Ρυθµιστικός ρόλος της TSH

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ρυθµιστικός ρόλος της TSH"

Transcript

1 05 Ρυθµιστικός ρόλος της TSH Κ. ΤΕΡΖΙΔΗΣ, Μ. ΑΛΕΒΙΖΑΚΗ Ενδοκρινολογική Μονάδα Θεραπευτική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ TSH θυρεοτροπίνη (TSH) είναι μια γλυκοπρωτεΐνη με μοριακό βάρος 28kD η οποία Η συντίθεται και εκκρίνεται από τα θυρεοτρόπα κύτταρα του προσθίου λοβού της υπόφυσης. Είναι ένα ετεροδιμερές που αποτελείται από δύο ισχυρά, μη ομοιοπολικά συνδεδεμένες υπομονάδες, ενώ περιέχει σε ποσοστό περίπου 15% υδατάνθρακες. Η α υπομονάδα είναι κοινή με την αντίστοιχη που συναντάται στην ωχρινοτρόπο, την ωοθυλακιοτρόπο ορμόνη και στη χοριακή γοναδοτροπίνη. Το μόριο της α υπομονάδας αποτελείται από 92 αμινοξέα με 10 υπολείμματα κυστίνης συνδεδεμένα με δισουλφιδικούς δεσμούς. Η β υπομονάδα διαφέρει από αυτή των γοναδοτροπινών και προσδίδει την ειδικότητα στη δράση της θυρεοτρόπου ορμόνης. Η ελεύθερη β υπομονάδα δεν είναι βιολογικά δραστική και απαιτείται η σύνδεσή της με την α υπομονάδα για να αποκτήσει ορμονική δραστικότητα. Η ανθρώπειος β υπομονάδα αποτελείται από 118 αμινοξέα. Το γονίδιο για την α υπομονάδα βρίσκεται στο χρωμόσωμα 6 και αποτελείται από 4 εξόνια και 4 ιντρόνια. Αντίστοιχα, το γονίδιο για τη β υπομονάδα βρίσκεται στο χρωμόσωμα 1 και αποτελείται (στον άνθρωπο) από 3 εξόνια και 3 ιντρόνια (Σχήμα 2). Η αλληλουχία των αμινοξέων 27CAGYC31 (κυστεΐνη- αλανίνη- γλυκίνη- τυροσίνη- κυστεΐνη) της β υπομονάδος της TSH είναι σημαντικά συντηρημένη και ανευρίσκεται και στις β υπομονάδες των γοναδοτροπινών και επηρεάζει την τριτοταγή δομή του μορίου καθιστώντας εφικτό τον ετεροδιμερισμό του με την α υπομονάδα. Η μετα-μεταφραστική ωρίμαση του μορίου της TSH είναι μια πολύπλοκη διαδικασία η οποία αρχικά περιλαμβάνει τη γλυκοζυλίωση με ολιγοσακχαρίτες πλούσιους σε μαννόζη και στη συνέχεια (κατά την είσοδο στη συσκεύη του Golgi) στην σταδιακή αντικατάσταση της μαννόζης με φουκόζη, γαλακτόζη και σιαλικό οξύ. Ο φυσιολογικός ενδοκυττάριος ρόλος της γλυκοζυλίωσης του μορίου της TSH αφορά την αναδίπλωση με τέτοιο τρόπο των δύο υπομονάδων ώστε να είναι δυνατός ο ετεροδιμερισμός τους, ενώ παράλληλα εμποδίζεται και η ενδοκυττάρια αποδομή του μορίου. Η διαδικασία της γλυκοζυλίωσης είναι πολύ σημαντική επίσης για να σχηματιστεί ένα βιολογικά δραστικό μόριο, διαδικασία που εξαρ- -75-

2 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ τάται σε σημαντικό βαθμό από την πρόσδεση του TRH στον υποδοχέα του στο θυρεοτρόπο κύτταρο. Σχήµα 1: Η δοµή του γονιδίου της β- υποµονάδας της θυρεοτροπίνης (TSH) και µεταλλάξεις που έχουν ανευρεθεί σε ασθενείς µε οικογενή κεντρικό υποθυρεοεδισµό Ο χρόνος ημιζωής της TSH είναι περίπου 1 ώρα και ο ρυθμός έκκρισής της σε φυσιολογικά άτομα κυμαίνεται από 75 έως 150 mu/ ημέρα (15-30μg/μέρα). Μπορεί ωστόσο να ξεπεράσει και τις 4000 mu/ ημέρα σε περιπτώσεις υποθυρεοειδισμού. Χαρακτηρίζεται από κατά ώσεις έκκριση με τη συχνότητα της κάθε ώσης κάθε περίπου 2 ώρες και ένταση περίπου 0.6 mu/l. Οι ώσεις της TSH είναι συγχρονισμένες με τις αντίστοιχες της προλακτίνης και η συχνότητα και η έντασή τους αυξάνεται προ του ύπνου. Τα επίπεδα της TSH μπορεί κατά τις βραδινές ώρες να είναι αυξημένα κατά % σε σχέση με τα επίπεδα κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ η έλευση του ύπνου εμποδίζει την περαιτέρω αύξησή της. Ρύθμιση της έκκρισης της TSH Αναστολή από τις θυρεοειδικές ορμόνες Η σύνθεση της TSH αναστέλλεται από πολύ μικρές αυξήσεις στα επίπεδα των κυκλοφορουσών Τ4 και T3, ενώ αυξάνεται ακόμη και με πολύ μικρού βαθμού ελάττωση των επιπέδων των θυρεοειδικών ορμονών. Δεδομένης αυτής της πολύ στενής ρύθμισης της έκκρισης της TSH, η παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών διατηρείται σε πολύ αυστηρά καθορισμένα όρια. Η T4 και η T3 αναστέλλουν τη σύνθεση και την έκκριση τόσο της TSH όσο και της TRH. Η αναστολή της σύνθεσης της TSH από τις θυρεοειδικές ορμόνες διαμεσολαβείται από τη σύνδεση της ενδοκυττάριας Τ3 με τον πυρηνικό υποδοχέα (TR). Στο κεντρικό νευρικό σύστημα εκφράζεται αποκλειστικά η ισομορφή β2 του θυρεοειδικού υποδοχέα και φαίνεται ότι έχει τον πιο σημαντικό ρόλο στην αναστολή της σύνθεσης της TSH. Το γονίδιο της β υπομονάδος της TSH περιέχει εξαμερή τα οποία προσομοιάζουν με τις περιοχές ανταπόκρισης στην T3 (T3 response elements- TREs) που ανευρίσκονται σε γονίδια, στα οποία οι θυρεοειδικές ορμόνες δρουν ενεργοποιητικά. Είναι πιθανό η πρόσδεση του TR σε αυτές τις περιοχές να είναι υπεύθυνη για την αναστολή της σύνθεσης τόσο της α, αλλά κατά κύριο λόγο της β υπομονάδος της TSH. Επίσης, έχει δειχθεί ότι και η T4 είναι σε θέση να -76-

3 Κ. ΤΕΡΖΙΔΗΣ, Μ. ΑΛΕΒΙΖΑΚΗ: ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ TSH αναστείλει απευθείας τη σύνθεση της β υπομονάδος της TSH (αν κα σε μικρότερο βαθμό από την T3). Ο κύριος τρόπος με τον οποίο ωστόσο η Τ4 συμβάλλει είναι δια της ενδοκυττάρας μετατροπής της σε Τ3 από την τύπου 2 αποϊωδινάση. Οι θυρεοειδικές ορμόνες επίσης αναστέλλουν την έκκριση της TSH πριν ακόμη ελαττωθούν τα επίπεδα του m-rna της α και της β υπομονάδας. Ο τρόπος με τον οποίο η Τ3 αναστέλλει την έκκριση της TSH δεν είναι επακριβώς καθορισμένος. Ωστόσο, είναι πιθανόν να οφείλεται στην αναστολή της ενεργοποιητικής δράσης της TRH (μέσω της αναστολής της απελευθέρωσης του ενδοκυττάριου ασβεστίου). Με βάση ένα μοντέλο βασισμένο σε πειράματα σε φυσιολογικούς επίμυες, το 50% της αναστολής της έκκρισης της TSH οφείλεται στα επίπεδα της κυκλοφορούσης Τ3, ενώ το υπόλοιπο 50% στην τοπική μετατροπή της Τ4 σε Τ3. Έτσι, ενδεχομένως να εξηγείται και το γεγονός ότι στα πρώιμα στάδια του πρωτοπαθούς υποθυρεοιδισμού και ενώ τα επίπεδα της Τ3 είναι φυσιολογικά ή προς τα ανώτερα φυσιολογικά όρια, τα ελαφρώς ελαττωμένα επίπεδα κυκλοφορούσης Τ4 αρκούν ώστε να αυξηθεί η TSH. Ο βαθμός και η έκταση της αναστολής της έκκρισης της TSH από τις θυρεοειδικές ορμόνες εξαρτάται από τα αρχικά επίπεδα της TSH, το είδος της χορηγηθείσας ορμόνης (δηλ. Τ4 ή Τ3) και τη δόση η οποία θα χορηγηθεί. Τα επίπεδα της TSH ελαττώνονται μέσα σε μερικές ώρες μετά τη χορήγηση 400 με 500μg T3 ή Τ4 σε υποθυρεοειδικούς ασθενείς. Χαμηλότερες δόσεις οδηγούν σε πολύ βραδύτερη ελάττωση. Η μέγιστη ελάττωση της έκκρισης της TSH συνήθως έπεται της επίτευξης των μέγιστων επιπέδων Τ4 και Τ3. Σε συνήθεις δόσεις, η T3 ελαττώνει τα επίπεδα της TSH μέσα στα φυσιολογικά όρια σε χρονικό διάστημα περίπου μιας βδομάδας. Αντίθετα, η T4 χρειάζεται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να οδηγήσει στην ομαλοποίηση των επιπέδων της TSH. Σε χρόνια χορήγηση η Τ3 έχει περίπου τριπλάσια δραστικότητα σε ό,τι αφορά την ελάττωση των επιπέδων της TSH σε σχέση με την T4. Σε υποθυρεοειδικούς ασθενείς, η διακοπή της χορηγούμενης αγωγής με T4 (ή Τ3) οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα TSH σε σύντομο χρονικό διάστημα. TRH Η TRH είναι το τριπεπτίδιο (πυρογλουταμικό οξύ- ιστιδίνη- προλίνη) και θεωρείται το πιο σημαντικό μόριο το οποίο διεγείρει τη σύνθεση και την έκκριση της TSH, είτε παρουσία είτε απουσία θυρεοειδικών ορμονών. Βρίσκεται σε όλο τον υποθάλαμο, αλλά σε υψηλότερες συγκεντρώσεις στο μέσο έπαρμα και στους παρακοιλιακούς πυρήνες. Επίσης βρίσκεται σε μικρότερες ποσότητες και σε άλλα σημεία στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στην υπόφυση, στον γαστρεντερικό σωλήνα, στα παγκρεατικά νησίδια, και στον αναπαραγωγικό σωλήνα. Οι δράσεις της TRH σε αυτές τις εστίες δεν είναι γνωστές. Η TRH συντίθεται ως μια πρωτεΐνη (29kD) (προπρο-trh) η οποία περιέχει πέντε αντίγραφα του τελικού πεπτιδίου. Η προ-προ-trh διασπάται με ειδικές πεπτιδάσες και αποδίδει πέντε τετραπεπτίδια προ- TRH καθώς -77-

4 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ και άλλα μόρια, η βιολογική σημασία των οποίων είναι υπό διερεύνηση. Τα περισσότερα έχουν παρόμοια δράση με την TRH και ενδεχομένως να ενέχονται στον μεταβολισμό της κορτιζόλης και της γλυκόζης. Η τελική διάσπαση του μορίου της προ-trh γίνεται με πεπτιδάσες και ταυτόχρονη αρωματοποίηση των υπολειμμάτων γλουταμίνης προς σχηματισμό πυρογλουταμικού οξέος. Η TRH μεταβολίζεται πολύ γρήγορα και ο χρόνος ημιζωής του μορίου είναι περίπου 3 λεπτά. Η σύνθεση του μεταγραφικού προϊόντος του γονιδίου που σχηματίζει την προπρο-trh επάγεται στον παρακοιλιακό πυρήνα από τον υποθυρεοειδισμό και ελαττώνεται μετά από συστηματική χορήγηση Τ4 ή Τ3. Οι νευρώνες που συνθέτουν TRH βρίσκονται ανάμεσα σε νευρώνες που παράγουν κατεχολαμίνες και νευροπεπτίδιο Y (NPY), που είναι πιθανόν να έχουν τροποποιητικό ρόλο στην έκκριση της, ενώ οι νευρώνες που εκκρίνουν σωματοστατίνη αναστέλλουν τη σύνθεση της προ-προ-trh. Η TRH διεγείρει την έκκριση της TSH κατόπιν συνδέσεώς της σε ειδικούς μεμβρανικούς υποδοχείς στην επιφάνεια των θυρεοτρόπων κυττάρων της υπόφυσης, οι οποίοι ενεργοποιώντας το ενδοκυττάριο μονοπάτι της φωσφολιπάσης C- Φωσφατυδιλ-ινοσιτόλης (PCL-PIP3) οδηγούν σε αύξηση των ενδοκυτταρίων επιπέδων κυκλικού AMP (c-amp) και σε απελευθέρωση ασβεστίου από ενδοκυττάριες περιοχές αποθήκευσης (σχήμα 2). Η χρόνια διέγερση με TRH οδηγεί επίσης σε αυξημένη σύνθεση και γλυκοζυλίωση της TSH. Η γλυκοζυλίωση της TSH επάγει τη βιολογική δραστικότητα του μορίου. Η έκκριση της TRH γίνεται κατά ώσεις, συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στην κατά ώσεις έκκριση και της TSH. Απουσία TRH οδηγεί σε κεντρικού- υποθαλαμικού τύπου υποθυρεοειδισμό. Ο φυσιολογικός ρόλος της TRH είναι να καθορίζει το κατώφλι της αρνητικής παλίνδρομης ρύθμισης της έκκρισης της TSH από τις περιφερικές θυρεοειδικές ορμόνες. Σε πειραματόζωα και ασθενείς με υποθαλαμικές βλάβες, η θυρεοειδεκτομή οδηγεί σε μικρότερου βαθμού αύξηση των επιπέδων της TSH, ενώ παράλληλα απαιτούνται και μικρότερες δόσεις εξωγενώς χορηγούμενων T3 και T4 για την ομαλοποίηση των επιπέδων της TSH σε αυτές τις περιπτώσεις. Η εξωγενής χορήγηση TRH οδηγεί σε μια δοσοεξαρτώμενη αύξηση των επιπέδων της TSH σε φυσιολογικά άτομα. Η απάντηση αυτή είναι εξεσημασμένη σε υποθυρεοεδικούς ασθενείς και πολύ ελαττωμένη σε υπερθυρεοειδικούς ασθενείς. Επιπλέον, η εξωγενής χορήγηση TRH οδηγεί σε αυξημένη έκκριση προλακτίνης σε φυσιολογικά άτομα και στους περισσότερους ασθενείς με υπερπρολακτιναιμία, ενώ οδηγεί σε αυξημένη έκκριση αυξητικής ορμόνης σε φυσιολογικά ηλικιωμένα άτομα, ασθενείς με μεγαλακρία, χρόνια ηπατική νόσο και σακχαρώδη διαβήτη. Άλλοι παράγοντες που ρυθμίζουν την έκκριση της TSH (σχήμα 2) Πολλοί παράγοντες έχουν αναγνωριστεί ότι μπορεί να έχουν επίδραση στη σύνθεση και την έκκριση της TSH είτε με άμεση δράση στο θυρεοτρόπο κύτταρο είτε εμμέσως: -78-

5 Κ. ΤΕΡΖΙΔΗΣ, Μ. ΑΛΕΒΙΖΑΚΗ: ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ TSH Νηστεία: Σε νηστεία η έκκριση της TSH αναστέλλεται και σε αυτό πιθανώς να συμβάλλουν τα ελαττωμένα επίπεδα λεπτίνης και τα αυξημένα επίπεδα του (ορεξιογόνου) πεπτιδίου NPY. Η λεπτίνη φαίνεται ότι δρα (δια μέσου του μονοπατιού της μελανοκορτίνης) διεγερτικά στη σύνθεση της TRH σε αντίθεση με το νευροπεπτίδιο NPY. Επιπλέον, σε νηστεία, τα αυξημένα επίπεδα λιπαρών οξέων οδηγούν σε μια σχετική αύξηση των επιπέδων της ελεύθερης θυροξίνης (λόγω μειωμένης πρόσδεσής τους στην δεσμευτική της θυροξίνης σφαιρίνη- TBG), η οποία μπορεί να συμβάλλει στην παρατηρούμενη ελάττωση της TSH. Χρόνια νόσος: Σε χρονία νόσο τα επίπεδα της TSH είναι ελαττωμένα. Είναι πιθανό ότι τα αυξημένα επίπεδα ιντερλευκινών και προφλεγμονωδών παραγόντων (TNF-α, IL-6, κ.λ.π.) μπορεί να είναι υπεύθυνα για την αναστολή της σύνθεσης και της έκκρισης της TSH σε περιπτώσεις χρονίας ή σοβαρής νόσου (π.χ. σε μονάδες εντατικής θεραπείας). Η ελάττωση της TSH μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνοδευτεί από μια αντιδραστική αύξηση στη φάση της αποκατάστασης της νόσου. Νευροψυχιατρικές διαταραχές: Μεταβολές της TSH συνοδεύουν συχνά νευροψυχιατρικές διαταραχές. Σε κατάθλιψη και σε νευρογενή ανορεξία τα επίπεδα της TSH είναι ελαττωμένα. Σε άλλες περιπτώσεις παρατηρείται ελαττωμένη ανταπόκριση της TSH στη χορήγηση TRH ή ανεβασμένα επίπεδα T4 και TSH (τα οποία σε ένα βαθμό μπορεί να οφείλονται και στην αντιντοπαμινεργική δράση των αντιψυχωσικών φαρμάκων). Σχήµα 2: Σχηµατική αναπαράσταση ενός θυρεοτρόπου κυττάρου µε τους παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τη σύνθεση και την έκκριση της TSH από αυτό -79-

6 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Σωματοστατίνη: Χορήγηση σωματοστατίνης ή του μακράς διαρκείας δράσεως αναλόγου του (οκτρεοτίδιο) οδηγούν σε ελάττωση των επιπέδων της TSH, σε βαθμό πάντως μικρότερο από την ελάττωση της αυξητικής ορμόνης. Η μακρόχρονη χορήγηση αναλόγων σωματοστατίνης δεν οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό. Από την άλλη μεριά, σε πειραματόζωα με υποθαλαμικές βλάβες που οδηγούν σε ελαττωμένα επίπεδα σωματοστατίνης, η έκκριση της TSH αυξάνεται καθιστώντας έτσι τη σωματοστατίνη έναν σημαντικό ανασταλτή της έκκρισης της TSH. Ντοπαμίνη: Εγχύσεις ντοπαμίνης, σε δόσεις 1μg/kg/min ή περισσότερο οδηγούν σε ταχεία ελάττωση των επιπέδων της TSH. Έτσι, είναι πιθανόν ασθενείς σε μονάδες εντατικής θεραπείας οι οποίοι λαμβάνουν ντοπαμίνη, να έχουν ελαττωμένα επίπεδα TSH. Επιπροσθέτως, η χορήγηση ανταγωνιστών ντοπαμίνης (π.χ. μετοκλοπραμίδης ή αντιψυχωσικών φαρμάκων όπως προαναφέρθηκε) οδηγεί σε αύξηση των επιπέδων της TSH. Αυτές οι δράσεις της ντοπαμίνης επιτυγχάνονται στο επίπεδο της υπόφυσης και όχι του υποθαλάμου. Όπως λοιπόν και η σωματοστατίνη, έτσι και η ντοπαμίνη μπορεί να αποτελεί έναν σημαντικό (από άποψη φυσιολογίας) ανασταλτή της έκκρισης της TSH. Γλυκοκορτικοειδή: Τα γλυκοκορτικοειδή επίσης αναστέλλουν την έκκριση της TSH ελαττώνοντας κατά κύριο λόγο την κατά ώσεις έκκρισή της. Έτσι, είναι πιθανό η δράση αυτή των γλυκοκορτικοειδών να επιτυγχάνεται διαμέσου της ελαττώσεως της έκκρισης της TRH στο επίπεδο του υποθαλάμου. Από την άλλη μεριά, τα γλυκοκορτικοειδή οδηγούν και σε ελαττωμένη απάντηση της TSH σε εξωγενώς χορηγούμενη TRH, υποδηλώνοντας με αυτό τον τρόπο και μια απευθείας ανασταλτική γλυκοκορτικοειδική δράση στο επίπεδο της υποφύσεως. Pit-1: Έχουν βρεθεί στο γονίδιο της β- υπομονάδος της TSH αλληλουχίες νουκλεοτιδίων στις οποίες έχει δειχθεί ότι δρα ο Pit-1 (ειδικός μεταγραφικός παράγων της υπόφυσης). O Pit-1, προκειμένου να ενεργοποιήσει το γονίδιο της β- υπομονάδος της TSH, πρέπει να φωσφορυλιωθεί. Φαίνεται ότι αποτελεί έναν σημαντικό ενδιάμεσο παράγοντα δια μέσου του οποίου μεσολαβείται η δράση της TRH και του c-amp στη επαγωγή της σύνθεσης της β- υπομονάδος της TSH. Δράση της ίδιας της TSH: Έχουν βρεθεί υποδοχείς της TSH τόσο στα κύτταρα του υποθαλάμου που εκκρίνουν TRH, όσο και στα ίδια τα θυρεοτρόπα κύτταρα σχηματίζοντας αντίστοιχα ένα βραχύ (short) και ένα «τοπικό» (ultra-short) κύκλωμα αρνητικής παλίνδρομης ρύθμισης η φυσιολογική σημασία των οποίων δεν είναι αποσαφηνισμένη. H δράση διεγερτικών αντισωμάτων έναντι των υποδοχέων της TSH στον υποθάλαμο και στην υπόφυση έχει προταθεί ως πιθανή εξήγηση των χαμηλών επιπέδων TSH σε μερικούς ευθρεοεδικούς ασθενείς με νόσο του Graves. Άλλοι παράγοντες: Πολλά άλλα νευροπεπτίδια φαίνεται ότι επιδρούν εμμέσως ή απευθείας στη σύνθεση της TSH. Η γαλανίνη, η λεπτίνη, το GLP-1, η αργινίνη- βαζοπρεσσίνη, οι κατεχολαμίνες (μέσω αύξησης του ενδοκυτταρίου c-amp) και τα οπιούχα φαίνεται ότι έχουν διεγερτική επίδραση στη σύνθεση της TSH. Από την -80-

7 Κ. ΤΕΡΖΙΔΗΣ, Μ. ΑΛΕΒΙΖΑΚΗ: ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ TSH άλλη μεριά, η γαστρίνη, η σεροτονίνη, η χολοκυστοκίνη και το νευροπεπτίδιο NPY έχουν ανασταλτική επίδραση. Ωστόσο, δεν είναι γνωστή η κλινική αξία της επίδρασης των παραπάνω παραγόντων στον άνθρωπο. Ο υποδοχέας της TSH Η δράση της TSH επιτελείται μετά από πρόσδεση σε ειδικό υποδοχέα της μεμβράνης, ο οποίος έχει την κλασσική δομή ενός υποδοχέα που συνδέεται με τις πρωτεΐνες G (G-protein coupled receptor GPCR). Ο υποδοχέας αυτός έχει βάρος 85 Kd και φέρει ιδιαίτερα ευμεγέθη εξωκυττάρια περιοχή αποτελούμενη από 400 αμινοξέα (α/α), ενδοκυττάρια περιοχή από 100 α/α και τη χαρακτηριστική δομή, αποτελούμενη από 7 διαμεμβρανικές περιοχές, που διαθέτουν όλοι οι GPCR αποτελούμενη από περίπου 250 α/α (σχήμα 3). Ο ώριμος υποδοχέας έχει πολλαπλές θέσεις γλυκοζυλίωσης. Το γονίδιο του βρίσκεται στο χρωμόσωμα 14;31. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι το γονίδιο αυτό μπορεί να εκφράζεται σε χαμηλά επίπεδα και στον λιπώδη και άλλους ιστούς. Η έκφραση του γονιδίου αυτού βρίσκεται υπό τον έλεγχο διαφόρων μεταγραφικών παραγόντων, οι οποίοι περιλαμβάνουν τους παράγοντες TTF1, TTF2 και Pax8. Σχήµα 3: Σχηµατική αναπαράσταση της δοµής του υποδοχέα της TSH Διαταραχές του υποδοχέα της TSH Οι διαταραχές του υποδοχέα της TSH περιλαμβάνουν αδρανοποιητικές μεταλλάξεις και ενεργοποιητικές μεταλλάξεις (σχήμα 4). Οι περισσότερες από τις αδρανοποιητικές μεταλλάξεις βρίσκονται στην εξωκυττάρια περιοχή του υποδοχέα ενώ οι ενεργοποιητικές μεταλλάξεις βρίσκονται στην διαμεμβρανική περιοχή του -81-

8 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ υποδοχέα της TSH. Οι ενεργοποιητικές μεταλλάξεις δημιουργούν τις ακόλουθες παθολογικές οντότητες: Οικογενής μη αυτοάνοσος υπερθυρεοειδισμός (FNAH) και σποραδικός συγγενής μη αυτοάνοσος υπερθυρεοειδισμός (SCNAH): Τα σύνδρομα αυτά χαρακτηρίζονται από έναρξη υπερθυρεοειδικού συνδρόμου σε νεαρή συνήθως ηλικία, ανάλογα με την βαρύτητα της αυτόνομης δραστηριότητας που επιφέρει η συγκεκριμένη μετάλλαξη στον υποδοχέα. Ο όγκος του θυρεοειδούς μπορεί να ποικίλει, αρκετά συχνά όμως εμφανίζεται υπερπλαστικός και οζώδης θυρεοειδής αδένας. Η νόσος χαρακτηρίζεται από εμμονή του υπερθυρεοειδισμού και αντίσταση στις κλασσικές θεραπείες με αντιθυρεοειδικά φάρμακα. Αυτόνομο αδένωμα του θυρεοειδούς: Οι ενεργοποιητικές μεταλλάξεις του υποδοχέα της TSH ευθύνονται για την παθογένεια του αυτόνομου αδενώματος και η λειτουργική δραστηριότητα του αδενώματος εξαρτάται από το είδος της μετάλλαξης. Στην ενεργοποίηση του υποδοχέα οφείλεται και η προοδευτική αύξηση του μεγέθους του αδενώματος Σχήµα 4: Ενεργοποιητικές µεταλλάξεις στον υποδοχέα της TSH (Hebrant et al, EJE 2011) -82-

9 Κ. ΤΕΡΖΙΔΗΣ, Μ. ΑΛΕΒΙΖΑΚΗ: ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ TSH Αδρανοποιητικές μεταλλάξεις του υποδοχέα της TSH Οι μεταλλάξεις αυτές δημιουργούν αντίσταση στη δράση της TSH. Ανάλογο σύνδρομο μπορεί να προκύψει από μετάλλαξη στο γονίδιο του μεταγραφικού παράγοντα Pax8, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη μεταγραφή του γονιδίου της TSH. Η ακριβής επίπτωση της αντίστασης στην TSH δεν είναι γνωστή. Η αντίσταση στη δράση της TSH χαρακτηρίζεται από τα κάπως αυξημένα επίπεδα της TSH, τα οποία προκύπτουν από την ελαττωμένη παραγωγή της Τ3 και Τ4. Το πλήρες σύνδρομο οφείλεται σε ομόζυγη μετάλλαξη (κληρονομείται δηλαδή με τον υπολειπόμενο χαρακτήρα). Οι ετεροζυγώτες μπορεί να έχουν επίπεδα TSH στα ανώτερα φυσιολογικά με θυρεοειδικές ορμόνες εντός των φυσιολογικών ορίων και οι περιπτώσεις αυτές μπορεί να εκληφθούν ως απλός υποκλινικός υποθυρεοειδισμός. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι οι ασθενείς αυτοί δεν έχουν βρογχοκήλη και κατά κανόνα έχουν υποπλαστικό θυρεοειδή, παρατήρηση η οποία επιβεβαιώνει τον σημαντικό ρόλο της TSH στην αύξηση του θυρεοειδούς. Η κλινική εκδήλωση της αντίστασης στην TSH ποικίλει από πλήρως αντιρροπούμενη διαταραχή, όπου και δεν χρειάζεται αγωγή με θυρεοειδικά σκευάσματα, μέχρι και, σπάνια, βαρύ υποθυρεοειδισμό, ο οποίος μπορεί να εμφανισθεί ως νεογνικός. Δράση της TSH Η θυρεοειδοτρόπος ορμόνη διεγείρει όλα τα στάδια σύνθεσης και έκκρισης των θυρεοειδικών ορμονών από τα θυλακιοκυτταρικά θυρεοειδικά κύτταρα. Συγκεκριμένα διεγείρει την πρόσληψη του ιωδίου, τη σύνθεση της θυρεοεοειδικής υπεροξειδάσης, της θυρεοσφαιρίνης καθώς και τη σύνθεση και την έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών. Η TSH έχει επίσης και διεγερτική μεταγραφική δράση σε πολλά γονίδια του θυρεοειδικού κυττάρου που μετέχουν στην αύξηση και τον πολλαπλασιασμό και μπορεί να προκαλέσει υπερπλασία και υπερτροφία του θυρεοειδούς. Αυξητική δράση στα θυρεοειδικά κύτταρα έχουν επίσης οι αυξητικοί παράγοντες IGF1 και EGF (epidermal growth factor). Η ενεργοποίηση του υποδοχέα με την πρόσδεση της TSH στην εξωκυττάρια περιοχή του συνδέεται με διάφορες ενδοκυττάριες οδούς που μπορεί να επικοινωνούν και έτσι διαμεσολαβείται η δράση της TSH. Από αυτές η πιο καλά μελετημένη αφορά το σύστημα camp και πρωτεϊνικής κινάσης Α. Ωστόσο ορισμένες από τις δράσεις της TSH αναπαράγονται και με αύξηση του ενδοκυττάριου ασβεστίου και από ενεργοποίηση της πρωτεϊνικής κινάσης C. Η τελευταία οδός ενεργοποιείται από υψηλότερα επίπεδα της TSH και φαίνεται να είναι υπεύθυνη για την αυξητική δράση της TSH (σχήμα 5). -83-

10 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Σχήµα 5: Σχηµατική απεικόνιση της ενεργοποίησης ενδοκυττάριων οδών στον θυρεοειδή από τον υποδοχέα της TSH και τον IGF1R (Hebrant et al, EJE 2011) Η κλασσική οδός που ενεργοποιείται μετά τη σύνδεση της TSH με τον υποδοχέα της είναι με τις πρωτείνες Gαs και Gαq οι οποίες ενεργοποιούν διάφορες ενδοκυττάριες οδούς. Η δραστηριότητα της Gαs διαμεσολαβείται στο μεγαλύτερο μέρος από το σύστημα της αδενυλικής κυκλάσης και την παραγωγή κυκλικού ΑΜΡ που οδηγεί στην άμεση ενεργοποίηση της protein kinase A και των πυρηνικών πρωτεϊνών CREB (camp response element binding protein). Ενεργοποιούνται όμως και πολλαπλά άλλα ενδοκυττάρια συστήματα αλληλοσυνδεόμενα όπως η PKA-dependent Ras family of GTP binding proteins (Rap), ο μεταγραφικός παράγοντας Elk1 κ.ά. Η εναλλακτική ενεργοποίηση της Gαq διαμεσολαβεί την ενεργοποίησης της phospholipase C (PLC)-β και την υπομονάδα των G πρωτεϊνών Gβγ. Συνέχεια της ενεργοποίησης αυτής είναι η δημιουργία φωσφατιδυλινοσιτόλης και στη συνέχεια 3-φωσφορικής-ινοσιτόλης (ΙΡ3) και διακυλογλυκερόλης (DAG). Τα ανωτέρω αποτελούν μια πολύ αδρή περιγραφή της ενδοκυττάριας δραστηριότητας που ενεργοποιείται με τη δράση της TSH, η λεπτομερής περιγραφή της οποίας και δεν είναι ακόμη πλήρως διευκρινισμένη, αλλά και ξεπερνάει τους σκοπούς του παρόντος κειμένου. Πολλές από τις δράσεις αυτές περιγράφηκαν πρόσφατα με την χρήση in vitro κυτταρικών συστημάτων τα οποία μελετούν τη δράση των ενεργοποιητικών αντισωμάτων έναντι του υποδοχέα της TSH τα οποία είναι χαρακτηριστικά της νόσου Graves (σχήμα 6). -84-

11 Κ. ΤΕΡΖΙΔΗΣ, Μ. ΑΛΕΒΙΖΑΚΗ: ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ TSH Σχήµα 6: Απλουστευµένο µοντέλο ενδοκυττάριων µηνυµάτων από ενεργοποίηση του υποδοχέα της TSH από την ορµόνη ή από διεγερτικά αντισώµατα (Morshed et al, Endocrinology 2009) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Shupnik MA, Ridgway EC, Chin WW: Molecular biology of thyrotropin. Endocr Rev. 10: 459, 1989 Masoud Ghamari-Langroudi, Kristen R. Vella, Dollada Srisai, Michelle L. Sugrue, Anthony N. Hollenberg and Roger D. Cone. Regulation of Thyrotropin-Releasing Hormone-Expressing Neurons in Paraventricular Nucleus of the Hypothalamus by Signals of Adiposity. Endocr Rev. 31 (6): 942, Mariotti S 2006 Normal physiology of the hypothalamo-pituitary-thyroidal system and relation to the neural system and other endocrine gland. Chap 4. Thyroid Disease Manager. (http:// Morshed SA, Latif R, Davies TF. Characterization of thyrotropin receptor antibody-induced signalling cascades. Endocrinology Jan;150(1): Hébrant A, van Staveren WC, Maenhaut C, Dumont JE, Leclère J. Genetic hyperthyroidism: hyperthyroidism due to activating TSHR mutations. Eur J Endocrinol Jan;164(1):1-9. Alberti, L, Proverbio, MC, Costagliola, S, et al. Germline mutations of TSH receptor gene as cause of nonautoimmune subclinical hypothyroidism. J Clin Endocrinol Metab 2002; 87:

12 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 14ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΘΥΡΕΟ ΕΙΔΗΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1) Με ποια από τις κάτωθι ορμόνες δεν έχει κοινή α- υπομονάδα η TSH; α. Ωχρινοτρόπο ορμόνη β. Αυξητική ορμόνη γ. Ωοθυλακιοτρόπο ορμόνη δ. β- χοριακή γοναδοτροπίνη 2) Σε ευθυρεοειδικούς ασθενείς με νόσο του Graves, τα χαμηλά επίπεδα TSH έχουν εξηγηθεί με ποιον μηχανισμό; α. Σε αυξημένη ντοπαμινεργική δράση β. Σε αναστολή της έκκρισης της TSH από προφλεγμονώδεις παράγοντες γ. Σε παρουσία υποδοχέων TSH στα θυρεοτρόπα και υποθαλαμικά κύτταρα που παράγουν TRH, στα οποία δρουν τα ενεργοποιητικά αντισώματα που χαρακτηρίζουν τη νόσο του Graves δ. Σε ελάττωση της λεπτίνης 3) Ποιο από τα κάτωθι φάρμακα ανεβάζει τα επίπεδα της TSH; α. Μετοκλοπραμίδη β. Γλυκοκορτικοειδή γ. Ντοπαμίνη δ. Ανάλογα σωματοστατίνης 4) Το αυτόνομο αδένωμα του θυρεοειδούς οφείλεται σε: α. Διεγερτικά αντισώματα έναντι του υποδοχέα της TSH β. Σωματικές ενεργοποιητικές μεταλλάξεις στον υποδοχέα της TSH γ. Κληρονομούμενες ενεργοποιητικές μεταλλάξεις στον υποδοχέα της TSH δ. Κληρονομούμενες αδρανοποιητικές μεταλλάξεις στον υποδοχέα της TSH 5) Ποιο από τα παρακάτω δεν αποτελεί ενδοκυττάριο μονοπάτι μεταγωγής του σήματος του υποδοχέα της TSH; α. Το μονοπάτι του c-amp και της πρωτεϊνικής κινάσης Α β. Το μονοπάτι JΑΚ-STAT κινασών γ. Η ενεργοποίηση της Φωσφολιπάσης C (PLC) και της Διακυλογλυκερόλης (DAG) δ. H αυξημένη απελευθέρωση ενδοκυτταρίου ασβεστίου Σωστές απαντήσεις κατά σειρά α,β,γ,α,α,α -86-

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα 14 Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα Α. ΤΣΑΤΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εισαγωγή σιωπηλή θυρεοειδίτιδα χαρακτηρίζεται από προσωρινή φάση θυρεοτοξίκωσης ακολουθούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ιφιγένεια Πηδώνια-Μανίκα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κλινικής Βιοχημείας τηςιατρικήςσχολήςτουα.π.θ. τ. Διευθύντρια του Βιοχημικού Εργαστηρίου του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Γενικές έννοιες Ενδοκρινής έκκριση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ 26 Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εργαστήριο Βιολογικής Χημείας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αλµατώδης ανάπτυξη στην διελεύκανση

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 Περιεχόμενα Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii Κεφάλαιο 1 2 3 4 Εισαγωγή 1 Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης.... 3 Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 1 Δράση μέσω φυσικοχημικών

Διαβάστε περισσότερα

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Θυρεοτοξίκωση είναι η κλινική και βιοχημική κατάσταση που οφείλεται στην εκσεσημασμένη παραγωγή και έκθεση στις θυρεοειδικές ορμόνες κάθε αιτιολογίας. Αντίθετα, υπερθυρεοειδισμός

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ Υποθυρεοειδισμός Η ετυμολογία της λέξης θυρεοειδής δείχνει τη σημαντική θέση που κατέχει στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Προέρχεται από τη λέξη 'θυρεός' που σημαίνει έμβλημα και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια κατάσταση που

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Μαρία Πουλασουχίδου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας Εισαγωγή - 1 Οι εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους

Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους 22 Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Παιδίατρος - Ενδοκρινολόγος Διευθύντρια Τμήμα Αύξησης κι Ανάπτυξης, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» 1. Εισαγωγή υποθυρεοειδισμός απαντάται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου του αίματος βρίσκεται κάτω από αυστηρό ορμονολογικό έλεγχο. Η έκκριση της ινσουλίνης διεγείρεται από την υπεργλυκαιμία και αποτέλεσμα της δράσης της είναι η ελάττωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Μνήμη και Μάθηση Νόσος του Alzheimer

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Μνήμη και Μάθηση Νόσος του Alzheimer ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Μνήμη και Μάθηση Νόσος του Alzheimer Περιγραφή της περίπτωσης (Ι) Γυναίκα 43 ετών διακομίσθηκε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών από την οικογένειά της λόγω διαταραχών μνήμης. Η ασθενής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη*

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Γεώργιος Μαοτοράκος Ενδοκρινολόγος, Επίκ. Καθηγητής, Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β' Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Αρεταιειο Νοσοκομείο,

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοανοσία θυρεοειδούς

Αυτοανοσία θυρεοειδούς 11 Αυτοανοσία θυρεοειδούς ΓΡ. ΕΥΦΡΑΙΜΙΔΗΣ Ενδοκρινολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Department of Endocrinology and Metabolism, Academic Medical Centre, University of Amsterdam ΤΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΤΗΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μεταβολική ενεργοποίηση του αυγού ανακατατάξεις στα συστατικά του αυγού σχηματισμός του διπλοειδή πυρήνα του ζυγωτού

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 Ο άξονας οστού-εντέρου-κνσ Ο ρόλος της σεροτονίνης 14η Επιστηµονική Συνάντηση Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 αούσης ηµήτρης Λέκτορας Παθολογίας/Ρευµατολογίας Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β. Β1. 4-2-1-6-3-5 Β2. α) DNA πολυμεράσες β) πριμόσωμα γ) DNA δεσμάσεις δ) DNA ελικάσες ε) RNA πολυμεράσες Β3. σελ 98:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 22 Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 Α. ΓΑΛΛΗ-ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΜΑΓΓΑΝΑ 1 Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας 2 Ειδικευόμενη Παιδιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου

α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου ! Ι. Ενότητες,! e-ενδοκρινολογία, α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου 3 Γενετική στην Ενδοκρινολογία Ι. Γεωργίου 4 Εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Εισαγωγή Σύστημα RhD : - αναγνωρίστηκε το 1939 - το πιο σημαντικό κλινικά σύστημα μετά το ΑΒΟ - προκαλεί αιμολυτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Συγγενής υποθυρεοειδισμός Επίκτητος υποθυρεοειδισμός Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός Νόσος Graves Όζοι θυρεοειδούς Νεογνό μητέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ε Ν Δ Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ε Σ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ STRESS (ΟΡΜΟΝΩΝ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΩΝ) ΣΤΟ ΣΙΕΛΟ ΑΘΛΗΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ

ΤΙΤΛΟΣ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ STRESS (ΟΡΜΟΝΩΝ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΩΝ) ΣΤΟ ΣΙΕΛΟ ΑΘΛΗΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ STRESS (ΟΡΜΟΝΩΝ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΩΝ) ΣΤΟ ΣΙΕΛΟ ΑΘΛΗΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση.

Α3. Η εισαγωγή ανασυνδυασμένου DNA σε βακτήριο-ξενιστή ονομάζεται α. μικροέγχυση β. μετασχηματισμός γ. εμβολιασμός δ. κλωνοποίηση. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ

ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο θυρεοειδής αδένας είναι ένας από τους πιο σηµαντικούς αδένες του ενδοκρινικού µας συστήµατος και χρειάζεται το ιώδιο για την παραγωγή των ορµονών Τ4 και Τ3. Ο υποθάλαµος και η υπόφυση παίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδα Β ).

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει: α) από τα θυλακιώδη κύτταρα τις ορμόνες θυροξίνη (Τ4) τρι-ιωδο ιωδο-θυρονίνη (Τ3) που ρυθμίζουν τα επίπεδα μεταβολισμού στους ιστούς, απαραίτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική υποθαλαµική ανωορρηξία - αµηνόρροια: σηµασία διατροφής και αναπαραγωγικού άξονα. 14 Ενδοκρινολόγος

Λειτουργική υποθαλαµική ανωορρηξία - αµηνόρροια: σηµασία διατροφής και αναπαραγωγικού άξονα. 14 Ενδοκρινολόγος Λειτουργική υποθαλαµική ανωορρηξία - αµηνόρροια: σηµασία διατροφής και αναπαραγωγικού άξονα Μ. ΛΙΠΑΡΑΚΗ 14 Ενδοκρινολόγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια αφορά το 15-48 % της δευτεροπαθούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. "ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014"

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014 Λειτουργίες μαστού Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος Στάδια Ανάπτυξης Μαστού εφηβεία ενήλικη εγκυμοσύνη γαλουχία απογαλακτισμός λόβια Θηλαία άλω Θηλή λίπος Γαλακτοφόροι πόροι Μυοεπιθηλιακά κύτταρα (ωκυτοκίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ

ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ: ΑΤΣΕΡΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΡΜΑΝΙΩΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΑΤΖΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεση των µικροαγγειακών επιπλοκών

Παθογένεση των µικροαγγειακών επιπλοκών 32 Παθογένεση των µικροαγγειακών επιπλοκών ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΡΓΙΩΤΑ Λέκτορας Ενδοκρινολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι μικρο- και μάκρο- αγγειακές επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη αποτελούν την κύρια

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα