Η Προσέγγιση της Φύσης στον Ρουσσώ και στην Ευρωπαϊκή Ζωγραφική του 18 ου Αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Προσέγγιση της Φύσης στον Ρουσσώ και στην Ευρωπαϊκή Ζωγραφική του 18 ου Αιώνα"

Transcript

1 Η Προσέγγιση της Φύσης στον Ρουσσώ και στην Ευρωπαϊκή Ζωγραφική του 18 ου Αιώνα Φανή Μουµτζίδου ρ Ιστορίας της Τέχνης Α.Π.Θ. ιπλ. Αρχιτέκτων Μηχ/κός I.U.A.V. ιπλ. Σχολής Καλών Τεχνών Α.Π.Θ. Τµήµα Αρχιτεκτόνων- Πολυτεχνική Σχολή- Α.Π.Θ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο- Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία διερευνάται η ποικιλοµορφία µε την οποία προσεγγίζεται η φύση στην τέχνη από τον 17 ο έως τον 19 ο αιώνα, µέσα από την εξέταση επιλεγµένων έργων ζωγραφικής. Επίσης επιχειρείται ένας συσχετισµός µε τις ιδέες του ιαφωτισµού, ειδικά µάλιστα µε τις, συχνά απαισιόδοξες, απόψεις του Jean-Jacques Rousseau ( ) περί φύσης και «φυσικού» ανθρώπου. Προκειµένου να παρουσιαστεί το πέρασµα από το περιγραφικό στο ηρωικό, εξιδανικευµένο ή ροµαντικό τοπίο εξετάζονται έργα των ζωγράφων Albrecht Altdorfer (1480;- 1538), Jan van Goyen ( ), Claude Lorrain (περ ), Joseph Anton Koch ( ) και Caspar David Friedrich ( ). ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ Φυσιοκράτες, διαπαιδαγώγηση µέσω της φύσης, ιαφωτισµός, Ροµαντισµός, τοπιογραφία, ηρωικό τοπίο, picturesque, Rousseau, Kant, Altdorfer, van Goyen, Claude Lorrain, Anton Koch, Caspar David Friedrich. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟΝ ΡΟΥΣΣΩ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΟΥ 18ΟΥ ΑΙΩΝΑ Κατά τον 18 ο αιώνα η προσέγγιση της φύσης διαφοροποιείται σε σχέση µε τους προηγούµενους αιώνες. Η φυσιοκρατική αντίληψη περί φύσης η οποία αυτή την εποχή διαµορφώνεται, όπως είναι γνωστό κυρίως µε τις ιδέες των Anne-Robert- Jacques Turgot ( ) και François Quesnay ( ) διέπεται από την πεποίθηση ότι η παραγωγή του πλούτου απορρέει από την επιστηµονική εκµετάλλευση της γης και τον εξορθολογισµό των µεθόδων καλλιέργειας. Οι φυσιοκράτες εµπνέονται από την ζωή στην ύπαιθρο και τις αγροτικές δραστηριότητες και αν και αυτοαποκαλούνται «οικονοµιστές» (économistes) ο όρος «φυσιοκράτες» αποδίδει ορθότερα τον θεωρητικό προσανατολισµό τους, µιας και προέρχεται από την ελληνική λέξη φυσιοκρατία, δηλαδή «κυριαρχία πάνω στη φύση». Στα 1762, τρία µόλις χρόνια µετά την κατάρτιση του Οικονοµικού Πίνακα (Tableau économique) του Quesnay, ο Jean-Jacques Rousseau ( ) στην πραγµατεία του «Αιµίλιος ή Περί Αγωγής» εξετάζει τη φύση κάτω από ένα διαφορετικό πρίσµα, εντελώς αποµακρυσµένο από κάθε προοπτική στενής ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 292

2 επιστηµονικής εξήγησης αλλά και εκµετάλλευσης της φύσης. Οι ιδέες του δεν ταυτίζονται µε εκείνες των βασικών εκπροσώπων του ιαφωτισµού, όπως οι εγκυκλοπαιδιστές Denis Diderot ( ) και Jean le Rond d Alembert ( ) που µε ιδιαίτερη αφοσίωση εξηγούσαν τη φύση µε γνώµονα την ορθολογική αιτιολόγηση.( Diderot, 1751, Encyclopédie ou Dictionnaire des Sciences, des Arts et des Métiers, ) 1 Αναπτύσσοντας τις πρωτοπόρες ιδέες του περί διαπαιδαγώγησης, ο Rousseau αναφέρεται σε µία αγωγή «µέσω της φύσης», δηλαδή µία αγωγή στην οποία ο µικρός µαθητής του, ο Αιµίλιος, θα αναπτύσσεται σωµατικά και ψυχικά έχοντας ως συµπαραστάτη του και καθοδηγητή του την ίδια τη φύση. Από το πρώτο βιβλίο του Αιµίλιου ήδη ο Rousseau διατυπώνει τις ριζοσπαστικές του ιδέες περί κοινωνικότητας, αλλά και την απογοήτευσή του από τα εκφυλιστικά συµπτώµατα του προϊόντος πολιτισµού: Υποχρεωµένοι να καταπολεµήσουµε τη φύση ή τους κοινωνικούς θεσµούς, γράφει, πρέπει να επιλέξουµε ανάµεσα στο να διαµορφώσουµε έναν άνθρωπο ή έναν πολίτη, διότι δεν µπορούµε να κάνουµε ταυτόχρονα και τα δύο. Και παρακάτω: Ο άνθρωπος της φύσης είναι ένα όλον για τον εαυτό του. (L homme naturel est tout pour lui) Είναι η αριθµητική ενότητα, το απόλυτο όλον, που σχετίζεται µόνο µε τον εαυτό του ή µε τον όµοιό του. Ο πολιτικός άνθρωπος είναι ενότητα κλασµατική, που εξαρτάται από τον παρονοµαστή και η αξία του βρίσκεται στην αναφορά του στην ολότητα που είναι το κοινωνικό σώµα. (Rousseau, 1762) 2 Σε όλη την έκταση του βιβλίου του ο Rousseau δεν κουράζεται να υπογραµµίζει το πόσο σηµαντικό είναι το να συνδέεται η αγωγή µε τη ζωή κοντά στη φύση. Η εσωτερική ανάπτυξη των ικανοτήτων και των οργάνων µας είναι η αγωγή µέσω της φύσης ( ) η αγωγή είναι τέχνη. (Rousseau, 1762) 3 Σκληραγωγήστε τα σώµατά τους (ενν. των παιδιών) στις αλλαγές των εποχών, των κλιµάτων, των στοιχείων της φύσης, στην πείνα, τη δίψα, την κόπωση. (Rousseau, 1762) 4 Οι άνθρωποι δεν είναι φτιαγµένοι για να στοιβάζονται σε µυρµηγκοφωλιές, αλλά για να ζουν διάσπαρτοι στη γη, που οφείλουν να καλλιεργούν. Όσο περισσότερο συγκεντρώνονται, τόσο πιο πολύ διαφθείρονται. Οι αναπηρίες του σώµατος, καθώς και τα πάθη της ψυχής, είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσµα αυτής της τόσο συχνής σύµπραξης. Στο ζωικό βασίλειο, ο άνθρωπος είναι εκείνος που ζει πιο δύσκολα σε αγέλες. Άνθρωποι στριµωγµένοι σαν τα πρόβατα θα πέθαιναν σε ελάχιστο χρόνο. Η ανάσα του ανθρώπου είναι θανατηφόρα για τους οµοίους του: κι αυτό αληθεύει τόσο κυριολεκτικά όσο και µεταφορικά. 1 Βλ. κυρίως: Diderot, Denis. Pensées sur l' Interprétation de la Nature. Paris, Flammarion, 2005 (1751), όπως επίσης και διάφορα λήµµατα στην Εγκυκλοπαιδεία (Encyclopédie ou Dictionnaire des Sciences, des Arts et des Métiers, ) (π.χ. Anatomie des Plantes, Plantes, Arbre κ.ο.κ.) 2 Rousseau, Jean-Jacques. Αιµίλιος ή Περί Αγωγής. Τοµ. Ι-ΙΙΙ, Αθήνα, Πλέθρον, 2001, µετάφραση: Πολυτίµη Γκέκα, επιµέλεια: Γιώργος Σπανός, σσ Βλ. και: Rousseau, Jean-Jacques. Émile ou de l Éducation, Παρίσι, GF Flammarion, 1966, παρουσίαση: Michel Launay, σσ Rousseau, Jean-Jacques. Αιµίλιος ή Περί Αγωγής ό.π., σ. 39 και: Rousseau, Jean-Jacques. Émile ou de l Éducation ό.π. σ Rousseau, Jean-Jacques. Αιµίλιος ή Περί Αγωγής ό.π., σ. 52 και: Rousseau, Jean-Jacques. Émile ou de l Éducation ό.π. σ. 49. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 293

3 Οι πόλεις είναι η άβυσσος του ανθρώπινου γένους. Ύστερα από λίγες γενιές, οι φυλές φθείρονται ή εκφυλίζονται. Πρέπει να τις ανανεώσουµε και πάντα η ύπαιθρος είναι αυτή που τροφοδοτεί την ανανέωση των φυλών. (Rousseau, 1762) 5 Ζήσε σύµφωνα µε τη φύση. Να είσαι υποµονετικός και διώξε τους γιατρούς. (Rousseau, 1762) 6 Στους ανθρώπινους θεσµούς τα πάντα είναι τρέλα και αντίφαση. Όσο χάνει την αξία της η ζωή µας, τόσο περισσότερο ανησυχούµε γι αυτήν. Προτιµώ να µου δείξει (ενν. ο Αιµίλιος) το φύλλο κάποιου φυτού κι ας ζωγραφίσει µε µικρότερη επιτυχία το φύλλωµα ενός κορινθιακού κιονόκρανου. (Rousseau, 1762) 7 Είναι προφανές ότι ο Rousseau θεωρεί ότι η ζωή κοντά στη φύση, όπως επίσης και σε συνεχή αναφορά σε αυτήν, αποτελεί το θεµέλιο της ουσιαστικής µάθησης. Στις «Εξοµολογήσεις» του (1770, εκδ. 1782) αναφέρει µε νοσταλγία το περιστατικό που έζησε όταν, µαζί µε τον εξάδελφό του, ήταν οικότροφος στο εξοχικό σπίτι ενός κυρίου Λαµπερσιέ: Έξω από την πόρτα που έβγαζε στην αυλή, και αριστερά όπως µπαίναµε, υπήρχε µια φαρδιά πεζούλα όπου καθόµαστε πολλές φορές το απόγευµα. εν είχε όµως σκιά γι αυτό λοιπόν ο κύριος Λαµπερσιέ αποφάσισε να φυτέψει εκεί µια καρυδιά. Η τελετή της φύτευσης έγινε µε µεγάλη επισηµότητα. Στους δύο οικότροφους ανατέθηκε ο ρόλος του αναδόχου, και όση ώρα γέµιζαν το λάκκο, εµείς κρατούσαµε το δέντρο µε το ένα χέρι και τραγουδούσαµε τραγούδια θριάµβου. Έσκαψαν και µια λακκούβα ολόγυρά του για να το ποτίζουν και κάθε µέρα, ο ξάδελφός µου κι εγώ, φανατικοί θεατές αυτού του ποτίσµατος, διαµορφώναµε την πολύ φυσιολογική πεποίθηση πως ήταν ωραιότερο να υψώνει κανείς ένα δέντρο στην πεζούλα παρά µια σηµαία στις επάλξεις ( ).(Rousseau, 1770/1782) 8 Στις «Ονειροπολήσεις ενός Μοναχικού Οδοιπόρου» (ηµιτελές, δηµοσιεύτηκε το 1782) η φύση αποτελεί το ιδανικό καταφύγιο του Rousseau. Περιπλανιέται, αναπολεί και στοχάζεται. Ο Πέµπτος Περίπατος αποτελεί µία πραγµατική ωδή στην ευτυχία που προσφέρει η ζωή κοντά στη φύση, η οποία συχνά παρουσιάζεται εξιδανικευµένη. Η «Αρκαδία» του στοχαστή είναι το νησί του Αγίου Πέτρου στη µέση της λίµνης της Μπιέν (Bienne), όπου καταφεύγει µετά τον λιθοβολισµό του σπιτιού του που ακολούθησε την δηµοσίευση των «Επιστολών του Βουνού» (1764) και την φλογερή αντιπαράθεση του Rousseau µε την εκκλησιαστική και κοσµική εξουσία της εποχής του. Σε αυτούς τους περιπάτους, εκτός από τη λατρεία της φύσης, φανερώνεται, ίσως περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, η απαισιοδοξία του σχετικά µε την πορεία τελειοποίησης του ανθρώπου, η οποία, όπως είναι γνωστό, ενέπνεε τους φιλοσόφους του ιαφωτισµού. (Rousseau, 1754, Engels, 1877) 9 5 Rousseau, Jean-Jacques. Αιµίλιος ή Περί Αγωγής ό.π., σσ και: Rousseau, Jean- Jacques. Émile ou de l Éducation ό.π. σ Rousseau, Jean-Jacques. Αιµίλιος ή Περί Αγωγής ό.π., σ. 98 και: Rousseau, Jean-Jacques. Émile ou de l Éducation ό.π. σ Rousseau, Jean-Jacques. Αιµίλιος ή Περί Αγωγής ό.π., σ. 186 και: Rousseau, Jean- Jacques. Émile ou de l Éducation ό.π. σ Rousseau, Jean-Jacques. Οι Εξοµολογήσεις του J.J.Rousseau. Αθήνα, Ιδεόγραµµα, 1997, µετάφραση: Αλεξάνδρα Παπαθανασοπούλου, Επίλογος: Κοσµάς Ψυχοπαίδης, σ Βλ. σχετικά: Rousseau, Jean- Jacques. Πραγµατεία περί της Καταγωγής και των Θεµελίων της Ανισότητας ανάµεσα στους Ανθρώπους. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1992, µετάφραση: Μέλπω Αλεξίου-Καναγκίνη, ειδικά σσ κ.ε., (Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes, 1754), όπως επίσης και τα σχόλια του Frederick Engels ( ) στην Εισαγωγή του Anti-Dürhing (1877). ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 294

4 Γράφει λοιπόν ο Rousseau: Επειδή σ αυτές τις ευτυχισµένες όχθες δεν υπάρχουν µεγάλοι δρόµοι κατάλληλοι γι αµάξια, το µέρος δεν είναι πολυσύχναστο από ταξιδιώτες αλλά είναι πολύ ενδιαφέρον για τους µοναχικούς στοχαστές που θέλουν να µεθούν ελεύθερα από τις οµορφιές της φύσης, και να συγκεντρώνονται µέσα σε µία σιωπή που δεν την ταράζει κανένας θόρυβος εκτός από το κλάγγασµα των αετών, τις διακοπτόµενες κρωξιές µερικών πουλιών, και τη βουή απ τους καταρράχτες που πέφτουν απ το βουνό. (Rousseau, 1782) 10 Εάν θελήσει κανείς να συσχετίσει την απόλαυση την οποία νοιώθει ο Rousseau ζώντας κοντά στη φύση, αποτραβηγµένος στη λίµνη του Μπιέν, µε την απόλαυση της φύσης που παραµένει ανεπηρέαστη από τις επιπτώσεις του πολιτισµού, έτσι όπως απεικονίζεται στη ζωγραφική της εποχής, τότε ίσως αναπόφευκτα θα πρέπει να ανατρέξει στις θεωρίες περί εξιδανικευµένης φύσης που, όπως είναι γνωστό, διατυπώνονται ήδη από τον Kant και κατά τον 18 ο αιώνα συνοψίζονται στον όρο «picturesque» που εισάγεται από έναν κληρικό, κατά δώδεκα χρόνια νεώτερο από τον Rousseau, τον William Gilpin ( ). Με το βιβλίο του Observations on the River Wye, and Several Parts of South Wales, etc. Relative Chiefly to Picturesque Beauty; Made in the Summer of the Year 1770 (εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1782, την ίδια χρονιά που εκδόθηκαν και οι «Ονειροπολήσεις του Μοναχικού Οδοιπόρου»)(Gilpin, 1800) 11 ο Gilpin συγκεκριµενοποιεί την φιλοσοφική έννοια του «υπέροχου» στη φύση (sublime), µία έννοια η οποία, ως γνωστό, έχει αποτελέσει αντικείµενο φιλοσοφικής επεξεργασίας από τον Kant (Immanuel Kant [ ]). Στο σηµείο αυτό αξίζει νοµίζω να αναφερθεί το ότι ο Kant υπήρξε ένθερµος αναγνώστης του Rousseau. Είναι µάλιστα ιδιαίτερα ενδιαφέρον το ότι οι Παρατηρήσεις πάνω στο Αίσθηµα του Ωραίου και του Υπέροχου (1764) (Kant, 1764) 12 γράφτηκε αφού ο Kant είχε διαβάσει τον Αιµίλιο.(Kant, 1764) 13 Πριν από αυτόν όµως, είναι ο Τρίτος Κόµης του Shaftesbury ( ), ένας γόνιµος αν και όχι συστηµατικός στοχαστής, (Monroe, 1989) 14 που συνέδεσε την φύση µε την τέχνη. Σύµφωνα µε τις απόψεις του, ως δηµιούργηµα του Θεού, η φύση είναι το µεγαλύτερο απ όλα τα έργα τέχνης. (Monroe, 1989) 15 Το καινούργιο στοιχείο που εισάγει ο Shaftesbury είναι ότι η φύση µπορεί να αποτελέσει αντικείµενο αισθητικής θέασης όπως τα δηµιουργήµατα της τέχνης. Πρόκειται για το ιδιαίτερο εκείνο αίσθηµα απόλαυσης που νοιώθει κανείς µπροστά στη θέαση των απόκρηµνων βράχων, των 10 Rousseau, Jean- Jacques. Οι Ονειροπολήσεις του Μοναχικού Οδοιπόρου. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1989, µετάφραση: Νίκος Σηµηριώτης, σσ και Rousseau, Jean- Jacques. Les Rêveries du Promeneur Solitaire. Παρίσι, 1997, σ Χρησιµοποιώ την 5 η έκδοση: Gilpin, William Μ.Α. Observations on the River Wye, and Several Parts of South Wales, etc. Relative Chiefly to Picturesque Beauty; Made in the Summer of the Year Λονδίνο, A. Straban, Printers street, Kant, Immanuel. Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen. Königlich, 1764, στο: Kant, Immanuel. Gesammelte Schriften. Vol. II, Berlin, Χρησιµοποιώ την αγγλική µετάφραση του κειµένου: Kant, Immanuel. Observations on the Feeling of the Beautiful and Sublime. University of California Press, 1991, µετάφραση από τα γερµανικά: John Goldthwait. 13 Kant, Immanuel. Observations on the Feeling ό.π., σελ Beardsley, Monroe C. Ιστορία των Αισθητικών Θεωριών. Αθήνα, Νεφέλη, 1989, µετάφραση: ηµοσθένης Κούρτοβικ & Παύλος Χριστοδουλίδης, σελ Beardsley, Monroe C. Ιστορία, ό.π., σελ. 169 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 295

5 πυκνών δασών, των καταρρακτών, της θάλασσας, εν ολίγοις της θεώρησης της φύσης µέσα από το πρίσµα της αισθητικής θέασης. Αξίζει να σηµειωθεί ότι βρισκόµαστε στην εποχή του Grand Tour, κατά την οποία οι πλούσιοι Ευρωπαίοι ολοκλήρωναν την µόρφωση και την καλλιέργειά τους µε µακροχρόνια ταξίδια συνήθως στην Νότια Ευρώπη, όπου µπορούσαν να µελετήσουν τις αρχαιότητες, να γνωρίσουν διαφορετικούς πολιτισµούς αλλά και να απολαύσουν την φύση. Μεταξύ τους συγκαταλέγονται και πολλοί ζωγράφοι, οι οποίοι από τα µέσα περίπου του 17 ου αιώνα και µετά συντάσσουν το λεξιλόγιο ενός αυτόνοµου είδους στην ιστορία της τέχνης, την τοπιογραφία. Το τοπίο συµπεριλαµβάνεται σε έργα των προηγούµενων εποχών (πηγαίνοντας προς το παρελθόν θα µπορούσε κανείς να φτάσει ως την ελληνιστική εποχή, αν σκεφτεί κανείς τις τοιχογραφίες της βίλλας Αλµπάνι, στη Ρώµη µε τις απεικονίσεις της ζωής στη ρωµαϊκή ύπαιθρο, ή τα κινεζικά ειλητάρια του 13 ου και 14 ου αιώνα). Ωστόσο το τοπίο χρησιµοποιείται ως επί το πλείστον ως συµπληρωµατικό στοιχείο της κεντρικής αφήγησης, και λιγότερο σαν αυθύπαρκτη θεµατολογική επιλογή, όπως π.χ. συµβαίνει στην ελαιογραφία του Albrecht Altdorfer (1480;-1538) µε τίτλο «Τοπίο κοντά στον ούναβη» (περ , λάδι πάνω σε περγαµηνή, µονταρισµένη σε ξύλο, 30Χ22 εκ., Παλαιά Πινακοθήκη, Μόναχο) [Εικόνα 1]. Ο Γερµανός Altdorfer υπήρξε σύγχρονος του Albrecht Dürer ( ) και ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της Αναγέννησης των Βόρειων Χωρών. Αν και η δραστηριότητά του εκτεινόταν από τη ζωγραφική έως τη χαρακτική και την αρχιτεκτονική, είναι κυρίως γνωστός για τις τοπιογραφίες του των περιοχών γύρω από τον ούναβη που υπερσκελίζουν σε ενδιαφέρον τα πολυάριθµα έργα του θρησκευτικού θεµατολογίου. Από ορισµένους πάντως θεωρείται ως ο πρόδροµος της τοπιογραφίας ως αυτόνοµου είδους της ζωγραφικής της νεώτερης ιστορίας. Αν και το θέµα παραµένει η τοπιογραφία, στο έργο «Τοπίο µε δύο Βαλανιδιές» (1641, ελαιογραφία, 89Χ111 εκ., Rijksmuseum, [Εικόνα 2] του Ολλανδού Jan van Goyen ( ) τα πράγµατα διαφοροποιούνται σε σχέση µε το έργο του Altdorfer ως προς την κλίµακα, µε το πλάνο να αποδίδεται από µικρότερη απόσταση, αλλά και σε ό,τι έχει αφορά στην εισαγωγή του ανθρώπινου στοιχείου στη σύνθεση. Ο van Goyen τοποθετεί στο µέσον της σύνθεσης δύο χωρικούς που συνοµιλούν, ενώ µία τρίτη µορφή στα αριστερά του έργου βαδίζει προς το βάθος του ορίζοντα. Τα θεµατικά είδη που κυριαρχούν στο ρεπερτόριο της ολλανδικής ζωγραφικής του µπαρόκ (17 ος αιώνας) είναι η προσωπογραφία, η ηθογραφία, η νεκρή φύση και η τοπιογραφία, η οποία όµως συχνά ακροβατεί θεµατολογικά ανάµεσα στο τοπίο και την ηθογραφία, όπως συµβαίνει και στο εν λόγω έργο του van Goyen. Αν συγκρίνουµε µάλιστα το έργο του van Goyen µε ένα έργο του Claude Lorrain (περ ) που φιλοτεχνήθηκε µόλις τέσσερα χρόνια αργότερα και έχει τίτλο «Τοπίο µε τον Απόλλωνα και τον Ερµή» (1645, ελαιογραφία, 55Χ45 εκ., Ρώµη, Galleria Doria-Pamphilj) [Εικόνα 3] µπορούµε ήδη να παρατηρήσουµε την διαφορά στην προσέγγιση της φύσης από τους δύο καλλιτέχνες: απλή παρατήρηση της ζωής στην ύπαιθρο, στην περίπτωση του van Goyen και µε µία τάση εξιδανίκευσης στην περίπτωση του Claude Lorrain. εν είναι τυχαίο το γεγονός ότι αντί για µορφές χωρικών ο Claude Lorrain επιλέγει να «δραµατοποιήσει» το τοπίο µε την εισαγωγή δύο Ολύµπιων θεών. Όπως συµβαίνει και στο έργο του van Goyen το βάθος πεδίου εξακολουθεί να είναι απεριόριστο. Οι δύο µορφές τοποθετηµένες σε απόσταση µεταξύ τους, µε τον Ερµή να αποµακρύνεται µε το κλεµµένο κοπάδι και τον ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 296

6 ανυποψίαστο Απόλλωνα να παίζει βιολί (το οποίο σε αυτή την περίπτωση αντικαθιστά τη λύρα που είναι το συνηθισµένο µουσικό όργανο του θεού του φωτός) και πιο πέρα η γέφυρα, ο πύργος και τα βουνά καθορίζουν την προοπτική της παράστασης. Γύρω στην ηλικία των δέκα ετών ο Claude Lorrain, το πραγµατικό όνοµα του οποίου ήταν Claude Gellée, ταξίδευσε στην Ιταλία, παραµένοντας στην Νάπολη από το 1619 έως το 1621, µαθητής ενός Γερµανού ζωγράφου έργων µικρού µεγέθους, ονόµατι Goffredo Wals ή Gottfried Wals ή Goffredo Tedesco ( ). Το 1625 µαθητεύει στο εργαστήριο του Augustin Tassi ( ), ενός ιδιόρρυθµου ζωγράφου εξειδικευµένου στη νωπογραφία, ενώ µέχρι το 1627, οπότε εγκαθίσταται και πάλι στη Ρώµη, υπό την πατρωνία του καρδινάλιου Bentivoglio, πιθανότατα ταξιδεύει στην Ιταλία, τη Γαλλία, την Γερµανία και την πατρίδα του τη Λωρραίνη. Σε αντίθεση µε τον φίλο και συνταξιδιώτη του, τον Γάλλο ζωγράφο Nicolas Poussin ( ), ο οποίος χρησιµοποιούσε το τοπίο ως «φόντο» των, µυθολογικών συνήθως, επεισοδίων τα οποία πραγµατευόταν, το ενδιαφέρον του Claude Lorrain στρέφεται µε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο τοπίο. Έτσι, στα 1637 έχει ήδη αποκτήσει τη φήµη ενός ιδιαίτερα ικανού τοπιογράφου, γεγονός που σίγουρα εντάσσεται στις προσωπικές του φιλοδοξίες, δεδοµένου ότι και ο ίδιος δήλωνε στους αγοραστές των έργων του ότι το θέµα είναι το τοπίο, ενώ τις φιγούρες τους τις έκανε δώρο! Ωστόσο, οι απεικονίσεις της φύσης από τους van Goyen και Claude Lorrain δεν είναι παρά πιστές αναπαραγωγές της θέας (veduta) δίχως διόλου να µας εισάγουν σε µία ατµόσφαιρα θαυµασµού της φύσης ή ακόµη και έκστασης απέναντί της. Θα πρέπει να περιµένουµε ως τα µέσα µε τέλη του 18 ου αιώνα µε αρχές του 19 ου για να συναντήσουµε την έννοια του εκστατικού στις απεικονίσεις της φύσης. Έτσι, στο έργο του Αυστριακού Joseph Anton Koch ( ) µε τίτλο «Ηρωικό Τοπίο µε Ουράνιο Τόξο» [Εικόνα 4] αντικρίζουµε µία εξιδανικευµένη µεταφορά της επίγειας ευτυχίας. Ο Koch ανήκει στους Γερµανούς καλλιτέχνες του Ροµαντισµού µε τους οποίους η τοπιογραφία αποκτά ιδιαίτερη θέση ανάµεσα στις θεµατολογικές επιλογές των ζωγράφων. Η ροµαντική τοπιογραφία, ως αυτόνοµο είδος, πρότεινε µία καινούργια κατεύθυνση στην απόδοση της πραγµατικότητας και µία καινούργια δυνατότητα στη θεµατογραφία. Ωστόσο, το βασικό επιχείρηµα των ακαδηµαϊκών κύκλων της εποχής που επιθυµούσαν την υπαγωγή της τοπιογραφίας σε άλλες θεµατολογικές επιλογές, όπως π.χ. η απεικόνιση ιστορικών γεγονότων, ήταν ότι η τοπιογραφία, ως αυτόνοµο είδος, δεν θα µπορούσε να υποστηρίξει πειστικά γεγονότα ή ιδέες που θα εξειδανίκευαν την πραγµατικότητα και θα την «εξευγένιζαν». (Vaughan, 1978) 16 Στην πραγµατικότητα η αναπαράσταση θα έπρεπε οπωσδήποτε να συµπεριλαµβάνει κάποιο «γεγονός» και η απεικόνιση της φύσης, από µόνη της δεν µπορούσε να θεωρηθεί ως κάτι τέτοιο. Συνεπώς η εξειδανικευµένη τοπιογραφία αποτέλεσε ένα είδος το οποίο θα µπορούσε να συνταχθεί µε τον προβληµατισµό των ακαδηµαϊκών κύκλων περί θεµατολογίου. Έτσι λοιπόν ο Koch επανέρχεται στην εξιδανικευµένη τοπιογραφία και σε ένα άλλο έργο του (Εικόνα 5: Joseph Anton Koch, Ηρωϊκό τοπίο µε ουράνιο τόξο, 1815, ελαιογραφία, 188Χ171 εκ., Neue Pinakothek, Munich), αλλά και αλλού (Εικόνα 6: Joseph Anton Koch, Οι καταρράκτες Schmadribach, , ελαιογραφία, 132 x 110 cm, Neue Pinakothek, 16 Σχετικά βλ. µεταξύ άλλων: Vaughan, William. Romantic Art. Λονδίνο, Thames & Hudson, 1991 (1978), σ. 132 κ.ε.: «Transcendent Landscapes», σσ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 297

7 Munich) και (Εικόνα 7: Joseph Anton Koch, Το Wetterhorn µε το Reichenbachtal, 1824, ελαιογραφία, Oskar Reinhart Foundation, Winterthur). Ο Γερµανός ζωγράφος του Ροµαντισµού Caspar David Friedrich ( ) γεννήθηκε µόλις τέσσερα χρόνια πριν από τον θάνατο του Rousseau. Οι ιδέες του Ελβετού φιλοσόφου είχαν εξαπλωθεί ήδη στην Ευρώπη όταν ο Friedrich φιλοτεχνούσε τοπία µε γοτθικά ερείπια, «επίφοβα» δέντρα και µοναχικές φιγούρες τυλιγµένες µέσα σε µία µυστηριακή ατµόσφαιρα µοναξιάς. Ο Friedrich γνώριζε τον τρόπο µε τον οποίο οι Ολλανδοί ζωγράφοι του 17 ου αιώνα πραγµατεύονταν τη φύση στις τοπιογραφίες τους, αλλά ο ίδιος την απέδιδε µέσα από το ροµαντικό ιδίωµα.(vaughan, 1972, Novotny, 1960, Hofmann, 200) 17 Οι ανθρώπινες µορφές στο έργο του είναι προσωποποιήσεις του ροµαντικού πνεύµατος: µοναχικές, στοχαστικές ή ακόµη και στα όρια της ύπαρξης, σίγουρα ενεές µπροστά στα µυστήρια του κόσµου. Παρατηρώντας την Εικόνα 8 και την Εικόνα 9 µπορούµε να πούµε ότι έχουµε µία αρκετά πιστή απόδοση του µοναχικού οδοιπόρου Rousseau. Πρόκειται για δύο έργα του Friedrich, το πρώτο φιλοτεχνηµένο περίπου στα 1818, που έχει τίτλο «Περιπλανώµενος πάνω από ταραγµένη θάλασσα» (ελαιογραφία, 94.8Χ74.8 εκ., Kunsthalle, Αµβούργο) και το δεύτερο µε τίτλο «Ζευγάρι Στοχάζεται Κοιτάζοντας το Φεγγάρι», , εκ. Alte Nationalgalerie, Βερολίνο. Η φύση στις εικόνες αυτές αποδίδεται µέσα από το ροµαντικό ιδίωµα, δηλαδή ως «τόπος» συνειδητοποίησης της ασηµαντότητας του ανθρώπου. Συνοψίζοντας θα µπορούσε κανείς να καταλήξει στα παρακάτω: Όπως είναι γνωστό, η σχέση του ανθρώπου µε την φύση καταλαµβάνει κεντρική θέση στην σκέψη του Ρουσσώ. Την εποχή που ακολουθεί τη διάδοση των ιδεών του οι Ευρωπαίοι ζωγράφοι προσεγγίζουν µε καινοφανείς τρόπους την φύση, µε τα δικά τους, εικαστικά αυτή την φορά, µέσα. Την απεικονίζουν άλλοτε ως εξιδανικευµένη µεταφορά της επίγειας ευτυχίας, άλλοτε ως υπερβατικό «τόπο» συνειδητοποίησης της ασηµαντότητας του ανθρώπου και άλλοτε ως ειδυλλιακό περιβάλλον περιπάτου και περισυλλογής, όπως π.χ. συµβαίνει στα έργα των καλλιτεχνών που εξετάστηκαν. Πρόκειται για µία νοηµατική συνάφεια που ενδεχοµένως αξίζει τον κόπο να εξεταστεί κάτω από το πρίσµα της σηµερινής µας σχέσης µε τη φύση. Θα κλείσω µε ένα απόσπασµα από το βιβλίο «Minina Moralia» του Adorno σχετικά µε το τοπίο, την αλλοίωση του οποίου, ο Γερµανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος επεσήµανε στα 1951, µε εξαιρετική ευαισθησία: Paysage.- Το ελάττωµα του (αµερικανικού) (οι παρενθέσεις είναι της συγγραφέως) τοπίου δεν είναι τόσο, όπως θα το ήθελε η ροµαντική αυταπάτη, η απουσία ιστορικών αναµνήσεων, όσο ότι το χέρι δεν έχει αφήσει ίχνη πάνω του. Αυτό έχει σχέση όχι µόνο µε την έλλειψη αγρών, τα αξερίζωτα για καλλιέργειες και συχνά θαµνώδη, χαµηλά δάση, αλλά 17 Η βιβλιογραφία για τον Caspar David Friedrich είναι εξαιρετικά εκτεταµένη. Περιορίζοµαι στα κάτωθι: Vaughan, William (1972). Caspar David Friedrich, : Romantic Landscape Painting in Dresden Κατάλογος Έκθεσης, Tate Gallery, Λονδίνο, 6/9-16/ , Λονδίνο, Tate Gallery, Novotny, Fritz. Painting and Sculpture in Europe Penguin books, 1980 (1960), σσ : «German Romanticism and the Nazarens» και Vaughan, William. Romantic Art ό.π., σσ : Caspar David Friedrich, Hofmann, Werner. Caspar David Friedrich. Λονδίνο, Thames & Hudson, ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 298

8 προπάντων µε τους δρόµους. Αυτοί είναι σπαρµένοι πάντα αδιαµεσολάβητα µέσα στο τοπίο, ( ) είναι ανέκφραστοι. Καθώς δεν γνωρίζουν ίχνη βηµάτων και τροχών, διόλου µαλακούς πεζόδροµους στις άκρες τους σαν µετάβαση προς τη βλάστηση, ούτε µονοπάτια στο πλευρό τους που θα οδηγούσαν κάτω στην κοιλάδα, έτσι τους λείπει και το ήπιο, καταπραϋντικό, µη γωνιώδες των πραγµάτων, πάνω στα οποία έκαναν τη δουλειά τους χέρια ή τα άµεσα εργαλεία τους. Σαν να µην χάιδεψε κανένας τα µαλλιά αυτού του τοπίου. εν παρηγορήθηκε και είναι απαρηγόρητα θλιβερό. Ανάλογα γίνεται αντιληπτό. ιότι το βιαστικό µάτι δεν µπορεί να συγκρατήσει ό,τι απλώς είδε µέσα από το αυτοκίνητο, και έτσι αυτό χάνεται χωρίς να αφήνει ίχνη, όπως και το ίδιο δεν φέρει ίχνη. (Adorno, 1951) 18 εικόνα 1 εικόνα 2 18 Adorno, Theodor W. Minima Moralia, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2000 (1951), Πρόλογος: ηµήτριος Μαρκής, µετάφραση: Λευτέρης Αναγνώστου, σελ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 299

9 εικόνα 3 εικόνα 4 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 300

10 εικόνα 5 εικόνα 6 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 301

11 εικόνα 7 εικόνα 8 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 302

12 εικόνα 9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Adorno, Theodor W. Minima Moralia, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2000 (1951), Πρόλογος: ηµήτριος Μαρκής, µετάφραση: Λευτέρης Αναγνώστου. Beardsley, Monroe C. Ιστορία των Αισθητικών Θεωριών. Αθήνα, Νεφέλη, 1989, µετάφραση: ηµοσθένης Κούρτοβικ & Παύλος Χριστοδουλίδης. Diderot, Denis. Pensées sur l' Interprétation de la Nature. Paris, Flammarion, 2005 (1751) Engels, Frederick, Anti-Dürhing, Εγκυκλοπαιδεία (Encyclopédie ou Dictionnaire des Sciences, des Arts et des Métiers, ) (λήµµατα Anatomie des Plantes, Plantes, Arbre κ.ο.κ.) Gilpin, William Μ.Α. Observations on the River Wye, and Several Parts of South Wales, etc. Relative Chiefly to Picturesque Beauty; Made in the Summer of the Year Λονδίνο, A. Straban, Printers street, Hofmann, Werner. Caspar David Friedrich. Λονδίνο, Thames & Hudson, Kant, Immanuel. Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen. Königlich, 1764, στο: Kant, Immanuel. Gesammelte Schriften. Vol. II, Berlin, Kant, Immanuel. Observations on the Feeling of the Beautiful and Sublime. University of California Press, 1991, µετάφραση από τα γερµανικά: John Goldthwait. Novotny, Fritz. Painting and Sculpture in Europe Penguin books, 1980 (1960), σσ : «German Romanticism and the Nazarens». Rousseau, Jean-Jacques. Αιµίλιος ή Περί Αγωγής. Τοµ. Ι-ΙΙΙ, Αθήνα, Πλέθρον, 2001, µετάφραση: Πολυτίµη Γκέκα, επιµέλεια: Γιώργος Σπανός. Rousseau, Jean-Jacques. Émile ou de l Éducation, Παρίσι, GF Flammarion, 1966, παρουσίαση: Michel Launay. Rousseau, Jean-Jacques. Οι Εξοµολογήσεις του J.J.Rousseau. Αθήνα, Ιδεόγραµµα, 1997, µετάφραση: Αλεξάνδρα Παπαθανασοπούλου, Επίλογος: Κοσµάς Ψυχοπαίδης. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 303

13 Rousseau, Jean- Jacques. Πραγµατεία περί της Καταγωγής και των Θεµελίων της Ανισότητας ανάµεσα στους Ανθρώπους. Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, 1992, µετάφραση: Μέλπω Αλεξίου-Καναγκίνη, (Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes, 1754), Rousseau, Jean- Jacques. Οι Ονειροπολήσεις του Μοναχικού Οδοιπόρου. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1989, µετάφραση: Νίκος Σηµηριώτης, σσ Rousseau, Jean- Jacques. Les Rêveries du Promeneur Solitaire. Παρίσι, Vaughan, William. Romantic Art. Λονδίνο, Thames & Hudson, 1991 (1978), σ. 132 κ.ε.: «Transcendent Landscapes», σσ και σσ : Caspar David Friedrich. Vaughan, William (1972). Caspar David Friedrich, : Romantic Landscape Painting in Dresden Κατάλογος Έκθεσης, Tate Gallery, Λονδίνο, 6/9-16/ , Λονδίνο, Tate Gallery. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 304

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Έρση Γιαννουλάτου Καλλιτέχνιδα Full Time BA(Ηοns) The Surrey Institute

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρι, έντρα, Παιδιά

Αστέρι, έντρα, Παιδιά , έντρα, Παιδιά Άννα Σοφού Εκπαιδευτικός ΠΕ 5 - Π/θµια Εκπαίδευση Γαλλικής Φιλολογίας email: ann_sofou@hotmail.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο εργαστήριο αυτό µε τίτλο «, δέντρα, παιδιά» η Άννα Σοφού θα παρουσιάσει µία

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης;

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Α. για ευρύτερη πνευµατική καλλιέργεια Β. για ανάπτυξη καλλιτεχνικού αισθητηρίου Γ. για ανάπτυξη της προσωπικότητας. για διερεύνηση εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα «µονοπάτια» του Σκιρώνειου Κέντρου Κηφισιάς

Τα «µονοπάτια» του Σκιρώνειου Κέντρου Κηφισιάς Τα «µονοπάτια» του Σκιρώνειου Κέντρου Κηφισιάς Μάρι Πολυχρονοπούλου 1, Νίκη Αρχοντάκη 2 1. Πρόεδρος Ζωγράφος Σκιρώνειο Μουσείο Πολυχρονόπουλου email: skironio@otenet.gr 2. Γενική Γραµµατέας Συντηρήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό»

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Αίθουσα Τέχνης Relics Λασσάνη 3 - Θεσσαλονίκη Γιώργος Πολ. Ιωαννίδης Νοέμβριος 1995 - Θεσσαλονίκη Στη ζωγραφική του αν και διαφαίνεται η επίδραση ενός δασκάλου σαν τον

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Έχοντας μεγαλώσει με το Ουράνιο Τόξο, ο Χρήστος Δημόπουλος αποτελεί μία οικεία φιγούρα. Κάθε μέρα «έμπαινε» στο σπίτι, μας έλεγε ιστορίες, μας έδειχνε κατασκευές.

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Κούλης, Μ. Μελίνα, Κ. Στέφανος, Κ Βασιλική

Γ. Κούλης, Μ. Μελίνα, Κ. Στέφανος, Κ Βασιλική Τα βιβλία σε κάνουν να αισθάνεσαι διαφορετικά, διότι έχεις κάποια επαφή µε αυτά, όπως συναισθήµατα. Σε βγάζουν από το περιβάλλον, σαν να πετάς στα σύννεφα, στον αέρα, στο διάστηµα. Στο σχολείο µας, η βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ 1. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2. ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΘΕΑΤΕΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ:

Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ: ΦAΞ: 210.3210.433 Immanuel Kant ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ Φιλοσοφία Εισαγωγή, Μετάφραση, Σχόλια: Κώστας Ανδρουλιδάκης ISBN: 978-960-6880-38-4 Τιμή: 28,00 ευρώ Σελίδες: 480 Διαστάσεις: 16x24 Γλώσσα:

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια πολλά! Το πιο τρελό ταξίδι! Σχολική εφημερίδα του Ολοήμερου Τμήματος του 7ου Δημοτικού Σχολείου Θήβας

Χρόνια πολλά! Το πιο τρελό ταξίδι! Σχολική εφημερίδα του Ολοήμερου Τμήματος του 7ου Δημοτικού Σχολείου Θήβας Το πιο τρελό ταξίδι! Γιατί όλοι οι μεγάλοι στο ξεκίνημα υπήρξαν παιδιά (λίγοι όμως το θυμούνται) Χρόνια πολλά! Σχολική εφημερίδα του Ολοήμερου Τμήματος του 7ου Δημοτικού Σχολείου Θήβας [Δεκέμβριος 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΡΩΜΗ, Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ, 1842

ΡΩΜΗ, Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ, 1842 AΓΙΑΤΣΙΟ, ΙΤΑΛΙΑ, 1868 ΒΙΛΦΡΑΝΣ, ΓΑΛΛΙΑ, 1868 ΚΑΝΝΕΣ, 1865 ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ, 1866 ΛΟΜΒΑΡΔΙΑ, 1842 ΒΥΡΗΤΟΣ, 1858 ΜΟΝΑΚΟ, 1858 ΟΧΡΙΔΑ, 1848 ΕΛΜΠΑΣΑΝ, 1848 ΤΙΡΑΝΑ, 1848 ΡΩΜΗ, Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ, 1842 ΚΑΤΑΡΟ,

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ Προτεινόμενες δραστηριότητες Θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή των εκπαιδευτικών για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης μουσειακής εμπειρίας. Αυτό μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Ulrich Rückriem Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισµού Eκπαιδευτικό Πρόγραµµα για Μαθητές ηµοτικού Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Ν.Α.Π. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ

ΟΜΑΔΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Ν.Α.Π. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΟΜΑΔΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Ν.Α.Π. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ Φωτογραφίες στο μάθημα της Γεωγραφίας (Γνωρίζω τον κόσμο μου) ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Η δραστηριότητα του Α2 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Οι μαθητές του Α2 του Μουσικού Σχολείου Θεσσαλονίκης με την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

Το σχολείο στη ζωγραφική. Μάθημα: Ερευνητική εργασία Τμήμα: Β2

Το σχολείο στη ζωγραφική. Μάθημα: Ερευνητική εργασία Τμήμα: Β2 Το σχολείο στη ζωγραφική Μάθημα: Ερευνητική εργασία Τμήμα: Β2 Πίνακες με θέμα το σχολείο. Εισαγωγή H εκπαίδευση και η σχολική ζωή έχουν εμπνεύσει πολλούς καλλιτέχνες, κυρίως ζωγράφους, κατά την Αναγέννηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Η κλίμακα στην τέχνη

Η κλίμακα στην τέχνη Η κλίμακα στην τέχνη Μια σύνθεση κι επομένως ένα έργο διέπεται από διάφορες παραμέτρους, οι οποίες καθορίζουν την αισθητική αξία του έργου αλλά και το χαρακτήρα του. Αυτές οι παράμετροι είναι κατά κύριο

Διαβάστε περισσότερα

αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης

αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης αναδιπλώσεις της μορφής και της ύλης ζωγραφική - κόσμημα Η Ρουμπίνα Σαρελάκου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1950. Αρχικά μαθήτευσε κοντά στους ζωγράφους Π. Σαραφιανό, Ν.Νικολάου και Γ. Μόραλη. Τελείωσε το Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας).

Η Συμφωνία. Εκτεταμένη οργανική σύνθεση που αναπτύσσεται κατά την Κλασική εποχή (18 ος αιώνας). Ζωρζ Μπιζέ [George Bizet] (1836-1875) Γάλλος συνθέτης Συµφωνία αρ. 1, σε Ντο µείζονα Η µία και µοναδική συµφωνία του γάλλου συνθέτη του 19 ου αιώνα Ζωρζ Μπιζέ, ήταν ένα από τα πρώτα του έργα και γράφτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Στην επιστήμη της βιολογίας, με τον όρο εξέλιξη εννοείται η αλλαγή στις ιδιότητες ενός πληθυσμού οργανισμών στο πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Η µαγεία του βιβλίου

Η µαγεία του βιβλίου Η µαγεία του βιβλίου Χριστιάνα Αντρέου Παναγιώτα Χαραλάµπους για το βιβλίο Το βιβλίο, το βιβλίο είναι φίλος µου καλός. Το κρατώ και το διαβάζω, και λεπτό δε σταµατώ. Η µαγεία του µε ταξιδεύει στο δικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 2 ο ΚΙΣΑΜΟΥ & 4 ο ΛΕΜΕΣΟΥ Οδηγίες για τη δραστηριότητα «Έκθεση ζωγραφικής και γκραβούρας στο σχολείο µας» Με αφορµή το πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη.

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Τρίπολης Δολιανών 1,Τ.Κ. 22100 2710-224238 Δευτέρα - Παρασκευή 7:00-15:00 28 εκδηλώσεις 16 Ιουνίου, 6:00-8:00, το απόγευμα Η μέρα της γνώσης και όχι της αμάθειας. Το κουτί των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com

Alpha C.K. ART GALLERY. Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Alpha C.K. ART GALLERY Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος T: +357 22 75 13 25 www.ackgallery.com Στας Παράσκος Το Ημερολόγιο του Δον Καβάλλο Λευκωσία, Οκτώβριος 2013 Εξώφυλλο Festival

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία Γιώργης Γερόλυµπος Γεννήθηκε στο Παρίσι, 1973 2008-2011 Διδάσκων Φωτογραφίας (Π.Δ.407/80) στο τµήµα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστηµίου της Θεσσαλίας. Φωτογράφος, αρχιτέκτωv-µηχανικός. Εκπαίδευση 2007 Διδακτορική

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα