ΦΥΤΑ ΣΤΟ ΙΑΣΤΗΜΑ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΥΤΑ ΣΤΟ ΙΑΣΤΗΜΑ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education"

Transcript

1 Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education ΦΥΤΑ ΣΤΟ ΙΑΣΤΗΜΑ Μετάφραση-Επιµέλεια: Κάλλια Κατσαµποξάκη Ρουµπίνη Μοσχοχωρίτου Καίτη Σιακαβάρα Μαρία Φουσκάκη Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Παν/µιο Κρήτης Ηράκλειο 2013

2 1 Φυτά στο διάστηµα Σηµειώσεις για τον διδάσκοντα Γνώση και κατανόηση Τα πράσινα φυτά φωτοσυνθέτουν όταν υπάρχει φως Κατά τη διάρκεια της φωτοσύνθεσης η φωτεινή ενέργεια απορροφάται από την χλωροφύλλη που βρίσκεται στους χλωροπλάστες των φυτικών κυττάρων Η φωτεινή ενέργεια που απορροφάται χρησιµοποιείται για να µετατρέψει το διοξείδιο του άνθρακα και το νερό σε γλυκόζη (C 6 H 12 O 6 ) µε ταυτόχρονη έκλυση οξυγόνου (Ο 2 ) Η ταχύτητα της φωτοσύνθεσης περιορίζεται όταν η θερµοκρασία είναι χαµηλή, όταν υπάρχει έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα και έλλειψη φωτός. Η ανάπτυξη υγιών φυτών απαιτεί επίσης την ύπαρξη ορισµένων ανόργανων ιόντων Το σώµα µας χρειάζεται ισορροπηµένη διατροφή για να παραµείνει υγιές Όσο πιο δραστήριοι είναι οι άνθρωποι τόσο περισσότερη ενέργεια χρειάζονται, την οποία εξασφαλίζουν καταναλώνοντας περισσότερους υδατάνθρακες και λίπη Εισαγωγή Σε αυτή την εργασία οι µαθητές αναλαµβάνουν το ρόλο του ερευνητή σε ένα πανεπιστηµιακό τµήµα βιο-αστρονοµίας. Στα πλαίσια ενός διαγωνισµού, θα πρέπει να πραγµατοποιήσουν µια προκαταρκτική έρευνα για το σχεδιασµό µιας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής, µονάδα που θα χρησιµοποιηθεί από το πλήρωµα ενός διαστηµοπλοίου σε µια πτήση προς τον πλανήτη Άρη. Οι µαθητές πρέπει να ερευνήσουν πολλές πτυχές της φωτοσύνθεσης, να ανακαλύψουν ποια φυτά θα µπορέσουν να χρησιµοποιηθούν καλύτερα στην αυτόνοµη Μονάδα ιατήρησης της Ζωής, και σε συνάρτηση µε την ανθρώπινη φυσιολογία να ανακαλύψουν τις ανάγκες του πληρώµατος σε οξυγόνο και φαγητό κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.

3 2 Πορεία που ακολουθείται σε αυτή την εργασία Σχετικά µε τη ιερευνητική Μάθηση Χρησιµοποίηση επιστηµονικών ιδεών και µοντέλων για την ερµηνεία φαινοµένων, τη δηµιουργική αξιοποίηση και ανάπτυξή τους µε σκοπό την παραγωγή και την τεκµηρίωση της θεωρίας. Κριτική ανάλυση και αξιολόγηση των αποτελεσµάτων µέσω παρατηρήσεων και πειραµάτων. Χρήση διαφόρων επιστηµονικών µεθόδων και τεχνικών για την ανάπτυξη και τεκµηρίωση ιδεών και επεξηγήσεων. Εκτίµηση κινδύνου ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής εργασία στο εργαστήριο. Σχεδιασµός και εκτέλεση πρακτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων τόσο ατοµικά όσο και σε οµάδες. Εύρεση, καταγραφή και ανάλυση δεδοµένων από ένα εύρος πρωτογενών και δευτερογενών πηγών και χρήση των ευρηµάτων τους ως επιστηµονικές αποδείξεις. Χρήση κατάλληλων µεθόδων συµπεριλαµβανοµένων των Τεχνολογιών Επικοινωνίας και Πληροφόρησης (ICT) για να µεταδώσουν την επιστηµονική πληροφορία και να συνεισφέρουν σε παρουσιάσεις και σε συζητήσεις σχετικές µε επιστηµονικά θέµατα. Αυτή η δραστηριότητα επίσης παρέχει ευκαιρίες στους µαθητές για: να ερευνήσουν, να διεξάγουν πειράµατα, να συζητήσουν και να αναπτύξουν επιχειρήµατα να χρησιµοποιήσουν αληθινά παραδείγµατα ως βάση για να ανακαλύψουν περισσότερα για την επιστήµη.

4 3 Απαραίτητο γνωστικό υπόβαθρο Πριν ξεκινήσουν την εργασία, οι µαθητές πρέπει να έχουν ήδη κάποιες βασικές γνώσεις σχετικά µε τη φωτοσύνθεση και ίσως τις µεθόδους µέτρησης της ταχύτητας της φωτοσύνθεσης. Αν όµως αυτό δεν ισχύει, θα πρέπει να διδαχθεί στους µαθητές κατά τη διάρκεια εκπόνησης της εργασίας. Εκτέλεση δραστηριότητας A. Οι µαθητές µπορούν να συνεργάζονται σε οµάδες κατά τη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας. Προτείνεται το εξής: Αρχική ενηµέρωση, δελτίο τύπου Ανάλυση σχετικών βασικών δηµοσιεύσεων και ιαγωνισµός Μονάδας ιατήρησης της Ζωής Εκτέλεση έρευνας Ανάλυση αποτελεσµάτων και αναφορά Επικοινωνία/Παρουσίαση Ολόκληρη η τάξη: ο καθηγητής κάνει µία σύντοµη εισαγωγή και προετοιµάζει τους µαθητές για την δραστηριότητα Ολόκληρη η τάξη σε µικρές οµάδες Σε ζεύγη ή οµάδες τριών ή τεσσάρων (ανάλογα µε τη διαθεσιµότητα του εξοπλισµού) Σε ζεύγη ή οµάδες τριών ή ατοµικά εάν η εργασία πρόκειται να βαθµολογηθεί Σύνταξη γραπτών αναφορών (ατοµικών ή ανά οµάδα) και παρουσίαση των αποτελεσµάτων σε όλο το τµήµα. Β. Χρονική ιάρκεια Αυτό το πρόγραµµα για να ολοκληρωθεί απαιτεί την εκτέλεση διαφόρων ερευνητικών δραστηριοτήτων. Υπολογίζεται να απαιτήσει 4 µήνες διδασκαλίας. Γ. ραστηριότητες Ο/Η καθηγητής/-τρια παρέχει στους µαθητές το Φύλλο ραστηριοτήτων Μαθητή µε µία περίληψη του τι πρέπει να παράγουν κατά τη διάρκεια κάθε δραστηριότητας. Το φύλλο µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως λίστα ελέγχου που επιτρέπει σε κάθε µαθητή να καθορίζει την πρόοδό του. Ο επιβλέπων της ερευνητικής οµάδας (ο/η καθηγητής/-τρια) παραδίνει στους ερευνητές (µαθητές) ένα µήνυµα ηλεκτρονικού ταχυδροµείου και το δελτίο τύπου. Αυτά στήνουν το σκηνικό για την εργασία που θα κάνουν οι µαθητές. Το άρθρο µε τίτλο «ιαγωνισµός για το σχεδιασµό αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής» θα πρέπει να δοθεί µετά. Καθηγητής και µαθητές εξετάζουν το άρθρο, το οποίο παρέχει λεπτοµέρειες για την πρόοδο που γίνεται σχετικά µε την ανάπτυξη αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής για το πλήρωµα στον Άρη. Οι χειρόγραφες σηµειώσεις στο πλαίσιο του άρθρου παρέχουν µία λίστα ερευνητικών και άλλων δραστηριοτήτων που οι

5 µαθητές θα πρέπει να εκτελέσουν µε την ίδια σειρά. Η δραστηριότητα καλύπτει πληθώρα ερευνών σχετικές µε τη φωτοσύνθεση, οι οποίες, όλες µαζί, προσφέρουν ερεθίσµατα και τρόπο να αντιµετωπιστούν διαφορετικές πλευρές αυτού του θέµατος. Μετά την έρευνα, οι µαθητές πρέπει να γράψουν µία αναφορά για τη δουλειά τους. Ένα µέλος κάθε οµάδας (που θα έχει ορίσει η ίδια η οµάδα) θα ενηµερώνει όλο το τµήµα κατά τη διάρκεια των συναντήσεων όλων των οµάδων και µελών. 4. Λεπτοµέρειες έρευνας Η έρευνα κλειδί έγκειται στη µελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν τη φωτοσύνθεση. Το άρθρο µε τις υποστηρικτικές πληροφορίες αναφέρεται σε έρευνα που προσπαθεί να αναπτύξει τη χρήση λαµπτήρων LEDs (Light Emitting Diode: ίοδος Εκποµπής Φωτός) ως πηγή φωτός για τα φυτά. Οι µαθητές θα πρέπει να ερευνήσουν τη επίδραση του χρώµατος (µήκους κύµατος του φωτός) στην ταχύτητα της φωτοσύνθεσης. Εφόσον τα LEDs διατίθενται σε κόκκινο, πράσινο µπλε και κίτρινο, αυτά τα χρώµατα θα πρέπει να χρησιµοποιηθούν για την έρευνα. Οι ίδιοι οι µαθητές δε χρειάζεται να χρησιµοποιήσουν LEDs για την εργασία αυτή. Οι µαθητές µπορούν να φωτίσουν υδρόβια φυτά (Elodea Canadensis) µε φως που διαπερνά φίλτρα διαφόρων χρωµάτων. Πριν την εκτέλεση αυτών των πειραµάτων οι µαθητές θα πρέπει να σχεδιάσουν ένα γενικό σχέδιο µεθόδων που θα ακολουθήσουν έτσι ώστε η εργασία κάθε οµάδας να είναι συγκρίσιµη. Ένας σηµαντικός παράγοντας που χρειάζεται να ελεγχθεί είναι η ένταση του φωτός του κάθε χρώµατος που εξετάζεται. Άλλα καθήκοντα και έρευνες που αναφέρονται είναι: Ανάλυση των διατροφικών αναγκών ενός πληρώµατος που αποτελείται από 8 άτοµα, στη διαστηµική αποστολή. Αυτό θα πρέπει να βασισθεί σε έρευνα δευτερογενών πηγών (δηλαδή βιβλία, επιστηµονικά άρθρα, διαδίκτυο κλπ.) Μέθοδοι ανακύκλωσης νερού Οι µαθητές θα πρέπει να ερευνήσουν µεθόδους εξάτµισης και συµπύκνωσης του νερού. Η έρευνα αυτή θα φέρει σε µια πρώτη επαφή τους µαθητές µε τον κύκλο του νερού. Πώς η σωµατική δραστηριότητα επηρεάζει την κατανάλωση οξυγόνου και την παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα. Εδώ θα µπορούσαν να κάνουν χρήση ενός σπειροµέτρου ή ενός βαθµονοµηµένου αναπνευστικού σάκου για τη µέτρηση της ταχύτητας αναπνοής και του εισπνεόµενου/εκπνεόµενου όγκου αέρα, όταν οι µαθητές ξεκουράζονται και κατά τη διάρκεια διαφόρων επιπέδων δραστηριότητας. Ο συνδυασµός των θρεπτικών συστατικών που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη υγιών φυτών. Αυτό είναι σχετικό µε την εκτέλεση υδροπονικών πειραµάτων. Η επίδραση της έντασης του φωτός στην ταχύτητα της φωτοσύνθεσης.

6 5 Ανάπτυξη υδρόβιων φυτών κάτω από την επίδραση διαφόρων πηγών φωτός. Η επίδραση του σκότους και του φωτός στην ανάπτυξη του φυτού. Η έρευνα δευτερογενών πηγών σχετικά µε την ανάγκη ύπαρξης φωτεινών και σκοτεινών περιόδων για την έναρξη της άνθισης στα φυτά. Η ανάγκη σκοτεινών περιόδων θα επηρεάσει τη δυνατότητα παραγωγής οξυγόνου. Η επίδραση της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα και της θερµοκρασίας στην ανάπτυξη του φυτού. Το νερό µέσα στο οποίο αναπτύσσονται τα υδρόβια φυτά περιέχει διάφορα ποσά όξινου ανθρακικού νατρίου το οποίο παρέχει στα φυτά διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ). Η θερµοκρασία µπορεί να ρυθµιστεί µε τη χρήση παγόλουτρου ή υδατόλουτρου σε θερµοκρασία δωµατίου ή άλλη επιλεγµένη θερµοκρασία Τα είδη των φυτών που είναι απαραίτητα για µια σωστή ισορροπία µεταξύ της απαιτούµενης παραγωγής πρωτεϊνών από τα φυτά για το πλήρωµα και της απόδοσης της φωτοσύνθεσης. Αυτό σχετίζεται µε την προηγούµενη δραστηριότητα για το σχεδιασµό δίαιτας κατάλληλης για διαστηµικά ταξίδια µεγάλης διάρκειας. Αν το διαστηµόπλοιο πρέπει να µεταφέρει φυτά για να παρέχει τροφή στο πλήρωµα, ποια είναι τα καλύτερα φυτά για µία ισορροπηµένη διατροφή; Εδώ είναι πιθανόν να ερευνηθεί µία δευτερογενής πηγή, σχετική µε τα διατροφικά συµπληρώµατα. Μία υποσηµείωση στο τέλος του άρθρου ζητά περαιτέρω προτάσεις για ερευνητική εργασία. Οι µαθητές µπορούν να προτείνουν τον έλεγχο διαφορετικών διατροφικών φυτών για να δουν ποια φωτοσυνθέτουν αποτελεσµατικότερα. Αυτό µπορεί να µην αποδώσει τα ιδανικά αποτελέσµατα αλλά θα είναι ένα αξιόλογο πείραµα, που δείχνει ότι οι επιστήµονες δεν φτάνουν πάντα σε οριστικές και αδιαµφισβήτητες απαντήσεις. Μία πιθανή προσέγγιση θα ήταν να φωτιστούν φύλλα διαφορετικών φυτών (όσο το δυνατό πιο φρέσκα) σε κλειστό περιβάλλον παρουσία ενός ανιχνευτή διοξειδίου του άνθρακα. E. Θέµατα Ασφάλειας Προσοχή. Είναι σηµαντικό να κάνετε τις δικές σας εκτιµήσεις κινδύνου κατά την προετοιµασία των πειραµάτων αυτού του υλικού κατά τον τρόπο που συνηθίζετε. Σε αυτό το υλικό θα βρείτε πολλές προτάσεις για ανεξάρτητη ερευνητική δράση των µαθητών. Όλα τα σχέδια που αφορούν µαθητές θα πρέπει να υπόκεινται σε έλεγχο και να επιχειρείται εκτίµηση κινδύνου από τον καθηγητή πριν επιτραπεί η διεξαγωγή των πειραµάτων.

7 6 Φυτά στο διάστηµα Φύλλο ραστηριοτήτων Μαθητή Προετοιµασία Θα εργάζεστε ως ερευνητές σε ένα πανεπιστηµιακό τµήµα Βιο-αστρονοµίας. Είστε µέλη οµάδας που θα συντάξει µία ερευνητική πρόταση για να κερδίσει ένα συµβόλαιο για το σχεδιασµό µίας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής για µια διαστηµική αποστολή στον Άρη. Εσύ και οι συνάδελφοί σου θα διεξάγετε µία έρευνα σχετική µε τη φωτοσύνθεση, και θα αναζητήσετε πληροφορίες σχετικά µε τις διατροφικές ανάγκες και τις ενεργειακές απαιτήσεις ενός αστροναύτη κατά τη διάρκεια της πτήσης. Στη συνέχεια θα συντάξετε αναφορά όπου θα αναφέρετε τα ευρήµατά σας για να τα παρουσιάσετε σε ένα σεµινάριο. Επιστηµονικές γνώσεις που θα αποκτήσετε κατά τη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας: Τα πράσινα φυτά φωτοσυνθέτουν όταν υπάρχει φως Κατά τη διάρκεια της φωτοσύνθεσης η φωτεινή ενέργεια απορροφάται από την χλωροφύλλη που βρίσκεται στους χλωροπλάστες των φυτικών κυττάρων Η φωτεινή ενέργεια που απορροφάται χρησιµοποιείται για να µετατρέψει το διοξείδιο του άνθρακα και το νερό σε γλυκόζη (C 6 H 12 O 6 ) µε ταυτόχρονη έκλυση οξυγόνου (Ο 2 ) Η ταχύτητα της φωτοσύνθεσης περιορίζεται όταν η θερµοκρασία είναι χαµηλή, όταν υπάρχει έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα και έλλειψη φωτός. Η ανάπτυξη υγιών φυτών απαιτεί επίσης την ύπαρξη ορισµένων ανόργανων ιόντων Το σώµα µας χρειάζεται ισορροπηµένη διατροφή για να παραµείνει υγιές Όσο πιο δραστήριοι είναι οι άνθρωποι τόσο περισσότερη ενέργεια χρειάζονται, την οποία εξασφαλίζουν καταναλώνοντας περισσότερους υδατάνθρακες και λίπη Κατάλογος µε προσδοκώµενα αποτελέσµατα Θα διεξάγετε µία ή περισσότερες έρευνες και θα παραδώσετε µία γραπτή αναφορά µε τα ευρήµατά σας. Στη συνέχεια, θα πρέπει να τα παρουσιάσετε σε όλο το τµήµα. Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι ολοκληρώσατε τα παρακάτω κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της εργασίας. ελτίο Τύπου και σχετικές δηµοσιεύσεις (άρθρα) Σχεδιασµός έρευνας Ερευνητική αναφορά Παρουσίαση

8 7 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Βιο-αστρονοµίας από: άφνη Τσεντελιέρου Προς: Ερευνητικές Οµάδες Θέµα: ιαγωνισµός Υπηρεσίας ιαστήµατος για Μονάδα ιατήρησης της Ζωής Μόλις έλαβα τις λεπτοµέρειες ενός καινούργιου διαστηµικού προγράµµατος σχετικά µε το σχεδιασµό αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής σε πιθανές µελλοντικές διαστηµικές αποστολές. Φαίνεται ότι Η Υπηρεσία ιαστήµατος αποφάσισε να διεξάγει παγκόσµιο διαγωνισµό για το καλύτερο σχέδιο ενός συστήµατος υποστήριξης της ζωής που θα µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε µελλοντικές διαστηµικές πτήσεις. Σε αυτές τις πτήσεις, οι αστροναύτες πρέπει να προµηθευτούν τροφή, νερό και οξυγόνο για ένα ταξίδι δύο ετών ή και παραπάνω. Η νικήτρια οµάδα θα αναλάβει την εργασία του σχεδιασµού του συστήµατος, και την ανάπτυξη της τεχνολογίας που συνεπάγεται. Νοµίζω ότι πρέπει να το δοκιµάσουµε -έχουµε αρκετά καλούς ερευνητές που είναι εφευρετικοί και εργατικοί. Είµαι σίγουρη πως έχουµε πολλές πιθανότητες να κερδίσουµε το τελικό συµβόλαιο. Αυτό που πρέπει να κάνετε εσείς είναι να παρέχετε συµβουλές και να δώσετε ιδέες σχετικά µε θέµατα βιολογίας, όπως τη διασφάλιση της µέγιστης ποσότητας οξυγόνου και παραγωγής τροφής από φυτά που θα βρίσκονται µέσα στο διαστηµόπλοιο, και πώς αυτά σχετίζονται µε τις ανάγκες του πληρώµατος. Το Πρόγραµµα της Υπηρεσίας ιαστήµατος ανακοινώθηκε µε ελτίο τύπου στο διαδίκτυο. Σας έχω επισυνάψει περαιτέρω πληροφορίες για το διαγωνισµό. Έχω επίσης κατεβάσει µία σχετική δηµοσίευση (δείτε επισύναψη). Ξεφύλλισα το άρθρο και έκανα µερικές σηµειώσεις στα περιθώρια σχετικά µε πιθανές έρευνες που θα µπορούσαµε να κάνουµε. Αυτό θα µας βοηθήσει να κατανοήσουµε µερικά από τα προβλήµατα που θα πρέπει να λάβουµε υπόψη πριν αρχίσουµε να συντάσσουµε την ερευνητική πρόταση µε το προτεινόµενο σχέδιο. Ενδέχεται να µοιράσουµε τις εργασίες διεκπεραίωσης µεταξύ µας στην οµάδα. Θα χρειαστεί: Να διαβάσετε το ελτίο Τύπου και τα δηµοσιευµένα άρθρα. Να επιλέξετε ένα ή περισσότερα θέµατα που έχω σηµειώσει και να κάνετε σχετικές έρευνες. Να συντάξετε µία αναφορά µε τα ευρήµατά σας. Να παραβρεθείτε σε συνάντηση προκειµένου να συζητήσετε τα αποτελέσµατα των ερευνών. Σε αυτή τη συνάντηση θα συγκεντρώσουµε ιδέες για το σχεδιασµό µίας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής.

9 8 ελτίο Τύπου: ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΙΑΣ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΠΑΝ ΡΩΜΕΝΗ ΠΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΆΡΗ. Η Υπηρεσία ιαστήµατος είναι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει ένα ανοιχτό σε όλα τα ερευνητικά ινστιτούτα διαγωνισµό,για την ανάπτυξη µιας αυτόνοµης Μονάδας ιατήρησης της Ζωής που θα χρησιµοποιηθεί σε επανδρωµένη διαστηµική αποστολή διάρκειας δύο ετών και πάνω. Ο διαγωνισµός θα έχει ως αποτέλεσµα έναν κατάλογο µε 10 προτεινόµενα σχέδια, που θα αποτελέσουν το κύριο αντικείµενο µίας σηµαντικής έκθεσης που θα πραγµατοποιηθεί µετά από ένα έτος, µε σκοπό τον εορτασµό της εφευρετικότητας, της δηµιουργικότητας και των ικανοτήτων των επιστηµόνων και των µηχανικών όλου του κόσµου. Το νικητήριο σχέδιο θα επιλεγεί από οµάδα διεθνών επιστηµόνων και µηχανολόγων, και θα ανακοινωθεί σε συνέντευξη τύπου την τελευταία µέρα της έκθεσης. Η νικήτρια οµάδα θα υπογράψει συµβόλαιο που θα της αποδοθεί ως βραβείο µε σκοπό τη διεξαγωγή περαιτέρω ερευνών και την παραγωγή ενός λειτουργικού πρότυπου Μονάδας ιατήρησης της Ζωής. Ο σχεδιασµός της Μονάδας αυτής θα αποτελέσει και το πρώτο βήµα για µία επιτυχή διαστηµική πτήση που µεταφέρει αστροναύτες στον Άρη. Μετά την πρώτη επανδρωµένη διαστηµική πτήση το 1958, και στη συνέχεια την πρώτη προσεδάφιση πληρώµατος στη Σελήνη το 1969, τη δηµιουργίας ιεθνούς ιαστηµικού Σταθµού, και την επιτυχή προσεδάφιση στον Άρη του Rover Curiosity το 2012, ο Άρης ως προορισµός αντιπροσωπεύει για τονσύγχρονο άνθρωπο ένα σηµαντικό ορόσηµο στην ιστορία της εξερεύνησης του διαστήµατος.

10 9 ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΜΟΝΑ ΑΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ ΠΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΆΡΗ. Έχω γράψει µερικές ιδέες σε αυτό το άρθρο τις οποίες µπορείτε να αναπτύξετε. Ανάπτυξη του πιο αποτελεσµατικού σχεδίου για µία αυτόνοµη Μονάδα ιατήρησης της Ζωής που θα χρησιµοποιηθεί από πλήρωµα διαστηµικού σκάφους στον Άρη. Αυτή τη στιγµή βρίσκονται σε φάση σχεδιασµού σχέδια και µελέτες για µία αποστολή στον Άρη. Αποτελούν µέρος του µακροχρόνιου οράµατος του Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας ιαστήµατος σχετικά µε την αποστολή ανθρώπων στον Άρη το 2033 και αντίστοιχα της NASA το Αυτό το σύντοµο άρθρο θέτει κάποια σηµαντικά ζητήµατα σχετικά µε το σχεδιασµό της Μονάδας ιατήρησης της Ζωής. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΑ ΑΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΣΤΡΟΝΑΥΤΩΝ ΣΕ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΆΡΗ. 1. Εισαγωγή Μέχρι σήµερα σε κάθε διαστηµική αποστολή όλα τα υλικά που είναι απαραίτητα για την διατήρηση των αστροναυτών στη ζωή (τροφή, νερό, οξυγόνο) αποστέλλονται µαζί µε το πλήρωµα. Η υπερνίκηση της βαρύτητας της γης στο διάστηµα είναι πολύ δαπανηρή. Όσο πιο µακρινός είναι ο προορισµός, τόσο πιο µεγάλο είναι το οικονοµικό κόστος που συνεπάγεται. Υπάρχουν περιπτώσεις που κόστος της αποστολής τροφής και οξυγόνου που απαιτούνται (το νερό ανακυκλώνεται) είναι µεγαλύτερο του κόστους εγκατάστασης ενός αυτόνοµου συστήµατος βιολογικών παροχών µέσα στο διαστηµόπλοιο. Υπολογίζεται ότι το ότι αυτό συµβαίνει όταν η πτήση ξεπερνά τα δύο έτη. Για πτήσεις που διαρκούν λιγότερο από δύο έτη, είναι πολύ πιο Χρειαζόµαστε µία πλήρη ανάλυση των διατροφικών αναγκών 8 ατόµων σε ένα ταξίδι 800 ηµερών στο διάστηµα -συνολικά ποσά θρεπτικών συστατικών, της ενέργειας που χρειάζονται, κτλ.- ένα κατάλογο µε τους παράγοντες που ίσως επηρεάζουν τα σύνολα αυτά και ΠΩΣ. Θα µπορούσατε να προτείνετε µεθόδους ανακύκλωσης του νερού

11 10 οικονοµικό να αποστέλλουν νερό και οξυγόνο µαζί µε τους αστροναύτες. Για πτήσεις µεγαλύτερης διάρκειας από δύο έτη είναι οικονοµικότερη η κατασκευή ενός συστήµατος βιολογικών παροχών µέσα στο διαστηµόπλοιο. Οι διαστηµικές αποστολές στον Άρη θα διαρκέσουν δύο χρόνια µέχρι την ολοκλήρωσή τους που σηµαίνει ότι η Υπηρεσία ιαστήµατος θεωρεί σοβαρή την πιθανότητα εγκατάστασης ενός ισορροπηµένου οικοσυστήµατος ή αλλιώς, µίας Μονάδας ιατήρησης της Ζωής, σε ένα διαστηµόπλοιο µε προορισµό τον Άρη. Το πλήρωµα να προµηθεύεται από εκεί όλη την απαραίτητη τροφή και οξυγόνο για την πτήση. Είναι ζωτικής σηµασίας να ελεγχθεί διεξοδικά το οικοσύστηµα, παρέχοντας ενέργεια που έχει υπολογιστεί σε ακριβή ποσά έτσι ώστε να αποφευχθεί κάθε σπατάλη, και να χρησιµοποιηθούν φυτά που θα παράγουν την απαραίτητη τροφή και οξυγόνο µε τον ελάχιστο παρεχόµενο φωτισµό και θρεπτικά συστατικά. 2. Καλλιεργώντας φυτά στο διάστηµα Α Υπόστρωµα Ένας ενήλικας απαιτεί, κατά µέσο όρο, 602 λίτρα οξυγόνου την ηµέρα. Κατά συνέπεια τα φυτά που θα χρησιµοποιηθούν στο διαστηµόπλοιο πρέπει να είναι όσο πιο αποδοτικά γίνεται κατά τη φωτοσύνθεση για να παρέχουν το απαιτούµενο για το πλήρωµα οξυγόνο. Τα φυτά αυτά δεν θα καλλιεργούνται σε χώµα, αλλά σε τεχνητό υπόστρωµα που θα αποτελείται από υποκατάστατο του εδάφους και θα περιέχει όλα τα απαραίτητα για τα φυτά θρεπτικά συστατικά. Το υπόστρωµα θα χορηγεί τα θρεπτικά συστατικά σε ελεγχόµενες δόσεις γεγονός που το καθιστά πιο αποδοτικό από το έδαφος όσον αφορά την πρόσληψη µεταλλικών στοιχείων από τα φυτά. Μπορούµε να παρέχουµε πληροφορίες ως προς το πώς η φυσική δραστηριότητα επιδρά στην κατανάλωση οξυγόνου-τι, εκτός από τη σωµατική δραστηριότητα επηρεάζει αυτά τα επίπεδα; Ποιο συνδυασµό θρεπτικών συστατικών είναι απαραίτητο να παρέχουµε στα φυτά για υγιή ανάπτυξη; Θα µπορούσατε επίσης να εξετάσετε τους τύπους των µέσων ανάπτυξης που µπορούν να χρησιµοποιηθούν Β Φως Το µεγαλύτερο τεχνικό πρόβληµα είναι η παροχή ικανής ποσότητας φωτός στα φυτά. Η Μονάδα ιατήρησης της Ζωής θα τροφοδοτείται από ηλιακούς συλλέκτες που θα παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, µέρος της οποίας θα τροφοδοτεί τα φυτά µε άπλετο φως. Τα φυτά θα χρησιµοποιούν αυτή την ενέργεια για τη φωτοσύνθεση, παρέχοντας τροφή και οξυγόνο στους αστροναύτες.

12 11 Κάθε στάδιο αυτής της αλυσίδας µεταφοράς ενέργειας είναι από µόνο του ανεπαρκές. Το φως πρώτα µετατρέπεται σε ηλεκτρισµό από τον ηλιακό συλλέκτη. Στη συνέχεια µετατρέπεται σε φως από τα ηλεκτρικά φώτα. Τέλος, το φως µετατρέπεται σε χηµική ενέργεια µέσω της φωτοσύνθεσης. Ακόµη και σε συνθήκες θερµοκηπίου, µόνο το 7% του φωτός που φτάνει στα φύλλα ενός φυτού χρησιµοποιείται για φωτοσύνθεση. Αυτό εν µέρει εξηγείται, µε δεδοµένο ότι τα µόρια της χλωροφύλλης στα κύτταρα του φύλλου µπορούν να απορροφήσουν µόνο ένα φωτόνιο κάθε φορά. Η περίσσεια φωτονίων που πλησιάζει τα µόρια της χλωροφύλλης που είναι απασχοληµένα µε το προηγούµενο φωτόνιο, δε χρησιµοποιείται. Οι επιστήµονες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας ιαστήµατος πρότειναν τη χρήση φωτεινών προβολέων που αναβοσβήνουν 2000 έως και φορές το δευτερόλεπτο. Αυτό αφήνει ένα κενό µεταξύ των φωτονίων που πλησιάζουν τα µόρια της χλωροφύλλης, επιτρέποντας αρκετό χρόνο πριν την απορρόφηση του επόµενου πακέτου ενέργειας από τα µόρια της χλωροφύλλης. Μία φωτεινή πηγή που αναβοσβήνει γρήγορα είναι οι δίοδοι εκποµπής φωτός (LED, Light Emitting Diode). Οι ίοδοι Εκποµπής Φωτός έχουν το πλεονέκτηµα του µεγάλου χρόνου ζωής ενώ δαπανούν πολύ µικρή ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας. Τα LED εκπέµπουν ερυθρό, κυανό, πράσινο και κίτρινο φως ανάλογα µε τα υλικά που χρησιµοποιήθηκαν κατά την κατασκευή τους. Πώς η ένταση του φωτός επιδρά στην ταχύτητα της φωτοσύνθεσης; Τα φυτά χρειάζονται κάποιο χρόνο σκότους για κάθε περίοδο 24 ωρών για να αναπτυχθούν; Αν ναι, ποιες οι συνέπειες στην παροχή οξυγόνου στο πλήρωµα; Ποιο χρώµα του φάσµατος θα δώσει την µέγιστη απόδοση φωτοσύνθεσης; Και µπορούν τα φυτά να επιβιώσουν στον Άρη όπου το φως βρίσκεται κυρίως στο κόκκινο άκρο του φάσµατος; Γ Τύπος Φυτού Τα φυτά στη Μονάδα ιατήρησης της Ζωής θα πρέπει τόσο να παρέχουν τα σωστά θρεπτικά στοιχεία για να κρατήσουν τους αστροναύτες υγιείς, όσο και να είναι αποδοτικά κατά τη φωτοσύνθεση έτσι ώστε να επιτυγχάνεται µεγαλύτερη παραγωγή τροφής. Ένα τετραγωνικό µέτρο βλάστησης παρέχει περίπου λίτρα οξυγόνου την ηµέρα. Οι επιστήµονες χρειάζεται να ξέρουν τις καλύτερες καλλιεργητικές συνθήκες στις οποίες τα φυτά θα αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια αυτού του µεγάλου ταξιδιού στον Άρη και να βεβαιωθούν ότι η ταχύτητα παραγωγής οξυγόνου µπορεί να διατηρηθεί ή και να αυξηθεί. Ποια φυτά παράγουν την περισσότερη τροφή και οξυγόνο µε τις ίδιες ποσότητες φωτός και θερµότητας;

13 12 Τα επίπεδα βέλτιστης θερµοκρασίας και διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να µελετηθούν διεξοδικά προκειµένου να επιτύχουµε τη µέγιστη ανάπτυξη των φυτών. Είναι πιθανόν να µην µπορούν να καλλιεργηθούν στο σκάφος φυτά παρά µόνο περιορισµένου εύρους, και αυτό πιθανότατα να δηµιουργήσει προβλήµατα στο πλήρωµα. Η προοπτική του να έχεις µόνο τρία ή τέσσερα λαχανικά σε όλη τη δίαιτα σου για περισσότερο από δύο χρόνια είναι αποθαρρυντική. Αυτό εξηγεί και την προσπάθεια των τεχνολόγων τροφίµων να αναπτύξουν ένα µηχανισµό που θα παράγει προϊόντα µε ποικιλία υφής, χρωµάτων και γεύσεων. Με αυτό τον τρόπο η δίαιτα των αστροναυτών δεν θα είναι πια µονότονη. Ποια είναι τα βέλτιστα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα και θερµοκρασίας για την ανάπτυξη των φυτών; εδοµένου ότι µόνο ένας µικρός αριθµός φυτών µπορεί να καλλιεργηθεί στο διάστηµα, είναι σηµαντικό να βρεθεί µία ισορροπία µεταξύ των φυτών που φωτοσυνθέτουν µε µεγάλη απόδοση και αυτών που παράγουν µεγάλες ποσότητες πρωτεΐνη. Ποια ποικιλία φυτών νοµίζετε ότι θα πρέπει να χρησιµοποιηθεί; Επίλογος Το πρόβληµα της παροχής ενός αυτόνοµου περιβάλλοντος σε πλήρωµα οκτώ αστροναυτών σε αποστολή στον Άρη είναι πραγµατικά σηµαντικό. Η εναλλακτική λύση είναι να σταλούν προµήθειες δύο ετών (και παραπάνω) µε συµπυκνωµένες τροφές και φιάλες οξυγόνου στο σκάφος. Το κόστος αυτής της επιλογής θα είναι τεράστιο. Είναι εξαιρετικής σηµασίας η ανάγκη να εξευρεθεί ένας βιώσιµος τρόπος καλλιέργειας φυτών απαραίτητων για την πτήση στο διάστηµα. Ένα αυτόνοµο οικοσύστηµα θα µπορούσε να κάνει εφικτή την επίσκεψη του ανθρώπου στο µόνο πλανήτη του ηλιακού µας συστήµατος που µπορούµε να προσεδαφιστούµε µε ασφάλεια- τον Άρη. Σύνδεσµοι: Υπουργείο Παιδείας. Ψηφιακό σχολείο Φωτοσύνθεση

Πορεία που ακολουθείται σε αυτό το πρόγραμμα.

Πορεία που ακολουθείται σε αυτό το πρόγραμμα. Φυτάστοδιάστημα Στόχος Οι μαθητές αναλαμβάνουν τον ρόλο του ερευνητή σε ένα πανεπιστημιακό τμήμα βίο-αστρονομίας. Θα πρέπει να κάνουν μια προκαταρκτική έρευνα για τον σχεδιασμό μιας αυτόνομης μονάδας διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Φυτά στο Διάστηµα

Θέµα: Φυτά στο Διάστηµα Ανδρεδάκης Γιώργος (Χηµικός) Χαλακατεβάκη Ειρήνη (Μαθηµατικός) Μουσικό Σχολείο Θερίσου-Χανίων Στοιχεία 1. Αρ. Μαθητών: 22 2. Αρ. Οµάδων : 5 (των 4-5 ατόµων) 3. Αρ. Συναντήσεων : Περίπου 25 Δίωρα 4. Είδος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

«ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ. Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ Μετάφραση-Επιµέλεια: Κάλλια Κατσαµποξάκη Καίτη Σιακαβάρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 40 λεπτά ΣΧΟΛΕΙΟ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ/ΤΡΙΑ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:... ΜΕΡΟΣ Α: Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ και ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ενότητα 4: Ερευνώντας τη Φωτοσύνθεση

ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ και ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ενότητα 4: Ερευνώντας τη Φωτοσύνθεση ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ και ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ενότητα 4: Ερευνώντας τη Φωτοσύνθεση Ομάδα Αναλυτικών Προγραμμάτων Βιολογίας Σχολική Χρονιά: 2014-2015 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ A. Οι μαθητές να κατανοήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

1ο ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 1ο ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Η ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 2. Γνωστικό αντικείμενο: Βιολογία 3. Τάξη: Α 4. Μάθημα: Φωτοσύνθεση 5. Γενική ενότητα: ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ 6. Προβλεπόμενος χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας (διάρκεια 2 διδακτικές ώρες)

Φύλλο Εργασίας (διάρκεια 2 διδακτικές ώρες) Φύλλο Εργασίας (διάρκεια 2 διδακτικές ώρες) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΗΜΑ 1 Στον πίνακα 1 να σημειώσετε με ένα x τους οργανισμούς στους οποίους κατά τη γνώμη σας πραγματοποιείται η φωτοσύνθεση ανώτερα φυτά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Διάλεξης: Φωτισμός της καλλιέργειας με τεχνολογία LED. Δυνατότητες και προοπτικές. Χ. Λύκας

Τίτλος Διάλεξης: Φωτισμός της καλλιέργειας με τεχνολογία LED. Δυνατότητες και προοπτικές. Χ. Λύκας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» Μάθημα: «Επίδραση του αβιοτικού και βιοτικού περιβάλλοντος στην παραγωγή των φυτών» Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ 2 ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ I. ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: «Εξασφάλιση θρεπτικών ουσιών και ενέργειας στους αυτότροφους και ετερότροφους αοργανισµούς». II. ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πειράµατα Βιολογίας µε το MultiLog

Πειράµατα Βιολογίας µε το MultiLog Μετρήσεις του Ρυθµού Φωτοσύνθεσης του φυτού Elodea Ernstiae Εισαγωγή Η φωτοσύνθεση είναι η διαδικασία κατά την οποία οργανικά υλικά (υδρογονάνθρακες) παράγονται από ανόργανες πρώτες ύλες (διοξείδιο του

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 6 η Ενότητα Βασικές διαδικασίες πρωτογενούς παραγωγικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΥΤΟΤΡΟΦΟΙ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ-ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΥΤΟΤΡΟΦΟΙ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ-ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΥΤΟΤΡΟΦΟΙ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ-ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 1 η ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Το σώµα κάθε οργανισµού αποτελείται από κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΥΤΟΤΡΟΦΟΙ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ-ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΥΤΟΤΡΟΦΟΙ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ-ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ ΜΕ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ «ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α & Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΥΤΟΤΡΟΦΟΙ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ-ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 1 η ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Το σώµα κάθε οργανισµού αποτελείται από κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

I. ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ

I. ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός ΕΚΦΕ Χαλανδρίου και ΕΚΦΕ Νέας Ιωνίας για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν στη 12 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2014 Μάθημα : Βιολογία ΣΧΟΛΕΙΟ: ΜΑΘΗΤΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών

Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών NTSE - Nano Technology Science Education Project No: 511787-LLP-1-2010-1-TR-KA3-KA3MP Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών 1. Ποια θέματα στον τομέα των φυσικών επιστημών θεωρείτε ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Ο καταβολισμός περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2 Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Κεφάλαιο 2.2 Ο ρόλος της ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.2 Τροφικές σχέσεις και ροή ενέργειας Τροφικές Σχέσεις και Ροή Ενέργειας Κάθε οργανωμένο σύστημα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Πρόσληψη ουσιών και πέψη Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Πρόσληψη ουσιών και πέψη Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Πρόσληψη ουσιών και πέψη Εισαγωγή Γιατί όλοι οι οργανισμοί τρέφονται; Έχουν ανάγκη από 1. ενέργεια 2. χημικές ουσίες και Διασπούν τις χημικές ουσίες της τροφής τους έτσι απελευθερώνονται: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί γίνεται η άσκηση : 1. Να ανακαλύψετε την σημασία του φωτός για την φωτοσύνθεση 2. Να ανακαλύψετε τον ρόλο του αμύλου στους φυτικούς οργανισμούς

Γιατί γίνεται η άσκηση : 1. Να ανακαλύψετε την σημασία του φωτός για την φωτοσύνθεση 2. Να ανακαλύψετε τον ρόλο του αμύλου στους φυτικούς οργανισμούς Ενότητα Παραγωγή θρεπτικών ουσιών στα φυτά - φωτοσύνθεση Φύλλο Εργασίας Η σημασία του φωτός για την φωτοσύνθεση παραγωγή αμύλου Βιολογία Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα... Ημερομηνία. Γιατί γίνεται η άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση: η διεργασία που τρέφει τη βιόσφαιρα. η τροφή

Φωτοσύνθεση: η διεργασία που τρέφει τη βιόσφαιρα. η τροφή Φυσιολογία Φυτών Φυσιολογία Φυτών Πως λειτουργεί ένα ακίνητος οργανισμός? Πως αντιμετωπίζει βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες καταπόνησης? Πως σχετίζεται η ακινησία με το γεγονός ότι η τροφή των φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Οι βασικές λειτουργίες των φυτών είναι τρεις: 1. Η φωτοσύνθεση 2. Η αναπνοή 3. Η διαπνοή Φωτοσύνθεση Τα βασικά στοιχεία που πρέπει να γνωρίζουµε είναι τα εξής: 1. Η φωτοσύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Χημείας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Χημείας ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ Η Τεχνική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού προγράμματος «Chain Reaction: A sustainable Approach to Inquiry Based Science Education» διοργανώνει το στο του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 5 η Ενότητα Παραγωγικότητα (Εισαγωγή) Εισηγητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE»

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» 1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» Αθήνα, email: panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ (MultiLog) Φωτοσύνθεση: Η σημαντικότερη μεταβολική πορεία στη Βιόσφαιρα. Γιώργος Α. Χαλκιόπουλος - Βιολόγος ΜSc ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ (MultiLog) Φωτοσύνθεση: Η σημαντικότερη μεταβολική πορεία στη Βιόσφαιρα. Γιώργος Α. Χαλκιόπουλος - Βιολόγος ΜSc ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ (MultiLog) Φωτοσύνθεση: Η σημαντικότερη μεταβολική πορεία στη Βιόσφαιρα Γιώργος Α. Χαλκιόπουλος - Βιολόγος ΜSc ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ Τασίa Γκοτσοπούλου - Χημικός ΕΚΦΕ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ Θεωρητική Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Μια εργασία Διερευνητικής Μάθησης. Κ. Σιακαβάρα Δρ. Βιολόγος 3 ο Γυμνάσιο Ηρακλείου

Μια εργασία Διερευνητικής Μάθησης. Κ. Σιακαβάρα Δρ. Βιολόγος 3 ο Γυμνάσιο Ηρακλείου «ΠΡΑΣΙΝO» ΦΩΣ Μια εργασία Διερευνητικής Μάθησης Κ. Σιακαβάρα Δρ. Βιολόγος 3 ο Γυμνάσιο Ηρακλείου Σ Σκοπός αυτού του Προγράμματος είναι: ό ύ Π ά ί να να μάθουν οι μαθητές περισσότερα για τους συμπαγείς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 1. (α). Ποια είναι τα τελικά προϊόντα της φωτεινής φάσης της φωτοσύνθεσης; (β). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (γ) Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες των μαθητών (Μουσώ (Mouchot) και ο ηλιακός φούρνος) 1

Δραστηριότητες των μαθητών (Μουσώ (Mouchot) και ο ηλιακός φούρνος) 1 Δραστηριότητα 1 Δραστηριότητες των μαθητών (Μουσώ (Mouchot) και ο ηλιακός φούρνος) Θα παρακολουθήσετε ένα video με αφήγηση ή θα ακούσετε μια ιστορία από το δάσκαλό σας σχετικά με τον Augustin Mouchot και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

D.3.1.c Επιχειρηματικό Σχέδιο από το Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών

D.3.1.c Επιχειρηματικό Σχέδιο από το Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών D.3.1.c Επιχειρηματικό Σχέδιο από το Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών Τίτλος του έργου: Μέτρα Ενεργειακής απόδοσης και αξιοποίησης των ΑΠΕ στο Δημοτικό Κολυμβητήριο του Δήμου Λακατάμιας. Τοποθεσία: Λακατάμια,

Διαβάστε περισσότερα

Δίοδος Εκπομπής Φωτός, (LED, Light Emitting Diode), αποκαλείται ένας ημιαγωγός ο οποίος εκπέμπει φωτεινή ακτινοβολία στενού φάσματος όταν του

Δίοδος Εκπομπής Φωτός, (LED, Light Emitting Diode), αποκαλείται ένας ημιαγωγός ο οποίος εκπέμπει φωτεινή ακτινοβολία στενού φάσματος όταν του L.E.D Δίοδος Εκπομπής Φωτός, (LED, Light Emitting Diode), αποκαλείται ένας ημιαγωγός ο οποίος εκπέμπει φωτεινή ακτινοβολία στενού φάσματος όταν του παρέχεται μία ηλεκτρική τάση κατά τη φορά ορθής πόλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΡΤΑΡΙΑΣ ΤΑΞΗ ΣΤ Στα πλαίσια του προγράμματος «Οικολογικά σπίτια» οι μαθήτριες Αλιώρη Βιολέτα και Κοντοβά Σταυρούλα ανέλαβαν να συγκεντρώσουν, από διάφορες πηγές,

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΙΟΣ 2013 ΕΡΓΑΣΙΑ 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με το διάστημα

Διδάσκοντας με το διάστημα Διδάσκοντας με το διάστημα (Ένα εικονικό ταξίδι στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) Ελευθερία Φανουράκη Υπεύθυνη 1 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου Βασίλης Γαργανουράκης Υπεύθυνος 2 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου 1 Τι είναι τα Εργαστηριακά

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Γιάννης Καραμπάτσος Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Κλιματική αλλαγή και το φαινόμενο του θερμοκηπίου Η ηλιακή ορατή ακτινοβολία, η οποία έχει μικρό μήκος κύματος, φτάνει στην επιφάνεια της

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Βιολογία Α Τάξης Ημερησίου Γυμνασίου

Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Βιολογία Α Τάξης Ημερησίου Γυμνασίου Β Ι Ο Λ Ο Γ Ι Α Βιολογία Α Τάξης Ημερησίου Γυμνασίου Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης Με βάση το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών για τη Βιολογία της Α τάξης του Γυμνασίου, η οποία διδάσκεται δύο

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay)

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2012 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ: Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) Για µαθητές από 10-18 ετών Καλωσορίσατε στην 3 η Ελληνική έκδοση και 11 η διεθνή του µαθητικού διαγωνισµού

Διαβάστε περισσότερα

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 EURONET 50/50 Μεθοδολογία Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 Πώς να ξεκινήσετε: 1. Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας στα σχολεία EURONET 50/50; Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Τάξη Β1 Δ. Λουκία Μεταβολισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενέργεια είναι κάτι απαραίτητο για όλες της διαδικασίες της ζωής, από την πιο απλή και ασήμαντη έως τη πιο πολύπλοκη και σημαντική. Έτσι σ ' αυτή την περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 100% ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LED ΚΑΙ ΑΠΟΠΛΗΡΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 1 Περιεχόμενα 1. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΑ: 10:45 π.μ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2.30 ώρες Ονοματεπώνυμο μαθητή/μαθήτριας: Τμήμα: Αριθμός: Όνομα Καθηγητή/τριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Ηλιακή ακτινοβολία Διοξείδιο του άνθρακα Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.1 Σελ. 39-40 Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστικός Πίνακας στο Δημοτικό Παγώνδας Σάμου - Ευφυής Εκπαίδευση Παρασκευή, 08 Μάιος :18

Διαδραστικός Πίνακας στο Δημοτικό Παγώνδας Σάμου - Ευφυής Εκπαίδευση Παρασκευή, 08 Μάιος :18 Στο νομό Σάμου βρίσκεται το Σχολείο Παγώνδας, ένα 6-θέσιο δημόσιο σχολείο με μεγάλη παράδοση στην αξιοποίηση των τεχνολογιών στην εκπαίδευση. Το σχολείο διαθέτει, σήμερα, ένα καλά εξοπλισμένο εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 Σάββατο 5 Δεκεµβρίου 2015 Διαγωνισµός στη Βιολογία (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Δx

Δx Ποια είναι η ελάχιστη αβεβαιότητα της ταχύτητας ενός φορτηγού μάζας 2 τόνων που περιμένει σε ένα κόκκινο φανάρι (η η μέγιστη δυνατή ταχύτητά του) όταν η θέση του μετράται με αβεβαιότητα 1 x 10-10 m. Δx

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Θερινό εξάμηνο ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Θερινό εξάμηνο ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θερινό εξάμηνο 2015 Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου στους χλωροπλάστες και της σακχαρόζης στο κυτταρόπλασμα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα που θα καλυφθούν

Θέµατα που θα καλυφθούν Ηµιαγωγοί Semiconductors 1 Θέµατα που θα καλυφθούν Αγωγοί Conductors Ηµιαγωγοί Semiconductors Κρύσταλλοι πυριτίου Silicon crystals Ενδογενείς Ηµιαγωγοί Intrinsic semiconductors ύο τύποι φορέων για το ρεύµασεηµιαγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Η σημασία της ενέργειας στους οργανισμούς. Η ενέργεια είναι ένας παράγοντας σημαντικός για τους οργανισμούς γιατί όλες οι λειτουργίες τους απαιτούν

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας - αξιολόγησης

Φύλλο εργασίας - αξιολόγησης ιατροφή ιατροφική Πυραµίδα Τάξη B Λυκείου Ονοµατεπώνυµο Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο: Χηµεία (Γενικής Παιδείας) Τροφές και ενέργεια........................ ιδακτική ενότητα ιατροφική πυραµίδα Τµήµα...........

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΕ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΑΜΠΤΗΡΕΣ LED

ΠΕΝΤΕ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΑΜΠΤΗΡΕΣ LED ΠΕΝΤΕ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΑΜΠΤΗΡΕΣ LED Καθώς οι λαμπτήρες πυρακτώσεως αποσύρονται είναι μια καλή περίοδος να σκεφτούμε να τους αλλάξουμε σε λαμπτήρες LED. Οι λαμπτήρες LED έχουν εντυπωσιακό χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

Οι λαμπτήρες που χρησιμοποιούνται για τoν τεχνητό φωτισμό μπορούν να διαχωριστούν στις πιο κάτω κατηγορίες:

Οι λαμπτήρες που χρησιμοποιούνται για τoν τεχνητό φωτισμό μπορούν να διαχωριστούν στις πιο κάτω κατηγορίες: Λαμπτήρες LED Οι λαμπτήρες που χρησιμοποιούνται για τoν τεχνητό φωτισμό μπορούν να διαχωριστούν στις πιο κάτω κατηγορίες: Α) Πυρακτώσεως (κοινές λάμπες) Β)Φθορισμού (σωλήνα) Γ) Φθορισμού μικρού μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών

Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών Καθηγ. Γεωργ. Θεοφ. Καλκάνης, Δρ. Δέσποινα Ιμβριώτη, Υπ. Δρ. Κοσμάς Δενδρινός Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών (βλ. και "Οδηγίες / Προτάσεις (/ Παράδειγμα)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΥΝΕΧΩΝ ΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗΣ & ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΣΤΕΡΕΟΥ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΥΝΕΧΩΝ ΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗΣ & ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΣΤΕΡΕΟΥ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΥΝΕΧΩΝ ΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗΣ & ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΣΤΕΡΕΟΥ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η παραγωγή λευκού φωτός με τη χρήση λαμπτήρα πυράκτωσης. Η χρήση πηγών φωτός διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας «Ψηφιακή Τάξη Χημείας στη Β Λυκείου. Ονοματολογία οργανικής Χημείας. Από τη θεωρία στο εργαστήριο φυσικών επιστημών και από εκεί στην αίθουσα υπολογιστών» Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

Παρατήρηση συνεχών γραμμικών φασμάτων εκπομπής με το Φασματοσκόπιο

Παρατήρηση συνεχών γραμμικών φασμάτων εκπομπής με το Φασματοσκόπιο 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 006 007 Φυσική Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Παρατήρηση συνεχών γραμμικών

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η κλιματική αλλαγή? Ποιά είναι τα αέρια του θερμοκηπίου?

Τι είναι η κλιματική αλλαγή? Ποιά είναι τα αέρια του θερμοκηπίου? Ενημερωτικό Υλικό Μικρομεσαίων Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως επηρεάζουν το Περιβάλλον και πως μπορούν να μετρούν το Ανθρακικό τους Αποτύπωμα? Τ ι είναι? Τι είναι η κλιματική αλλαγή?

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν µια ξεχωριστή κατηγορία τροφίµων. Ο λόγος που ξεχωρίζουν είναι ότι τα προϊόντα αυτά είναι ζωντανά, δηλαδή αναπνέουν και µεταβολίζονται και µετά τη συγκοµιδή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Εισαγωγή Η μαγιά που χρησιμοποιούμε για την παραγωγή ψωμιού, αποτελείται από μικροοργανισμούς (ζυμομήκυτες, Saccharomyces

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Α. Μια σύντοµη περιγραφή της εργασίας που εκπονήσατε στο πλαίσιο του µαθήµατος της Αστρονοµίας. Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3 Η φωτο-εκπέµπουσα δίοδος (Light Emitting Diode)

Άσκηση 3 Η φωτο-εκπέµπουσα δίοδος (Light Emitting Diode) Άσκηση 3 Η φωτο-εκπέµπουσα δίοδος (Light Emitting Diode) Εισαγωγή Στην προηγούµενη εργαστηριακή άσκηση µελετήσαµε την δίοδο ανόρθωσης ένα στοιχείο που σχεδιάστηκε για να λειτουργεί ως µονόδροµος αγωγός.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. 2. Πώς οι αυτότροφοι οργανισμοί εξασφαλίζουν την τροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ.

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ. ΕΡΓΑΣΙΑ Εξεταζόμενο Μάθημα : Bιολογία Κεφάλαιο 3 : Μεταβολισμός Mαθήτρια : Αγνή Τ. Υπεύθυνος Καθηγητής : Πιτσιλαδής Τμήμα : Β3 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Το σύνολο των χημικών αντριδράσεων που λαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Μεταβολισμός του κυττάρου ΤΥΠΟΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ Α. Εξώθερμη αντίδραση = απελευθέρωση ενέργειας Β. Ενδόθερμη αντίδραση = πρόσληψη ενέργειας 3ο λύκ. Ηλιούπολης επιμέλεια: Αργύρης Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα