ΦΥΤΑ ΣΤΟ ΙΑΣΤΗΜΑ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΥΤΑ ΣΤΟ ΙΑΣΤΗΜΑ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education"

Transcript

1 Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education ΦΥΤΑ ΣΤΟ ΙΑΣΤΗΜΑ Μετάφραση-Επιµέλεια: Κάλλια Κατσαµποξάκη Ρουµπίνη Μοσχοχωρίτου Καίτη Σιακαβάρα Μαρία Φουσκάκη Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Παν/µιο Κρήτης Ηράκλειο 2013

2 1 Φυτά στο διάστηµα Σηµειώσεις για τον διδάσκοντα Γνώση και κατανόηση Τα πράσινα φυτά φωτοσυνθέτουν όταν υπάρχει φως Κατά τη διάρκεια της φωτοσύνθεσης η φωτεινή ενέργεια απορροφάται από την χλωροφύλλη που βρίσκεται στους χλωροπλάστες των φυτικών κυττάρων Η φωτεινή ενέργεια που απορροφάται χρησιµοποιείται για να µετατρέψει το διοξείδιο του άνθρακα και το νερό σε γλυκόζη (C 6 H 12 O 6 ) µε ταυτόχρονη έκλυση οξυγόνου (Ο 2 ) Η ταχύτητα της φωτοσύνθεσης περιορίζεται όταν η θερµοκρασία είναι χαµηλή, όταν υπάρχει έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα και έλλειψη φωτός. Η ανάπτυξη υγιών φυτών απαιτεί επίσης την ύπαρξη ορισµένων ανόργανων ιόντων Το σώµα µας χρειάζεται ισορροπηµένη διατροφή για να παραµείνει υγιές Όσο πιο δραστήριοι είναι οι άνθρωποι τόσο περισσότερη ενέργεια χρειάζονται, την οποία εξασφαλίζουν καταναλώνοντας περισσότερους υδατάνθρακες και λίπη Εισαγωγή Σε αυτή την εργασία οι µαθητές αναλαµβάνουν το ρόλο του ερευνητή σε ένα πανεπιστηµιακό τµήµα βιο-αστρονοµίας. Στα πλαίσια ενός διαγωνισµού, θα πρέπει να πραγµατοποιήσουν µια προκαταρκτική έρευνα για το σχεδιασµό µιας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής, µονάδα που θα χρησιµοποιηθεί από το πλήρωµα ενός διαστηµοπλοίου σε µια πτήση προς τον πλανήτη Άρη. Οι µαθητές πρέπει να ερευνήσουν πολλές πτυχές της φωτοσύνθεσης, να ανακαλύψουν ποια φυτά θα µπορέσουν να χρησιµοποιηθούν καλύτερα στην αυτόνοµη Μονάδα ιατήρησης της Ζωής, και σε συνάρτηση µε την ανθρώπινη φυσιολογία να ανακαλύψουν τις ανάγκες του πληρώµατος σε οξυγόνο και φαγητό κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.

3 2 Πορεία που ακολουθείται σε αυτή την εργασία Σχετικά µε τη ιερευνητική Μάθηση Χρησιµοποίηση επιστηµονικών ιδεών και µοντέλων για την ερµηνεία φαινοµένων, τη δηµιουργική αξιοποίηση και ανάπτυξή τους µε σκοπό την παραγωγή και την τεκµηρίωση της θεωρίας. Κριτική ανάλυση και αξιολόγηση των αποτελεσµάτων µέσω παρατηρήσεων και πειραµάτων. Χρήση διαφόρων επιστηµονικών µεθόδων και τεχνικών για την ανάπτυξη και τεκµηρίωση ιδεών και επεξηγήσεων. Εκτίµηση κινδύνου ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής εργασία στο εργαστήριο. Σχεδιασµός και εκτέλεση πρακτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων τόσο ατοµικά όσο και σε οµάδες. Εύρεση, καταγραφή και ανάλυση δεδοµένων από ένα εύρος πρωτογενών και δευτερογενών πηγών και χρήση των ευρηµάτων τους ως επιστηµονικές αποδείξεις. Χρήση κατάλληλων µεθόδων συµπεριλαµβανοµένων των Τεχνολογιών Επικοινωνίας και Πληροφόρησης (ICT) για να µεταδώσουν την επιστηµονική πληροφορία και να συνεισφέρουν σε παρουσιάσεις και σε συζητήσεις σχετικές µε επιστηµονικά θέµατα. Αυτή η δραστηριότητα επίσης παρέχει ευκαιρίες στους µαθητές για: να ερευνήσουν, να διεξάγουν πειράµατα, να συζητήσουν και να αναπτύξουν επιχειρήµατα να χρησιµοποιήσουν αληθινά παραδείγµατα ως βάση για να ανακαλύψουν περισσότερα για την επιστήµη.

4 3 Απαραίτητο γνωστικό υπόβαθρο Πριν ξεκινήσουν την εργασία, οι µαθητές πρέπει να έχουν ήδη κάποιες βασικές γνώσεις σχετικά µε τη φωτοσύνθεση και ίσως τις µεθόδους µέτρησης της ταχύτητας της φωτοσύνθεσης. Αν όµως αυτό δεν ισχύει, θα πρέπει να διδαχθεί στους µαθητές κατά τη διάρκεια εκπόνησης της εργασίας. Εκτέλεση δραστηριότητας A. Οι µαθητές µπορούν να συνεργάζονται σε οµάδες κατά τη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας. Προτείνεται το εξής: Αρχική ενηµέρωση, δελτίο τύπου Ανάλυση σχετικών βασικών δηµοσιεύσεων και ιαγωνισµός Μονάδας ιατήρησης της Ζωής Εκτέλεση έρευνας Ανάλυση αποτελεσµάτων και αναφορά Επικοινωνία/Παρουσίαση Ολόκληρη η τάξη: ο καθηγητής κάνει µία σύντοµη εισαγωγή και προετοιµάζει τους µαθητές για την δραστηριότητα Ολόκληρη η τάξη σε µικρές οµάδες Σε ζεύγη ή οµάδες τριών ή τεσσάρων (ανάλογα µε τη διαθεσιµότητα του εξοπλισµού) Σε ζεύγη ή οµάδες τριών ή ατοµικά εάν η εργασία πρόκειται να βαθµολογηθεί Σύνταξη γραπτών αναφορών (ατοµικών ή ανά οµάδα) και παρουσίαση των αποτελεσµάτων σε όλο το τµήµα. Β. Χρονική ιάρκεια Αυτό το πρόγραµµα για να ολοκληρωθεί απαιτεί την εκτέλεση διαφόρων ερευνητικών δραστηριοτήτων. Υπολογίζεται να απαιτήσει 4 µήνες διδασκαλίας. Γ. ραστηριότητες Ο/Η καθηγητής/-τρια παρέχει στους µαθητές το Φύλλο ραστηριοτήτων Μαθητή µε µία περίληψη του τι πρέπει να παράγουν κατά τη διάρκεια κάθε δραστηριότητας. Το φύλλο µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως λίστα ελέγχου που επιτρέπει σε κάθε µαθητή να καθορίζει την πρόοδό του. Ο επιβλέπων της ερευνητικής οµάδας (ο/η καθηγητής/-τρια) παραδίνει στους ερευνητές (µαθητές) ένα µήνυµα ηλεκτρονικού ταχυδροµείου και το δελτίο τύπου. Αυτά στήνουν το σκηνικό για την εργασία που θα κάνουν οι µαθητές. Το άρθρο µε τίτλο «ιαγωνισµός για το σχεδιασµό αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής» θα πρέπει να δοθεί µετά. Καθηγητής και µαθητές εξετάζουν το άρθρο, το οποίο παρέχει λεπτοµέρειες για την πρόοδο που γίνεται σχετικά µε την ανάπτυξη αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής για το πλήρωµα στον Άρη. Οι χειρόγραφες σηµειώσεις στο πλαίσιο του άρθρου παρέχουν µία λίστα ερευνητικών και άλλων δραστηριοτήτων που οι

5 µαθητές θα πρέπει να εκτελέσουν µε την ίδια σειρά. Η δραστηριότητα καλύπτει πληθώρα ερευνών σχετικές µε τη φωτοσύνθεση, οι οποίες, όλες µαζί, προσφέρουν ερεθίσµατα και τρόπο να αντιµετωπιστούν διαφορετικές πλευρές αυτού του θέµατος. Μετά την έρευνα, οι µαθητές πρέπει να γράψουν µία αναφορά για τη δουλειά τους. Ένα µέλος κάθε οµάδας (που θα έχει ορίσει η ίδια η οµάδα) θα ενηµερώνει όλο το τµήµα κατά τη διάρκεια των συναντήσεων όλων των οµάδων και µελών. 4. Λεπτοµέρειες έρευνας Η έρευνα κλειδί έγκειται στη µελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν τη φωτοσύνθεση. Το άρθρο µε τις υποστηρικτικές πληροφορίες αναφέρεται σε έρευνα που προσπαθεί να αναπτύξει τη χρήση λαµπτήρων LEDs (Light Emitting Diode: ίοδος Εκποµπής Φωτός) ως πηγή φωτός για τα φυτά. Οι µαθητές θα πρέπει να ερευνήσουν τη επίδραση του χρώµατος (µήκους κύµατος του φωτός) στην ταχύτητα της φωτοσύνθεσης. Εφόσον τα LEDs διατίθενται σε κόκκινο, πράσινο µπλε και κίτρινο, αυτά τα χρώµατα θα πρέπει να χρησιµοποιηθούν για την έρευνα. Οι ίδιοι οι µαθητές δε χρειάζεται να χρησιµοποιήσουν LEDs για την εργασία αυτή. Οι µαθητές µπορούν να φωτίσουν υδρόβια φυτά (Elodea Canadensis) µε φως που διαπερνά φίλτρα διαφόρων χρωµάτων. Πριν την εκτέλεση αυτών των πειραµάτων οι µαθητές θα πρέπει να σχεδιάσουν ένα γενικό σχέδιο µεθόδων που θα ακολουθήσουν έτσι ώστε η εργασία κάθε οµάδας να είναι συγκρίσιµη. Ένας σηµαντικός παράγοντας που χρειάζεται να ελεγχθεί είναι η ένταση του φωτός του κάθε χρώµατος που εξετάζεται. Άλλα καθήκοντα και έρευνες που αναφέρονται είναι: Ανάλυση των διατροφικών αναγκών ενός πληρώµατος που αποτελείται από 8 άτοµα, στη διαστηµική αποστολή. Αυτό θα πρέπει να βασισθεί σε έρευνα δευτερογενών πηγών (δηλαδή βιβλία, επιστηµονικά άρθρα, διαδίκτυο κλπ.) Μέθοδοι ανακύκλωσης νερού Οι µαθητές θα πρέπει να ερευνήσουν µεθόδους εξάτµισης και συµπύκνωσης του νερού. Η έρευνα αυτή θα φέρει σε µια πρώτη επαφή τους µαθητές µε τον κύκλο του νερού. Πώς η σωµατική δραστηριότητα επηρεάζει την κατανάλωση οξυγόνου και την παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα. Εδώ θα µπορούσαν να κάνουν χρήση ενός σπειροµέτρου ή ενός βαθµονοµηµένου αναπνευστικού σάκου για τη µέτρηση της ταχύτητας αναπνοής και του εισπνεόµενου/εκπνεόµενου όγκου αέρα, όταν οι µαθητές ξεκουράζονται και κατά τη διάρκεια διαφόρων επιπέδων δραστηριότητας. Ο συνδυασµός των θρεπτικών συστατικών που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη υγιών φυτών. Αυτό είναι σχετικό µε την εκτέλεση υδροπονικών πειραµάτων. Η επίδραση της έντασης του φωτός στην ταχύτητα της φωτοσύνθεσης.

6 5 Ανάπτυξη υδρόβιων φυτών κάτω από την επίδραση διαφόρων πηγών φωτός. Η επίδραση του σκότους και του φωτός στην ανάπτυξη του φυτού. Η έρευνα δευτερογενών πηγών σχετικά µε την ανάγκη ύπαρξης φωτεινών και σκοτεινών περιόδων για την έναρξη της άνθισης στα φυτά. Η ανάγκη σκοτεινών περιόδων θα επηρεάσει τη δυνατότητα παραγωγής οξυγόνου. Η επίδραση της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα και της θερµοκρασίας στην ανάπτυξη του φυτού. Το νερό µέσα στο οποίο αναπτύσσονται τα υδρόβια φυτά περιέχει διάφορα ποσά όξινου ανθρακικού νατρίου το οποίο παρέχει στα φυτά διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ). Η θερµοκρασία µπορεί να ρυθµιστεί µε τη χρήση παγόλουτρου ή υδατόλουτρου σε θερµοκρασία δωµατίου ή άλλη επιλεγµένη θερµοκρασία Τα είδη των φυτών που είναι απαραίτητα για µια σωστή ισορροπία µεταξύ της απαιτούµενης παραγωγής πρωτεϊνών από τα φυτά για το πλήρωµα και της απόδοσης της φωτοσύνθεσης. Αυτό σχετίζεται µε την προηγούµενη δραστηριότητα για το σχεδιασµό δίαιτας κατάλληλης για διαστηµικά ταξίδια µεγάλης διάρκειας. Αν το διαστηµόπλοιο πρέπει να µεταφέρει φυτά για να παρέχει τροφή στο πλήρωµα, ποια είναι τα καλύτερα φυτά για µία ισορροπηµένη διατροφή; Εδώ είναι πιθανόν να ερευνηθεί µία δευτερογενής πηγή, σχετική µε τα διατροφικά συµπληρώµατα. Μία υποσηµείωση στο τέλος του άρθρου ζητά περαιτέρω προτάσεις για ερευνητική εργασία. Οι µαθητές µπορούν να προτείνουν τον έλεγχο διαφορετικών διατροφικών φυτών για να δουν ποια φωτοσυνθέτουν αποτελεσµατικότερα. Αυτό µπορεί να µην αποδώσει τα ιδανικά αποτελέσµατα αλλά θα είναι ένα αξιόλογο πείραµα, που δείχνει ότι οι επιστήµονες δεν φτάνουν πάντα σε οριστικές και αδιαµφισβήτητες απαντήσεις. Μία πιθανή προσέγγιση θα ήταν να φωτιστούν φύλλα διαφορετικών φυτών (όσο το δυνατό πιο φρέσκα) σε κλειστό περιβάλλον παρουσία ενός ανιχνευτή διοξειδίου του άνθρακα. E. Θέµατα Ασφάλειας Προσοχή. Είναι σηµαντικό να κάνετε τις δικές σας εκτιµήσεις κινδύνου κατά την προετοιµασία των πειραµάτων αυτού του υλικού κατά τον τρόπο που συνηθίζετε. Σε αυτό το υλικό θα βρείτε πολλές προτάσεις για ανεξάρτητη ερευνητική δράση των µαθητών. Όλα τα σχέδια που αφορούν µαθητές θα πρέπει να υπόκεινται σε έλεγχο και να επιχειρείται εκτίµηση κινδύνου από τον καθηγητή πριν επιτραπεί η διεξαγωγή των πειραµάτων.

7 6 Φυτά στο διάστηµα Φύλλο ραστηριοτήτων Μαθητή Προετοιµασία Θα εργάζεστε ως ερευνητές σε ένα πανεπιστηµιακό τµήµα Βιο-αστρονοµίας. Είστε µέλη οµάδας που θα συντάξει µία ερευνητική πρόταση για να κερδίσει ένα συµβόλαιο για το σχεδιασµό µίας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής για µια διαστηµική αποστολή στον Άρη. Εσύ και οι συνάδελφοί σου θα διεξάγετε µία έρευνα σχετική µε τη φωτοσύνθεση, και θα αναζητήσετε πληροφορίες σχετικά µε τις διατροφικές ανάγκες και τις ενεργειακές απαιτήσεις ενός αστροναύτη κατά τη διάρκεια της πτήσης. Στη συνέχεια θα συντάξετε αναφορά όπου θα αναφέρετε τα ευρήµατά σας για να τα παρουσιάσετε σε ένα σεµινάριο. Επιστηµονικές γνώσεις που θα αποκτήσετε κατά τη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας: Τα πράσινα φυτά φωτοσυνθέτουν όταν υπάρχει φως Κατά τη διάρκεια της φωτοσύνθεσης η φωτεινή ενέργεια απορροφάται από την χλωροφύλλη που βρίσκεται στους χλωροπλάστες των φυτικών κυττάρων Η φωτεινή ενέργεια που απορροφάται χρησιµοποιείται για να µετατρέψει το διοξείδιο του άνθρακα και το νερό σε γλυκόζη (C 6 H 12 O 6 ) µε ταυτόχρονη έκλυση οξυγόνου (Ο 2 ) Η ταχύτητα της φωτοσύνθεσης περιορίζεται όταν η θερµοκρασία είναι χαµηλή, όταν υπάρχει έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα και έλλειψη φωτός. Η ανάπτυξη υγιών φυτών απαιτεί επίσης την ύπαρξη ορισµένων ανόργανων ιόντων Το σώµα µας χρειάζεται ισορροπηµένη διατροφή για να παραµείνει υγιές Όσο πιο δραστήριοι είναι οι άνθρωποι τόσο περισσότερη ενέργεια χρειάζονται, την οποία εξασφαλίζουν καταναλώνοντας περισσότερους υδατάνθρακες και λίπη Κατάλογος µε προσδοκώµενα αποτελέσµατα Θα διεξάγετε µία ή περισσότερες έρευνες και θα παραδώσετε µία γραπτή αναφορά µε τα ευρήµατά σας. Στη συνέχεια, θα πρέπει να τα παρουσιάσετε σε όλο το τµήµα. Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι ολοκληρώσατε τα παρακάτω κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της εργασίας. ελτίο Τύπου και σχετικές δηµοσιεύσεις (άρθρα) Σχεδιασµός έρευνας Ερευνητική αναφορά Παρουσίαση

8 7 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Βιο-αστρονοµίας από: άφνη Τσεντελιέρου Προς: Ερευνητικές Οµάδες Θέµα: ιαγωνισµός Υπηρεσίας ιαστήµατος για Μονάδα ιατήρησης της Ζωής Μόλις έλαβα τις λεπτοµέρειες ενός καινούργιου διαστηµικού προγράµµατος σχετικά µε το σχεδιασµό αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής σε πιθανές µελλοντικές διαστηµικές αποστολές. Φαίνεται ότι Η Υπηρεσία ιαστήµατος αποφάσισε να διεξάγει παγκόσµιο διαγωνισµό για το καλύτερο σχέδιο ενός συστήµατος υποστήριξης της ζωής που θα µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε µελλοντικές διαστηµικές πτήσεις. Σε αυτές τις πτήσεις, οι αστροναύτες πρέπει να προµηθευτούν τροφή, νερό και οξυγόνο για ένα ταξίδι δύο ετών ή και παραπάνω. Η νικήτρια οµάδα θα αναλάβει την εργασία του σχεδιασµού του συστήµατος, και την ανάπτυξη της τεχνολογίας που συνεπάγεται. Νοµίζω ότι πρέπει να το δοκιµάσουµε -έχουµε αρκετά καλούς ερευνητές που είναι εφευρετικοί και εργατικοί. Είµαι σίγουρη πως έχουµε πολλές πιθανότητες να κερδίσουµε το τελικό συµβόλαιο. Αυτό που πρέπει να κάνετε εσείς είναι να παρέχετε συµβουλές και να δώσετε ιδέες σχετικά µε θέµατα βιολογίας, όπως τη διασφάλιση της µέγιστης ποσότητας οξυγόνου και παραγωγής τροφής από φυτά που θα βρίσκονται µέσα στο διαστηµόπλοιο, και πώς αυτά σχετίζονται µε τις ανάγκες του πληρώµατος. Το Πρόγραµµα της Υπηρεσίας ιαστήµατος ανακοινώθηκε µε ελτίο τύπου στο διαδίκτυο. Σας έχω επισυνάψει περαιτέρω πληροφορίες για το διαγωνισµό. Έχω επίσης κατεβάσει µία σχετική δηµοσίευση (δείτε επισύναψη). Ξεφύλλισα το άρθρο και έκανα µερικές σηµειώσεις στα περιθώρια σχετικά µε πιθανές έρευνες που θα µπορούσαµε να κάνουµε. Αυτό θα µας βοηθήσει να κατανοήσουµε µερικά από τα προβλήµατα που θα πρέπει να λάβουµε υπόψη πριν αρχίσουµε να συντάσσουµε την ερευνητική πρόταση µε το προτεινόµενο σχέδιο. Ενδέχεται να µοιράσουµε τις εργασίες διεκπεραίωσης µεταξύ µας στην οµάδα. Θα χρειαστεί: Να διαβάσετε το ελτίο Τύπου και τα δηµοσιευµένα άρθρα. Να επιλέξετε ένα ή περισσότερα θέµατα που έχω σηµειώσει και να κάνετε σχετικές έρευνες. Να συντάξετε µία αναφορά µε τα ευρήµατά σας. Να παραβρεθείτε σε συνάντηση προκειµένου να συζητήσετε τα αποτελέσµατα των ερευνών. Σε αυτή τη συνάντηση θα συγκεντρώσουµε ιδέες για το σχεδιασµό µίας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής.

9 8 ελτίο Τύπου: ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΙΑΣ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΠΑΝ ΡΩΜΕΝΗ ΠΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΆΡΗ. Η Υπηρεσία ιαστήµατος είναι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει ένα ανοιχτό σε όλα τα ερευνητικά ινστιτούτα διαγωνισµό,για την ανάπτυξη µιας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής που θα χρησιµοποιηθεί σε επανδρωµένη διαστηµική αποστολή διάρκειας δύο ετών και πάνω. Ο διαγωνισµός θα έχει ως αποτέλεσµα έναν κατάλογο µε 10 προτεινόµενα σχέδια, που θα αποτελέσουν το κύριο αντικείµενο µίας σηµαντικής έκθεσης που θα πραγµατοποιηθεί µετά από ένα έτος, µε σκοπό τον εορτασµό της εφευρετικότητας, της δηµιουργικότητας και των ικανοτήτων των επιστηµόνων και των µηχανικών όλου του κόσµου. Το νικητήριο σχέδιο θα επιλεγεί από οµάδα διεθνών επιστηµόνων και µηχανολόγων, και θα ανακοινωθεί σε συνέντευξη τύπου την τελευταία µέρα της έκθεσης. Η νικήτρια οµάδα θα υπογράψει συµβόλαιο που θα της αποδοθεί ως βραβείο µε σκοπό τη διεξαγωγή περαιτέρω ερευνών και την παραγωγή ενός λειτουργικού πρότυπου Μονάδας ιατήρησης της Ζωής. Ο σχεδιασµός της Μονάδας αυτής θα αποτελέσει και το πρώτο βήµα για µία επιτυχή διαστηµική πτήση που µεταφέρει αστροναύτες στον Άρη. Μετά την πρώτη επανδρωµένη διαστηµική πτήση το 1958, και στη συνέχεια την πρώτη προσεδάφιση πληρώµατος στη Σελήνη το 1969, τη δηµιουργίας ιεθνούς ιαστηµικού Σταθµού, και την επιτυχή προσεδάφιση στον Άρη του Rover Curiosity το 2012, ο Άρης ως προορισµός αντιπροσωπεύει για τονσύγχρονο άνθρωπο ένα σηµαντικό ορόσηµο στην ιστορία της εξερεύνησης του διαστήµατος.

10 9 ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ ΠΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΆΡΗ. Έχω γράψει µερικές ιδέες σε αυτό το άρθρο τις οποίες µπορείτε να αναπτύξετε. Ανάπτυξη του πιο αποτελεσµατικού σχεδίου για µία αυτόνοµη Μονάδα ιατήρησης της Ζωής που θα χρησιµοποιηθεί από πλήρωµα διαστηµικού σκάφους στον Άρη. Αυτή τη στιγµή βρίσκονται σε φάση σχεδιασµού σχέδια και µελέτες για µία αποστολή στον Άρη. Αποτελούν µέρος του µακροχρόνιου οράµατος του Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας ιαστήµατος σχετικά µε την αποστολή ανθρώπων στον Άρη το 2033 και αντίστοιχα της NASA το Αυτό το σύντοµο άρθρο θέτει κάποια σηµαντικά ζητήµατα σχετικά µε το σχεδιασµό της Μονάδας ιατήρησης της Ζωής. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΑ ΑΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΣΤΡΟΝΑΥΤΩΝ ΣΕ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΆΡΗ. 1. Εισαγωγή Μέχρι σήµερα σε κάθε διαστηµική αποστολή όλα τα υλικά που είναι απαραίτητα για την διατήρηση των αστροναυτών στη ζωή (τροφή, νερό, οξυγόνο) αποστέλλονται µαζί µε το πλήρωµα. Η υπερνίκηση της βαρύτητας της γης στο διάστηµα είναι πολύ δαπανηρή. Όσο πιο µακρινός είναι ο προορισµός, τόσο πιο µεγάλο είναι το οικονοµικό κόστος που συνεπάγεται. Υπάρχουν περιπτώσεις που κόστος της αποστολής τροφής και οξυγόνου που απαιτούνται (το νερό ανακυκλώνεται) είναι µεγαλύτερο του κόστους εγκατάστασης ενός αυτόνοµου συστήµατος βιολογικών παροχών µέσα στο διαστηµόπλοιο. Υπολογίζεται ότι το ότι αυτό συµβαίνει όταν η πτήση ξεπερνά τα δύο έτη. Για πτήσεις που διαρκούν λιγότερο από δύο έτη, είναι πολύ πιο Χρειαζόµαστε µία πλήρη ανάλυση των διατροφικών αναγκών 8 ατόµων σε ένα ταξίδι 800 ηµερών στο διάστηµα -συνολικά ποσά θρεπτικών συστατικών, της ενέργειας που χρειάζονται, κτλ.- ένα κατάλογο µε τους παράγοντες που ίσως επηρεάζουν τα σύνολα αυτά και ΠΩΣ. Θα µπορούσατε να προτείνετε µεθόδους ανακύκλωσης του νερού

11 10 οικονοµικό να αποστέλλουν νερό και οξυγόνο µαζί µε τους αστροναύτες. Για πτήσεις µεγαλύτερης διάρκειας από δύο έτη είναι οικονοµικότερη η κατασκευή ενός συστήµατος βιολογικών παροχών µέσα στο διαστηµόπλοιο. Οι διαστηµικές αποστολές στον Άρη θα διαρκέσουν δύο χρόνια µέχρι την ολοκλήρωσή τους που σηµαίνει ότι η Υπηρεσία ιαστήµατος θεωρεί σοβαρή την πιθανότητα εγκατάστασης ενός ισορροπηµένου οικοσυστήµατος ή αλλιώς, µίας Μονάδας ιατήρησης της Ζωής, σε ένα διαστηµόπλοιο µε προορισµό τον Άρη. Το πλήρωµα να προµηθεύεται από εκεί όλη την απαραίτητη τροφή και οξυγόνο για την πτήση. Είναι ζωτικής σηµασίας να ελεγχθεί διεξοδικά το οικοσύστηµα, παρέχοντας ενέργεια που έχει υπολογιστεί σε ακριβή ποσά έτσι ώστε να αποφευχθεί κάθε σπατάλη, και να χρησιµοποιηθούν φυτά που θα παράγουν την απαραίτητη τροφή και οξυγόνο µε τον ελάχιστο παρεχόµενο φωτισµό και θρεπτικά συστατικά. 2. Καλλιεργώντας φυτά στο διάστηµα Α Υπόστρωµα Ένας ενήλικας απαιτεί, κατά µέσο όρο, 602 λίτρα οξυγόνου την ηµέρα. Κατά συνέπεια τα φυτά που θα χρησιµοποιηθούν στο διαστηµόπλοιο πρέπει να είναι όσο πιο αποδοτικά γίνεται κατά τη φωτοσύνθεση για να παρέχουν το απαιτούµενο για το πλήρωµα οξυγόνο. Τα φυτά αυτά δεν θα καλλιεργούνται σε χώµα, αλλά σε τεχνητό υπόστρωµα που θα αποτελείται από υποκατάστατο του εδάφους και θα περιέχει όλα τα απαραίτητα για τα φυτά θρεπτικά συστατικά. Το υπόστρωµα θα χορηγεί τα θρεπτικά συστατικά σε ελεγχόµενες δόσεις γεγονός που το καθιστά πιο αποδοτικό από το έδαφος όσον αφορά την πρόσληψη µεταλλικών στοιχείων από τα φυτά. Μπορούµε να παρέχουµε πληροφορίες ως προς το πώς η φυσική δραστηριότητα επιδρά στην κατανάλωση οξυγόνου-τι, εκτός από τη σωµατική δραστηριότητα επηρεάζει αυτά τα επίπεδα; Ποιο συνδυασµό θρεπτικών συστατικών είναι απαραίτητο να παρέχουµε στα φυτά για υγιή ανάπτυξη; Θα µπορούσατε επίσης να εξετάσετε τους τύπους των µέσων ανάπτυξης που µπορούν να χρησιµοποιηθούν Β Φως Το µεγαλύτερο τεχνικό πρόβληµα είναι η παροχή ικανής ποσότητας φωτός στα φυτά. Η Μονάδα ιατήρησης της Ζωής θα τροφοδοτείται από ηλιακούς συλλέκτες που θα παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, µέρος της οποίας θα τροφοδοτεί τα φυτά µε άπλετο φως. Τα φυτά θα χρησιµοποιούν αυτή την ενέργεια για τη φωτοσύνθεση, παρέχοντας τροφή και οξυγόνο στους αστροναύτες.

12 11 Κάθε στάδιο αυτής της αλυσίδας µεταφοράς ενέργειας είναι από µόνο του ανεπαρκές. Το φως πρώτα µετατρέπεται σε ηλεκτρισµό από τον ηλιακό συλλέκτη. Στη συνέχεια µετατρέπεται σε φως από τα ηλεκτρικά φώτα. Τέλος, το φως µετατρέπεται σε χηµική ενέργεια µέσω της φωτοσύνθεσης. Ακόµη και σε συνθήκες θερµοκηπίου, µόνο το 7% του φωτός που φτάνει στα φύλλα ενός φυτού χρησιµοποιείται για φωτοσύνθεση. Αυτό εν µέρει εξηγείται, µε δεδοµένο ότι τα µόρια της χλωροφύλλης στα κύτταρα του φύλλου µπορούν να απορροφήσουν µόνο ένα φωτόνιο κάθε φορά. Η περίσσεια φωτονίων που πλησιάζει τα µόρια της χλωροφύλλης που είναι απασχοληµένα µε το προηγούµενο φωτόνιο, δε χρησιµοποιείται. Οι επιστήµονες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας ιαστήµατος πρότειναν τη χρήση φωτεινών προβολέων που αναβοσβήνουν 2000 έως και φορές το δευτερόλεπτο. Αυτό αφήνει ένα κενό µεταξύ των φωτονίων που πλησιάζουν τα µόρια της χλωροφύλλης, επιτρέποντας αρκετό χρόνο πριν την απορρόφηση του επόµενου πακέτου ενέργειας από τα µόρια της χλωροφύλλης. Μία φωτεινή πηγή που αναβοσβήνει γρήγορα είναι οι δίοδοι εκποµπής φωτός (LED, Light Emitting Diode). Οι ίοδοι Εκποµπής Φωτός έχουν το πλεονέκτηµα του µεγάλου χρόνου ζωής ενώ δαπανούν πολύ µικρή ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας. Τα LED εκπέµπουν ερυθρό, κυανό, πράσινο και κίτρινο φως ανάλογα µε τα υλικά που χρησιµοποιήθηκαν κατά την κατασκευή τους. Πώς η ένταση του φωτός επιδρά στην ταχύτητα της φωτοσύνθεσης; Τα φυτά χρειάζονται κάποιο χρόνο σκότους για κάθε περίοδο 24 ωρών για να αναπτυχθούν; Αν ναι, ποιες οι συνέπειες στην παροχή οξυγόνου στο πλήρωµα; Ποιο χρώµα του φάσµατος θα δώσει την µέγιστη απόδοση φωτοσύνθεσης; Και µπορούν τα φυτά να επιβιώσουν στον Άρη όπου το φως βρίσκεται κυρίως στο κόκκινο άκρο του φάσµατος; Γ Τύπος Φυτού Τα φυτά στη Μονάδα ιατήρησης της Ζωής θα πρέπει τόσο να παρέχουν τα σωστά θρεπτικά στοιχεία για να κρατήσουν τους αστροναύτες υγιείς, όσο και να είναι αποδοτικά κατά τη φωτοσύνθεση έτσι ώστε να επιτυγχάνεται µεγαλύτερη παραγωγή τροφής. Ένα τετραγωνικό µέτρο βλάστησης παρέχει περίπου λίτρα οξυγόνου την ηµέρα. Οι επιστήµονες χρειάζεται να ξέρουν τις καλύτερες καλλιεργητικές συνθήκες στις οποίες τα φυτά θα αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια αυτού του µεγάλου ταξιδιού στον Άρη και να βεβαιωθούν ότι η ταχύτητα παραγωγής οξυγόνου µπορεί να διατηρηθεί ή και να αυξηθεί. Ποια φυτά παράγουν την περισσότερη τροφή και οξυγόνο µε τις ίδιες ποσότητες φωτός και θερµότητας;

13 12 Τα επίπεδα βέλτιστης θερµοκρασίας και διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να µελετηθούν διεξοδικά προκειµένου να επιτύχουµε τη µέγιστη ανάπτυξη των φυτών. Είναι πιθανόν να µην µπορούν να καλλιεργηθούν στο σκάφος φυτά παρά µόνο περιορισµένου εύρους, και αυτό πιθανότατα να δηµιουργήσει προβλήµατα στο πλήρωµα. Η προοπτική του να έχεις µόνο τρία ή τέσσερα λαχανικά σε όλη τη δίαιτα σου για περισσότερο από δύο χρόνια είναι αποθαρρυντική. Αυτό εξηγεί και την προσπάθεια των τεχνολόγων τροφίµων να αναπτύξουν ένα µηχανισµό που θα παράγει προϊόντα µε ποικιλία υφής, χρωµάτων και γεύσεων. Με αυτό τον τρόπο η δίαιτα των αστροναυτών δεν θα είναι πια µονότονη. Ποια είναι τα βέλτιστα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα και θερµοκρασίας για την ανάπτυξη των φυτών; εδοµένου ότι µόνο ένας µικρός αριθµός φυτών µπορεί να καλλιεργηθεί στο διάστηµα, είναι σηµαντικό να βρεθεί µία ισορροπία µεταξύ των φυτών που φωτοσυνθέτουν µε µεγάλη απόδοση και αυτών που παράγουν µεγάλες ποσότητες πρωτεΐνη. Ποια ποικιλία φυτών νοµίζετε ότι θα πρέπει να χρησιµοποιηθεί; Επίλογος Το πρόβληµα της παροχής ενός αυτόνοµου περιβάλλοντος σε πλήρωµα οκτώ αστροναυτών σε αποστολή στον Άρη είναι πραγµατικά σηµαντικό. Η εναλλακτική λύση είναι να σταλούν προµήθειες δύο ετών (και παραπάνω) µε συµπυκνωµένες τροφές και φιάλες οξυγόνου στο σκάφος. Το κόστος αυτής της επιλογής θα είναι τεράστιο. Είναι εξαιρετικής σηµασίας η ανάγκη να εξευρεθεί ένας βιώσιµος τρόπος καλλιέργειας φυτών απαραίτητων για την πτήση στο διάστηµα. Ένα αυτόνοµο οικοσύστηµα θα µπορούσε να κάνει εφικτή την επίσκεψη του ανθρώπου στο µόνο πλανήτη του ηλιακού µας συστήµατος που µπορούµε να προσεδαφιστούµε µε ασφάλεια- τον Άρη. Σύνδεσµοι: Υπουργείο Παιδείας. Ψηφιακό σχολείο Φωτοσύνθεση

«ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

«ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ Μετάφραση-Επιµέλεια: Κάλλια Κατσαµποξάκη Καίτη Σιακαβάρα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Πειράµατα Βιολογίας µε το MultiLog

Πειράµατα Βιολογίας µε το MultiLog Μετρήσεις του Ρυθµού Φωτοσύνθεσης του φυτού Elodea Ernstiae Εισαγωγή Η φωτοσύνθεση είναι η διαδικασία κατά την οποία οργανικά υλικά (υδρογονάνθρακες) παράγονται από ανόργανες πρώτες ύλες (διοξείδιο του

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Χημείας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Χημείας ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ Η Τεχνική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού προγράμματος «Chain Reaction: A sustainable Approach to Inquiry Based Science Education» διοργανώνει το στο του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ Στα πλαίσια του προγράμματος «Οικολογικά σπίτια» οι μαθήτριες Αλιώρη Βιολέτα και Κοντοβά Σταυρούλα ανέλαβαν να συγκεντρώσουν, από διάφορες πηγές,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

Μια εργασία Διερευνητικής Μάθησης. Κ. Σιακαβάρα Δρ. Βιολόγος 3 ο Γυμνάσιο Ηρακλείου

Μια εργασία Διερευνητικής Μάθησης. Κ. Σιακαβάρα Δρ. Βιολόγος 3 ο Γυμνάσιο Ηρακλείου «ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ Μια εργασία Διερευνητικής Μάθησης Κ. Σιακαβάρα Δρ. Βιολόγος 3 ο Γυμνάσιο Ηρακλείου Σ Σκοπός αυτού του Προγράμματος είναι: ό ύ Π ά ί να να μάθουν οι μαθητές περισσότερα για τους συμπαγείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 EURONET 50/50 Μεθοδολογία Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 Πώς να ξεκινήσετε: 1. Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας στα σχολεία EURONET 50/50; Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΙΟΣ 2013 ΕΡΓΑΣΙΑ 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με το διάστημα

Διδάσκοντας με το διάστημα Διδάσκοντας με το διάστημα (Ένα εικονικό ταξίδι στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) Ελευθερία Φανουράκη Υπεύθυνη 1 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου Βασίλης Γαργανουράκης Υπεύθυνος 2 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου 1 Τι είναι τα Εργαστηριακά

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών

Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών Καθηγ. Γεωργ. Θεοφ. Καλκάνης, Δρ. Δέσποινα Ιμβριώτη, Υπ. Δρ. Κοσμάς Δενδρινός Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών (βλ. και "Οδηγίες / Προτάσεις (/ Παράδειγμα)

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay)

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2012 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ: Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) Για µαθητές από 10-18 ετών Καλωσορίσατε στην 3 η Ελληνική έκδοση και 11 η διεθνή του µαθητικού διαγωνισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΖΑΝΝΕΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΠΑΛΤΖΩΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κος ΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Γιάννης Καραμπάτσος Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Κλιματική αλλαγή και το φαινόμενο του θερμοκηπίου Η ηλιακή ορατή ακτινοβολία, η οποία έχει μικρό μήκος κύματος, φτάνει στην επιφάνεια της

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.30 ώρες Ονοματεπώνυμο μαθητή/μαθήτριας: Τμήμα: Αριθμός: Όνομα Καθηγητή/τριας:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα καλυφθούν

Θέµατα που θα καλυφθούν Ηµιαγωγοί Semiconductors 1 Θέµατα που θα καλυφθούν Αγωγοί Conductors Ηµιαγωγοί Semiconductors Κρύσταλλοι πυριτίου Silicon crystals Ενδογενείς Ηµιαγωγοί Intrinsic semiconductors ύο τύποι φορέων για το ρεύµασεηµιαγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο µαθήµατος. Γενικά στοιχεία. Ονοµατεπώνυµο καθηγητή: Τσίκαλας Κωνσταντίνος (MSc) Ηλεκτρονικός Φυσικός (Ρ/Η) Ηµεροµηνία: 05/04/2006

Σχέδιο µαθήµατος. Γενικά στοιχεία. Ονοµατεπώνυµο καθηγητή: Τσίκαλας Κωνσταντίνος (MSc) Ηλεκτρονικός Φυσικός (Ρ/Η) Ηµεροµηνία: 05/04/2006 Σχέδιο µαθήµατος Γενικά στοιχεία Ονοµατεπώνυµο καθηγητή: Τσίκαλας Κωνσταντίνος (MSc) Ηλεκτρονικός Φυσικός (Ρ/Η) Ηµεροµηνία: 05/04/2006 Σχολείο: Σ Ε Αλεξανδρούπολης Βαθµίδα εκπαίδευσης: Β/θµια Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Οι λαμπτήρες που χρησιμοποιούνται για τoν τεχνητό φωτισμό μπορούν να διαχωριστούν στις πιο κάτω κατηγορίες:

Οι λαμπτήρες που χρησιμοποιούνται για τoν τεχνητό φωτισμό μπορούν να διαχωριστούν στις πιο κάτω κατηγορίες: Λαμπτήρες LED Οι λαμπτήρες που χρησιμοποιούνται για τoν τεχνητό φωτισμό μπορούν να διαχωριστούν στις πιο κάτω κατηγορίες: Α) Πυρακτώσεως (κοινές λάμπες) Β)Φθορισμού (σωλήνα) Γ) Φθορισμού μικρού μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας - αξιολόγησης

Φύλλο εργασίας - αξιολόγησης ιατροφή ιατροφική Πυραµίδα Τάξη B Λυκείου Ονοµατεπώνυµο Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο: Χηµεία (Γενικής Παιδείας) Τροφές και ενέργεια........................ ιδακτική ενότητα ιατροφική πυραµίδα Τµήµα...........

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν µια ξεχωριστή κατηγορία τροφίµων. Ο λόγος που ξεχωρίζουν είναι ότι τα προϊόντα αυτά είναι ζωντανά, δηλαδή αναπνέουν και µεταβολίζονται και µετά τη συγκοµιδή

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; Είναι η διαδικασία κατά την οποία παράγεται ATP (στο χλωροπλάστη), με δέσμευση φωτεινής

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Θερινό εξάμηνο 2015 Φωτοσύνθεση Η δέσμευση ηλιακής ενέργειας από τα φυτά, η μετατροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. 2Ag + 2OH - Ag 2 Ο + Η 2 Ο + 2e - και στη συνέχεια: Εργαστηριακή Άσκηση:

Φωτοσύνθεση. 2Ag + 2OH - Ag 2 Ο + Η 2 Ο + 2e - και στη συνέχεια: Εργαστηριακή Άσκηση: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Φωτοσύνθεση Οδηγίες: Στην εργαστηριακή αυτή άσκηση θα ασχοληθούμε με την διεργασία της φωτοσύνθεσης. Το πείραμα αυτής της άσκησης θα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

«ΖΕΥΣ» Εγχειρίδιο Συμμετοχής σε Ψηφοφορία

«ΖΕΥΣ» Εγχειρίδιο Συμμετοχής σε Ψηφοφορία «ΖΕΥΣ» Εγχειρίδιο Συμμετοχής σε Ψηφοφορία 23 Ιουλίου 2013 Εισαγωγή Η «Ψηφιακή Κάλπη ΖΕΥΣ» είναι ένα πληροφοριακό σύστημα για την αδιάβλητη διεξαγωγή απόρρητων ψηφοφοριών με αμιγώς ηλεκτρονικό τρόπο. Τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ

ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ελληνική ΟΧΙ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ FGF450 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 4 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ6 ΜΕΛΕΤΗ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕ- ΝΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΕΚΠΕΜΠΟΥΣΩΝ ΙΟ ΩΝ (LEDS) Γ. Μήτσου Α. Θεωρία 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Με το κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται το ταχύρυθµο πρόγραµµα επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών, δίνοντας παραδείγµατα εφαρµογών των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αναζήτησης πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Παρεμβάσεις του Ανθρώπου στο Περιβάλλον Γνωστικό Αντικείμενο: Βιολογία Διδακτική Ενότητα: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ. ίοδος zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου Zener

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ. ίοδος zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου Zener 4. Ειδικές ίοδοι - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ ίοδος zener Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener Τάση Zener ( 100-400 V για µια απλή δίοδο) -V Άνοδος Ι -Ι Κάθοδος V Τάση zener V Z I Ζ 0,7V

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΑΠΟ ΟΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΦΩΤΙΣΜΟΥ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΑΠΟ ΟΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΑΠΟ ΟΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΦΩΤΙΣΜΟΥ «Λέµε ότι ο φωτισµός είναι καλός όταν τα µάτια µας µπορούν να διακρίνουν καθαρά και ευχάριστα τα αντικείµενα γύρω µας» Καθ. Teichmüller 1925 Κων/νος νος Στ. Ψωµόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Πανεπιστήμιο Αθηνών, α φάση Στ τάξη Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Θέμα 1ο Ένας μαθητής χρησιμοποιεί το ποδήλατό του για να μετακινείται γρήγορα,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Β ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Από το διδακτικό βιβλίο των Αντωνίου Ν., ηµητριάδη Π. κ.ά. θα διδαχθούν: Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή 1.1. Οι φυσικές επιστήµες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργοδότες

Οδηγός για Εργοδότες EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Εταιρικό Βραβείο Οδηγός για Εργοδότες εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης (EIPIL)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ολογραφία. Ιστορία, χρήση και µέλλον της ολογραφίας

Ολογραφία. Ιστορία, χρήση και µέλλον της ολογραφίας Ολογραφία Ιστορία, χρήση και µέλλον της ολογραφίας Σπουδαστική Οµάδα: Κότσιαρη Αγγελική Μαϊµάρης Ανδρέας Μπουγουλιά Ειρήνη Παπαβασιλείου Ζέτα Σφύρα Κατερίνα Φωτογραφία-Ολογραφία : δύο απόψεις του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Η ΕΕ όρισε νέες απαιτήσεις για τη ενεργειακή απόδοση τις οποίες θα πρέπει να ικανοποιούν οι λαµπτήρες που παράγονται για την αγορά της ΕΕ από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της υγείας του μαστού

Η σημασία της υγείας του μαστού Η σημασία της υγείας του μαστού y Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο κοινός γυναικείος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 1.1 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 411,000 θανάτους κάθε χρόνο. y Η σωματική άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ παρεμβαίνει, μέσω συγκεκριμένων δράσεων, στην καθημερινότητα του σχολείου και της ελληνικής οικογένειας, παρέχοντας διαρκή συμβουλευτική

Διαβάστε περισσότερα

«Πράσινες Προμήθειες στο Δήμο Αμαρουσίου»

«Πράσινες Προμήθειες στο Δήμο Αμαρουσίου» «Πράσινες Προμήθειες στο Δήμο Αμαρουσίου» 5 Νοεμβρίου 2008 Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών Λιναρδάτος Ευθύμιος 1 Περιεχόμενα Ο Δήμος Αμαρουσίου και το περιβάλλον Το Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών του Δήμου Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΚΗΠΟΥ

ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΚΗΠΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΚΗΠΟΥ Σε συνεργασία με την OLITER Η NanoDomi σας προσφέρει ολοκληρωμένη σειρά αυτόνομου φωτισμού για δρόμο ή κήπο. Ένα σύστημα ηλιακής ενέργειας για φωτισμό δεν είναι συνδεδεμένο

Διαβάστε περισσότερα

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται.

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται. Φάσµατα Το φαινόµενο του διασκεδασµού του φωτός αξιοποιείται στα φασµατοσκόπιαµε µε τα οποία παίρνουµε τα φάσµατατων των σωµάτων. Το φασµατοσκόπιοείναι ένα όργανο µε το οποίο γίνεται η ανάλυσηµίας δέσµης

Διαβάστε περισσότερα

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών

Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία. Μικροσκοπική παρατήρηση φυτικών κυττάρων Ανίχνευση αμύλου και πρωτεϊνών Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΙΓΑΛΕΩ Ε.Κ.Φ.Ε. ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός για την 14 th EUSO 2016 στην Βιολογία Ονοματεπώνυμα μελών ομάδας 1) 2) 3) Σχολείο: Σάββατο 5/12/2015 Διάρκεια: 45 λεπτά Μικροσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ?

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? Η ηλιακή ενέργεια που προσπίπτει στην επιφάνεια της γης είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία που παράγεται στον ήλιο. Φτάνει σχεδόν αµετάβλητη στο ανώτατο στρώµατηςατµόσφαιρας του

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. για σχολεία Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Ερωτηματολόγιο. για σχολεία Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Ερωτηματολόγιο για σχολεία Δευτεροβάθμιας ς Aυτό το ερωτηματολόγιο πρέπει να συμπληρωθεί από όλους τους μαθητές και εκπαιδευτικούς που συμμετέχουν στην Κατηγορία Γ στην αρχή και το τέλος της περιόδου που

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρία συλλογή καλών πρακτικών από δήμους

Εμπειρία συλλογή καλών πρακτικών από δήμους Εμπειρία συλλογή καλών πρακτικών από δήμους Μυτιλήνη, 17.04.2013 Έφη Κορμά ΚΑΠΕ Τμήμα Ανάπτυξης Αγοράς Διεύθυνση Ενεργειακής Πολιτικής και Σχεδιασμού Παράδειγμα από το Δήμο Αμαρουσίου το Μάιο του 2009

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα