Διατροφή και ενεργειακές απαιτήσεις του έμψυχου δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διατροφή και ενεργειακές απαιτήσεις του έμψυχου δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεων"

Transcript

1 Διατροφή και ενεργειακές απαιτήσεις του έμψυχου δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεων Κωνσταντίνος Χαβενετίδης Eπίκουρος Καθηγητής Τομέας Φυσικής και Πολιτισμικής Αγωγής, Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων Περίληψη Οι ανάγκες στο σύγχρονο μοντέλο των Ενόπλων Δυνάμεων απαιτούν υψηλή πνευματική αλλά και σωματική απόδοση, η οποία θα πρέπει να συνδυάζεται με επαρκή αποκατάσταση για την αποφυγή της προοδευτικά αυξανόμενης κόπωσης. Πρόσφατα, η εφαρμογή διατροφικών παρεμβάσεων μέσω διαιτολογικών τροποποιήσεων ή/και προπαρασκευασμένων συμπληρωμάτων διατροφής αποτέλεσαν εναλλακτικές μεθόδους για την επιτάχυνση της αποκατάστασης κατά τη στρατιωτική εκπαίδευση. Οι διαιτολογικές τροποποιήσεις αφορούν κυρίως αλλαγές στην ποσοστιαία συμμετοχή των υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λιπών στο σύνολο της προσλαμβανόμενης ενέργειας από τη διατροφή. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η κάθε μία από τις παραπάνω πηγές ενέργειας σχετίζεται άμεσα με το είδος του μυϊκού έργου (αντοχής, δύναμης, ταχύτητας) αντίστοιχα, η σπουδαιότητά τους στη διατροφή θα πρέπει να ακολουθήσει τις μυϊκές απαιτήσεις του εκάστοτε στρατιωτικού τμήματος. Σε επιχειρήσεις τμημάτων μη-ειδικών αποστολών όπου απαιτείται μυϊκή προσπάθεια για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, έμφαση θα πρέπει να δοθεί όχι στις πρωτεΐνες αλλά στα λίπη και στους υδατάνθρακες. Αντίθετα, σε επιχειρήσεις τμημάτων ειδικών αποστολών, που απαιτούν δύναμη, υπάρχουν αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνες, οι οποίες θα πρέπει να καλύπτουν μεγάλο μέρος της προσλαμβανόμενης ενέργειας, ενώ τα λίπη θα πρέπει να περιοριστούν. Τα αποτελέσματα όμως πρόσφατων ερευνών αναφέρουν μεθοδολογικές δυσκολίες στην εφαρμογή διατολογικών τροποποιήσεων στη στρατιωτική εκπαίδευση, ενώ παράλληλα τονίζουν τα πλεονεκτήματα και την ευεργετική επίδραση συμπηρωμάτων διατροφής όπως η κρεατίνη, η τυροσίνη και τα υδατανθρακούχα ροφήματα, στη στρατιωτική σωματική απόδοση. Παρόλα αυτά, η τεκμηρίωση της εργογόνου δράσης των προαναφερθέντων σκευασμάτων θα επιτευχθεί κάτω από συνθήκες στρατιωτικής εκπαίδευσης και με χρήση στρατιωτικών τμημάτων εξειδικευμένων ως προς τους επιχειρησιακούς στόχους και τις σωματικές ικανότητες που αυτοί απαιτούν. 1. Σωματική απόδοση στις Ένοπλες Δυνάμεις Το έμψυχο δυναμικό των Ενόπλων Δυνάμεων ανάλογα με την εκάστοτε επιχειρησιακή του δράση, περιλαμβάνει τους συμμετέχοντες σε τμήματα ειδικών αποστολών (Πεζοναυτών, Καταδρομών, Αλεξιπτωτιστών, Ειρηνευτικών αποστολών) που συχνά προβαίνουν σε επιχειρήσεις οι οποίες απαιτούν μεγάλα αποθέματα μυϊκής δύναμης (μεταφορά οπλισμού, πυρομαχικών) αλλά και ταχύτητας (ταχεία αντίδραση σε εχθρικό περιβάλλον). Επομένως, θα πρέπει να αναπτύξουν το κομμάτι της σωματικής απόδοσης το οποίο σχετίζεται με τη δύναμη, δηλαδή αυτές τις επιμέρους νευρομυϊκές ικανότητες όπως δύναμη σύσπασης, ισχύς, ταχύτητα νευρικών ώσεων, ελαστικότητα μυϊκού ιστού και ταχύτητα αντίδρασης. Αντίθετα οι συμμετέχοντες σε τμήματα μη-ειδικών αποστολών (Τεθωρακισμένων, Πεζικού) χαρακτηρίζονται από την ικανότητα τους να εκτελούν επιχειρήσεις για παρατεταμένο χρονικό διάστημα και για αυτό το λόγο θα πρέπει να παρουσιάζουν προσαρμογές στον τομέα της αντοχής, δηλαδή σε όλα τα επίπεδα του καρδιαγγειακού-αναπνευστικού συστήματος όπως οξυγονική κατανάλωση, αιμάτωση μυών, μιτοχονδριακή περιεκτικότητα, ενεργειακά αποθέματα. Οι μέγιστες προσαρμογές τόσο στη δύναμη όσο και στην αντοχή δεν είναι δυνατό να υλοποιηθούν ταυτόχρονα καθώς η μία παράμετρος αντιστρατεύεται την άλλη (Astrand and Rodahl, 1986). Ειδικότερα, η αύξηση της δύναμης θα οδηγήσει σε αύξηση των ινών ταχείας συστολής, οι οποίες χαρακτηρίζονται από υψηλή δύναμη και ταχύτητα σύσπασης, αλλά από χαμηλή ανθεκτικότητα στο μυϊκό κάματο. Η αύξηση αυτή θα περιορίσει την ανάπτυξη των μυϊκών ινών βραδείας συστολής, οι οποίες χαρακτηρίζονται από υψηλά ενεργειακά αποθέματα και αντίσταση στην κόπωση, αλλά και από χαμηλή παραγωγή δύναμης και ταχύτητας. Μέσω αυτής της διαδικασίας ο ασκούμενος θα αποκομίσει οφέλη στις ικανότητες δύναμης και ταχύτητας, αλλά θα περιορίσει τα προσδοκώμενα οφέλη στην ικανότητα αντοχής, ενώ σε περίπτωση αύξησης των ινών βραδείας συστολής θα συμβεί το αντίστροφο. Βάσει των παραπάνω είναι απαραίτητη η χρήση εξειδικευμένης σωματικής εκπαίδευσης ανάλογα με τις απαιτήσεις της εκάστοτε ικανότητας για να επιτευχθεί το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα στο νευρομυϊκό και καρδιοαναπνευστικό σύστημα. 1

2 2. Διατροφικές παρεμβάσεις 2.1. Διαιτολογικές τροποποιήσεις Η σωματική επιβάρυνση περιορίζει τα ενεργειακά αποθέματα του οργανισμού τα οποία θα πρέπει να αναπληρωθούν μέσω της πρόσληψης θρεπτικών ουσιών. Η κάθε μία από τις θρεπτικές ουσίες έχει διαφορετική σημασία για τον ασκούμενο. 1. Οι υδατάνθρακες είναι αποθηκευμένοι τόσο στους μύες όσο και στο ήπαρ και παρέχουν ενέργεια για άσκηση υπομέγιστης έντασης μεσαίας διάρκειας. 2. Τα λίπη είναι αποθηκευμένα σε ολόκληρο το σώμα και παρέχουν ανεξάντλητη σχεδόν ενέργεια για άσκηση χαμηλής έντασης μακράς διάρκειας. 3. Οι πρωτεϊνες/αμινοξέα δεν αποθηκεύονται στον οργανισμό αλλά χρησιμεύουν για την αποκατάσταση, επιδιόρθωση και ανασύνθεση ιδίως των μυϊκών ινών, οι οποίες καταπονούνται σε ασκήσεις μέγιστης έντασης και μικρής διάρκειας Σε άσκηση αντοχής ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην αναπλήρωση λιπών και υδατανθράκων, ενώ σε άσκηση δύναμης οι πρωτεϊνες/αμινοξέα θα παίξουν σημαντικό ρόλο στη μεγιστοποίηση της απόδοσης (McCardle and Katch, 1991). Η ίδια φιλοσοφία θα πρέπει να ακολουθείται και στη διατροφική υποστήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων. Σε επιχειρήσεις τμημάτων μη-ειδικών αποστολών όπου απαιτείται μυϊκή προσπάθεια για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, έμφαση θα πρέπει να δοθεί όχι στις πρωτεΐνες, αλλά στα λίπη και στους υδατάνθρακες. Τα ποσοστά για τις παραπάνω θρεπτικές ουσίες θα πρέπει να αντιστοιχούν στο 10%, 25% και 65% της προσλαμβανόμενης ενέργειας. Αντίθετα, σε επιχειρήσεις τμημάτων ειδικών αποστολών που απαιτούν δύναμη, υπάρχουν αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνες, οι οποίες θα πρέπει να καλύπτουν το 30% του συνόλου της προσλαμβανόμενης ενέργειας, ενώ τα λίπη θα πρέπει να περιορίζονται (15%). Εκτός από τις παραπάνω θρεπτικές ουσίες, η ταχύτητα η οποία χαρακτηρίζει τα τμήματα ειδικών αποστολών απαιτεί και μεγάλα αποθέματα γλυκογόνου στους μύες, για αυτό τον λόγο η διατροφή τους θα πρέπει να είναι πλούσια και σε υδατάνθρακες. Ενδεικτικές τροφές πλούσιες σε λίπη, πρωτεΐνες και υδατάνθρακες, αλλά παράλληλα χαμηλής περιεκτικότητας σε χοληστερόλη, πουρίνες και κυτταρίνες (υψηλής θρεπτικής αξίας) αντίστοιχα, παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Λίπη Πρωτεΐνες Υδατάνθρακες Καρότα Ντομάτες Ελαιόλαδο Ξηροί καρποί Σόγια Πράσα Σοκολάτα Αγγούρι Ακτινίδια Φέτα Κορν-μπιφ Ζυμαρικά Γιαούρτι Τυρί από ξινόγαλα Σπαράγγια Σκουμπρί Ασπράδι αυγού Φασολάκια Χοιρινός κιμάς Σκόνη άπαχου γάλακτος Ψωμί σικάλεως Σαντιγί Μπιζέλια Μπανάνες Σολομός Τυρί ένταμ Πατάτες Πίνακας 1. Πηγές υψηλής θρεπτικής αξίας και περιεκτικότητας σε λίπη, πρωτεΐνες και υδατάνθρακες Παρά το γεγονός ότι οι παραπάνω διαιτολογικές τροποποιήσεις θεωρούνται ιδανικές, η πιστή εφαρμογή τους παρουσιάζει δυσκολίες σε συνθήκες στρατιωτικής εκπαίδευσης εν καιρώ ειρήνης ή/και πολεμικών επιχειρήσεων, και αυτό οφείλεται κυρίως σε δύο λόγους: α) Η πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων υδατανθράκων οδηγεί στην αύξηση του σωματικού βάρους, καθώς για κάθε γραμμάριο υδατάνθρακα αποθηκεύονται τρία γραμμάρια νερού στον οργανισμό. Αυτή η διαδικασία είναι 2

3 ιδιαίτερα επιβλαβής στο έμψυχο δυναμικό που παίρνει μέρος σε στρατιωτικές επιχειρήσεις μεγάλων αποστάσεων β) Η πρόσληψη μεγάλων ποσοτήτων πρωτεϊνών οδηγεί στην αύξηση του ποσοστού του σωματικού λίπους, καθώς η κύρια πρωτεϊνούχα πηγή του, το κρέας, περιέχει μεγάλες ποσότητες λίπους στη σύνθεση του. Ως επακόλουθο, οι συμμετέχοντες σε επιχειρήσεις ταχείας αντίδρασης θα περιορίσουν την ικανότητα τους για εκρηκτικότητα στις κινήσεις τους, λόγω της αύξησης του λιπώδους ιστού σε σχέση με τον άλιπο. Ποία λοιπόν θα ήταν η πιο αποτελεσματική τακτική που θα μεγιστοποιούσε τα οφέλη από τους εκάστοτε διατροφικούς χειρισμούς, ενώ παράλληλα θα προσομοίωνε τις συνθήκες των στρατιωτικών επιχειρήσεων; Στο ερώτημα αυτό μπορεί πλέον να δοθεί απάντηση, αφού η τεχνολογία τροφίμων έχει παρουσιάσει συμπληρώματα διατροφής ικανά να υποστηρίξουν και τις πιο ακραίες δίαιτες. 3. Συμπληρώματα Διατροφής Δεν είναι τυχαίο ότι τα διάφορα συμπληρώματα διατροφής σε στερεή ή/και υγρή μορφή (ροφήματα) έχουν κατακτήσει μία σταθερή θέση ανάμεσα στα συμπληρωματικά μέσα της άσκησης. Τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν είναι πολλά: 1. Περιέχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά στις ιδανικές αναλογίες. 2. Προκαλούν εύκολα την αίσθηση κορεσμού έστω και σε μικρές ποσότητες. 3. Έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε συγκεκριμένες θρεπτικές ουσίες. 4. Προετοιμάζονται, συντηρούνται και χορηγούνται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες δίχως την απαίτηση ειδικών γνώσεων. 5. Δεν περιέχουν ανεπιθύμητες συνοδευτικές ουσίες, όπως λίπη και χοληστερόλη. 6. Καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα από γεύσεις. Η σπουδαιότητα της χρήσης των συμπληρωμάτων διατροφής στη στρατιωτική σωματική απόδοση αντικατοπτρίζεται στην εμφάνιση πληθώρας ερευνών στις Ένοπλες Δυνάμεις στο εξωτερικό, που σχετίζονται αποκλειστικά με την αποτελεσματικότητα αυτών των σκευασμάτων. Οι έρευνες αυτές αφορούν κυρίως τρεις κατηγορίες συμπληρωμάτων διατροφής: α) σκευάσματα ειδικής σύνθεσης (μονοϋδρική κρεατίνη) β) αμινοξέα γ) υδατανθρακούχα ροφήματα. Τα δύο πρώτα μελετήθηκαν σε τμήματα ειδικών αποστολών ενώ τα υδατανθρακούχα ροφήματα σε τμήματα μηειδικών αποστολών. 3.1 Σκευάσματα ειδικής σύνθεσης (κρεατίνη) Η κρεατίνη είναι ένα αμινοξύ που απαντά σε όλα τα είδη κρέατος όπως το λευκό και κόκκινο κρέας, ψάρι, οστρακοειδή και μαλάκια. Στον ανθρώπινο οργανισμό η σύνθεση της κρεατίνης πραγματοποιείται στο ήπαρ στο πάγκρεας και στα νεφρά, και κατόπιν μεταφέρεται στους ιστούς που περιέχουν το ένζυμο φωσφοκρεατινάση, το οποίο είναι απαραίτητο για τον μεταβολισμό της κρεατίνης. Το μεγαλύτερο ποσοστό της κρεατίνης (95%) βρίσκεται στους μύες, ενώ ασήμαντες ποσότητες περιέχονται στον εγκέφαλο στην καρδιά και στο σπέρμα (Walker, 1979). Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζει τη σπουδαιότητα της κρεατίνης στην παραγωγή ενέργειας κατά το μυϊκό έργο καθώς η κύρια λειτουργία της είναι 3

4 η ανασύνθεση της φωσφοκρεατίνης, μίας ένωσης υψηλής ενέργειας που είναι αποθηκευμένη στους μύες και χρησιμοποιείται ως καύσιμο σε προσπάθειες μέγιστης έντασης. Aυτή ήταν η θεωρητική βάση πάνω στην οποία στηρίχτηκε η υπόθεση ότι η χορήγηση εξωγενούς κρεατίνης στον οργανισμό θα αυξήσει το ρυθμό ανασύνθεσης της φωσφοκρεατίνης και έμμεσα θα οδηγήσει στη βελτίωση της απόδοσης. Οι έρευνες που ακολούθησαν έδειξαν βελτίωση της απόδοσης κατά τη διάρκεια επαναλαμβανόμενων προσπαθειών μέγιστης έντασης και μικρής διάρκειας (Havenetidis et al, 2003; Mujika, et al, 2000). Πρόσφατα παρουσιάστηκαν στοιχεία (Ensigh et al, 1998; Schneider et al, 1998; Branch et al, 2000) σχετικά με την εργογόνο δράση της κρεατίνης στη στρατιωτική σωματική απόδοση, και ειδικότερα στις επιδόσεις δύναμης-ταχύτητας επίλεκτων στρατιωτικών τμημάτων, καθώς αυτά τα τμήματα, θα αποκομίσουν τα μέγιστα οφέλη λόγω του χαρακτήρα των επιχειρήσεων τους. Σε μία έρευνα (Ensign et al, 1998) που πραγματοποιήθηκε στο Naval Health Research Center στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξετάστηκε ο ρόλος της κρεατίνης στην απόδοση 24 καταδρομέων του Ναυτικού. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μία σειρά από μετρήσεις όπως: όγκος ενδοκυττάριου και εξωκυττάριου υγρού, ποσοστό σωματικού λίπους και επίδοση στον στίβο μάχης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ομάδα στην οποία είχε χορηγηθεί κρεατίνη (20γρ. ανά ημέρα για διάστημα 5 ημερών) κάλυψε την απόσταση του στίβου μάχης σε μικρότερη χρονική διάρκεια (7%) σε σχέση την ομάδα στην οποία είχε χορηγηθεί αδρανής ουσία. Επιπλέον η κατανάλωση κρεατίνης οδήγησε στην αύξηση του ενδοκυττάριου υγρού, το οποίο σχετίζεται άμεσα με την παραγωγή πρωτεϊνών και ανάπλαση μυϊκού ιστού στον άνθρωπο (Μοοre et al, 1963). Η κατά 9% χαμηλότερη ποσότητα ποσοστού σωματικού λίπους, η οποία χαρακτήριζε επίσης την ομάδα που κατανάλωσε κρεατίνη, ενισχύει την παραπάνω θεωρία, καθώς αποδεικνύεται ότι η λιπώδης μάζα υποχώρησε προς όφελος της άλιπης. Μία άλλη ομάδα ερευνητών (Branch et al, 2000) από τον Καναδά σε μία μελέτη που πραγματοποίησαν με χορήγηση μικρών ποσοτήτων κρεατίνης (12γρ) σε μακροχρόνια βάση (40 εβδομάδες) παρατήρησαν σημαντική βελτίωση της απόδοσης (p<0.05) (200%) κατά τη χρήση δυναμικών αντιστάσεων. Αναλυτικότερα, παρουσιάστηκε αύξηση των σειρών (σετ) των επαναλήψεων σε διάφορες ασκήσεις δύναμης (πιέσεις πάγκου, κάμψεις δικέφαλου, οπισθολαίμιες έλξεις) καθώς και δυνατότητα συχνότερης συμμετοχής σε προγράμματα δύναμης ανά εβδομάδα. Σε μία προσπάθεια να αξιολογήσει την υποκειμενική αντίληψη 91 Αλεξιπτωτιστών-Καταδρομέων του Ναυτικού όσον αφορά τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής οι Schneider et al. (1998) χρησιμοποίησαν ένα ερωτηματολόγιο στο οποίο καταγράφονταν στοιχεία όπως η μορφή του εκάστοτε σκευάσματος, η συχνότητα και η ποσότητα χορήγησης, οι επιδράσεις στη σωματική απόδοση και το κόστος αγοράς. Η επεξεργασία των ερωτηματολογίων ανέδειξε τη κρεατίνη ως δεύτερο σκεύασμα διατροφής στις προτιμήσεις των ερωτηθέντων (32%) μετά την αθλητική γκοφρέτα (39%). Ο κύριος λόγος (50%) για τον οποίο οι ερωτηθέντες κατανάλωναν συμπληρώματα διατροφής ήταν γιατί πίστευαν ότι τους βοηθούσαν να αυξήσουν τη δύναμη, τη μυϊκή μάζα και την εκρηκτικότητα, ενώ επίσης θεωρούσαν ότι ελάμβαναν επιπλέον ενέργεια (46%) και βελτίωναν το γενικό επίπεδο υγείας τους (30%). Οι προαναφερθείσες έρευνες υποδεικνύουν ότι η κρεατίνη μπορεί να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη στη στρατιωτική σωματική απόδοση μέσα από μία σειρά από πρακτικές εφαρμογές που συνοψίζονται: Κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων 1. Περιορίζεται ο ρυθμός μείωσης της απόδοσης ταχύτητας όταν το μυϊκό έργο είναι διαλλειματικής μορφής. Για παράδειγμα, θα είναι εφικτή η κάλυψη μίας απόστασης με μεγάλη ταχύτητα και όταν μεσολαβήσει αποκατάσταση να μπορεί αυτό να επαναληφθεί όσες φορές διαρκεί η επιχείρηση. 2. Επεκτείνεται το τμήμα της απόστασης το οποίο μπορεί να εκτελεστεί με μεγάλη ταχύτητα (για παράδειγμα αντί για 50 μέτρα να διανύονται 80 μέτρα). 4

5 Κατά τη διάρκεια προετοιμασίας για μία στρατιωτική επιχείρηση 1. Περιορίζεται η εμφάνιση κούρασης σε ασκήσεις ταχείας αντίδρασης διαλειμματικού τύπου. 2. Αυξάνεται ο συνολικός όγκος της σωματικής άσκησης, γεγονός που οδηγεί έμμεσα στην επίτευξη υψηλότερων επιδόσεων. 3. Αυξάνεται ο μυϊκός όγκος σε μικρό χρονικό διάστημα σε συνδυασμό με εκγύμναση με βάρη. Παρόλα αυτά ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί σε μία σειρά από παράγοντες όπως το δείγμα δοκιμαζόμενων, το είδος της άσκησης και η δίαιτα. Δεν είναι τυχαίο ότι αναφέρεται στη βιβλιογραφία μεγάλη διακύμανση στο εύρος βελτίωσης (5%-22%) μετά τη χορήγηση κρεατίνης (Σχήμα 1). 18 Ποσοστό βελτίωσης (%) A ρχάριοι Αθλητές πολλαπλών σπριντ Αθλητές δρόμων ταχύτητας Αθλητές υψηλού επιπέδου Σχήμα 1. Ποσοστιαία βελτίωση στη σωματική απόδοση μετά από τη χορήγηση κρεατίνης σε διάφορα δείγματα πληθυσμού Είναι λογικό με τη χορήγηση κρεατίνης οι ιδιαίτερα γυμνασμένοι να παρουσιάζουν μικρότερη βελτίωση από τους αγύμναστους, γιατί οι πρώτοι βρίσκονται στα ανώτατα όρια της απόδοσης τους, ενώ οι δεύτεροι έχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης. Από την άλλη πλευρά, στα τμήματα ειδικών αποστολών οι συμμετέχοντες θα μπορούν να επιδείξουν πάλι μεγαλύτερη βελτίωση από ότι στα τμήματα μη-ειδικών αποστολών, γιατί οι απαιτήσεις των πρώτων βασίζονται στην παραγωγή ενέργειας μέσω της κρεατίνης ενώ των δεύτερων όχι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η έρευνα των Strout et al. (1994), όπου το δείγμα Πεζικού που χρησιμοποιήθηκε έδειξε σχεδόν μηδαμινή (0.8%) βελτίωση στη σωματική απόδοση μετά τη χορήγηση κρεατίνης. Όσον αφορά τη δίαιτα, οι συμμετέχοντες οι οποίοι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες κρέατος θα περιοριστούν σε μικρή βελτίωση με τη χορήγηση κρεατίνης, ενώ αντίθετα οι χορτοφάγοι θα παρουσιάσουν θεαματική βελτίωση στην επίδοση τους. Ο λόγος είναι ότι στους πρώτους θα γίνει απέκκριση της εξωγενούς 5

6 κρεατίνης στα ούρα γιατί ο οργανισμός γνωρίζει ότι υπάρχει επάρκεια, ενώ στους δεύτερους θα γίνει πλήρης απορρόφηση καθώς θα υπάρχει σημαντικό έλλειμμα. 3.2 Αμινοξέα (τυροσίνη) Κατά τη διάρκεια στρατιωτικών επιχειρήσεων εμφανίζονται καταστάσεις κατά τις οποίες απαιτείται εστιασμένη προσοχή μετά από παροδική κόπωση προερχόμενη από έλλειψη ύπνου ή/και νυχτερινή εργασία. Σε τέτοιες περιπτώσεις αυξάνονται οι πιθανότητες για την αναποτελεσματική εξακρίβωση απειλητικών ή μηασφαλών συνθηκών για τη συνέχιση ή/και την έναρξη μίας επιχείρησης. Μεγάλος αριθμός ερευνών εστιάζει το ενδιαφέρον του στη χρήση φαρμακευτικών ουσιών για τη καταπολέμηση της υπνηλίας-μειωμένης διέγερσης και του στρες, αλλά τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον έχει στραφεί σε διατροφικά παρασκευάσματα, τα οποία δεν εμφανίζουν παρενέργειες στον ανθρώπινο οργανισμό. Η τυροσίνη, ένα μη-απαραίτητο αμινοξύ, πρόσφατα έχει θεωρηθεί ότι μπορεί να παίξει αντισταθμιστικό ρόλο στην εμφάνιση στρες και κοπώσεως κατά τη διάρκεια στρατιωτικών ασκήσεων (Owasoyo et al, 1992; Salter et al, 1989). Σε μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Αμερικανική Αεροπορία οι ερευνητές (Banderet and Lieberman, 1989) παρουσίασαν στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία οι χειριστές ήταν σε θέση να αντιμετωπίσουν πιο αποτελεσματικά το στρες και κόπωση που προκαλούσε η υποξία και οι χαμηλές θερμοκρασίες. Η ίδια ερευνητική ομάδα (Liebereman et al, 1991) σε μία δεύτερη σειρά πειραμάτων ανέφεραν ότι η χρήση τυροσίνης έδωσε επιπλέον τη δυνατότητα στο ίδιο δείγμα χειριστών να διατηρούν σταθερή αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια 50 λεπτών παραμονής τους σε υποβαρικό θάλαμο. Επιπρόσθετα οι συμμετέχοντες πέτυχαν υψηλότερες επιδόσεις σε ένα ακουστικό τεστ αντίδρασης (ODD-BALL-TASK). Οι Shuttleff et al. (1996) χρησιμοποιώντας μεγαλύτερη δόση τυροσίνης (100 μικρογραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους) ανέφεραν την πλήρη εξάλειψη μνημονικής εξασθένησης κατά τη διάρκεια ενός τεστ απομνημόνευσης, το οποίο πραγματοποιήθηκε κάτω από στρεσογόνες συνθήκες (χαμηλή περιβαλλοντική θερμοκρασία). Σε μία πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Αμερικανική βάση πεζοναυτών στη Φλόριντα ο Νeri και οι συνεργάτες του (1996) επέλεξαν πέντε διαφορετικές δοκιμασίες για να αξιολογήσουν την επίδραση παρασκευασμάτων τυροσίνης στην αντιμετώπιση της κόπωσης. Περιληπτικά οι δοκιμασίες περιελάμβαναν: 1. Εστιασμό στόχου σε οθόνη (COMPENSATORY TRACKING TASK). 2. Απομνημόνευση και επίτευξη συνδυασμών με γράμματα (HIGH EVENT RATE VIGILANCE TASK). 3. Ηχητική αντίδραση σε σειρές από αριθμούς και γράμματα (DICHOTIC LISTENING TASK). 4. Υποκειμενική αντίληψη συμπτωμάτων και καταστάσεων (VISUAL ANALOG SCALE). 5. Αξιολόγηση κατάστασης ύπνου (STANFORD SLEEPINESS SCALE) Επιπλέον οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο που σχετιζόταν με τις συνθήκες κατάκλισης και την υποκειμενική αντίληψη τους ως προς το αν είχαν καταναλώσει παρασκεύασμα τυροσίνης ή αδρανή ουσία. Η δέσμη των δοκιμασιών επαναλήφθηκε εννέα φορές για ένα χρονικό διάστημα 13 ωρών, με εκκίνηση στις και τερματισμό στις Οι συμμετέχοντες παρέμειναν ξύπνιοι κατά τη διάρκεια της ημέρας που η έρευνα ξεκίνησε, καθώς και καθόλη τη διάρκεια των δοκιμασιών, για περίπου 24 ώρες μέχρι τον τερματισμό της έρευνας. Στους μισούς από τους συμμετέχοντες χορηγήθηκε παρασκεύασμα τυροσίνης 6 ώρες μετά την έναρξη της έρευνας, ενώ οι υπόλοιποι κατανάλωσαν αδρανή ουσία. 6

7 Τα αποτελέσματα στο τεστ εστιασμού στόχου έδειξαν ότι η ομάδα που κατανάλωσε τυροσίνη σημείωσε κατά μέσο όρο 50 λιγότερα λάθη, σε κλίμακα 1-200, σε σχέση με την ομάδα που κατανάλωσε αδρανή ουσία (Σχήμα 2). 0,42 0,36 0,3 τυροσίνη αδρανή ουσία Αριθμός λαθών 0,24 0,18 0,12 0, :54 21:24 22:54 00:24 01:54 03:2404:54 06:24 07:54 Σχήμα 2. Χορήγηση τυροσίνης και ικανότητα απομνημόνευσης Όσον αφορά τη δοκιμασία απομνημόνευσης, η χρήση τυροσίνης μείωσε περίπου κατά 50% τις αποτυχημένες προσπάθειες των συμμετεχόντων να αντιδράσουν σε ηχητικό ερέθισμα περιορισμένης διάρκειας (1,2 δευτερολέπτων). Στη δοκιμασία υποκειμενικής αντίληψης συμπτωμάτων η χρήση τυροσίνης συνδυάστηκε με αίσθηση χαμηλότερης κόπωσης-ανίας-μελαγχολίας και υψηλότερης προσοχής και ετοιμότητας. Στη δοκιμασία αξιολόγησης κατάστασης ύπνου η ομάδα που κατανάλωσε αδρανή ουσία περιέγραψε την κατάσταση ύπνου σε μία βαθμίδα κάτω από εκείνη της ομάδας τυροσίνης ( αισθάνομαι ξεκούραστος και αισθάνομαι σε πλήρη ετοιμότητα αντίστοιχα). Παρά τη θετική επίδραση της τυροσίνης, οι διαφορές στις δύο τελευταίες δοκιμασίες δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. Τα ευρήματα αυτά μπορεί να οφείλονται στο γεγονός ότι η έλλειψη ύπνου σε συνδυασμό με τη συνεχόμενη άσκηση συμβάλλουν στην εμφάνιση των πρώτων σημαδιών κόπωσης και επηρεάζουν τη διάθεση αλλά δεν προκαλούν δραστική μείωση των κατεχολαμινών του εγκεφάλου, που σχετίζονται άμεσα με την εμφάνιση κατάπτωσης του οργανισμού. Είναι τεκμηριωμένο ότι η τυροσίνη εμφανίζει τις ευεργετικές της επιδράσεις μόνο σε περιπτώσεις μεγάλης μείωσης των επιπέδων κατεχολαμινών (Lehnert et al, 1984). Προς αυτή την κατεύθυνση, μία περίοδος έλλειψης ύπνου μεγαλύτερης διάρκειας σε συνδυασμό με εντονότερες στρεσογόνες καταστάσεις θα μπορούσε να μειώσει δραστικά τα επίπεδα κατεχολαμινών επιτρέποντας στην εξωγενή τυροσίνη να παρουσιάσει θεαματικότερα οφέλη. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η χρήση τυροσίνης 7

8 δεν συνδυάστηκε με επιδράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα (αυξημένη καρδιακή συχνότητα και αρτηριακή πίεση), οι οποίες συνήθως εμφανίζονται με τη χρήση διεγερτικών, όπως η καφεΐνη. 3.3 Υδατανθρακούχα ροφήματα Η σωματική άσκηση και η θερμορρύθμιση είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ενυδάτωση του σώματος (Sawka et al, 1985). Όταν η πρόσληψη υγρών δεν μπορεί να αντισταθμίσει τις απώλειες εμφανίζεται έλλειμμα στο συνολικό νερό του σώματος, το οποίο, αν ξεπεράσει το 2% του σωματικού βάρους, επιφέρει δυσλειτουργία στο καρδιαγγειακό και θερμορυθμιστικό σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι ο περιορισμός της αιμάτωσης της επιδερμίδας και του ρυθμού απώλειας θερμότητας (Sawka et al, 1983), η υπέρμετρη αύξηση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος (Nabel et al, 1980) και τελικά η εμφάνιση πρόωρης κόπωσης (Lyons et al, 1990). Ειδικά σε περιπτώσεις όπου απαιτείται η έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων σε θερμό εχθρικό περιβάλλον πριν από τον πλήρη θερμοεγκλιματισμό των στρατιωτών, τα παραπάνω φαινόμενα ενδέχεται να οδηγήσουν σε απάθεια (Adolph, 1947), η οποία θα προκαλέσει μείωση του ηθικού, της πειθαρχίας και γενικότερα της απόδοσης (Craig et al, 1966). Με βάση τα παραπάνω, η αιτιολογία της κόπωσης κατά τη διάρκεια άσκησης μεγάλης χρονικής διάρκειας σχετίζεται με τις επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες. Σε ήπιες (<28 ο ) και σε υψηλές (>28 ο ) θερμοκρασίες η μείωση των ενεργειακών αποθεμάτων και η εμφάνιση αφυδάτωσης είναι αντίστοιχα ο γενεσιουργός παράγοντας της κόπωσης. Και στις δύο περιπτώσεις η κατανάλωση υδατανθρακούχων ροφημάτων βελτιώνουν τη σωματική απόδοση (Below et al, 1995) και παρατείνουν το χρόνο άσκησης (Barr et al, 1991). Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία για να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη από την κατανάλωση υδατανθρακούχων ροφημάτων θα πρέπει να ακολουθηθούν οι εξής κανόνες: Οι υδατάνθρακες να αποτελούνται από μικρή ποσότητα φρουκτόζης + γλυκόζης ή δεξτρίνες (ολιζακχαρίτες από αμυλούχες πηγές διαλυμένοι σε νερό). Η συγκέντρωση υδατανθράκων να είναι σε πυκνότητα 4-6% (σε σχέση με την ποσότητα νερού) και σε καμία περίπτωση μεγαλύτερη από 10%, γιατί το περιεχόμενο στο λεπτό έντερο γίνεται υπερτονικό (μεγαλύτερης ωσμοτικότητας από εκείνης των βιολογικών υγρών του σώματος) προκαλώντας απορρόφηση αντί παροχή νερού στην κυκλοφορία, εντείνοντας έτσι το πρόβλημα της αφυδάτωσης. Η θερμοκρασία του ροφήματος να είναι 8-12 o C. Η συχνότητα πρόσληψης ροφήματος και η ποσότητα να είναι 250 χιλιοστόλιτρα ανά 15 λεπτά, γιατί ο ρυθμός παραγωγής ιδρώτα υπερτερεί τις περισσότερες φορές το ρυθμό εκκένωσης του στομάχου. Το ερευνητικό ερώτημα που έθεσαν ο Levine και οι συνεργάτες του (1991) ήταν αν θα έπρεπε να ακολουθηθούν οι ίδιοι κανόνες στις Ένοπλες Δυνάμεις όπου οι συνθήκες σωματικής απόδοσης διαφοροποιούνται σημαντικά από εκείνες της αθλητικής απόδοσης. Για να απαντήσουν στο παραπάνω ερώτημα χορήγησαν νερό ή υδατανθρακούχο ρόφημα πυκνότητας 2.5% σε μία ομάδα Πεζικού, η οποία εκτέλεσε εναλλασσόμενο τρέξιμο σε δαπεδοεργόμετρο για 24 ώρες σε θερμοκρασίες ο C. Τα αποτελέσματα έδειξαν μη στατιστικά σημαντική διαφορά στην απόδοση, στη θερμοκρασία σώματος και σε διάφορες αιματολογικές παραμέτρους μεταξύ των συμμετεχόντων. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι το πρωτόκολλο άσκησης που εκτελέστηκε ήταν ιδιαίτερα επίπονο με αποτέλεσμα το 75% των συμμετεχόντων να δηλώσουν αδυναμία εκτέλεσης του, ανεξάρτητα αν είχαν καταναλώσει νερό ή υδατανθρακούχο διάλυμα. Σε μία άλλη μελέτη (Burstein et al, 1994) οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν 34 χιλιόμετρα πορεία με πλήρες φορτίο σε διάστημα τεσσάρων ημερών. Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η ομάδα που είχε καταναλώσει 8

9 υδατανθρακούχο ρόφημα παρουσίασε υψηλότερες τιμές γλυκόζης στο αίμα (p<0.05) σε σχέση με την ομάδα που κατανάλωσε νερό. Το εύρημα αυτό είναι μεγάλης σπουδαιότητας καθώς αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στην κυκλοφορία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην ανασύνθεση των αποθεμάτων των υδατανθράκων στους μύες, με επακόλουθο την ταχύτερη αποκατάσταση του οργανισμού. Ο Rose και οι συνεργάτες του (1989) χρησιμοποίησαν μια διαφορετική προσέγγιση στη χρήση υδατανθρακούχων ροφημάτων από στρατιωτικούς πληθυσμούς. Σε μία άλλη ομάδα Πεζικού έδωσαν τη δυνατότητα της εκούσιας πρόσληψης υγρών (νερό ή υδατανθρακούχο ρόφημα με χρωματική απόχρωση) κατά τη διάρκεια οκτώ ημερών στρατιωτικών ασκήσεων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες νερού όταν αυτό περιείχε κάποια προσθήκη (υδατάνθρακες ή αδρανής ουσία) που του πρόσδιδε χρώμα, παρά όταν διετίθετο σε απλή μορφή. Το εύρημα αυτό έχει μεγάλη πρακτική σημασία διότι αποδεικνύει ότι κατά τη διάρκεια στρατιωτικών ασκήσεων η κατανάλωση διαλυμάτων με υδατάνθρακες διευκολύνει από μόνη της την αναπλήρωση των υγρών του σώματος δίχως να είναι αναγκαία η συμμόρφωση ή επιβολή των κανόνων ενυδάτωσης. Σε μία άλλη έρευνα (Meyer et al., 1995) μελετήθηκε η δράση δύο υδατανθρακούχων ροφημάτων διαφορετικής πυκνότητας κατά τη διάρκεια τριών περιόδων άσκησης, οι οποίες περιελάμβαναν περπάτημα διάρκειας σαράντα λεπτών με ταχύτητα 5 χιλιόμετρα την ώρα σε θερμοκρασίες ο C. Κατά την εκτέλεση του πρωτοκόλλου άσκησης οι συμμετέχοντες μετέφεραν εξοπλισμό συνολικού βάρους 18 κιλών, ο οποίος περιελάμβανε ένα τυφέκιο Μ16, κράνος, ζώνη και 2 γεμιστήρες. Παρά το γεγονός ότι δεν παρουσιάστηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην σωματική απόδοση των συμμετεχόντων που κατανάλωσαν υδατανθρακούχα ροφήματα σε σχέση με εκείνους που κατανάλωσαν αδρανή ουσία, εμφανίστηκε σημαντική (p<0.05) αύξηση στον ρυθμό εφίδρωσης. Επιπρόσθετα, παρουσιάστηκε χαμηλότερη οξυγονική κατανάλωση κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του ίδιου έργου, με τη χρήση υδατανθρακούχων ροφημάτων. Τα δύο παραπάνω ευρήματα είναι μέρος μιας αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης της αύξησης της θερμοκρασίας του σώματος μέσω ταχύτερων προσαρμογών στο καρδιαγγειακό σύστημα. Ειδικότερα, περιορίζεται η αύξηση της καρδιακής συχνότητας με επακόλουθο τη μείωση της κατανάλωσης οξυγόνου διότι ο όγκος αίματος μεταφέρεται γρηγορότερα προς την περιφέρεια, προκαλώντας έτσι μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των ιδρωτοποιών αδένων στην αύξηση της θερμοκρασίας. Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρθηκαν και από άλλους ερευνητές όπου η αυξημένη εφίδρωση συνδυάστηκε και με μετατόπιση της θερμοκρασίας στην οποία ενεργοποιείται το θερμορρυθμιστικό κέντρο του εγκεφάλου (Lyons et al, 1990). Χρησιμοποιώντας ένα πιο ρεαλιστικό ως προς τις στρατιωτικές ανάγκες πρωτόκολλο άσκησης, ο Montain και οι συνεργάτες του (1997) εξέτασαν την επίδραση υδατανθρακούχων ροφημάτων στις επιδόσεις κατά την αναρρίχηση (2 φορές με 20 λεπτά ξεκούραση), τρέξιμο σε ανωφέρεια (21%) και στόχευση με τυφέκιο Μ16. Οι ερευνητές παράλληλα με τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής χορήγησαν και δύο τυποποιημένα γεύματα του Αμερικανικού Στρατού [Μeals ready to eat (MRE)] τα οποία είχαν συνολική θερμιδική αξία μόνο 2600 θερμίδες. Ο στόχος τους ήταν να προσομοιώσουν το θερμιδικό έλλειμμα το οποίο εμφανίζεται κατά τη διάρκεια στρατιωτικών ασκήσεων (Jones et al, 1990) και να δημιουργήσουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να μεγιστοποιηθούν τυχόν οφέλη με τη χρήση εξωγενούς ενέργειας (ρόφημα υδατανθράκων). Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που είχαν καταναλώσει υδατανθρακούχα ροφήματα είχαν καλύτερες επιδόσεις στο τρέξιμο σε ανωφέρεια. Η μη-ύπαρξη βελτίωσης στις άλλες δύο δοκιμασίες μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι τόσο η αναρρίχηση όσο και η σκοποβολή δεν προκάλεσαν έντονα σημάδια κοπώσεως έτσι ώστε το υδατανθρακούχο διάλυμα να βοηθήσει αποτελεσματικά στην αναπλήρωση νερού και ενέργειας. Η παραπάνω υπόθεση ενισχύεται από το εύρημα ότι οι επιδόσεις των συμμετεχόντων βελτιώθηκαν σημαντικά (p<0.05) όταν η σκοποβολή πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά το τρέξιμο σε ανωφέρεια, δηλαδή ως μία συνεχόμενη δοκιμασία. Αυτά τα δεδομένα αποδεικνύουν ότι οι ενεργειακές απαιτήσεις της αναρρίχησης ή/και της σκοποβολής βασίζονταν κυρίως σε άλλες μορφές ενέργειας και όχι σε υδατάνθρακες οι οποίοι κινητοποιούνται σε ασκήσεις παρατεταμένης διάρκειας. 9

10 Σε μία πρόσφατη έρευνα η οποία πραγματοποιήθηκε στις τάξεις του Ολλανδικού Στρατού ο Van Dokkum και οι συνεργάτες του (1996) επέλεξαν 6 διαφορετικές δοκιμασίες για να μελετήσουν την επίδραση των υδατανθρακούχων ροφημάτων στη στρατιωτική σωματική απόδοση. Αναλυτικά οι δοκιμασίες περιελάμβαναν: Ρίψη χειροβομβίδας βάρους 0,66 κιλών σε όσο το δυνατό μεγαλύτερη απόσταση. Δυναμική άρση όσο το δυνατό μεγαλύτερου βάρους από το πάτωμα έως το ύψος της μέσης (άρση θανάτου). Σκοποβολή σε απόσταση εκατό μέτρων με χρήση 10 γεμιστήρων με τυφέκιο Μ16. Μεταφορά 10 σάκων βάρους 10 κιλών ο καθένας σε απόσταση 100 μέτρων σε όσο το δυνατό μικρότερο χρονικό διάστημα. Άλμα χωρίς φορά σε όσο το δυνατό μεγαλύτερη απόσταση. Παλίνδρομο τρέξιμο απόστασης 20 μέτρων για όσο το δυνατό μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σύμφωνα με το ρυθμό ηχητικού σήματος. Τα ευρήματα της έρευνας έδειξαν 0%, 2%, 4%, 5% και 16% (p<0.05) βελτίωση της απόδοσης με τη χορήγηση υδατανθρακούχων ροφημάτων για τις δοκιμασίες άλμα χωρίς φορά, δυναμική άρση, ρίψη χειροβομβίδας, μεταφορά σάκων και παλίνδρομο τρέξιμο αντίστοιχα. Το μέγεθος της βελτίωσης σχετίζεται με τις ενεργειακές απαιτήσεις της εκάστοτε δοκιμασίας. Οι δοκιμασίες του άλματος χωρίς φορά, της δυναμικής άρσης και της ρίψης χειροβομβίδας είναι μικρής διάρκειας και βασίζονται στις ικανότητες της μέγιστης δύναμης, εκρηκτικότητας και συντονισμού και όχι στις ικανότητες αντοχής και αντίστασης στην κόπωση που σχετίζονται με την επάρκεια ενεργειακών αποθεμάτων όπως οι υδατάνθρακες. Η δοκιμασία μεταφοράς σάκων έχει μεγαλύτερη διάρκεια, περιλαμβάνει όμως μεγάλες απαιτήσεις ικανοτήτων δύναμης. Αντίθετα, το παλίνδρομο τρέξιμο είναι καθαρά μια δοκιμασία αντοχής, η οποία επηρεάζεται από την από την επάρκεια σε υδατάνθρακες και νερό. Την άποψη αυτή στηρίζει η περαιτέρω βελτίωση της απόδοσης στο παλίνδρομο τρέξιμο (18%) σε συμμετέχοντες που παράλληλα με την κατανάλωση του υδατανθρακούχου διαλύματος βρίσκονταν σε συνθήκες θερμιδικού περιορισμού. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι οι συμμετέχοντες που κατανάλωσαν αδρανή ουσία έκριναν την όλη δέσμη των δοκιμασιών ως πιο εξαντλητική σε σχέση με τους συνάδελφους τους οι οποίοι κατανάλωσαν υδατανθρακούχο ρόφημα. Προς αυτή τη κατεύθυνση ο Ivy et al. (1991) σε πειράματα με αθλητές είχε αναφέρει ότι η υποκειμενική κούραση συμβαδίζει με τα αποθέματα υδατανθράκων στους μύες. Οι αντιφάσεις που παρατηρούνται στη βιβλιογραφία όσο αναφορά την ύπαρξη ή/και το μέγεθος της βελτίωσης μετά την χορήγηση κρεατίνης, αμινοξέων και υδατανθρακούχων ροφημάτων οφείλονται κυρίως στην επιλογή των δοκιμασιών για την αξιολόγηση της στρατιωτικής απόδοσης. Σε περιπτώσεις όπου το είδος της άσκησης σχετιζόταν άμεσα με τις ικανότητες αντοχής, τότε ήταν εμφανής η ευεργετική επίδραση των υδατανθρακούχων ροφημάτων, ενώ αντίστοιχα η κρεατίνη και τα αμινοξέα εμφάνιζαν εργογόνο δράση όταν το πρωτόκολλο άσκησης σχετίζονταν με δύναμη και ταχύτητα. 4. Συμπεράσματα Τόσο στον υψηλό αγωνιστικό αθλητισμό όσο και στις Ένοπλες Δυνάμεις οι διεργασίες της αποκατάστασης δεν συμβαδίζουν πλέον με την αύξηση των σωματικών απαιτήσεων, με αποτέλεσμα να μειώνεται η αποτελεσματικότητα της σωματικής εκπαίδευσης καθώς εμφανίζεται μια προοδευτική αύξηση της κόπωσης. Η 10

11 εφαρμογή διατροφικών παρεμβάσεων μέσω διαιτολογικών τροποποιήσεων ή/και προπαρασκευασμένων συμπληρωμάτων διατροφής αποτελούν εναλλακτικές μεθόδους για την επιτάχυνση της αποκατάστασης πριν από και μετά την εκτέλεση στρατιωτικών ασκήσεων. Παρά το γεγονός όμως ότι οι διαιτολογικές τροποποιήσεις αποτελούν μία φυσική μέθοδο για την εξασφάλιση των απαραίτητων θρεπτικών ουσιών τα αποτελέσματα των περισσότερων ερευνών αναφέρουν δυσκολίες στην εφαρμογή τους ενώ παράλληλα τονίζουν την ευεργετική επίδραση συμπληρωμάτων διατροφής όπως η κρεατίνη, η τυροσίνη και τα υδατανθρακούχα ροφήματα στη σωματική απόδοση. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι η τεκμηρίωση της εργογόνου δράσης των προαναφερθέντων σκευασμάτων θα επέλθει μέσα από συστηματική έρευνα κάτω από συνθήκες στρατιωτικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, η επιλογή του εκάστοτε ερευνητικού δείγματος (στρατιωτικό τμήμα) θα πρέπει να πραγματοποιείται βάση: α) των επιχειρησιακών στόχων β) των απαραίτητων, ως προς τους στόχους, ικανοτήτων σωματικής απόδοσης γ) των εξειδικευμένων, ως προς τις ικανότητες, συμπηρωμάτων διατροφής Η χρήση του άνω μοντέλου θα δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη μεγιστοποίηση της σωματικής απόδοσης στις Ένοπλες Δυνάμεις. Βιβλιογραφία 1. Adolph, E.F. Physiology of man in desert. New York: Interscience Astrand, P.O., Rodahl K. Textbook of Work Physiology. Physiological bases of exercise, 3rd Edition. McGraw-Hill International Editions Banderet, L.E., Lieberman, H.R. Treatment with tyrosine, a neurotransmitter precursor, reduces environmental stress in humans. Brain Res. Bull. 22 (1989) Barr, S.I., Costill, D.L., Fink, W.J. Fluid replacement during prolonged exercise: effects of water, saline or no fluid. Med. Sc. Sports Exer. 23 (1991) Below, P.R., Mora-Rodriguez, R. Gonsallez-Alonso, J., Coyle, E.F. Fluid and carbohydrate ingestion independently improve performance during 1 hour of intense exercise. Med. Sc. Sports Exer. 27 (1995) Brance, J.D., Sheppard, H.L., Raichada, S.M., Glover, K.K., Stenson-Bar-Maor, L. Use of creatine and other supplements by members of civilian and military health clubs. Med. Sc. Sports Exer. 32(5) (2000) S Burstein, R., Seidman, D.S., Alter, J. Glucose polymer ingestion effect on fluid balance and glycemic state during a 4-d road-march. Med. Sc. Sports Exer. 26 (1994) Craig, F.N., Cumings, E.G. Dehydration and muscular work. J. Appl. Physiol. 21 (1966) Ensign, W.Y., Jacobs, I., Prusaczyk, W.K., Goforth, H.W., Law, P.G., Schneider, K.E. Effects of creatine supplementation on short-term anaerobic exercise performance of U.S. Navy Seals. Med. Sc. Sports Exer. 30(5) (1998) S Havenetidis, K. Bourdas, D. Creatine supplementation: effects on urinary excretion and anaerobic performance. J. Sport. Med. Phys. Fit. (2003) 43(3): Ivy, L.J. Muscle glycogen synthesis before and after exercise. Sports Med. 11 (1991) Jones, T.E., Hoyt, R.W., Baker, C.J. Voluntary consumption of a liquid carbohydrate supplement by Special Operations Forces during a high altitude cold weather field training exercise. Natick, MA: U.S. Army Research Institute of Environmental Medicine. Tech. Report (1990) T Lehnert, H., Reinstein, D.K., Strowbridge, B.W., Wurtman, R.J. Neurochemical and behavioral consequences of acute, uncontrollable stress: effects of dietary tyrosine. Brain Res. 303 (1984) Levine, L., Rose, M.S., Francesconi, R.P. Fluid replacement during sustained activity in the heat: nutrient solution vs water. Aviat. Space Environ. Med. 62 (1991)

12 15. Lieberman, H.R., Dollins, A.B., Wur.tman, R.J. Strategies to sustain and enhance performance in stressful environments: the effects of tyrosine pre-treatment on lower body negative pressure stress. Washington, D.C.: Air Force Office of Scientific Research (1991) TR /AD A Lieberman, H.R. Tyrosine and stress: human and animal studies. In: Marriot, B.M. ed. Food components to enhance performance. Washington, D.C.: National Academy press (1984) Lyons, T.P., Riedesel, m.l., Meule, L.E., Chick, T.W. Effects of glycerol-induced hyperhydration prior to exercise in the heat on sweating and core temperature. Med. Sc. Sports Exer. 22 (1990) McArdle, W.D., Katch, V.C. Exercise Physiology, Energy Nutrition and Human Performance, 3 rd Edition. Lea and Febiger, Malvern, Philadelphia Meyer, L.G., Horrigan, D.J., Lotz, W.G. Effects of three hydration beverages on exercise performance during 60 hours of heat exposure. Aviat. Space Environ. Med. 66 (1995) Montain, S.J., Shippee, R.L., Tharion, W.J. Carbohydrate-Electrolyte solution effects on physical performance of military tasks. Aviat. Space Environ. Med. 68 (1997) Moore, F.D., Olesen, K.H., McMurrey, J.D., Parker, V., Ball, M.R., Boyden, G.M. The body cell mass and its supporting environment, W.B. Saunders Company, Philadelphia-London Mujika I., Padilla, S., Ibanez, J., Izquierdo, M., Corostiage, E. Creatine supplementation and sprint performance in soccer players. Med. Sc. Sports Exer. 32(2) (2000) Nabel, E.R., Forthney, S.., Wenger, C.B. Effect of hydration state on circulatory and thermal regulations. J. Appl. Physiol. 49 (1980) Neri, D.F., Wiegmann, D., Stanny, R.R., Shappell, S.A., McCardie, A., McKay, D.L. The effects of tyrosine on cognitive performance during extended wakefulness. Aviat. Space Environ. Med. 66 (1995) Owasoyo, J.O., Neri, D.F., Lamberth, J.G. Tyrosine and its potential use sa a countermeasure to performance decrement in military sustained operations. Aviat. Space Environ. Med. 63 (1992) Rose, M.S., Szlyk, P.C., Francesconi, R.P. Effectiveness and acceptability of nutrient solutions in enhancing fluid intake in the heat. Natick, MA: U.S. Army Research Institute of Environmental Medicine. Tech. Report (1989). T Salter, C.A. Dietary tyrosine as an aid to stress resistance among troops. Mil. Med. 154 (1989) Sawka, M.N., Toner, M.M., Francesconi, R.P., Pandolf, K.B. Hypohydration and exercise effects of heat, acclimatization, gender and environment. J. Appl. Physiol. 55 (1983) Sawka, M.N., Young, A.J., Francesconi, Muzza, S.R., R.P., Pandolf, K.B. Thermoregulatory and blood responses during exercise at graded hypohydration levels. J. Appl. Physiol. 59 (1985) Schneider, K., Hervig, L., Ensign, W.Y., Prusaczyk, W.K., Goforth, H.W. Use of supplements by Navy Seals. Med. Sc. Sports Exer. 30(5) (1998) S Shurtleff, D., Thomas, J.R., Schrot, J., Kowalski, K., Hanford, R. Tyrosine reverses a cold-induced working memory deficit in humans. Pharmacol. Biochem. Behav. 22 (1996) Strout, M.A., Holliman, D., Bell, D., Green, A.L., MacDonald, I.A., Greenhaff, P. L. The effect of oral creatine supplementation on respiratory gas exchange and blood lactate accumulation during steadystate incremental treadmill exercise and recovery in man. Army Personnel Research Establishment, Farnborough, Hants U.K. (1994) Van-Dokkum, W., Van-Boxtel, L.B.J., Van-Dijk, M.J., Boer, L.C., Van-Der-Beek, E.J. Influence of a carbohydrate drink on performance of military personnel in NBC protective clothing. Aviat. Space Environ. Med. 67 (1996) Walker, J.B. Creatine biosynthesis, regulation and function. Adv. Enz. 50 (1979)

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Εισαγωγή Βασιζόμενοι στην διαθέσιμη έρευνα, η κρεατίνη έχει αποδειχθεί ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ Η επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών αποτελεί τη βάση της προσφοράς της διατροφής στην επιτυχία του αθλητή. Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης http://users.auth.gr/mougios

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Εισηγητής: Πήδουλας Γεώργιος Msc. 1 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Βελτιώνει την κεντρική και περιφερική ροή αίματος και ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πολλές αθλητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε ανοικτά γήπεδα ή υπαίθριους χώρους κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Αυτό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B ΟΡΙΣΜΟΣ Γενικά με τον όρο αντοχή εννοούμε την φυσική (σωματική) και ψυχική ανθεκτικότητα του παίκτη στην κόπωση σε επιβαρύνσεις μεγάλης διάρκειας και

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής Αντοχή Δύναμη Επιμέρους ικανότητες Φυσικής Κατάστασης Ευκαμψία Ευλυγισία Ταχύτητα Αντοχή Αντοχή είναι η ικανότητα του

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΣΚΟΠΟΣ Αξιόπιστη και τεκμηριωμένη γνώση σε θέμα (περιοχή) ανάλογη με το επιστημονικό ενδιαφέρον του φοιτητή. Εκμάθηση της διαδικασίας απόκτησης τεκμηριωμένης

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Σημαντικός μεταβολίτης Χρήσιμος για τον προσδιορισμό της έντασης στην άσκηση/προπόνηση Πως θα αντλήσουμε τις Χρήσιμος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης 1 ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1 Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης Η µεταφορά ενέργειας στο σώµα διαφέρει ανάλογα µε το είδος της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Σχεδιασμού και Καθοδήγησης της Προπόνησης. Τίτλος Διάλεξης

Αρχές Σχεδιασμού και Καθοδήγησης της Προπόνησης. Τίτλος Διάλεξης Αρχές Σχεδιασμού και Καθοδήγησης της Προπόνησης κωδ. Μαθήματος N162 Τίτλος Διάλεξης Περιοδισμός για την ανάπτυξη της μυϊκής ισχύος και πρωτόκολλα προπόνησης για το bodybuilding Η Ισχύς ως Μηχανικό Μέγεθος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Η Αερόβια προπόνηση στην παιδική και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Εισαγωγή Αντοχή είναι η ικανότητα αντίστασης του παιδικού οργανισμού στην κόπωση. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Θυρεοειδής κα παραθυροειδείς αδένες Θυρεοειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ Θωμάς Μεταξάς, PhD

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

1 -Μέγιστη Επανάληψη (1-ΜΕ) Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης. Φυσική Κατάσταση

1 -Μέγιστη Επανάληψη (1-ΜΕ) Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης. Φυσική Κατάσταση Βασικά Στοιχεία και Έννοιες της Άσκησης µε Βάρη Φυσική Κατάσταση Το σύνολο των φυσικών ικανοτήτων που καθορίζουν την επίδοση Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Μαζικός Αθλητισµός Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Menu Αθλητών Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Η φυσική δραστηριότητα, η αθλητική απόδοση επίδοση, καθώς και η ανάνηψη μετά από την άσκηση βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Οκύκλος ΑΤΡ-ADP Οκύκλος ΑΤΡ-ADP κατά την άσκηση

Οκύκλος ΑΤΡ-ADP Οκύκλος ΑΤΡ-ADP κατά την άσκηση MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΩΣΦΑΓΟΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος του ΑΤΡ στην απόδοση ενέργειας Ο ρόλος της φωσφοκρεατίνης στην ανασύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο :

ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο : ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. N162) Μάθημα 1 ο : Στοιχεία της επιβάρυνσης στην άσκηση με βάρη και σχεδιασμός προγραμμάτων Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση να: ορίζουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Τ.Ε.Φ.Α.Α..Π.Θ.

ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Τ.Ε.Φ.Α.Α..Π.Θ. ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Τ.Ε.Φ.Α.Α..Π.Θ. Ολοκλήρωση του µεταβολισµού κατά την άσκηση Mougios, in press Α. ΦΩΣΦΑΓΟΝΑ 1. Υδρόλυση ΑΤΡ 2. ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Μ.Κ.1012 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τρόποι βελτίωσης της ταχύτητας. Τεστ ελέγχου και πρόγνωσης για τα αγωνίσματα των ρίψεων

Τρόποι βελτίωσης της ταχύτητας. Τεστ ελέγχου και πρόγνωσης για τα αγωνίσματα των ρίψεων Τρόποι βελτίωσης της ταχύτητας Προπόνηση με όργανα διαφορετικού βάρους Τεστ ελέγχου και πρόγνωσης για τα αγωνίσματα των ρίψεων Φανή Μπερμπερίδου PhD. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ Βασικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοποιιήσει τις δυνατότητες των ενεργειακών µας

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοπιήσει τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Γιώργος Νάσσης, MSc,PhD Εργοφυσιολόγος- ιατροφολόγος Email: gnassis@phed.uoa.gr Οι αθλητές καταναλώνουν συµπληρώµατα διατροφής 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της Μέγιστης Δύναμης στην Σωστή Εκγύμναση του Συγχρόνου Ποδοσφαιριστή

Η σημασία της Μέγιστης Δύναμης στην Σωστή Εκγύμναση του Συγχρόνου Ποδοσφαιριστή 21.02.2011 Η σημασία της Μέγιστης Δύναμης στην Σωστή Εκγύμναση του Συγχρόνου Ποδοσφαιριστή Σε συνέχεια από το προηγούμενο μας άρθρο, ερχόμαστε να αναλύσουμε την σημασία της σωστής εκγύμνασης ως αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας Άσκηση?? «Η άσκηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιµετώπιση του διαβήτη» Βελτιώνει τη δράση της ινσουλίνης

Διαβάστε περισσότερα

Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε.

Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε. Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε. θεματολογία Ορισμός της Σωστής Διατροφής Ενεργειακό ισοζύγιο Βασικός Μεταβολισμός Ανάλυση Σύστασης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ N48 ΕΡΓΑΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΤΗ ΑΘΛΗΤΙΗ ΑΠΟΔΟΗ ΘΕΜΑΤΙΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Εργαστηριακά Μαθήµατα Εργοφυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας

Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας Ενεργειακή Δαπάνη Ηρεμίας Θανάσης Τζιαμούρτας, Ph.D., C.S.C.S. Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Ενεργειακή ισορροπία Μία κατάσταση κατά την οποία η ενέργεια που προσλαμβάνεται με την μορφή τροφών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός αγώνα - Αποκατάσταση

Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός αγώνα - Αποκατάσταση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός

Διαβάστε περισσότερα

Εκμάθηση της τεχνικής τρεξίματος και ανάπτυξη της ταχύτητας στo TAE KWON DO

Εκμάθηση της τεχνικής τρεξίματος και ανάπτυξη της ταχύτητας στo TAE KWON DO Εκμάθηση της τεχνικής τρεξίματος και ανάπτυξη της ταχύτητας στo TAE KWON DO Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ανάπτυξης. Μορφές µυϊκής δραστηριότητας Νευρικό σύστηµα

Θέµατα ανάπτυξης. Μορφές µυϊκής δραστηριότητας Νευρικό σύστηµα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η φυσιολογία του ποδοσφαίρου Dr. Ζήσης Παπανικολάου (Ph.D., Ed.Μ.) ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Θέµατα ανάπτυξης Μεταφορά Ο2 Πνευµονικός

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ: ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ & ΠΑΓΙ ΕΣ. Βασίλης Μούγιος, PhD Αναπληρωτής Kαθηγητής Bιοχηµείας της Άσκησης ΤΕΦΑΑ Α.Π.Θ.

ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ: ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ & ΠΑΓΙ ΕΣ. Βασίλης Μούγιος, PhD Αναπληρωτής Kαθηγητής Bιοχηµείας της Άσκησης ΤΕΦΑΑ Α.Π.Θ. ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ: ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ & ΠΑΓΙ ΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ EΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΘΛΗΤΩΝ, Αθήνα, 29-30 Ιανουαρίου 2005 Βασίλης Μούγιος, PhD Αναπληρωτής Kαθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ) Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ) Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ (ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ) Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ

ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ ΛΙΓΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΑΣ Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΙΓΜΗ ΕΦΤΑΣΕ Έφτασε η ώρα του αγώνα. Κάθε προετοιμασία για τον αγώνα είναι σαν ένα μεγάλο ταξίδι, ώσπου κάποια στιγμή έρχεται η ώρα που φθάνουμε στον

Διαβάστε περισσότερα

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.»

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» «Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας ήταν να εξετάσει τις επιδράσεις ενός προγράμματος ανάπτυξης μυϊκής δύναμης και υπερτροφίας,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Υπερπροπόνηση ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Υπερπροπόνηση Τι είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση. Ισομετρική Ενδυνάμωση. Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών. Kων/νος Φουσέκης, Καθηγητης Εφ.

Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση. Ισομετρική Ενδυνάμωση. Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών. Kων/νος Φουσέκης, Καθηγητης Εφ. Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση Ισομετρική Ενδυνάμωση Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών Άσκηση με αντίσταση Αντίσταση με αντίσταση είναι μια ενεργητική εκγύμναση (δυναμική ή στατική μυϊκή συστολή)

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης

Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης ρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας Συστήµατα ενέργειας για την άσκηση Το ανθρώπινο σώµα έχει δοµηθεί ώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Πρωτεΐνες. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Πρωτεΐνες. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Πρωτεΐνες Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Αποτελούνται από αμινοξέα ενωμένα με πεπτιδικούς δεσμούς. Μέση σύσταση: Ν: 16 % C: 50 % H: 7 % O: 22 % S: 0,5-3%

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση μυϊκής απόδοσης: Μέγιστη δύναμη και ρυθμός ανάπτυξης δύναμης (RFD)

Αξιολόγηση μυϊκής απόδοσης: Μέγιστη δύναμη και ρυθμός ανάπτυξης δύναμης (RFD) Αξιολόγηση μυϊκής απόδοσης: Μέγιστη δύναμη και ρυθμός ανάπτυξης δύναμης (RFD) Γρηγόρης Μπογδάνης, Ph.D Τ.Ε.Φ.Α.Α. Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τεχνική υποστήριξη & Συνεργασία: Σ. Μεθενίτης,

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα