ΤΑ ΤΑ ΤΑ ΚΙΤΡΙΝΑ Εφόσον θεωρήσουμε ότι διακρίνουμε κάτι γνώριμο «γεμίζουμε» κενά παραβλέπουμε στοιχεία που διαφέρουν / λείπουν Η ΜΑΡΙΑ Η ΜΑΡΙΑ ΜΕ ΚΙΤΡΙΝΑ ΚΙΤΡΙΝΑ Διάγνωση Κατάστασης ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ (Availability heuristic) (Tversky & Kahneman, 1974)... Με βάση το γεγονός ότι ανακαλούμε ευκολότερα καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε πιο συχνά. ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ (Confirmation bias) (Einhorn & Hogarth, 1978) τάση να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία σε δεδομένα που επιβεβαιώνουν την υπόθεσή μας και σχεδόν καθόλου σημασία (ακόμη και συνειδητά) σε στοιχεία που την αντικρούουν. 18

19 Λήψη Αποφάσεων Αντίληψη και Εκτίμηση Ρίσκου Άμεση συνάρτηση της πλαισίωσης του προβλήματος Μισο-άδειο ή Μισο-γεμάτο ποτήρι; Ο προσδιορισμός της «σωστής» απόφασης, δεν είναι εύκολος. Επίγνωση Κατάστασης (Endsley, 1988) Τι μπορεί να συμβεί ΕΚ Τι συνέβη Τι συμβαίνει 19

20 Επίγνωση Κατάστασης Τι μπορεί να συμβεί Τι συνέβη Τι συμβαίνει Εναρμονισμός σχέσεων συστήματος Διαδικασίες CHECKLIST xxx xxx xx xxx xxxx ON xx xxxxxx SET xx xx xxxxx ARMED Περιβάλλον Τεχνολογία Φυσιολογία Ψυχολογία Φυσικά Χαρακτηριστικά Γνωστικές λειτουργίες 20

21 Το σφάλμα όμως είναι αναπόφευκτο... Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Αναφορά Χειριστή (USAF 1947) «Εκτελέσαμε κανονική Α/Γ με «φορτωμένο» F13. Μόλις απομακρυνθήκαμε από το έδαφος, έδωσα το σήμα στον συγκυβερνήτη να ανασύρει το σύστημα προσγείωσης. Το αεροσκάφος άρχισε να ξανακατεβαίνει προς το έδαφος, αφού εκείνος ανέσυρε τα flaps, αντί για το σύστημα προσγείωσης.» 21

22 Οι πρώτες αναφορές... Μιλούν για «σφάλματα χειριστών» ανάγνωση υψομέτρου ανάγνωση του τεχνητού ορίζοντα σύγχυση σχετικά με το σε ποιόν κινητήρα αναφέρεται μία ένδειξη Αποδίδονται κυρίως, σε απροσεξία, αδεξιότητα, απειρία χειριστών Fitts & Jones, 1947: 460 αναφορές (USAF) 75% των ατυχημάτων, οφείλονται σε σφάλματα χειριστών αλλά αφορούν κυρίως σε θέματα σχεδιασμού των α/φών Ανομοιογένεια, ανάμεσα σε διαφορετικούς τύπους αεροσκαφών Προβλήματα στην ορατότητα και πρόσβαση σε όργανα και μοχλούς 22

23 Άρα... Επίκεντρο ενδιαφέροντος, κυρίως σε μηχανικά και τεχνικά θέματα και κατ επέκταση, - στον καλύτερο σχεδιασμό α/φ - στον καλύτερο έλεγχο του α/φ από τον χειριστή Εξέλιξη τεχνολογίας αεροσκαφών, οργάνων, βοηθημάτων, εξοπλισμού Σήμερα; Αύξηση σε αριθμό και πολυπλοκότητα, αεροπορικών επιχειρήσεων 23

24 Αναφορά Χειριστή (Πολιτική Αεροπορία ΗΠΑ 1999) Αμέσως μετά την απογείωση, σύμφωνα με τo checklist, ο κυβερνήτης είπε: GEAR ο συγκυβερνήτης απάντησε: UP Ο κυβερνήτης άκουσε έναν ασυνήθιστο θόρυβο. Κοίταξε τον μοχλό του συστήματος προσγείωσης και τον βρήκε στην κατεβασμένη θέση ακόμη. Ξαναείπε: ο συγκυβερνήτης ξαναείπε: GEAR UP Τότε κοίταξε τον μοχλό και συνειδητοποίησε ότι είχε αναβιβάσει τα flaps αντί για το σύστημα προσγείωσης. Αντιμετώπιση (στο παρελθόν) «Ονομάζω και κατηγορώ» (name and blame) Σφάλμα χειριστή στην τήρηση διαδικασίας κατά τον κανονισμό και την εκπαίδευση... Σφάλμα χειριστή στην εκτέλεση της διαδικασίας (απροσεξία)... 24

25 DO NOT CRASH this aircraft DO NOT forget before takeoff Προσέγγιση Hansaplast DO NOT deploy in flight 1970, DC-8 Γιατί είναι εύκολο να ρίχνουμε γρήγορες ευθύνες... τα λάθη είναι φαινομενικά ανεξάρτητα... υπάρχει άμεση ανάγκη (συναισθηματική/πολιτική/οικονομική) να αποδοθούν ευθύνες 25

26 Νέα προσέγγιση 1990 J. Reason - Swiss cheese model (Ελβετικό τυρί) Τα ατυχήματα, είναι αποτέλεσμα συνδυασμού σφαλμάτων στο προσκήνιο και ελλείψεων στο παρασκήνιο. 26

27 Πλαίσιο Αναφοράς 1. Ανώτερη Διοίκηση (Πτέρυγα) - Θέτει τους στόχους - Διαχειρίζεται τους πόρους (, εξοπλισμός, προσωπικό) - Λαμβάνει στρατηγικές αποφάσεις με στόχους την ασφάλεια και την παραγωγικότητα 2. Τοπική Διοίκηση (Μοίρα) - Εφαρμόζει τις παραπάνω αποφάσεις - Ενεργεί στα δικά της πλαίσια (οργάνωση, απαιτήσεις, πόρους, στόχους) 3. Προϋποθέσεις - Εξοπλισμός, ικανότητα και εμπειρία χειριστών, εκπαίδευση, κίνητρα και διάθεση, συνθήκες εργασίας 4. Δραστηριότητες - Διαδικασίες, πρότυπα 27

28 Ιδανικά... Τοπική Διοίκηση Αμυντικοί μηχανισμοί Ανώτατη Διοίκηση Αμυντικοί μηχανισμοί Προϋποθέσεις Δραστηριότητες Αμυντικοί μηχανισμοί Αμυντικοί μηχανισμοί Στην πράξη όμως... Τοπική Διοίκηση Ανώτατη Διοίκηση Προϋποθέσεις Δραστηριότητες 28

29 Στην πραγματικότητα... Ανώτατη Διοίκηση Ανώτατη Διοίκηση Τοπική Διοίκηση Τοπική Διοίκηση Δραστηριότητες Δραστηριότητες Προϋποθέσεις Προϋποθέσεις Ελλείψεις και Ατέλειες Μεμονωμένες, ουσιαστικά δεν έχουν επιπτώσεις Η συνύπαρξή τους όμως, ανοίγει «παράθυρα ευκαιρίας» 29

30 Ανώτατη Διοίκηση Τοπική Διοίκηση Δραστηριότητες STOP Προϋποθέσεις Πολύπλοκα Συστήματα Επίβλεψη Πτήσεων Χειριστές Αεροσκάφος Σχηματισμός Προσωπικό εδάφους Το ατύχημα είναι αποτέλεσμα συνύπαρξης πολλών παραγόντων, Ενημέρωση (briefing) Ψυχολογική κατάσταση Εκπαίδευση Κάθε ένας είναι απαραίτητος, αλλά κανένας δεν είναι επαρκής από μόνος του να οδηγήσει σε ατύχημα Εξοπλισμός Προστατευτικά μέτρα Προσωπικότητα Προσωπική ετοιμότητα Εσφαλμένη εκτίμηση κατάστασης Καθυστερημένη αντίδραση Νοοτροπία ασφάλειας Νοοτροπία επικοινωνίας Παραβιάσεις κανονισμών Παραλείψεις ενεργειών 30

31 Κατηγορίες Σφαλμάτων Ενεργά σφάλματα Συνήθως, από τον χειριστή στο προσκήνιο Έχουν άμεσες και προφανείς αρνητικές επιπτώσεις Ο χειριστής αναβιβάζει τα flaps, αντί για το σύστημα προσγείωσης Υποκείμενες αστοχίες Κατηγορίες Σφαλμάτων μακριά (χρόνο, χώρο) από το συμβάν αποτέλεσμα πράξεων και αποφάσεων του παρελθόντος επιπτώσεις παραμένουν αδρανείς/αφανείς για πολύ καιρό Η υπερβολικά αυξημένη κυκλοφορία, η νέα διαδικασία αναχώρησης, η επικείμενη κακοκαιρία, ο σχεδιασμός των μοχλών... κλπ 31

32 Οι χειριστές στο προσκήνιο, κληρονομούν τις ελλείψεις και τις ατέλειες του συστήματος... το περίφημο «ανθρώπινο σφάλμα» Τελικά... Το «σφάλμα του χειριστή» είναι... Σύμπτωμα και ή Αιτία; όχι Αιτία Για την αντιμετώπισή του, δεν αρκεί η τοπική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. 32

33 Σύστημα Ανάλυσης και Ταξινόμησης του Ανθρώπινου Παράγοντα Human Factors Analysis and Classification System Shappell & Wiegmann, 1997 Εργαλείο για την διεξοδική ανάλυση συμβάντων και ατυχημάτων, βασισμένο στο Μοντέλο του Reason Eντοπισμός ελλείψεων σε όλα τα επίπεδα Τοπική Διοίκηση = ΕΠΙΒΛΕΨΗ Ανώτατη Διοίκηση = ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ Προϋποθέσεις = ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Δραστηριότητες = ΠΡΑΞΕΙΣ 33

34 Human Factors Analysis and Classification System Επιδράσεις ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ 4 Διαχείριση προσωπικού - μέσων Νοοτροπία ηγεσίας Διαδικασίες λειτουργίας ΕΠΙΒΛΕΨΗ 3 Ανεπαρκής επίβλεψη Λανθαμένος σχεδιασμός Αποτυχία επίλυσης γνωστού προβλήματος Παραβάσεις επίβλεψης ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Περιβαλλοντικοί παράγοντες Κατάσταση προσωπικού Ατομικοί παράγοντες 2 Φυσικό περιβάλλον Τεχνολογικό περιβάλλον Δυσμενείς πνευματικές καταστάσεις Δυσμενείς φυσιολογικές καταστάσεις Παράγοντες ψυχολογίας - συμπεριφοράς Φυσικοί Νοητικοί περιορισμοί Αισθητηριακοί παράγοντες (αντίληψης) Παράγοντες συντονισμού/ επικοινωνίας/ σχεδίασης Αυτοπροκαλούμενο άγχος και καταπόνηση ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Λάθη Παραβάσεις 1 Λάθη ικανότητας (χωρίς πρόθεση) Λάθη κρίσης απόφασης (συνειδητή εκτέλεση ενεργειιών που δεν απέδωσαν) Λάθη αντίληψης Human Factors Analysis and Classification System Αρχικά για US Navy & Marines το 1997 Πολλαπλές αναβαθμίσεις Στατιστικές αξιολογήσεις Σήμερα χρησιμοποιείται διεθνώς (πολεμική/πολιτική αεροπορία, άλλοι χώροι εργασίας υψηλού ρίσκου) HFACS-ATC, HFACS-ME Ακολουθώντας το HFACS, η διερεύνηση καταλήγει σε μία ολοκληρωμένη εικόνα της εμπλοκής του ανθρώπινου παράγοντα στο ατύχημα/συμβάν. 34

35 Επιδράσεις ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ 4 Διαχείριση προσωπικού και μέσων Νοοτροπία ηγεσίας Διαδικασίες λειτουργίας Ανεπαρκής επιλογή και διαδοχή προσωπικού Ελλιπείς οικονομικοί πόροι κι υποστήριξη Λανθασμένη πολιτική σχεδίαη διαδικασιών απόκτησης μέσων και εξοπλισμού Προβληματική διαχείριση υποστήριξη προσωπικού Ελλιπής διαχείριση υποδομών αεροδρομίου ανθρώπινο δυναμικό κονδύλια εξοπλισμός/εγκαταστάσεις π.χ Αξίες Μονάδας Επιβολή πίεσης λόγω επικείμενης αξιολόγησης Έλλειψη εμπιστοσύνης ή υπερεμπιστοσύνη σε διαθέσιμο εξοπλισμό/μέσα Σύγχυση προσωπικού λόγω μη σαφώς καθορισμένης οργανωτικής δομής Αυξημένος επιχειρησικός ρυθμός φόρτος εργασίας Αναποτελεσματική πολιτική εκτίμησης κινδύνου Ανεπαρκές πρόγραμμα πολιτική εκπαίδευσης Ανοχή κινδύνων μέσω φιλοσοφίας λειτουργίας Ελλιπής διαχείριση κι επίβλεψη υλοποίησης προγραμάτων ΕΠΙΒΛΕΨΗ 3 Ανεπαρκής επίβλεψη Ελλιπής ικανότητα ηγεσίας Αρνητικό παράδειγμα από επιβλέποντες Έλλειψη ή ανεπάρκεια προγραμμάτων εκπαίδευσης Μη πληροφόρηση προσωπικού για ενέργειες επί αναφερθέντων κρίσιμων θεμάτων Λανθασμένος σχεδιασμός Διαταγή για εκτέλεση αποστολής πέραν ικανοτήτων προσωπικού Ακατάλληλη σύνθεση ομάδας πληρώματος Έλλειψη πρόσφατης εμπειρίας στην αποστολή Ανεπαρκής εκτίμηση κινδύνων Ανάληψη μη αναγκαίου ρίσκου Αποτυχία επίλυσης γνωστού προβλήματος Παραβάσεις επίβλεψης Μη ορθή διαχείριση προβλημάτων προσωπικού Αναποτελεσματική διαχείρηση επιχειρησιακού έργου Χρήση μη επιχειρησιακά διαθέσιμου προσωπικού Παράβαση κανονισμών/διαδικασιών από επιβλέποντες Εκπόνηση και επιβολή διαδικασιών από αναρμόδιους φορείς 35

36 ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 2 Περιβαλλοντικοί παράγοντες Κατάσταση προσωπικού Ατομικοί παράγοντες φυσικό περιβάλλον τεχνολογικό περιβάλλον Παράγοντες συντονισμού/ επικοινωνίας/ σχεδίασης Αυτοπροκαλούμενο άγχος και καταπόνηση Δυσμενείς πνευματικές καταστάσεις Παράγοντες ψυχολογίαςσυμπεριφοράς Δυσμενείς φυσιολογικές καταστάσεις Φυσικοί νοητικοί περιορισμοί Αισθητηριακοί παράγοντες (αντίληψης) Περιορισμένη ορατότητα λόγω καλύπτρας, παραθύρων, κλπ. Περιορισμένη ορατότητα λόγω μετεωρολογικών συνθηκών Θερμική καταπόνηη Θόρυβος, δόνηση, ταλαντώσεις Λανθασμένες ενδείξεις οργάνων Δυσκολία επενέργειας σε χειριστήριο λόγω κακής θέσης/σχήματος Προβλήματα συστημάτων επικοινωνίας ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 2 Περιβαλλοντικοί παράγοντες Κατάσταση προσωπικού Ατομικοί παράγοντες φυσικό περιβάλλον Δυσμενείς πνευματικές καταστάσεις τεχνολογικό περιβάλλον Εφησυχασμός έλλειψη προσοχής Κορεσμός νοητικών διεργασιών Σύγχυση Απόσπαση προσοχής λόγω προσωπικού ή περιβαλλοντικού παράγοντα Απαίτηση ταυτόχρονης εκτέλεσης άλλου έργου Δυσμενείς φυσιολογικές καταστάσεις Προϋπάρχουσα διαταραχή Συναισθηματικά/ κοινωνικά προβλήματα Ανεπαρκή/λανθασμένα κίνητρα Προσκόλληση στην επιτυχία της αποστολής Υπερβολική αυτοπεποίθηση Φυσικοί νοητικοί περιορισμοί Αισθητηριακοί παράγοντες (αντίληψης) Καταπόνηση G Φυσική κόπωση Υποξία Ασθένειατραυματισμός Φάρμακα (με συνταγή) Ξαφνική ανικανότητα /αναισθησία Παράγοντες συντονισμού/ επικοινωνίας/ σχεδίασης Λάθη μνήμης Ανθρωπομετρικοί περιορισμοί Δυσκολία συντονισμού ενεργειών Παράγοντες ψυχολογίαςσυμπεριφοράς Αυτοπροκαλούμενο άγχος και καταπόνηση Οπτική παραίσθηση Λαβυρινθική παραίσθηση Εσφαλμένη ανάγνωση/ ερμηνεία ενδείξεων Διαστρέβλωση αίσθησης χρόνου 36

37 ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 2 Περιβαλλοντικοί παράγοντες Κατάσταση προσωπικού Ατομικοί παράγοντες φυσικό περιβάλλον Δυσμενείς πνευματικές καταστάσεις τεχνολογικό περιβάλλον Δυσμενείς φυσιολογικές καταστάσεις Φυσικοί νοητικοί περιορισμοί Αισθητηριακοί παράγοντες (αντίληψης) Ανεπαρκής ηγετική ικανότητα Ελλιπής παρακαλούθηση απόδοσης μελών ομάδας Αναποτελεσματική κατανομή έργου Προβλήματα ιεραρχικής διαφοράς Ανερπαρκής ενημέρωση προ αποστολής Αναποτελεσματική επικοινωνία Παράγοντες συντονισμού/ επικοινωνίας/ σχεδίασης Παράγοντες ψυχολογίαςσυμπεριφοράς Αυτοπροκαλούμενο άγχος και καταπόνηση Μη ικανοποιητική φυσική κατάσταση Χρήση αλκοόλ / φαρμακευτικών ουσιών Ανεπαρκής ανάπαυση Μη αναφορά ιατρικών προβλημάτων 1 ΕΠΙΣΦΑΛΕΙ Σ ΠΡΑΞΕΙΣ Λάθη Παραβάσεις Ικανότητας (χωρίς πρόθεση) Ακούσια ενέργεια επί συστημάτων Εσφαλμένη εφαρμογή checklist Ανεπαρκής εφαρμογή anti-g straining maneuver Σφάλμα εκτέλεσης διαδικασίας Κρίσης Aπόφασης (συνειδητή εκτέλεση ενεργειών που δεν απέδωσαν) Αντίληψης Εσφαλμένη εκτίμηση ρίσκου Εσφαλμένη ιεράρχηση ενεργειών Καθυστερημένη εκτέλεση ενέργειας Παράβλεψη προειδοποιητικής σήμανσης /ερεθίσματος Ρουτίνας Εξαίρεσης Εσφαλμένη αντίληψη αντικειμένου /απειλής /κατάστασης 37

38 1 ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Λάθη Παραβάσεις Ικανότητας (χωρίς πρόθεση) Κρίσης απόφασης (συνειδητή εκτέλεση ενεργειών που δεν απέδωσαν) Αντίληψης Ρουτίνας Εξαίρεσης Συχνά αποδεκτές Συνηθισμένος τρόπος ανταπόκρισης στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος Μη-αποδεκτές Στιγμιαία έμπνευση Επιθυμία αναγνώρισης/ επίδειξης Εφαρμογές HFCAS Ανασκόπηση Βάση δεδομένων Καταμέτρηση στατιστική ανάλυση Ελλείψεις / τάσεις Λήψη αποφάσεων προτεραιότητες Παρακολούθηση προόδου Διερεύνηση Συγκεκριμένο ατύχημα ή συμβάν Διεξοδική ανάλυση Λήψη αποφάσεων προτεραιότητες 38

39 Στη συνέχεια: Εφαρμογή HFACS, στη Συντήρηση και στο Πτητικό έργο 39

Human Factors Analysis and Classification System - HFACS Πτητικό έργο

Human Factors Analysis and Classification System - HFACS Πτητικό έργο Ημερίδα Ασφάλειας Πτήσεων Γενικό Επιτελείο Στρατού Γραφείο Ασφάλειας Πτήσεων και Εδάφους 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Human Factors Analysis and Classification System - HFACS Πτητικό έργο Λουκία Λουκοπούλου, Ph.D.

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινος Παράγοντας στο αεροπορικό ατύχημα του αεροσκάφους τύπου Β-737 Γραμματικό Αττικής, 14/8/2005

Ανθρώπινος Παράγοντας στο αεροπορικό ατύχημα του αεροσκάφους τύπου Β-737 Γραμματικό Αττικής, 14/8/2005 Ανθρώπινος Παράγοντας στο αεροπορικό ατύχημα του αεροσκάφους τύπου Β-737 Γραμματικό Αττικής, 14/8/2005 Λουκία Λουκοπούλου, Ph.D. Ομάδα Διερεύνησης της Επιτροπής Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σ. Πουλιέζος, Ph.D. Διερευνητής

Νίκος Σ. Πουλιέζος, Ph.D. Διερευνητής 1 η ΗΜΕΡΙΔΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ - ΓΕΣ/ΓΕΠΣ/ΓΑΠΕ Διερεύνηση Αεροπορικών Ατυχημάτων και Συμβάντων Πολιτικής Αεροπορίας Νίκος Σ. Πουλιέζος, Ph.D. Διερευνητής ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ HFACS ΣΤΗΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΠΓΟΣ (ΥΙ) ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΟΥ

ΤΟ HFACS ΣΤΗΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΠΓΟΣ (ΥΙ) ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΟΥ ΤΟ HFACS ΣΤΗΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΠΓΟΣ (ΥΙ) ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΟΥ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ JETS 1965-1999 All Accidents Hull Loss/Fatal 25 Aircraft Design 20 Airway System FAA Initiatives

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ Πρωτοβουλίες-Δράσεις Οδικής Ασφάλειας σε περίοδο οικονομικής κρίσης Αθήνα, 6 Ιουνίου 2012 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ Σοφία Βαρδάκη, Δρ. Συγκοινωνιολόγος ΕΜΠ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θωμάς Κοντογιάννης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης

Θωμάς Κοντογιάννης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης Θωμάς Κοντογιάννης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ...3 1.1

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

GROUND EVACUATION Ground Evacuation Boeing 737 SKYWEST BEECHCRAFT 1900C KING AIR

GROUND EVACUATION Ground Evacuation Boeing 737 SKYWEST BEECHCRAFT 1900C KING AIR GROUND EVACUATION Ως μέλη της ΠΑ είναι πολλές οι φορές που θα ταξιδέψουμε με C-130 για υπηρεσιακούς ή μη λόγους. Άλλες φορές πάλι θα βρεθούμε στην θέση του επιβάτη σε κάποιο πολιτικό αεροσκάφος. Στα ταξίδια

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη οδηγών μεγαλύτερης ηλικίας σε αποφάσεις για ασφαλή οδήγηση

Υποστήριξη οδηγών μεγαλύτερης ηλικίας σε αποφάσεις για ασφαλή οδήγηση 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Οδικής Ασφάλειας Βόλος, 25-26 Οκτωβρίου 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Υποστήριξη οδηγών μεγαλύτερης ηλικίας σε αποφάσεις για ασφαλή οδήγηση Σοφία Βαρδάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΑΙΤΙΕΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΑΙΤΙΕΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Στέλεχος Υπηρεσιών Ασφαλείας Ημ/νια: 23/01/2014 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ : ΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ : ΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ : ΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΟΝΤΑ - ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΑΡΧΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΥΠΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΠΙ ΓΡΑΜΜΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανισότητα μεταξύ όλων των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ερµηνεία του «καψίµατος» Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών. καταπόνησης. Μάριος Γούδας ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108)

Ερµηνεία του «καψίµατος» Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών. καταπόνησης. Μάριος Γούδας ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 11 Καταπόνηση και κάψιµο αθλητών και αθλητριών Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ Ορισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αίθων - Οδυσσεύς Ναρλής. 24 Νοεμβρίου 2014

Δρ. Αίθων - Οδυσσεύς Ναρλής. 24 Νοεμβρίου 2014 Δρ. Αίθων - Οδυσσεύς Ναρλής 24 Νοεμβρίου 2014 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εξέταση μερικών χαρακτηριστικών αεροπορικών ατυχημάτων Ευρωπαϊκό όραμα για ασφαλέστερες πτήσεις Μελλοντική γενιά θαλάμου διακυβέρνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η Μέτρηση Εργασίας (Work Measurement ή Time Study) έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του χρόνου που απαιτείται από ένα ειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΥΣΗ ΙΠΤΑΜΕΝΩΝ & ΠΤΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ

ΑΝΑΠΑΥΣΗ ΙΠΤΑΜΕΝΩΝ & ΠΤΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΑΝΑΠΑΥΣΗ ΙΠΤΑΜΕΝΩΝ & ΠΤΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ Ο ύπνος, αποτελεί οργανική λειτουργία και η ομαλή εμφάνισή του και εξέλιξη είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη φυσιολογική λειτουργία του κεντρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

ΥΓΙΕΙΝΗ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΌΡΟΙ Υγιεινή: το σύνολο των ενεργειών και των κανόνων που αποσκοπούν στην προστασία της υγείας του οργανισμού, π.χ.(ειδικότερα) η καθαριότητα, ως ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα

Μορφές επικοινωνίας. Λεκτική Μη λεκτική (γλώσσα του σώματος) Άγγιγμα ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η διεργασία της ανταλλαγής ή μεταφοράς στους άλλους σκέψεων και αισθημάτων. Η πράξη του να δίνει και να παίρνει κάποιος πληροφορίες Η διεργασία μεταβίβασης πληροφοριών Μορφές επικοινωνίας Λεκτική

Διαβάστε περισσότερα

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ Μια µατιά στην διαχείριση µ η χ ρ η του χρόνου η ημέρα είναι ατελείωτη, για εκείνον που γνωρίζει πώς να την εκτιμά και να την εκμεταλλεύεται GOETHE H επιτυχία είναι μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στη Ναυτιλία

Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στη Ναυτιλία Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στη Ναυτιλία 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις και απαντήσεις για ασφαλή οδήγηση σε µεγαλύτερη ηλικία

Ερωτήσεις και απαντήσεις για ασφαλή οδήγηση σε µεγαλύτερη ηλικία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟ ΟΜΩΝ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΙΚΤΥΩΝ Ερωτήσεις και απαντήσεις για ασφαλή οδήγηση σε µεγαλύτερη ηλικία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΙΚΤΥΩΝ Ο ΗΓΩ ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ;

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Συλλογιστική Η γνωστική διεργασία μέσω της οποίας καταλήγουμε σε συμπεράσματα και, μάλιστα, σε συμπεράσματα που συχνά υπερβαίνουν τη διαθέσιμη πληροφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων Θεματική Ενότητα 2 Στόχοι: Η κατανόηση, εκ μέρους των φοιτητών, της βιολογικής και φυσιολογικής βάσης των κινήτρων, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης Στη πράξη, για να είναι μια σχολική μονάδα αποτελεσματική, είναι απαραίτητη η αρμονική και μεθοδική λειτουργία του κάθε υποσυστήματος: μαθητές, εκπαιδευτικοί, διδακτικοί χώροι, διαθέσιμα μέσα, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική των επιχειρήσεων

Διοικητική των επιχειρήσεων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοικητική των επιχειρήσεων Ενότητα 6 : Τύποι και διαχέιριση αποφάσεων Καραμάνης Κωνσταντίνος 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Ενωμένη στην πολυμορφία EL 2013/0027(COD) της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Ενωμένη στην πολυμορφία EL 2013/0027(COD) της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 2013/0027(COD) 2.9.2013 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ»

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ» ΕΠΙΤΑΓΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Α.Ε.Ι. ΚΑΙ Τ.Ε.Ι. «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ» Βασικός στόχος του προγράμματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 6 Τι είναι Νοημοσύνη; Η ικανότητα του ατόμου να αφομοιώνει νέες πληροφορίες, να επωφελείται από τις εμπειρίες του και να προσαρμόζεται ρμ σε νέες

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου

Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου Τι προκαλεί τις τροχαίες συγκρούσεις ανάμεσα στους νέους; Ποιες πρακτικές βοηθούν στην αντιμετώπιση; Γεωργία Παναγιώτου, Ph.D. Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 Περιγραφή της μελέτης ΤΡΟΧΑΙΑ2 Στόχος: Ανασκόπηση διεθνών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον:

Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον: EXECUTIVE MBA Προπαρασκευαστικό Μάθηµα στις Επιστήµες Συµπεριφοράς Ανθρώπινη Συµπεριφορά & Εργασιακό Περιβάλλον: Προσδιοριστικοί Παράγοντες, Αίτια, Αποτελέσµατα Ζωή Σ. ηµητριάδη, Ph.D. 1 Ανθρώπινη Συµπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιγράψτε συνοπτικά το σκοπό της εργασίας, τη φύση και τον τρόπο εκτέλεσης των καθηκόντων σας.

Β. ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιγράψτε συνοπτικά το σκοπό της εργασίας, τη φύση και τον τρόπο εκτέλεσης των καθηκόντων σας. ΑΝΑΛΥΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΑΝΑΛΥΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ : ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ: Α. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2. ΥΠΗΡΕΣΙΑ 3. ΤΜΗΜΑ 4. ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Εισαγωγή... 15

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Εισαγωγή... 15 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγή........................................................ 15 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι - ΠΡΟΣΔΙΔΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΥΨΗΛΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ................................. 17 Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM 1 CISM in Air Traffic Control An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM Ατύχημα San Diego 1978 2 Ατύχημα Chicago 1979 3 Ατύχημα Air Florida, Washington 1982 4 Ατύχημα Sioux City 19-7-

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανάπτυξη και Βελτίωση Προσωπικών Δεξιοτήτων Σκοποί του προγράμματος 1. Γνωριμία με τα 5 έγγραφα του Europass Βιογραφικό Σημείωμα Europass Γλωσσικό Διαβατήριο Europass Κινητικότητα Europass Συμπλήρωμα Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Πολυτεχνειούπολη Ακρωτηρίου, Χανιά, 73100 Τηλ.: 28210 37550, 37523, Fax: 28210 37550, Web-site: www.microkat.gr, E-mail: info@safety.tuc.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Στον χρόνιο αλκοολισμό, παρουσιάζονται διαταραχές ποικίλου βαθμού του νευρικού συστήματος (τρεμούλιασμα, πολυνευρίτιδα, διανοητική σύγχυση,

Στον χρόνιο αλκοολισμό, παρουσιάζονται διαταραχές ποικίλου βαθμού του νευρικού συστήματος (τρεμούλιασμα, πολυνευρίτιδα, διανοητική σύγχυση, Αλκοολισμός ΟΡΙΣΜΟΣ Ο όρος αναφέρεται για πρώτη φορά από έναν Ολλανδό γιατρό στα τέλη της δεκαετίας του 1840, ενώ αναλύθηκε σε νόσο το 1972 από το γιατρό John Coakley Lettson. Αλκοολισμός σημαίνει δηλητηρίαση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη λαθών κατά τηνπαροχή ολικής αναισθησίας. Ν. Μαρμαράς Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών -Μονάδα Εργονομίας

Μελέτη λαθών κατά τηνπαροχή ολικής αναισθησίας. Ν. Μαρμαράς Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών -Μονάδα Εργονομίας Μελέτη λαθών κατά τηνπαροχή ολικής αναισθησίας Ν. Μαρμαράς Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών -Μονάδα Εργονομίας Περί της εργασίας των αναισθησιολόγων Ο αναισθησιολόγος, κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση

710 -Μάθηση - Απόδοση 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 6η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Παρατήρηση Αξιολόγηση & Διάγνωση Η διάλεξη αυτή περιλαμβάνει: Διαδικασία της παρατήρησης & της αξιολόγησης Στόχοι και περιεχόμενο παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Σύμφωνα με όλες τις έρευνες, που έχουν πραγματοποιηθεί ως αναδυόμενοι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία αναφέρονται οι ψυχολογικοί κίνδυνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Διερευνώντας τις επαγγελματικές ικανότητες Υποθεμα 3.2 Στον τομέα της αναπηρίας η δημιουργία ενός καταλόγου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων

Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων To Εργασιακό Άγχος Κοστίζει Το εργασιακό άγχος αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη πρόκληση τόσο στην υγεία των εργαζόμενων όσο και σε εκείνη των επιχειρήσεων Η υγεία και η ευεξία μπορούν να επηρεαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Αδικαιολόγητος φόβος, κακή ψυχολογία και ανασφάλεια στα πρώτα βήματα με το αλεξίπτωτο πλαγιάς και αντιμετώπισή τους.

Αδικαιολόγητος φόβος, κακή ψυχολογία και ανασφάλεια στα πρώτα βήματα με το αλεξίπτωτο πλαγιάς και αντιμετώπισή τους. Αδικαιολόγητος φόβος, κακή ψυχολογία και ανασφάλεια στα πρώτα βήματα με το αλεξίπτωτο πλαγιάς και αντιμετώπισή τους. Τι είναι φόβος Ο φόβος είναι ένα αίσθημα έμφυτο που υπακούει στο ένστικτο αυτοσυντήρησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΣΚΟΠΟΣ-ΠΟΛΙΤΙΚΗ-ΑΡΧΕΣ ΑΠΕ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΕΑΠΕ ΣΤΟΧΟΙ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΚΟΠΟΣ-ΠΟΛΙΤΙΚΗ-ΑΡΧΕΣ ΑΠΕ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΕΑΠΕ ΣΤΟΧΟΙ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΚΟΠΟΣ Η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ. Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ. Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Στέλεχος Υπηρεσιών Ασφαλείας Ημ/νια: 09/01/2014 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Κίνδυνος - Ρίσκο Επιχειρησιακό Όφελος ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Αρχές δεκαετίας του 90 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ: Πληθώρα τυποποιημένων διαδικασιών,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Η Στελέχωση 1

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Η Στελέχωση 1 Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Η Στελέχωση 1 Με τον όρο στελέχωση εννοούνται εκείνες οι λειτουργίες που διασφαλίζουν ότι η οργάνωση έχει στο παρόν, και θα έχει στο κοντινό μέλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Έννοια και Περιεχόμενο 1.1 Ορισμός O Η Διοίκηση προσωπικού αποτελεί ειδικό κλάδο στο πλαίσιο της επιστήμης του Management. Aναφέρεται στο σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΒΟΛΕΪ Η μάθηση μιας κίνησης είναι το σύνολο των εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ Ενότητα: Ηγεσία, Επικοινωνία, Διαχείριση Κρίσεων ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος του συγγραφέα... 13

Περιεχόμενα. Πρόλογος του συγγραφέα... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος του συγγραφέα... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η κατανάλωση σήμερα... 15 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ... 15 1 Η μαγική δύναμη της κατανάλωσης... 16 2 Από την κοινωνική πρόοδο στη γενικευμένη

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Αεροδροµίων

Σχεδιασµός Αεροδροµίων Σχεδιασµός Β. Ψαριανός Ακαδ. Έτος 00-003 Εργαστήριο Συγκοινωνιακής Τεχνικής Κωδικός Αναφοράς Αεροδροµίου Ψηφίο Ψηφίο Αριθµός Μήκος αναφοράς Αεροδροµίου (m) Γράµµα Άνοιγµα πτερύγων (m) Απόσταση Τροχών (m)

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Του Χ. Κακαρούγκα (Ma) www.touristikiekpaideysi.gr ΜΕΛΗ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΤΗΣΗΣ

Του Χ. Κακαρούγκα (Ma) www.touristikiekpaideysi.gr ΜΕΛΗ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΤΗΣΗΣ www.touristikiekpaideysi.gr ΜΕΛΗ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΤΗΣΗΣ ΜΕΛΟΣ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΤΗΣΗΣ «Μέλος πληρώματος πτήσεως είναι ο κάτοχος αεροπορικού πτυχίου ιπτάμενου ο οποίος εκτελεί ουσιώδη καθήκοντα σχετικά με την πτήση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 2: Ο Άνθρωπος Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Kεφάλαιο 1: Εισαγωγή: Οι αιτίες της συμπεριφοράς και τα κίνητρα... 17 Αιτιακή σκέψη και κίνητρα... 18 Ορισμός κινήτρων... 19 Είδη κινήτρων... 20 Κίνητρα στα ζώα... 20 Σύνοψη...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επιτήρηση οδικής ασφάλειας

Επιτήρηση οδικής ασφάλειας Επιτήρηση οδικής ασφάλειας «Πρώτη Προτεραιότητα: Οδική Ασφάλεια» Κρήτη, 9-18 Νοεμβρίου 2013 Γιώργος Γιαννής, Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ Αλεξάνδρα Λαΐου, Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΜΠ Πέτρος Ευγενικός, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Crew Resource Management (CRM) -με αναφορά στον Ανθρώπινο Παράγοντα

Crew Resource Management (CRM) -με αναφορά στον Ανθρώπινο Παράγοντα ΔΟΜΗ ΔΙΑΛΕΞΗΣ Crew Resource Management (CRM) -με αναφορά στον Ανθρώπινο Παράγοντα Ημερίδα Ασφάλειας Πτήσεων Αεροδρόμιο Μεγάρων 6 Μαρτίου 2012 Δρ. Λουκία (Ph.D.) Πλωτάρχης (ε.α.), US NAVY 1. Πλαίσιο Αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα