Φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα: Έμφαση στην εισπνεόμενη χημειοθεραπεία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα: Έμφαση στην εισπνεόμενη χημειοθεραπεία"

Transcript

1 Ανασκόπηση Φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου του : Έμφαση στην εισπνεόμενη χημειοθεραπεία Κωνσταντίνα Σουλελέ 1, Ειρήνη Χριστοδούλου 1, Παναγιώτης Μαχαίρας 2 1 Μεταπτυχιακός Φοιτητής, Εργαστήριο Βιοφαρμακευτικής-Φαρμακοκινητικής, Τομέας Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 2 Καθηγητής Βιοφαρμακευτικής- Φαρμακοκινητικής, Τομέας Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Λέξεις- Κλειδιά: - καρκίνος - αντικαρκινική θεραπεία - εισπνεόμενη χημειοθεραπεία - αερόλυμα ξηράς κόνεως Περiληψη. Ο καρκίνος του τείνει να αποτελέσει την πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια όχι μόνο στους άνδρες, αλλά και στις γυναίκες. Ο βασικότερος παράγοντας εμφάνισης της νόσου είναι το κάπνισμα, γι αυτό και η διακοπή ή η αποφυγή του είναι η καλύτερη πρόληψη. Το χαμηλό ποσοστό επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο του, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες που παρουσιάζουν τα ήδη χρησιμοποιούμενα χημειοθεραπευτικά σχήματα, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης τόσο νέων φαρμακευτικών μορίων όσο και νέων μεθόδων χορήγησής τους. Στην παρούσα ανασκόπηση γίνεται αναφορά στην ήδη χρησιμοποιούμενη φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου του, ενώ παράλληλα περιγράφεται ένας νέος τρόπος χορήγησης χημειοθεραπείας μέσω εισπνοής του φαρμάκου υπό μορφήν αερολύματος ξηράς κόνεως (dry powder aerosol). Επιπλέον, περιγράφεται η παθολογική ανατομική και η κλινική εικόνα της ασθένειας και αναφέρονται τα φαρμακευτικά μόρια που χορηγούνται σήμερα στην κλινική πράξη. Τέλος, περιγράφεται το σχήμα χορήγησης της εισπνεόμενης χημειοθεραπείας και παρουσιάζονται τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα ερευνητικά προγράμματα και τις κλινικές μελέτες, που έχουν περατωθεί ή βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη, με αντικείμενο τη μορφοποίηση γνωστών αντικαρκινικών φαρμακομορίων υπό μορφήν εισπνεόμενης ξηρής κόνεως. Πνεύμων 2012, 25(3): Εισαγωγή Αλληλογραφία: Π. Μαχαίρας Τμήμα Φαρμακευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστημιούπολη, Αθήνα Τηλ.: , Παγκοσμίως ο βρογχογενής καρκίνος του είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου και αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 20% όλων των κακοηθειών, ενώ στην Ελλάδα κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται περίπου 5000 νέες περιπτώσεις. Το κάπνισμα είναι ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου που σχετίζεται

2 292 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2012 με την ανάπτυξη του καρκίνου του (πάνω από το 80% των περιπτώσεων). Ο κίνδυνος σχετίζεται με τον αριθμό των καπνιζομένων τσιγάρων, την ηλικία έναρξης και τη διάρκεια του καπνίσματος. Το παθητικό (ακούσιο) κάπνισμα και η επαγγελματική έκθεση σε διάφορα καρκινογόνα (αμίαντος, χρώμιο, αρσενικό, νικέλιο, πυρίτιο, κάδμιο, πίσσες, ορυκτέλαια κ.α.) συνοδεύονται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Επίσης η ατμοσφαιρική ρύπανση, διαιτητικοί παράγοντες (έλλειψη βιταμίνης Α), διάφορες παθολογικές καταστάσεις (πνευμονική ίνωση, φυματίωση) αναφέρεται ότι εμπλέκονται στην ανάπτυξη καρκίνου. Έχει παρατηρηθεί συνεργική δράση καπνίσματος και έκθεσης σε αμίαντο, αρσενικό, ενώ και η ιονίζουσα ακτινοβολία συμβάλλει στον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Συνεπώς, η νόσος δύναται να προληφθεί με την αποφυγή του καπνίσματος και των υπολοίπων αιτιολογικών παραγόντων 1-3. Στην ανάπτυξη του καρκίνου φαίνεται ότι συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό και η διαφορετική γενετική προδιάθεση, που οφείλεται στον πολυμορφισμό των γονιδίων που κωδικοποιούν πρωτεΐνες σημαντικές για την απάντηση του ξενιστή σε περιβαλλοντικούς παράγοντες και τον έλεγχο του κυτταρικού πολλαπλασιασμού. Έτσι, μπορεί να εξηγηθεί γιατί δεν αναπτύσσουν καρκίνο του όλοι οι καπνιστές, ενώ άτομα που δεν καπνίζουν, αναπτύσσουν καρκίνο, καθώς και γιατί υπάρχουν οικογένειες με υψηλά ποσοστά καρκίνου του 3,4. Παθολογική ανατομική Με βάση την ιστολογική ταξινόμηση που έχει προταθεί από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (Π.Ο.Υ.), σε τέσσερις τύπους περιλαμβάνεται το 95% όλων των πρωτοπαθών καρκίνων του : επιδερμοειδής (30%), αδενοκαρκίνωμα (25%), αμετάπλαστος μεγαλοκυτταρικός (10-15%) και μικροκυτταρικός (20%). Οι τρεις πρώτοι τύποι αντιμετωπίζονται σαν μία ομάδα με τίτλο «μη-μικροκυτταρικό καρκίνωμα». Ο διαχωρισμός του καρκίνου του σε μικροκυτταρικό και μημικροκυτταρικό αντανακλά τη διαφορετική κατά κανόνα ανταπόκριση στη χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία (το μικροκυτταρικό είναι πιο ευαίσθητο) 2,3. κάτω των 35 ετών είναι σπάνια. Τα αρχικά σημεία και συμπτώματα είναι ποικίλα και εξαρτώνται από τη θέση της νεοπλασίας, τον ιστολογικό τύπο, την ταχύτητα ανάπτυξης, την ύπαρξη μεταστάσεων, την έκτοπη παραγωγή πεπτιδίων και ορμονών και την παρουσία άλλης υποκείμενης πνευμονικής βλάβης. Τα συμπτώματα είναι είτε γενικά (πυρετός, ανορεξία, απώλεια βάρους, καταβολή δυνάμεων) είτε ειδικά λόγω τοπικής ανάπτυξης του όγκου (βήχας, απόχρεμψη, αιμόπτυση, δύσπνοια, συριγμός, πόνος), μεταστάσεων ή παρανεοπλασματικών εκδηλώσεων 3,5,6. Γενική θεραπευτική αντιμετώπιση Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη. Αυτό επιτυγχάνεται με τη διακοπή ή αποφυγή του καπνίσματος. Για τους πρώην καπνιστές, η συχνότητα ανάπτυξης του καρκίνου του μειώνεται προοδευτικά. Μετά την παρέλευση 16 ετών από την διακοπή του καπνίσματος, ο πρώην καπνιστής έχει περίπου την ίδια πιθανότητα να αναπτύξει τη νόσο με εκείνη που έχουν τα συνομήλικα άτομα που δεν κάπνισαν ποτέ 7. Με τη διάγνωση της νόσου, η θεραπεία πρέπει να ξεκινήσει άμεσα. Η θεραπεία για τον καρκίνο του βασίζεται στον ιστολογικό τύπο του καρκίνου (μικροκυτταρικός ή μη), στην έκταση της νόσου και στο ιστορικό του ασθενούς. Οι διάφοροι ιστοπαθολογικοί τύποι του βρογχογενούς καρκίνου πρέπει να διακρίνονται, όχι μόνο επειδή έχουν διαφορετικές κλινικές εκδηλώσεις, αλλά και επειδή η θεραπευτική τους αντιμετώπιση διαφέρει 8. Η ανάλυση της επίδρασης του ιστολογικού τύπου του μη-μικροκυτταρικού καρκίνου του (NSCLC) συμβάλλει καθοριστικά στη θεραπευτική αντιμετώπιση. Για παράδειγμα, ο χημειοθεραπευτικός παράγοντας pemetrexed (Alimta ), ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με πλατίνα, ενδείκνυται ως θεραπεία πρώτης γραμμής ασθενών με τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό μημικροκυτταρικό καρκίνο, εκτός από τις περιπτώσεις που κυριαρχούν ιστολογικά τα πλακώδη κύτταρα 9. Οι συνήθεις θεραπευτικές λύσεις περιλαμβάνουν: Χειρουργική μέθοδο Ραδιοθεραπεία / Ακτινοθεραπεία Χημειοθεραπεία Κλινική Εικόνα Οι ασθενείς με καρκίνο του βρίσκονται σε ποσοστό μεγαλύτερο από 75% στην πέμπτη και έκτη δεκαετία της ζωής τους. Η παρουσία της νόσου σε ενήλικες Χημειοθεραπεία του καρκίνου του Η Χημειοθεραπεία βασίζεται στη χρήση αντικαρκινικών φαρμάκων τα οποία χορηγούνται είτε ενδοφλέβια είτε

3 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος από το στόμα 10. Αυτά τα φάρμακα εισάγονται στη γενική κυκλοφορία και κατανέμονται στο σώμα, καθιστώντας την θεραπεία αυτή χρήσιμη για την καταπολέμηση καρκινικών κυττάρων που βρίσκονται θεωρητικά εξαπλωμένα σε όλους τους ιστούς. Ανάλογα με το στάδιο του καρκίνου του, η χημειοθεραπεία (μερικές φορές σε συνδυασμό με ραδιοθεραπεία) μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποσκοπώντας σε διαφορετικά αποτελέσματα: 1) Στην προσπάθεια συρρίκνωσης του όγκου πριν το χειρουργείο. Αυτού του είδους η χημειοθεραπεία είναι γνωστή ως «neoadjuvant therapy». 2) Μετά το χειρουργείο στην προσπάθεια εξόντωσης τυχών εναπομεινάντων καρκινικών κυττάρων («adjuvant therapy»). 3) Ως κύρια θεραπεία για πιο εξελιγμένους καρκίνους, ή για ασθενείς που δεν έχουν την απαραίτητη φυσική κατάσταση για να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση. Η χημειοθεραπεία γίνεται σε κύκλους, όπου κάθε περίοδος θεραπείας ακολουθείται από μια περίοδο χωρίς θεραπεία, γεγονός που προσφέρει στον οργανισμό τον απαραίτητο χρόνο για να αναρρώσει. Οι χημειοθεραπευτικοί κύκλοι γενικά διαρκούν 3 με 4 εβδομάδες περίπου και μια αντικαρκινική αγωγή τυπικά περιλαμβάνει 4 με 6 κύκλους. Η χημειοθεραπεία γενικά δεν συνιστάται σε ασθενείς με κακή γενική κατάσταση υγείας. Αντίθετα, η προχωρημένη ηλικία δεν αποτελεί αντένδειξη για την υποβολή σε χημειοθεραπεία. Ως επί το πλείστον, η φαρμακευτική αγωγή για τον καρκίνο του περιλαμβάνει συνδυασμό δύο χημειοθεραπευτικών φαρμάκων. Σύμφωνα με μελέτες, η προσθήκη και ενός τρίτου χημειοθεραπευτικού παράγοντα δεν προσφέρει ιδιαίτερα οφέλη και είναι πιθανότερο να προκαλέσει περισσότερες παρενέργειες. Τέλος, χημειοθεραπεία με ένα μόνο φάρμακο χορηγείται σε περιπτώσεις όπου δε γίνεται ανεκτή η συνδυασμένη χημειοθεραπεία, όπως για παράδειγμα σε ασθενείς με γενικά κακή φυσική κατάσταση (ηλικιωμένοι, ασθενείς με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό κ.λπ.). Στον Πίνακα 1 περιλαμβάνονται τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα χημειοθεραπευτικά φάρμακα για τον καρκίνο του : Οι πιο κοινοί συνδυασμοί περιλαμβάνουν cisplatin ή, carboplatin με κάποιο άλλο φάρμακο. Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι η χρήση συνδυασμών με λιγότερο έντονες παρενέργειες, όπως η gemcitabine με vinorelbine ή paclitaxel, μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική σε πολλές περιπτώσεις. Γονιδιακή Θεραπεία και Θεραπεία Γονιδιακών Μεταλλάξεων Με τον όρο «γονιδιακή θεραπεία» χαρακτηρίζουμε τη μεταφορά τμήματος του γενετικού υλικού (γονίδιο) σε ένα κύτταρο για θεραπευτικούς σκοπούς. Αυτό επιτυγχάνεται με την είσοδο στον οργανισμό ενός κατάλληλου γονιδίου, το οποίο είτε καταστέλλει τη δράση των καρκινικών κυττάρων, είτε αναπτύσσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού, με αποτέλεσμα να είναι δυνατή η χρήση υψηλότερων δόσεων χημειοθεραπείας. Χαρακτηριστική είναι η εισαγωγή της Πίνακας 1. Βασικά αντικαρκινικά μόρια, τρόπος χορήγησης και κύριες ανεπιθύμητες ενέργειες 11,12. Αντικαρκινικό μόριο Οδός και μέσο χορήγησης Βασικές ανεπιθύμητες ενέργειες Cisplatin Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Έμετος, νεφροτοξικότητα, νευροτοξικότητα Carboplatin Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Ναυτία, έμετος, μυελοκαταστολή Paclitaxel Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Ουδετεροπενία, περιφερική νευροπάθεια, βραδυκαρδία, αλωπεκία Docetaxel Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Ουδετεροπενία, περιφερική νευροπάθεια, βραδυκαρδία, αλωπεκία Gemcitabine Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Μυελοκαταστολή, ναυτία, έμετος, αλωπεκία Vinorelbine Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Κοκκιοκυτταροπενία Irinotecan Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Μυελοκαταστολή, ουδετεροπενία, αλωπεκία, θρομβοπενία Etoposide Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Μυελοκαταστολή, λευχαιμία, αλωπεκία Vinblastine Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Μυελοκαταστολή, αλωπεκία, φλεβίτιδα, κυτταρίτιδα Topotecan Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Μυελοκαταστολή, διάρροια, θρομβοπενία, ανοσοκαταστολή Pemetrexed Ενδοφλέβια έγχυση σε φυσιολογικό ορό Ουδετεροπενία, γαστρεντερικές διαταραχές, κόπωση

4 294 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2012 φυσικής μορφής του γονιδίου p53 -δυσλειτουργία του οποίου σχετίζεται με την ανθεκτικότητα των καρκινικών κυττάρων στη χημειοθεραπευτική αγωγή-, με τη βοήθεια ρετροϊών σε καρκινικά κύτταρα, με σκοπό την αντιστροφή της κακοήθους λειτουργικής συμπεριφοράς τους. Μια άλλη κατηγορία είναι η «γονιδιακή θεραπεία αυτοκτονίας», η οποία βασίζεται στην εισαγωγή στα καρκινικά κύτταρα γονιδίων που αυξάνουν την ευαισθησία των καρκινικών κυττάρων σε συγκεκριμένα φάρμακα. Τέτοια γονίδια είναι το «σύστημα δεαμινάσης της κυτοσίνης/5fu» και το «σύστημα θυμιδοκινάσης/ganciclovir» 10. Σε μια πρόσφατη μελέτη, που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της «ASCO» (American Society of Clinical Oncology), προτάθηκε η χρήση ενός νέου φαρμακευτικού μορίου για την εφαρμογή θεραπείας επί γονιδιακών μεταλλάξεων 13. Ο παράγοντας [PF ] ή αλλιώς [PF-1066] -ένας εκλεκτικός ανταγωνιστής του ATP- είναι ένα μικρού μεγέθους μόριο, που χορηγείται από το στόμα και αναστέλλει τους υποδοχείς της τυροσινικής κινάσης στα ογκογονίδια [ALK] και [MET/HGF]. Έχει αναφερθεί ότι τα [EML4] και [ALK] ογκογονίδια εντοπίζονται σε ασθενείς με μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του (Non-Small Cell Lung Cancer,NSCLC) σε ποσοστό περίπου 4%. Για το λόγο αυτό, πραγματοποιήθηκε κλινική μελέτη φάσης II, όπου συμμετείχαν ασθενείς με NSCLC που έφεραν το ογκογονίδιο [ALK] και στους οποίους χορηγήθηκε μονοθεραπεία με τον παράγοντα [PF-1066]. Μέχρι σήμερα, 76 ασθενείς με NSCLC που έφεραν το ογκογονίδιο [ALK] έχουν θεραπευτεί πλήρως, και 50 ακόμη εμφανίζουν αξιόλογη ανταπόκριση στη θεραπεία. Η μέση διάρκεια θεραπείας είναι 25.5 και πλέον εβδομάδες, ενώ οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν στο γαστρεντερικό σύστημα και περιλαμβάνουν ναυτία (55%) και έμετο (39%). Με βάση τα παραπάνω, ο αναστολέας του [ALK], [PF- 1066] (χορηγούμενος από του στόματος), έδειξε υψηλό ποσοστό ανταπόκρισης από τους ασθενείς που έφεραν το ογκογονίδιο [ALK], ενώ παράλληλα παρείχε υψηλή ασφάλεια σε ό,τι αφορά τις παρενέργειες. Αυτή τη στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη κλινική μελέτη φάσης ΙΙΙ. Στο σύνολό της, η έρευνα αυτή αποσκοπεί στην εφαρμογή εξατομικευμένης θεραπείας σε ασθενείς με NSCLC 13. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με πρόσφατες δημοσιεύσεις, ένα πολύ ελπιδοφόρο μόριο που δρα ως αναστολέας των ογκογονιδίων [EML4] και [ALK], είναι το Crizotinib (Xalkori, Pfizer) 14. Το Crizotinib σε επίπεδο κλινικών μελετών συρρικνώνει τους όγκους σε ασθενείς με μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του που φέρουν μια συγκεκριμένη μετάλλαξη στα γονίδια [EML4] και [ALK] (συνήθως απαντάται σε μη καπνιστές). Οι δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν αφορούσαν σε 82 ασθενείς που έφεραν τη μετάλλαξη στα συγκεκριμένα γονίδια, και είχαν ήδη υποβληθεί σε αρκετούς κύκλους χημειοθεραπείας χωρίς ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Οι όγκοι συρρικνώθηκαν ή παρέμειναν στάσιμοι στο 87% των ασθενών, ενώ στο 57% οι όγκοι συρρικνώθηκαν κατά τουλάχιστον 30%. Σε τουλάχιστον έναν ασθενή οι όγκοι εξαφανίστηκαν τελείως μέσα σε 8 εβδομάδες. Τον Αύγουστο του 2011 εγκρίθηκε από τον Αμερικάνικο Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) η χρήση του σε καρκινοπαθείς τελικού σταδίου. Μεγάλης σπουδαιότητας, επίσης, αποδεικνύεται η αναγνώριση και ταυτοποίηση της οικογένειας ERB [EGFR (Erb1), HER2/neu (Erb2), HER3 (Erb3) και HER4 (Erb4)], η οποία αποτελεί ομάδα κυτταρικών υποδοχέων που σχετίζεται με τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Οι υποδοχείς αυτοί, αφού συνδεθούν με μόρια στην επιφάνεια του κυττάρου, ενεργοποιούν μια σειρά από αντιδράσεις μέσα στο κύτταρο που έχουν ως αποτέλεσμα τη ρύθμιση σημαντικών λειτουργιών και κυρίως τον πολλαπλασιασμό του κυττάρου και την απόπτωση. Η υπερέκφραση των υποδοχέων EGFR έχει δειχθεί ότι συμβαίνει σε συντριπτική πλειοψηφία στο πλακώδες καρκίνωμα (84%), >65% στο μεγαλοκυτταρικό καρκίνωμα και στο αδενοκαρκίνωμα, ενώ δεν εμφανίζεται καθόλου στο μικροκυτταρικό. Σήμερα υπάρχουν διαθέσιμες ομάδες μορίων-αντισωμάτων που μπλοκάρουν τη διεργασία αυτή σε διάφορα επίπεδα 15 και εξετάζεται η αποτελεσματικότητά τους στην προφύλαξη και θεραπεία του καρκίνου του. Μερικά από αυτά είναι το μονοκλωνικό αντίσωμα C225 (Cetuximab) όπως επίσης και μικρά μόρια όπως το ZD1839 (gefitinib, Iressa), OSI-774 και (erlotinib, Tarceva) που επιλεκτικά αναστέλλουν την ενεργοποίηση της τυροσινικής κινάσης (ΤΚ) που αποτελεί ενδοκυτταρικό τμήμα του EGFR Τέλος, σημαντικό ρόλο στη θεραπευτική ανταπόκριση στη χημειοθεραπεία παίζουν τα ένζυμα ERCC1 (Excision Repair Cross-Complementation group 1) και RRM1 (Ribonucleotide Reductase subunit 1), τα οποία συμμετέχουν στη διαδικασία σύνθεσης και επιδιόρθωσης του DNA καθώς και στο μεταβολισμό του gemcitabine και platinum. Αυξημένα επίπεδα mrna του γονιδίου ERCC1 σχετίζονται με ανθεκτικότητα πολλών καρκίνων στην πλατίνα. Το ένζυμο που παράγεται από το γονίδιο αυτό αναγνωρίζει τις βλάβες που προκαλεί η πλατίνα στο DNA των κυττάρων και το επιδιορθώνει, προκαλώντας έτσι αντίσταση στο φάρμακο Συνεπώς, υψηλή έκφραση του γονιδίου ERCC1 σημαίνει αυξημένη πιθανότητα αντίστασης σε συνδυασμένη χημειοθεραπεία gemcitabine/ platinum και συνδέεται με χαμηλά ποσοστά επιβίωσης ασθενών με μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του.

5 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος Αντίθετα, η χαμηλή έκφραση του ERCC1 είναι θετικός προβλεπτικός δείκτης για ανταπόκριση στα παράγωγα πλατίνας και προγνωστικός για αυξημένη επιβίωση 19,20,26. Εισπνεόμενη Χημειοθεραπεία Εισαγωγή Τα εισπνεόμενα φάρμακα έχουν χρησιμοποιηθεί εδώ και αιώνες για τη θεραπεία παθήσεων του αναπνευστικού συστήματος 27. Παράλληλα, η χορήγηση εισπνεόμενων φαρμάκων αποτελεί ένα αναπτυσσόμενο πεδίο της έρευνας με μεγάλο ενδιαφέρον για τον άνθρωπο 28,29. Παρόλο που η συγκεκριμένη μέθοδος χορήγησης εφαρμόζεται ευρύτατα στη θεραπευτική αντιμετώπιση του βρογχικού άσθματος, η ενσωμάτωση ενός φαρμάκου ή ενός φορέα φαρμάκου μέσα σε εισπνεόμενα σταγονίδια γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα για τη θεραπεία και άλλων παθήσεων του αναπνευστικού συστήματος, όπως για παράδειγμα ο καρκίνος του 29,30. Δυστυχώς μέχρι σήμερα, η μεταφορά των αντικαρκινικών φαρμάκων στην προσβεβλημένη από τον καρκίνο περιοχή, μετά από ενδοφλέβια ή από του στόματος χορήγηση, υπήρξε ανεπαρκής. Αυτό αποτελεί και την πιθανότερη αιτία για την περιορισμένη αποτελεσματικότητα των περισσότερων χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, κατατάσσοντας τα ποσοστά θεραπείας του καρκίνου του ανάμεσα στα χαμηλότερα όλων των κακοηθειών 31,32. Γι αυτό το λόγο, υπάρχει επιτακτική ανάγκη ανάπτυξης νέων συσκευών χορήγησης φαρμάκων και φαρμακοτεχνικών μορφών που να οδηγούν σε βελτιωμένα χαρακτηριστικά της κινητικής του φαρμάκου. Προκλινικές μελέτες πάνω στην ογκολογία του θώρακα έδειξαν ότι η εισπνεόμενη χορήγηση επιτρέπει τη μεταφορά μεγάλης ποσότητας χημειοθεραπευτικών παραγόντων κατευθείαν στις κατώτερες αναπνευστικές οδούς και τους πνεύμονες του ασθενούς με την ελάχιστη δυνατή διάχυση του φαρμάκου στους περιφερικούς ιστούς 29,33. Αυτή η στρατηγική χορήγησης συγκεκριμένων ποσοτήτων φαρμάκου και απευθείας στο σημείο της παθογένειας προάγει την εμφάνιση αντικαρκινικής δράσης με μειωμένη δόση φαρμάκου καθώς και τη μείωση ή ακόμη και την πλήρη εξάλειψη των ανεπιθύμητων ενεργειών 29,34. Πλεονεκτήματα Υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός πλεονεκτημάτων στη θεραπεία συστηματικών ασθενειών με εισπνεόμενα φάρμακα: α) σε αντίθεση με την από του στόματος θεραπεία, αυτή η οδός χορήγησης περιορίζει σημαντικά την πιθανότητα μειωμένης απορρόφησης, β) αποφεύγεται η βιομετατροπή του φαρμάκου στο γαστρεντερικό σωλήνα και γ) δεν παρατηρείται φαινόμενο πρώτης διόδου του φαρμάκου στο ήπαρ. Σε σχέση με την ενδοφλέβια έγχυση, η εισπνεόμενη θεραπεία δε σχετίζεται με πόνο, γεγονός που μπορεί να βελτιώσει την άνεση και τη συμμόρφωση του ασθενούς, οδηγώντας έτσι σε καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα 27. Επίσης, η μεγάλη κυψελιδική επιφάνεια παρέχει τη δυνατότητα ταχείας συστηματικής απορρόφησης ευδιάλυτων φαρμάκων. Τέλος, η τοπική μεταφορά χημειοθεραπείας μέσω εισπνοής για πρωτογενείς ή μεταστατικούς όγκους στον, μπορεί να αυξήσει την έκθεση του καρκινικού όγκου στο φάρμακο και παράλληλα να ελαχιστοποιήσει τις ανεπιθύμητες ενέργειες 30. Μειονεκτήματα Παρόλο που η εισπνεόμενη χημειοθεραπεία πρωτοαναφέρθηκε το ,35, η ανάπτυξη εισπνεόμενων παραγόντων για ογκολογική χρήση παραμένει περιορισμένη 30,33. Μια πιθανή εξήγηση είναι ο φόβος εμφάνισης τοξικότητας στον, διότι πολλά χημειοθεραπευτικά μόρια συμπεριλαμβανομένου και διαδεδομένων μορίων όπως τα irinotecan, gemcitabine, paclitaxel και docetaxel- μπορούν να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις στον που εμφανίζονται είτε κατά τη διάρκεια είτε λίγο μετά τη θεραπεία 30,36,37. Επιπλέον, μεγάλο ποσοστό των ασθενών με καρκίνο του εμφανίζουν ήδη πνευμονική δυσλειτουργία, οφειλόμενη στο κάπνισμα, γεγονός που θα μπορούσε να χειροτερεύσει ακόμα περισσότερο την κατάστασή τους σε περίπτωση επαγωγής νόσου λόγω της χημειοθεραπείας 30,38. Έτσι, ο κίνδυνος άμεσης τοξικότητας στους πνεύμονες πρέπει να αξιολογείται για κάθε νέο φάρμακο που προορίζεται για εισπνεόμενη χορήγηση 39. Περιορισμοί Η εισπνεόμενη χημειοθεραπεία, για να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει το αντικαρκινικό μόριο να μεταφερθεί στους ιστούς-στόχους σε επαρκείς συγκεντρώσεις 30,32. Το μέγεθος των εισπνεόμενων σωματιδίων είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες για τον καθορισμό της δόσης του φαρμάκου και τη διασπορά του στους πνεύμονες 32,40. Προκειμένου το φάρμακο να φτάσει στους περιφερικούς αεραγωγούς και να επικαθήσει στην κυψελιδική περιοχή του, τα εισπνεόμενα σωματίδια πρέπει να έχουν διάμετρο εντός του εύρους 1-5 μm. Σωματίδια μεγαλύτερα των 5μm συνήθως επικάθονται στη στοματική κοιλότητα ενώ αυτά που είναι μικρότερα

6 296 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2012 των 0.5μm επικάθονται με αργό ρυθμό και μπορεί να απομακρυνθούν με την εκπνοή από τον ασθενή 32,41. Επίσης, λόγω των περιορισμένων δεδομένων γύρω από το μεταβολισμό των εισπνεόμενων φαρμάκων στους πνεύμονες, μπορεί να προκύψουν προβλήματα σχετικά με τη φαρμακοκινητική και την αποτελεσματικότητά τους 30,42. Τέλος, ένα άλλο ζήτημα ασφάλειας σε ό,τι αφορά στην εισπνεόμενη χορήγηση είναι η έκθεση των επαγγελματι- Πίνακας 2. Δεδομένα προκλινικών και κλινικών μελετών με αντικείμενο την εισπνεόμενη χημειοθεραπεία Δραστική ουσία/ Φαρμακοτεχνική μορφή Τύπος καρκίνου Δοσολογικό σχήμα Ασθενής ή τύπος μελέτης Αποτελέσματα μελέτης Doxorubicin 46 Aerosolized SLIT-Cisplatin 38 Aerosolized Docetaxel + Celecoxib 47,48 Gemcitabine Aerosol 49,50 Nebulized Farnesol 51,52 5-fluorouridine (5- FU) 53 Temozolomide Granulocyte Macrophage-Colony Stimulating Factor (GM-CSF) 59 9-Nitrocamptothecin (9NC-DLPC [Dilayro ylphosphatidylcholi ne) 60,61 AND-p53 gene (συνδυασμός πολυλυσίνης/ πρωταμίνης-and) 60,62 Μεταστατικός καρκίνος πνευμόνων Καρκίνωμα του Μη μικροκυτταρικός καρκίνος του Καρκίνος του Καρκίνος του Καρκίνος, τραχείας και τοπικών λεμφαδένων Μοντέλο B16F10 στατικού μελανώματος του Καρκίνος του Πρώιμος ή μεταστατικός καρκίνος του Μη μικροκυττατικός καρκίνος του (NSCLC) 0,4-9,4 mg/m 2 ανά 3 εβδομάδες Διαβαθμισμένες δόσεις 2 φορές/ημέρα DOC (0.01 μg ml -1 ) και CXB (10.0 μg ml -1 ) 1mg/kg για 9 εβδομάδες 53 ασθενείς Ασφαλής και αποτελεσματική δόση: 7,5 mg/m 2 18 ασθενείς Καλώς ανεκτή (Κλινική μελέτη φάσης I) Απουσία σημαντικής τοξικότητας Σταθεροποίηση της νόσου In vitro διάταξη καρκινικών κυτταρικών σειρών Α549 και Η460 από ανθρώπινο α.in vitro διάταξη καρκινικών κυτταρικών σειρών Α549 και NCI-H460 β.3 μπαμπουίνοι mg/5 ml In vitro διάταξη καρκινικών κυτταρικών σειρών Α549 και Η460 από ανθρώπινο 1.50 mg/kg mg/5ml α.18 σκύλοι ράτσας mongrel β.10 ασθενείς Υψηλά ποσοστά νέκρωσης των καρκινικών κυττάρων Κατάλληλο και ασφαλές μόριο για εισπνεόμενη χημειοθεραπεία. Διατήρηση των κυτταροτοξικών χαρακτηριστικών του φαρμάκου. Έως και 100% κυτταροτοξικότητα Απόκριση της τάξης του 60% Έντονη αντικαρκινική δράση Απουσία έντονων παρενεργειών 0.4% TMZ (m/v) 27 μύες Σχεδόν πλήρης εξάλειψη των καρκινικών όγκων στο 11% των πειραματοζώων. Καλώς ανεκτή και δραστική Σε εξέλιξη κλινική μελέτη φάσης Ι 60 μg, 120 μg, 240 μg 2 φορές την ημέρα x 7 ημέρες 6,7 μg/kg για 60 min ημερησίως x 5 ημέρες 8 μg DNA/mouse x 4 ημέρες 7 ασθενείς Σταθεροποίηση ή βελτίωση της νόσου Εφικτή, ασφαλής και αποτελεσματική η εισπνεόμενη χορήγηση 12 ασθενείς Σταθεροποίηση του όγκου και εμφάνιση χαμηλής τοξικότητας στην πλειοψηφία των ασθενών 3 ασθενείς εμφάνισαν επιδείνωση του όγκου Μύες που έφεραν ανθρώπινα NSCLC κύτταρα Παράταση του προσδόκιμου χρόνου ζωής Απουσία συστηματικής τοξικότητας

7 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 25ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος ών υγείας στο εκνέφωμα του φαρμάκου. Η εισπνεόμενη χημειοθεραπεία πρέπει να χορηγείται σε ειδικές συνθήκες που περιλαμβάνουν καλό αερισμό του χώρου, σύστημα φιλτραρίσματος του αέρα κ.λπ. 30,43. Ερευνητικές εξελίξεις στα αερολύματα ξηρής κόνεως Η χρησιμοποίηση συσκευών εισπνοής ξηρής κόνεως (dry powder inhalers - DPI) μπορεί να προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα που αφορούν τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία αναπνευστικών και πνευμονικών παθήσεων (π.χ. καρκίνος του ) 44. Την τελευταία δεκαετία διάφορα νέα φάρμακα δοκιμάζονται με ενθαρρυντικά αποτελέσματα 45. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα: doxorubicin, cis-platin, celecoxib, paclitaxel, temozolomide κ.α. Παράλληλα, μελετάται και η πιθανότητα εφαρμογής γονιδιακής θεραπείας του καρκίνου του μέσω εισπνοής (γονίδιο p53). Τα περισσότερα από τα παραπάνω φαρμακευτικά μόρια βρίσκονται στη φάση κλινικών μελετών τα αποτελέσματα των οποίων παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον. Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται βασικά δεδομένα μελετών με διάφορες εισπνεόμενες μορφές αντικαρκινικών μορίων Πέραν των φαρμάκων που αναφέρονται στον Πίνακα 2, ένα από τα πλέον σημαντικότερα μόρια καταπολέμησης του καρκίνου του αποτελεί ο αντιμιτωτικός παράγοντας paclitaxel. Ωστόσο, η υψηλή υδροφοβικότητα του μορίου δυσχεραίνει τον τρόπο χορήγησής του, αφού χρειάζονται οργανικοί διαλύτες (π.χ. Cremophor EL) οι οποίοι μπορεί να προκαλέσουν επιπρόσθετες παρενέργειες στους ασθενείς, όπως αντιδράσεις υπερευαισθησίας. Έτσι, τις 2 τελευταίες δεκαετίες, έχουν γίνει προσπάθειες φαρμακοτεχνικής μορφοποίησης του paclitaxel με τον εγκλεισμό του σε λιποσώματα που προορίζονται για εισπνεόμενη χορήγηση. Η τελευταία μέθοδος οδήγησε σε πολύ θετικά αποτελέσματα στις προκλινικές μελέτες σε πειραματόζωα. Συνεπώς, ο εγκλεισμός του paclitaxel μέσα σε λιπιδικές νανοκάψουλες (LNCs), οι οποίες διασπείρονται σε σταγονίδια νερού, μπορεί να αποτελέσει μια νέα μέθοδο χορήγησης εισπνεόμενης χημειοθεραπείας για εφαρμογή σε κλινικές μελέτες 29. Επίλογος - Συμπεράσματα Ο καρκίνος του τείνει να αποτελέσει την πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια όχι μόνο στους άνδρες, αλλά και στις γυναίκες. Ο βασικότερος παράγοντας εμφάνισης της νόσου είναι το κάπνισμα, γι αυτό και η διακοπή ή η αποφυγή του είναι η καλύτερη πρόληψη. Το χαμηλό ποσοστό επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο του, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες που παρουσιάζουν τα ήδη χρησιμοποιούμενα χημειοθεραπευτικά σχήματα, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης τόσο νέων φαρμακευτικών μορίων όσο και νέων μεθόδων χορήγησής τους. Ωστόσο, λόγω της χρονοβόρας διαδικασίας και δυσκολίας στην ανακάλυψη και το σχεδιασμό νέων αντικαρκινικών φαρμάκων, οι επιστήμονες προσανατολίζονται τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη νέων τρόπων χορήγησης της χημειοθεραπείας που θα έχουν πιο στοχευμένη δράση στον και θα μειώνουν σημαντικά τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Η εισπνεόμενη χημειοθεραπεία αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη μέθοδο χορήγησης της αντικαρκινικής φαρμακευτικής αγωγής και αυτό είναι εμφανές από τον μεγάλο αριθμό κλινικών μελετών που έχουν ολοκληρωθεί, ή βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη. Χημειοθεραπευτικά μόρια που ήδη χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του καρκίνου του και χορηγούνται ενδοφλεβίως, όπως τα paclitaxel, cisplatin, gemcitabine, doxorubicin κ.α., παρουσίασαν πολύ αξιόλογα αποτελέσματα κατά τη χορήγησή τους μέσω εισπνοής σε διάφορες κλινικές μελέτες. Τα αποτελέσματα αυτά προκαλούν ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας και δίνουν την ελπίδα καλύτερης θεραπευτικής αντιμετώπισης του καρκίνου του. BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Βλέπε αγγλικό κείμενο)

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Κασαράκης Δηµήτριος Επιµελητής Α Επιστηµονικά Υπεύθυνος του ογκολογικού τµήµατος Νοσοκοµείου Καβάλας Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας .. η επιστήµη που µελετάει την κατανοµή και την εξέλιξη διαφόρων νοσηµάτων στον ανθρώπινο πληθυσµό. αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ 1 Θωρακοχειρουργική Κλινική, Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 2 B' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 3 Β' Χημειοθεραπευτική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/170285/2015 EMEA/H/C/000741 Περίληψη EPAR για το κοινό πανιτουμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά.

Τα ενδοφλέβια υγρά θα αναπληρώνουν τις ανάγκες του οργανισµού σας για µερικές ηµέρες µέχρις ότου µπορέσετε να τρέφεστε κανονικά. Μετά την χειρουργική επέµβαση Η ανάρρωση µετά από την χειρουργική επέµβαση στους πνεύµονες επέρχεται µετά από πάροδο µερικών εβδοµάδων. Κάποιοι ασθενείς φυσικά αναρρώνουν πιο γρήγορα από άλλους. Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά»

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» Ιστολογικοί τύποι καρκίνου του πνεύμονα Πλακώδες (20-30%) Αδενοκαρκίνωμα (30 40%) Εκ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ. Πραγματικότητες. Μύθοι ΧΟΡΗΓΟΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ. του Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης

ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ. Πραγματικότητες. Μύθοι ΧΟΡΗΓΟΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ. του Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ, Γ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μύθοι Πραγματικότητες ΧΟΡΗΓΟΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ του Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης της

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος Χ. Καλόφωνος Αντιπρόεδροι Δ. Καρδαμάκης Δ. Κατσώχη Μέλη Α. Αντωνακοπούλου Α. Αρδαβάνης Α. Βήχα Ε. Γιαννοπούλου Δ. Δουγένης Μ. Καραμούζης Α. Κούτρας Θ. Μακατσώρης Ν. Μαλάμος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ TOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ (ΜΜΚΠ):

ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ TOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ (ΜΜΚΠ): ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ TOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ (ΜΜΚΠ): ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Αυτός ο οδηγός έχει σχεδιαστεί

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: EVATON B 12 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ :

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ: κ. Κυπαρίση ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ: Χατζόγλου Αναστασία Χατζόγλου Κυριακή ΛΑΡΙΣΑ 2009 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.1 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 8 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΙΛΙΟΥ 1 8. Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στην Ιατρική Φαρμακευτικές πρωτεΐνες Τι είναι οι φαρμακευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης 1 Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Τι είναι η λανθανουσα φυματική λοίμωξη (ΛΦ)? 2 Υποκλινική νόσος ΛΦ είναι η παρουσία M. tuberculosis

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΛΑΚΩΔΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΛΑΚΩΔΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ Διαμαντόπουλος Παντελής, Κυριαζή Μαρία, Κατσούρη Μαρία Ζαφείρης Χρήστος, Τριχιά Ελένη, Σοφούδης Χρυσόστομος, Νομικός Ιάκωβος Β Χειρουργική κλινική, Ε.Α.Ν.Π «Μεταξά», Πειραιάς, Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Καρκίνος του πνεύµονα ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. ΕΞΑΜΗΝΟ: 9 ο ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ Ι ΡΥΜΑΤΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Καρκίνος του πνεύµονα ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. ΕΞΑΜΗΝΟ: 9 ο ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ Ι ΡΥΜΑΤΑ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΞΑΜΗΝΟ: 9 ο ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ Ι ΡΥΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κα. Κυπαρίση ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Χριστοδούλου Ελένη ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Καρκίνος του πνεύµονα Λάρισα 2009

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις και θεραπευτικές στρατηγικές για την επαγόµενη από τη χηµειοθεραπεία ναυτία

Σκέψεις και θεραπευτικές στρατηγικές για την επαγόµενη από τη χηµειοθεραπεία ναυτία Σκέψεις και θεραπευτικές στρατηγικές για την επαγόµενη από τη χηµειοθεραπεία ναυτία και έµετο (CINV) 1 Στόχοι Να γίνει κατανοητός ο προτεινόµενος µηχανισµός της επαγόµενης από τη χηµειοθεραπεία ναυτίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Δύσκολη Διάγνωση της φυματίωσης Μη ειδικά συμπτώματα και σημεία Αρνητική δερμοαντίδραση φυματίνης Ατυπα ή απόντα απεικονιστικά ευρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» «ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. TAXOTERE 20 mg πυκνό διάλυμα και διαλύτης για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. TAXOTERE 20 mg πυκνό διάλυμα και διαλύτης για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TAXOTERE 20 mg πυκνό διάλυμα και διαλύτης για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μάθημα 7ο ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ο πληθυσμός της Ευρώπης το 2004 ήταν 456 εκατομμύρια σχεδόν το 7% του συνολικού πληθυσμού της γης. Ο καρκίνος αποτελεί την μεγαλύτερη αιτία νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Καρκίνος πνεύμονα Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Σταδιοποίηση Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DOCETAXEL KABI 20 mg/1 ml πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1. Ονομασία ΝΑVELBINE Καψάκιο μαλακό 20 mg, 30 mg, 40 mg, 80 mg Vinorelbine 1.2. Σύνθεση Δραστική ουσία: Vinorelbine Έκδοχα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B. Ενέσιμο διάλυμα.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B. Ενέσιμο διάλυμα. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B Ενέσιμο διάλυμα 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ EVATON-B, ενέσιμο διάλυμα (10+4+4+40+6)mg/2ml AMP 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ανά 2ml: Thiamine

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καλτσάς

Κωνσταντίνος Καλτσάς ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΦΑΣΗΣ ΙΙ ΛΙΠΟΠΛΑΤΙΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΓΕΜΣΙΤΑΜΠΙΝΗ ΩΣ 2 ΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα