Σκέψεις για την επανάληψη στο έργο του Φρόυντ Αριστέα Σκούλικα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σκέψεις για την επανάληψη στο έργο του Φρόυντ Αριστέα Σκούλικα"

Transcript

1 Σκέψεις για την επανάληψη στο έργο του Φρόυντ Αριστέα Σκούλικα...εδώ ακριβώς συναντούµε τη µεταβίβασή µας επί της ψυχαναλυτικής λειτουργίας, αυτής της κινήσεως που κυκλώνει κενά, ρήγµατα και ελλείψεις... ελπίζοντας πάντα ότι θα µπορέσει να φθάσει στο να συναντήσει και παλµούς νοήµατος. Ά. Ποταµιάνου Τα εναντίον εαυτού Εισαγωγή Σκοπός µας σε αυτή την εργασία είναι να σκεφθούµε ορισµένες πλευρές του ζητήµατος της επανάληψης στο φροϋδικό έργο. Η επανάληψη η οποία είναι ικανή να εξουδετερώνει την ψυχική διαδικασία, µας απασχολεί σε µεγάλο φάσµα ψυχοπαθολογιών, από τις οριακές παθολογίες των ενηλίκων έως τις εκφράσεις αναστολής της ψυχικής λειτουργίας των βρεφών. Οι σκέψεις για την κλινική αυτή εκδήλωση που ακολουθούν, αποτελούν µια πρώτη αντίδραση στην οµιλία της Άννας Ποταµιάνου µε τίτλο Αµνηµονικές διαδικασίες 1. Παρουσίαση της οµιλίας και του σχολιασµού της από τους συνοµιλητές της θα γίνει σε επόµενο τεύχος. Εδώ θα περιορισθούµε σε αυτή την προεργασία. Η πρώτη απορία από το κείµενο της Ά. Ποταµιάνου αναφέρεται στις ιδιότητες της επανάληψης. Το ερώτηµα που τίθεται αφορά την ενδεχόµενη θετική επίδραση ορισµένων φαινοµένων επανάληψης στην έκβαση της θεραπείας και τον ψυχικό µεταβολισµό στο σύνολό του. Στο Διαδικασίες επανάληψης και προσφορές του Εγώ (1995, ελλ. µτφρ. 1999, σ. 20) η Ά. Ποταµιάνου θεωρεί, όπως ο Φρόυντ, τις επαναλήψεις παράγωγα µιας καθολικής τάσης του έµβιου όντος επισηµαίνοντας ότι «... επαναφέρουν προηγούµενες καταστάσεις αντιστεκόµενες στην εξαφάνιση του παρελθόντος. Ως αποφορτίσεις εντάσεων νοητικά ακατέργαστων, οι κινήσεις της καταναγκαστικής επανάληψης σχεδιάζουν και ξανασχεδιάζουν τα κύρια χαρακτηριστικά ενός βιώµατος που αναδύεται αγνοώντας τον χρόνο και τον χώρο της προέλευσής του». 1 Διηµερίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, στις 7 και 8 Μαρτίου 2014, στο Ινστιτούτο Παστέρ, η οποία διοργανώθηκε προς τιµήν της Άννας Ποταµιάνου. 1

2 Το χωρίο αυτό αποδίδει στην επανάληψη πλειάδα χρήσιµων λειτουργιών. Η λογική αυτή µιας δυναµικής λειτουργικής ενσωµάτωσης της επανάληψης στην ψυχική διαδικασία βρίσκεται σε διάσταση µε το γεγονός ότι µετά τη στροφή του Φρόυντ του 1920 µε το Πέρα από την αρχή της ευχαρίστησης τα φαινόµενα επανάληψης αντιµετωπίζονται ως παράγοντες που λειτουργούν αρνητικά για τον ψυχικό µεταβολισµό και την αναλυτική εργασία. Το ερώτηµα που τίθεται λοιπόν είναι αν πλάι στον καταναγκασµό επανάληψης ο οποίος θεωρείται ότι επαναφέρει το άτοµο σε βιώµατα ταυτόσηµα µε προϋπάρχουσες εγγραφές, αφαιρώντας του τη δυνατότητα να ανοιχθεί σε νέες προοπτικές και να µεταβληθεί, υπάρχουν επαναληπτικά φαινόµενα άλλης µορφής. Το δεύτερο ερώτηµα είναι αν µπορούµε να µιλάµε στην περίπτωση της επανάληψης για ειδική λειτουργία, η οποία έχει τις δικές της στοχεύσεις. Ο De M Uzan (1977) πρότεινε την ιδέα ότι υπάρχουν διαδικασίες επανάληψης οι οποίες οδηγούν σε κάτι που είναι «όµοιο» µε την ήδη υπάρχουσα ψυχική καταγραφή αλλά όχι «ταυτόσηµο», µια µικρή διαφορά, που δηµιουργεί όµως µια νέα εγγραφή της εµπειρίας, οδηγώντας σε µετεξέλιξη των µνηµονικών ιχνών. Στη µετεξέλιξη αυτή αναφέρεται ο Φρόυντ στην επιστολή του στον Fliess (1896, νο 52). Ο Φρόυντ επικεντρώνεται το 1914 στα θέµατα της επανάληψης συσχετίζοντάς την µε τη µνήµη και συγκεκριµένα µε τη λειτουργία των µνηµονικών ιχνών. Θα δώσει αργότερα µε το Ανοίκειο (1919) µια ιδέα για τη συµµετοχή του ψυχικού παράγοντα στα φαινόµενα επανάληψης, συµµετοχή που τοποθετείται στην εποχή θεµελίωσης του ναρκισσισµού και του ναρκισσικού αντικειµένου µέσω του διπλού. Το 1920 αναγορεύει τον καταναγκασµό επανάληψης σε καθολική ιδιότητα των εµβίων όντων και αναζητά τη βαθύτερη βιολογική λογική του. Αυτό που προσπαθούµε να καταδείξουµε εδώ είναι ότι η θεωρία του καταναγκασµού επανάληψης του 1920 δεν ενδιαφέρεται µόνο, ή κυρίως, για τις επιπτώσεις των επαναληπτικών διαδικασιών που απογυµνώνουν και καθιστούν στείρα την ψυχική λειτουργία. Με απαρχή το φαινόµενο της επανάληψης η θεωρία αυτή ενδιαφέρεται να αναδιφήσει στις θεµελιώδεις ιδιότητες της βιοψυχολογικής µορφοποίησης, θεωρούµενης ως µέρος ενός βιολογικού γίγνεσθαι, οι νοµοτέλειες του οποίου κυριαρχούν σε όλα τα σηµεία. Ακολουθώντας, νοµίζουµε, µια τέτοια λογική η Ά. Ποταµιάνου συσχετίζει την επανάληψη µε την «έµφυτη διάθεση του ανθρώπου να εικονίζει και να αναπαριστά τα βιώµατά του, εποµένως να επενδύει 2

3 ασταµάτητα τη δόµηση µορφών...» (όπ. π., σ. 22). Με τον τρόπο αυτό πλάθεται κατ αυτή το αντικείµενο, οι αναπαραστάσεις πραγµάτων και λέξεων. Με την επανάληψη της γνωστικής διαδικασίας και του παιγνιδιού το παιδί κατακτά γνωστικά αντικείµενα. Μνήµη, µνηµονικό ίχνος και επανάληψη Το 1914 ο Φρόυντ επεξεργάζεται το ζήτηµα της επανάληψης σε συνάρτηση µε την ενόρµηση και τη µνήµη. Στο πλαίσιο αυτό θεωρεί ότι εκείνο που δίνει ώθηση στις διαδικασίες επανάληψης είναι η ενόρµηση και διατυπώνει την ιδέα ότι ο ασθενής επαναλαµβάνει στην ανάλυση µε πράξεις εκείνο που δεν µπορεί να θυµηθεί. Καθώς η επανάληψη είναι από τη φύση της πράξη, το πράττειν αυξάνεται κατά την ανάλυση αναλογικά προς την αντίσταση στην αναµνηµόνευση (όπ. π., σ. 151). Η λειτουργία της µνήµης και η παραγωγή αναµνήσεων µέσω της αναµνηµόνευσης είναι εδώ σηµαντική µεταβλητή του ζητήµατος. Μια µορφή µνήµης η οποία µας διδάσκει πολλά κατά τον Φρόυντ (όπ. π., σ. 148) είναι η µνήµη της ύπνωσης. Πρόκειται για µια απλή µορφή αναµνηµόνευσης στο πλαίσιο µιας διάταξης σχεδόν πειραµατικής, κατά την οποία ο ασθενής τοποθετείται εντός µίας προγενέστερης κατάστασης χωρίς να συγχέει το παρόν µε το παρελθόν και είναι σε θέση να διακρίνει τις τότε ψυχικές διαδικασίες αφενός και αφετέρου να έλθει σε επαφή µε αναµνήσεις οι οποίες έχουν γίνει ασυνείδητες. Όµως τι είναι αυτό που δεν µπορούµε να θυµηθούµε. Είναι κάτι, λέει ο Φρόυντ, που αποκλείουµε από τα περιεχόµενα της συνείδησης, το οποίο όµως δεν παύει να παραµένει εκεί και να είναι οικείο, αφού όταν µας το αναφέρουν δεν αισθανόµαστε ότι δεν το γνωρίζουµε, αλλά ότι δεν το σκεφτήκαµε, ότι απλώς δεν µας πέρασε από τον νου. Είναι δηλαδή ψυχικά περιεχόµενα µε τα οποία έχουµε οικειότητα. Διαφορετική τύχη έχουν εµπειρίες που βιώθηκαν σε παλαιότερες εποχές, εµπειρίες που το άτοµο δεν µπόρεσε να σκεφθεί και να κατανοήσει και τις οποίες κατανόησε και ερµήνευσε σε δεύτερο χρόνο. Στοιχεία των εµπειριών αυτών εµφανίζονται στα όνειρα και τα συµπτώµατα της νεύρωσης (όπ. π., σ. 149). Όταν ο ασθενής επαναλαµβάνει αντί να θυµάται, εκείνο που έρχεται στην επιφάνεια µε την επανάληψη είναι «ένα κοµµάτι αληθινής ζωής», γράφει ο Φρόυντ, και προσθέτει ότι πρόκειται για ένα κοµµάτι αληθινής ζωής το οποίο µπορεί να καταστεί ακόµη και βλαπτικό κατά την 3

4 θεραπευτική αγωγή. Η επαναφορά αυτή, εντός της ανάλυσης, µοιάζει µε την επαφή του ατόµου, κατά την ύπνωση, µε ένα τµήµα της παρελθούσας ζωής του. Σε αυτό το σηµείο της επεξεργασίας η επανάληψη συνιστά στη σκέψη του Φρόυντ εµπόδιο για την αναλυτική διαδικασία. Ο αναλυόµενος δεν έχει καµία συνείδηση του γεγονότος ότι επαναλαµβάνει και αντί να σκέπτεται, να θυµάται και να κρατά την ψυχική του διακίνηση εντός του νοητικού χώρου, κάνει πράξεις και εκφορτίζει µέσω επαναλήψεων. Όµως, ταυτοχρόνως µε τη διαπίστωση ότι η επανάληψη συνιστά εµπόδιο στην αναλυτική διαδικασία, ανακύπτει στον Φρόυντ η σκέψη ότι η ανάδυση «κοµµατιών αληθινής ζωής» µπορεί να αποτελέσει ευκαιρία να προχωρήσει ο αναλυόµενος σε νέες αναγνώσεις της εµπειρίας και νέα ανοίγµατα. Τοποθετούνται µε τον τρόπο αυτό οι ψυχικές αυτές κινήσεις στον χώρο της µεταβίβασης. Σε τι όµως µπορεί να συνίσταται το «κοµµάτι αληθινής ζωής» που αναδύεται µε την επανάληψη του 1914; Εδώ υπάρχει ανάγκη περαιτέρω κατανόησης. Καταρχήν, γράφει ο Φρόυντ, ο ασθενής αισθάνεται ότι αυτό που επαναλαµβάνει ανήκει στο παρόν. Πρόκειται για µια κίνηση κατά την οποία µπορεί να καταστεί κάτι «ψυχικά παρόν», να κερδίσει δηλαδή ύπαρξη και παρουσία ακολουθώντας µια τροχιά από µέσα προς τα έξω και όχι το αντίθετο, όπως συµβαίνει συνήθως. Παρ όλα αυτά, γράφει ο Φρόυντ (1920, σ. 19) ο ασθενής δεν χάνει ποτέ την επίγνωση του γεγονότος ότι αυτό που εµφανίζεται ως πραγµατικότητα στο παρόν είναι µόνο µια αντανάκλαση ενός λησµονηµένου παρελθόντος. Είδαµε ότι η Ά. Ποταµιάνου στο χωρίο που παραθέσαµε υποστηρίζει ότι εκείνο που αναδύεται µε την επανάληψη είναι «εντάσεις νοητικά ακατέργαστες». Δίνει µε τον τρόπο αυτό µια απάντηση αναφορικά προς την φύση του «κοµµατιού αληθινής ζωής» της διατύπωσης του Φρόυντ που παραθέσαµε, αλλά δεν κλείνει το ερώτηµα, αντίθετα το ανοίγει ακόµη περισσότερο. Τα «κοµµάτια αληθινής ζωής» είναι ένα είδος ψυχικής παρουσίας. Σε τι συνίσταται και πώς πραγµατώνεται το γεγονός του να «καθίσταται κάτι ψυχικά παρόν» είναι νοµίζουµε σηµαντικό ερώτηµα για την κατανόηση γενικότερα της ψυχικής λειτουργίας όπως και της αναλυτικής διαδικασίας. Μας παραπέµπει σε εικόνες ποίησης, όπως αυτή του S. 4

5 Mallarmé, ο οποίος ανακαλεί µια εκδοχή της ψυχικής παρουσίας 2 «το απόλυτο παρόν των πραγµάτων», το οποίο στερείται οιουδήποτε νοήµατος 3. Κάπως έτσι κατανοεί η Khan (2001, σ. 25) παρουσίες όπως αυτές του ονείρου ή της ονειροπόλησης, στην κυριολεξία παρουσιάσεις (darstellung του Φρόυντ) στον εαυτό µας υλικών του ασυνειδήτου, ψυχικές παραγωγές οι οποίες επιτρέπουν να βιώνεται µια εµπειρία ως πραγµατική και παρούσα χωρίς να εντάσσεται σε οποιοδήποτε έλλογο πλαίσιο αναφοράς. Η έννοια του ψυχικά παρόντος εισάγει πολλά ζητήµατα που δεν θα εξετάσουµε εδώ. Ας πούµε µόνο ότι παραπέµπει στη διαδικασία µέσω της οποίας γεννιέται στη σκέψη του αναλυτή το «επιλεγµένο γεγονός» µε τον τρόπο που το εννοεί ο Bion (1963), µια ενότητα δηλαδή ψυχικού υλικού του αναλυοµένου που επιβάλλει την παρουσία της ως «συνεκτικός κόµβος» και ζητά να την λάβουµε υπόψη. Η ενότητα αυτή δεν είναι άλλο από ένα είδος ψυχικής παρουσίας ενεργής ταυτοχρόνως σε αναλυτή και αναλυόµενο, µε τις δύο αυτές καταβολές της στα δύο άτοµα να αλληλοδιαπλέκονται. Τα υλικά αυτά αποζητούν την ερµηνεία καθώς µεταφέρουν εντός τους εκείνο που η Ά. Ποταµιάνου ονοµάζει «παλµό νοήµατος» (Ποταµιάνου, 2008, σ. 164). Το στοιχείο της µνήµης λοιπόν αντί να γίνεται ανάµνηση βιώνεται µέσω της επανάληψης σαν να εκτυλίσσεται στο παρόν. Ο αναλυτής καλείται να το ερµηνεύσει και να το τοποθετήσει στην πραγµατική του θέση, δηλαδή στο παρελθόν. Αυτό µπορεί να υλοποιηθεί κατά τον Φρόυντ εφόσον η επανάληψη ενσωµατωθεί σε µεταβιβαστικές κινήσεις, οπότε όχι µόνο δεν είναι βλαπτική αλλά µπορεί να λειτουργήσει διευκολυντικά για την αναµνηµόνευση. Είναι φανερό ότι ο Φρόυντ ολισθαίνει στο κείµενο αυτό, όπως αναφέρει ο Donnet (2005), προς µια θετική άποψη για τη συµµετοχή της επανάληψης και της πράξης στην αναλυτική διαδικασία. Χωρίς αυτές δεν θα είχε εξάλλου ωθηθεί να συλλάβει τη µεταβίβαση. Τώρα το ερώτηµα που ανακύπτει, αφορά τη σχέση του «κοµµατιού αληθινής ζωής» ή των «νοητικά ακατέργαστων εντάσεων» της Ά. Ποταµιάνου που εµφανίζονται κατά την επανάληψη στη θέση της ανάµνησης, µε τα µνηµονικά ίχνη. Ή, αν το θέσουµε αλλιώς, για ποιο 2 faire le présent absolu des choses S. Mallarmé, Igitur, Divagations, Un coup de dès. Gallimard, 1976, σ dénué de toute signification que de présence S. Mallarmé όπ. π., σ

6 λόγο τα µνηµονικά ίχνη δεν εκδηλώνονται αυτά τα ίδια αλλά αντ αυτών µετασχηµατίζονται οι µνηµονικές εγγραφές σε παρόν; Μήπως έχει σχέση αυτό µε τη διατύπωση του Φρόυντ (1920, σ. 25) ότι «αντί για ανάδυση µνηµονικών ιχνών έχουµε την εµφάνιση του φαινοµένου της συνείδησης;» Ενός φαινοµένου που αποτελεί τη βάση της αµυντικής δραστηριότητας του εµβίου όντος έναντι των συντριπτικών ποσοτήτων ενέργειας που φθάνουν ως αυτό από τον εξωτερικό κόσµο, όπως γράφει ο Φρόυντ (όπ. π., σ. 24). Αυτό είναι το πρώτο ερώτηµα. Μοιάζει στην περίπτωση αυτή η επανάληψη να έχει αναλάβει µια αµυντική λειτουργία. Με την ανάδυση του «κοµµατιού αληθινής ζωής» είναι σαν να επανεµφανίζεται στο προσκήνιο µια εµπειρία συνείδησης µε τις διάφορες λειτουργικές της πτυχές, µεταξύ των οποίων και εκείνη που αµύνεται και προστατεύει. Ας σηµειωθεί ότι ο Φρόυντ (1920, σ. 25) διαχωρίζει τα µνηµονικά ίχνη από τη συνείδηση ακριβώς µέσω της ιδιότητας των ιχνών να εγγράφονται σε άλλα ψυχικά συστήµατα και όχι σε αυτό της συνείδησης, µε αποτέλεσµα συνείδηση και µνηµονικά ίχνη να αλληλοαποκλείονται αµοιβαία. Το «κοµµάτι αληθινής ζωής» είναι λοιπόν εγγραφή που δεν έχει γίνει ακόµη αναπαραστατικό µνηµονικό ίχνος, αφού µετέχει της συνειδήσεως. Αυτό που αποµένει να δεχθούµε είναι ότι έχει παραµείνει σε ένα επίπεδο αντιληπτικής εγγραφής. Ας δούµε όµως τα πράγµατα από την οπτική γωνία του µνηµονικού ίχνους. Τι είναι ένα µνηµονικό ίχνος. Στο Σχεδίασµα (1896) αλλά και το 1920 (σ. 26) ο Φρόυντ γράφει ότι πρόκειται για µείωση των αντιστάσεων στις συναπτικές συνδέσεις από µεταβολές που αφήνουν οι διεγέρσεις, δηµιουργώντας µε τον τρόπο αυτό διόδους για τη διέλευσή τους. Στο µνηµονικό ίχνος συναρθρώνονται κατά την Ά. Ποταµιάνου (2011) 4 η αντιληπτική εικόνα του αντικειµένου και η αντίστοιχη ερωτογόνος ζώνη 5 που ενεργοποιείται (όπ. π., σ. 65). Το µνηµονικό ίχνος είναι µε τον τρόπο αυτό αναπαράσταση και διαφοροποιείται από την απλή αντιληπτική εγγραφή. Θα λέγαµε ότι µοιάζει µε στοιχειώδη µονάδα ψυχικού «ιστού». Με κάθε νέα εµπειρία τα µνηµονικά ίχνη τίθενται στο 4 Αντίστοιχη εικόνα προτείνουν µεταξύ άλλων ο Green, 1993, η Khan, 2001, οι Botella, Σχετικά µε την ερωτογόνο ζώνη ο Winnicott στο Developing of the capacity for concern το 1963 αναφέρεται στη φαντασιωτική καταστροφή της στοµατικής ερωτογόνου ζώνης του βρέφους, που οδεύει παράλληλα µε τη δηµιουργία µιας φαντασιωτικής τρύπας στο σώµα της µητέρας, µετά από την χρήση του, η οποία βιώνεται µερικές φορές ως λεηλασία. 6

7 προσκήνιο και µετασχηµατίζονται (Φρόυντ, 1896, επιστολή αριθµ 52, Ποταµιάνου, 2011, σ. 49). Ο µετασχηµατισµός αυτός θα ανατρέψει, γράφει η Α. Ποταµιάνου, «την ισοδυναµία µεταξύ απουσίας και απώλειας». Η οργάνωση µνηµονικών ιχνών πιστοποιείται από την ικανότητα του ψυχισµού να συλλαµβάνει τη διαφορά µεταξύ απουσίας και απώλειας. Η επανάληψη και το ανοίκειο Αν αυτό που έχει ξεχασθεί ή απωθηθεί είναι οικείο, όπως γράφει ο Φρόυντ το 1914, στην ανθρώπινη εµπειρία παρατηρείται και το αντίθετό του, το αίσθηµα του ανοίκειου (Das Unheimiliche ). Στο κείµενο µε τον οµώνυµο τίτλο του 1919, το οποίο γράφτηκε παράλληλα µε το Πέρα από την αρχή της ευχαρίστησης (1920), ο Φρόυντ αναφέρεται εκτενώς στον καταναγκασµό επανάληψης. Η προβληµατική του «Ανοίκειου» φωτίζει µε ιδιαίτερο τρόπο το ζήτηµα της επανάληψης, αναδεικνύοντας καταρχήν την αδιάρρηκτη µίξη βιολογικού και ψυχικού. Στο κείµενο αυτό ο Φρόυντ εξετάζει την επανάληψη ως µια µορφή αναπόδραστης αναγκαιότητας, µερικές φορές ολοκληρωτικά ακατανόητης ή τυχαίας, επί της οποίας ο άνθρωπος δεν µπορεί να έχει κανέναν έλεγχο. Ένα παράδειγµα µε µεταφορική αξία είναι εκείνο του ανθρώπου που είναι χαµένος σε ένα δάσος µε οµίχλη και περιπλανάται στα ίδια µονοπάτια, µην µπορώντας να βρει εκείνο που θα τον οδηγήσει στην έξοδο, ή η περίπτωση του ίδιου του Φρόυντ που χάνεται ένα µεσηµέρι καλοκαιριού σε ένα σηµείο (µε ειδική σηµασία) µιας µικρής µεσογειακής πόλης, καθώς τα δροµάκια τον οδηγούν δύο και τρεις φορές στο ίδιο τετράγωνο και δεν µπορεί να ξεφύγει από τον φαύλο κύκλο. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει παράλληλα µε το αίσθηµα αδιεξόδου και το συναίσθηµα του φόβου που απορρέει από το ανοίκειο. Ο Φρόυντ συσχετίζει εδώ την επανάληψη µε τη λειτουργία του διπλού και θεωρεί την επαναφορά του όµοιου της επανάληψης αντίστοιχη µε την επαναφορά του όµοιου κατά τη λειτουργία του διπλού. Το διπλό είναι µια επινόηση, µέσω της οποίας µέρη του εαυτού αποδίδονται σε έναν άλλο, ούτως ώστε να κατέχει κανείς κάτι κοινό µε τον συγκεκριµένο άλλο. Το όµοιο κυκλοφορεί µεταξύ υποκειµένου και διπλού, και η επαναφορά του συνιστά για τον Φρόυντ (1919, σ. 234) πρότυπο επαναληπτικής λειτουργίας. Υπενθυµίζουµε ότι ο Φρόυντ σκέπτεται το διπλό ως ναρκισσιστική επινόηση, η οποία εξυπηρετεί στη µείωση της οδύνης 7

8 κατά την επαφή µε το αντικείµενο. Πρόκειται για µια διαπίστωση που επαληθεύεται συστηµατικά στην κλινική πράξη 6. Συνδέει λοιπόν την επανάληψη µέσω του διπλού µε τις διαδικασίες οι οποίες επιχειρούν να καλύψουν τις ναρκισσιστικές ανάγκες του ψυχισµού που δεν έχει ακόµη διαχωρισθεί µε σαφήνεια. Η αµυντική της λειτουργία είναι προφανής. Επιπλέον, η επανάληψη εξηγείται εδώ από ψυχικούς κυρίως συντελεστές και δεν υπάρχει ανάγκη να γίνει ειδική επίκληση βιολογικών παραγόντων. Η επανάληψη και το πέραν της αρχής της ευχαρίστησης ως λειτουργία Παράλληλα µε το Ανοίκειο ο Φρόυντ επεξεργάζεται το Πέρα από την αρχή της ευχαρίστησης (1920) το οποίο θα δηµοσιευθεί λίγο αργότερα. Στο έργο αυτό διερωτάται για τη διαφορά µεταξύ των επαναληπτικών διαδικασιών όπου αναζητάται η ενορµητική ικανοποίηση υπό µορφή ευχαρίστησης, όπως είναι για παράδειγµα το παιγνίδι, από τον καταναγκασµό επανάληψης που κινείται πέρα από την αρχή της ευχαρίστησης, σε έναν χώρο πιο πρωτόγονο και ανεξάρτητο από αυτή την αρχή (1920, σ. 17). Πιο κάτω όµως (σ. 23) θέτει το ερώτηµα αν είναι θεµιτό να αναζητούµε αµιγείς καταναγκασµούς επανάληψης, καθώς είναι πιο πιθανό στην πραγµατικότητα να παρατηρούνται µίξεις καταναγκαστικού στοιχείου που κινείται στο πέραν της αρχής της ευχαρίστησης µε επαναλήψεις που λειτουργούν στον άξονα της ευχαρίστησης. Όµως τι είναι για τον Φρόυντ το περίφηµο πέραν της αρχής της ευχαρίστησης; Ίσως πριν προχωρήσουµε σε αυτό το ερώτηµα να πρέπει να δούµε τι είναι για τον Φρόυντ η ίδια η αρχή της ευχαρίστησης. Πρόκειται για µια τάση γράφει ο Φρόυντ (1920, σ. 62) εντός της οποίας αναπτύσσονται οι ψυχικές λειτουργίες. Το πέραν της αρχής της ευχαρίστησης είναι στη λογική αυτή ένας τύπος λειτουργίας. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του; Ο Φρόυντ (όπ. π., σ. 33), διερωτώµενος για την ουσία της λειτουργίας και των ιδιοτήτων του, εκφράζει καταρχήν αµφιβολία σχετικά µε την ίδια την υπόστασή του «... αν πράγµατι υπάρχει ένα πέραν της αρχής της ευχαρίστησης...». Με δεδοµένη την αµφιταλάντευση αυτή προτείνει την ιδέα ότι είναι πιθανόν να υπάρχει µια περίοδος κατά την οποία η αρχή της ευχαρίστησης δεν έχει ακόµη 6 Α. Σκούλικα, «Οι προμορφές του πατρικού μορφοειδώλου και η τριαδικότητα», Ψυχαναλυτικό Συμπόσιο Δελφών, 2013 (υπό έκδοση). 8

9 εγκαθιδρυθεί στην ψυχική ζωή. Προϋπόθεση µιας τέτοιας συνθήκης είναι η ενέργεια των ερεθισµάτων που προσεγγίζουν τις πρωτογενείς διαδικασίες να µην έχει συνδεθεί από τα πιο εξελιγµένα στρώµατα του ψυχικού οργάνου (όπ. π., σ. 34) και να δηµιουργεί στο αλεξιδιεγερτικό σύστηµα τραυµατικά ρήγµατα. Η λειτουργία του πέραν της αρχής της ευχαρίστησης συνίσταται στο ότι ο ψυχισµός δηµιουργεί εντός του εστίες άγχους (τα επαναλαµβανόµενα αγχογόνα όνειρα για παράδειγµα), εστίες δηλαδή υπερεπένδυσης, οι οποίες είναι ικανές να υποδεχθούν ερεθίσµατα που είχαν προκαλέσει στο παρελθόν ρήξεις του αλεξιδιεγερτικού συστήµατος, επειδή ο ψυχισµός δεν ήταν έτοιµος να τα συνδέσει, καθώς δεν τα ανέµενε. Εδώ σηµασία δεν έχει τόσο η ευχαρίστηση όσο η επεξεργασία και η σύνδεση του τραυµατικού. Με τη λογική αυτή οι εµπειρίες επαναλαµβάνονται για να συνδεθούν. Όµως ο καταναγκασµός επανάληψης υπακούει, κατά τον Φρόυντ, σε κάτι ακόµη πιο θεµελιακό, το οποίο διαφαίνεται καλά στις διαδικασίες εµβρυογένεσης (σ. 37). Πρόκειται για το γεγονός ότι η βλάστη δεν ακολουθεί κατά την ανέλιξη των διαδικασιών ανάπτυξης και διαφοροποίησής της την βραχυτέρα οδό προς το τελικό σχήµα, αλλά επαναλαµβάνει όλες τις ενδιάµεσες µορφολογικές δοµές από τις οποίες έχει προκύψει το σχήµα αυτό. Εκείνο όµως που θα βρεθεί στο επίκεντρο των διατυπώσεων του Φρόυντ του 1920 και το οποίο θα ανακινήσει ακόµη και τη δική του αµφιβολία, είναι η σύνδεση των βιολογικών και ψυχικών συνιστωσών της επανάληψης, της κληρονοµικότητας, για παράδειγµα, µε την τάση των ενστίκτων να οπισθοδροµούν και να ωθούν προς µια επαναφορά της έµβιας ύλης σε πιο αδιαφοροποίητες εκδοχές της και εντέλει στην ανόργανη κατάσταση από την οποία ξεκίνησε. Παρά δε την αντίσταση που βλέπει ο Φρόυντ να αναπτύσσεται ακόµη και στον ίδιο τον εαυτό του έναντι της υπόθεσης αυτής, σχετικά µε τη συντηρητική φύση των ενστίκτων και τη σχέση της µε την επανάληψη, τού είναι αδύνατον να την εγκαταλείψει. Μπορεί να κινδυνεύει να θεωρηθεί µυστικιστική, ψευδοδιεισδυτική ή ακόµη ακραία, γράφει ο Φρόυντ, αλλά ο ίδιος επιθυµεί να την δει να οδηγείται στις λογικές της συνέπειες. Πίσω από αυτή την αναζήτηση υπάρχει στη σκέψη του Φρόυντ η εικόνα µιας στοιχειώδους έµβιας οντότητας (θεωρητικής περισσότερο), που διάγει βίο σταθερό, τον οποίο δεν επιθυµεί να αλλάξει, 9

10 επαναλαµβάνοντας για τον λόγο αυτό την ίδια πορεία ζωής. Από το πρότυπο αυτό προκύπτει ότι, ακόµη κι αν υπάρξουν µεταβολές από την επίδραση του περιβάλλοντος, η προσπάθεια που αναπτύσσεται από το στοιχειώδες έµβιο ον είναι να απορροφηθούν και να εισέλθουν και αυτές στη λογική της επανάληψης. «Αν οι οργανισµοί πεθαίνουν για τους εσωτερικούς τους λόγους, τότε ο θάνατος είναι ο σκοπός της ζωής», καταλήγει ο Φρόυντ. Ένα φαινόµενο της ψυχικής ζωής, η επανάληψη, γίνεται λοιπόν προσπάθεια από τον Φρόυντ να απαρτιωθεί στη λογική της συνολικής λειτουργίας της έµβιας ύλης, κάτι το οποίο µορφοποιεί και µια ιδέα σχετικότητας ως προς τις δυνατότητες της αναλυτικής αγωγής. Το θεωρητικό όµως αυτό διάβηµα αναφέρεται εντέλει στον τρόπο µε τον οποίο πλάθονται οι ψυχικές µορφές, ακολουθώντας τις λειτουργίες και τις τάσεις του ψυχικού οργάνου ως µέρους ενός βιολογικού όλου. Στο Ο άνδρας Μωυσής και ο µονοθεϊσµός (1939, σ. 75) ο Φρόυντ γράφει σχετικά µε την επεξεργασία του τραύµατος, ότι µπορεί κανείς να διακρίνει τις θετικές επαναληπτικές διαδικασίες που ωθούν σε αναβίωση ή ενεργοποίηση του τραύµατος µε σκοπό την επεξεργασία του, από τις αρνητικές αντιδράσεις, που χαρακτηρίζονται από τη στάση ότι τίποτε από το τραύµα δεν πρέπει να αναβιώσει ως µνήµη και τίποτε δεν πρέπει να επαναληφθεί. Αποτέλεσµα της δεύτερης αυτής αµυντικής διάταξης είναι οι αποφυγές οι οποίες µπορεί να εξελιχθούν κατά τον Φρόυντ σε αναστολές και φοβίες. Η εκδοχή αυτή του αρνητικού στην επανάληψη εκτείνεται από την επαναληπτική στερεοτυπία, η οποία διαθέτει ασθενές συµβολικό και νοηµατικό φορτίο, έως την πλήρη απουσία επαναληπτικών κινήσεων. Η Ά. Ποταµιάνου έχει επεξεργασθεί το ζήτηµα της ψυχικής οικονοµίας των επαναλήψεων σε πολλά από τα κείµενά της µε τρόπο που δηλώνει ότι η επανάληψη αποτελεί γι αυτήν κοµβικό στοιχείο της διαδικασίας ύφανσης και µεταβολισµού του συνόλου του ψυχονοητικού οργάνου. Διαχωρίζει δε τις επαναληπτικές διαδικασίες σε δύο µορφές. Από τη µια τοποθετούνται οι επαναλήψεις που συνιστούν ευκαιρία για τον ψυχισµό να επισκεφθεί εκ νέου την περιοχή του τραύµατος και να κάνει κάτι µε αυτή, να προσπαθήσει δηλαδή να επεξεργασθεί το τραύµα αλλά και να δηµιουργήσει µια έστω και µικρή µεταβολή στην ανακαλούµενη εµπειρία, η οποία θα λειτουργήσει ως άνοιγµα προς µια διαφορετική ανάγνωση και εγγραφή των γεγονότων στον ψυχισµό. Από 10

11 την άλλη πλευρά εικονίζεται ένας στείρος καταναγκασµός και µια επανάληψη του «ταυτόσηµου» µε µικρό νοηµατικό και συµβολικό φορτίο, καθώς και µικρή δυνατότητα µετασχηµατισµών. Αριστέα Σκούλικα De M Uzan M De l at à la mort. Gallimard Paris. Donnet J. L Entre l agir et la parole. In La situation analysante. PUF, Paris. Freud, S Remembering, Repeating and Working-Through (Further Recommendations on the Technique of Psycho-Analysis II). SE XII, Freud, S. (1919). The Uncanny. SE XVII, Freud, S Beyond the Pleasure Principle. SE XVIII,1-64. Freud, S Moses and Monotheism. SE XXIII. Khan L L action de la forme. Revue Française de Psychanalyse, 4, Ποταµιάνου Ά Επί ξυρού ακµής. Εκδ Μετα Αθήνα. Ποταµιάνου Ά Τα εναντίον εαυτού. Εκδ Μετά Αθήνα. Ποταµιάνου Ά Processus de répétition et offrandes du moi. Ελλ. µτφρ. Διαδικασίες επανάληψης και προσφορές του Εγώ. Ι. Μποτουροπούλου, Κέδρος, Αθήνα

Η λειτουργία της μνήμης, το τραύμα και η επανάληψη με έναυσμα τις αμνημονικές διαδικασίες 1

Η λειτουργία της μνήμης, το τραύμα και η επανάληψη με έναυσμα τις αμνημονικές διαδικασίες 1 Η λειτουργία της μνήμης, το τραύμα και η επανάληψη με έναυσμα τις αμνημονικές διαδικασίες 1 Αριστέα ΣΚΟΥΛΙΚΑ Εισαγωγή Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να παρουσιάσουμε ορισμένα σημεία των επεξεργασιών της

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Πέτρος ΚΕΦΑΛΑΣ 2 Από τους σχολιασµούς που προηγήθηκαν, έχουν ήδη τεθεί πολλά ερωτήµατα. Θα κάνω µόνο ορισµένες

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη Η Σαγήνη στον Nietzsche Νίκου Τζαβάρα Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Αριστέα Σκούλικα Ευχαριστώ τον Α. Αλεξανδρίδη για τις ενδιαφέρουσες σκέψεις. Θα ήθελα πριν

Διαβάστε περισσότερα

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ 8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Επιχείρηµα Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ Η έννοια της σαγήνης έχει σηµειώσει στην ψυχανάλυση µακρά πορεία εξέλιξης, η οποία συµπίπτει µε την ιστορία της φροϋδικής ανακάλυψης.

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Από τον Οκτώβριο του 2005, στo πλαίσιo της Ε.Ψ.Ε., µια οµάδα συναδέλφων, αποτελούµενη αυτή την περίοδο από τις κυρίες Aσσέρ, Ζέη, Κατσαρού, Τατέου, Παπανδρέου και τους

Διαβάστε περισσότερα

26ο Συνέδριο Ευρωπαϊκής Ψυχαναλυτικής Οµοσπονδίας Βασιλεία, 2013. Η ψυχική µορφοποίηση και η αναλυτική διαδικασία Σκέψεις από τα κείµενα του συνεδρίου

26ο Συνέδριο Ευρωπαϊκής Ψυχαναλυτικής Οµοσπονδίας Βασιλεία, 2013. Η ψυχική µορφοποίηση και η αναλυτική διαδικασία Σκέψεις από τα κείµενα του συνεδρίου 26ο Συνέδριο Ευρωπαϊκής Ψυχαναλυτικής Οµοσπονδίας Βασιλεία, 2013 Η ψυχική µορφοποίηση και η αναλυτική διαδικασία Σκέψεις από τα κείµενα του συνεδρίου Αριστέα ΣΚΟΥΛΙΚΑ Η µορφοποίηση εντός του ψυχικού γίγνεσθαι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» Θα ήθελα να ξεκινήσω τον σχολιασµό µου εστιάζοντας την προσοχή µου στην ιδιάζουσα προβληµατική την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ».

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». Σχολιάστρια: Έλενα Κοσµά Η παρουσία του René Roussillon ως κεντρικού οµιλητή στο 4 ο Συµπόσιο Ψυχοσωµατικής θέτει, κατά την άποψη µου, εκ νέου το

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Με την σκέψη στα της σαγήνης

Με την σκέψη στα της σαγήνης Με την σκέψη στα της σαγήνης Άννα Ποταμιάνου Το 8 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 29 30 Νοεμβρίου 2014. Το θέμα «Η σαγήνη» επέτρεψε ενδιαφέρουσες και

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Άδηλη µνήµη Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1 Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Το κείµενο της Άννας Ποταµιάνου σχετικά µε τις αµνηµονικές διαδικασίες θέτει κεντρικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Για τους ευνόητους λόγους της διαφύλαξης του προσωπικού απορρήτου, η κλινική περίπτωση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ

ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ AΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΙ ΗΣ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΙΚΑΡΟΣ Τὰ πάθη λόγοι ἔνυλοι εἰσὶν Ἀριστοτέλης, Περὶ ψυχῆς, 335 π.χ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή 11 1 Το όνειρο στη συνεδρία 17 2 Έµβιος λόγος 37 3 Υπό κατασκευήν

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone Hµέθοδος Stepping Stoneείναι µία επαναληπτική διαδικασία για τον προσδιορισµό της βέλτιστης λύσης σε ένα πρόβληµα µεταφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑ Ν. Χαµπέρης Προσφωνήσεις Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION. Σωτήρης Μανωλόπουλος

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION. Σωτήρης Μανωλόπουλος Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ BION Σωτήρης Μανωλόπουλος Η Elsa Schmidt Kitsikis πρόσφατα δηµοσίευσε και στα Ελληνικά µια αληθινή Αναφορά στον Bion συνδέοντας µε πρωτότυπη σκέψη και πηγαίο συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ)

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Ιάκωβος Κλεώπας Στην σηµερινή συζήτηση θα εξετάσουµε τις έννοιες της παλινδρόµησης και της καθήλωσης σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή Γιατίδιατυπώνονταιθεωρίεςγιατην ανάπτυξη; Γιατί η παρατήρηση της συµπεριφοράς (τόσοτωνπαιδιώνόσοκαιτωνενηλίκων) προκαλείενδιαφέρονταερωτήµατα. Oπως. είχνουµεσεέναπαιδί

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας)

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Άννα Ποταµιάνου Η ψυχοσωµατική οπτική, η ψυχικοποίηση, οι κάµψεις της και η αναλυτική στάση Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Δελτίο : Κυρία Ποταµιάνου, ευχαριστούµε που δεχθήκατε

Διαβάστε περισσότερα

Άλλος ένας χάρτης- µάθηµα, που χειρίζεται δύο βασικά θέµατα: - Το θέµα των υποδοχών, αµοιβαίων ή µεικτών, και - Το θέµα του χρονικού προσδιορισµού.

Άλλος ένας χάρτης- µάθηµα, που χειρίζεται δύο βασικά θέµατα: - Το θέµα των υποδοχών, αµοιβαίων ή µεικτών, και - Το θέµα του χρονικού προσδιορισµού. Άλλος ένας χάρτης- µάθηµα, που χειρίζεται δύο βασικά θέµατα: - Το θέµα των υποδοχών, αµοιβαίων ή µεικτών, και - Το θέµα του χρονικού προσδιορισµού. Με αυτόν τον ωριαίο χάρτη επιβεβαιώνεται, ακόµα µια φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Βασίλης Δηµόπουλος 4ο Συµπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας Ο πόνος, συνιστώντας ένα δυσάρεστο υποκειµενικό βίωµα, είναι αδιάψευστος µάρτυρας

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτάται η συχνότητα από τη µάζα στην Απλή Αρµονική Ταλάντωση;

Εξαρτάται η συχνότητα από τη µάζα στην Απλή Αρµονική Ταλάντωση; Εξαρτάται η συχνότητα από τη µάζα στην Απλή Αρµονική Ταλάντωση; Ξεκινώντας θα ήθελα να θυµίσω κάποια στοιχεία που σχετίζονται µε τον ορισµό της συχνότητας σε ένα περιοδικό φαινόµενο, άρα και στην ΑΑΤ.

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης Ηεπιστήµη της ψυχολογίας καιοι µεγάλες θεωρητικές σχολές ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc PhD Ψυχολογία Είναι η επιστήµη που µελετά τη συµπεριφορά και τις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Λ Η Σ Φ Ι Λ Ι Α Σ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟΝ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Πρόλογος 17 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Β Α Σ Ι Λ Η Σ Φ Ι Λ Ι Α Σ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟΝ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Πρόλογος 17 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Β Α Σ Ι Λ Η Σ Φ Ι Λ Ι Α Σ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟΝ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος 17 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Το αντικείμενο της ψυχολογίας ως επιστήμης του ανθρώπου ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος και αχρονικότητα. Παραλλαγές της χρονικής εµπειρίας

Χρόνος και αχρονικότητα. Παραλλαγές της χρονικής εµπειρίας Χρόνος και αχρονικότητα. Παραλλαγές της χρονικής εµπειρίας Λήδα Μπήτρου Ήδη από τον τίτλο του βιβλίου, ο συγγραφέας προδιαγράφει µε σαφήνεια ότι κεντρικό σηµείο αναφοράς στην ενασχόλησή του µε τον χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

Αντί-κείμενο: Μία αινιγματική ασύμμετρη δυάδα

Αντί-κείμενο: Μία αινιγματική ασύμμετρη δυάδα Απαρχές και Διαμόρφωση του Αντικειμένου Αντί-κείμενο: Μία αινιγματική ασύμμετρη δυάδα Βασίλης Δημόπουλος Εξετάζουμε το αντικείμενο ως το άλλο που κείται απέναντι στο «εγώ», κείμενο αντί αυτού, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ.

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Προσοχή - Συγκέντρωση Η συγκέντρωση αναφέρεται στην ικανότητα συνειδητής κατεύθυνσης της προσοχής σε ένα συγκεκριμένο μέρος του πεδίου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Wilfred Ruprecht Bion Όνειρο, Παραλήρηµα, Σκέψη, Ύπαρξη (ή να ονειρεύεσαι, να παραληρείς, να σκέπτεσαι, να υπάρχεις)

Wilfred Ruprecht Bion Όνειρο, Παραλήρηµα, Σκέψη, Ύπαρξη (ή να ονειρεύεσαι, να παραληρείς, να σκέπτεσαι, να υπάρχεις) Wilfred Ruprecht Bion Όνειρο, Παραλήρηµα, Σκέψη, Ύπαρξη (ή να ονειρεύεσαι, να παραληρείς, να σκέπτεσαι, να υπάρχεις) Αθήνα, 25.05.12 Τον Φεβρουάριο του 1958, ο Βion γράφει την παρακάτω σκέψη σε µία σηµείωση

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Η ψύξη είναι σήµερα η πιο διαδοµένη µέθοδος διατήρησης των ευπαθών προϊόντων, όπως είναι τα τρόφιµα. Η επιστήµη της Βιοµηχανικής Ψύξης έχει σήµερα ξεχωριστή θέση και παίζει σηµαντικό ρόλο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΣΟΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ Υπνοθεραπευτής Αναδροµέας θεραπευτής

ΝΑΣΟΣ ΚΟΜΙΑΝΟΣ Υπνοθεραπευτής Αναδροµέας θεραπευτής ! Γεννήθηκε στην Κηφισιά το 1964. Το 1981 ξεκίνησε να σπουδάζει ψυχολογία στο πανεπιστήµιο της Οκλαχόµα και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Old Dominion University στη Βιρτζίνια. Σήµερα είναι πρόεδρος του

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη PreMES αποτελεί την πρώτη συστηµατική µελέτη ενδοφαινοτύπων για διαταραχές στο φάσµα της σχιζοφρένειας στην Ελλάδα.

Η Μελέτη PreMES αποτελεί την πρώτη συστηµατική µελέτη ενδοφαινοτύπων για διαταραχές στο φάσµα της σχιζοφρένειας στην Ελλάδα. Αγαπητή/έ κυρία/ε, Η Μελέτη PreMES αποτελεί την πρώτη συστηµατική µελέτη ενδοφαινοτύπων για διαταραχές στο φάσµα της σχιζοφρένειας στην Ελλάδα. Στόχος της µελέτης είναι να εξετάσουµε πώς συγκεκριµένα γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Η πλέον γνωστή και περισσότερο χρησιµοποιηµένη µέθοδος για την επίλυση ενός γενικού προβλήµατος γραµµικού προγραµµατισµού, είναι η µέθοδος Simplex η οποία αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Gérard Szwec, "Εκδήλωση νόσου κατά την έναρξη µίας θεραπείας". Κατερίνα Συντελή Η παρουσίαση του Szwec στο συµπόσιο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σαράντης Θανόπουλος 1

Σαράντης Θανόπουλος 1 Σαράντης Θανόπουλος 1 Η σαγήνη και η προσέγγιση του αντικειµένου Συνέντευξη στην Αριστέα Σκούλικα και τον Αθανάσιο Αλεξανδρίδη Α.Σ.: Eυχαριστούµε πολύ που δέχτηκες να συζητήσουµε για την σαγήνη και την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2 Ο σκοπός της συγκεκριµένης µαθησιακής ενότητας είναι να κατανοήσουν οι σπουδαστές τα διαφορετικά επιχειρηµατικά µοντέλα (business models) παροχής υπηρεσιών cloud computing

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Η έννοια του ψυχικού τραύματος ήταν από τις πρώτες έννοιες που εισήγαγε ο Freud στην θεωρία της ψυχανάλυσης. Αντίθετα η έννοια της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε καθυστερημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου

Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου Θ. ΙΩΑΝΝΟΥ Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δ.Δ.Ε. Δ Αθήνας «Προστατευόμενες περιοχές: Διαδρομές στο χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή στην ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc. PhD Φυσικοθεραπεία Μάθηµα1 ο Είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και τις νοητικές

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Ιάκωβος Κλεώπας Ιστορία και βασικά γνωρίσµατα της ψυχοσωµατικής σκέψης Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Δελτίο : Κύριε Κλεώπα, σας ευχαριστούµε που δεχθήκατε να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περιστατικών (case studies) στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικόµοντέλο:παρουσίαση και ανάλυση περιπτώσεων Οργανωτής: Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας τηςσυµπεριφοράς, Αθήνα Πρόεδρος: Κ. Ευθυµίου Συζητητής:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Δομές δεδομένων. Τεχνικές σχεδίασης αλγορίθμων. Εισαγωγή στον προγραμματισμό. Υποπρογράμματα. Επαναληπτικά κριτήρια αξιολόγησης

Περιεχόμενα. Δομές δεδομένων. Τεχνικές σχεδίασης αλγορίθμων. Εισαγωγή στον προγραμματισμό. Υποπρογράμματα. Επαναληπτικά κριτήρια αξιολόγησης Περιεχόμενα Δομές δεδομένων 37. Δομές δεδομένων (θεωρητικά στοιχεία)...11 38. Εισαγωγή στους μονοδιάστατους πίνακες...16 39. Βασικές επεξεργασίες στους μονοδιάστατους πίνακες...25 40. Ασκήσεις στους μονοδιάστατους

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα