Η πίεση στην επιφάνεια των στερεών σωμάτων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η πίεση στην επιφάνεια των στερεών σωμάτων"

Transcript

1 Η πίεση

2 Επιστημονικό μέρος Η πίεση στην επιφάνεια των στερεών σωμάτων Από την εμπειρία μας γνωρίζουμε ότι αν βαδίσουμε πάνω στο χιόνι θα βυθιστούμε σε αυτό, ενώ αν φορέσουμε χιονοπέδιλα τότε το βάρος μας θα κατανέμεται σε μεγαλύτερη επιφάνεια με αποτέλεσμα να μη βυθιζόμαστε. Και στις δύο περιπτώσεις η δύναμη (ίση με το βάρος μας) είναι η ίδια, όμως, στην πρώτη περίπτωση το πηλίκο του βάρους δια του εμβαδού είναι μεγάλο, ενώ στη δεύτερη περίπτωση είναι μικρό. Πίεση Ρ ονομάζεται το φυσικό μέγεθος που εκφράζει τη δύναμη που ασκείται κάθετα στη μονάδα επιφάνειας ενός σώματος και υπολογίζεται από τον τύπο Ρ =F/S ή Πίεση = Δύναμη / εμβαδά επιφάνειας. Η πίεση δεν πρέπει να συγχέεται με τη δύναμη μολονότι συνδέεται με αυτή γιατί η πίεση εκφράζει "τρόπο κατανομής" της δύναμης στην επιφάνεια του σώματος. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει πολύ μικρή πίεση σε ένα σώμα που ασκείται πολύ μεγάλη δύναμη και, αντιστρόφως να υπάρχει πολύ μεγάλη πίεση σε ένα σώμα που ασκείται πολύ μικρή δύναμη. Αυτό εξαρτάται από το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος στην οποία ασκείται κάθε φορά η δύναμη. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου επιδιώκουμε την αύξηση της πίεσης. Αυτό μπορεί να συμβεί αν ασκήσουμε (κατανείμουμε) τη δύναμη σε όσο το δυνατό μικρότερη επιφάνεια. Αυτό εκμεταλλευόμαστε σε εργαλεία π.χ μαχαίρια, ψαλίδια,ξυράφια, καρφιά και πινέζες. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι η πίεση που υπάρχει σε ένα στερεό είναι: ανάλογη με το μέγεθος της κάθετης δύναμης που ασκείται στην επιφάνεια του στερεού. αντιστρόφως ανάλογη με το εμβαδόν της επιφάνειας στην οποία ασκείται η δύναμη. Η πίεση στα υγρά Την έννοια της πίεσης τη συναντάμε όχι μόνο στα στερεά αλλά και στα υγρά και τα αέρια. Τα υγρά όπως και τα αέρια ασκούν κάθετες δυνάμεις στα τοιχώματα των δοχείων που τα περιέχουν, άρα υπάρχουν πιέσεις σε αυτά. Στα υγρά υπάρχει πίεση που οφείλεται στο βάρος των υπερκείμενων 308

3 στρωμάτων του υγρού και ονομάζεται υδροστατική πίεση. Η υδροστατική πίεση υπάρχει όχι μόνο στον πυθμένα του δοχείου που περιέχει το υγρό αλλά και στα τοιχώματα του. Η υδροστατική πίεση σε ένα σημείο ενός υγρού εξαρτάται μόνο από το βάθος στο οποίο βρίσκεται το σημείο, αυξανομένη μετά αυτού. Γενικά όμως, η υδροστατική πίεση Ρ που υπάρχει σε ένα σημείο ενός υγρού που βρίσκεται σε βάθος h υπολογίζεται από τον τύπο: Ρ = ε h όπου ε είναι το ειδικό βάρος του υγρού ή Ρ = h ρ g όπου ρ είναι η πυκνότητα του υγρού. Αυτή η εξίσωση αποτελεί το θεμελιώδη νόμο της υδροστατικής. Για παράδειγμα, το ειδικό βάρος του αλατόνερου είναι μεγαλύτερο από το ειδικό βάρος του νερού. Αυτό σημαίνει ότι στο ίδιο βάθος h η πίεση είναι διαφορετική. Η πίεση στο αλατόνερο θα είναι μεγαλύτερη από την πίεση στο νερό. Αν γνωρίζουμε την πίεση σε ένα σημείο ενός υγρού μπορούμε να υπολογίσουμε την πίεση και σε άλλο σημείο του υγρού αρκεί να γνωρίζουμε την διαφορά του βάθους των δύο σημείων. Η υδροστατική πίεση που υπάρχει σε ένα σημείο που βρίσκεται σε ορισμένο βάθος δεν εξαρτάται από την ποσότητα του υγρού που βρίσκεται στο δοχείο που περιέχει το υγρό. Η υδροστατική πίεση του υγρού υπάρχει σε όλα τα σημεία του υγρού. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι η πίεση που υπάρχει σε ένα σημείο ενός υγρού είναι: ανάλογη με το βάθος h στο οποίο βρίσκεται το σημείο. εξαρτάται από το ειδικό βάρος ή την πυκνότητα του υγρού. Η πίεση στα αέρια Σε ένα κλειστό δοχείο που υπάρχει αέριο η πίεση του αερίου εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία που αυτό βρίσκεται. Αν η θερμοκρασία του αερίου είναι σταθερή τότε η πίεση εξαρτάται από τον όγκο του δοχείου. Έτσι π.χ αν ελαττώσουμε τον όγκο τον οποίο καταλαμβάνει ένα αέριο που βρίσκεται σε ένα δοχείο χωρίς να μεταβληθεί η θερμοκρασία του αερίου τότε η πίεση του αυξάνεται. Αν το αέριο που βρίσκεται σε ένα κλειστό δοχείο θερμανθεί τότε είναι δυνατό να διαρραγεί το δοχείο. Για αυτό δεν θερμαίνουμε ποτέ κλειστά δοχεία που περιέχουν αέρα ή αέριο. 309

4 Η ατμοσφαιρική πίεση Ο ατμοσφαιρικός αέρας που περιβάλλει τη Γη έχει βάρος. Έτσι τα ανώτερα στρώματα αέρα ασκούν μεγαλύτερη δύναμη, λόγω του βάρους τους, στα κατώτερα, με αποτέλεσμα σε αυτά τα στρώματα ο αέρας να έχει μεγαλύτερη πυκνότητα. Έτσι η πίεση του ατμοσφαιρικού αέρα (ατμοσφαιρική πίεση) θα μεταβάλλεται με το ύψος. Ο ατμοσφαιρικός αέρας έχει μεγαλύτερη πυκνότητα όσο πλησιάζουμε στην επιφάνεια της θάλασσας και μικρότερη πυκνότητα όσο ανεβαίνουμε πιο ψηλά. Επομένως η ατμοσφαιρική πίεση ελαττώνεται με την αύξηση του ύψους. Το πείραμα του Torricelli ( Τοριτσέλι) Το πείραμα του Torricelli αποδεικνύει όχι μόνο ότι υπάρχει ατμοσφαιρική πίεση αλλά και επιτρέπει και τη μέτρηση της. Ο Torricelli πήρε ένα γυάλινο σωλήνα μήκους περίπου 90 cm κλειστό στο ένα άκρο. Αφού το γέμισε με υδράργυρο το ανέστρεψε σε μια λεκάνη που περιείχε υδράργυρο. Ο Torricelli παρατήρησε ότι ο υδράργυρος κατέβηκε και σταμάτησε σε ύψος 76 cm από την ελεύθερη επιφάνεια του υδραργύρου της λεκάνης. Στο χώρο πάνω από την υδραργυρική στήλη δεν υπήρχε αέρας επομένως η πίεση ήταν μηδέν. Εάν η πίεση και στην επιφάνεια του υδραργύρου της λεκάνης ήταν μηδέν θα έπρεπε η ελεύθερη επιφάνεια του υδραργύρου τόσο στη λεκάνη όσο και στο σωλήνα να βρίσκονται στο ίδιο ύψος. Επειδή όμως στην ελεύθερη επιφάνεια του υδραργύρου της λεκάνης η πίεση ήταν ίση με 1 Atm δημιουργήθηκε η διαφορά ύψους των 76 cm ή 760 mm. Άρα η μία φυσική ατμόσφαιρα ισορροπεί 76 cm ή 760 mm της στήλης Hg. Και επειδή 1 mm Hg= 1 Torr συνεπάγεται ότι 1 Atm= 760 Torr. Μέτρηση της ατμοσφαιρικής πίεσης Τα όργανα με τα οποία μετράμε την ατμοσφαιρική πίεση είναι τα 310

5 βαρόμετρα. Υπάρχουν δυο ειδών βαρόμετρα: τα υδραργυρικά και τα μεταλλικά. Το υδραργυρικό βαρόμετρο αποτελείται από ένα σωλήνα Torriceli ο οποίος καταλήγει σε ένα ευρύ και ανοικτό δοχείο. Υπάρχει επίσης μία κλίμακα με τη βοήθεια της οποίας μετρείται η διαφορά στη στάθμη του υδραργύρου στο σωλήνα και συνεπώς και η ατμοσφαιρική πίεση. Συνήθως επειδή οι διακυμάνσεις της ατμοσφαιρικής πίεσης σε ένα τόπο δεν είναι πολύ μεγάλες αρκεί η χρήση μέρους της κλίμακας ( περιοχή γύρω στα 760 mm). Τα μεταλλικά βαρόμετρα χρησιμοποιούνται για μετρήσεις όχι μεγάλης ακρίβειας. Αποτελούνται από ένα κυλινδρικό δοχείο στο οποίο υπάρχει κενό αέρος. Το επάνω τοίχωμα του δοχείου είναι ένα έλασμα με πτυχώσεις για να είναι πιο εύκαμπτο. Όταν η πίεση μεταβάλλεται τότε το έλασμα παραμορφώνεται, μετακινεί με ένα σύστημα μοχλών ένα δείκτη, ο οποίος καταλήγει μπροστά σε μία κλίμακα μέτρησης της ατμο σφαιρικής πίεσης. Μονάδες πίεσης Η μονάδα pascal που είναι ίση με 1 Ν / m 2 Η τεχνητή ατμόσφαιρα ( 1 at) η οποία είναι 1 at = 1 kp / cm 2 Η φυσική ατμόσφαιρα ( 1 atm) η οποία είναι λίγο μεγαλύτερη από την τεχνητή ατμόσφαιρα και είναι 1 Atm = 1,033 1 kp / cm 2 Η μονάδα Torr η οποία ισούται με την υδροστατική πίεση που υπάρχει σε όλα τα σημεία της βάσεως μιας στήλης υδραργύρου ύψους 1mm. Αυτή η μονάδα καλείται και 1 χιλιοστόμετρο στήλης υδραργύρου δηλ. 1 Torr = 1 mm Hg 311

6 Σημειώσεις 312

7 Οι ιδέες των μαθητών Η έρευνα στις ιδέες των παιδιών για την πίεση, έχει εστιάσει στις πιέσεις που εμφανίζονται στα ρευστά και κυρίως στην πίεση του αέρα. Παιδιά ηλικίας ετών θεωρούν ότι μόνο ο άνεμος προκαλεί πίεση και όχι ο ακίνητος αέρας. Οι μαθητές τείνουν να συσχετίζουν την πίεση στα αέρια με τον κινούμενο αέρα, υποθέτοντας ότι η πίεση ασκείται κατά τη διεύθυνση της κίνησης. Δεν υπάρχει έντονη τάση να συνδέουν την πίεση με τα ακίνητα αέρια. Παιδιά ηλικίας 8 12 ετών πιστεύουν ότι ο αέρας επιπλέει γύρω από τα σώματα και δεν πιέζει προς τα κάτω (τα παιδιά πιστεύουν ότι ο αέρας έχει την ιδιότητα μάλλον "να αιωρείται τριγύρω" παρά "να πιέζει προς τα κάτω"). Έχει βρεθεί από έρευνες ότι οι περισσότεροι μαθητές θεωρούν ότι οι δυνάμεις υπάρχουν στον αέρα μόνο όταν μια εξωτερική δύναμη προκαλεί την κίνηση του (π.χ. εξαναγκασμός κίνησης του εμβόλου μιας σύριγγας) και οι δυνάμεις αυτές ενεργούν κατά τη διεύθυνση της κίνησης. Έτσι, στην κατάσταση ισορροπίας (όταν δηλαδή δεν παρατηρείται καμία κίνηση), οι μαθητές λένε ότι ο αέρας "δεν κάνει τίποτε" (R. Driver et al, 1998). Στα παιδιά που βρίσκονται στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού κυριαρχεί η άποψη ότι η πίεση μεγαλώνει με το βάθος. Ωστόσο, ελάχιστοι μαθητές εκφράζουν την άποψη ότι η πίεση υπάρχει προς όλες τις κατευθύνσεις στο νερό ή στον αέρα. Δηλαδή οι μαθητές τείνουν να πιστεύουν ότι η πίεση δεν ασκείται ισότιμα προς όλες τις κατευθύνσεις. Συνήθως αυτό που υποστηρίζουν είναι ότι υπάρχει μεγαλύτερη πίεση προς τα κάτω, αν και υπάρχουν έρευνες, όπου μεγαλύτερο ποσοστό μαθητών εμφανίζεται να πιστεύει το αντίθετο. Επίσης, τα περισσότερα παιδιά πιστεύουν ότι η πίεση στα υγρά εξαρτάται από την ποσότητα τους. Οι μαθητές προκειμένου να ερμηνεύσουν πώς ρουφάμε με το καλαμάκι ή πώς παίρνουμε υγρό με μια σύριγγα, κάνουν συχνές αναφορές "σε μια αναρρόφηση είτε του αέρα, είτε του κενού". Αν και κάποιοι μαθητές αναφέρονται στο "σπρώξιμο" από την ατμοσφαιρική πίεση, λίγοι μαθητές ερμηνεύουν τα παραπάνω πειράματα στα πλαίσια της ισορροπίας των πιέσεων. Γενικά οι μαθητές δυσκολεύονται να συμβιβαστούν με την έννοια της α τμοσφαιρικής πίεσης. Όταν τους ζητείται να ερμηνεύσουν φαινόμενα στα οποία εμπλέκεται η ατμοσφαιρική πίεση, παρ όλο που η διαφορά πίεσης γίνεται αντιληπτή (π.χ. παραμόρφωση πλαστικού ποτηριού όταν το 313

8 ρουφήξουν), ελάχιστοι αναφέρονται σε αυτή για να εξηγήσουν τα φαινόμενα, ενώ ένας μεγάλος αριθμός παιδιών αναφέρεται μόνο στο τι συμβαίνει στο εσωτερικό του δοχείου. Οι περισσότεροι μαθητές αναφέρονται μόνο στα γεγονότα που συμβαίνουν στο εσωτερικό του δοχείου, στα πλαίσια είτε ενός κενού που "απορροφάει", είτε της πίεσης που "τραβάει". Φαίνεται ότι τα παιδιά υιοθετούν την άποψη ότι οι κενοί χώροι έχουν μια τάση να γεμίζουν (δηλαδή, ότι ένας κενός χώρος είναι δύσκολο να διατηρηθεί στη φύση). Κάποιοι μαθητές χρησιμοποιούν την ιδέα ότι η ατμόσφαιρα πιέζει προς τα κάτω τις επιφάνειες, αλλά δεν την επεκτείνουν για να εξηγήσουν με βάση τη διαφορά πίεσης (R. Driver et al, 1998). Βιβλιογραφία 7. Driver, Ε. Guesne and A. Tiberghien (Ί993). Οι ιδέες των παιδιών στις Φυσικές Επιστήμες, Ένωση Ελλήνων Φυσικών, Τροχαλία 2. Driver, A. Squires, P. Rushworth, V. Wood Robinson (7998) (επιμέλεια Π. Κόκκοτας). Οικοδομώντας τις έννοιες των Φυσικών Επιστημών, Τυπωθήτω, Αθήνα 3. Π. Κόκκοτα (7999). Σύγχρονες προσεγγίσεις στη διδασκαλία των Φυσικών Επι στημών, Αθήνα Σημειώσεις 314

9 Φύλλο Εργασίας 1 Η πίεση στα υγρά (Ι) Διδακτικοί στόχοι Οι μαθητές: Να ανακαλύψουν ότι υπάρχει πίεση στα υγρά. Να ανακαλύψουν ότι η πίεση σε ένα σημείο του υγρού εξαρτάται από την απόσταση του από την ελεύθερη επιφάνεια ή διαφορετικά από το βάθος στο οποίο αυτό βρίσκεται. Υλικά πλαστικό μπουκάλι 1 1 /2 λίτρου χωρίς το καπάκι. 3 καρφάκια μεγάλη πλαστική λεκάνη χάρακας μαρκαδόρος χωνί νερό Σημείωση: Τα παραπάνω υλικά αφορούν μία ομάδα της τάξης Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληματισμός (σελ. 92) Η μελέτη της πίεσης ξεκινά από τα υγρά και όχι όπως συνηθίζεται από τα στερεά για δύο λόγους 1. οι μαθητές διαθέτουν περισσότερες εμπειρίες από την καθημερινή ζωή για την πίεση στα υγρά π.χ βουτιές στη θάλασσα. 2. από τη βιβλιογραφία έχει βρεθεί ότι οι μαθητές κατανοούν πιο εύκολα την πίεση όταν ξεκινήσει η διδασκαλία της από την πίεση στα υγρά. Ο εισαγωγικός προβληματισμός αναφέρεται στα βαθυσκάφη και αποτελεί απόσπασμα από έ να βιβλίο με τίτλο "Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία". Οι απαντήσεις στα ερωτήματα που δημιουργούνται στο Φοίβο εκφράζουν ουσιαστικά 315

10 και τους στόχους αυτής της διδακτικής ενότητας. Ο δάσκαλος, πριν οι μαθητές εκτελέσουν τις δραστηριότητες του βιβλίου, μπορεί να τους ζητήσει: * να γράψουν 1 3 προτάσεις που να περιέχουν τη λέξη πίεση. Με αυτό τον τρόπο οι μαθητές αναμένεται να εκφράσουν τις απόψεις του για το τι είναι πίεση ή για το που υπάρχει πίεση. Υπάρχει περίπτωση κάποιοι μαθητές να χρη σιμοποιήσουν τη λέξη μέσα στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής π.χ δέχτηκε αρκετή πίεση και έτσι ομολόγησε το παράπτωμα του. * να υπογραμμίσουν στο κείμενο εκείνες τις φρά σεις που θεωρούν ότι προβλημάτισαν το Φοίβο. Αναμένεται οι μαθητές να υπογραμμίσουν τις φράσεις: 1. η πολύ μεγάλη πίεση του νερού στα βάθη των θαλασσών εμπόδιζε τον άνθρωπο να τα εξερευνήσει. 2. τα σύγχρονα βαθυσκάφη είναι εφοδιασμένα από ελαφρότερα υλικά, ανθεκτικά στις πιέσεις και έχουν τη δυνατότητα να κάνουν πολύωρες καταδύσεις. να περιγράψουν τα βαθυσκάφη καθώς και να ερμηνεύσουν ετυμολογικά τη λέξη βαθυσκάφος. Οι μαθητές πιθανότατα να απαντήσουν ως εξής: βαθυσκάφος είναι το σκάφος που πηγαίνει στα βαθιά ή σε πολύ μεγάλο βάθος Μια τέτοια απάντηση μπορεί να δώσει την ευκαιρία στο δάσκαλο να κάνει τις ακόλουθες ερωτήσεις: 316

11 πειραματιζόμαστε (σελ. 92) Τι εννοείται με τη φράση πηγαίνει βαθιά ή σε μεγάλο βάθος; Σε σχέση με τι μετράμε το βάθος Από τη συζήτηση που ακολουθεί αναμένεται να αναδειχθεί ο όρος "επιφάνεια της θάλασσας" και να γενικευτεί ως " ελεύθερη επιφ άνεια ενός υγρού". Με αυτό τον τρόπο θα διευκολυνθεί η παραπέρα μελέτη της πίεσης και των χαρακτηριστικών της, μιας και η πίεση σε ένα σημείο ενός υγρού, λέμε ότι εξαρτάται από την απόσταση του από την ελεύθερη επιφάνεια ή διαφορετικά από το βάθος στο οποίο βρίσκεται. Ακόμη στο τέλος της διδακτικής ενότητας οι μαθητές αναμένεται να γνωρίζουν ότι οι φράσεις " σε τόση απόσταση από την ελεύθερη επιφάνεια του υγρού" και "σε τόσο βάθος" εκφράζουν το ίδιο ακριβώς νόημα. Η πρώτη πειραματική δραστηριότητα στο χεύει, οι μαθητές: 1. Να ανακαλύψουν ότι υπάρχει πίεση στα υγρά. 2. Να παρατηρήσουν την πορεία του νερού σε τρία διαφορετικά σημεία του (σε τρεις διαφορετικές αποστάσεις από την ελεύθερη επιφάνεια του). Η δραστηριότητα είναι ομαδική και απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στο πώς θα σημειωθούν οι κουκίδες πάνω στη γραμμή. Τις θέσεις των 5 εκ., 9 εκ., και 11 εκ. οι μαθητές τις μετρούν από το άκρο της γραμμής που είναι πιο κοντά στο λαιμό του μπουκαλιού. Θεωρούμε ότι όταν οι μαθητές ρίχνουν νερό μέχρι το ύψος των 25 εκ. αντιλαμβάνονται καλύτερα ότι οι αποστάσεις των 5 εκ., 9 εκ., και 11 εκ. εκφράζουν αποστάσεις από την ελεύθερη επιφάνεια του υγρού ή διαφορετικά εκφράζουν τα βάθη των 5 εκ., 9 εκ., και 11 εκ σε σχέση πάντα με την ελεύθερη επιφάνεια. Σημείωση: μια εναλλακτική πρόταση σε σχέση με τα καρφάκια είναι η εξής: 317

12 παρατηρούμε (σελ. 93) Ο δάσκαλος μπορεί να ανοίξει τις τρεις τρύ πες στο μπουκάλι της κάθε ομάδας, να αφαιρέσει τα καρφάκια και να καλύψει αρχικά τις τρύπες με ένα κομμάτι συγκολλητικής ταινίας. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγεται ένας πιθανός τραυματισμός των παιδιών με τα καρφάκια Για να εξασφαλιστεί η ασφαλής επιτυχία του πειράματος καλό θα ήταν ο δάσκαλος να αποφύγει το άνοιγμα τρύπας σε σημείο που να αντιστοιχεί στο μέσο μεταξύ της ελεύθερης επιφάνειας και του πυθμένα. Κατά τη διεξαγωγή της δραστηριότητας οι μαθητές περιμένουμε να παρατηρήσουν: Το νερό πηγαίνει πιο μακριά καθώς βγαίνει από την τρύπα που αντιστοιχεί στο σημείο Γ. Οι μαθητές σχεδιάζουν την πορεία του νερού σύμφωνα με όσα παρατήρησαν. Αν οι ίδιοι κρίνουν ότι χρειάζεται να επαναληφθεί το πείραμα για να προβούν σε καλύτερες παρατηρήσεις θα πρέπει να τους δοθεί η ανάλογη ευκαιρία. Στη συνέχεια προσπαθούν να ερμηνεύσουν τις παρατηρήσεις τους. Αναμένεται να εκφράσουν τα εξής: 1. Το νερό πετάχτηκε και από τις τρεις τρύπες γιατί υπάρχει πίεση. 2. Το νερό πετάχτηκε μακρύτερα από την τρύπα Γ γιατί βρίσκεται πιο βαθιά (ή διαφορετικά βρίσκεται σε μεγαλύτερη απόσταση από την ελεύθερη επιφάνεια). Η κάθε ομάδα συμπληρώνει τον πίνακα σύμφωνα με τις παρατηρήσεις τους. Αναμένεται να συμπληρωθεί ως εξής: 318

13 Τρύπα βάθος σε εκ. Χαρακτηρισμοί της πορείας του νερού A 5 μικρή Β 9 μεγάλη Γ 77 μεγαλύτερη συζητάμε στην τάξη (σελ. 94) Με βάση τα δεδομένα του πίνακα οι μαθητές συζητούν: Το τι αλλάζει κάθε φορά που αλλάζει το βάθος για τη σχέση της πορείας του νερού σε ένα σημείο του με την απόσταση του από την ελεύθερη επιφάνεια. Το συμπέρασμα που εξάγεται συγκρίνεται με τις επιστημονικές πληροφορίες που υπάρχουν στο τέλος αυτής της ενότητας και που αναφέρονται στον παράγοντα (βάθος) από τον οποίο εξαρτάται η πίεση. Σημειώσεις 319

14 Φύλλο Εργασίας 2 Η πίεση στα υγρά (II) Διδακτικοί στόχοι Οι μαθητές: Να αναδείξουν τις ιδέες τους για το αν η πίεση σε ένα ορισμένο βάθος εξαρτάται ή όχι από την ποσότητα (μάζα) του υγρού. Να ανακαλύψουν ότι η πίεση σε ένα σημείο του υγρού δεν εξαρτάται από την ποσότητα (μάζα) του υγρού που βρίσκεται πάνω από αυτό. Υλικά πλαστικό μπουκάλι 1 1 /2 λίτρου πλαστικό μπουκάλι 1 /2 λίτρου μεγάλη πλαστική λεκάνη πλαστικό ποτήρι χάρακας μαρκαδόρος 2 καρφάκια νερό Σημείωση: Τα παραπάνω υλικά αφορούν μία ομάδα της τάξης Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληματισμός (σελ. 95) εκφράζουμε τις απόψεις μας (σελ. 95) Ο προβληματισμός του Φοίβου έχει ως στόχο την ανάδειξη των ιδεών των μαθητών σχετικά με το αν η πίεση σε ένα ορισμένο βάθος εξαρτάται ή όχι από την ποσότητα (μάζα) του υγρού. Οι περισσότεροι από αυτούς αναμένεται να έ χουν την παρανόηση ότι η πίεση σε ένα ορισμένο βάθος είναι ανάλογη με την ποσότητα (μάζα) του υγρού που βρίσκεται πάνω από αυτό. Για να διαψεύσουν ή να επαληθεύσουν τις α πόψεις τους οι μαθητές εκτελούν την ομαδική πειραματική δραστηριότητα. Στο πρώτο βήμα, οι 320

15 ελέγχουμε τις απόψεις μας με πείραμα (σελ. 95) ελέγχουμε τις απόψεις μας με πείραμα (σελ. 96) ενέργειες των μαθητών για την προετοιμασία της πειραματικής διάταξης είναι ακριβώς ίδιες και για τα δύο μπουκάλια. Η μόνη διαφορά έγκειται στην ποσότητα του νερού που προστίθεται σε αυτά. Οι μαθητές, έχοντας μπροστά τους τα δύο μπουκάλια, καλούνται έμμεσα να εκφράσουν τις απόψεις τους, επιλέγοντας μία από τις τρεις εναλλακτικές προτάσεις που είναι γραμμένες στα βιβλία τους. Θεωρώντας ότι οι περισσότεροι μαθητές έχουν την παρανόηση που προαναφέρθηκε, αναμένεται να επιλέξουν την πρόταση ( Β), δηλαδή ότι το νερό στο μπουκάλι Α θα πεταχτεί πιο μακριά Το δεύτερο βήμα του πειράματος έχει ως στόχο τη μέτρηση της απόστασης (ή διαφορετικά του βάθους) που βρίσκονται τα καρφάκια από την ελεύθερη επιφάνεια του υγρού. Εφόσον η ελεύθερη επιφάνεια βρίσκεται σε ύψος 15 εκ. από τον πυθμένα και τα καρφάκια έχουν τοποθετηθεί σε ύψος 7 εκ. από τον πυθμένα, η απόσταση τους από την ελεύθερη επιφάνεια (ή διαφορετικά το βάθος) είναι 15 εκ. 7 εκ.= 8εκ..Αυτός ο τρόπος μέτρησης θεωρούμε ότι βοηθά τους μαθητές να διαχωρίσουν ότι άλλο είναι η απόσταση ενός σημείου από την ελεύθερη επιφάνεια του υγρού ( εδώ 8 εκ.) και άλλο η απόσταση του (ύψος )από τον πυθμένα (εδώ 7 εκ.) Ο πίνακας που ακολουθεί αναμένεται να συμπληρωθεί ως εξής: Μπουκάλια Βάθος του νερού στο σημείο που ανοίξαμε την τρύπα Β άζ ουμε ν σ τ ο μπουκάλι με τη μεγαλύτερη ποσότητα νερού Παρατηρήσεις για την πορεία του νερού A 8εκ. Β 8εκ. Η πορεία του νερού ήταν ίδια και στα δυο μπουκάλια 321

16 συμπεραίνουμε (σελ. 97) Μετά την καταγραφή των δεδομένων του πίνακα ακολουθεί συζήτηση για το τι έμεινε ίδιο (εδώ το βάθος) και τι άλλαξε ( εδώ ποσότητα του υγρού) σε κάθε περίπτωση. Από τη συζήτηση και από τις παρατηρήσεις σχετικά με την πορεία του νερού αναμένεται η εξαγωγή του ακόλουθου συμπεράσματος: Η πίεση σε ένα ορισμένο βάθος ενός υγρού δεν εξαρτάται από την ποσότητα (μάζα)τoυ υγρού. συζητάμε στην τάξη (σελ. 97) Η συζήτηση που ακολουθεί αμέσως μετά την εξαγωγή του συμπεράσματος έχει ως στόχο τη σύγκριση των αρχικών με των νέων απόψεων. Καλό είναι ο δάσκαλος να ρωτήσει τους μαθητές: * Τι πιστεύατε αρχικά; * Τι πιστεύετε τώρα; * Τι σας έκανε να αλλάξετε; Τέλος με την γραπτή απάντηση των μαθητών στο ερώτημα του Φοίβου ασκούνται στην καλλιέργεια του γραπτού λόγου και στη σωστή χρήση της επιστημονικής ορολογίας. Σημειώσεις 322

17 Φύλλο Εργασίας 3 Η πίεση Διδακτικοί στόχοι Οι μαθητές: Να ορίσουν την υδροστατική πίεση Να ανακαλύψουν ότι υπάρχει η πίεση σε όλα τα υγρά. Να ανακαλύψουν ότι η πίεση στα υγρά εξαρτάται από το είδος τους. Να ανακαλύψουν ότι η πίεση είναι ίδια σε όλα τα σημεία ενός υγρού που βρίσκονται στο ίδιο βάθος. Υλικά δύο πλαστικά ποτήρια πλαστικό μπουκάλι 1 1/2 λίτρου χωνί χάρακας μαρκαδόρος μεγάλη λεκάνη νερό και αλατόνερο καρφοβελόνα συγκολλητική ταινία διαφανής μεμβράνη τροφίμων λαστιχάκια κουζίνας οινόπνευμα Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληματισμός (σελ. 98) Ο εισαγωγικός προβληματισμός εξυπηρετεί τρεις στόχους: * Την καλλιέργεια στάσεων και συγκεκριμένα τη θετική στάση των μαθητών για την ανάγνωση βιβλίων με θε'μα τις Φυσικές Επιστήμες καθώς και τη διαρκή αναζήτηση πληροφοριών, οι ο ποίες αν αξιοποιηθούν κατάλληλα μπορεί να μετασχηματιστούν σε γνώση. * Την εξοικείωση των μαθητών με την επιστη μονική ορολογία και πιο συγκεκριμένα με την 323

18 ονοματοδοσία της πίεσης στα υγρά ως υδροστατική πίεση, πειραματιζόμαστε (σελ. 99) * Την ετυμολογική ερμηνεία των επιστημονικών όρων και συγκεκριμένα του επιστημονικού όρου "υδροστατική πίεση". Επίσης, στον εισαγωγικό προβληματισμό υπάρχει και το βασικό ερώτημα αυτής της διδακτικής ενότητας : " υπάρχει πίεση και στα άλλα υγρά ;" Η ομαδική πειραματική δραστηριότητα που ακολουθεί έχει τους παρακάτω στόχους: παρατηρούμε (σελ. 99) * Να εξοικειωθούν με δραστηριότητες ελέγχου μεταβλητών. * Να ανακαλύψουν οι μαθητές ότι, εκτός από το νερό, υπάρχει πίεση και σε άλλα υγρά. * Να ανακαλύψουν ότι η πίεση στα υγρά εξαρτάται από το είδος τους. Οι μαθητές προετοιμάζουν την πειραματική διάταξη. Για να είναι εμφανής η καμπύλωση της μεμβράνης προσθέτουμε αρκετή ποσότητα αλατιού(περίπου 5 κουταλιές της σούπας) στο νερό. Επίσης, στερεώνουμε πολύ καλά τη μεμβράνη ώστε να είναι τεντωμένη και στα δυο ποτήρια. Οι μαθητές αναμένεται να παρατηρήσουν ότι: Η μεμβράνη και στα δύο ποτήρια παρουσιάζει καμπύλωση. Η καμπύλωση της μεμβράνης στο ποτήρι με το αλατόνερο είναι μεγαλύτερη. Στη συνέχεια, αποτυπώνουν τις παρατηρήσεις τους στα σχέδια των ποτηριών της σελ

19 Αμέσως μετά συμπληρώνουν τον πίνακα ως εξής: Τα ποτήρια είχαν: Μετρούσαμε την πίεση Τα υγρά ήταν ίδια ποσότητα υγρού στο ίδιο βάθος ίδια διαφορετική ποσότητα υγρού σε διαφορετικό βάθος διαφορετικά Συζητάμε στην τάξη μας (σελ. 100) Ο δάσκαλος ζητάει από τους μαθητε'ς να εστιάσουν την προσοχή τους στο τι αλλάζει και τι διατηρείται ίδιο στα δεδομένα του πίνακα. Οι μαθητές αναμένεται; να διαπιστώσουν ότι ήταν διαφορετικό το είδος των υγρών, ενώ ήταν ίδια η ποσότητα των δύο υγρών καθώς και το βάθος στο οποίο μέτρησαν την πίεση. να συμπεράνουν ότι η υδροστατική πίεση στο ίδιο βάθος αλλά σε διαφορετικά υγρά εξαρτάται από το είδος τους. Πειραματιζόμαστε (σελ. 101) Η τελευταία πειραματική δραστηριότητα έχει ως στόχο να ανακαλύψουν οι μαθητές ότι η υδροστατική πίεση είναι ίδια σε όλα τα σημεία του υγρού που βρίσκονται στο ίδιο βάθος. παρατηρούμε (σελ. 101) Κατά την εκτέλεση της δραστηριότητας οι μα θητές αναμένεται να παρατηρήσουν ότι : Το νερό πηγαίνει το ίδιο μακριά καθώς εξέρχεται και από τις 6 τρύπες. 325

20 συμπεραίνουμε σελ 101 Το τελικό συμπέρασμα που περιμένουμε να εξάγουν οι μαθητές είναι: Η υδροστατική πίεση σε ένα σημείο ενός υγρού εξαρτάται από την απόσταση του από την ελεύθερη επιφάνεια ή (βάθος) καθώς και από το είδος του υγρού. Σημειώσεις 326

21 Φύλλο Εργασίας 4 Η ατμοσφαιρική πίεση (Ι) Διδακτικοί στόχοι Οι μαθητές: Να ανακαλύψουν ότι υπάρχει πίεση στον αέρα. Να ορίσουν την πίεση που υπάρχει στον αέρα ως ατμοσφαιρική πίεση. Να ερμηνεύσουν διάφορες εφαρμογές της ατμοσφαιρικής πίεσης στην καθημερινή ζωή. Υλικά 5 πλαστικά ποτήρια βεντούζα γυάλινο ποτήρι λεκάνη χαρτί φωτοτυπικού νερό Σημείωση: Τα παραπάνω υλικά αφορούν μία ομάδα της τάξης Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληματισμός (σελ. W2) Αφετηρία για προβληματισμό σε αυτή τη διδακτική ενότητα αποτελεί ένα απόσπασμα ντοκυμαντέρ σχετικά με τη ζωή στη θάλασσα και στον αέρα. Οι μαθητές σε πρώτη φάση μπορούν να αναζητήσουν στο κείμενο εκείνη τη φράση που παρομοιάζει τη ζωή στον αέρα με τη ζωή στη θάλασσα. Αναμένεται να υπογραμμίσουν την παρακάτω πρόταση: «είναι σαν να ζούμε σε έναν ωκεανό από αέρα» Στη συνεχεία, ο δάσκαλος καλεί τους μαθητές να περιγράψουν πώς φαντάζονται αυτόν τον 327

22 "ωκεανό του αέρα". Οι μαθητές γνωρίζουν ήδη ότι υπάρχει αέρας παντού και μάλιστα ότι έχει βάρος. Καλό είναι να γίνει παραλληλισμός μεταξύ αυτού που πραγματικά ονομάζεται ωκεανός και του «ωκεανού αέρα». Στην πρώτη περίπτωση ο ωκεανός εκτείνεται από την ελεύθερη επιφάνεια του υγρού ως τον πυθμένα του που βρίσκεται σε πολύ μεγάλο βάθος. Ο "ωκεανός του αέρα" εκτεί νεται από την "ελεύθερη επιφάνεια του" που σ' αυτή την περίπτωση ταυτίζεται με το τέλος της ατμόσφαιρας ως τον "πυθμένα του" που ταυ τίζεται με την επιφάνεια της Γης. Αυτός ο παραλ ληλισμός θα βοηθήσει αργότερα του μαθητές να ερμηνεύσουν την ελάττωση της ατμοσφαιρικής πίεσης όσο ανεβαίνουμε πιο ψηλά και αντίστοιχα την αύξηση της όσο πλησιάζουμε κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. Η αρχή είναι ίδια : όσο πιο κοντά βρισκόμαστε στην ελεύθερη επιφάνεια του ωκεανού ( με νερό ή αέρα) τόσο πιο μικρή είναι η πίεση,ενώ όσο πλησιάζουμε τον πυθμένα τόσο μεγαλώνει η πίεση. Σημείωση: Ο δάσκαλος μπορεί να κάνει ανα φορά και στο ποίημα του Γ. Σεφέρη "Σχέδια για ένα καλοκαίρι". Κάτω από τον ουρανό είμαστε μεις τα ψάρια Και τα δέντρα είναι τα φύκια. Ακολούθως οι μαθητές εκφράζουν τις απόψεις τους σε προφορικό επίπεδο σχετικά με το αν υπάρχει πίεση στον αέρα. Οι απόψεις καταγράφονται στον πίνακα ή σε διαφάνεια και ομαδοποιούνται από τον εκπαιδευτικό. Οι μαθητές εκτελούν την πειραματική δραστηπειραματιζόμαστε ριότητα που ακολουθεί και η οποία στοχεύει στην (σελ. 103) απόκτηση απλών εμπειριών για την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης. Αναμένεται να παρατηρή σουν τα εξής: 328

23 παρατηρούμε (σελ. 103) Το ποτήρι παραμορφώνεται Είναι δύσκολο να απομακρύνουμε το ποτήρι από το στόμα μας όσο ρουφάμε τον αέρα. εκφράζουμε τις απόψεις μας (σελ. 103) συζητάμε στην τάξη (σελ. 103) Ακολουθεί η καταγραφή των απόψεων των μαθητών που σχετίζονται με την ή τις ερμηνείες τους για τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις. Η συζήτηση που ακολουθεί εστιάζει κυρίως σε τρία σημεία. * Στο τι υπήρχε μέσα και έξω από το ποτήρι πριν γίνει το πείραμα. Θεωρούμε ότι οι μαθητές γνωρίζουν από την Ε' τάξη ότι ο αέρας υπάρχει παντού και μάλιστα ότι έχει βάρος. Επομένως στη συζήτηση αναμένεται να αναδειχθεί από τους μαθητές η άποψη ότι πριν γίνει το πείραμα υπήρχε αέρας μέσα και έξω από το ποτήρι. * Στο τι υπήρχε μέσα και έξω από το ποτήρι κατά τη διάρκεια του πειράματος. Κατά τη διάρκεια του πειράματος, όσο δηλαδή οι μαθητές ρουφούν τον αέρα, υπάρχει αέρας έξω από το ποτήρι αλλά δεν υπάρχει αέρας στο εσω τερικό του. Φυσικά το κενό που δημιουργείται είναι μερικό κενό. * Στο λόγο για τον οποίο παραμορφώθηκε το ποτήρι όταν ρουφήξαμε τον αέρα. Με βάση τις παρατηρήσεις του πειράματος και τη συζήτηση που έχει γίνει, οι μαθητές αναμένεται να αιτιολογήσουν την παραμόρφωση του ποτηριού ως εξής: 329

24 συμπεραίνουμε (σελ. 103) Πριν γίνει το πείραμα υπήρχε αέρας μέσα και έξω από το ποτήρι. Επομένως η ατμοσφαιρική πίεση ήταν ίδια μέσα και έξω από αυτό. Κατά τη διάρκεια του πειράματος υπήρχε αέρας στο εξωτερικό του ποτηριού όχι όμως και στο εσωτερικό του. Επομένως η ατμοσφαιρική πίεση ήταν μεγαλύτερη στο εξωτερικό του ποτηριού από ότι στο εσωτερικό του. Αυτό αποτελεί και την αιτία της παρατηρούμενης παραμόρφωσης. Το συμπέρασμα που αναμένεται να εξάγουν οι μαθητές είναι το εξής: Οπουδήποτε υπάρχει αέρας υπάρχει και ατμοσφαιρική πίεση. πειραματιζόμαστε (σελ. 103) Παρατηρούμε (σελ. 104) Η δραστηριότητα με τη βεντούζα έχει ως στόχο να διαπιστώσουν οι μαθητές μια εφαρμογή της πίεσης του αέρα στην καθημερινή ζωή. Οι μαθητές κατά τη διεξαγωγή της δραστηριότητας αναμένεται να παρατηρήσουν τα εξής: Στη λεία επιφάνεια του θρανίου, η βεντούζα «κολλάει» και το πλαστικό μέρος της είναι παραμορφωμένο, όπως συνέβηκε και με το ποτήρι της προηγούμενης δραστηριότητας. Εκφράζουμε στις απόψεις μας (σελ. 104) Στην τραχιά επιφάνεια, η βεντούζα είτε δεν «κολλάει» καθόλου είτε «κολλάει» στην αρχή και «ξεκολλάει» αμέσως μετά. Στη συνέχεια οι μαθητές εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους σχετικά με την ερμηνεία των παρατηρήσεων τους. θεωρούμε ότι η ερμηνεία τους θα είναι κοντά στις επιστημονικά αποδεκτές μιας και έχει προηγηθεί ανάλογη δραστηριότητα με 330

25 το ποτήρι. Έτσι αναμένεται να εκφράσουν την εξής άποψη: Όταν η βεντούζα «κολλάει» σε μια λεία επιφάνεια ουσιαστικά βγαίνει ο αέρας από το εσωτερικό της και άρα υπάρχει μόνο εξωτερική πίεση του αέρα που συγκρατεί τη βεντούζα «κολλημένη» στην επιφάνεια. Αντίθετα, στην περίπτωση με την τραχιά επιφάνεια (π.χ. τοίχος) η επαφή της βεντούζας με την επιφάνεια δεν είναι τέλεια. Έτσι υπάρχει συνεχώς αέρας στο εσωτερικό της βεντούζας και επομένως υπάρχει πίεση του αέρα και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της. Αυτό ερμηνεύει και το γεγονός ότι η βεντούζα δεν παραμένει «κολλημένη» σε τέτοιου είδους επιφάνειες. πειραματιζόμαστε (σελ. 104) κάνουμε προβλέψεις (σελ. 105) Οι μαθητές ονομάζουν την πίεση που υπάρχει στον αέρα ως ατμοσφαιρική πίεση και προχω ρούν στην τελευταία πειραματική δραστηριότητα που στοχεύει στο να αποκτήσουν ακόμη μια εμπει ρία από την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης. Στο πρώτο βήμα του πειράματος οι μαθητές γεμίζουν το ποτήρι με νερό μέχρι να ξεχειλίσει και εφαρμόζουν στο στόμιο του ένα κομμάτι χαρτί σέρνοντας το. Μ' αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται ο εγκλωβισμός αέρα που συνεπάγεται και την αποτυχία του πειράματος. Πριν οι μαθητές προχωρήσουν στο δεύτερο βήμα του πειράματος τους ζητείται να προβλέψουν τι θα συμβεί αν γυρίσουν το ποτήρι ανάποδα. Η αναμενόμενη πρόβλεψη είναι η εξής: Το χαρτί θα πέσει και το νερό θα χυθεί. Αυτό γίνεται γιατί το νερό έχει βάρος ή γιατί το νερό σπρώχνει το χαρτί και αυτό πέφτει. 331

26 Ελέγχουμε τις προβλέψεις μας με πείραμα (σελ. 105) συζητάμε στην τάξη (σελ. 105) συμπεραίνουμε (σελ. 105) Ο έλεγχος των προβλέψεων γίνεται με την εκτέλεση του δεύτερου βήματος πειράματος όπου οι μαθητές παρατηρούν με έκπληξη ότι το νερό δεν χύνεται από το ποτήρι. Ακολούθως γίνεται συζήτηση στην τάξη για την ύπαρξη ατμοσφαιρικής πίεσης μόνο στο εξωτερικό μέρος του χαρτιού. Αυτή η πίεση αποτελεί και την αιτία που συγκρατεί το χαρτί "κολλημένο" στο στόμιο του ποτηριού. Στο τέλος της διδακτικής ενότητας οι μαθητές αναμένεται να εξάγουν σε επίπεδο τάξης το εξής συμπέρασμα: Όπου υπάρχει αέρας υπάρχει και ατμοσφαιρική πίεση. Η ύπαρξη ατμοσφαιρικής πίεσης μόνο εσωτερικά ή εξωτερικά μιας επιφάνειας έχει ως αποτέλεσμα την παραμόρφωση της. Σημειώσεις 332

27 Φύλλο Εργασίας 5 Η ατμοσφαιρική πίεση (II) Διδακτικοί στόχοι Οι μαθητές: Να ανακαλύψουν ότι η ατμοσφαιρική πίεση μικραίνει όσο ανεβαίνουμε πιο ψηλά και μεγαλώνει όσο πλησιάζουμε στην επιφάνεια της θάλασσας. Να ερμηνεύσουν φαινόμενα της καθημερινής ζωής με βάση την ατμοσφαιρική πίεση. Υλικά 2 πλαστικά μπουκάλια 1/2 λίτρου νερό 2 καλαμάκια πλαστελίνη Σημείωση: Τα υλικά αφορούν μία ομάδα της τάξης Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληματισμός (σελ. 106) Στην αρχή της διδακτικής ενότητας ο δάσκαλος μπορεί να αναδείξει τις απόψεις των μαθητών του σχετικά με το που νομίζουν ότι η ατμοσφαιρική πίεση είναι μεγαλύτερη (ψηλά στο βουνό ή κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας) καθώς και να αιτιολογήσουν την άποψη τους. Το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών αναμένεται να εκφράσει την άποψη ότι όσο ανεβαίνουμε πιο ψηλά τόσο μεγαλώνει και η ατμοσφαιρική πίεση. Στη συνέχεια οι μαθητές διαβάζουν το κείμενο του εισαγωγικού προβληματισμού στο οποίο γίνεται μνεία για το ότι ο ατμοσφαιρικός αέρας αραιώνει 333

28 εκφράζουμε τις απόψεις μας (σελ. 106) στα ψηλά όρη και συνεπώς ελαττώνεται η πίεση του αέρα. Για να διευκολυνθούν στο να δώσουν τη δική τους ερμηνεία πάνω στο κείμενο ίσως χρειαστεί να γίνει πολύ σύντομη συζήτηση για όσα οι μαθητές είχαν ανακαλύψει και συμπεράνει στην προηγούμενη διδακτική ενότητα (ιδιαίτερα για αυτό που είχαν ορίσει ως «ωκεανό αέρα»). Ακολούθως οι μαθητές παρατηρούν τις δύο εικόνες και εκφράζουν τις απόψεις τους σχετικά με το σημείο στο οποίο θεωρούν ότι είναι μεγαλύτερη η ατμοσφαιρική πίεση και η υδροστατική πίεση αντίστοιχα. Όπως προαναφέρθηκε, στην πρώτη εικόνα που σχετίζεται με την πίεση στον αέρα, οι μαθητές αναμένεται να απαντήσουν ότι η πίεση στο σημείο Α είναι μεγαλύτερη. Αυτή η άποψη προέρχεται κυρίως από εμπειρίες που έχουν όταν ανεβαίνουν στο βουνό ή πετούν με αεροπλάνο, όπου αισθάνονται τα αυτιά τους να "βουλώνουν". Στη δεύτερη εικόνα που σχετίζεται με την υδροστα τική πίεση αναμένεται το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών να προτείνει το σημείο Β που εκφράζει και την επιστημονικά αποδεκτή άποψη. Για να βοηθούν οι μαθητές να αλλάξουν τις απόψεις σχετικά με την ατμοσφαιρική πίεση μπορούμε να: * τους θυμίζουμε συνεχώς τη φράση "ζούμε σε ένα ωκεανό αέρα" και αυτό να το συσχετίζουν με όσα γνωρίζουν για την υδροστατική πίεση. ** * σχεδιάσουμε στον πίνακα την ακόλουθη εικόνα Διευκρινίζουμε στους μαθητές ότι η πάνω γραμμή αναπαριστά το τέλος της ατμόσφαιρας. Με βάση αυτή την παραδοχή τους ζητάμε να μας 334

29 (σελ. 107) πούνε σε ποια από τις δύο περιπτώσεις ο άνθρω πος της εικόνας έχει μεγαλύτερη ποσότητα αέρα από πάνω του. Αναμένουμε να μας πούνε ότι αυτό συμβαίνει όταν ο άνθρωπος βρίσκεται κοντά στη θάλασσα. Στη συνέχεια τους προτρέπουμε να σκεφτούν σε ποια από τις δύο περιπτώσεις το βάρος της ποσότητας του αέρα είναι μεγαλύτερο. Αναμένου με και πάλι να μας πούνε ότι αυτό ουμβαίνει όταν ο άνθρωπος βρίσκεται κοντά στη θάλασσα. Βάσει των απαντήσεων τους θεωρούμε ότι οι μαθητές θα οικοδομήσουν σταδιακά την άποψη ότι η ατμοσφαιρική πίεση μικραίνει όσο ανεβαίνουμε ψηλότερα και μεγαλώνει όσο πλησιάζουμε στην επιφάνεια της θάλασσας. Το ίδιο περίπου ύφος έχει και η δραστηριότητα που ακολουθεί. Οι μαθητές θα διευκολυνθούν αρκετά στο να πραγματοποιήσουν τις προτεινόμενες συγκρίσεις αν τους προτείνουμε να χαράξουν μια γραμμή στο ύψος της επιφάνειας της θάλασσας. Αυτή η γραμμή οριοθετεί τον "ωκεανό αέρα" με τη θάλασσα (ή διαφορετικά η γραμμή αυτή αναπαριστά τον πυθμένα του "ωκεανού του αέρα" και ταυτόχρονα την ελεύθερη επιφάνεια της θάλασσας). Συστήνουμε στους μαθητές να ξεκινήσουν τη σύγκριση των πιέσεων μεταξύ των σημείων (3 και 4) μιας και έχουν μεγαλύτερη εμπειρία και κατόπιν μεταξύ των σημείων (1 και 2).Οι μαθητές αναμένεται να απαντήσουν ως εξής: 1η περίπτωση Η υδροστατική πίεση είναι μεγαλύτερη στο σημείο 4 λόγω του ότι αυξάνει με το βάθος. 2η περίπτωση Η ατμοσφαιρική πίεση είναι μεγαλύτερη στο σημείο 2 λόγοι του ότι βρισκόμαστε σε μεγαλύτερο βάθος στον «ωκεανό του αέρα». 335

30 Μετά από συζήτηση στην τάξη οι μαθητές πειραματιζόμαστε (σελ. 108) αναμένεται να εξάγουν το συμπέρασμα που ακολουθεί: Η ατμοσφαιρική πίεση εξαρτάται από το ύψος στο οποίο βρισκόμαστε. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνουμε τόσο μικραίνει η ατμοσφαιρική πίεση ενώ όσο πλησιάζουμε προς την επιφάνεια της θάλασσας η πίεση μεγαλώνει. Όσο για το λόγο για τον οποίο αισθανόμαστε τα αυτιά μας να "βουλώνουν" όταν ανεβαίνουμε ψηλά ή πετούμε με το αεροπλάνο είναι αναγκαίο να αναφέρουμε τα εξής: Στο εσωτερικό του αυτιού μας υπάρχουν τα ακουστικά οστάρια στα οποία υπάρχει εγκλωβισμένος αέρας. Η ύπαρξη του αέρα συνεπάγεται και την ύπαρξη ατμοσφαιρικής πίεσης στην εσωτερική πλευρά του τύμπανου. Καθώς απότομα ανεβαίνουμε ψηλά μειώνεται η ατμοσφαιρική πίεση στην εξωτερική πλευρά του τύμπανου. Αυτή η διαφορά των δύο πιέσεων δικαιολογεί και την αίσθηση του "βουλώματος" των αυτιών μας. Δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στη λέξη απότομα, γιατί αν για παράδειγμα ανέβει κανείς ένα βουνό τη μια φορά περπατώντας και την άλλη με αυτοκίνητο η αίσθηση του "βουλώματος" των αυτιών θα είναι πιο έντονη στη δεύτερη περίπτωση που η αλλαγή είναι απότομη ενώ στην πρώτη περίπτωση υπάρχει σταδιακή εξοικείωση Η πειραματική δραστηριότητα που ακολουθεί έχει ως στόχο να ερμηνεύσουν οι μαθητές το πώς ρουφάμε με το καλαμάκι. Αν τους ζητήσουμε να εκφράσουν τις απόψεις τους αυτές αναμένεται να έχουν ως εξής: 336

31 Επειδή ρουφάμε δυνατά Επειδή έτσι γίνεται πάντα (τελεονομική απάντηση). Όταν ρουφάμε ένα υγρό ανεβαίνει προς τα πάνα). παρατηρούμε (σελ. 108) Από τις παραπάνω απόψεις των μαθητών φαίνεται καθαρά ότι εστιάζουν την προσοχή τους σε ορισμένα χαρακτηριστικά που είναι τα πλέον κυρίαρχα. Δε σκέφτονται τα προβλήματα από την άποψη της αλληλεπίδρασης των σωμάτων με το περιβάλλον. Έτσι αδυνατούν να ερμηνεύσουν το παραπάνω φαινόμενο με όρους ατμοσφαιρικής πίεσης ή αλλιώς με βάση τη διαφορά στην πίεση που υπάρχει μέσα και έξω από το καλαμάκι. Όταν οι μαθητές εκτελέσουν τη δραστηριότητα αναμένεται να παρατηρήσουν ότι το νερό ανεβαίνει στο καλαμάκι του πρώτου μπουκαλιού και μπορούν να το πίνουν, ενώ το νερό ανεβαίνει ελάχιστα στο καλαμάκι του μπουκαλιού που είναι πωματισμένο με την πλαστελίνη. Οι ερωτήσεις που ακολουθούν στοχεύουν στο να βοηθήσουν τους μαθητές να ερμηνεύσουν με όρους ατμοσφαιρικής πίεσης το «πώς ρουφάμε με το καλαμάκι». Έτσι αναμένεται να απαντήσουν ως εξής: Πριν ρουφήξουμε υπάρχει αέρας μέσα στο καλαμάκι άρα υπάρχει και ατμοσφαιρική πίεση μέσα σε αυτό. Υπάρχει όμως ατμοσφαιρική πίεση και στην ελεύθερη επιφάνεια του υγρού που είναι ίση με την εσωτερική πίεση του αέρα στο καλαμάκι. συζητάμε στην τάξη (σελ. 109) Καθώς ρουφάμε ουσιαστικά ρουφάμε τον αέρα που υπάρχει στο καλαμάκι και έτσι μικραίνει η πίεση στο εσωτερικό (δημιουργούμε δηλαδή υποπίεση). Λόγω της διαφοράς της πίεσης που δημιουργείται το νερό ανεβαίνει προς τα πάνω. 337

32 Η διδακτική ενότητα ολοκληρώνεται με συζήτηση στην τάξη που στοχεύει στην ερμηνεία φαινομένων της καθημερινής ζωής με βάση την ατμοσφαιρική πίεση. * Στο πρώτο ζευγάρι εικόνων οι μαθητές παρα τηρούν ότι όταν ανοίγουμε δύο τρύπες σε ένα δοχείο που περιέχει κάποιο υγρό τότε αδειάζει ευκολότερα από ότι όταν υπάρχει μία. * Στο δεύτερο ζευγάρι εικόνων οι μαθητές παρα τηρούν ότι είναι δύσκολο να μεταγγίσουμε το υγρό ενός μπουκαλιού σε ένα άλλο μέσα σε από ένα χωνί που εφάπτεται στο στόμιο του. Οι δύο περιπτώσεις ερμηνεύονται με βάση την ατμοσφαιρική πίεση. Ανοίγοντας μια δεύτερη τρύπα στο δοχείο ή ανασηκώνοντας το χωνί στην πραγματικότητα επιτρέπουμε την είσοδο του ατμοσφαιρικού αέρα. Επομένως σε καθεμία επιφάνεια του υγρού υπάρχει ατμοσφαιρική πίεση η οποία ωθεί το υγρό να βγει από το δοχείο ή στη δεύτερη περίπτωση να μεταγγίσουμε ευκολότερα το υγρό. Σημειώσεις 338

33 Φύλλο Εργασίας 6 Η πίεση στα στερεά Διδακτικοί στόχοι Οι μαθητές: Να ανακαλύψουν ότι υπάρχει πίεση στα στερεά. Να ανακαλύψουν ότι η πίεση στα στερεά εξαρτάται από το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος. Να ανακαλύψουν ότι η πίεση στα στερεά εξαρτάται από το βάρος του σώματος Υλικά μεγάλο κομμάτι από μαλακό φελιζόλ ξύστρα μεταλλική 15 βιβλία Σημείωση: Τα παραπάνω υλικά αφορούν τη μία ομάδα της τάξης Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληματισμός (σελ. 110) εκφράζουμε τις απόψεις μας (σ&λ. 110) Μια από τις πιο σημαντικές διαδικασίες της επιστημονικής μεθόδου είναι και η παρατήρηση. Η παρατήρηση όμως έχει διδακτική και παιδαγωγική αξία όταν οδηγεί σε απορρηματική κατάσταση, σε ένα ερώτημα. Την παραπάνω φιλοσοφία ακολουθεί ο εισαγωγικός προβληματισμός αυτής της διδακτικής ενότητας. Περιλαμβάνει τρεις εικόνες που η θεματική τους σχετίζεται με την ύπαρξη της πίεσης καθώς και ακολουθεί το ερώτημα «τι συμβαίνει και το παιδί αφήνει ίχνη στο χιόνι». Οι μαθητές αναμένεται να εκφράσουν τις ακόλουθες απόψεις: 339

34 To χιόνι είναι μαλακό και το παιδί βουλιάζει μέσα σε αυτό. Το χιόνι βουλιάζει εξαιτίας του βάρους του παιδιού. υποθετικό πείραμα (σελ. 110) Το υποθετικό πείραμα που ακολουθεί έχει ως στόχο την ανάδειξη των ιδεών των μαθητών σχε τικά με το εάν και πώς εξαρτάται η πίεση από το εμβαδόν της επιφ άνειας του σώματος. Το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών αναμένεται να απαντήσει ικανοποιητικά δηλαδή ότι θα βου λιάξουν περισσότερο στην άμμο όταν δε θα φορούν τα βατραχοπέδιλα. Αυτό άλλωστε απο τελεί για τους περισσότερους βιωμένη εμπειρία. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι στην ερμηνεία τους θα λάβουν υπόψη τους μόνο το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος. Υπάρχει περίπτωση μια μερίδα μαθητών να θεωρήσει ότι το βάρος είναι αυτό που αλλάζει στην περίπτωση που το παιδί φορά τα βατραχοπέδιλα Σημείωση: Σε αυτή την περίπτωση το βάρος του παιδιού θεωρείται πρακτικά το ίδιο είτε αυτό φορά είτε δε φορά βατραχοπέδιλα. Αυτή η παρα δοχή γίνεται γιατί η αναλογία βάρους βατραχο πέδιλων προς βάρος παιδιού είναι περίπου 1/50 οπότε πρακτικά δεν διαφοροποιείται το βάρος του παιδιού όταν προστίθεται σε αυτό το βάρος των βατραχοπέδιλων. Ο παραπάνω συλλογισμός ενέχει τον κίνδυνο να οικοδομήσουν οι μαθητές τη λανθασμένη άποψη ότι η πίεση εξαρτάται αντιστρόφως ανάλογα από το βάρος και όχι ανάλογα (επιστημονική άποψη).καλό είναι να προτείνουμε στους μαθητές να σκεφτούν τι θα γίνει αν βγάλουν τα βατραχοπέδιλα και τα κρατήσουν στα χέρια τους. Αν πραγματικά ισχύει αυτό που υποστηρίζουν τότε τα ίχνη 340

35 θα πρέπει και πάλι να είναι ίδια αφού το συνολικό βάρος δεν αλλάζει Όμως γνωρίζοντας από την εμπειρία τους ότι τα ίχνη θα είναι τώρα βαθύτερα θα έρθουν σε γνωστική σύγκρουση και θα αποδεχθούν την άποψη ότι σε αυτή την περίπτωση η πίεση πρακτικά εξαρτάται μόνο από το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος. Η παρατήρηση των εικόνων που ακολουθούν στοχεύει στην ανάδειξη των ιδεών των μαθητών σχετικά με τον αν η πίεση εξαρτάται από το βάρος του σώματος. Σημείωση: Σε αυτή την περίπτωση το βάρος του παιδιού που προστίθεται στο βάρος του πατέρα είναι υπολογίσιμο γιατί η αναλογία των βαρών είναι 1/3 περίπου. ελέγχουμε τις απόψεις μας με πείραμα (σελ. 110) Ο έλεγχος των απόψεων των μαθητών γίνεται με την πειραματική δραστηριότητα που ακολουθεί. Οι μαθητές καταγράφουν τις παρατηρήσεις τους σε πίνακα χρησιμοποιώντας λεκτικούς χαρακτηρισμούς για το είδος του ίχνους που αφήνει το σώμα πάνω στο φελιζόλ. Σημείωση: ως σώμα εδώ θεωρείται το σύστημα (ξύστρα βιβλία) Στο πρώτο βήμα του πειράματος ελέγχεται ο ρόλος του βάρους στην πίεση του σώματος. Θεωρούμε την επιφάνεια της ξύστρας ως την επιφάνεια του σώματος (σύστημα ξύστρα βιβλία). Αυξάνοντας κάθε φορά τον αριθμό των βιβλίων που βρίσκονται πάνω από την ξύστρα είναι σαν να αυξάνουμε το βάρος του σώματος (σύστημα ξύστρα βιβλία). παρατηρούμε (σελ. 112) Οι μαθητές αναμένεται να συμπληρώσουν τον πίνακα ως εξής: 341

36 Αριθμός βιβλίων Περιγραφή ίχνους 0 Κανένα 5 μικρό 10 βαθύ 15 περισσότερο βαθύ συμπεραίνουμε (σελ. 112) Από τις παρατηρήσεις, τη συζήτηση στις ομά δες και την συζήτηση σε επίπεδο τάξης αναμένεται η εξαγωγή του ακόλουθου συμπεράσματος: κάνουμε προβλέψεις σελ. 112 Η πίεση στα στερεά είναι ανάλογη με το βάρος του σώματος. Όσο αυξάνει το βάρος μεγαλώνει και η πίεση, ενώ όσο ελαττώνεται το βάρος μικραίνει και η πίεση. Οι μαθητές καλούνται να προβλέψουν τι θα συμβεί στην τέταρτη από τις προηγούμενες περιπτώσεις ( με τα 15 βιβλία) αν τοποθετήσουν κάτω τα 15 βιβλία και από πάνω την ξύστρα. Πρόκειται ουσιαστικά μόνο για αλλαγή της επιφάνειας του σώματος (σύστημα ξύστρα βιβλία) και όχι για αλλαγή της παραμέτρου βάρος. Ο έλεγχος των προβλέψεων γίνεται με το δεύτερο βήμα του πειράματος. παρατηρούμε (σελ. 112) Οι μαθητές παρατηρούν τα ίχνη που αφήνει το σώμα (σύστημα ξύστρα βιβλία). Στην α' περίπτωση θεωρούν ως εμβαδόν του σώματος το εμβαδόν της επιφάνειας του βιβλίου και στην β' περίπτωση το εμβαδόν της επιφάνειας της ξύστρας. Αναμένεται να παρατηρήσουν ότι το ίχνος είναι βαθύτερο στη β' περίπτωση και να εξάγουν το ακόλουθο συμπέρασμα. 342

37 συμπεραίνουμε (σελ. 113) Η πίεση στα στερεά είναι αντιστρόφως ανάλογη με το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος. Όταν μεγαλώνει το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος μικραίνει η πίεση, ενώ όταν μικραίνει το εμβαδόν της επιφάνειας του σώματος μεγαλώνει η πίεση. εκφράζουμε τις απόψεις μας (σελ. 113) Μετά την εξαγωγή του συμπεράσματος ακολουθεί εφαρμογή της νέας γνώσης σε καταστάσεις της καθημερινής ζωής. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο βιβλίο του μαθητή ( πινέζα και σύρμα ) πρόκειται ουσιαστικά για προσπάθεια ελάττωσης του εμβαδού της επιφάνειας του σώματος και κατά συνέπεια αύξηση της πίεσης. Έτσι η πινέζα εισχωρεί ευκολότερα σε μια επιφάνεια (π.χ πίνακα ανακοινώσεων) και το σύρμα στο τυρί. Η διδακτική ενότητα ολοκληρώνεται με αναφορά και σε άλλες περιπτώσεις της καθημερινής ζωής όπου επιδιώκουμε αύξηση της πίεσης ( π.χ μαχαίρι, πρόκα) ή και μείωση της (π.χ πέδιλα του σκι). Σημειώσεις 343

38 Σημειώσεις.. 344

Πίεση ονομάζουμε το πηλικό της δύναμης που ασκείται κάθετα σε μία επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής.

Πίεση ονομάζουμε το πηλικό της δύναμης που ασκείται κάθετα σε μία επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΠΙΕΣΗ 4.1 Πίεση Είναι γνωστό ότι οι χιονοδρόμοι φορούν ειδικά φαρδιά χιονοπέδιλα ώστε να μπορούν να βαδίζουν στο χιόνι χωρίς να βουλιάζουν. Θα έχετε επίσης παρατηρήσει ότι τα μεγάλα και βαριά

Διαβάστε περισσότερα

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο αέρας, όπως και κάθε αέριο, ασκεί δυνάμεις, ασκεί πιέσεις Μέχρι τώρα διαπιστώσαμε ότι πιέσεις μπορεί να ασκηθούν στην επιφάνεια στερεών και υγρών σώματων. Τι συμβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ Φυσική Β Γυμνασίου Δύναμη και Πίεση Κρατάς μία πινέζα μεταξύ του δείκτη και του αντίχειρα σου, με δύναμη 10 Ν. Η μύτη της πινέζας έχει διάμετρο 0,1mm ενώ η κεφαλή της έχει διάμετρο 10mm.

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I.

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I. 4.1 Η πίεση ονομάζουμε το μονόμετρο φυσικό μέγεθος που ορίζεται ως το πηλίκο του μέτρου της συνολικής δύναμης που ασκείται κάθετα σε μια επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. πίεση = κάθετη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚΦΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μαυρομμάτη Ειρήνη 3ο Γ/σιο Τρικάλων Σχ. Έτος 2012-13 1o ΠΕΙΡΑΜΑ: ΤΟ ΜΠΟΥΚΑΛΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΔΕΙΑΖΕΙ Ατμοσφαιρική

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης

Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης Άσκηση 8 Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης 1.Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι ο πειραματικός προσδιορισμός της πυκνότητας στερεών και υγρών με τη μέθοδο της άνωσης. Βασικές Θεωρητικές

Διαβάστε περισσότερα

Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ)

Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ) Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ) Τίτλος Διερεύνησης : Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη βύθιση ή την πλεύση σε ένα υγρό; Αφού γνωριστήκαμε με την Έλενα και είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε για το πως διερευνούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Δείκτες Επιτυχίας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρεμφερείς Ικανότητες (προϋπάρχουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

α) Φαινόμενα που εξηγούνται με μόνη την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης Πείραμα 1: Όταν μια σελίδα εφημερίδας αντέχει περισσότερο από ένα σανίδι.

α) Φαινόμενα που εξηγούνται με μόνη την ύπαρξη της ατμοσφαιρικής πίεσης Πείραμα 1: Όταν μια σελίδα εφημερίδας αντέχει περισσότερο από ένα σανίδι. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Τα πειράματα της ενότητας αυτής παρουσιάζονται ταξινομημένα σε δυο ομάδες. Στην πρώτη ομάδα παρουσιάζονται φαινόμενα που παρατηρούνται τη στιγμή της ισότητας των πιέσεων, ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο

Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο Ο αέρας καταλαμβάνει όγκο Πείραμα 1: Το βαμβάκι που καταδύεται χωρίς να βρέχεται. Τι χρειάζεσαι: Στεγνό βαμβάκι, ένα στενό διαφανές ποτήρι (πλαστικό ή γυάλινο), ένα μεγάλο πλαστικό μπουκάλι από αναψυκτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο Φυσική Β Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις κινήσεις των σωμάτων. Το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΕΣΗ. Παραδείγµατα καθηµερινότητας Νόµος Πίεσης Υδροστατική πίεση Ατµοσφαιρική Πίεση. Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα:

ΠΙΕΣΗ. Παραδείγµατα καθηµερινότητας Νόµος Πίεσης Υδροστατική πίεση Ατµοσφαιρική Πίεση. Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα: ΠΙΕΣΗ Παραδείγµατα καθηµερινότητας Νόµος Πίεσης Υδροστατική πίεση Ατµοσφαιρική Πίεση 1 2 Παραδείγµατα καθηµερινότητας Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα: Εξάρτηση της πίεσης (P) από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Πίεση. Φυσική Β Γυμνασίου

Κεφάλαιο 4 Πίεση. Φυσική Β Γυμνασίου Κεφάλαιο 4 Πίεση Φυσική Β Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σ.σ. 82-86) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό έτος μόνο με 150 ευρώ! Μελέτη όπου, όποτε

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΔΥΝΑΜΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 5) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγµατα καθηµερινότητας ΣΚΙΕΡΣ

Παραδείγµατα καθηµερινότητας ΣΚΙΕΡΣ 1 2 Παραδείγµατα καθηµερινότητας ΣΚΙΕΡΣ Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα: Εξάρτηση της πίεσης (P) από : I. Επιφάνεια επαφής (S-> αντιστρόφως ανάλογη) II. Μέγεθος της δύναµης (F->

Διαβάστε περισσότερα

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου

O πύραυλος. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου O πύραυλος Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δύναμη Μορφές Ενέργειας) - Τεχνολογία Τάξη: Β Γυμνασίου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί Στόχοι Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc,

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θαλάσσια αύρα ονομάζουμε τον τοπικό άνεμο ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ

ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ Environmental Fluid Mechanics Laboratory University of Cyprus Department Of Civil & Environmental Engineering ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ HM 134 ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ Εγχειρίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις.

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. F 2=2N F 1=6N F 3=3N F 4=5N (α) (β) F 5=4N F 6=1N F 7=3N (γ) Να σχεδιάσετε και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙ ΜΕΡΟΥΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο μέρος αυτό της εργασίας παρουσιάζονται ο συχνότητες και τα ποσοστά στις απαντήσεις των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός: Έλλειψη είναι ένα σύνολο σημείων τέτοιων ώστε το άθροισμα των αποστάσεων κάθε σημείου από τις δύο εστίες να είναι σταθερό.

Ορισμός: Έλλειψη είναι ένα σύνολο σημείων τέτοιων ώστε το άθροισμα των αποστάσεων κάθε σημείου από τις δύο εστίες να είναι σταθερό. Η κατασκευή με τις δύο πινέζες και το νήμα Στη δραστηριότητα αυτή θα εξερευνήσετε ίσως την πλέον κοινή μέθοδο κατασκευής μιας έλλειψης. Προκειμένου να θέσετε το πλαίσιο για την κατασκευή αυτή, πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα.

Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. Α2 Μέτρηση της ταχύτητας του ήχου στον αέρα. 1 Σκοπός Στο πείραμα αυτό θα μελετηθεί η συμπεριφορά των στάσιμων ηχητικών κυμάτων σε σωλήνα με αισθητοποίηση του φαινομένου του ηχητικού συντονισμού. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων 8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων Βασική θεωρία Σύνθεση δυνάμεων Συνισταμένη Σύνθεση δυνάμεων είναι η διαδικασία με την οποία προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τη δύναμη εκείνη που προκαλεί τα ίδια αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα.

ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1. Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. ΘΕΜΑ Α Παράδειγμα 1 Α1. Ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ονομάζεται και α. μετατόπιση. β. επιτάχυνση. γ. θέση. δ. διάστημα. Α2. Για τον προσδιορισμό μιας δύναμης που ασκείται σε ένα σώμα απαιτείται να

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Θέµα ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση Σύµφωνα µε την κινητική θεωρία των ιδανικών αερίων, η πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ- Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ- ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 0 Μαΐου 05 Ώρα : 0:0 - :00 ΘΕΜΑ 0 (µονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ ΣΥΣΚΕΥΗ ΝΟΜOY ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ GLA01 ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Ε.Π.Ε. Αγ.Σαράντα 45, 18346 Μοσχάτο, Τηλ. 2104823421, 2104838270, Fax: 2104820580 ΣΚΟΠΟΣ Η πραγματοποίηση και παρατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗ

ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗ ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗ Τι είναι ο χρονομετρητής ; Ο χρονομετρητής : αξιοποιείται στους

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Ρευστά: ρέουν Υγρά Αέρια

ΡΕΥΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Ρευστά: ρέουν Υγρά Αέρια ΡΕΥΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Ρευστά: Υλικά που δεν έχουν καθορισμένο σχήμα (ρέουν), αλλά παίρνουν εκείνο του δοχείου μέσα στο οποίο βρίσκονται. Υγρά (έχουν καθορισμένο όγκο) Αέρια (καταλαμβάνουν ολόκληρο τον όγκο που

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος B Γυμνασίου 20 Απριλίου 2013 Θέμα 1 ο Στις ερωτήσεις A, B, Γ, Δ και Ε μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής

Διαβάστε περισσότερα

Τα υποκειµενικά χαρακτηριστικά του ήχου(ιι)

Τα υποκειµενικά χαρακτηριστικά του ήχου(ιι) ιδακτικοί στόχοι Φύλλο Εργασίας 3 Τα υποκειµενικά χαρακτηριστικά του ήχου(ιι) Οι µαθητές: Να διακρίνουν τους ήχους ανάλογα µε το ύψος τους σε βαρείς και οξείς. Να διαπιστώσουν ότι το ύψος του ήχου που

Διαβάστε περισσότερα

: Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση. 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα παριστάνει γραφικά το νόμο του Gay-Lussac;

: Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση. 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα παριστάνει γραφικά το νόμο του Gay-Lussac; Τάξη : Β ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εξεταστέα Ύλη : Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση Καθηγητής : Mάρθα Μπαμπαλιούτα Ημερομηνία : 14/10/2012 ΘΕΜΑ 1 ο 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή. 1. Ποια μεγέθη λέγονται φυσικά μεγέθη; Πως γίνεται η μέτρησή τους; Οι ποσότητες που μπορούν να μετρηθούν ονομάζονται φυσικά μεγέθη. Η μέτρησή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ. Θέμα: «Μελέτη της βολής με κατασκευή και εκτόξευση χάρτινων πυραύλων με χρήση εκτοξευτή που λειτουργεί με πιεσμένο αέρα»

ΦΥΣΙΚΗ. Θέμα: «Μελέτη της βολής με κατασκευή και εκτόξευση χάρτινων πυραύλων με χρήση εκτοξευτή που λειτουργεί με πιεσμένο αέρα» ΦΥΣΙΚΗ Θέμα: «Μελέτη της βολής με κατασκευή και εκτόξευση χάρτινων πυραύλων με χρήση εκτοξευτή που λειτουργεί με πιεσμένο αέρα» Τάξη Γ : Λεμπιδάκης Αποστόλης, Καπετανάκης Δημήτρης, Κοπιδάκης Γιώργος, Ζαμπετάκης

Διαβάστε περισσότερα

B Γυμνασίου. Ενότητα 9

B Γυμνασίου. Ενότητα 9 B Γυμνασίου Ενότητα 9 Γραμμικές εξισώσεις με μία μεταβλητή Διερεύνηση (1) Να λύσετε τις πιο κάτω εξισώσεις και ακολούθως να σχολιάσετε το πλήθος των λύσεων που βρήκατε σε καθεμιά. α) ( ) ( ) ( ) Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα 1 Εικόνα 2. β)τι είδους κύµα είναι ο ήχος (µε βάση την εικόνα 2):

Εικόνα 1 Εικόνα 2. β)τι είδους κύµα είναι ο ήχος (µε βάση την εικόνα 2): ΠΑΡ. 5.4: ΗΧΟΣ-ΗΧΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Στόχος: Ο µαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο παραγωγής και διάδοσης του ήχου Να µετρά µέσω της προσοµοίωσης την ταχύτητα του ήχου στον αέρα. ΠΡΟΒΛΕΨΗ: α) Η κίνηση των µορίων

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ 7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ Συμβαίνει κι αυτό: ο όγκος ενός σώματος να 'ναι μεγάλος, αλλά η μάζα του να 'ναι μικρή Από την καθημερινή μας ζωή, ξέρουμε τι σημαίνει πυκνό και αραιό: πυκνό δάσος, αραιά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου 1) Να γράψετε 3 διανυσματικά μεγέθη και 2 μονόμετρα μεγέθη καθώς και τις μονάδες μέτρησής τους (στο

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά θέματα (με ενδεικτικές λύσεις / απαντήσεις) για τη δοκιμασία / τεστ εισαγωγής από τα Δημοτικά στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά Θέματα Φυσικών ΦΥΣΙΚΑ 6 Παρατηρήστε την παρακάτω εικόνα,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της δύναμης χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη ν αλληλεπίδραση μεταξύ δύο σωμάτων. Ο Νεύτωνας πίστευε ότι:

Η έννοια της δύναμης χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη ν αλληλεπίδραση μεταξύ δύο σωμάτων. Ο Νεύτωνας πίστευε ότι: Επιστημονικό μέρος Η έννοια της δύναμης Μια δύναμη που ασκείται σε ένα σώμα είναι δυνατό να το παραμορφώσει, να το σταματήσει όταν κινείται, να το κινήσει όταν αυτό είναι ακίνητο, να επιταχύνει ή να επιβραδύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑ 1 ο (βαθµοί 2) Σώµα µε µάζα m=5,00 kg είναι προσαρµοσµένο στο ελεύθερο άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου και ταλαντώνεται εκτελώντας πέντε (5) πλήρης ταλαντώσεις σε χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Στόχος(οι): Η παρατήρηση της τροχιάς του ήλιου στον ουρανό και της διακύμανση της ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή την εποχή. Εν τέλει, η δραστηριότητα αυτή θα βοηθήσει τους μαθητές να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές πως η υγιεινή του αναπνευστικού μπορεί να οδηγήσει στη μετάδοση μικροοργανισμών και ασθενειών.

Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές πως η υγιεινή του αναπνευστικού μπορεί να οδηγήσει στη μετάδοση μικροοργανισμών και ασθενειών. Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Διάκριση των ρευστών

Εισαγωγή Διάκριση των ρευστών ΥΔΡΑΥΛΙΚΗ Εισαγωγή στην Υδραυλική Αντικείμενο Πυκνότητα και ειδικό βάρος σωμάτων Συστήματα μονάδων Ιξώδες ρευστού, επιφανειακή τάση, τριχοειδή φαινόμενα Υδροστατική πίεση Εισαγωγή Ρευστομηχανική = Μηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

Ιπτάμενες Μηχανές. Οδηγός για το Μαθητή

Ιπτάμενες Μηχανές. Οδηγός για το Μαθητή Ιπτάμενες Μηχανές Οδηγός για το Μαθητή Το ελικόπτερο Αφού βεβαιωθείτε ότι βρίσκεστε στο περιβάλλον του εκπαιδευτικού προγράμματος, επιλέξτε «Έναυσμα». Ακολουθώντας τις οδηγίες που παρουσιάζονται στην οθόνη

Διαβάστε περισσότερα

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση.

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. 12ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. Το όργανο μέτρησης του βάρους ενός σώματος είναι : α) το βαρόμετρο, β) η ζυγαριά, γ) το δυναμόμετρο, δ) ο αδρανειακός ζυγός.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση

Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση Κεφάλαιο 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση 1 H θέση ενός κινητού που κινείται σε ένα επίπεδο, προσδιορίζεται κάθε στιγμή αν: Είναι γνωστές οι συντεταγμένες του κινητού (x,y) ως συναρτήσεις του χρόνου Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤ Δημοτικού - Προγραμματίζω τον υπολογιστή. Σχέδιο Μαθήματος No 1 Εισαγωγή στο προγραμματιστικό περιβάλλον της EasyLogo

ΣΤ Δημοτικού - Προγραμματίζω τον υπολογιστή. Σχέδιο Μαθήματος No 1 Εισαγωγή στο προγραμματιστικό περιβάλλον της EasyLogo ΣΤ Δημοτικού - Προγραμματίζω τον υπολογιστή Σχέδιο Μαθήματος No 1 Εισαγωγή στο προγραμματιστικό περιβάλλον της EasyLogo Εμπλεκόμενες έννοιες «Γραφή» και άμεση εκτέλεση εντολής. Αποτέλεσμα εκτέλεσης εντολής.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 8)

ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 8) ΘΕΜΑ Β Παράδειγμα 1 Β1. Στο σχολικό εργαστήριο μια μαθήτρια περιεργάζεται ένα ελατήριο και λέει σε συμμαθητή της: «Θα μπορούσαμε να βαθμολογήσουμε αυτό το ελατήριο και με τον τρόπο αυτό να κατασκευάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Φυσική Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει.

Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης 1. Τι είναι δύναμη; Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει. 2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Εισαγωγή στην έννοια της πυκνότητας ενός υλικού. Μέτρηση της πυκνότητας.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Εισαγωγή στην έννοια της πυκνότητας ενός υλικού. Μέτρηση της πυκνότητας. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ 1. Τίτλος Εισαγωγή στην έννοια της πυκνότητας ενός υλικού. Μέτρηση της πυκνότητας. Θα γίνουν δύο σειρές μετρήσεων. Μία στο (πραγματικό) εργαστήριο (συνοδευόμενη από το αντίστοιχο φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Φυσικά μεγέθη

Κεφάλαιο 1 ο. Φυσικά μεγέθη Κεφάλαιο 1 ο Φυσικά μεγέθη 1.1. Μέγεθος Μέγεθος είναι κάθε ποσότητα η οποία μπορεί να μετρηθεί. 1.2. Μέτρηση Είναι η διαδικασία που χρησιμοποιούμε για να συγκρίνουμε όμοια μεγέθη. 1.. Φυσικά μεγέθη Ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΕΙΙΣΑΓΩΓΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 4) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1o A Λυκείου 22 Μαρτίου 28 Στις ερωτήσεις Α,Β,Γ,Δ,E μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής απάντησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΕΥΘ. ΟΜΑΛΑ ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΜΕΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ( ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΠΤΩΣΗΣ )

ΜΕΛΕΤΗ ΕΥΘ. ΟΜΑΛΑ ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΜΕΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ( ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΠΤΩΣΗΣ ) ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΥΘ. ΟΜΑΛΑ ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΜΕΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ( ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΠΤΩΣΗΣ ) Α. ΣΤΟΧΟΙ Η ικανότητα συναρμολόγησης μιας απλής πειραματικής διάταξης. Η σύγκριση των πειραματικών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια»

Ηλεκτρισμός. TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» Ηλεκτρισμός TINA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις -Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ - ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΊΑ: 27 Μαίου 2011 ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΩΡΑ: 11.00 1.00 ΒΑΘΜΟΣ: Αριθμητικά:... Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Ρευστά. Πίνακας 1 : Πυκνότητες κοινών υλικών στους 0 o C και υπό πίεση 1 atm

Ρευστά. Πίνακας 1 : Πυκνότητες κοινών υλικών στους 0 o C και υπό πίεση 1 atm Ρευστά Ρευστά ονομάζονται τα υγρά και τα αέρια που έχουν την ικανότητα να ρέουν. Στα ρευστά τα μόρια κατανέμονται στον χώρο με τυχαίο τρόπο και συνδέονται μεταξύ τους με ασθενείς ελκτικές δυνάμεις Η ειδική

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα

Σκουπιδομαζέματα-επιστημοσκορπίσματα Στη στήλη Σκουπιδομαζέματα επιστημοσκορπίσματα παρουσιάζονται απλά πειράματα και κατασκευές που μπορούν να πραγματοποιηθούν με καθημερινά υλικά και μπορούν να ενταχθούν, κατά την κρίση του διδάσκοντα,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα

Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα Μιχάλης Καλογεράκης 9 ο Εξάμηνο ΣΕΜΦΕ ΑΜ:911187 Υπεύθυνος Άσκησης: Κος Πέογλος Ημερομηνία Διεξαγωγής:3/11/25 Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα 1) Εισαγωγή: Σκοπός και στοιχεία Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - 1 - 1. ΔΥΝΑΜΕΙΣ. (6 π) Οι μαθητές και μαθήτριες να: 1.1 Η δύναμη ως διάνυσμα. 1.1.1 Ορίζουν τη δύναμη από τα αποτελέσματά της. 1.1.1.1 Μια δύναμη μπορεί να προκαλέσει:

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θ. Κώτσης ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, kkotsis@cc.uoi.gr

Κωνσταντίνος Θ. Κώτσης ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, kkotsis@cc.uoi.gr ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α Οι Φυσικές Επιστήμες στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Η ικανοποιητική δεξιότητα των τυφλών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2012 - \ ΕΝΟΤΗΤΑ 1η ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 «Ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις - Ηλεκτρικό φορτίο» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο «Απλά ηλεκτρικά κυκλώματα» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο «Ηλεκτρική ενέργεια» ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΤΙΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 15 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Μαΐου 15 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου.

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. 10 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ > ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. Επιμέλεια ύλης και απαντήσεων: Γ.Φ.Σ ι ώ ρ η ς Φυσικός.- Email: georgesioris@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα