4.7. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Μαριλένα Καρυολαίµου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "4.7. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Μαριλένα Καρυολαίµου"

Transcript

1 4.7. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Μαριλένα Καρυολαίµου Κοινωνιογλωσσική περιγραφή της κυπριακής κοινότητας Η θέση της ελληνικής στην Κύπρο δεν µπορεί να οριστεί µε ακρίβεια, αν δεν οριστούν ταυτόχρονα οι γλωσσικές ποικιλίες µε τις οποίες συµβιώνει ή βρίσκεται σε αντιπαράθεση. Θα πρέπει, λοιπόν, να αναφέρουµε, καταρχάς ότι η ελληνική µαζί µε την τουρκική αναγνωρίζονται από το Σύνταγµα του 1960 ως επίσηµες γλώσσες [1] της Κυπριακής ηµοκρατίας. Η τουρκική εξακολουθεί να εµφανίζεται σε ορισµένα επίσηµα έγγραφα και εµβλήµατα της κρατικής οντότητας (διαβατήρια, γραµµατόσηµα, χαρτονοµίσµατα), δεν χρησιµοποιείται όµως για σκοπούς επικοινωνίας παρά µόνο στην τουρκοκρατούµενη Κύπρο και από τους Τουρκοκύπριους που επέλεξαν να παραµείνουν στην ελεύθερη Κύπρο. Οι Κύπριοι είναι φυσικοί οµιλητές µιας διαλεκτικής ποικιλίας ελληνικής, που χρησιµοποιείται κυρίως στον προφορικό λόγο [2] και σε είδη γραπτού λόγου που κινούνται εκτός ή στο περιθώριο των γλωσσικών συµβάσεων ποιητικός ή ελάσσων λογοτεχνικός λόγος, π.χ. εγχώρια θεατρική παραγωγή. Η κυπριακή διάλεκτος έχει υποστεί ποικίλες επιδράσεις από διάφορες γλώσσες όπως οι νεολατινικές, ενετική, µεσαιωνική γαλλική, καταλανική, αλλά και από την αραβική, την τουρκική και πιο πρόσφατα την αγγλική, γλώσσες µε τις οποίες βρέθηκε σε επαφή στη διάρκεια της ιστορίας της. Παράλληλα µε την κυπριακή και όταν οι περιστάσεις το απαιτούν (τυπικότητα της επικοινωνίας, παρουσία Ελλαδιτών), οι Κύπριοι οµιλητές κάνουν χρήση µιας επαρχιακής ποικιλίας νεοελληνικής [3] που παρουσιάζει αρκετές ιδιοτυπίες σε σχέση µε το ελλαδικό πρότυπο, επειδή επηρεάζεται από τη διάλεκτο σε όλα τα γλωσσικά επίπεδα, φωνητικό, σηµασιολογικό, λεξιλογικό και µορφολογικό. Η αγγλική γλώσσα χρησιµοποιούνταν µέχρι πρόσφατα στη νοµοθεσία και εξακολουθεί να χρησιµοποιείται στην ιδιωτική τριτοβάθµια και εν µέρει δηµόσια εκπαίδευση (Intercollege, Cyprus College, Ξενοδοχειακή Σχολή, Ανώτερο Τεχνολογικό Ινστιτούτο κ.ά.). Συχνά παρεισφρέει στον διαλεκτικό λόγο µε τη µορφή δάνειων λέξεων ή εναλλαγής κώδικα [4]. Η παρουσία της σε συγκεκριµένους τοµείς επικοινωνίας διαµορφώνει ένα ιδιάζον γλωσσικό πλαίσιο, αφού η χρήση της δεν αποτελεί πλέον µόνο ατοµική επιλογή κατοχυρώνεται κοινωνικά. Ο τριτογενής χαρακτήρας της κυπριακής οικονοµίας ευνοεί, άλλωστε, την εξάπλωση της αγγλικής, πολύτιµου εργαλείου για τους τοµείς του τουρισµού και των οικονοµικών υπηρεσιών (Καρυολαίµου 1999β). Οι γνώµες διίστανται όσον αφορά τη χρήση της αγγλικής. Πολλοί οµιλητές εκφράζουν την άποψη ότι αποτελεί ένδειξη της γλωσσικής πενίας και του αστικού νεοπλουτισµού που χαρακτηρίζει τις νεότερες γενιές και ιδιαίτερα ορισµένες κατηγορίες οµιλητών (επαγγελµατίες των µέσων ενηµέρωσης, ελεύθερους επαγγελµατίες κλπ.). Άλλοι θεωρούν, αντίθετα, ότι η χρησιµοποίηση της αγγλικής δηµιουργεί νέες εκφραστικές δυνατότητες. Το κλίµα γλωσσικής ανασφάλειας που δηµιουργεί, σε ορισµένους κύκλους, η παρουσία της αγγλικής, οδήγησε, από τα µέσα της δεκαετίας του 80, σε συγκροτηµένες προσπάθειες για νοµοθετική κατοχύρωση της ελληνικής γλώσσας [5]. Οι νόµοι που ψηφίστηκαν καλύπτουν κυρίως τοµείς που σχετίζονται µε την άσκηση της εξουσίας και τις δηµοκρατικές διαδικασίες: η αγγλική έπαψε, διά νόµου, να χρησιµοποιείται στα δικαστήρια το από τον ίδιο χρόνο η διδασκαλία της ελληνικής στις ξενόγλωσσες σχολές τριτοβάθµιας εκπαίδευσης είναι υποχρεωτική η µετάφραση της κυπριακής νοµοθεσίας από τα αγγλικά στα ελληνικά ολοκληρώθηκε το 1996 η χρήση της ελληνικής στις εκδόσεις και τα δηµοσιεύµατα δηµόσιων υπηρεσιών, σε αντικατάσταση της αγγλικής ή παράλληλα µε αυτήν, ανάγεται στην ίδια περίπου εποχή (Καρυολαίµου 1999β). Νεοελληνική κοινή και κυπριακή διάλεκτος Οι δηµογραφικές και κοινωνικο-οικονοµικές αλλαγές που συντελέστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες στην Κύπρο (η µετακίνηση προσφύγων από τον βορρά στον νότο, η

2 µετεξέλιξη της κλειστής αγροτικής κοινωνίας σε κοινωνία τριτογενούς τύπου, η αστυφιλία, η επέκταση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης µε τις κανονιστικές πιέσεις που ασκούνται από την νεοελληνική κοινή µέσω του εκπαιδευτικού συστήµατος), συνέτειναν στην εγκατάλειψη των αγροτικών ποικιλιών της κυπριακής, µε αποτέλεσµα οι γλωσσικές χρήσεις των Κυπρίων οµιλητών να παρουσιάζουν µεγαλύτερη οµοιογένεια από ό,τι παλαιότερα. Παρά ταύτα, η κυπριακή, έτσι όπως έχει διαµορφωθεί κυρίως στα αστικά κέντρα, εξακολουθεί να διαχωρίζεται [6] και από την νεοελληνική κοινή και από την επαρχιακή ποικιλία νεοελληνικής, και να αποτελεί το κατεξοχήν µέσο έκφρασης των Κυπρίων, ακόµη και έξω από την οικογένεια και το στενό φιλικό περιβάλλον. Ένας από τους λόγους που συνέβαλαν στη διατήρηση της κυπριακής είναι, αδιαµφισβήτητα, το γεγονός ότι υποστηρίζεται από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, το οποίο αποδέχεται και σε ορισµένες περιπτώσεις επιβάλλει την κυπριακή ως τον ενδεδειγµένο κώδικα επικοινωνίας. Εξάλλου, η γεωγραφική απόσταση και η πολιτική ανεξαρτησία σε σχέση µε το εθνικό κέντρο ενδυναµώνουν [7] την αίσθηση αυτοτέλειας της διαλεκτικής ποικιλίας απέναντι στη νεοελληνική κοινή. Όπως συµβαίνει σε πολλές διαλεκτικές κοινότητες, τα συναισθήµατα των Κυπρίων οµιλητών τόσο απέναντι στην κοινή όσο και απέναντι στη διάλεκτο είναι ανάµεικτα. Αφενός, θεωρούν την νεοελληνική κοινή «ανώτερη», «ωραιότερη», «ορθότερη», «καλύτερη» από την κυπριακή (Sciriha 1996), και τείνουν να προσαρµόζουν τον τρόπο οµιλίας τους, µε λιγότερη ή περισσότερη επιτυχία κάθε φορά (Καρυολαίµου 1992), όταν βρίσκονται µπροστά σε οµιλητές από την Ελλάδα ή όταν η επισηµότητα της περίστασης το απαιτεί. Αφετέρου, δεν επικροτούν, και συχνά αξιολογούν αρνητικά, την άκριτη µίµηση του ελλαδικού τρόπου οµιλίας (καλαµαρίστικα). Η ταλάντευση [8] αυτή δεν οδηγεί σε ανοικτή αντιπαράθεση παρά µόνο όταν θίγεται η τοπική ταυτότητα των Κυπρίων οµιλητών βλ. την πρόσφατη διαφωνία σχετικά µε το αν θα πρέπει να διατηρηθούν οι παραδοσιακοί τρόποι γραφής των κυπριακών τοπωνυµίων ή να τυποποιηθούν σύµφωνα µε τους κανόνες της κοινής νεοελληνικής (Karyolémou 1999α). Εκπαίδευση και γλώσσα Η ελληνική είναι η γλώσσα διδασκαλίας στη δηµόσια πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Στο Πανεπιστήµιο Κύπρου γλώσσες διδασκαλίας είναι η ελληνική και η τουρκική, de facto όµως χρησιµοποιείται η ελληνική. Εξαίρεση αποτελούν το Τµήµα Τουρκικών Σπουδών, όπου µέρος της διδασκαλίας γίνεται στα τουρκικά, και το Τµήµα Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών, όπου η διδασκαλία γίνεται στα αγγλικά και τα γαλλικά. Υπάρχει επίσης δυνατότητα χρησιµοποίησης ξένων γλωσσών στα µεταπτυχιακά προγράµµατα που προσφέρονται στα διάφορα τµήµατα. Αν εξαιρέσουµε κατά καιρούς αποκλίσεις που συναρτώνται µε πολιτικές τοποθετήσεις, τα εκπαιδευτικά συστήµατα [9] της Ελλάδας και της Κύπρου παρουσιάζουν σηµαντικές οµοιότητες (Persianis & Polyviou 1992). Πολλά από τα σχολικά βιβλία που χρησιµοποιούνται στην πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση στην Κύπρο προσφέρονται από το Υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας αυτό συνεπάγεται ότι τα περιεχόµενα διδασκαλίας είναι τα ίδια, ενώ οι εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις που κατά καιρούς προάγονται στην Ελλάδα υιοθετούνται και στην Κύπρο βλ. την πρόσφατη µεταρρύθµιση σε σχέση µε το ενιαίο λύκειο. Το εκπαιδευτικό σύστηµα της Κύπρου ακολουθεί τα αχνάρια του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήµατος και σε θέµατα που άπτονται της γλώσσας, είτε ως µέσου είτε ως αντικειµένου διδασκαλίας. Η διαµάχη ανάµεσα σε δηµοτική και καθαρεύουσα δεν φαίνεται να απασχόλησε την κυπριακή κοινωνία όσο έντονα απασχόλησε την ελληνική. Ωστόσο, όσο η καθαρεύουσα [10] ήταν γλώσσα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα, ήταν, τουλάχιστον επισήµως, και γλώσσα διδασκαλίας στην Κύπρο. Συνακόλουθα, όταν η δηµοτική ορίστηκε ως γλώσσα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα, άρχισε να χρησιµοποιείται και να διδάσκεται και στα σχολεία στην Κύπρο. Εξάλλου, ακολουθώντας το παράδειγµα του Υπουργείου Παιδείας της Ελλάδας, το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου κατάργησε και στη συνέχεια επανεισήγαγε το µάθηµα διδασκαλίας της αρχαίας γραµµατείας στον γυµνασιακό κύκλο σπουδών. Στον τοµέα της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας ως µητρικής, τα βιβλία που χρησιµοποιούνται είναι κοινά για την πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση, όµως, από τις αρχές της δεκαετίας του 80, χρησιµοποιούνται βιβλία που εκδίδονται από το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου σε συνεργασία µε την Υπηρεσία

3 Ανάπτυξης Προγραµµάτων. Η συγγραφή εγχώριων γλωσσικών εγχειριδίων εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια να διαφοροποιηθεί η κυπριακή εκπαίδευση από την ελληνική και να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες της διαλεκτικής κοινωνίας εν γένει. Αυτή η άποψη εκφράστηκε και υποστηρίχθηκε, µε ιδιαίτερα έντονο τρόπο, κατά τη µετά το 1974 περίοδο, από κύκλους της αριστεράς, και οδήγησε και σε άλλες αλλαγές, π.χ. την ενσωµάτωση της διδασκαλίας της Ιστορίας της Κύπρου στον κύκλο σπουδών του λυκείου. Τα γλωσσικά αυτά εγχειρίδια υιοθετούν σε µεγάλο βαθµό τις αρχές της κειµενο-επικοινωνιακής προσέγγισης [11] προσπαθώντας να προσεγγίσουν τα διάφορα είδη γραπτού και προφορικού λόγου µέσα από κείµενα των οποίων τα πολιτισµικά περιεχόµενα είναι οικεία στους µαθητές, γιατί συνδέονται άµεσα µε τις προσωπικές τους εµπειρίες στην κυπριακή κοινωνία (Χαραλαµπόπουλος 1990). Στη διδασκαλία, όµως, των γλωσσικών περιεχοµένων αυτών καθαυτών, οι ιδιαιτερότητες των διαλεκτόφωνων µαθητών δεν φαίνεται να έχουν ληφθεί υπόψη εξίσου. Η νεοελληνική κοινή είναι η γλώσσα την οποία το σχολείο εντέλλεται να διδάξει στους νεαρούς µαθητές. Η χρήση της κυπριακής αποθαρρύνεται και στιγµατίζεται. Στην πραγµατικότητα, όµως, η παρουσία της κυπριακής διαγράφεται έντονη, όχι µόνο επειδή πρόκειται για τη φυσική ποικιλία που οι µαθητές φέρνουν µαζί τους στο σχολείο και την οποία συνεχίζουν να χρησιµοποιούν καθ όλη τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής, αλλά και επειδή οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί είναι διαλεκτόφωνοι, άρα παρεµβάλλουν, πολλές φορές ασύνειδα, διαλεκτικά στοιχεία κατά τη διαδικασία µάθησης ανατροφοδοτώντας έτσι και ενισχύοντας τις διαλεκτικές πρακτικές των µαθητών τους. Το ερώτηµα αν η χρήση της διαλέκτου δυσχεραίνει την κατάκτηση της κοινής νεοελληνικής ή τη γνωστική διαδικασία εν γένει, δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς, όχι µόνο για τον ελληνόφωνο χώρο αλλά και ευρύτερα. Σε έρευνα που έγινε από τον Μπασλή το 1986 µε επίκεντρο οµάδα Κυπρίων µαθητών που φοιτούσαν σε αθηναϊκό σχολείο επισηµαίνεται ότι η χρήση της διαλέκτου φαίνεται να δυσχεραίνει τη γενική επίδοσή τους στα διάφορα γνωστικά αντικείµενα. Παράλληλα, σε έρευνες, που έχουν γίνει στον τοµέα της διδασκαλίας της ελληνικής ως ξένης γλώσσας στην Κύπρο (Παύλου & Χριστοδούλου 1995 Παύλου & Χριστοδούλου 1997), οι εκπαιδευτικοί εκτιµούν ότι η επαφή των ξένων σπουδαστών µε την κυπριακή, επιβραδύνει την εκµάθηση της κοινής νεοελληνικής, χωρίς, παρά ταύτα, να παρεµποδίζει την επίτευξη του τελικού στόχου. Αδιαµφισβήτητα, χαρακτηριστικά του διαλεκτικού λόγου κάνουν συχνά την εµφάνισή τους στον γραπτό λόγο των µαθητών (χρήση διπλών συµφώνων, υπέρµετρη χρήση του τελικού -ν, αποκλειστική χρήση του αορίστου έναντι του παρακειµένου και του υπερσυντελίκου, διαλεκτικοί ρηµατικοί τύποι κλπ.). Το φαινόµενο της µεταφοράς προφορικών στοιχείων, όµως, δεν συνδέεται αποκλειστικά µε τις γλωσσικές πρακτικές των διαλεκτόφωνων µαθητών. Είναι αποδεδειγµένο ότι όλοι οι µαθητές µεταφέρουν συστηµατικά στοιχεία προφορικότητας [12] στον γραπτό λόγο (Ιορδανίδου, Αρχάκης & Άκουρος 1999). Από την άλλη, αρκετές δυσκολίες εµπερικλείει και η διδασκαλία του προφορικού λόγου. Οι επικοινωνιακές συνήθειες των διαλεκτόφωνων µαθητών ενδεχοµένως να επιβραδύνουν την κατάκτηση των δεξιοτήτων στον προφορικό λόγο, επειδή το σχολικό αίτηµα για χρησιµοποίηση της κοινής νεοελληνικής συγκρούεται µε την κοινή πρακτική που κατακυρώνει τον τοµέα αυτό στην κυπριακή διάλεκτο. Επιλεγµένη Βιβλιογραφία FRANCOIS-GEIGER, D Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προφορικότητας και παιδαγωγική. Στο Θέµατα κοινωνικής και θεωρητικής γλωσσολογίας, Αθήνα: Νεφέλη. ΙΟΡ ΑΝΙ ΟΥ, Α., ΑΡΧΑΚΗΣ Α. & Ν. ΑΚΟΥΡΟΣ Στοιχεία προφορικότητας στο γραπτό µαθητικό λόγο. Ανακοίνωση στο 4ο ιεθνές Συνέδριο Ελληνικής Γλωσσολογίας. (Λευκωσία, Σεπτεµβρίου 1999). ΚΑΡΥΟΛΑΙΜΟΥ, Μ Η ελληνοκυπριακή κοινότητα της Μεγάλης Βρετανίας. Στο Η γλωσσική εκπαίδευση των ελλήνων µεταναστών στην Ευρώπη, Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων & Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. KARYOLĖMOU, M. 1999α. Ne touchez pas à mon dialecte! Normalisation des noms géographiques et saillance de variables à Chypre. Ανακοίνωση στο 30ό Ετήσιο Συνέδριο της Καναδικής Εταιρείας Εφαρµοσµένης Γλωσσολογίας (Canadian Association of Applied Linguistics). Πανεπιστήµιο Sherbrooke, 3-5 Ιουνίου 1999.

4 ΚΑΡΥΟΛΑΙΜΟΥ, Μ. 1999β. Υποστασιακός σχεδιασµός και αλλαγές γλωσσικής πολιτικής. Ανακοίνωση στο 4ο ιεθνές Συνέδριο Ελληνικής Γλωσσολογίας. (Λευκωσία, Σεπτεµβρίου 1999). KARYOLEMOU, M. 1999γ. One language or two for a new University: language, politics and ideology in Cyprus. Ανακοίνωση στο ιεθνές Συνέδριο «Language Planning in the Millennium». Πανεπιστήµιο Μπαρ-Ιλάν, Ισραήλ, Νοεµβρίου ΚΑΡΥΟΛΑΙΜΟΥ, Μ Κυπριακή πραγµατικότητα και κοινωνιογλωσσική περιγραφή. Στο Μελέτες για την ελληνική γλώσσα. (Πρακτικά της 20ής Ετήσιας Συνάντησης του Τοµέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., Απριλίου 1999), Θεσσαλονίκη. ΜΑΛΙΚΟΥΤΗ-DRACHMAN, Α ιαλεκτικός λόγος: µια µορφή ετερότητας που χάνεται. Στο «Ισχυρές» και «ασθενείς» γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Όψεις του γλωσσικού ηγεµονισµού (Πρακτικά ηµερίδας, Θεσσαλονίκη, Απρίλιος 1996), Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. ΜΟΣΧΟΝΑΣ, ΣΠ Η γλωσσική διµορφία στην Κύπρο. Στο «Ισχυρές» και «ασθενείς» γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Όψεις του γλωσσικού ηγεµονισµού (Πρακτικά ηµερίδας, Θεσσαλονίκη, Απρίλιος 1996), Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. ΜΠΑΣΛΗΣ, Ι. Ν Κοινωνιογλωσσική διαφοροποίηση και σχολική επίδοση. Νέα Παιδεία 9. Αθήνα. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ-ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΥ, Α Η νεοελληνική στη σύγχρονη Κύπρο. Στο Πρακτικά συνεδρίου για την Ελληνική Γλώσσα (Αθήνα, 29 Νοεµβρίου-1 εκεµβρίου 1996), PAPAPAVLOU, A Language Contact and Lexical Borrowing in the Greek Cypriot Dialect. Αθήνα: N. C. Grivas. ΠΑΥΛΟΥ, Π. & Ν. ΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΥ Ο διδιαλεκτισµός στην Κύπρο και επιπτώσεις του στη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας. Στο Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα. Πρακτικά της 16ης Ετήσιας Συνάντησης του Τοµέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη. ΠΑΥΛΟΥ, Π. & Ν. ΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΥ Προβλήµατα που αντιµετωπίζουν οι µαθητές στην εκµάθηση της ελληνικής ως ξένης γλώσσας στην Κύπρο λόγω του διδιαλεκτισµού. Στο Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα. Πρακτικά της 17ης Ετήσιας Συνάντησης του Τοµέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη. PERSIANIS, P. & P. POLYVIOU History of Education in Cyprus: Texts and Sources. Λευκωσία: Cyprus Pedagogical Institute. PERSIANIS, P The Greek-Cypriot educational policy in Cyprus as an expression of conflict at the political, cultural and socio-economic levels. Modern Greek Studies Yearbook 10/11: SCIRIHA, L A Question of Identity: Language Use in Cyprus. Λευκωσία: Intercollege Press. ΤΑΜΗΣ, ΑΝ Η κατάσταση της κυπριακής διαλέκτου στην Αυστραλία. Ελληνική ιαλεκτολογία 1: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ, Α Γλωσσική διδασκαλία: η περίπτωση της Κύπρου. Γλώσσα 22: ΧΡΙΣΤΙ ΗΣ, Α.-Φ Κυπριακές ιδιαιτερότητες. Στο Γλώσσα, πολιτική, πολιτισµός, Αθήνα: Πόλις. [1] Κείµενο 1: Κaryolemou, M. 1999δ. One language or two for a new University: language, politics and ideology in Cyprus. Ανακοίνωση στο ιεθνές Συνέδριο «Language Planning in the Millennium». Πανεπιστήµιο Μπαρ-Ιλάν, Ισραήλ Νοεµβρίου Η επίσηµη αναγνώριση του δι-κοινοτικού χαρακτήρα του κυπριακού κράτους είχε παράλληλα και σηµαντικές γλωσσικές συνέπειες. Το άρθρο 3 του Συντάγµατος του 1960 αναγνώριζε τα ελληνικά και τα τουρκικά, τις µητρικές γλώσσες των εθνοτήτων, ως επίσηµες γλώσσες του κυπριακού κράτους. Σύµφωνα λοιπόν µε αυτή την παραδοχή, όλα τα επίσηµα και διοικητικά έγγραφα εκδίδονταν και στις δύο γλώσσες όλοι οι πολίτες µπορούσαν να απευθύνονται στις αρχές στη γλώσσα της επιλογής τους και να αναµένουν ότι οι αρχές θα τους απευθύνονται στην ίδια γλώσσα. Οι συζητήσεις στη Βουλή των Αντιπροσώπων γίνονταν τόσο στα ελληνικά

5 όσο και στα τουρκικά µε ταυτόχρονη µετάφραση και στις δύο γλώσσες. Θεωρητικά, κάθε αντιπρόσωπος ήταν ελεύθερος να χρησιµοποιήσει τη γλώσσα της επιλογής του. Στην πράξη, η γλωσσική επιλογή ευθυγραµµιζόταν µε την εθνοτική προέλευση του οµιλητή. Η ίδια διαδικασία ακολουθούνταν σε µικτά δικαστήρια, όταν ήταν απαραίτητη η παρουσία και Ελλήνων και Τούρκων δικαστών. Στον χώρο του δικαίου, αντιθέτως, εξέχουσα θέση κατείχαν τα αγγλικά. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι, αφού οι Βρετανοί έγιναν κυρίαρχοι του νησιού, εισήγαγαν προοδευτικά ένα νέο νοµικό σύστηµα σε αντικατάσταση του οθωµανικού δικαίου, που ίσχυε παλαιότερα. Αυτό το νέο νοµικό σύστηµα βασιζόταν σε µεγάλο βαθµό στο ποινικό και αστικό δίκαιο της Μεγάλης Βρετανίας. Στο δηµόσιο ραδιοφωνικό και τηλεοπτικό δίκτυο τηρούνταν ένα αυστηρό ωράριο, σύµφωνα µε το οποίο αναµεταδίδονταν τουρκόφωνα τηλεοπτικά προγράµµατα για τρεις ώρες ηµερησίως, ενώ τα ελληνόφωνα προγράµµατα είχαν στη διάθεσή τους εφτά ώρες ηµερησίως τα τουρκόφωνα ραδιοφωνικά προγράµµατα είχαν εβδοµήντα πέντε ώρες ακρόασης την εβδοµάδα, ενώ τα ελληνόφωνα είχαν εκατόν σαράντα ώρες. Αυτός ο συνταγµατικός διακανονισµός, δηλαδή το µοίρασµα όλων των δικαιωµάτων σύµφωνα µε την αρχή της αναλογίας του 3 προς 7, θα µπορούσε να είχε συνεισφέρει στη δηµιουργία ενός πλαισίου πρόσφορου για την ανάπτυξη µιας δίγλωσσης κουλτούρας, ενός δίγλωσσου κράτους και ίσως, απώτερα, µιας δίγλωσσης κοινωνίας. Τρεις κύριοι εξωγλωσσικοί παράγοντες κατέστησαν δύσκολη την εξέλιξη προς µια τέτοια ενδεχόµενη πραγµατικότητα. Πρώτα από όλα, η ύπαρξη δυο χωριστών εκπαιδευτικών συστηµάτων που αναπαρήγαγαν σε µεγάλο βαθµό τα εκπαιδευτικά συστήµατα της Ελλάδας και της Τουρκίας και αποσκοπούσαν στη διατήρηση της εθνικής συνείδησης και στην ενίσχυση εθνικών δεσµών, που δεν ήταν κοινοί για τις δύο κοινότητες, τόνισε την εθνική διαφορετικότητα. Κατά δεύτερο λόγο, παρόλο που η θρησκευτική διαφορά ήταν ήδη ένα ισχυρό στοιχείο διαφοροποίησης ανάµεσα στους µουσουλµάνους Τουρκοκύπριους και τους ορθόδοξους Ελληνοκύπριους, η γλώσσα είχε γίνει και αυτή ένα ισχυρό γνώρισµα εθνικής ταυτότητας. Οι εθνογλωσσικές αυτές διασυνδέσεις προς τη µια ή την άλλη πλευρά κατέστησαν δύσκολη, αν όχι αδύνατη, την εκµάθηση των δύο εθνικών γλωσσών ως δεύτερων γλωσσών από τα µέλη των δύο εθνικών οµάδων: η προσκόλληση στη γλώσσα θεωρούνταν σηµάδι αφοσίωσης στην εθνική οµάδα µε την οποία κάθε οµάδα ήταν συνδεδεµένη. Το γεγονός αυτό ενίσχυσε ακόµα περισσότερο τον γλωσσικό διαχωρισµό. Τέλος, ενώ οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι µοιράζονταν συχνά τους ίδιους εργασιακούς χώρους και συµµετείχαν στις ίδιες πολιτιστικές δραστηριότητες, οι δύο κοινότητες παρέµεναν αδιαπέραστες η µία από την άλλη, καθώς υπήρχε ένα εξαιρετικά χαµηλό ποσοστό γάµων µεταξύ τους. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνεισέφεραν στη διατήρηση των ορίων µεταξύ των οµάδων µέσω της γλώσσας και, κατά συνέπεια, στη γλωσσική διατήρηση. Παρόλο που και οι δύο γλώσσες επηρεάστηκαν η µία από την άλλη, κυρίως µέσω του δανεισµού τα τουρκικά υπήρξαν η γλώσσα των ισχυρών για περισσότερο από τρεις αιώνες ( ) και τα ελληνικά η γλώσσα της πλειοψηφίας για εξίσου µεγάλο χρονικό διάστηµα, η γλωσσική διακριτότητα διατηρήθηκε και ενισχύθηκε στη συνέχεια ακόµα περισσότερο από τη γεωπολιτική αποµόνωση (1960) και από τον διαχωρισµό που επήλθε µετά την τουρκική εισβολή του Ανισόρροπες και περιορισµένες µορφές διγλωσσίας χαρακτήριζαν πιο συχνά τα χαµηλότερα κοινωνικά στρώµατα, ειδικά σε περιοχές όπου υπήρχε τακτική επαφή µεταξύ µελών των δύο κοινοτήτων που ζούσαν ή εργάζονταν µαζί. Εντούτοις, η διγλωσσία παρέµεινε µια προσωπική και σε µεγάλο βαθµό εργαλειακή υπόθεση και δεν επεκτάθηκε ποτέ σε µεγάλα τµήµατα του πληθυσµού. 1 Όπως σε πολλές άλλες περιπτώσεις επαφής µεταξύ διαφορετικών εθνογλωσσικών οµάδων όπου, για διάφορους λόγους, δεν έχει αναπτυχθεί µια εξαπλωµένη διγλωσσία, υπήρχε η ανάγκη για µια lingua franca. Για την κάλυψη αυτής της ανάγκης υπήρχε µια γλώσσα, που κατείχε µια αρκετά καλή θέση στη διοίκηση, στο δίκαιο και στην εκπαίδευση και η οποία ήταν διαθέσιµη: η αγγλική. Η αγγλική χρησιµοποιούταν ως lingua franca κυρίως από µέλη των δύο κοινοτήτων που ανήκαν στην ανώτερη τάξη και που συχνά είχαν λάβει την εκπαίδευσή τους σε σχολεία που είχαν ως γλωσσικό µέσο την αγγλική γλώσσα, στην Κύπρο ή αλλού, ή στα πανεπιστήµια της Μεγάλης Βρετανίας. Μέσα στη ηµοκρατία της Κύπρου η αγγλική είναι ακόµα και σήµερα αρκετά καλά εδραιωµένη: διδάσκεται ως πρώτη ξένη γλώσσα από τις τελευταίες τάξεις του δηµοτικού είναι η γλώσσα διδασκαλίας στα περισσότερα ιδιωτικά ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύµατα και, σε ένα βαθµό, σε κάποια τριτοβάθµια δηµόσια εκπαιδευτικά ιδρύµατα, όπως το Τεχνικό Ινστιτούτο (Technical Institute), το Ινστιτούτο Ξενοδοχείων και Τροφοδοσίας (Hotel and Catering Institute), το Ινστιτούτο ασοκοµίας

6 (Institute of Forestry) και το Μεσογειακό Ινστιτούτο ιοίκησης (Mediterranean Institute of Management). Μέχρι πολύ πρόσφατα, η αγγλική εξακολουθούσε να χρησιµοποιείται στον δικαστικό χώρο, στις αίθουσες δικαστηρίων και εν µέρει στη δηµόσια διοίκηση. Μετά την ανεξαρτησία, έγινε σύντοµα φανερό πως όχι µόνο η συνύπαρξη µεταξύ των δύο κοινοτήτων ήταν πιο περίπλοκη από ό,τι αναµενόταν αλλά, επίσης, πως η οργάνωση που διασφάλιζε το σύνταγµα ήταν µάλλον δυσλειτουργική και διαιρετική. Το 1964 οι Τουρκοκύπριοι άρχισαν να υποχωρούν σε θυλάκους, όπου είχε διαµορφωθεί µια εµβρυακή διοίκηση, και αρνούνταν να συµµετέχουν σε οποιαδήποτε δραστηριότητα του νέου κράτους. Το γεγονός αυτό οδήγησε προοδευτικά στον γεωπολιτικό διαχωρισµό των δύο κοινοτήτων, ο οποίος εντάθηκε δραµατικά µετά την τουρκική εισβολή του 1974 και τη διχοτόµηση του νησιού: έκτοτε οι Τουρκοκύπριοι ζουν στη βόρεια περιοχή του νησιού και οι Ελληνοκύπριοι στη νότια. Ο γεωπολιτικός διαχωρισµός ενέτεινε ακόµα περισσότερο τη γλωσσική αποµόνωση, µια που η έλλειψη επαφών µεταξύ των δύο κοινοτήτων αφαίρεσε τη σηµασία που είχε για τους τουρκοκύπριους και ελληνοκύπριους οµιλητές η γνώση ελληνικών και τουρκικών αντίστοιχα, δεδοµένου ότι έπαψαν πια να χρησιµεύουν για την µεταξύ τους επικοινωνία. Αν και στο νότιο τµήµα της Κύπρου, που εκπροσωπεί τη διεθνώς αναγνωρισµένη ηµοκρατία της Κύπρου, η τουρκική παραµένει, µαζί µε την ελληνική, επίσηµη γλώσσα του κράτους και χρησιµοποιείται ακόµα σε επίσηµα έγγραφα (διαβατήρια, πιστοποιητικά γεννήσεων και θανάτων), σε νοµίσµατα και σε γραµµατόσηµα, δεν αφορά πλέον την επικοινωνία. Επιπλέον, η γνώση της τουρκικής γλώσσας δεν είναι υποχρεωτική για τους ελληνοκύπριους δηµόσιους υπάλληλους, όπως ήταν παλιότερα. Στην κατεχόµενη βόρεια περιοχή της Κύπρου, από την άλλη µεριά, η ελληνική δεν έχει καµία θέση και καµιά νοµική υπόσταση. Η τουρκική είναι η de facto γλώσσα που χρησιµοποιείται σε όλες τις σφαίρες δραστηριοτήτων. 1 Οι ποικιλίες της ελληνικής και της τουρκικής που µιλιούνται στην Κύπρο παρουσιάζουν εκτενείς διαφορές από την πρότυπη ελληνική και την πρότυπη τουρκική. Η ελληνική διάλεκτος της Κύπρου είναι γνωστή ως κυπριακή. Η τουρκική ποικιλία της Κύπρου δεν έχει δικιά της ξεχωριστή ονοµασία, από όσο γνωρίζω. Η πρότυπη ελληνική και η πρότυπη τουρκική διδάσκονταν και συνεχίζουν ακόµα να διδάσκονται και οι δύο στα σχολεία της κάθε κοινότητας παρ όλα αυτά, η κυπριακή και η τοπική ποικιλία της τουρκικής χρησιµοποιούνταν και εξακολουθούν να χρησιµοποιούνται ευρύτατα στην καθηµερινή οµιλία. Μετάφραση Νίκος Γεωργίου [2] Παναγιώτου-Τριανταφυλλοπούλου, Α Η νεοελληνική στη σύγχρονη Κύπρο. Πρακτικά συνεδρίου για την Ελληνική Γλώσσα (Αθήνα 29 Νοεµβρίου-1 εκεµβρίου 1996), σελ Η διάλεκτος [...] µονοπωλεί την επικοινωνία στον προφορικό λόγο εντός της κυπριακής κοινότητας. Στον γραπτό λόγο περιορίζεται κατ ουσίαν σε καταγραφές του προφορικού: ποίηση, παραµύθια, σενάρια θεατρικών έργων και ορισµένων σειρών στην τηλεόραση, διαφηµίσεις σχετικές µε παραδοσιακούς τοµείς, όπως φαγητό και διασκέδαση. ηλαδή στον γραπτό λόγο η κυπριακή έχει σχεδόν περιθωριοποιηθεί και περιορισθεί κατά το µάλλον ή ήττον στην ευρέως νοουµένη λογοτεχνική παραγωγή. Εξακολουθεί να επηρεάζει ως ένα βαθµό την ορθογραφία, λιγότερο τη µορφολογία και τη σύνταξη, σηµαντικά το λεξιλόγιο και τη σηµασιολογία της γραφοµένης κυπριακής κοινής. [3] Κείµενο 2: Παναγιώτου-Τριανταφυλλοπούλου, Α Η νεοελληνική στη σύγχρονη Κύπρο. Πρακτικά συνεδρίου για την Ελληνική Γλώσσα (Αθήνα 29 Νοεµβρίου-1 εκεµβρίου 1996), σελ

7 Η γραπτή µορφή της κυπριακής κοινής είναι ενδιαφέρουσα. Είναι προφανές ότι βρίσκεται σε φάση διαµόρφωσης ένας κυπριακός λόγος. απηχεί εν µέρει την τοπική χρήση, τα κυπριακά ελληνικά, αλλά, παράλληλα µε τη σειρά του, διαµορφώνει το γλωσσικό αίσθηµα του Kυπρίου οµιλητή, ο οποίος εξοικειώνεται βαθµιαία και αφοµοιώνει τούτον τον λόγο που «ανακυκλώνεται» µε τον τρόπο αυτόν εντός της ελληνοκυπριακής κοινότητας. Επισηµαίνονται: Όροι που έχουν δεχθεί µερικώς διαλεκτική επίδραση ή είναι διαλεκτικοί. ιαλεκτικώς αναγνωρίσιµα αλλά και: ψες, ο Νιόβρης, το κοκκίνισµα των αυγών (= το βάψιµο) «µήλα εξωτερικά» (= από το εξωτερικό, ενδιαφέρων µορφολογικός αρχαϊσµός της διαλέκτου) «ο θανατικός ανακριτής» (= ο εντεταλµένος για εξιχνίαση εγκλήµατος) «κανένας δε µετατέθηκε εκδικητικά» (= για λόγους εκδίκησης) επίσης: «το πιο άνετο ψώνισµα» (= τα ψώνια. τύπος της κυπριακής κοινής αντί του διαλεκτικού ψούνισµα). Στην επίδραση της διαλέκτου οφείλονται επίσης οι τύποι: (Συµβούλιο) πατάτων, των σοκολάτων, των καρέκλων, αλλά και των κοπέλων (πρβ. το διαλεκτικό αντίστοιχο κορούδων), προσαρµοσµένο στη διάλεκτο δάνειο από την κοινή νέα ελληνική (παροξύτονη γενική πληθυντικού θηλυκών σε -α, αναλογική προς την ονοµαστική και αιτιατική πληθυντικού). Οι προέδροι, οι διαδρόµοι (παροξύτονη ονοµαστική πληθυντικού αρσενικών σε -ος, αναλογική προς τη γενική πληθυντικού) και αντίστροφο λάθος: κώδικων δηµοσιογραφικής δεοντολογίας, αλλά και βιβλιοπώλων έργα). Νεολογισµοί του γραπτού λόγου όπως: η κερδοφορία οι κερδοζηµιές η αναϊσορρόπηση τελών (= αναπροσαρµογή) Υγιαστήριο (= [ ηµοτικό, Αγροτικό] ιατρείο) τα ακάθαρτα λεφτά (= το ακαθάριστο εισόδηµα ή ο µισθός) η ελευθεροποίηση της οικονοµίας απευθύνονται κοντά µου (= αποτείνονται σε µένα) (Αγροτικά Υγειονοµικά) Υπόκεντρα (= παραρτήµατα) µεταθετή εορτή (= κινητή) το τρίτον άτοµον µπορεί να γίνει εφικτόν (= είναι δυνατό να επιτραπεί η είσοδος σε τρίτο άτοµο) τριδιδάσκαλα σχολεία (= τριθέσια) γονείς µετατράπηκαν σε αξιολόγους- επιθεωρητές. Λανθασµένη/ διαφορετική χρήση δανείων από την κοινή νέα ελληνική: ελλείπον πρόσωπο (= άτοµο που εξαφανίσθηκε) κακόβουλη πυρκαγιά οι σκαστοί µαθητές άνοιξαν αυτή, τη βιωνόµενη για χρόνια στην Κύπρο κατάσταση επιρρώνει ο Επίτροπος ιοικήσεως Τίθοντας 1 τον υπό δοκιµασία του ερευνητικού κονδυλιού

8 Ασφυκτιεί 2 Τα λεγόµενα «glossy» περιοδικά έχουν συχνά ανθηρό δηµώδη έλληνα λόγο: «Παρά τις ασυνέπειες και την µόνιµα ανθελληνιδή συµπεριφορά των Εγγλέζων, πιστεύεται πως όταν το µουσείο της Ακρόπολης ετοιµαστεί θα επιστρέψουν τα µάρµαρα του Παρθενώνα, αφού θα έχει εκλέξει ο λόγος που προβάλλουν για την κατακράτησή τους». 3 Έντονη (και διαδεδοµένη) αλλεργία σε ό,τι ο µέσος Κύπριος θεωρεί ως καθαρευουσιάνικο (δηλαδή τυπικά «καλαµαρίστικο») κατάλοιπο, στην οποία οφείλονται εκφράσεις όπως οι παρακάτω, µερικές από τις οποίες είναι υπερδιορθώσεις: στην παρουσία του διευθυντή κάτω από τη διεύθυνση ΕΠΕΙΓΟ το µέλλο είναι δικό µας ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ (= ιδιοχείρως) κρίσιµα η σύζυγος και η κόρη του τα ξεπουλήµατα (= οι εκπτώσεις) Τα: να/ θα εισάξουµε, παράξουµε (µέλλοντες και αόριστοι) πιθανώς διδάσκονται στα σχολεία και προφανώς θεωρούνται ως υπόδειγµα δηµοτικής. Αγγλισµοί, διότι στην Κύπρο συνήθως δεν απασχολούνται οι µεταφραστές µε το ερώτηµα αν κάτι λέγεται ή δεν λέγεται ή πώς έχει ήδη µεταφρασθεί στα ελληνικά: απολογούµαι (= ζητώ συγγνώµη) γάλα ηµιάπαχο σταύρωσε το δρόµο Εντιµε Κύριε Υπουργέ (= αξιότιµε) χηµείο (= µικροβιολογικό εργαστήριο) στην προσοχή του κ. Β. γεµίζω τη φόρµα (= συµπληρώνω το έντυπο) Σπανιότερα παρατηρούνται διαφορές στην ορθογραφία, συνήθως λόγω της επίδρασης της διαλέκτου: π.χ. συστηµατικά δεν δηλώνεται η έγκλιση τόνου στη φωνολογική λέξη που αποτελείται από ουσιαστικό και εγκλιτικό τουλάχιστον 4 (το αυτοκίνητο του, το όνοµαν της) ή ακόµα: εσσωτερικός. εσσωκλείω ([s:]) σιάµισιη, σιεφταλιές ([?]), Χατζιη- ([d z ]), Ττόουλος ([t h ]). διαδέκτηκε, διδάκτηκε (που απηχούν τη διαλεκτική προφορά). Τα «να (εκ) δόσουµε», «εξ ανάγκης, εξ όσων αντελήφθηκα», προφανώς διδάσκονται, διότι απαντούν συνηθέστατα σε έντυπα, έγγραφα και βιβλία Kυπρίων συναδέλφων. 1 Ο τονισµός από διαλεκτική επίδραση 2 Στη διάλεκτο τα παλαιά συνηρηµένα κλίνονται κατά τα εις -άω: κατοικάς, µισάς για τον λόγο αυτό είναι συχνές οι υπερδιορθώσεις του είδους. 3 Προς αποφυγήν παρεξηγήσεων δηλώνω ότι δεν θέλησα να κάνω συγκρίσεις µε τα αντίστοιχα περιοδικά από την Ελλάδα. 4 Τα εµπειρικά και µόνο, δυστυχώς, στοιχεία που έχω στη διάθεσή µου δείχνουν ότι στην Κυπριακή στα συντάγµατα αυτά υπάρχει ένας τόνος, ο αρχικός του ονόµατος, ενώ ο παλαιός τόνος του εγκλιτικού δεν γίνεται αντιληπτός από τους περισσότερους φυσικούς οµιλητές ούτε καν ως δευτερεύων.

9 [4] Εναλλαγή κώδικα είναι η συστηµατική χρησιµοποίηση δύο συνήθως, αλλά και περισσοτέρων, ποικιλιών, γλωσσών ή διαλέκτων, από τον ίδιο οµιλητή στη διάρκεια της ίδιας περίστασης επικοινωνίας και συχνά στο πλαίσιο της ίδιας φράσης. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 70, οι ερευνητές πίστευαν πως το φαινόµενο αυτό, που προκύπτει από την επαφή ανάµεσα σε διαφορετικές γλώσσες ή διαλέκτους, δεν µπορούσε να περιγραφεί, επειδή δεν χαρακτηριζόταν από κανενός είδους οργάνωση ότι, συνεπώς, επρόκειτο για εντελώς τυχαίο και αυθαίρετο φαινόµενο. Έρευνες που έγιναν έκτοτε κατέδειξαν ότι πρόκειται για συστηµατικό φαινόµενο που διέπεται από συγκεκριµένους κανόνες και έχει συγκεκριµένες διαλογικές/ επικοινωνιακές λειτουργίες. (Bλ. και σχετικό λήµµα στο Λεξικό Όρων). [5] Κείµενο 3: Καρυολαίµου, Μ. Υπό δηµοσίευση. Γλωσσικός σχεδιασµός και γλωσσική πολιτική. Πρακτικά του 4ου ιεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας (Λευκωσία Σεπτεµβρίου 1999). «Η πρώτη διαπίστωση είναι ότι στην Κύπρο, το ενδιαφέρον για θέµατα που άπτονται της γλώσσας αυξάνει γύρω στα µέσα της δεκαετίας του 80. Η συστηµατική ενασχόληση µε γλωσσικά θέµατα, ιδιαίτερα όσον αφορά την ελληνική γλώσσα, που θα συνεχιστεί µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 90, έρχεται σε αντίθεση µε τη σχετική απουσία ενδιαφέροντος για παρόµοια θέµατα που χαρακτηρίζει την εικοσαετία που προηγείται ( ). Η αντίθεση ανάµεσα στις δύο περιόδους, πριν και µετά τα µέσα της δεκαετίας του 80, γίνεται ιδιαίτερα αισθητή όταν συγκρίνουµε τον αριθµό των κειµένων γλωσσικού περιεχοµένου που δηµοσιεύονται σε µια από τις κυριότερες κυπριακές εφηµερίδες, τον Φιλελεύθερο, κατά την εικοσαετία 70-90: ένα άρθρο για τη γλώσσα κάθε δύο µήνες το 1970, ένα άρθρο κάθε δύο εβδοµάδες το 1976 και ένα άρθρο κάθε τέσσερις περίπου µέρες το Ακόµη και για ένα τόσο σηµαντικό θέµα όπως η διαµάχη ανάµεσα σε δηµοτική και καθαρεύουσα, η κυπριακή κοινωνία φαίνεται να παραµένει θεατής όσων τεκταίνονται στον ελλαδικό χώρο, χωρίς να διαµορφώνει ισχυρή άποψη για το θέµα, τουλάχιστον δηµόσια. 1 Ο κατάλογος των θεµάτων που απασχόλησαν, συστηµατικά ή κατά καιρούς, τις στήλες των εφηµερίδων και την περίοδο επισκόπησης περιλαµβάνει θέµατα όπως: η µετάφραση της νοµοθεσίας στα ελληνικά, η κρίση της ελληνικής γλώσσας στην Κύπρο, η επαναφορά της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στη µέση εκπαίδευση, η υποχρεωτική διδασκαλία της ελληνικής στην τριτοβάθµια εκπαίδευση, όπου γλώσσα διδασκαλίας είναι η αγγλική, η γλώσσα διδασκαλίας στο Πανεπιστήµιο Κύπρου, η αγλωσσία των νέων, η χρησιµοποίηση της ελληνικής γλώσσας στις διαφηµίσεις, δηµόσιες πινακίδες και εµπορικές ονοµασίες, η χρησιµοποίηση της ελληνικής γλώσσας στις οδηγίες χρήσεως των εισαγόµενων προϊόντων, η τυποποίηση των γεωγραφικών ονοµάτων της Κύπρου. Η δεύτερη διαπίστωση είναι ότι στα µέσα της δεκαετίας του 80, βλέπουν το φως µια σειρά νοµοθετήµατα µε κύριο στόχο να διασφαλιστεί η χρήση της ελληνικής σε συγκεκριµένους τοµείς επικοινωνίας εντός του κυπριακού κράτους. Ο κατάλογος των νοµοθετηµάτων περιλαµβάνει: τον περί των Επισήµων Γλωσσών της ηµοκρατίας Νόµο 67/1988 και τις συνακόλουθες τροποποιήσεις 146/89, 154/90, 153/99, 63(Ι)/92, 21(Ι)93, 34(Ι)/93. 18(Ι)/94, 59(Ι)/94 και 75(Ι)/95, τον περί Πανεπιστηµίου Κύπρου Νόµο του 1989, (άρθρο (Ι)) τον περί Εκθέσεως ιαφηµίσεων Τροποποιητικό Νόµο του 1991 (ο οποίος δεν ψηφίστηκε τελικά. Πρόταση νόµου µε παρόµοια µορφή κατατέθηκε και πάλι στις 26 Νοεµβρίου 1996),

10 τον περί Τουριστικών Καταλυµάτων Νόµο του 1985, 29/1985 (άρθρο 9(παρ.3)) µε τον οποίο διασφαλίζεται η χρησιµοποίηση της ελληνικής στην τουριστική βιοµηχανία και ιδιαίτερα στα ενηµερωτικά έντυπα και στους τιµοκαταλόγους των τουριστικών καταλυµάτων. Τον περί της υποχρεωτικής Αναγραφής των Επίσηµων Γλωσσών της ηµοκρατίας, των Επωνυµιών, ιαφηµίσεων και άλλων ενδείξεων που τοποθετούνται σε δηµόσιους χώρους Νόµο, (που εκκρεµεί), Τον περί της Υποχρεωτικής ιδασκαλίας των Επίσηµων Γλωσσών της ηµοκρατίας Νόµο του 1989, 143/89, Τον περί της Υποχρεωτικής Εφαρµογής του Ελληνικού Συστήµατος Γραφής (Επίσηµα Εγγραφα) Νόµο του 1996 (αρχικά του 95). Εξετάζοντας τις δύο δεκαετίες που µεσολάβησαν από το 1960 µέχρι το 1980, δεν διαπιστώνουµε ανάλογες προσπάθειες για ρύθµιση της χρήσεως της ελληνικής γλώσσας. Εξαιρούνται φυσικά, το άρθρο 3 του Συντάγµατος µε το οποίο ορίζονται οι επίσηµες γλώσσες του κυπριακού κράτους (η ελληνική και η τουρκική ως µητρικές γλώσσες της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας αντίστοιχα) και ορισµένες εγκύκλιοι προς τµήµατα κυβερνητικών υπηρεσιών που ζητούν να γίνεται χρήση της ελληνικής γλώσσας, π.χ. η εγκύκλιος 32 της 24ης Αυγούστου 1964 του Υπουργικού Συµβουλίου προς όλες τις κυβερνητικές υπηρεσίες. Ότι η ελληνική γλώσσα αποτελεί σηµαντικό άξονα ενδιαφέροντος για τον πολιτικό κόσµο κατά την περίοδο που εξετάζουµε, επιβεβαιώνουν ερωτήσεις που υποβλήθηκαν από µέλη του Κοινοβουλίου σχετικά µε γλωσσικές επιλογές στελεχών της κυβέρνησης και κρατικών ή ηµικρατικών οργανισµών. Επιλέγω τυχαία ένα µικρό δείγµα: ερώτηση στον Υπουργό Εργασίας σχετικά µε τη χρήση της αγγλικής στις εµπορικές ονοµασίες (10/1/86), ερώτηση προς τον Υπουργό Οικονοµικών σχετικά µε τη χρησιµοποίηση της αγγλικής στις ετήσιες εκδόσεις του Τµήµατος Στατιστικής και Ερευνών, στις εκδόσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και στην ετήσια Αστυνοµική Έκθεση (16/1/87), ερώτηση προς τον Υπουργό Παιδείας για τη χρησιµοποίηση της αγγλικής σε ορισµένες δηµόσιες υπηρεσίες (11/10/86), ερώτηση προς τον Υπουργό Μεταφορών σχετικά µε τη χρήση της αγγλικής γλώσσας στους Καταλόγους του Τµήµατος Αρχαιοτήτων (9/2/87), ερώτηση προς τον Υπουργό Μεταφορών για τη χρήση του λατινικού αλφαβήτου από την Υπηρεσία Τηλεφωνικών Πληροφοριών (12/12/89), ερώτηση προς τον Πρόεδρο της ηµοκρατίας και προς τον Υπουργό Μεταφορών σχετικά µε τη χρησιµοποίηση της αγγλικής στους χαιρετισµούς που απηύθυναν στην ετήσια συνέλευση των µελών του Κυπριακού Ναυτικού Οµίλου (22/2/94)». 1 εν µπορούµε φυσικά εδώ να αγνοήσουµε το γεγονός ότι η σχέση των πολιτών µε τα µέσα ενηµέρωσης έχει διαφοροποιηθεί τα µέγιστα στο διάστηµα των είκοσι αυτών χρόνων. Στις αρχές της δεκαετίας του 60, και ενωρίτερα, η πρόσβαση στα µέσα ενηµέρωσης είναι προνόµιο ατόµων που προέρχονται από την πνευµατική ελίτ της κυπριακής κοινωνίας και µπορούν να χειρίζονται µε ευχέρεια το γραπτό λόγο που είναι το εισιτήριο στο δηµόσιο λόγο. Σήµερα αντίθετα, τα µέσα ενηµέρωσης είναι πλέον προσιτά σε πολίτες που δεν ανήκουν στην πνευµατική αυτή ελίτ. ύο παράγοντες που έχουν συµβάλει σηµαντικά στην αλλαγή αυτή είναι, αφενός, το γεγονός ότι, χάρη στη διευρυµένη εκπαίδευση, όλοι οι πολίτες µετέχουν σήµερα στο γραπτό λόγο και, αφετέρου, η αλλαγή που έχει επέλθει στη σχέση των µέσων ενηµέρωσης µα το αναγνωστικό κοινό. [6] Κείµενο 4: Μοσχονάς, Σ Η γλωσσική διµορφία στην Κύπρο. Στο «Ισχυρές» και «ασθενείς» γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Όψεις του γλωσσικού ηγεµονισµού (Πρακτικά Ηµερίδας, Θεσσαλονίκη Απρίλιος 1996), Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, σελ Κυπριακή και κοινή συνδέονται µε ξεχωριστές γραµµατειακές παραδόσεις. Ως γνωστόν, γραπτά µνηµεία της κυπριακής σώζονται από τον 14ο αιώνα (Ασσίζες, Χρονικά του Μαχαιρά

11 και του Βουστρωνίου). Στις µέρες µας, η χρήση της στη λογοτεχνία περιορίζεται στο προφορικό είδος που ασκούν ακόµα λίγοι κύπριοι «ποιητάρηδες», στο θέατρο (ιδιαίτερα δηµοφιλές είναι το «κυπριώτικο σκετς»), σε λιγοστά πεζογραφήµατα µε κυπριακή θεµατογραφία. Η χρήση της στο δοκίµιο θα ήταν αδόκιµη. Γενικά, η κυπριακή θα χρησιµοποιηθεί σε µορφές γραπτού λόγου που διατηρούν αναπαραστατική σχέση προς τον προφορικό. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις θα χρησιµοποιηθεί η κοινή, ακόµα και για προφορικά εκφερόµενο γραπτό λόγο (δελτία ειδήσεων, µαθήµατα, διαλέξεις, κηρύγµατα, πολιτικοί λόγοι κλπ.). Επίσηµα διοικητικά και νοµικά έγγραφα είναι τα περισσότερα στην κοινή λιγοστά στην αγγλική. Στην κοινή εκδίδεται επίσης ο ηµερήσιος και περιοδικός τύπος, µε ελάχιστες και προβλεπόµενες εξαιρέσεις (λ.χ. σατιρικές στήλες ή εφηµερίδες). Η λειτουργική διαφοροποίηση κυπριακής-κοινής εκτείνεται και στον προφορικό λόγο. Η κυπριακή, σε µεγάλο βαθµό ανεξάρτητα από τη µόρφωση του οµιλητή, χρησιµοποιείται σε περιστάσεις (συν)οµιλίας µεταξύ οικείων, για καθηµερινά, διαπροσωπικά, ιδιωτικά, ανεπίσηµα ζητήµατα ή συνδιαλλαγές (λ.χ. στα ψώνια). εν συνηθίζεται χρήση της κοινής σε καθηµερινές περιστάσεις επικοινωνίας, µπορεί όµως να υπαγορεύεται από την παρουσία Ελλαδιτών, την αίσθηση σοβαρότητας που περιβάλλει τη συζήτηση ή την επιδίωξη κοινωνικού κύρους. Η λειτουργική διαφοροποίηση δεν θα ήταν άλλωστε δυνατή χωρίς τις συχνά λανθάνουσες αξιολογήσεις που συνδέονται µε κάθε ποικιλία. Η κοινή περιβάλλεται µε το κύρος της τυποποιηµένης γλώσσας («τα ωραία/ σωστά ελληνικά»), γι αυτό άλλωστε η αδιάκριτη χρήση της µπορεί να προκαλεί την αίσθηση της εκζήτησης. Ο Κύπριος που επιλέγει πάντα την κοινή λέγεται ότι «ελληνικουρίζει» ή «καλαµαρίζει». Η κοινή δίνει την αίσθηση γλώσσας «τεχνητής», κατάλληλης µόνο για «επίσηµες» περιστάσεις. Από την άλλη, η διάλεκτος, η «χαµηλή ποικιλία», αντιµετωπίζεται µε το γνωστό σύµπλεγµα αρνητικών και θετικών αξιολογήσεων: είναι «γλώσσα των αγράµµατων» «χωριάτικα», «κατώτερη», «ατελής», «χωρίς γραµµατική», αλλά και «γλώσσα των οµοίων», «ιθαγενής», «φυσική», και, σύµφωνα µ ένα τρέχον ιδεολόγηµα, «αρχαιότερη της κοινής». [7] Κείµενο 5: Καρυολαίµου, Μ Κυπριακή πραγµατικότητα και κοινωνιογλωσσική περιγραφή. Στο Μελέτες για την ελληνική γλώσσα (Πρακτικά της 20ής Ετήσιας Συνάντησης του Τοµέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., Απριλίου 1999), , σελ [...] Οι κεντροµόλοι δυνάµεις, γλωσσικής φύσεως, συµβάλλουν θετικά στη γλωσσική συσπείρωση γύρω από το εθνικό κέντρο. Η Κύπρος βρίσκεται στη «νοητή» αλλά και φυσική περιφέρεια του ελληνόφωνου χώρου αν φυσικά εξαιρέσουµε τις κοινότητες της διασποράς του οποίου κέντρο είναι η αθηναϊκή πρωτεύουσα. Η τοποθέτησή της στην περιφέρεια του χώρου αυτού την ορίζει ως διαλεκτική κοινότητα η οποία δέχεται ως πρότυπη ποικιλία τη standard ελληνική, µε αποτέλεσµα να υπόκειται στις ίδιες πιέσεις που υπόκεινται και οι υπόλοιπες γλωσσικές ποικιλίες που υπάγονται σε αυτή την περιφερειακή ζώνη. Οι φυγόκεντρες δυνάµεις, κοινωνικο-πολιτικής υφής, τείνουν να ενδυναµώσουν τα τοπικά χαρακτηριστικά. Πολιτικά, οικονοµικά και διοικητικά η Κύπρος δεν υπάγεται στο αθηναϊκό κέντρο, άρα, σε αντίθεση µε την υπόλοιπη περιφέρεια, δεν ρυθµίζεται από αυτό. Αποτέλεσµα: η διάλεκτος, ή µάλλον η χρήση της διαλέκτου, νοµιµοποιείται στα όρια του κυπριακού κράτους, πράγµα που σηµαίνει ουσιαστικά ότι: α) η πλειονότητα των Κυπρίων οµιλητών, όταν επικοινωνούν µεταξύ τους, χρησιµοποιούν σχεδόν αποκλειστικά την κυπριακή διάλεκτο, είτε στην αστική της µορφή είτε σε µια από τις επαρχιακές µορφές της. Η χρήση της «διαλέκτου» δεν περιορίζεται µόνο στους τοµείς εκείνους που κατακυρώνονται συνήθως στις µητρικές χαµηλές ποικιλίες και χαρακτηρίζονται ως οικείες: οικογένεια, φίλοι κλπ. Καλύπτει ακόµη τοµείς όπου χρησιµοποιούνται συνήθως υψηλές ποικιλίες (υψηλή σε αυτή την περίπτωση είναι η standard), π.χ. σε τοµείς άσκησης της εξουσίας, σε δηµόσιες υπηρεσίες, σε δηµόσιες εµφανίσεις κλπ.

12 β) η χρησιµοποίηση της διαλέκτου ή διαλεκτικών στοιχείων σε τοµείς κύρους έρχεται σε αντίθεση µε τις δεδηλωµένες στάσεις των Κυπρίων οµιλητών που στιγµατίζουν τα εν λόγω στοιχεία. Η διάσταση ανάµεσα στη γλωσσική αξιολόγηση και τη γλωσσική πρακτική οι οµιλητές αξιολογούν αρνητικά την ποικιλία που οι ίδιοι χρησιµοποιούν συνήθης σε περιπτώσεις συνύπαρξης καινών και διαλέκτων ή κοινωνιολέκτων, είναι κατά τον Louis-Jean Calvet [...] ενδεικτική της γλωσσικής ασφάλειας /ανασφάλειας που χαρακτηρίζει τους διαλεκτόφωνους οµιλητές: «η ορθή ποικιλία δεν είναι αυτή που µιλάµε, είναι αυτή που µιλάνε κάποιοι άλλοι». Ο βαθµός γλωσσικής ασφάλειας ορίζεται, ως η ποσοστιαία σχέση ανάµεσα σε όσους οµιλητές δηλώνουν ότι χρησιµοποιούν µια ποικιλία και σε αυτούς που την αξιολογούν θετικά. [8] α. Χριστίδης, Α.-Φ Κυπριακές ιδιαιτερότητες. Στο Γλώσσα, πολιτική, πολιτισµός, Αθήνα: Πόλις, σελ Η Κύπρος δεν εντάχθηκε στο ελλαδικό κράτος και έτσι η κοινή νεοελληνική δεν άσκησε (λόγω και της αγγλικής) την ίδια «πίεση» στη διάλεκτο, όπως έγινε µε τις διαλέκτους στην Ελλάδα. Ήταν βέβαια πάντα -είτε ως καθαρεύουσα είτε ως δηµοτική- η γλώσσα της εκπαίδευσης. Αλλά δεν έπαυσε να εκπροσωπεί ένα σχετικά αποµακρυσµένο εθνικό κέντρο κι αυτό τη φόρτισε τόσο θετικά όσο και αρνητικά: θετικά, ως η γλωσσική εκδοχή του ελληνικού οράµατος. Αρνητικά, ως η κατεξοχήν εκπρόσωπος των συνδηλώσεων που σχετίζονται µε την έκφραση «καλαµαράς»: ο µητροπολιτικός Eλλαδίτης και η γλώσσα του που υποτιµά και «πατρονάρει» τον περιφερειακό Έλληνα και το ιδίωµά του. Η διαµόρφωση µιας «κοινής» παντού και πάντοτε συνοδεύεται από την υποτίµηση των διαλέκτων (αµφισβήτηση της «καθαρότητάς» τους ή της «επάρκειάς» τους και άλλες παρόµοιες προκαταλήψεις). Η κοινή (που κι αυτή βέβαια προέρχεται από κάποια διάλεκτο µε ιστορικό γόητρο) εκπροσωπεί την εξουσία, την κοινωνική άνοδο. Την υποτίµηση της διαλέκτου την εσωτερικεύει και την υιοθετεί σε κάποιο ποσοστό και ο οµιλητής της διαλέκτου. Αισθάνεται µειονεκτικά απέναντι στην κοινή που διαθέτει γόητρο και ταυτόχρονα αντιπαθεί την κοινή και τους χρήστες της που τον βάζουν σ αυτή τη δύσκολη θέση. β. Μαλικούτη-Drachman, Α ιαλεκτικός λόγος: µια µορφή ετερότητας που χάνεται. Στο «Ισχυρές» και «ασθενείς» γλώσσες στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Όψεις του γλωσσικού ηγεµονισµού (Πρακτικά ηµερίδας, Θεσσαλονίκη Απρίλιος 1996), Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, σελ Τον ηγεµονισµό της επίσηµης γλώσσας, συνοδεύει η αρνητική τοποθέτηση των οµιλητών της, πρβ. π.χ. χαρακτηρισµούς όπως: οι διάλεκτοι είναι «κακόηχες», «γλωσσικά κατώτερες» κλπ. Αρνητική όµως είναι και η στάση των οµιλητών αυτών των ίδιων διαλέκτων, πρβ. την ανασφάλειά τους και την ανησυχία τους για τυχόν διαλεκτικά κατάλοιπα στην προφορά τους, που περιορίζουν την κοινωνική και επαγγελµατική τους υπόσταση. [9] Κείµενο 6: Persianis, P The Greek-Cypriot educational policy in Cyprus as an expression of conflict at the political, cultural and socio-economic levels. Modern Greek Studies Yearbook 10/11: , σελ Το πρόβληµα Η εκπαιδευτική πολιτική που έχει κυριαρχήσει στην ελληνοκυπριακή κοινότητα κατά τη διάρκεια της τελευταίας εκατονταετίας είναι η λεγόµενη ελληνοκεντρική παιδεία, δηλαδή η καλλιέργεια µέσω της εκπαίδευσης µιας ισχυρής πίστης στις παραδόσεις και τον πολιτισµό του ελληνικού έθνους, στα εθνικά ιδεώδη και στην ίδια την Ελλάδα, που θεωρείται η πατρίδα µε την οποία η Κύπρος είναι άρρηκτα συνδεδεµένη µε δεσµούς καταγωγής, αίµατος, γλώσσας και θρησκείας.

13 Σε όλη διάρκεια της αγγλικής διακυβέρνησης του νησιού ( ), επικράτησε ένας πολιτισµικός και πολιτικός αγώνας µεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου και της αποικιοκρατικής κυβέρνησης. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ενεργοποίησε τη µεγάλη ηθική και υλική της δύναµη προκειµένου να συνεισφέρει στην υπερίσχυση της ελληνικής κουλτούρας και, µέσα από τα σχολεία της κοινότητας, να διαδώσει µια εθνικιστική ιδεολογία που είχε ως κύριο στόχο την πολιτική ένωση της Κύπρου µε την Ελλάδα. Σε αυτή την πολιτική ιδεολογία αντιτάχθηκε, φυσικά, µε σθένος η αποικιοκρατική κυβέρνηση της Βρετανίας. Μετά την αποτυχία του αγώνα για την ένωση της Κύπρου µε την Ελλάδα, και την ανακήρυξη, αντ αυτής, της ηµοκρατίας της Κύπρου το 1960, οι εκπαιδευτικές αρχές της ελληνοκυπριακής κοινότητας υιοθέτησαν ως κανόνα µια ελληνοκεντρική εκπαιδευτική πολιτική µε πρόθεση να διατηρηθούν οι πολιτισµικοί και εθνικοί δεσµοί µεταξύ της ελληνοκυπριακής κοινότητας και της Ελλάδας. Πράγµατι, δεν είχαν άλλη επιλογή. Ο ελληνοκεντρικός χαρακτήρας της παιδείας αναγνωρίστηκε από τις συµφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου στη βάση των οποίων εγκαθιδρύθηκε η ηµοκρατία της Κύπρου. Οι συµφωνίες εµπιστεύτηκαν την εκπαίδευση της ελληνικής κοινότητας στο Ελληνικό Κοινοτικό Συµβούλιο και την εκπαίδευση της τουρκικής κοινότητας στο Τουρκικό Κοινοτικό Συµβούλιο και όχι στην κυβέρνηση, η οποία είχε έναν δι-κοινοτικό χαρακτήρα. Η µεταφορά της εξουσίας από το Ελληνικό Κοινοτικό Συµβούλιο στο Υπουργείο Παιδείας, που ιδρύθηκε το 1965 µε βάση τον νόµο περί αναγκαιότητας, µετά την διακοινοτική ένοπλη σύγκρουση µεταξύ των ελληνοκυπριακών και τουρκοκυπριακών κοινοτήτων που έγινε κατά την περίοδο των ετών και που οδήγησε στην ολοκληρωτικό φυσικό διαχωρισµό τους, δεν άλλαξε την υπάρχουσα κατάσταση. Έτσι το Υπουργείο Παιδείας έχει την ευθύνη για την εκπαίδευση µόνο των Ελληνοκυπρίων δηλαδή, απλώς ανέλαβε τα καθήκοντα του Ελληνικού Κοινοτικού Συµβουλίου. Κατά συνέπεια, οι συνταγµατικές, νοµοθετικές και διοικητικές προβλέψεις επιτρέπουν τη διατύπωση και την εφαρµογή µιας καθαρά ελληνοκεντρικής παιδείας. Η σοφία αυτής της εκπαιδευτικής πολιτικής έχει αµφισβητηθεί αρκετές φορές από διάφορα κόµµατα και πολιτικές οργανώσεις, καθώς επίσης και από έναν υπουργό παιδείας. Συγκεκριµένα έχει υποστηριχθεί η θέση ότι είναι παράλογο και καταστροφικό να γίνεται χρήση της παιδείας του Κυπριακού κράτους, δηλαδή του κεντρικού της νοµιµοποιητικού ιδεολογικού µηχανισµού, για τη διάδοση µιας σοβινιστικής ιδεολογίας, αφού µια τέτοια ιδεολογία προφανώς θα υπονόµευε αυτό το ίδιο το κράτος που, από τη φύση του, είναι πολυ-κοινοτικό, πολυ-εθνικό και πολυ-θρησκειακό. Στη θέση µιας τέτοιου είδους παιδείας πρότειναν µια πλουραλιστική κυπροκεντρική παιδεία που θα δηµιουργούσε τις ιδεολογικές βάσεις για τη συνοχή και την επιβίωση του ανεξάρτητου πλουραλιστικού κράτους της Κύπρου. Πρέπει βέβαια να σηµειωθεί πως η αντιπαράταξη στην πολιτική της ελληνοκεντρικής παιδείας δεν έφτασε ποτέ σε σηµείο ανοιχτής και κάθετης απόρριψης. Αυτό είναι µια ένδειξη της δύναµης της εθνικιστικής ιδεολογίας. Άλλωστε, σε αυτό συνεργεί και το γεγονός πως η παροχή µιας κατά βάση ελληνοκεντρικής παιδείας υποστηριζόταν σχεδόν ανέκαθεν και σε µεγάλο βαθµό από τις τεχνικές και διοικητικές βαθµίδες της Ελληνοκυπριακής εκπαιδευτικής ιεραρχίας, δηλαδή από την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών και των οργανώσεών τους αλλά και από τους διευθυντές και τους επιθεωρητές των σχολείων. Παρ όλα αυτά, η αντιπαράταξη στην επίσηµη πολιτική για την ελληνοκεντρική παιδεία και η υποστήριξη µιας κυπροκεντρικής παιδείας συνεχίστηκε σε όλη την περίοδο της ανεξαρτησίας και έχει συνεισφέρει στην ανάδειξη ενός ακανθώδους προβλήµατος που συνεχίζει να αποτελεί το κεντρικό θέµα ενός ζωηρού ρητορικού διαλόγου... Μετάφραση Νίκος Γεωργίου [10] Εξαιτίας της διαλεκτικής υφής της, η κυπριακή κοινωνία διατηρούσε, και διατηρεί, περίπλοκη σχέση µε την καθαρεύουσα, και όσον αφορά τη διδακτική διαδικασία και ευρύτερα. Καταρχάς, πολλοί τύποι της καθαρεύουσας που στην κοινή ελληνική τείνουν να περιθωριοποιηθούν ή εξειδικεύονται ως γραπτοί µόνο τύποι (π.χ. οι αόριστοι ρηµατικοί τύποι σε -θην, διατήρηση της χρονικής αύξησης, συνηρηµένοι τύποι ρηµάτων) απαντούν στην κυπριακή -και στη γραπτή µορφή της επαρχιακής νεοελληνικής που επηρεάζεται από αυτήόχι επειδή είναι απόκοτα της καθαρεύουσας, αλλά επειδή ανήκουν στο σύστηµα της διαλέκτου θα ήταν εποµένως πιο σωστό να τους θεωρήσουµε ως τύπους στις δύο ποικιλίες

14 και όχι ως επιδράσεις της καθαρεύουσας στη διάλεκτο. Αυτό είναι απόλυτα αναµενόµενο αν λάβουµε υπόψη ότι οι διάλεκτοι διατηρούν στοιχεία αρχαϊκά τα οποία συνήθως εκλείπουν από τις τυποποιηµένες ποικιλίες (εδώ τη νεοελληνική κοινή). Από την άλλη, παρά το γεγονός ότι η καθαρεύουσα ήταν επισήµως γλώσσα της εκπαίδευσης (τα διδακτικά βιβλία που στέλλονταν από την Ελλάδα ήταν γραµµένα στην καθαρεύουσα), στις αρχές της δεκαετίας του 70 είχε παύσει να χρησιµοποιείται µε συστηµατικό τρόπο ως γλώσσα διδασκαλίας. [11] Κείµενο 7: Χαραλαµπόπουλος, Α Γλωσσική διδασκαλία: η περίπτωση της Κύπρου. Γλώσσα 22: Τα κύρια στοιχεία που συνιστούν τη δοµή του πρώτου µέρους κάθε µαθήµατος είναι τα κείµενα και οι εναλλασσόµενες προφορικές και γραπτές δραστηριότητες. Τα στοιχεία αυτά συνδέονται µεταξύ τους θεµατικά και αλληλοπροσδιορίζονται, καθώς τα κείµενα προσφέρουν συνήθως το πληροφοριακό υλικό για το θέµα και γίνονται αφορµή για να αναπτυχθούν ποικίλες προφορικές και γραπτές δραστηριότητες. Ειδικότερα: α) Τα κείµενα. Σε κάθε µάθηµα δίνεται ένα βασικό κείµενο σχετικό µε το θέµα που αποτελεί τον πυρήνα του µαθήµατος και ένα ακόµη ή περισσότερα παράλληλα, όπως τα ονοµάζουν, κείµενα. Στην πλειονότητά τους είναι παρµένα από τον ηµερήσιο και περιοδικό τύπο της Ελλάδας και της Κύπρου ή είναι διάφορα είδη κειµένων από αυτά που χρησιµοποιούνται καθηµερινά κατά τις δοσοληψίες µεταξύ των πολιτών και των παντός είδους υπηρεσιών ή, τέλος, αποσπάσµατα δοκιµιακών κειµένων. Τα λογοτεχνικά κείµενα είναι ελάχιστα. Αυτή η συγκεκριµένη επιλογή κειµένων ίσως να έγινε γιατί οι συγγραφείς έκριναν ότι είναι προτιµότερα τα κείµενα πληροφοριακού περιεχοµένου, δεδοµένου ότι αυτά αποτελούν τον κύριο όγκο του γραπτού λόγου µε τον οποίο οι οµιλητές έρχονται κυρίως σε επαφή ή τους χρησιµεύει περισσότερο στις καθηµερινές τους συναλλαγές. Πρόκειται για κείµενα που αντιπροσωπεύουν τη µεγάλη ποικιλία του γραπτού λόγου που παράγεται καθηµερινά. Το πρώτο κείµενο κάθε µαθήµατος χρησιµεύει για να ασκηθούν οι µαθητές στην κατανόηση γραπτού κειµένου. Το σταθερό µοτίβο των ασκήσεων κατανόησης που ακολουθούν το κείµενο είναι: χωρισµός σε ενότητες, τιτλοφόρηση των ενοτήτων και γραφή περίληψης µε βάση τους τίτλους των ενοτήτων. Εκτός από το αρχικό κείµενο δίνονται και ένα ή περισσότερα «παράλληλα κείµενα». Τα παράλληλα κείµενα έχουν πολλαπλή χρησιµότητα: προσφέρουν πρόσθετα πληροφοριακά στοιχεία για το θέµα που αποτελεί τον άξονα του µαθήµατος, προσφέρονται για υφολογικές συγκρίσεις µεταξύ τους ή/και µε το αρχικό κείµενο, επιτρέπουν στους µαθητές να αντιληφθούν τι σηµαίνει διαφορετική προσέγγιση του ίδιου θέµατος, εµπλουτίζουν τη σχετική µε το θέµα γλωσσική υποδοµή, δίνουν αφορµή για κατανόηση ορισµένων πτυχών του θέµατος και, τέλος, αξιοποιούνται για να τροφοδοτήσουν την ελεύθερη και δηµιουργική έκφραση των µαθητών πάνω σε όψεις του κεντρικού θέµατος του µαθήµατος. β) Η προφορική έκφραση. Οι συγγραφείς µεριµνούν ιδιαίτερα για την ανάπτυξη της ικανότητας των µαθητών στην προφορική χρήση της γλώσσας. Αυτό το πετυχαίνουν προτείνοντας ένα ευρύ φάσµα προφορικών δραστηριοτήτων, που καλύπτουν όλες σχεδόν τις µορφές προφορικού λόγου που µπορεί να συναντήσει κανείς κατά τις γλωσσικές ανταλλαγές στα πλαίσια των κοινωνικών του δραστηριοτήτων: κρίσεις, αφηγήσεις, σχόλια, περιγραφές, χαρακτηρισµοί, διάλογοι, συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης, αντιπαραθέσεις απόψεων, αξιολογήσεις, διερευνητικές συζητήσεις, παρουσίαση συµπερασµάτων µιας έρευνας, παροχή πληροφοριών κ.ά. Θα αναφέρω ενδεικτικά µερικές προφορικές δραστηριότητες που περιλαµβάνονται στα βιβλία. Στο Α20, όπου το κεντρικό θέµα είναι το θέατρο και ο ανταγωνισµός της τηλεόρασης, προτείνεται στους µαθητές να κάµουν παρατηρήσεις, να εκφράσουν κρίσεις και να διατυπώσουν εισηγήσεις α) για τα παιδικά προγράµµατα της τηλεόρασης, β) για τις επιστηµονικές σειρές και γ) για τις ελληνικές και ξένες τηλεοπτικές σειρές. Στο Β3 µε θέµα τα

15 επαγγέλµατα προτείνεται για συζήτηση το θέµα: «Οι γυναίκες και οι άντρες στην επαγγελµατική ζωή (προσόντα, ευκαιρία εισόδου, εργασία, δυσκολίες, ανέλιξη, µισθός )». Η συζήτηση γίνεται µεταξύ αγοριών και κοριτσιών που υποστηρίζουν διαφορετικέςσυγκρουόµενες απόψεις. Υπάρχει πρόεδρος και γραµµατέας (βλ. και ιδακτική δραστηριότητα ΙΙ, σ. 23). Οι προφορικές δραστηριότητες δεν γίνονται στο κενό, αλλά εντάσσονται µέσα σε ένα πλαίσιο που ευνοεί τη διεξαγωγή τους. Το πλαίσιο αυτό διαµορφώθηκε µε την επεξεργασία των κειµένων που προηγήθηκαν, η οποία επέτρεψε την ανάπτυξη προβληµατισµού πάνω σε ορισµένες πτυχές του κεντρικού θέµατος του µαθήµατος. Με τις προφορικές δραστηριότητες διευρύνεται αυτός ο προβληµατισµός, καθώς οι µαθητές οδηγούνται στο να θέσουν και να διερευνήσουν νέα προβλήµατα, για τα οποία αναζητούν τις σχετικές πληροφορίες, τις διασταυρώνουν, συγκρίνουν και αξιολογούν αντιτιθέµενες απόψεις, διατυπώνουν τις δικές τους τεκµηριωµένες απόψεις, εξάγουν συµπεράσµατα κτλ. Με τον τρόπο αυτό οι µαθητές ασχολούνται µε γνήσια προβλήµατα που αφορούν και τους ίδιους και συνεπώς τα προσεγγίζουν µε ενδιαφέρον. εν έχουν την αίσθηση ότι ασχολούνται µε τη γλώσσα, αλλά ότι χρησιµοποιούν τη γλώσσα για να λύσουν προβλήµατα, να ανταλλάξουν απόψεις, να επικοινωνήσουν. ιαπιστώνουν στην πράξη ότι είναι υποχρεωµένοι να χρησιµοποιούν τη γλώσσα µε τρόπο που να ταιριάζει κάθε φορά στο θέµα, στην περίσταση, στον συνοµιλητή, στο είδος επικοινωνίας. γ) Η γραπτή έκφραση. Οι δραστηριότητες που προτείνονται για την ανάπτυξη της ικανότητας των µαθητών στη γραπτή χρήση της γλώσσας διέπονται από τις ίδιες αρχές που είδαµε ότι ισχύουν και για την προφορική έκφραση. Είναι τέτοιες ώστε οι µαθητές να παράγουν µια ποικιλία µορφών γραπτού λόγου που αντιστοιχεί στην ποικιλία που πραγµατικά παράγεται καθηµερινά στην κοινωνία. Επιστολές, αναφορές, υποµνήµατα, καταγγελίες, διαµαρτυρίες, εισηγήσεις, ειδήσεις, ανταποκρίσεις, αφηγήσεις, περιγραφές διαφόρων ειδών, έρευνες, ερωτηµατολόγια, σχόλια, βιβλιοπαρουσιάσεις, συνεντεύξεις, βιογραφικά σηµειώµατα, αφίσες, ανακοινώσεις, ενηµερωτικά κείµενα κ.ά., είναι ενδεικτικά της ποικιλίας του γραπτού λόγου που παράγουν οι µαθητές. Ενδεικτικά παραδείγµατα γραπτών δραστηριοτήτων: Στο Α15, όπου το θέµα είναι η εργασία και τα επαγγέλµατα, µε αφορµή ένα ΖΗΤΕΙΤΑΙ από µικρές αγγελίες καλούνται να γράψουν αίτηση συνοδευόµενη από βιογραφικό σηµείωµα σύµφωνα µε υπόδειγµα που παρατίθεται. Στο Β3, όπου πάλι το θέµα είναι τα επαγγέλµατα, καλούνται να φτιάξουν ερωτηµατολόγιο και να πάρουν συνέντευξη από ένα γνωστό τους σχετικά µε το επάγγελµά του (προσόντα, καθήκοντα, δικαιώµατα, αµοιβή κτλ.). Στο Γ6, όπου συζητείται το θέµα των επικοινωνιών και της τηλεόρασης, αφού δίνονται στοιχεία για το γράψιµο µιας επιστολής, καλούνται να γράψουν επιστολή στο /ντή του Ραδιοφωνικού Ιδρύµατος Κύπρου µε την οποία να διαµαρτύρονται για την ακαταλληλότητα ενός έργου που πρόβαλε η τηλεόραση. να διαµαρτύρονται για τα ανιαρά προγράµµατα. να εισηγούνται νέα προγράµµατα για τη βελτίωση των τηλεοπτικών προγραµµάτων. να συγχαίρουν το ΡΙΚ για το επίπεδο των ταινιών που ετοιµάζουν οι παραγωγοί του. να συγχαίρουν για µια συγκεκριµένη τηλεοπτική σειρά. Τα ερεθίσµατα και εδώ, όπως στις προφορικές δραστηριότητες, είναι γνήσια και συνδέονται άµεσα µε πλευρές του κεντρικού θέµατος του µαθήµατος που προσφέρονται για γραπτή δραστηριότητα. Το είδος της δραστηριότητας είναι πρόκληση για τους µαθητές να χρησιµοποιήσουν την κατάλληλη γλωσσική έκφραση. Χρησιµοποιούν τη γλώσσα, όχι για να δείξουν αν αφοµοίωσαν κάποια διδασκαλία που προηγήθηκε, αλλά για να ικανοποιήσουν και να ανταποκριθούν σε µια δηµιουργηµένη ανάγκη να εκφραστούν πάνω σε συγκεκριµένο θέµα. Προφορικές και γραπτές δραστηριότητες εναλλάσσονται σε κάθε µάθηµα και αυτό συµβάλλει στην ισόρροπη καλλιέργεια των δύο βασικών τρόπων γλωσσικής έκφρασης, του προφορικού

16 και του γραπτού. Το γεγονός αυτό το διαπιστώνει κανείς µε µεγάλη ανακούφιση, γιατί τα σχολικά βοηθήµατα για τη διδασκαλία της γλώσσας συνήθως παραµελούν ή θεωρούν δευτερεύουσας σηµασίας την προφορική πλευρά της γλώσσας. Κι όµως η προφορική είναι η δεσπόζουσα µορφή γλωσσικής επικοινωνίας και το σχολείο οφείλει να µην το αγνοεί... [12] Κείµενο 8: Francois-Geiger, D Θέµατα κοινωνικής και θεωρητικής γλωσσολογίας. Μτφρ. Α. Μανουσοπούλου κ.ά. Κεφ. 4. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προφορικότητας και παιδαγωγική. Αθήνα: Νεφέλη, σελ. 77 & Σε µια πράξη αληθινής προφορικής επικοινωνίας (εδώ αποκλείουµε, π.χ., τις ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εκποµπές, τις διαλέξεις σε µεγάλο κοινό ), ο ποµπός και ο δέκτης (ή οι ποµποί και οι δέκτες) συµµετέχουν ζωντανά στο κύκλωµα επικοινωνίας. Αυτό σηµαίνει ότι υπάρχει άµεση επανάδραση [feedback], που εκφράζεται, π.χ., µε τη διακοπή της εκποµπής του µηνύµατος όταν ο συνοµιλητής δηλώνει µε οποιονδήποτε τρόπο ότι κατάλαβε το µήνυµα, ή µε τη συνεργασία των συνοµιλητών (ανά δύο, ανά τρεις...) στην επεξεργασία του µηνύµατος....η επεξεργασία του γλωσσικού µηνύµατος γίνεται στα πλαίσια της γραµµικότητας του λόγου, που είναι βασική συνέπεια του φωνητικού χαρακτήρα. Αυτό σηµαίνει ότι, µια και οι µονάδες της διπλής άρθρωσης (φωνήµατα και σηµασιακές µονάδες) διαδέχονται η µια την άλλη µε ταχύ ρυθµό, η διάταξή τους δεν µπορεί να αναστραφεί εκ των υστέρων, πράγµα που στον γραπτό λόγο µπορεί να συµβεί, µε το σβήσιµο π.χ. Εποµένως, χρειάζεται µια στρατηγική που να θεραπεύει όσο γίνεται την αδυναµία να επανορθώσουµε αυτό που έχει ήδη ειπωθεί, και µάλιστα την αδυναµία να αναφερθούµε σε αυτό µε ακρίβεια. Σε αυτό ακριβώς στοχεύουν όλες οι τεχνικές µε τις οποίες ο οµιλητής αναφέρεται στα προηγούµενα (επαναλήψεις-επαναφορές, επαναλήψεις-συνδέσεις, περισσολογίες...), που διευκολύνουν την αποµνηµόνευση τόσο για τον οµιλητή όσο και για τον συνοµιλητή. Έτσι εξηγούνται βεβαίως και τα «ατυχήµατα» (ανακοπές της συντακτικής ροής, εκφωνήµατα που δεν ολοκληρώνονται), που στον γραπτό λόγο θα µπορούσαµε να ερµηνεύσουµε σαν ανωµαλίες κατά την ανάπτυξη των κανονικών συντακτικών σχηµατισµών.

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση 9 o Διεθνές Συνέδριο «Ελληνική ή Γλώσσα και Ορολογία» -7-9 Νοεμβρίου 2013 Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013 Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης

Β. Πρόγραμμα Βοηθών Διευθυντών Σχολείων Μέσης Γενικής και Μέσης ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Διευθυντικών Στελεχών στην Εκπαίδευση Το Έργο δύναται να συγχρηματοδοτηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) κατά 85% και από εθνικούς πόρους

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής:

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής: TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ «3. Στη Γ Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα τριών (33) ωρών, που περιλαµβάνει µαθήµατα γενικής παιδείας δεκατριών (13) συνολικά διδακτικών ωρών εβδοµαδιαίως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Downloaded by eduguide.gr- Όλα τα μεταπτυχιακά στην Ελλάδα

Downloaded by eduguide.gr- Όλα τα μεταπτυχιακά στην Ελλάδα Ρέθυµνο, 25 Ιουνίου 2015 Α.Π.: 376 Πρόσκληση υποβολής αιτήσεων υποψήφιων Μεταπτυχιακών Φοιτητών στο Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών µε αντικείµενο «Πολιτισµός, Παιδεία και Ανθρώπινη Ανάπτυξη» Από το έτος 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων Α Λυκείου Η Α Τάξη Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα πέντε (35) συνολικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2009-2010 ΣΟ ΧΟΛΕΙΟ ΜΑ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2009-2010 ΣΟ ΧΟΛΕΙΟ ΜΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2009-2010 ΣΟ ΧΟΛΕΙΟ ΜΑ ΣΟΠΟΘΕΙΑ Αγροτική, ημιορεινή περιοχή. Εξυπηρετεί 9 κοινότητεσ. Κατά τη φετινή ςχολική χρονιά φοιτοφν ςτο ςχολείο 95 μαθητζσ. Σο χολείο λειτουργεί πιλοτικά ωσ

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Η ιστορία του Το Τµήµα ιδρύθηκε το 1951, αρχικά ως µέρος του Ινστιτούτου Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, και στη συνέχεια, από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. Φύλλου 3 17 Μαρτίου 2015 Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 11 Για την ρύθμιση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Α ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών η οµάδα προσανατολισµού θετικών σπουδών 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών 3 η οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ Αναγνώριση Ανάγκης Αναγνώριση ανάγκης για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων ως αποτέλεσμα μιας αρχικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠPΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Ίδρυση Το Τμήμα Τουρκικών Σπουδών ιδρύθηκε το 1989. Δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές του στο πρώτο έτος λειτουργίας του Πανεπιστημίου Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Επέκταση του θεσμού της δωρεάς μεταφοράς μαθητών Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, στα αστικά κέντρα Παγκύπρια

Επέκταση του θεσμού της δωρεάς μεταφοράς μαθητών Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, στα αστικά κέντρα Παγκύπρια ΕΓΓΡΑΦΟ 1 Επέκταση του θεσμού της δωρεάς μεταφοράς μαθητών Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, στα αστικά κέντρα Παγκύπρια 1. Την Τετάρτη 10/9/08, με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, άρχισε η πρώτη φάση

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.) ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 4186 Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις. Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Με το νέο εξεταστικό συστηµα θα γίνει η εισαγωγή των υποψηφίων της Γ Λυκείου σε Α.Ε.Ι. και Α.Τ.Ε.Ι., από το 2006. Σύµφωνα µε τις δηλώσεις της Υπουργού Παδείας, κ. Μαριέτας Γιαννάκου, το σύστηµα αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό έτος 2013-2014

Σχολικό έτος 2013-2014 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2013-2014 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Γενική Παιδεία Β Λυκείου Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμ ού Γενική Παιδεία Γ Λυκείου Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμ

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνολογικό Μουσείο Θράκης «Αγγελική Γιαννακίδου» 3ο Εσπερινό ΕΠΑΛ Αλεξανδρούπολης Έθιμα γάμου διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ Σύµφωνα µε άρθρα και πληροφορίες που δηµοσιεύτηκαν τύπο του σαββατοκύριακου δηµοσιοποιήθηκαν τα βασικά στοιχεία του σχεδίου του υπουργείου παιδείας για τις

Διαβάστε περισσότερα

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Η παράγραφος 3 του άρθρου 2 του ν.4186/2013 (Α 193), όπως έχει τροποποιηθεί µε τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 57 του ν. 4310/14 (Α 258), αντικαθίσταται ως «Η Γ τάξη Ηµερήσιου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

Όλες οι πληροφορίες έχουν ενδιαφέρων στο βαθµό που αφορούν ιδρυµατική αναγνώριση εκπαιδευτικών προγραµµάτων, δηµόσιων εκπαιδευτικών αξιών.

Όλες οι πληροφορίες έχουν ενδιαφέρων στο βαθµό που αφορούν ιδρυµατική αναγνώριση εκπαιδευτικών προγραµµάτων, δηµόσιων εκπαιδευτικών αξιών. Συµπληρωµατικά στοιχεία παρουσίασης απόδειξης εκπαιδευτικών αξιών πιστοποιήσεων εκδόσεως δηµοσίων ιδρυµάτων της Κυπριακής ηµοκρατίας τοπικά και διεθνώς. Οι αποδείξεις αξιολογήσεων παρουσιάζονται στο βαθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013)

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου Η Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (ενδεικτική)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (ενδεικτική) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (ενδεικτική) AB ΑΛΗ Α. (1989): Οι Βαθµοί είναι Αναγκαίοι; Παιδαγωγικές και Κοινωνιολογικές Απόψεις και Προσεγγίσεις για την Αξιολόγηση και Βαθµολογία στο Σχολείο, Σύγχρονη Εποχή,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα