ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ 7.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως έχει ήδη αναφερθεί στο εισαγωγικό κεφάλαιο, η ιστοκαλλιέργεια των φυτών έχει πάρα πολλές εφαρμογές. Ανάμεσα σε αυτές ξεχωρίζουν εκείνες που αφορούν την αναπαραγωγή των φυτών είτε στην αυτούσια μορφή τους είτε σε συνδυασμό με προγράμματα γενετικής βελτίωσης. Μπορούμε να ταξινομήσουμε σε τρεις κατηγορίες τις εφαρμογές της ιστοκαλλιέργειας στον μικροπολλαπλασιασμό των φυτών. Οι δύο πρώτες κατηγορίες αφορούν την αναπαραγωγή των φυτών (δηλαδή τον μικροπολλαπλασιασμό) και διακρίνονται μεταξύ τους από το εάν τα έκφυτα σχηματίζουν κάλο (δηλαδή αποδιαφοροποιούνται) πριν διαφοροποιηθούν σε όργανα (βλαστό, ρίζα, φύλλο) ή σε σωματικά έμβρυα. Επομένως οι δύο πρώτες κατηγορίες διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το εάν αφορούν άμεση ή έμμεση οργανογένεση/σωματική εμβρυογένεση. Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει ειδικές εφαρμογές της ιστοκαλλιέργειας στη γενετική βελτίωση των φυτών. Οι διαφορετικές εφαρμογές της ιστοκαλλιέργειας με σκοπό τον μικροπολλαπλασιασμό, ταξινομημένες σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, παρουσιάζονται συνοπτικά στον Πίνακα 7.1. ΤΥΠΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΚΟΠΟΣ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΕΡΙΣΤΩΜΑ 1 ΕΜΒΡΥΟ 1 ΟΦΘΑΛΜΟΣ 1 ΒΛΑΣΤΟΣ, ΜΕΣΟΓΟΝΑΤΙΟ 1, 2 ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΕΜΒΡΥΟ 1,2 ΦΥΛΛΟ, ΒΛΑΣΤΟΣ, ΡΙΖΑ, ΑΛΛΟΙ ΙΣΤΟΙ 2 Καθαρισμός παθογόνων Γρήγορος πολλαπλασιασμός Γενετική σταθερότητα/ ιστότητα κλώνων Διατήρηση γενετικού υλικού Καθαρισμός παθογόνων Γρήγορος πολλαπλασιασμός Γενετική σταθερότητα/ πιστότητα κλώνων Υπέρβαση ασυμβατότητας ειδών Παραγωγή απλοειδών Γρήγορος πολλαπλασιασμός Γενετική σταθερότητα/ πιστότητα κλώνων Παραγωγή τυχαίων βλαστών Καθαρισμός παθογόνων Γενετική σταθερότητα/πιστότητα κλώνων Πολή υψηλή παραγωγικότητα Παραγωγή συνθετικών σπόρων Δυνατότητα αυτοματοποίησης Δημιουργία κάλου Χειρισμός διαφοροποίησης Υψηλή παραγωγικότητα Δημιουργία νέων γονότυπων μέσω σωμακλωνικής παραλλακτικότητας Παραγωγή βιοδραστικών ουσιών Δύσκολη μέθοδος Χαμηλή παραγωγικότητα Δύσκολη μέθοδος Χαμηλή παραγωγικότητα Μολύνσεις Χαμηλή παραγωγικότητα Πιθανόν χαμηλή παραγωγικότητα και/ή ριζοβολία Οχι πάντα επιτυχής Γενετική αστάθεια Πίνακας 7.1. Οι διαφορετικές εφαρμογές της ιστοκαλλιέργειας φυτών. (1) εφαρμογές μικροπολλαπλασιασμού με λίγη ή καθόλου παρεμβολή κάλου (2) εφαρμογές μικροπολλαπλασιασμού με ουσιαστική παρεμβολή κάλου. 76

2 7.2. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΡΙΣΤΩΜΑΤΩΝ Η απομόνωση και ανάπτυξη του βλαστικού μεριστώματος είναι σημαντική για την ανάκτηση φυτών απαλλαγμένων από παθογόνα. Όταν τα βλαστικώς πολλαπλασιασμένα φυτά μολυνθούν, το παθογόνο περνά από τη μια βλαστική γενεά στην επόμενη. Ολόκληρος ο πληθυσμός μιας ορισμένης κλωνοποιημένης ποικιλίας μπορεί να μολυνθεί από το ίδιο παθογόνο. Στα πρώτα πειράματα πολλαπλασιασμού φυτών ντομάτας in vitro βρέθηκε ότι οι ιώσεις δεν διατηρούνταν πάντοτε όταν υποκαλλιεργούνταν το ακρορρίζιο από μια προσβεβλημένη ρίζα. Αυτή ήταν και η πρώτη έρευνα που θεμελίωσε τη θεωρία της χρήσης καλλιέργειας μεριστωμάτων για την εξάλειψη παθογόνων ιών. Η καλλιέργεια μεριστωμάτων χρησιμοποιείται ακόμα για την παραγωγή φυτών κλωνικά πιστών προς το αρχικό φυτό-δότη, δηλαδή χωρίς παραλλαγές. Μετά από σχετικές μελέτες η μεριστωματική καλλιέργεια έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς για πλήθος φυτών και αποτελεί τη βάση της βιομηχανίας μικροπολλαπλασιασμού των κηπευτικών Δομή του κορυφαίου μεριστώματος Η καλλιέργεια βλαστικών μεριστωμάτων είναι μια τεχνική κατά την οποία ένα κομμάτι σε σχήμα «θόλου» από τη μεριστωματική ζώνη της κορυφής του στελέχους εξαιρείται και εμβολιάζεται σε θρεπτικό υπόστρωμα που ενισχύει την ανάπτυξη των φυτών. Στην κλασική ανατομία φυτών το κορυφαίο μερίστωμα διαιρείται σε δυο ζώνες: (α) το «προμερίστωμα» (που περιέχει τα κορυφαία κύτταρα) (β) το «περιφερειακό μερίστωμα» (που περιέχει το πρωτόδερμα και το προκάμβιο) (Σχήμα 7.1). Ο κορυφαίος θόλος δεν έχει σύνδεση μέσω του αγγειακού συστήματος με το ανώριμο προκάμβιο, το νεαρό αρχέτυπο φύλλο και τους νεαρούς μασχαλιαίους οφθαλμούς. Η έλλειψη αγγειακής σύνδεσης παρέχει τη βάση για τη χρησιμοποίηση της τεχνικής μεριστωματικής καλλιέργειας για την εξάλειψη των παθογόνων. Τα κύτταρα που αποτελούν το επάκριο μερίστωμα τείνουν να είναι γενετικά σταθερά. Σε ένα σύστημα μικροπολλαπλασιασμού αυτά τα κύτταρα έχουν τη μεγαλύτερη ικανότητα να παράγουν φυτά που έχουν την ίδια γονοτυπική και φαινοτυπική σύσταση με την πηγή του εκφύτου. Ωστόσο ένα από τα μειονεκτήματα της μεθόδου είναι ο σχετικά μικρός αριθμός διαθέσιμων μεριστωμάτων σε κάθε φυτό. Σχήμα 7.1. Εντοπισμός κορυφαίου μεριστώματος Η διαδικασία απομόνωσης του κορυφαίου μεριστώματος και της καλλιέργειάς του κάτω από ασηπτικές συνθήκες Η απομόνωση και η καλλιέργεια μεριστωμάτων είναι αρκετά απαιτητική διαδικασία που μπορεί να εκτελεστεί 77

3 μόνο από έμπειρο τεχνικό προσωπικό, είναι δε και σχετικά χρονοβόρα (απαιτούνται περίπου 10 λεπτά για την απομόνωση και εμβολιασμό ενός και μόνου μεριστώματος). Για τον λόγο αυτόν η μέθοδος δεν θεωρείται ιδιαίτερα παραγωγική και χρησιμοποιείται μόνο για την εγκατάσταση ενός αρχικού πληθυσμού φυτών in vitro τα οποία είναι απαλλαγμένα ιώσεων και κλωνικά όμοια με το μητρικό φυτό. Για τη μεριστωματική καλλιέργεια χρησιμοποιούνται έντονα αναπτυσσόμενες κορυφές βλαστών. Όταν οι βλαστοί βρίσκονται στη φάση έντονης ανάπτυξης η συγκέντρωση του παθογόνου τείνει να μειωθεί και η ικανότητα ανάπτυξης μετά την εκτομή είναι μεγαλύτερη. Ενεργά αναπτυσσόμενοι βλαστοί μπορούν να αποκτηθούν πολλαπλασιάζοντας αποστειρωμένα τμήματα στελεχών, βολβούς, γογγυλόριζες ή κονδύλους σε αποστειρωμένο συνθετικό εδαφικό μίγμα. Τα βλαστικά μεριστώματα επιδέχονται επιφανειακή απολύμανση πριν την εκτομή του μεριστώματος. Για παράδειγμα, οφθαλμοί με έντονα καλυπτόμενα φύλλα εμβαπτίζονται γρήγορα σε διάλυμα αιθανόλης 75% (ο/ο), ενώ οφθαλμοί με χαλαρά καλυπτόμενα φύλλα εμβαπτίζονται σε διάλυμα χλωρίνης 2% (β/ο). Το διάλυμα αφαιρείται με 3 ξεπλύματα σε απιονισμένο νερό. Η εκτομή του μεριστώματος γίνεται υπό ασηπτικές συνθήκες χρησιμοποιώντας τη συνήθη ασηπτική τεχνική. Για την αφαίρεση μεριστωμάτων απαιτείται στερεοσκόπιο. Για την εκτομή μεριστώματος, το άκρο του βλαστού τοποθετείται στο μικροσκόπιο με λαβίδες. Χρησιμοποιούνται κοντές υποδερμικές βελόνες (2 cm) για την αφαίρεση των φύλλων και του αρχέτυπου φύλλου. Όσο η διαδικασία εκτομής προχωρά προς την κορυφή, θα πρέπει να χρησιμοποιείται διαφορετική αποστειρωμένη βελόνα για κάθε αρχέτυπο. Αυτή η τεχνική είναι μια πρόληψη για την αποφυγή μεταφοράς μικροοργανισμών στην αποστειρωμένη κορυφή. Μακρύτερες βελόνες (3 cm) χρησιμοποιούνται για την εκτομή του μεριστώματος, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ένα λείο κόψιμο σε σχήμα V κάτω απ τον κορυφαίο θόλο. Το έκφυτο μεταφέρεται στη συνέχεια στην επιφάνεια του υποστρώματος καλλιέργειας. Είναι επίσης σημαντικό κατά την εμφύτευση να παρέχεται στα μεριστώματα επαρκές οξυγόνο και να απομακρύνονται πιθανοί ενδογενείς παρεμποδιστές με την προσθήκη λεπτής στοιβάδας νερού πάνω στο στερεό υπόστρωμα καλλιέργειας και γύρω από το εμφυτευμένο μερίστωμα. Δεν υπάρχει κανένα διαθέσιμο υπόστρωμα γενικής χρήσης για τις καλλιέργειες μεριστωμάτων. Τα περισσότερα υποστρώματα που χρησιμοποιούνται συνήθως αναπτύχθηκαν αρχικά για καλλιέργεια ριζών (υπόστρωμα White) ή άλλες χρήσεις. Οι άριστες συγκεντρώσεις των συστατικών, και κυρίως των ιχνοστοιχείων, δεν έχουν εκτιμηθεί πλήρως για την καλλιέργεια μεριστωμάτων. Από τα χρησιμοποιούμενα υποστρώματα αυτό των Murashige και Skoog ή το υπόστρωμα White, με κάποιες τροποποιήσεις, είναι τα πιο συχνά και επιτυχημένα. Οι απαιτήσεις του υποστρώματος σε πρόσθετα ανάπτυξης και συγκέντρωση αλάτων ποικίλουν ανάλογα με το είδος και ιδιαίτερα ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας. Τα πιο συνηθισμένα πρόσθετα είναι οι ρυθμιστές αύξησης. Υπάρχουν όμως και είδη που καλλιεργούνται χωρίς ρυθμιστές αύξησης στα υποστρώματα. Η πλειονότητα των υποστρωμάτων εφοδιάζεται με κυτοκινίνη για να ενισχύσει τη βλαστική ανάπτυξη. Τρεις κυτοκινίνες χρησιμοποιούνται συχνά για εφοδιασμό υποστρωμάτων, με την ακόλουθη σειρά προτίμησης: ΒΑ> Kin > 2-iP. Επίσης απαιτείται αυξίνη για την ανάπτυξη των εκβλαστήσεων, πάλι με την ακόλουθη σειρά προτίμησης: ΝΑΑ > ΙΒΑ >> 2,4-D. Συνήθως, ωστόσο, αποφεύγεται εντελώς η εφαρμογή αυξίνης, τουλάχιστον σε αρχικό στάδιο. Σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις χρησιμοποιείται και το γιββερελλικό οξύ σε χαμηλές συγκεντρώσεις (0,1 mg l -1 ), επειδή σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις είναι πιθανή η παρεμπόδιση της ριζοβολίας. Γενικά, οι καλλιέργειες βλαστικού μεριστώματος επωάζονται σε συνθήκες φωτός, του οποίου η ένταση πρέπει να αυξάνεται όσο αυξάνεται το μήκος των αναγεννώμενων μικροβλαστών. Ωστόσο η αρχική επαγωγή της έκπτυξης των μεριστωμάτων πρέπει να πραγματοποιείται κάτω από χαμηλή ένταση φωτισμού ( Lux ή 2-14 μmol m -2 s -1 ). Επίσης, όταν αρχίζει ο σχηματισμός των, υψηλής συγκέντρωσης σε πολυφαινόλη, εκφύτων είναι σκόπιμο να μειωθεί η ένταση του φωτός, ενώ η μεγιστοποίηση της ανάπτυξης in vitro επιταχύνεται σε μεγάλες φωτοπεριόδους (τουλάχιστον 16 ώρες φωτός την ημέρα), έτσι ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα επαγωγής λήθαργου Πώς επιτυγχάνεται η εξάλειψη των παθογόνων; Η αξία της καλλιέργειας μεριστωμάτων για την παραγωγή φυτών απαλλαγμένα από ιούς είναι εμφανής στην περίπτωση των καλλιεργούμενων φυτών. Έχει αποδειχθεί ότι μη ιωμένες βλαστικές κορυφές θα μπορούσαν να αποκτηθούν από προσβεβλημένα φυτά μέσω της καλλιέργειας μεριστωμάτων. Επιπρόσθετα, η καλλιέργεια μεριστωμάτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να παραχθούν φυτά απαλλαγμένα από ιούς, που μολύνθηκαν συστηματικά από παθογόνα όπως το μυκόπλασμα, τους μύκητες και τα βακτήρια. Αυτό έχει ανυπολόγιστη αξία για τη βιομηχανία κηπευτικών. 78

4 Η απουσία (ή η παρουσία σε πολύ μικρή συγκέντρωση) ιών στα μεριστώματα ιωμένων φυτών έχει αποδοθεί σε διάφορες αιτίες, κυριότερες από τις οποίες είναι οι εξής: Δεν υφίσταται αγγειακή σύνδεση μεριστώματος φυτού (δεν μεταφέρονται ιοί στο μερίστωμα). Η κυτταροδιαίρεση του μεριστώματος είναι ταχύτερη από τη διάδοση των ιών από κύτταρο σε κύτταρο. Το μερίστωμα περιέχει αντιικές ουσίες. Η επιτυχία της καλλιέργειας μεριστωμάτων επηρεάζεται από τις συνθήκες ανάπτυξης του στελέχους και την εποχή κατά τη διάρκεια της οποίας εξασφαλίζεται το έκφυτο. Πάντως τα καλύτερα αποτελέσματα λαμβάνονται όταν τα μεριστώματα έχουν συλλεχθεί στο τέλος του κύκλου τους, όταν έχει λήξει ο λήθαργος των οφθαλμών και έχει αρχίσει η βλάστηση. Προτιμάται επίσης η παραλαβή των κορυφαίων παρά των πλευρικών μεριστωμάτων. Γενικά, όσο μεγαλύτερο είναι το έκφυτο τόσο το καλύτερο για την επιβίωσή του. Δηλαδή μεγάλου μεγέθους έκφυτα δίνουν ολοκληρωμένα φυτά, ενώ πολύ μικρού μεγέθους έκφυτα μπορεί να δώσουν κάλους ή ρίζες. Παράλληλα, όμως, το μικρό μέγεθος επιτρέπει την ανομοιόμορφη και ατελή κατανομή των μικροβίων στον φυτικό οργανισμό. Επομένως, σαν συμβιβασμό, προσδιορίζονται τα όρια μεγέθους του εκφύτου (0,2-0,5mm) για να έχουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Επίσης η παρουσία αρχέτυπου φύλλου μπορεί να καθορίσει την ικανότητα ανάπτυξης του εκφύτου μεριστώματος. Για να εξαλειφθεί η μόλυνση από παθογόνα, καλλιεργούνται μεριστώματα με ένα μόνο ζεύγος αρχέτυπων φύλλων. Έχει παρατηρηθεί ότι η επαφή ενός μολυσμένου φύλλου με το μέσο της καλλιέργειας έχει ως αποτέλεσμα την προσωρινή εξάλειψη των ιών. Επομένως με την προσθήκη στο μέσο της καλλιέργειας κάποιων αντιβιοτικών ουσιών (π.χ. virazole, vidarabine, πράσινο του μαλαχίτου, θειοουρακίλη) πετυχαίνουμε πληρέστερη εξόντωση των ιών. Επιπρόσθετα η θερμοκρασία αδρανοποιεί κάποιους ιούς και έτσι συμβάλλει με τους χημικούς ρυθμιστές στην καταπολέμησή τους. Η τελευταία μέθοδος ονομάζεται θερμοθεραπεία και συνίσταται στην καλλιέργεια των αναπτυσσόμενων μεριστωμάτων σε θερμοκρασία C για διάστημα 2-10 εβδομάδων. Σε κάθε, πάντως, περίπτωση πρέπει να διενεργείται έλεγχος της καθαρότητας των αναγεννηθέντων φυτών από ιούς και άλλα παθογόνα. Συνήθως η αναγέννηση βλαστών από τα καλλιεργούμενα μεριστώματα συνοδεύεται από ελάχιστο ή και καθόλου κάλο, γεγονός που εξασφαλίζει τη γενετική πιστότητα των αναγεννώμενων φυτών ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΟΦΘΑΛΜΩΝ Οι οφθαλμοί περιέχουν μεριστωματικά κύτταρα και για αυτό ιστοκαλλιεργούνται για τον ίδιο πρακτικά σκοπό όπως και τα κορυφαία μεριστώματα. Η μέθοδος χρησιμοποιείται για τον μικροπολλαπλασιασμό φυτικών ειδών όπως κουνουπίδι, ζέρμπερα, ροδόδενδρο, ευκάλυπτο και διοσκορέα. Ωστόσο η χρήση των οφθαλμών απαιτεί αυξημένη προσοχή καθώς: Τα λέπια των οφθαλμών αποτελούν σημαντικές εστίες μικροοργανισμών (κυρίως βακτηρίων) που μπορούν να μολύνουν την ιστοκαλλιέργεια. Για αυτό το λόγο πρέπει να εφαρμοστούν τα κατάλληλα πρωτόκολλα απολύμανσης. Οι πλευρικοί οφθαλμοί (δηλαδή αυτοί που εκφύονται στα πλάγια ενός βλαστού) συνήθως δεν αντιδρούν στην ιστοκαλλιέργεια. Αυτό συμβαίνει λόγω του φαινομένου της κυριαρχίας του κορυφαίου οφθαλμού, δηλαδή αυτού που βρίσκεται στην άκρη του βλαστού. Ο τελευταίος παρεμποδίζει τη βλάστηση των πλάγιων οφθαλμών μέσω της παραγωγής αυξίνης και άλλων παρεμποδιστών. Για να καταστεί δυνατή η χρησιμοποίηση των πλάγιων οφθαλμών στην ιστοκαλλιέργεια, πρέπει πρώτα να κοπεί ο κορυφαίος οφθαλμός από τον βλαστό στο μητρικό φυτό και μετά από μερικές ημέρες, αφού θα έχει εξουδετερωθεί η δράση της αυξίνης, να παραληφθούν οι πλάγιοι οφθαλμοί για ιστοκαλλιέργεια. Η θέση του οφθαλμού στο μητρικό φυτό είναι καθοριστική για το είδος της οντογενετικής του εξέλιξης in vitro. Έχει παρατηρηθεί ανάπτυξη των εκφύτων σε μεγαλύτερο ποσοστό όταν προέρχονται από ακραία μπουμπούκια από ότι όταν προέρχονται από πλαϊνά. Σε ορισμένα φυτά ο ακραίος οφθαλμός διαφοροποιείται σε άνθος ενώ ο προσκείμενος μασχαλιαίος σε βλαστικό τμήμα. Η έκφραση ενός οφθαλμού ως «ανθοφόρου» ή «φυλλοφόρου» εξαρτάται σημαντικά και από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως τη θερμοκρασία και τη φωτοπερίοδο. Για τον μικροπολλαπλασιασμό χρησιμοποιούνται αποκλειστικά βλαστοφόροι οφθαλμοί. 79

5 7.4. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΜΒΡΥΩΝ Η in vitro καλλιέργεια ζυγωτών εμβρύων (δηλαδή εμβρύων τα οποία προέρχονται από κανονική γονιμοποίηση) αποσκοπεί στη διευκόλυνση της βλάστησης του εμβρύου όταν αυτή δεν είναι εφικτή. Αυτό μπορεί να συμβεί σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως: Ο σπόρος δεν έχει εκτεθεί για αρκετό χρονικό διάστημα σε χαμηλές θερμοκρασίες, δηλαδή δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία της εαρινοποίησης (vernalization). Η απαιτούμενη διάρκεια εαρινοποίησης διαφέρει ανάλογα με το φυτικό είδος και μερικές φορές με την ποικιλία, π.χ. για το κριθάρι απαιτείται γενικά αποθήκευση των σπόρων για δύο μήνες σε θερμοκρασία 4-8 C. Η ωρίμανση του σπόρου μπορεί να καθυστερεί και για άλλους φυσιολογικούς λόγους, με αποτέλεσμα να απαιτούνται έως και δεκαετίες για τη βλάστησή του (π.χ. σε πολλά κωνοφόρα). Το χαρακτηριστικό παράδειγμα της εφαρμογής της καλλιέργειας εμβρύων για την επιτάχυνση της βλάστησης είναι η δραστική συντόμευση (από έτη σε μήνες) του αναπαραγωγικού κύκλου του γένους Iris καθώς και διαφόρων ποικιλιών μηλιάς. Για διαφόρους λόγους, το ενδοσπέρμιο περιέχει παρεμποδιστικούς παράγοντες για τη βλάστηση του εμβρύου. Ένας από αυτούς είναι και η διαφορετική ταξινομική προέλευση του εμβρύου από το μητρικό φυτό (από το οποίο προέρχεται το ενδοσπέρμιο). Στις περιπτώσεις αυτές λέμε ότι το έμβρυο προήλθε από μια απαγορευμένη διασταύρωση (illegal crossing). Για παράδειγμα, τα έμβρυα τα οποία προέρχονται από τη διασταύρωση Triticum aestivum και Aegilops spp. πεθαίνουν κατά την ανάπτυξή τους λόγω της ανάπτυξης απορριπτικών παραγόντων από το μητρικό ενδοσπέρμιο. Στο σημείο αυτό μπορούμε να επέμβουμε καλλιεργώντας τα υβριδικά έμβρυα σε τεχνητό υπόστρωμα το οποίο θα αναπληρώνει τις απαραίτητες θρεπτικές και ορμονικές ουσίες του ενδοσπερμίου, χωρίς να περιέχει τοξικούς παράγοντες. Με τον τρόπο αυτόν είναι δυνατή η αναγέννηση φυτών που θα φέρουν υβριδικά χαρακτηριστικά και των δύο διαφορετικών φυτικών ειδών. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται διάσωση εμβρύου (embryo rescue) και συνοψίζεται στο Σχήμα 7.2. Άλλα ενδεικτικά παραδείγματα διαειδικών υβριδισμών που έγιναν εφικτοί με τη μέθοδο αυτή παρουσιάζονται στον Πίνακα 7.2. Δεν σημαίνει βέβαια ότι η διαδικασία της διάσωσης του εμβρύου μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε πιθανό συνδυασμό διασταύρωσης, καθώς τις περισσότερες φορές οι απαγορευμένες διασταυρώσεις μεταξύ πολύ απομακρυσμένων ειδών (από ταξινομική άποψη) αποτυγχάνουν στα πολύ αρχικά στάδια σχηματισμού εμβρύου. Πολλές φορές τα υδριδικά έμβρυα είναι στείρα ή υπογόνιμα. Σχήμα 7.2. Η διαδικασία της διάσωσης εμβρύου. 80

6 Brassica campestris X B.oleracea Cucurbita pepo X C. moschata Gossypium arboreum X G. herbaceum Gossypium hirsutum X G. barbadense Hordeum vulgare X H. bulbosum Lycopersicon esculentum X L. peruvianum Melilotus officinalis X M. alba Oryza sativa X O. officinalis Phaseolus vulgaris X P. lunatus Triticum aestivum X Aegilops spp. Πίνακας 7.2. Ενδεικτικά παραδείγματα διαειδικών διασταυρώσεων στις οποίες εφαρμόστηκε καλλιέργεια εμβρύων. Τα καλλιεργούμενα έμβρυα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως πηγή για την επαγωγή, δευτερογενώς, σωματικών εμβρύων, δηλαδή τα σωματικά έμβρυα να προέλθουν από ζυγωτά. Αυτό συνήθως επιτυγχάνεται με την εφαρμογή αυξίνης. Παραδείγματα τέτοιων εφαρμογών συναντώνται στα σιτηρά και τα κωνοφόρα. Μια ειδική ερευνητική εφαρμογή αποτελεί η παραγωγή ινών από σπόρους βαμβακιού in vitro, έτσι ώστε να μελετηθεί η ινοποιητική ικανότητα διαφορετικών ποικιλιών σε πολύ πρώιμο στάδιο. Άλλες εφαρμογές περιλαμβάνουν τη βασική έρευνα σχετικά με την ανάπτυξη και τη φυσιολογία του εμβρύου, τη δοκιμή ζωτικότητας του σπόρου κ.ά. Από τεχνική άποψη, η καλλιέργεια των εμβρύων παρουσιάζει ορισμένες ιδιομορφίες, οι οποίες αναφέρονται περιληπτικά στη συνέχεια: Πολλές φορές απαιτείται η κατεργασία του περιβλήματος του σπόρου (ιδιαίτερα αν αυτό είναι σκληρό) πριν απομονωθεί το έμβρυο. Η απολύμανση γίνεται κυρίως σε επίπεδο σπόρου και όχι εμβρύου. Για την καλλιέργεια του εμβρύου αρχικά απαιτούνται υψηλές συγκεντρώσεις σακχαρόζης (8-12% β/ο), μέτριες συγκεντρώσεις αυξίνης και χαμηλές συγκεντρώσεις κυτοκινίνης. Μετά την ανάπτυξή του για χρονικό διάστημα 1-2 εβδομάδων, το καλλιεργούμενο έμβρυο πρέπει να μεταφερθεί σε άλλο υπόστρωμα το οποίο θα περιέχει σακχαρόζη σε φυσιολογική συγκέντρωση (2-3%), μειωμένη συγκέντρωση αυξίνης και μέτρια έως αυξημένη συγκέντρωση κυτοκινίνης. Ωστόσο οι συνθήκες αυτές μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με την περίπτωση. Συνιστάται η καλλιέργεια εμβρύων ανεπτυγμένων έως την αυτοτροφική φάση, δηλαδή εμβρύων που έχουν ήδη αρχίσει να παίρνουν το σχήμα τορπίλης (για περισσότερη επεξήγηση των σταδίων εξέλιξης ενός εμβρύου βλ. Κεφάλαιο 8: Σωματική Εμβρυογένεση), καθώς και η διατήρηση του ιμάντα που συνδέει το έμβρυο με το ενδοσπέρμιο. Τέλος, έχει βρει σημαντική εφαρμογή η χρήση του τροφικού ενδοσπερμίου (nurse endosperm), η οποία συνιστάται στην τοποθέτηση του εμβρύου σε ένα φυσιολογικό, υγιές ενδοσπέρμιο και την από κοινού καλλιέργειά τους in vitro. Πλεονέκτημα αυτής της τεχνικής είναι η καλύτερη ανάπτυξη και γρηγορότερη διαφοροποίηση του εμβρύου χάρη στην απελευθέρωση διαφόρων συστατικών από το τροφικό ενδοσπέρμιο Η ΤΥΧΑΙΑ ΟΡΓΑΝΟΓΕΝΕΣΗ τυχαία ή επίκτητη οργανογένεση (adventitious organogenesis) χαρακτηρίζουμε τη διαδικασία εκείνη με την οποία σχηματίζονται βλαστοί, ρίζες ή άλλα είδη οργάνων πάνω σε ένα καλλιεργούμενο έκφυτο. Η οργανογένεση διακρίνεται σε άμεση ή έμμεση, ανάλογα με το εάν λαμβάνει χώρα σε διαφοροποιημένο ή αποδιαφοροποιημένο ιστό (κάλο) (Εικόνα 7.1). Κατά την άμεση οργανογένεση ο σχηματισμός του νέου οργάνου αρχίζει από επιδερμικά ή υποδερμικά παρεγχυματικά κύτταρα από τα οποία προκύπτει το μεριστωματοειδές, δηλαδή μια ομάδα ταχέως διαιρούμενων κυττάρων που μοιάζουν με μεριστωματικά. Επίσης τα φυτά που αναγεννώνται μέσω οργανογένεσης αποτελούν μονοπολικές δομές, δηλαδή σχηματίζονται πρώτα οι βλαστοί και μετά οι ρίζες. Με τον τρόπο αυτό η τυχαία οργανογένεση διακρίνεται σαφώς από τη σωματική εμβρυογένεση, όπου η βλάστηση των εμβρύων δίνει ολοκληρωμένα φυτά διπολικής δομής με τον ταυτόχρονο σχηματισμό βλαστών και ριζών. 81

7 Εικόνα 7.1. Αναγέννηση φυτού από κάλο (Α) μέσω τυχαίας οργανογένεσης (βλαστογένεσης και ριζογένεσης) (Β). Σε γενικές γραμμές, η οργανογένεση βρίσκεται κάτω από τον άμεσο έλεγχο των φυτικών ρυθμιστών αύξησης, σύμφωνα με όσα αναλύθηκαν στο Κεφάλαιο 3. Από πρακτική άποψη, θα πρέπει να τονιστούν ορισμένα βασικά σημεία: Η ριζογένεση ακολουθεί πάντα τη βλαστογένεση. Είναι πολύ δύσκολο να σχηματιστούν βλαστοί πάνω σε αναγεννημένες ρίζες. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι η ριζογένεση είναι απλή διαδικασία. Αντίθετα, αποτελεί το δυσκολότερο τμήμα της αναγέννησης φυτών μέσω τυχαίας οργανογένεσης και συχνά τον περιοριστικό παράγοντα αυτής. Η τυχαία οργανογένεση ονομάζεται έτσι επειδή μπορεί να προκληθεί (κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες, εννοείται) σε κάθε είδος φυτικού κυττάρου. Αντίθετα, η αναγέννηση οργάνων από ορισμένα έκφυτα μόνο τυχαία δεν είναι και για αυτό πολλές φορές δεν απαιτεί την υποκίνησή της με εφαρμογή ορμονών. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η βλαστογένεση από τα κορυφαία μεριστώματα. Εκτός από τους ρυθμιστές αύξησης, καθοριστικό ρόλο στην οργανογένεση έχει και η ποιότητα/ποσότητα του φωτισμού και η σύσταση του θρεπτικού υποστρώματος, όπως έχει ήδη αναφερθεί στα Κεφάλαια 2 και 3. Λόγω της εξαιρετικά μεγάλης σημασίας (από άποψη δυσκολίας!) που έχει η τυχαία ριζογένεση, η διαδικασία αυτή θα αναλυθεί λίγο περισσότερο. Σε πρώτη φάση, οι ξεχωριστές φάσεις που οδηγούν τελικά στον σχηματισμό μιας ρίζας πάνω σε ένα έκφυτο περιγράφονται συνοπτικά στον επόμενο Πίνακα (7.3). Από την περιγραφή γίνεται φανερό ότι ο σχηματισμός μιας ρίζας συνοδεύεται από έντονες βιοχημικές διεργασίες, με κύριο γνώρισμα την οξείδωση φαινολικών ουσιών και τη σύνθεση αυξίνης και αιθυλενίου μέσα στον ριζικό ιστό (Saiman et al. 2012, de la Cruz et al. 2015). Με βάση αυτά τα δεδομένα, ιδανικός ιστός προς επαγωγή ριζογένεσης θεωρείται αυτός που βρίσκεται στα στάδια 2-3, δηλαδή παρουσιάζει ήδη περικλινή διαίρεση του καμβίου. Θεωρητικά, ο ιστός αυτός μπορεί να μετασχηματιστεί για να δώσει ριζικές καταβολές εφόσον επωαστεί στο σκοτάδι, σε σχετικά υψηλή θερμοκρασία και εκτεθεί σε χαμηλές συγκεντρώσεις αυξίνης. Από πρακτική άποψη, η επαγωγή της ριζογένεσης στα καλλιεργούμενα έκφυτα μπορεί να διευκολυνθεί με τους εξής τρόπους: Με τη χρήση νεανικών ιστών. Με τη χρήση υποστρωμάτων πλούσιας θρεπτικής σύστασης, ιδιαίτερα σε άλατα νιτρικών και αμμωνιακών ιόντων, καθώς και άλατα ιωδίου και καλίου. Ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις η ριζογένεση ευνοείται από πτωχότερα διαλύματα. Με τη χρήση υποστρωμάτων με λόγο άνθρακα/αζώτου (C/N) Με την αποφυγή προσθήκης βιταμινών σε υψηλές συγκεντρώσεις. Με την επώαση της περιοχής ριζοβολίας (δηλαδή της βάσης του δοχείου καλλιέργειας) σε υψηλή θερμοκρασία και σε συνθήκες σκότους για χρονικό διάστημα 3-10 ημερών. Με την έκθεση σε ερυθρό φως. 82

8 Φάση τυχαίας ριζογένεσης Μορφολογικά συμπτώματα Συγκέντρωση ινδολυλοξεικού οξέος (ΙΑΑ) Συγκέντρωση αιθυλενίου Συγκέντρωση φαινολών Συγκέντρωση ο-διϋδροξυφαινολών Ενεργότητα υπεροξειδασών 1 - Αυξάνει Αυξάνει Αυξάνει Μειώνεται 2* 3* Διόγκωση πυρήνα ριζογενών κυττάρων Περικλινής διαίρεση καμβίου Εμφάνιση μορφογενετικών περιοχών ρίζας Εμφάνιση ριζικών καταβολών Εμφάνιση έκπτυξη ρίζας Μειώνεται Μειώνεται Μειώνεται Μειώνεται Αυξάνει Αυξάνει Αυξάνει Αυξάνει * Οι φάσεις αυτές χαρακτηρίζουν ιστό εκφύτου κατάλληλο να διεγερθεί έτσι ώστε να δώσει ριζικές καταβολές. Πίνακας 7.3. Μορφολογικές και βιοχημικές μεταβολές που χαρακτηρίζουν τις διακριτές φάσεις της τυχαίας ριζογένεσης. 83

9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Ananthakrishnan, G., Xia, X., Elman, C., Singer, S., Paris, H.S., Gal-on, A., & Gaba, V. (2003). Shoot production in squash (Cucurbita pepo) by in vitro organogenesis. Plant Cell Reports 21: Azizi, P., Rafii, M.Y., Maziah, M., Abdullah, S.N.A., Hanafi, M.M., Latif, M.A., Rashid, A.A., & Sahebi, M. (2015). Understanding the shoot apical meristem regulation: A study of the phytohormones, auxin and cytokinin, in rice. Mechanisms of Development 135: de la Cruz, E.M., García-Ramírez, E., Vázquez-Ramos, J.M., de la Cruz, H.R., & López-Bucio, J. (2015). Auxins differentially regulate root system architecture and cell cycle protein levels in maize seedlings. Journal of Plant Physiology 176: Kintzios, S., Stavropoulou, E., & Skamneli, S. (2004). Accumulation of selected macronutrients and carbohydrates in melon tissue cultures: association with pathways of in vitro dedifferentiation and differentiation (organogenesis, somatic embryogenesis). Plant Science 167: Kintzios, S., Barberaki, M., Aivalakis, G., Drossopoulos, J., & Holevas, C.D. (1996a). In vitro morphogenetical responses of mature wheat embryos to different NaCl concentrations and growth regulator treatments. Plant Breeding 116: Kintzios, S., Triantafyllou, M., & Drossopoulos, J. (1996b). Effect of genotype and different growth regulator treatments on callus induction, proliferation and plant regeneration from mature wheat embryos. Cereal Research Communications 24: Kitsaki, C.K., Zygouraki, S., Ziobora, M., & Kintzios, S. (2004). In vitro germination, protocorms formation and plantlets development of mature versus immature seeds from several Ophrys species (Orchidaceae). Plant Cell Reports 23: Ozudogru, E.A., Kirdok, E., Kaya, E., Capuana, M., De Carlo, A., & Engelmann, F. (2011). Mediumterm conservation of redwood (Sequoia sempervirens (D. Don.) Endl.) in vitro shoot cultures and encapsulated buds. Scientia Horticulturae 127: Rastogi, R., & Sawhney, V.K. (1986). In vitro culture of young floral buds of tomato (Lycopersicon esculentum mill.). Plant Science 3: Saiman, M.Z., Mustafa, N.R., Schulte, A.E., & Verpoorte, R. (2012). Induction, characterization, and NMRbased metabolic profiling of adventitious root cultures from leaf explants of Gynura procumbens. Plant Cell, Tissue & Organ Culture 109: Stanišić, M., Raspor, M., Ninković, S., Milošević, S., Ćalić, D., Bohanec, B., Trifunović, M., Petrić, M., Subotić, A., & Jevremović, S. (2015). Clonal fidelity of Iris sibirica plants regenerated by somatic embryogenesis and organogenesis in leaf-base culture RAPD and flow cytometer analyses. South African Journal of Botany 96:

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Χ.Κ. ΚΙΤΣΑΚΗ 2008 1 Αντικείμενα της ενότητας Ορισμοί και έννοιες Σκοπός των διεργασιών της ανάπτυξης Πού και πώς πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ 2.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο παρόν κεφάλαιο εξετάζονται οι τρεις κύριες κατηγορίες παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση κάθε πρωτοκόλλου μικροπολλαπλασιασμού,

Διαβάστε περισσότερα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα λειτουργικότητα βλαστού βλαστός υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα στηρίζει φύλλα, άνθη, καρπούς παράγει νέους ιστούς και όργανα (ιστογένεση/οργανογένεση) ο πράσινος βλαστός

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη

Τύποι Φυτών. Ετήσια Διετή Πολυετή. Ποώδη. Ξυλώδη Τύποι Φυτών Ετήσια Διετή Πολυετή Ποώδη Ξυλώδη Δένδρα Θάμνοι Ανατομική των αγγειωδών φυτών Κύτταρο Ιστός Όργανο Φυτό Υπόγειο μέρος Υπέργειο μέρος Ρίζα Βλαστοί ή στελέχη Προέλευση και ανάπτυξη σπόρων Εγγενής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ;

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ; ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ; 1.1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η κυτταροκαλλιέργεια (cell culture) και η ιστοκαλλιέργεια (tissue culture) είναι γενικότερα γνωστότερες με τους όρους «καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

- εξωκάρπιο - ενδοκάρπιο. µεσοκάρπιο. Καρπόδεση. τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο. εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα)

- εξωκάρπιο - ενδοκάρπιο. µεσοκάρπιο. Καρπόδεση. τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο. εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα) Καρπόδεση τα τοιχώµατα της ωοθήκης αναπτύσσονται σεπερικάρπιο - εξωκάρπιο - µεσοκάρπιο - ενδοκάρπιο εξωκάρπιο η εξωτερική στρώση κυττάρων(φλούδα) µεσοκάρπιο πολλές ενδιάµεσες στρώσεις κυττάρων ενδοκάρπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ

ΙΣΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΙΣΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ Χρήσιμοι όροι Αγενής πολλαπλασιασμός Κύτταρα Οφθαλμοί Θρεπτικό υπόστρωμα Έκφυτο ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ - ΙΣΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 1 Ορισμοί Ιστοκαλλιέργεια είναι η τεχνική ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΕΓΓΕΝΗΣ ΠΟΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Σπορά τον Απρίλιο σε βάθος 2-3 cm και σε απόσταση 15 cm Μικρή βλαστική ικανότητα σπόρων (περίπου 3-4 έτη) Αδύνατη η πιστή αναπαραγωγή των ποικιλιών Καθυστέρηση εισόδου πρέμνων σε

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, )

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) 1 Πορεία παρουσίασης των Καθοριστικοί Σταθμοί BRs στην ανακάλυψη των ΒRs Δομή των κυριότερων ενδογενών μορφών Μεταβολισμός των BRs Βιοσύνθεση Διακίνηση Καταβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΜΕ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΑ

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΜΕ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΜΕ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΑ Αγενής µέθοδος πολλαπλασιασµού Με χρήση µοσχευµάτων βλαστού και φύλλου-οφθαλµού οφθαλµού το ζητούµενο είναι ο σχηµατισµός ρίζας Με χρήση µοσχεύµατος ρίζας και φύλλου πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΡΥΟΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ IN VITRO

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΡΥΟΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ IN VITRO ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΡΥΟΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΦΥΤΙΚΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ IN VITRO ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ ΦΙΛΙΠΠΙ ΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ρ. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται

Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται Αύξηση και ανάπτυξη φυτών Tο σύνολο των φαινομένων αυξήσεως, διαιρέσεως και διαφοροποιήσεως των κυττάρων με τις οποίες από έναν οργανισμό προκύπτουν οι απόγονοί του ονομάζεται βιολογικός κύκλος του φυτού.

Διαβάστε περισσότερα

Αγενής Πολλαπλασιασμός. Οι κλώνοι. Ηχίμαιρα. Πηγές λήψης πολ/κού υλικού. Αγενής και παθογόνα ΑΓΕΝΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ

Αγενής Πολλαπλασιασμός. Οι κλώνοι. Ηχίμαιρα. Πηγές λήψης πολ/κού υλικού. Αγενής και παθογόνα ΑΓΕΝΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΑΓΕΝΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΦΥΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ Γιώργος Νάνος, Αναπλ. Καθηγητής Εργ. Δενδροκομίας, Π.Θ. Αγενής Πολλαπλασιασμός Τι είναι αγενής πολλαπλασιασμός Τι περιλαμβάνει: απομικτικούς σπόρους,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 8η ΙΑΛΕΞΗ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε σωµατικό κύτταρο φέρει στον πυρήνα του δύο όµοια αντίτυπα κάθε χρωµοσώµατος (διπλοειδής, 2Ν) αντίθετα από τα γενετικά που φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΣΤΗΝΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΣΤΗΝΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΣΤΗΝΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΜΙΚΡΟΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ 4.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διεξαγωγή οποιουδήποτε ιστοκαλλιεργητικού πειράματος προϋποθέτει την ύπαρξη βασικού εργαστηριακού εξοπλισμού, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 7 2 Τα υπόγεια βλαστικά όργανα αγενούς αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 Μικροπολλαπλασιασμός 2 Μικροπολλαπλασιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

2/4/2015. σπορόφυτα. http://www4.uwsp.edu

2/4/2015. σπορόφυτα. http://www4.uwsp.edu Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Διαδικασία ανάπτυξης κυττάρου ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Ρυθµιστές της αύξησης των φυτών» Ορεστιάδα 2015 Αύξηση Αύξηση = η µη αντιστρέψιµη µεγέθυνση ή διόγκωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗ - ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ IN VITRO ΤΟΥ ΑΜΥΓ ΑΛΟΡΟ ΑΚΙΝΟΥ Ρ1 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΗΓΟΡΙΑ ΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές)

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές) ΛΗΘΑΡΓΟΣ Το χειμώνα σταμάτημα της βλάστησης, πτώση φύλλων στα φυλλοβόλα ώστε να προσαρμοστούν στις επικείμενες δύσκολες συνθήκες Λήθαργος = ορατή αδρανή κατάσταση Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 Ο. Θρεπτικά Διαλύματα. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 Ο. Θρεπτικά Διαλύματα. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 Ο Θρεπτικά Διαλύματα Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Βάση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες άμεσης μεταφοράς γονιδίων στο φυτό

Μεθοδολογίες άμεσης μεταφοράς γονιδίων στο φυτό Μεθοδολογίες άμεσης μεταφοράς γονιδίων στο φυτό μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων «γυμνού DNA» σε παροδικώς διαπερατά φυτικά κύτταρα μεταμόρφωση φυτών με φυσικές, χημικές και μηχανικές μεθοδολογίες: βομβαρδισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002.

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002. Ε.Ε. Παρ. 111(1) 1687 Κ.Δ.Π. 192/2005 Αρ. 3980, 15.4.2005 Αριθμός 192 Οι περί Σπόρων (Ελαιούχα και Κλωστικά Φυτά) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005 οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Βλάστηση των σπερμάτων. Μελέτη των εξωγενών περιβαλλοντικών παραγόντων επηρεάζουν τη βλάστηση των σπερμάτων ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Βλάστηση των

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.1.1 Γιατί οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία είναι οι πρωτεΐ νες; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

«Άνθρωπος και Υγεία»

«Άνθρωπος και Υγεία» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ «Άνθρωπος και Υγεία» Ημερομηνία:. Ονοματεπώνυμο:. Βαθμός: ΘΕΜΑ Α Α1. Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση στις επόμενες προτάσεις: 1. Προκαρυωτικοί οργανισμοί είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 2η Αγενής Πολλαπλασιασµός - Πολλαπλασιασµός µε καταβολάδες Καταβολάδες. καθ όσον υπάρχει αγγειακή σύνδεση αυτού µε το µητρικό φυτό

Άσκηση 2η Αγενής Πολλαπλασιασµός - Πολλαπλασιασµός µε καταβολάδες Καταβολάδες. καθ όσον υπάρχει αγγειακή σύνδεση αυτού µε το µητρικό φυτό 20 Άσκηση 2 η Αγενής Πολλαπλασιασµός - Πολλαπλασιασµός µε καταβολάδες Όπως ήδη έχει αναφερθεί (Άσκηση 1 η ), κατά τον αγενή πολλαπλασιασµό χρησιµοποιούµε ως πολλαπλασιαστικό υλικό οποιοδήποτε µέρος του

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα

Κεφάλαιο 3. Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Κεφάλαιο 3 Οι ιστοί συγκροτούν όργανα Τα µέρη ενός αντιπροσωπευτικού σπερµατόφυτου Οβλαστός: (α) στηρίζει τα φύλλα και τα άνθη, (β) µεταφέρει νερό και ανόργανα άλατα από τις ρίζες προς όλα τα εναέρια µέρη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI SCHOOL OF AGRICULTURE POSTGRADUATE STUDIES PROGRAMME SCIENCE OF HORTICULTURE

ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI SCHOOL OF AGRICULTURE POSTGRADUATE STUDIES PROGRAMME SCIENCE OF HORTICULTURE ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ «ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΑΛΩΣΗ, ΒΛΑΣΤΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΡΙΖΟΒΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου 1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ 2 of 19 http://www.agrool.gr Όταν αναφερόμαστε στο φύλο ενός φυτού αναφερόμαστε ουσιαστικά στον τύπο του άνθους του Τύποι: ΦΥΛΟΥ ΑΝΘΟΥΣ Ερμαφρόδιτο Αρσενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 i Νικόλαος Ι. Σπάρτσης ΠΑΤΑΤΑ, Solanum Tuberosum C P ublish Eκδόσεις: ity Κίτρους Επισκόπου 7 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ 5.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κεφάλαιο αυτό αναλύονται βήμα προς βήμα οι βασικές εργασίες οι οποίες απαιτούνται για την εκτέλεση ενός κύκλου μικροπολλαπλασιασμού. Δίνεται έμφαση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ Προϋποθέσεις προόδου σε ένα Πρόγραµµα Γενετικής Βελτίωσης: Ύπαρξη Γενετικής παραλλακτικότητας ως προς το χαρακτηριστικό υνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Το φυτικό κύτταρο Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Στέρεα και ελαστική στοιβάδα που περιβάλλει το φυτικό κύτταρο Καθορίζει και διατηρεί το σχήμα και το μέγεθος του κυττάρου Προστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΖΗΤΗΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΓΕΝΩΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ Πολλά καλλιεργούµενα φυτά αναπαράγονται αγενώς: πατάτα, φράουλα, σακχαροκάλαµο, αµπέλι και οι δενδρώδεις καλλιέργειες Οι λόγοι:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Η γενική δενδροκομία πραγματεύεται τη βιολογία των καρποφόρων δένδρων και θάμνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 19 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 22 Μικροσωληνίσκοι... 23 Μικρονηµάτια ακτίνης... 28 ΠΥΡΗΝΑΣ... 31 Πυρηνικός φάκελλος... 33 Πυρηνόπλασµα... 35 Χρωµατίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ α) Αφού τα σωµατικά κύτταρα της γάτας έχουν 19 ζεύγη οµολόγων χρωµοσωµάτων, άρα περιέχουν 38 απλοειδή χρωµοσώµατα στην αρχή της Μεσόφασης (G 1 -φάση), πριν

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα νιτροποιητικά βακτήρια α. δεσμεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ιοί ντόπιων ποικιλιών ψυχανθών: παράγοντες υποβάθμισης ή ανάδυσης γονιδίων ανθεκτικότητας;

Ιοί ντόπιων ποικιλιών ψυχανθών: παράγοντες υποβάθμισης ή ανάδυσης γονιδίων ανθεκτικότητας; Ιοί ντόπιων ποικιλιών ψυχανθών: παράγοντες υποβάθμισης ή ανάδυσης γονιδίων ανθεκτικότητας; Ελισάβετ Κ. Χατζηβασιλείου (echatz@aua.gr) Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Οι ιοί είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία. (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη

Ανθοκομία. (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 2 Ο πολλαπλασιασμός των ανθοκομικών φυτών μπορεί να είναι εγγενής ή αγενής. Εγγενής ονομάζεται ο πολλαπλασιασμός με σπόρο. Λέγεται εγγενής πολλαπλασιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εισαγωγή Τα θρεπτικά υλικά περιέχουν τις κατάλληλες ενώσεις για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Οι ετερότροφοι οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Μονογονία

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Μονογονία ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα των οργανισµών, που µελετήσαµε στην αρχή του βιβλίου, είναι η ικανότητα αναπαραγωγής. Ο Pasteur, µε το οµώνυµο πείραµά του, απέδειξε ότι η αυτόµατη δηµιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΘΕΜΑ Α (Μονάδες 25) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α1. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα