Πολυπολιτισμικότητα. Ιστορικές και Φιλοσοφικές Διαστάσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πολυπολιτισμικότητα. Ιστορικές και Φιλοσοφικές Διαστάσεις"

Transcript

1 Πολυπολιτισμικότητα Ιστορικές και Φιλοσοφικές Διαστάσεις του Αριστείδη Χατζή Ο Αριστείδης Χατζής είναι Επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας & Θεωρίας της Επιστήμης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ph.D., University of Chicago). Τα σχόλια ευπρόσδεκτα στην ηλεκτρονική μου διεύθυνση: Αθήνα Σεπτέμβριος 2010

2 2 Αυτοί που ξέρουν το μυστικό πίσω από τον καθρέφτη, περνάνε στην άλλη όχθη, ενώ οι άλλοι, όσοι δεν έχουν ιδέα για το μυστικό των γραμμάτων, δεν βλέπουν στον κόσμο παρά μόνο τα δικά τους βαρετά πρόσωπα. Ορχάν Παμούκ, Το Μαύρο Βιβλίο Ο «Άλλος» Πολλά δεν μας αρέσουν γύρω μας αλλά συνήθως μας απωθεί ό,τι είναι διαφορετικό από εμάς. Ενοχλούμαστε όταν οι άνθρωποι δίπλα μας κάνουν τα πράγματα με άλλους τρόπους και αγανακτούμε όταν δεν μας μοιάζουν. Η ομοιογένεια μας επιτρέπει να εφησυχάζουμε: οι επιλογές μας ήταν τελικά οι σωστές. Μια νέα μόδα, ένα περίεργο κούρεμα, μια διαφορετική μουσική ή μια ακραία άποψη μπορεί να μας φοβίσει. Ένα άτομο, όμως, που ανήκει σε άλλη εθνότητα μπορεί α- κόμα και να μας τρομοκρατήσει γιατί κάνει σχεδόν τα πάντα διαφορετικά: μιλάει μια άλλη γλώσσα που δεν μπορούμε να καταλάβουμε, ίσως έχει άλλο χρώμα που διαφέρει πολύ από το δικό μας, οπωσδήποτε δεν έχει τρόπους και σίγουρα οι συνήθειές του βρωμούν περισσότερο κι από τα φαγητά του. Δεν χρειάζεται να είναι «ξένος». Αν είναι Ρομά, μέλος εθνικής ή θρησκευτικής μειονότητας ή gay είναι αρκετά διαφορετικός για να μας φοβίσει. Η υπηκοότητα δεν παίζει τόσο μεγάλο ρόλο όσο η εικόνα. Αισθανόμαστε ασφαλείς μόνο απέναντι στον καθρέφτη μας. Οι Εξελικτικοί ψυχολόγοι έχουν δείξει ότι ο ρατσισμός είναι πιθανόν να προέρχεται από την εξέλιξη και τις πιέσεις της φυσικής επιλογής για την επιβίωση. Οι μακρινοί πρόγονοι του ανθρώπου ανέπτυξαν με τον καιρό μηχανισμούς αναγνώρισης των φιλικών προς αυτούς προσώπων, οι οποίοι θα ήταν είτε συγγενείς είτε άτομα της ί- διας κοινότητας. Αντίθετα, για τα άτομα που προέρχονταν από απομακρυσμένες κοινότητες και πιθανόν όταν εμφανίζονταν να ήταν εχθρικά εξαιτίας του περιορισμού στην εύρεση και απόκτηση τροφής, οι πρόγονοί μας ανέπτυξαν άμεσους μηχανισμούς διάκρισης που συνήθως βασίζονταν στα διαφορετικά εμφανισιακά χαρα-

3 3 κτηριστικά, την ενδεχόμενη διαφορετική απόχρωση του δέρματος, του σωματότυπου, της συμπεριφοράς κλπ. (Fehr and Henrich 2003). Η μετανάστευση απλά οξύνει την κατάσταση γιατί δεν αποτελεί παρά αιτία για περισσότερο, επικεντρωμένο αλλά και ανεξέλεγκτο φόβο. Φοβόμαστε γενικά αλλά φοβόμαστε και ειδικά: Οι μετανάστες αυξάνουν την ανεργία και την ανισότητα Οι μετανάστες αυξάνουν την εγκληματικότητα Όμως, έχει αποδειχθεί από πλήθος έρευνες ότι τα δύο αυτά φαινόμενα παρουσιάζονται μόνο βραχυπρόθεσμα. Φυσικά οι εξαθλιωμένοι, χωρίς εναλλακτικές και χωρίς ελπίδα, παράνομοι μετανάστες είναι υποψήφιοι εγκληματίες όσο παραμένουν σ αυτή την κατάσταση και δεν ενσωματώνονται κοινωνικά. 1 Αλλά παραμένουν για μικρό διάστημα καθώς θα βρουν σύντομα καλύτερους τρόπους να επιβιώσουν ή θα υποχρεωθούν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Κανείς δεν φεύγει από την πατρίδα του για να ζήσει σε μια χώρα που του προσφέρει μόνο μια και μάλιστα άθλια επιλογή. Οι μετανάστες αυξάνουν πάντα τον πλούτο μιας χώρας (Borjas 1994, Bodvarsson and Van den Berg 2009). Η εθνική οικονομία ωφελείται και οι περισσότεροι αυτόχθονες το ίδιο (για την Ελλάδα βλ. Κόντης 2006). Όμως, ένα πολυσυζητημένο θέμα είναι το εάν ωφελούνται και όσοι είναι μέλη των κατώτερων κοινωνικά και οικονομικά τάξεων και ιδιαίτερα οι ανειδίκευτοι εργάτες. Έχει αποδειχθεί με σειρά μελετών ότι μακροπρόθεσμα ωφελούνται και αυτοί (Chang 2007). Πρόσφατα οι οικονομολόγοι David Card και Andrei Shleifer (2009), έδειξε ότι η μετανάστευση είχε αμελητέα επιρροή στην αύξηση της ανισότητας στις Η.Π.Α. σε μία περίοδο ( ) κατά την οποία εγκαταστάθηκαν στη χώρα 1,25 εκ. μετανάστες - πάνω από το ένα τρίτο παράνομοι (βλ. επίσης Banting and Kymlicka 2006). 1 Το ίδιο συνέβη και με τους Έλληνες μετανάστες στις Η.Π.Α. του μεσοπολέμου. Βλ. σχετικά το ρεπορτάζ του Ιού, «Έλληνες κι Αμερικάνοι ή κλέφτες κι αστυνόμοι» (Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 28 Νοεμβρίου 1999).

4 4 Όμως, αυτοί οι φόβοι δεν είναι παρά συμπτώματα της νόσου της μη ανοχής (βλ. για την Ελλάδα Gropas and Triandafyllidou 2007). Πριν από τρία χρόνια, σε μια πολυσυζητημένη εργασία του ο κοινωνιολόγος Robert Putnam (2007) έδειξε ότι η εθνοτική ποικιλομορφία και η πολυπολιτισμικότητα που αυξάνεται σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες υπονομεύουν την κοινωνική αλληλεγγύη βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα. «Όσο περισσότερο διαφορετικοί είναι οι άνθρωποι γύρω μας, τόσο λιγότερο τους εμπιστευόμαστε». Ακόμα χειρότερα: «Όσο μεγαλύτερη η διαφορετικότητα γύρω μας, τόσο λιγότερο εμπιστευόμαστε ακόμα κι αυτούς που μοιάζουν μ εμάς». Σαν την χελώνα κλεινόμαστε στο καβούκι μας (βλ. επίσης Card, Dustmann and Preston 2009). Αυτή η κοινωνική μοναξιά μπορεί να θεραπευθεί (σύμφωνα με τον Putnam) μόνο εφόσον προσπαθήσουμε ειλικρινώς να δημιουργήσουμε «κοινές ταυτότητες» στις κοινότητες, στα σχολεία, στον αθλητισμό. Η συνάφεια με τον «άλλον» θα μας αποκαλύψει ότι αυτός δεν είναι εξωγήινος, είναι άνθρωπος σαν κι εμάς. Μόνο εάν είμαστε τουλάχιστον ανεκτικοί στην διαφορά θα μπορέσουμε να νιώσουμε άνετα μαζί της. Είναι καλή η Πολυπολιτισμικότητα; Ο καλύτερος τρόπος για να μάθεις να «ανέχεσαι», να «αποδέχεσαι» και τελικά να σέβεσαι μια άλλη πολιτιστική παράδοση είναι η απόρριψη της «μονοπολιτισμικότητας» (monoculturalism), της ιδέας δηλαδή ότι ένας και μόνο πολιτισμός (και κατά σύμπτωση ο δικός σου!) είναι ο ποιοτικά καλύτερος ενώ όλοι οι άλλοι πολιτισμοί είναι στην καλύτερη περίπτωση «γραφικοί». Η ιδέα της πολυπολιτισμικότητας (multiculturalism) 2 βασίζεται στην πεποίθηση ότι όλοι μας βλέπουμε τον κόσμο καταρχήν με «πολιτισμικούς φακούς» και αυτό είναι εύλογο καθώς κοινωνικοποιούμαστε συνήθως σε μονοπολιτισμικές κοινότητες. Όταν συνειδητοποιήσουμε τη χρήση αυτών των φακών και καταλάβουμε ότι δεν είναι οι μοναδικοί, τότε θα μπορέσουμε μα κατανοήσουμε ακόμα μερικά σημαντικά πράγματα: 2 Η συζήτηση για την πολυπολιτισμικότητα ξεκίνησε στον Καναδά (όπου και εισήχθη ο όρος το 1965) και στην Αυστραλία στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

5 5 (α) Παρόμοιους πολιτισμικούς φακούς διαθέτουν τα μέλη όλων των άλλων πολιτισμικών ομάδων. Θα έχει ενδιαφέρον να τους δανειστούμε και να δούμε για λίγο τον κόσμο με τους φακούς των άλλων. (β) Οι κοινωνίες μας δεν είναι πλέον ομοιογενείς και δεν πρόκειται να ξαναγίνουν. Όσο νωρίτερα το συνειδητοποιήσουμε τόσο γρηγορότερα θα καταλάβουμε πόσο χρήσιμο είναι να μάθουμε να βλέπουμε τον κόσμο και με τα μάτια των άλλων (βλ. Χατζής 2010). (γ) Οι κοινωνικές ταυτότητες (social identities) είναι σημαντικές για τους ανθρώπους. Το ίδιο για τους άλλους όπως και για εμάς. Δεν θα πρέπει να υπάρχει διαφοροποίηση στον τρόπο που ένα φιλελεύθερο, ουδέτερο κράτος και οι θεσμοί του α- ντιμετωπίζουν τα μέλη μίας μειονότητας από τον τρόπο που αντιμετωπίζουν την πλειονότητα. Η πολιτική αναγνώριση της πολιτισμικής ταυτότητας είναι ουσιώδης για την αξιοπρέπεια ενός προσώπου (Kymlicka, 1989, 1995, 2007). (δ) Ακόμα και οι πλέον συμπαγείς πολιτισμικά μειονότητες αποτελούνται από πλειονότητες και μειονότητες. Αντιμετωπίζοντας τις μειονότητες ως ενιαία σύνολα αποτυγχάνουμε να προστατεύσουμε τις μειονότητες μέσα στις μειονότητες (Phillips 2007). (ε) Το φιλελεύθερο κράτος έχει δύο επιλογές ουσιαστικά: να μην προστατεύσει καμία πολιτισμική παράδοση (ούτε εκείνη της πλειονότητας) αλλά να εξασφαλίζει τα δικαιώματα και την ευημερία όλων των πολιτών ή να ενισχύει και να ενθαρρύνει την κυρίαρχη πολιτιστική παράδοση προστατεύοντας ταυτόχρονα τα δικαιώματα και εξασφαλίζοντας την ευημερία των μειονοτήτων (Taylor 1992). Το πραγματικά φιλελεύθερο (άρα ουδέτερο) κράτος δεν μπορεί παρά να επιλέξει το πρώτο επιλέγοντας μία μόνο ταυτότητα, εκείνη των δημοκρατικών πολιτών (βλ. Kymlicka 1995, Kymlicka and Norman 2000 αλλά και γενικότερα Nozick 1974). (στ) Το γεγονός ότι οι κοινωνίες μας είναι πλέον εκ των πραγμάτων πολυπολιτισμικές και είναι απαραίτητο να το αποδεχθούμε και να διαμορφώσουμε νέους κανόνες

6 6 κοινωνικής συμπεριφοράς και νέο ανεκτικό θεσμικό πλαίσιο δεν αρκεί. Οι άλλοι πολιτισμοί, οι διαφορετικοί από τον δικό μας, δεν πρέπει απλά να γίνονται ανεκτοί αλλά και να διαμορφώνουν και τις δικές μας αντιλήψεις. Οτιδήποτε είναι διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουμε και πιστεύουμε δεν θα πρέπει να το απορρίπτουμε αυτόματα αλλά να το «χρησιμοποιούμε.» Είναι απαραίτητα καλή η διαφορά; Ναι, είναι. Σύμφωνα με τον John Stuart Mill (1859) η ηθική δυσφορία που προκαλεί το ακραίο, το διαφορετικό, ακόμα και το «ανήθικο» είναι καλοδεχούμενη, θα πρέπει να την καλλιεργήσουμε και να την ενισχύσουμε καθώς οδηγεί στην πλέον χρήσιμη κοινωνικά αντιπαράθεση. Ο φιλόσοφος Jeremy Waldron (2006) την ονομάζει «ηθική σύγκρουση» (moral confrontation) που συμβάλει στην εμφάνιση νέων και καλύτερων ιδεών που μόνο ένα σοκ στις καθιερωμένες ιδέες μπορεί να προκαλέσει. Όχι μόνο δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε ως κάτι αρνητικό την «ηθική δυσφορία» (moral distress) που μας προκαλεί ο «άλλος» αλλά, σύμφωνα με τους Mill και Waldron, θα πρέπει να την θεωρήσουμε κάτι ιδιαίτερα θετικό. Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να θεωρήσουμε ως αρνητική την «ηθική αυταρέσκεια» (moral complacency), δηλαδή την ιδέα ότι οι δικές μας απόψεις και το δικό μας κοσμοείδωλο είναι το μόνο ορθό. Η αποσταθεροποίηση της ηθικής μας αυταρέσκειας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση της κοινωνικής προόδου καθώς μας υποχρεώνει να αμφισβητήσουμε κατεστημένες αντιλήψεις και να βελτιώσουμε τις απόψεις και τα επιχειρήματά μας. Μόνο η ελεύθερη αγορά των ιδεών μπορεί να οδηγήσει την ανάδειξη του καλύτερου, όπως και μόνο μέσα από τον πραγματικό ανταγωνισμό βελτιώνονται τα αγαθά και ωφελούνται όλοι! Μια σειρά εμπειρικών ερευνών του νομικού και πολιτικού επιστήμονα Cass Sunstein (2011) και των συνεργατών του (Schkade, Sunstein and Hastie 2006) ενισχύει την άποψη του Mill. Οι τελευταίοι παρακολούθησαν συνελεύσεις πολιτών σε πόλεις του Colorado που τις διέκριναν σε τρεις κατηγορίες: (α) Πόλεις που οι κάτοικοι τους είναι στην πλειονότητα τους προοδευτικοί, (β) πόλεις που οι κάτοικοι είναι στην πλειονότητα τους συντηρητικοί και (γ) πόλεις που υπάρχει ισορροπία στις πολιτικές πεποιθήσεις. Συζήτησαν όλοι τα ίδια θέματα: το φαινόμενο του θερμοκηπίου, τις πο-

7 7 σοστώσεις και τον γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Οι κάτοικοι των ομοιογενών πολιτικά πόλεων έγιναν στο τέλος της συζήτησης περισσότερο φανατικοί με μικρότερη ανοχή για τα επιχειρήματα των άλλων. Οι απόψεις τους, έγιναν, δηλαδή περισσότερο ακραίες και εξαφανίστηκαν οι διαφοροποιήσεις ανάμεσά τους. Αντίθετα, οι πολίτες που συμμετείχαν σε συζητήσεις που τους εξέθεταν σε διαφορετικές απόψεις έγιναν πιο μετριοπαθείς: όχι μόνο ανέχονταν περισσότερο τις αντίθετες απόψεις αλλά ήταν έτοιμοι ακόμα και να υιοθετήσουν μερικές από αυτές. Το συμπέρασμα του Sunstein είναι ιδιαίτερα σημαντικό και επίκαιρο: ο καλύτερος τρόπος για να δημιουργήσεις ακραίες εξτρεμιστικές ομάδες είναι να απομονώσεις τα μέλη τους από την υπόλοιπη κοινωνία με φυσικό ή ψυχολογικό τρόπο. Πολυπολιτισμικότητα και Φιλελεύθερο Κράτος Δικαίου Το τελευταίο ερώτημα στο οποίο θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε είναι ακόμα πιο δύσκολο. Μπορεί πλέον να συμφωνούμε όλοι ότι είναι μάλλον κακή ιδέα η επιβολή των φιλελεύθερων και δημοκρατικών αρχών σε άλλες χώρες με διαφορετική πολιτισμική και θεσμική παράδοση (Rawls 2001, Kymlicka & Opalski 2001), ιδίως όταν αυτή γίνεται με τη βία. Έχει αποδειχθεί ότι είναι ηθικά προβληματική και επιπλέον αναποτελεσματική (βλ. Ιράκ και Αφγανιστάν). Ακόμα και στο σχετικά επιτυχές παράδειγμα της Τουρκίας όπου η εμφύτευση δυτικών θεσμών έγινε ειρηνικά (συνδέθηκε δε στενά με την εθνική ολοκλήρωση και με τον φορέα της, τον εθνικό ήρωα του νέου κοσμικού κράτους), η σύγκρουση της ισλαμικής παράδοσης και του μεσανατολικού τύπου πολιτικού αυταρχισμού με τις αρχές του φιλελεύθερου κράτους δικαίου αποτελεί το σοβαρότερο πρόβλημα μέχρι σήμερα. Προφανώς οι αρχές αυτές δεν μπορούν να επιβληθούν και να επιβιώσουν χωρίς την απαραίτητη ιστορική ωρίμανση. Αλλά ένα ακόμα σοβαρότερο πρόβλημα που απασχολεί πλέον όλες τις δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες είναι το κατά πόσο μπορούμε να επιβάλλουμε τις αρχές αυτές μέσα στα όρια των ίδιων αυτών των δυτικών δημοκρατιών. Η εγκατάσταση μεγάλων ομάδων μεταναστών στη Δύση θέτει όλο και πιο έντονα το ερώτημα που μπορούμε να το αναδιατυπώσουμε και ως εξής:

8 8 Μέχρι ποιο βαθμό μπορούμε να ανεχθούμε στα πλαίσια ενός κράτος δικαίου συμπεριφορές και αντιλήψεις που έρχονται σε κατάφωρη αντίθεση με τις κυρίαρχες φιλελεύθερες και δημοκρατικές αρχές; Το ζήτημα έχει τεθεί πολύ πρόσφατα με την απαγόρευση της μπούρκας (και επίσης του νικάμπ και του χιτζάμπ) στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες σε ορισμένους δημόσιους χώρους. Επιπλέον σε πολλές χώρες της Ευρώπης διάφορες απαγορεύσεις τίθενται ή έχουν προταθεί με σκοπό να περιορίσουν την ελευθερία έκφρασης ιδίως των μουσουλμάνων όταν ο λόγος τους δεν είναι αρεστός καθώς προσβάλλει άλλες εθνότητες ή τις φιλελεύθερες και δημοκρατικές αρχές. Ο δικαιολογητικός λόγος είναι ότι η υποτίμησή κυρίως των γυναικών από τον ισλαμισμό έρχεται σε αντίθεση με το φιλελεύθερο κράτος δικαίου της Δύσης. Πώς θα πρέπει το κράτος αυτό να αντιμετωπίσει παρόμοια φαινόμενα; Πολλοί ισχυρίζονται ότι οι μετανάστες που ανήκουν σε άλλους πολιτισμούς, όταν επιλέγουν να κατοικήσουν σε μία δυτική δημοκρατική χώρα, εγκαταλείποντας τις πατρίδες τους, συναινούν σιωπηρά στο κοινωνικό συμβόλαιο των δυτικών δημοκρατιών. Αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο περιλαμβάνει την υιοθέτηση ή τουλάχιστον τη μη παραβίαση των αρχών αυτών. Η θέση αυτή έχει μία σειρά αδυναμιών, η σημαντικότερη εκ των οποίων είναι ότι ακόμα και σε ομοιογενείς κοινωνίες οι αρχές αυτές δεν είναι τόσο ξεκάθαρες και η συναίνεση είναι μόνο υποθετική. Για παράδειγμα, πολλοί συντηρητικοί χριστιανοί συμφωνούν με τις αντιλήψεις των μουσουλμάνων για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων, την άμβλωση και την αντισύλληψη. Επιπλέον, ακόμα και αυτή η υποθετική συναίνεση αλλάζει περιεχόμενο με το πέρασμα του χρόνου και την αλλαγή στη σύνθεση του πληθυσμού και τις αντιλήψεις. Ο John Rawls (1993) επιχείρησε να δώσει λύση προτείνοντας την έννοια της επάλληλης συναίνεσης (overlapping consensus). Σε κάθε κοινωνία μπορεί να βρεθεί ένα σύνολο αξιών που μπορούν να δεχτούν άνθρωποι με διαφορετικές αντιλήψεις για το αγαθό. Αυτό μπορεί να αποτελέσει τη βάση ενός modus vivendi κοινωνικής συνύπαρξης διαφορετικών ανθρώπων. Όμως στο όραμά του για ένα ουδέτερο φιλελεύθερο κράτος ασκήθηκε ισχυρή κριτική, μεταξύ των άλλων από φιλελεύθερες

9 9 φεμινίστριες όπως η Susan Moller Okin (1999): Δεν σέβονται όλοι οι πολιτισμοί τα άτομα όσο οι φιλελεύθερες κοινωνίες. Η πολυπολιτισμικότητα έρχεται αναγκαστικά σε σύγκρουση με τον φιλελεύθερο φεμινισμό. Μια κουλτούρα που δεν σέβεται τα δικαιώματα των γυναικών δεν αξίζει να τη σεβόμαστε ούτε να αναγνωρίζουμε συλλογικά δικαιώματα στα μέλη της. Είναι προφανές ότι δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Θα πρέπει όμως να κάνουμε εδώ μια κρίσιμη διάκριση: είναι άλλο το ζήτημα της ηθικής και πολιτικής αξιολόγησης των ηθών και των κανόνων κοινωνικής συμπεριφοράς άλλων πολιτισμών και άλλο το πρόβλημα της αντιμετώπισής τους από το νόμο. Η ηθική απόρριψη μιας συμπεριφοράς από την κοινωνική πλειονότητα δεν συνεπάγεται και δεν συνδέεται απαραίτητα με την ποινικοποίησή της (Dworkin 1978). Θεωρώ ότι και εδώ ο καλύτερος οδηγός για το φιλελεύθερο κράτος δικαίου είναι η «αρχή της βλάβης» του John Stuart Mill: Ο μοναδικός σκοπός χάριν του οποίου νομιμοποιείται το κράτος να περιορίσει την ελευθερία του ατόμου παρά τη θέληση του τελευταίου είναι για να αποτρέψει τη βλάβη σε άλλα άτομα. Δεν νομιμοποιείται όμως το κράτος να περιορίσει την ελευθερία του ατόμου για το «δικό του καλό» (σωματικό ή ηθικό). Δεν δικαιούται να το υποχρεώσει να κάνει ή να μην κάνει κάτι διότι υποτίθεται πως έτσι θα είναι καλύτερα γι αυτό ή διότι θα το κάνει ευτυχέστερο ή γιατί σύμφωνα με κάποιους έτσι είναι «πιο σωστό» ή «πιο σοφό». Το άτομο είναι κυρίαρχο πάνω στον εαυτό του, πάνω στο σώμα του και στο μυαλό του. John Stuart Mill (On Liberty, 1859) Βέβαια ήδη από την εποχή του Mill οι αντιρρήσεις ήταν πολλές. Σύμφωνα με τον James Fitzjames Stephen (1873), το κράτος πρέπει να διατηρεί το δικαίωμα να προωθεί το αγαθό και να απαγορεύει συμπεριφορές που προκαλούν και προσβάλουν το δημόσιο αίσθημα. Ο Patrick Devlin την δεκαετία του 1960 θα ενισχύσει το επιχείρημα του Stephen, ισχυριζόμενος ότι η συμπεριφορά που έρχεται σε σύγκρουση με την κυρίαρχη κοινωνική ηθική διασπά τον κοινωνικό ιστό καθώς προσβάλλει την πλειονότητα. Μία τέτοιου είδους συμπεριφορά για τον Devlin (1968) αποτελεί προδοσία (βλ. και την περίφημη κριτική του Hart 1963).

10 10 Το παράδοξο είναι ότι αυτές τις συντηρητικές απόψεις έχουν υιοθετήσει σήμερα αρκετοί φιλελεύθεροι οι οποίοι θεωρούν ότι η επικρατούσα πλέον φιλελεύθερη κοινωνική ηθική σε πολλές χώρες της δύσης θα πρέπει να επιβληθεί και σε όσους δεν την ασπάζονται. Υποστηρίζουν ότι η ανοχή ακραίων μορφών συμπεριφοράς υπονομεύει την φιλελεύθερη δημοκρατία η οποία πρέπει να υπερασπίσει τον εαυτό της. H αντίληψη αυτή είναι λανθασμένη καθώς το φιλελεύθερο κράτος δικαίου δεν είναι και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με όρους ουσιαστικής δικαιοσύνης αλλά διαδικαστικής (Gauthier 1986). Πολύ περισσότερο από μία δέσμη αρχών και δικαιωμάτων, το φιλελεύθερο κράτος είναι ένα πλαίσιο εξασφάλισης της ηθικής αυτονομίας. Σύμφωνα με τον Joseph Raz (1986), τα αυτόνομα άτομα είναι εκείνα που μπορούν να διαμορφώσουν τη ζωή τους και να καθορίσουν την πορεία της - είναι δημιουργοί του δικού τους ηθικού κόσμου. Το φιλελεύθερο κράτος σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να επιβάλλει στα άτομα το δικό του ηθικό κόσμο (βλ. γενικά Wertheimer 2002) Η αρχή της βλάβης του Mill περιχαρακώνει με τον καλύτερο τρόπο την ηθική αυτονομία. Στο επιχείρημα ότι η αρχή της βλάβης είναι ασαφής και στο ότι ο Mill δεν ξεκαθαρίζει εάν η «ακραία προσβολή» (extreme offence) προκαλεί τη βλάβη (Feinberg 1985), ο ίδιος ο Mill απάντησε ξεκάθαρα: Πολλοί θεωρούν ότι βλάπτονται από οποιαδήποτε συμπεριφορά δεν τους αρέσει και δυσανασχετούν καθώς προσβάλλει τα αισθήματά τους [ ] Δεν υπάρχει όμως σύγκριση μεταξύ αυτών που αισθάνεται κάποιος για την άποψή του με την προσβολή που η άποψή του προκαλεί σε κάποιον άλλον. Όπως δεν συγκρίνεται η επιθυμία ενός κλέφτη να κλέψει μια τσάντα με την επιθυμία του ιδιοκτήτη της τσάντας να την κρατήσει. John Stuart Mill (1859: 6.12) Πολλοί, ερμηνεύουν την αρχή της βλάβης ως το θεμέλιο λίθο του δικαιώματος ιδιοκτησίας του εαυτού μας (self-ownership): το άτομο πρέπει να έχει τον απόλυτο έ- λεγχο του σώματός του. Κανείς δεν δικαιούται να του απαγορεύσει να ελέγχει και

11 11 να ορίζει το σώμα του. Κανείς δεν έχει δικαίωμα να το εμποδίσει να επιλέγει τον τρόπο ζωής του, ακόμα κι αν οι επιλογές του προσβάλλουν την κοινωνική ηθική. Σ αυτό το δικαίωμα μπορούμε να θεμελιώσουμε ένα αντίστοιχο δικαίωμα στο μηφιλελεύθερο τρόπο ζωής. Το δικαίωμα αυτό δεν βασίζεται σε έναν πολιτιστικό σχετικισμό αλλά στο ακριβώς αντίθετό του: στην βεβαιότητα για την υπεροχή του πολιτικού φιλελευθερισμού έναντι όλων των άλλων ανταγωνιστικών αντιλήψεων περί αγαθού και οργάνωσης της κοινωνίας. Η βεβαιότητα αυτή στηρίζεται στη θεωρία της ορθολογικής επιλογής, σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι δρουν καταρχήν ορθολογικά, δηλαδή επιχειρούν να επιτύχουν με περιορισμένα μέσα την καλύτερη δυνατή ικανοποίηση των επιθυμιών τους. Δεν εξετάζεται η ποιότητα ή το έλλογο των ανθρώπινων επιθυμιών (οι προτιμήσεις είναι δεδομένες). Δεδομένων των επιθυμιών τους, τα άτομα θα κάνουν ό,τι χρειάζεται για να επιτύχουν τους στόχους τους με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο, όπως τα ίδια τον αντιλαμβάνονται. Καθώς, σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, τα άτομα γνωρίζουν καλύτερα από κάθε άλλον το συμφέρον τους, ακόμα και όταν δεν φέρονται απόλυτα ορθολογικά, ακόμα και τότε μόνο τα ίδια τα άτομα έχουν την απαραίτητη πληροφόρηση για να κάνουν τις σωστές επιλογές και να πραγματώσουν τους στόχους τους (βλ. γενικά Foka- Kavalieraki and Hatzis 2011). Εφόσον η ορθολογικότητα είναι εξελικτική, ο νομικός πατερναλισμός και ο νομικός ηθικισμός απορρίπτονται καθώς δεν επιτρέπουν στον άνθρωπο να μάθει από τα λάθη του και να βελτιώσει τη συμπεριφορά του. Σύμφωνα πάντα με τη θεωρία αυτή, το άτομο όταν έχει τη δυνατότητα να επιλέξει θα καταλήξει αργά ή γρήγορα στην ελευθερία και την ευημερία. Όμως αυτό θα είναι πολλές φορές το αποτέλεσμα μίας μακροχρόνιας εξελικτικής διαδικασίας απαξίωσης των κανόνων κοινωνικής συμπεριφοράς που τον δεσμεύουν. Στη Δύση χρειάστηκαν πολλοί αιώνες. Γιατί είμαστε τόσο βιαστικοί με όσους δεν έχουν συνηθίσει να επιλέγουν; Το δικαίωμα στον μη-φιλελεύθερο τρόπο ζωής περιλαμβάνει και προστατεύει τις περισσότερες συμπεριφορές εφόσον αυτές δεν βλάπτουν ευθέως τρίτα άτομα, όπως στην περίπτωση της κλειτοριδεκτομής σε ένα ανήλικο κορίτσι ή της οικογενειακής βίας, ιδίως κατά των παιδιών.

12 12 Προφανώς είναι δικαίωμα των γυναικών να φορούν την ενδυμασία που θέλουν. Οποιαδήποτε ρύθμιση της ενδυμασίας από το κράτος θα πρέπει να δικαιολογείται επαρκώς από το τελευταίο (που θα έχει το βάρος της απόδειξης) και να είναι πολιτισμικά ουδέτερη. Για παράδειγμα, είναι λογικό το κράτος να απαιτήσει από μία νηπιαγωγό να μην φορά μπούρκα όταν διδάσκει σε νήπια αλλά δεν θα πρέπει να της απαγορεύει την μαντίλα. Βέβαια τα όρια δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Στο Πανεπιστήμιο του York απολύθηκε μια βοηθός καθηγητή όταν αρνήθηκε να αφαιρέσει το niqab κατά τη διάρκεια της συνεργασίας της με τον καθηγητή. Το επιχείρημα του καθηγητή της ήταν ότι η ενδυμασία της εμπόδιζε την συνεργασία τους. Δεν γνωρίζω αν ο ίδιος καθηγητής θα απέλυε τη βοηθό του αν εμπόδιζε τη συνεργασία τους μία τολμηρή ενδυμασία. Είναι νομίζω φανερό ότι τα ζητήματα αυτά δεν μπορούν να λυθούν με κανόνες δικαίου που θα μετρούν το ύψος μιας φούστας ή το άνοιγμα του niqab. Φυσικά το δικαίωμα αυτό θα πρέπει να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις που έχουν να κάνουν με την ελευθερία της έκφρασης και ιδιαίτερα με την ελευθερία του λόγου. Η σύγκρουση των πολιτισμών δεν αποτελεί πρόβλημα παρά μόνο εάν εμείς το αντιμετωπίσουμε ως τέτοιο. Αποτελεί δηλαδή ένα είδος αυτό-εκπληρούμενης προφητείας. Παρά το γεγονός πως ανήκω σ αυτούς που θεωρούν ότι το μοντέλο της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι όχι μόνο το ανώτερο στάδιο της ανθρώπινης θεσμικής εξέλιξης, αλλά κατά πάσα πιθανότητα και το τελικό, πιστεύω επίσης πως η έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη λέξη εξέλιξη. Σύμφωνα με τη θεωρία της ορθολογικής επιλογής τα άτομα θα καταλήξουν αργά ή γρήγορα στο μοντέλο αυτό, καθώς κατοχυρώνει ταυτόχρονα την ελευθερία και την ευημερία τους. Όμως, όπως η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να επιταχυνθεί με τη βία που απαιτεί η εισβολή σε ένα κράτος, έτσι είναι λάθος να επιβάλλεται ακόμα και στους πολίτες ενός φιλελεύθερου κράτους με τη βία που διαθέτει το κράτος αυτό. Την φιλελεύθερη αυτή αρχή εξέφρασε καλύτερα από κάθε άλλον ο Noam Chomsky: «Εάν δεν πιστεύουμε στην ελευθερία της έκφρασης αυτών που απεχθανόμαστε, δεν την πιστεύουμε για κανέναν».

13 13 Για περαιτέρω διάβασμα: Ο λόγος που στο κείμενο πολλοί από τους όρους συνοδεύονται από τον αγγλικό όρο σε παρένθεση είναι διπλός: (α) πολλές από τις έννοιες όπως χρησιμοποιούνται εδώ είναι τεχνικές επιστημονικές έννοιες και δεν έχουν την ίδια σημασία με την καθομιλουμένη, (β) όποιος/α ενδιαφέρεται για περαιτέρω έρευνα θα διευκολυνθεί να αναζητήσει στο internet περισσότερα στοιχεία με τη βοήθεια των αγγλικών όρων. Banting, Keth and Will Kymlicka, eds Multiculturalism and the Welfare State: Recognition and Redistribution in Contemporary Democracies. New York: Oxford University Press. Bodvarsson, Örn B. and Henrik Van den Berg The Economics of Immigration: Theory and Policy. Dordrecht: Springer. Borjas, George J The Economics of Immigration. Journal of Economic Literature 32: Card, David, Christian Dustmann and Ian Preston Immigration, Wages and Compositional Amenities. Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research. Working Paper no Card, David and Andrei Shleifer Immigration and Inequality. American Economic Review 99: Chang, Howard F The Economic Impact of International Labor Migration: Recent Estimates and Policy Implications. Temple Political & Civil Rights Law Review 16: Devlin, Patrick The Enforcement of Morals. London: Oxford University Press. Dworkin, Ronald Taking Rights Seriously. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2nd ed. Fehr, Ernst and Joseph Henrich Is Strong Reciprocity a Maladaption? On the Evolutionary Foundations of Human Altruism. In The Genetic and Cultural Evolution on Cooperation. Peter Hammerstein, ed. Cambridge, MA: MIT Press. pp Feinberg, Joel The Moral Limits of the Criminal Law. Vol. 2: Offense to Others. New York: Oxford University Press.

14 14 Foka-Kavalieraki, Yulie and Aristides N. Hatzis Toward an Improved Model of Rationality in Economics. Review of Economic Philosophy 12 (forthcoming). Gauthier, David Morals by Agreement. Oxford: Oxford University Press. Goldberg, David Theo, ed Multiculturalism: A Critical Reader. Cambridge, MA: Blackwell. Gropas, Ruby and Anna Triandafyllidou Cultural Diversity in Greek Public and Political Discourses. Athens: ELIAMEP (στα πλαίσια του προγράμματος EMI- LIE). Gutmann, Amy, ed Multiculturalism. Princeton: Princeton University Press. Hart, H.L.A Law, Liberty, and Morality. Stanford: Stanford University Press. Kymlick, Will Liberalism, Community and Culture. Oxford: Oxford University Press. Kymlick, Will Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights. New York: Oxford University Press. Kymlicka, Will Multicultural Odysseys: Navigating the New International Politics of Diversity. New York: Oxford University Press. Kymlicka, Will, ed The Rights of Minority Cultures. New York: Oxford University Press. Kymlicka, Will and Wayne Norman, eds Citizenship in Diverse Societies. New York: Oxford University Press. Kymlicka, Will and Magda Opalski, eds Can Liberal Pluralism Be Exported? Western Political Theory and Ethnic Relations in Eastern Europe. New York: Oxford University Press. Laden, Anthony Simon and David Owen, eds Multiculturalism and Political Theory. Cambridge: Cambridge University Press. Mill, John Stuart On Liberty. London: J.W. Parker and Son. Modood, Tariq Multiculturalism. Cambridge: Polity Press. Nozick, Robert Anarchy, State, and Utopia. New York: Basic Books. Okin, Susan Moller Is Multiculturalism Bad for Women? In Is Multiculturalism Bad for Women? Joshua Cohen, Matthew Howard and Martha C. Nussbaum, eds. Princeton: Princeton University Press. pp Parekh, Bhikhu Rethinking Multiculturalism: Cultural Diversity and Political Theory. London: Palgrave Macmillan, 2 nd ed.

15 15 Phillips, Anne Multiculturalism Without Culture. Princeton: Princeton University Press. Putnam, Robert D E Pluribus Unum: Diversity and Community in the Twenty-first Century (The 2006 Johan Skytte Prize Lecture) Scandinavian Political Studies 30: Rawls, John Political Liberalism. New York: Columbia University Press. Rawls, John The Law of Peoples. Cambridge, MA: Harvard University Press. Rawls, John [1971]. A Theory of Justice. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2 nd ed. Raz, Joseph The Morality of Freedom. Oxford: Oxford University Press. Schkade, David, Cass R. Sunstein and Reid Hastie What Happened on Deliberation Day? University of Chicago Law & Economics Olin Working Paper no Shapiro, Ian and Will Kymlicka, eds. Ethnicity and Group Rights. New York: New York University Press. [Nomos XXXIX] Stephen, James Fitzjames Liberty, Equality, Fraternity, R.J. White, ed. Chicago: University of Chicago Press, Sunstein, Cass R Going to Extremes: How Like Minds United and Divide. New York: Oxford University Press. Taylor, Charles Multiculturalism and The Politics of Recognition. Princeton: Princeton University Press. Waldron, Jeremy Mill and the Value of Moral Distress. Political Studies 35: Wertheimer, Alan Liberty, Coercion, and the Limits of the State. In The Blackwell Guide to Social and Political Philosophy, Robert L. Simon, ed. Oxford: Blackwell. pp Κόντης, Αντώνης (επ.) «Οι Οικονομικές Επιπτώσεις της Απασχόλησης των Μεταναστών κατά τη Διάρκεια της Τελευταίας Δεκαετίας στο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν». Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης. Εργαστήριο Μελέτης της Μετανάστευσης και Διασποράς.

16 16 Χατζής, Αριστείδης «Πολυπολιτισμικότητα και Κοινωνία». Αθήνα: Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας & Θεωρίας της Επιστήμης. Πρόκειται για κείμενο που συνοδεύει το παρόν. Μπορείτε επίσης να επισκεφτείτε την παρακάτω ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα:

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ Πολλά δεν μας αρέσουν γύρω μας αλλά συνήθως μας απωθεί ό,τι είναι διαφορετικό από εμάς. Ενοχλούμαστε όταν οι άνθρωποι γύρω μας κάνουν τα πράγματα με άλλο τρόπο και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν Όρια στην Πολυπολιτισμικότητα;

Υπάρχουν Όρια στην Πολυπολιτισμικότητα; Αριστείδης Ν. Χατζής Επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Υπάρχουν Όρια στην Πολυπολιτισμικότητα; ALBA Graduate Business School 30 Ιανουαρίου 2007 Francis Fukuyama Το τέλος της συζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 1 Τα Δικαιώματα Των Παιδιών Μαθητές : Νίκος Τσουκανάς Σπύρος Κούφαλης Αναστάσης Παπαχρήστος Σπύρος Φραγκούλης Τάσος Χούσος Εκπαιδευτικοί Δρεπανόπουλος Νίκος, Γυμναστής

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Γεώργιος Κ. Ζάχος Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Δρ. Γεώργιος Κ. Ζάχος Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ο ρόλος των Δημοσίων Βιβλιοθηκών στην ενίσχυση της Κοινωνικής Συνοχής Δρ. Γεώργιος Κ. Ζάχος Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Κύρια σημεία της παρουσίασης Ρόλοι των Δημοσίων Βιβλιοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης

Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ελένη Καρφάκη, Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρώπη και το Ισλάμ: Οκτώ Μύθοι

Η Ευρώπη και το Ισλάμ: Οκτώ Μύθοι Η Ευρώπη και το Ισλάμ: Οκτώ Μύθοι Aστέρης Χουλιάρας Καθηγητής Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Bernard Lewis: «Europe would turn Muslim by the end of this century,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για το Κοινωνικό Κεφάλαιο

Έρευνα για το Κοινωνικό Κεφάλαιο Έρευνα για το Κοινωνικό Κεφάλαιο 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΕΛΛΑΔΑΣ Ταυτότητα της έρευνας ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 12/09/2012 έως 21/10/2012 ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ 18 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ ΔΕΙΓΜΑ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΑΝΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΑ 4.532 ΑΤΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδιότητα του πολίτη. εκπαίδευσή του

Η ιδιότητα του πολίτη. εκπαίδευσή του Η ιδιότητα του πολίτη, οι αρετές του πολίτη και η εκπαίδευσή του Η ιδιότητα του πολίτη Από τη δεκαετία του 1990 άρχισε να αναπτύσσεται ένα ενδιαφέρον για την ιδιότητα του πολίτη (citizenship) από στοχαστές

Διαβάστε περισσότερα

html

html https://www.youtube.com/watch?v=kyhycwpc06s http://vimeo.com/17503101 http://pat61lib.squat.gr/digital_archive_iles/ 044-198.html ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ Πρόκειται για την πίστη στην υπεροχή μιας φυλής έναντι κάποιας

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 2: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Ερωτήσεις Μαθήματος 1 Ιστορία μου, αμαρτία μου, λάθος μου μεγάλο Είσαι αρρώστια μου, στενοχώρια μου, και

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η εκπαιδευτική έρευνα οφείλει να εφαρμόζει τη δεοντολογία που προβλέπει τον σεβασμό της προσωπικότητας, της

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΔΕΟ10) Ακαδημαϊκό έτος 2014-15 Τμήμα Θεσσαλονίκη 1

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 1: Η πολυπολιτισμικότητα στην κοινωνία και στο σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά.

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Γενικό Λύκειο Βαλτινού Τρικάλων ως εµπλεκόµενο σχολείο στο ευρωπαϊκό πρόγραµµα Comenius Regio, που υλοποιείται µεταξύ φορέων και οργανισµών των Τρικάλων (Ελλάδα) και του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Τι είναι η δημόσια οικονομική Η Δημόσια Οικονομική μελετά το ρόλο του δημόσιου τομέα, του κράτους δηλαδή στην οικονομία. Βασική έμφαση δίνεται στο ρόλο των δημόσιων δαπανών

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES

INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES ΡΟΤΑΡΙΑΝΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΒΟΛΟΥ ΑΡΓΩ Η οικονομική κρίση και η νεανική εγκληματικότητα: Εναλλακτικές Λύσεις 6/11/2011 Dr. Theo Gavrielides, Ιδρυτής και ιευθυντής Ξεκινώντας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Κοινωνία

Πολυπολιτισμικότητα και Κοινωνία Πολυπολιτισμικότητα και Κοινωνία του Αριστείδη Χατζή Ο Αριστείδης Χατζής είναι Επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας & Θεωρίας της Επιστήμης του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Ρατσισμός ονομάζεται η στάση, κατά την οποία τα μέλη μιας φυλής ή εθνικής ομάδας θεωρούν ως μειονεκτούντα τα μέλη άλλης φυλής ή εθνικής ομάδας και ως συνέπεια αυτού αναπτύσσουν μία έντονη

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίασε τον εαυτό σου στον κόσμο

Παρουσίασε τον εαυτό σου στον κόσμο 4.1. Παρουσίασε τον εαυτό σου στον κόσμο Ταυτότητα Η κατάσταση του να διαθέτεις μοναδικά αναγνωριστικά χαρακτηριστικά που κανένα άλλο πρόσωπο ή πράγμα δεν διαθέτει. Τα ατομικά χαρακτηριστικά βάσει των

Διαβάστε περισσότερα

Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013

Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013 Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013 «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2015 Αριθ. Πρωτ. Φ. 1500.2/46831/2015 Πληροφορίες: Νίκη Μπαφέ, Ματούλα Παπαδημητρίου τηλ. 2131306817, 213 1306816 Προς: Πίνακα αποδεκτών Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ Ε.Ε. Δρ Νικόλαος Λυμούρης

ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ Ε.Ε. Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ Ε.Ε. Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2015 Πολιτικά Συστήματα Το πολιτικό σύστημα είναι το σύνολο των κανόνων που ορίζει: Τη σχέση (δικαιώματα και

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA DIRECTOR OF COUNTRY STUDIES, ECONOMICS DEPARTMENT, OECD TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT?

Διαβάστε περισσότερα

Τα Όρια της Ελευθερίας

Τα Όρια της Ελευθερίας Διάλεξη στο Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών 9 Φεβρουαρίου 2011 Τα Όρια της Ελευθερίας του Αριστείδη Χατζή 1 Όσοι από εσάς παρακολουθήσατε τις δύο προηγούμενες διαλέξεις μου θα έχετε ήδη μια αρκετά ξεκάθαρη

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας

Οικονομικά της Τεχνολογίας Οικονομικά της Τεχνολογίας Καινοτόμες Επιχειρήσεις, Επιχειρηματικότητα και Ανταγωνισμός Κώστας Τσεκούρας Καινοτόμες Επιχειρήσεις και Αγορές Περίγραμμα Επιχειρηματικότητα και Νέες Επιχειρήσεις Καινοτομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Preventing Hnur Related Vilence by educatin and dialgue thrugh Immigrant NGOs ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Ερωτήσεις και συζήτηση για το βιβλίο «Στα 20 ξεκινάς να σαπίζεις» ΟΝΟΜΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ: Örebr Cunty Administrative

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:...

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ Κοινωνικός Μετασχηµατισµός 1. Ο κοινωνικός µετασχηµατισµός 1.1. Γενικά Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να προσδιορίσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των παρακάτω όρων. Κοινωνικός σχηµατισµός:......

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια Χρήση του Βιβλίου Η πολιτική, από τη φύση της, είναι ένας τομέας επικάλυψης και διασύνδεσης. Το υλικό λοιπόν που συναντάται στο βιβλίο αυτό ανθίσταται πεισματικά στην τμηματοποίηση, κάτι που αποτελεί και

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ )

Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ ) Διδάσκουσα: Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Δράση Teachers 4 Europe

Εκπαιδευτική Δράση Teachers 4 Europe Εκπαιδευτική Δράση Teachers 4 Europe «Κάνε τη Διαφορά! Δράσεις κατά του ρατσισμού και υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο περιβάλλον της Ε.Ε.» Ζερβού Κυριακή ΠΕ 70 Δασκάλα/ΠΕ 13 Νομικός 6 ο Διαπολιτισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες. ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός]

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες. ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός] ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΕΠΑΛ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός] Με την παραδοσιακή σημασία του όρου, ρατσισμός είναι το δόγμα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 6: Ρατσισμός Αναστασία Κεσίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός.

1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου. Δικαιώματα. Συμμετοχή. Ελευθερία έκφρασης. Ασφαλές περιβάλλον. Σεβασμός. 1.1. Μάθε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου «Δεν υπάρχουν δικαιώματα, όποια κι αν είναι αυτά, χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις.» Samuel Taylor Coleridge Δικαιώματα Το δικαίωμα προστατεύει τα άτομα ή τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 Η Εικόνα της Κρίσης όπως την αντιλαμβανόμαστε (λανθασμένα) Όταν σκεπτόμαστε ή μιλούμε

Διαβάστε περισσότερα

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool UNIVERSITY OF PATRAS Laboratory on Sociology and Education - SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool Σας παρακαλούμε να σημειώσετε, σε ποιο βαθμό σας ταιριάζει προσωπικά η καθεμιά από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου ΤΙ ΛΕΕΙ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 12 ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ρατσισμός είναι να θεωρούμε κάποια άλλη ομάδα ανθρώπων ως κατώτερη ή ακόμη και άξια περιφρόνησης, λόγω της φυλετικής ή εθνικής τους καταγωγής.

Ρατσισμός είναι να θεωρούμε κάποια άλλη ομάδα ανθρώπων ως κατώτερη ή ακόμη και άξια περιφρόνησης, λόγω της φυλετικής ή εθνικής τους καταγωγής. ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ Φυλετικός Ρατσισμός Ρατσισμός είναι να θεωρούμε κάποια άλλη ομάδα ανθρώπων ως κατώτερη ή ακόμη και άξια περιφρόνησης, λόγω της φυλετικής ή εθνικής τους καταγωγής.αιτία του ρατσισμού είναι συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Email: vrapanos@econ.uoa.gr

Email: vrapanos@econ.uoa.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2008-2009 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Μάθηµα: ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γραφείο 305, Σταδίου 5 ιδασκαλία: Β. Ράπανος Ηµέρα και ώρα µαθήµατος: Τρίτη, 11.00-14.00 Ώρες γραφείου:

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College Ταυτότητα της Έρευνας Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Θέμα: Αντιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου

Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Η Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου 1. Περιεχόμενα Κεφαλαίου Α. Εισαγωγικά: Οι κατευθύνσεις του Σύγχρονου Εμπορίου B. Η Παραδοσιακή Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Οι Εμποροκράτες Adam Smith: Απόλυτο Πλεονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

2/12/2011. A different point of view is simply the view from a place where you re not. HSBC

2/12/2011. A different point of view is simply the view from a place where you re not. HSBC ΤΟ ΕΞΑΓΩΓΙΚΟ MARKETING ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΙΕΘΝΟΥΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Καραβασίλης ηµήτρης Σύµβουλος Επιχειρήσεων Θεσσαλονίκη 26/11/2011 Τελικά τι είναι marketing? Μια δουλειά αεριτζίδικη, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

Oπου υπάρχουν άνθρωποι

Oπου υπάρχουν άνθρωποι Oπου υπάρχουν άνθρωποι Η Ταυτότητα Η ACT4 PEOPLE αποτελεί μια νέα Ελληνική Μη Κυβερνητική οργάνωση που παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε όλους εκείνους «που δεν έχουν δικαίωμα στη Ζωή» όποιοι και αν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να ορίσουμε τη ψηφιακή πολιτότητα; Δρ. Ελένη Α. Κύζα Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Πώς μπορούμε να ορίσουμε τη ψηφιακή πολιτότητα; Δρ. Ελένη Α. Κύζα Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ψηφιακή Πολιτότητα ΔΡ. ΕΛΕΝΗ Α. ΚΥΖΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Eleni.Kyza@cut.ac.cy 26 Νοεμβρίου 2016 Συνέδριο Σχολικής Εκπαίδευσης: Ψηφιακή Πολιτότητα μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Η δήλωση της Μπρατισλάβας

Η δήλωση της Μπρατισλάβας Μπρατισλάβα, 16 Σεπτεμβρίου 2016 Η δήλωση της Μπρατισλάβας Σήμερα, συναντιόμαστε στην Μπρατισλάβα σε μια κρίσιμη στιγμή για το ευρωπαϊκό μας σχέδιο. Στη σύνοδο κορυφής των 27 κρατών μελών στην Μπρατισλάβα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα