ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ: ΣΥΝΟΨΗ 1. ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 2. ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ 3. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ: ΣΥΝΟΨΗ 1. ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 2. ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ 3. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ"

Transcript

1 ΑΝΑΦΟΡΑ 2018

2 Front cover Green sea turtle (Chelonia mydas) with a plastic bag. WWF / Troy Mayne ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ: ΣΥΝΟΨΗ 3 1. ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 5 Published in June 2018 by WWF World Wide Fund For Nature (Formerly World Wildlife Fund). Any reproduction in full or in part must mention the title, the lead author, and credit the above-mentioned publisher as the copyright owner. Text 2018 WWF. All rights reserved Citation of this report: Alessi. et al Out of the plastic trap: saving the Mediterranean from plastic pollution. WWF Mediterranean Marine Initiative, Rome, Italy. 28 pp. Lead author: Eva Alessi (WWF) Co-author: Giuseppe Di Carlo (WWF) Communications: Stefania Campogianni (WWF) Translation: Eda Başgül Di Carlo Editing: Barney Jeffries Design/Layout/Infographics: Bianco Tangerine Snc (Erika Vicaretti, Maria Isabella Reggio) This report is available at: ocean.panda.org and mediterranean.panda.org 2. ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΊΑ ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΎ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΉ «ΠΛΑΣΤΙΚΉ ΠΑΓΊΔΑ» Πλαστικά που χρησιμοποιούνται και ανακυκλώνονται στις Μεσογειακές χώρες 3. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ ΘΑΝΆΣΙΜΕΣ ΠΑΓΊΔΕΣ JUNK FOOD Γιατί τα ζώα μπερδεύουν τα πλαστικά για τροφή; Συναγερμός μικροπλαστικών στο Καταφύγιο Πέλαγος ΣΙΩΠΗΛΉ ΔΗΛΗΤΗΡΊΑΣΗ Η ΠΛΑΣΤΙΚΌΣΦΑΙΡΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΧΩΡΙΣ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ σελ 2 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

3 ΣΥΝΟΨΗ SHUTTERSTOCK / RICH CAREY / WWF τόνοι MIΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΩΝ στη θάλασσα ετησίως H ΕΥΡΩΠΗ ΕΙΝΑΙ Ο 2 OS ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ H Μεσόγειος θάλασσα, λίκνο του πολιτισμού και κέντρο μιας μοναδικής περιβαλλοντικής κληρονομιάς, είναι σήμερα μία από τις θάλασσες με τα υψηλότερα ποσοστά πλαστικών στον πλανήτη. Στη Μεσόγειο, τα πλαστικά αποτελούν το 95% των σκουπιδιών που βρίσκονται στις ανοιχτές θάλασσες, στον βυθό της θάλασσας όσο και στις ακτές. Η ρύπανση αυτή προέρχεται κυρίως από την Τουρκία και την Ισπανία, ενώ ακολουθούν η Ιταλία, η Αίγυπτος, η Γαλλία και η Ελλάδα. Η Ευρώπη είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πλαστικού στον κόσμο, μετά την Κίνα, κ εναποθέτει 150, ,000 τόνους μακροπλαστικού και 70, ,00 μικροπλαστικού στη θάλασσα, κάθε χρόνο. Η πλειονότητα αυτών των πλαστικών καταλήγουν στη Μεσόγειο, και αποτελούν σοβαρή απειλή για την θαλάσσια ζωή. Τα μεγάλα πλαστικά κομμάτια τραυματίζουν, προκαλούν ασφυξία και συχνά θάνατο στα ζώα της θάλασσας, συμπεριλαμβανομένων και ειδών που είτε προστατεύονται από το νόμο είτε κινδυνεύουν με εξαφάνιση, όπως οι θαλάσσιες χελώνες. Όμως, είναι τα μικροπλαστικά, τα μικρά και πιο ύπουλα θραύσματα πλαστικού τα οποία έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ στη Μεσόγειο: η συγκέντρωση μικροπλαστικών είναι σχεδόν τέσσερις φορές υψηλότερη από αυτήν του «πλαστικού νησιού» που βρίσκεται στον Βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό. Όταν εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα αποτελούν απειλή για έναν μεγάλο αριθμό ειδών αλλά και για την ανθρώπινη υγεία. Κοµµατάκια <5mm εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα επηρεάζοντας την άγρια ζωή και τον άνθρωπο τόνοι MΑΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΩΝ στη θάλασσα ετησίως Η πιο εμφανής µορφή πλαστικής ρύπανσης τόνοι αποβλήτων ισοδυναµούν µε 66,000 φορτηγά µε σκουπίδια Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 3

4 Τα πλαστικά είναι συνθετικές χημικές ενώσεις. Τα περισσότερα παράγονται % από πετρέλαιο και άλλα ορυκτά υλικά, παρόλο που μπορούν να παραχθούν και από άλλες πηγές όπως η κυτταρίνη και το άμυλο καλαμποκιού. Tα πλαστικά ll the oil χρησιμοποιούνται and gas ευρέως επειδή είναι ανθεκτικά, αλλά αυτό ακριβώς το d in Europe στοιχείο τα κάνει και επικίνδυνα: ως επί το πλείστον δεν είναι βιοδιασπώμενα και παραμένουν στο περιβάλλον για εκατοντάδες χρόνια. Η βασική πηγή του προβλήματος της ρύπανσης από πλαστικά βρίσκεται στις καθυστερήσεις και τα κενά στην διαχείρισή τους στις περισσότερες Μεσογειακές χώρες. Από τους 27 εκατομμύρια τόνους πλαστικών αποβλήτων που παράγονται κάθε χρόνο στην Ευρώπη, μόνο το ένα τρίτο ανακυκλώνεται 60 [1]. Το MILLION ήμισυ των πλαστικών tonne/years αποβλήτων σε Ιταλία, Γαλλία recycled plastics και Ισπανία account καταλήγουν σε χωματερές [2]. Σήμερα, μόλις το 6% της ζήτησης για f plastics demand in Europe 90% dependent πλαστικά στην Ευρώπη PRODUCTION είναι για ανακυκλωμένα πλαστικά [3]. on fossil fuels Σημαντικοί οικονομικοί τομείς στην Μεσόγειο, ειδικά η αλιεία και ο τουρισμός, επηρεάζονται αρνητικά OF από PLASTICS την ρύπανση από πλαστικά. Υπολογίζεται ότι ετησίως τα θαλάσσια in EU28 απορρίμματα + Norwey + Switzerland προκαλούν οικονομικές απώλειες της τάξεως των 61,7 εκατομμυρίων για τον ευρωπαϊκό αλιευτικό στόλο εξαιτίας των μειωμένων ψαριών και των καταστροφών στα καΐκια. Οι παραλίες που είναι γεμάτες σκουπίδια αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα για τους επισκέπτες με αποτέλεσμα την απώλεια θέσεων εργασίας στον τουριστικό τομέα. Τα ευχάριστα νέα είναι ότι είναι εφικτό να καθαριστεί και να προστατευθεί η Μεσόγειος από τα πλαστικά. Αυτό όμως απαιτεί τη δέσμευση και τη συνεργασία όλων: κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και πολιτών. Στην παρούσα έκθεση, το WWF προτείνει μία σειρά από συστάσεις για δράση τις οποίες μπορούν να υιοθετήσουν θεσμικοί φορείς, βιομηχανίες και πολίτες με στόχο μία Μεσόγειο χωρίς πλαστικά. 31% RECYCLED 27% LANDFILL the rest burnt for energy σελ 4 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση EU28 + Nορβηγία + Ελβετία 60 ΕΚΑΤ. DENTIFRICIO EU28 + Norwey + Switzerland DENTIFRICIO 27 million tonnes of PLASTIC WASTE produced in Europe SCRUB DENTIFRICIO SCRUB τόνοι ετησίως ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ SCRUB DENTIFRICIO SCRUB DENTIFRICIO SCRUB DENTIFRICIO PROTEZIONE SOLARE DENTIFRICIO DENTIFRICIO SCRUB SCRUB PROTEZIONE SOLARE DENTIFRICIO PROTEZIONE SOLARE ΤΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΜΈΝΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΎΝ ΜΌΛΙΣ ΣΤΟ 6% ΤΗΣ ΖΉΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΠΛΑΣΤΙΚΌ Recycled plastic demand: only 6% of total demand in Europe DENTIFRICIO SCRUB SCRUB PROTEZIONE SOLARE PROTEZIONE SOLARE PROTEZIONE SOLARE PROTEZIONE SOLARE PROTEZIONE SOLARE PROTEZIONE SOLARE 27 ΕΚΑΤ. τόνοι ετησίως ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

5 1. ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Τα πλαστικά υπάρχουν εδώ και πάνω από 100 χρόνια και ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους είναι η διάρκειά τους. Η παραγωγή πλαστικών που ακόμα βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά (90%) στα ορυκτά καύσιμα-χρησιμοποιεί 4 έως 6% από το σύνολο των υδρογονανθράκων που χρησιμοποιείται σε όλη την Ευρώπη [4]. Υπάρχουν επίσης πρόσθετα υλικά στα πλαστικά, όπως βαφές, πρόσθετα επιβαρυντικά φλόγας, αντιοξειδωτικά ή αντιστατικές χημικές ουσίες [5]. Επτά τύποι πλαστικών καλύπτουν το 85% της συνολικής ζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο [6] : Οι πρώτοι τρεις τύποι πλαστικού καλύπτουν σχεδόν το 50% της Ευρωπαϊκής ζήτησης [7]. Παγκοσμίως, η Ευρώπη είναι η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός πλαστικού μετά την Κίνα. Το 2016, η Ευρώπη των 28, η Νορβηγία και η Ελβετία παρήγαγαν 60 εκατομμύρια τόνους πλαστικών δημιουργώντας 27 εκατομμύρια τόνους πλαστικών αποβλήτων. Μόλις το 31% των αποβλήτων ανακυ- κλώθηκε, ενώ το 27% κατέληξε σε χωματερές, και τα υπόλοιπα χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή ενέργειας ως καύσιμο υλικό [8]. 40% των πλαστικών που παρήχθησαν στην Ευρώπη χρησιμοποιήθηκε ως συσκευασίες, και δημιουργήθηκαν 16,7 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων [9]. Παρόλο που η κατάσταση βελτιώνεται, η ανεξέλεγκτη απόθεση των πλαστικών στις χωματερές (χωρίς να περνούν από τη διαδικασία της ανακύκλωσης) παραμένει η πρώτη ή η δεύτερη επιλογή για πολλές Ευρωπαϊκές χώρες: είναι η βασική πρακτική στις βαλκανικές χώρες και σε κάποιες περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης. Στην Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία, το 50% των αποβλήτων καταλήγει σε χωματερές. Στην Ελλάδα μόλις το 20% των πλαστικών ανακυκλώνεται ενώ το υπόλοιπο 80% οδηγείται στις χωματερές 10]. Μέχρι σήμερα, η ανακύκλωση πλαστικών αντιστοιχεί μόλις στο 6% της ζήτησης πλαστικών στην Ευρώπη [11]. GLOBAL WARMING IMAGES / WWF 90% ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΉΣ ΠΛΑΣΤΙΚΏΝ ΕΞΑΡΤΏΝΤΑΙ ΑΠΌ ΤΑ ΟΡΥΚΤΆ ΚΑΎΣΙΜΑ 4-6% TOY ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ που χρησιμοποιήθηκε στην Ευρώπη, ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΟΙ ΠΡΏΤΟΙ 3 ΤΎΠΟΙ πλαστικού καλύπτουν ΤΟ 50% ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΏΝ ΤΗΣ ΖΉΤΗΣΗΣ στην Ευρώπη PP ΠΟΛΥΠΡΟΠΥΛΈΝΙΟ Χρησιμοποιείται για συσκευασίες τροφίμων και πώματα LPDE ΧΑΜΗΛΉΣ ΠΥΚΝΌΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΈΝΙΟ Χρησιμοποιείται για επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες και κοντέινερ HDPE YΨΗΛΉΣ ΠΥΚΝΌΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΑΙΘΥΛΈΝΙΟ Χρησιμοποιείται για επιτραπέζια σκεύη σερβιρίσματος μιας χρήσης Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 5

6 2. ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ Οι σημερινές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πάνω από 150 εκατομμύρια τόνους πλαστικών στον ωκεανό. Αν συνεχιστεί η ίδια κατάσταση, ο ωκεανός θα έχει 1 τόνο πλαστικού για κάθε 3 τόνους ψάρι μέχρι το 2025, και μέχρι το 2050, ο ωκεανός μπορεί να έχει περισσότερα πλαστικά παρά ψάρια (σε βάρος)[12]. ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ 80% προέρχεται από ΧΕΡΣΑΙΕΣ ΠΗΓΕΣ σήμερα Μικροπλαστικά Ο αγώνας κατά της θαλάσσιας ρύπανσης,- που σε μεγάλο βαθμό προκαλείται από τα πλαστικά -είναι ένας από τους τομείς ενδιαφέροντος του Στόχου 14 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Η ζωή κάτω από το νερό». Το 2018, o Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έθεσε το θέμα των πλαστικών στους ωκεανούς ανάμεσα στα 6 πιο σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα (μαζί με την κλιματική αλλαγή, την oξίνιση των ωκεανών και την απώλεια της βιοποικιλότητας) % προέρχεται από ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΗΓΕΣ Μακροπλαστικά Πάνω από 150 εκατοµµύρια τόνοι 1 τόνος ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ για κάθε 3 τόνους ΨΑΡΙΩΝ σελ 6 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση περισσότερα από ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ ΨΑΡΙΑ

7 ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΙΑ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΧΡΟΝΙΑ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΑΚΟΥΛΑ 20 χρόνια ΦΙΛΤΡΟ ΤΣΙΓΑΡΟΥ 5 χρόνια JÜRGEN FREUND / WWF ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΠΟΤΗΡΙ 50 χρόνια ΙΧΤΥΑ 600 χρόνια Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 7

8 WWF SPAIN ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ US$13 ΔΙΣ. ΕΤΗΣΙΩΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ TOΥΡΙΣΜΟ Τα πλαστικά αποτελούν την πλειονότητα των αποβλήτων που βρίσκονται στις θάλασσες του κόσμου (60-95%) καθώς και τους βασικούς τύπους σκουπιδιών στις παραλίες [13] και τα θαλάσσια ιζήματα [14]. Το 80% των πλαστικών που εντοπίζονται στις θάλασσες προέρχεται από χερσαίες πηγές και 20% από θαλάσσιες (όπως πχ. αλιεία, ιχθυοκαλλιέργεια και θαλάσσιες μεταφορές) [15. Δεδομένου ότι τα περισσότερα πλαστικά δεν είναι βιοδιασπώμενα, όλα τα πλαστικά που βρίσκονται στο περιβάλλον θα παραμείνουν εκεί για εκατοντάδες ή χιλιάδες χρόνια [16]. Με μέσο όρο χρήσης τα τέσσερα χρόνιααν και συχνά η χρήση δεν ξεπερνά τα μερικά λεπτά ή τις μερικές ώρες- πλαστικά όπως τα φίλτρα τσιγάρου παραμένουν στη θάλασσα για πέντε χρόνια, μια σακούλα για είκοσι, ένα πλαστικό ποτήρι για πενήντα και οι πετονιές για έως 600 χρόνια [17]. Τα μακροπλαστικά- απόβλητα δηλαδή όπως σακούλες, φίλτρα τσιγάρων, μπαλόνια, μπουκάλια, ποτήρια ή καλαμάκια [18] -είναι η πιο ορατή μορφή πλαστικής ρύπανσης. Τα μικροπλαστικά όμως, τα κομματάκια δηλαδή που είναι μικρότερα από 5mm, έχουν τις σοβαρότερες επιπτώσεις στην θαλάσσια ζωή. Μερικά μικροπλαστικά δημιουργούνται στη θάλασσα, καθώς μεγάλα κομμάτια πλαστικών απορριμμάτων γίνονται κομματάκια εξαιτίας των ανέμων, των κυμάτων και της υπεριώδους ακτινοβολίας. Άλλα παράγονται σε τέτοια μορφή για να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή άλλων πολυμερών ή σε προϊόντα ατομικής υγιεινής (πχ. σε σαπούνια, κρέμες, τζελ, οδοντόπαστες). Άλλα μικροπλαστικά καταλήγουν στις θάλασσες μέσα από την αποδόμηση διαφόρων πλαστικών προϊόντων όπως πχ. τα μικροπλαστικά που δημιουργούνται από την φθορά των ελαστικών αυτοκινήτων ή οι πλαστικές μικροΐνες που απελευθερώνονται κατά το πλύσιμο συνθετικών υφασμάτινων ινών. Εκτός από το θαλάσσιο περιβάλλον, τα μικροπλαστικά έχουν σοβαρές επιπτώσεις και στον αέρα, στο πόσιμο [19] και στο εμφιαλωμένο [20] νερό, σε φαγητά και ποτά, συμπεριλαμβανομένων του αλατιού, του μελιού [21] και της μπύρας. Παγκοσμίως, το περιβαλλοντικό κόστος για το θαλάσσιο οικοσύστημα από τα εκατομμύρια τόνους πλαστικών που καταλήγουν στους ωκεανούς του κόσμου κάθε χρόνο υπολογίζεται σε περίπου $13 δισεκατομμύρια το χρόνο. Αυτό συμπεριλαμβάνει οικονομικές απώλειες για τους αλιείς και τον τουρισμό καθώς και τον χρόνο που καταναλώνεται για τον καθαρισμό παραλιών [22]. σελ 8 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

9 MEΣΟΓΕΙΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑ >200 ΕΚΑΤ. TΟΥΡΙΣΤΕΣ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ +40% ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ MICHEL GUNTHER / WWF Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 9

10 Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ «ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ» Στη Μεσόγειο ζουν 150 εκατομμύρια άνθρωποι οι οποίοι παράγουν από τις μεγαλύτερες ποσότητες αστικών στερεών αποβλήτων κατά κεφαλήν, της τάξεως των κιλών το χρόνο [23]. Οι πάνω από 200 εκατομμύρια τουρίστες που επισκέπτονται τη Μεσόγειο κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού [24] αυξάνουν τα θαλάσσια απορρίμματα κατά 40% [25]. Η ροή πλαστικών προς το θαλάσσιο περιβάλλον εξαρτάται και από το πόσο κοντά σε ακτές, παράκτιες ζώνες, ποτάμια και χειμάρρους εντοπίζονται διάφορες αστικές δραστηριότητες. O Νείλος, ο Έβρος, ο Ρήνος και ο Πο στην Ευρώπη καθώς και τα ποτάμια Τσεϊχάν και Σεϊχάν στην Τουρκία τα οποία διασχίζουν πυκνοκατοικημένες περιοχές, παρασέρνουν πλαστικά τα οποία και καταλήγουν στη θάλασσα της Μεσογείου. Αυτή η ημίκλειστη θάλασσα, η οποία περιτριγυρίζεται από τρεις ηπείρους και με πολύ εντατική ανθρώπινη δραστηριότητα, λειτουργεί σαν παγίδα για τα πλαστικά. Τα πλαστικά, συσσωρεύονται σε μεγάλη ποσότητα και παραμένουν σε αυτήν για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ διασπώνται σε όλο και μικρότερα κομματάκια [26]. Σήμερα τα πλαστικά αποτελούν το 95% των αποβλήτων στις ανοικτές θάλασσες, τον πυθμένα και τις παραλίες σε όλο το μήκος της Μεσογείου [27]. Κάθε χρόνο, τόνοι μακροπλαστικών και τόνοι μικροπλαστικών εισέρχονται στις ευρωπαϊκές θάλασσες [28]. Η μεγάλη πλειονότητα των πλαστικών αυτών καταλήγουν στη Μεσόγειο θάλασσα [29]. Υπάρχουν πέντε «πλαστικά νησιά» στον ωκεανό όπου οι πλειονότητα των πλαστικών αποβλήτων συσσωρεύεται: δύο στον Ειρηνικό Ωκεανό, δύο στον Ατλαντικό και ένα στον Ινδικό Ωκεανό. Η Μεσόγειος θεωρείται η έκτη μεγαλύτερη ζώνη συσσώρευσης για θαλάσσια απορρίμματα: η Μεσόγειος αποτελεί μόλις το 1% του όγκου των παγκόσμιων θαλασσών αλλά συγκεντρώνει το 7% των μικροπλαστικών που παράγονται στον κόσμο [30]. Στη Μεσόγειο, η συγκέντρωση μικροπλαστικών αγγίζει επίπεδα ρεκόρ: 1,25 εκατομμύρια κομματάκια ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, σχεδόν τέσσερις φορές το επίπεδο του ενός από τα πέντε «πλαστικά νησιά» [31]. Ακόμα και στα ιζήματα των ωκεανών, οι συγκεντρώσεις πλαστικών είναι ανάμεσα στις υψηλότερες του κόσμου αφού αγγίζουν τα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο [32]. Οι χώρες που ρίχνουν τα περισσότερα πλαστικά στη Μεσόγειο είναι η Τουρκία (144 τόνους/ημέρα), η Ισπανία (126),η Ιταλία (90),η Αίγυπτος (77) και η Γαλλία (66) [33]. Η ρύπανση από πλαστικά έχει επιπτώσεις σε σημαντικούς οικονομικούς τομείς της Μεσογείου, όπως η αλιεία και ο τουρισμός. Τα θαλάσσια απορρίμματα υπολογίζεται ότι κοστίζουν στον Ευρωπαϊκό στόλο 61,7 εκατομμύρια το χρόνο, λαμβάνοντας υπόψη τη μείωση της ψαριάς, τις καταστροφές στα σκάφη ή την μείωση της κατανάλωσης ψαριών εξαιτίας ανησυχιών για την ποιότητα του ψαριού. Οι βρώμικες παραλίες αποθαρρύνουν τους τουρίστες, ενώ μειώνουν τις θέσεις εργασίας και τα κέρδη ενώ ταυτόχρονα αυξάνουν τα κόστη για τους καθαρισμούς παραλιών και λιμανιών. Η πόλη της Νίκαιας για παράδειγμα, ξοδεύει περίπου 2 εκατομμύρια κάθε χρόνο για να εξασφαλίσει ότι οι παραλίες παραμένουν καθαρές [34]. ΝΕΡΟ 1.25 εκατ. θραύσματα ανά km 2 ΙΖΗΜΑ ανά km 2 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ στη Μεσόγειο 4 ΦΟΡΕΣ ΥΨΗΛΟΤΕΡΗ από ότι στο πλαστικό νησί του Ειρηνικού Ωκεανού σελ 10 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

11 ΠΟΛΥ ΠΥΚΝΟΚΑΤΟΙΚΗΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕ ΕΝΤΟΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ kg/χρόνο αστικών στερεών αποβλήτων + που παράγονται από 150 εκατ. ανθρώπους ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ για τη διαχείριση των αποβλήτων Από τους 27 εκατ. τόνους του παραγόμενου πλαστικού ετησίως μόλις το 1/3 ανακυκλώνεται 200 ΕΚΑΤ. TOΥΡΙΣΤΕΣ +40% θαλάσσιων απορριμάτων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ» «ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΗΓΟΥΝ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 11

12 ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ ΧΩΡΕΣ [35] GLOBAL WARMING IMAGES / WWF ΙΤΑΛΙΑ Οι Ιταλοί καταναλώνουν περίπου 2,1 εκατομμύρια τόνους πλαστικό το χρόνο, οι δεύτεροι μεγαλύτεροι χρήστες μετά τους Γερμανούς. Αυτό το νούμερο αφορά συσκευασίες από τις οποίες ανακυκλώνεται μόνο το 41%. Κάθε μέρα, 32 τόνοι πλαστικών μπουκαλιών χρησιμοποιούνται στην Ιταλία. Η κατανάλωση ανά άτομο είναι 192 λίτρα ανά άτομο/χρόνο, οι Ιταλοί είναι οι πρώτοι καταναλωτές εμφιαλωμένου νερού στην Ευρώπη (και στην κορυφή παγκοσμίως), το 65% του οποίου εμφιαλώνεται σε πλαστικά μπουκάλια [36]. Σε συνέχεια σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα αστικά απόβλητα, η Ιταλία έχει στόχο να γίνεται συλλογή του 26% των πλαστικών αποβλήτων και έχει επιβάλει περιορισμένα επίπεδα δισφαινόλης Α σε πολυανθρακικά βρεφικά μπουκάλια. Έχει καταργηθεί η χρήση της πλαστικής σακούλας μιας χρήσης στα σουπερμάρκετ και πρόσφατα καταργήθηκαν και τα μικρά σακουλάκια για φρούτα και ψημένα προϊόντα. Την 1η Ιανουαρίου 2020 προβλέπεται η κατάργηση των μικροπλαστικών σε καλλυντικά και των μπατονετών. ΙΣΠΑΝΙΑ Η Ισπανία καταναλώνει 3,84 εκατομμύρια τόνους πλαστικών το χρόνο και ανακυκλώνει περίπου το 38%. Οι κάτοικοι της Ισπανίας καταναλώνουν το 10% των πλαστικών μιας χρήσης της Ευρώπης και αυτό περιλαμβάνει 3,5 δισεκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια, 1,5 δισεκατομμύρια πλαστικά ποτήρια για καφέ, 50 δισεκατομμύρια φίλτρα τσιγάρων, 207 εκατομμύρια κιβώτια μιας χρήσης και 5 δισεκατομμύρια πλαστικά καλαμάκια [37]. Σε μερικές παράκτιες περιοχές όπως η Αλμέρια και η Γρανάδα, υπάρχει αυξημένη χρήση πλαστικών υλικών κατασκευής θερμοκηπίων τα οποία χρησιμοποιούνται στην αγροτική παραγωγή. Η Ισπανία δεν έχει περιορισμούς για ΧΥΤΑ και υπάρχει νομοθεσία για τα στερεά απόβλητα και τη συσκευασία εναρμονισμένη με τις σχετικές Ευρωπαϊκές Οδηγίες. Η κατάργηση των πλαστικών μιας χρήσης, είναι υπό συζήτηση στα νησιά Βαλεαρίδες. 2.1 ΕΚΑΤ. τόνοι πλατικών ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΟΝΤΑΙ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ 10% ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΜΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ της Ευρώπης σελ 12 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

13 ΓAΛΛΙΑ EΛΛΑΔΑ TΟΥΡΚΙΑ ΚΡOATIA Μεταξύ 2 και 4 εκατομμυρίων τόνων πλαστικών καταναλώνονται στη Γαλλία κάθε χρόνο [38]. Η Γαλλία ανακυκλώνει μόλις το 22% των πλαστικών της, και κατέχει μία από τις χειρότερες θέσεις στην Ευρώπη [39]. Μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2018 έδειξε ότι μόλις το ένα τέταρτο των πλαστικών συσκευασιών ανακυκλώνεται [40]. Οι Γάλλοι είναι στους 3 πρώτους της Ευρώπης στην κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού (κι άρα στην κατανάλωση πλαστικών μπουκαλιών) και στους πρώτους δέκα στην παγκόσμια κατάταξη. Οι μπατονέτες είναι το δεύτερο πιο συχνό πλαστικό που εντοπίζεται στις παραλίες της χώρας. Οι πλαστικές σακούλες έχουν καταργηθεί στα σούπερ μάρκετ ενώ και οι μπατονέτες θα καταργηθούν το Η Γαλλία έχει ξεκινήσει ένα νέο οδικό χάρτη με στόχο την 100% ανακύκλωση πλαστικών μέχρι το Επιπλέον νομοθεσία αναφορικά με το νερό και την διαχείριση των αποβλήτων θα έχει επιπτώσεις στην διαχείριση των πλαστικών αποβλήτων. Η Ελλάδα καταναλώνει περίπου 0,6 εκατομμύρια τόνους πλαστικών το χρόνο και ανακυκλώνει μόλις το 20%. Μία έρευνα που προέκυψε από τα στοιχεία 80 καθαρισμών στην Ελλάδα καταδεικνύει ότι το πιο κοινό υλικό ρύπανσης είναι τα πλαστικά (43-51%), κι ακολουθούν το χαρτί (13-18%) και το αλουμίνιο (7-12%) [41]. Τα βασικά σκουπίδια που βρίσκει κανείς στις ελληνικές παραλίες είναι φίλτρα τσιγάρων, πώματα από μπουκάλια, καλαμάκια και αναδευτήρες, πλαστικά μπουκάλια, συσκευασία φαγητών και πλαστικές σακούλες [42]. Η διαχείριση των πλαστικών απορριμμάτων και η ανακύκλωση συμπεριλαμβάνονται στην Εθνική Στρατηγική για τα Στερεά Απόβλητα και την Εθνική Στρατηγική για το Πρόγραμμα για την Πρόληψη Αποβλήτων. Ο στόχος της Ελλάδας είναι μέχρι το 2020 να ανακυκλώνεται το 65% των πλαστικών συσκευασιών αλλά δυστυχώς η χώρα έχει δρόμο για να τον πετύχει. Η ισχύουσα διαχείριση στερεών αποβλήτων είναι ανεπαρκής και αδιαφανής, δίχως φιλοδοξία για την διαχείριση της πρόληψης των πλαστικών αποβλήτων και την επαναχρησιμοποίηση. 1,24 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών κατά μέσο όρο καταναλώνονται ετησίως (2015) και λέγεται ότι περίπου το 40% ανακυκλώνεται. Θραύσματα από διάφανα κομμάτια πλαστικού είναι η πιο κοινή μορφή πλαστικών στις τουρκικές παραλίες [43]. Σύμφωνα με την τούρκικη νομοθεσία για τον έλεγχο των αποβλήτων από συσκευασίες, οι παραγωγοί πλαστικών και οι χρήστες πλαστικών πρέπει να ανακυκλώνουν 54% της παραγωγής τους (το ποσοστό θα πρέπει να αυξηθεί κατά 2% το 2020). Η Τουρκία στοχεύει να μειώσει την χρήση της πλαστικής σακούλας σε 90 σακούλες ανά άτομο μέχρι το 2019, και 40 μέχρι το Από την 1η Ιανουαρίου 2019 οι Τούρκοι πολίτες θα αρχίσουν να πληρώνουν για τις πλαστικές σακούλες. Το WWF Τουρκίας δουλεύει προς ένα εθνικό πρόγραμμα μηδενικών αποβλήτων το οποίο είχε οργανωθεί υπό την αιγίδα της Τουρκικής Προεδρίας και είχε ανακοινωθεί από την Πρώτη Κυρία το Το 2016, τόνοι πλαστικών συσκευασιών χρησιμοποιήθηκαν στην Κροατία τα μισά εκ των οποίων επαναχρησιμοποιήθηκαν ή ανακυκλώθηκαν [44]. Μικρά πλαστικά και κομμάτια πολυστυρένιου τα οποία είναι ανάμεσα στα πιο κοινά αντικείμενα που βρίσκονται στις θάλασσες της Κροατίας και έπονται οι μπατονέτες, τα πλαστικά πώματα και τα καπάκια από παγούρια και άλλα αντικείμενα. Μια σειρά από νομοθετικές ρυθμίσεις, όπως η στρατηγική διαχείρισης του θαλάσσιου και παράκτιου χώρου, ασχολούνται με το θέμα των θαλάσσιων απορριμμάτων της χώρας. Η ορθολογική διαχείριση των πλαστικών απορριμμάτων και η συλλογή των πλαστικών στη θάλασσα που προκαλούνται από καταδυτικές κι αλιευτικές δραστηριότητες περιλαμβάνονται στις ρυθμίσεις. Οι επιχειρήσεις υποχρεούνται από το νόμο να παράγουν υλικά συσκευασίας που να επαναχρησιμοποιούνται, να συλλέγονται και/ή να ανακυκλώνονται σύμφωνα με τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες για να ελαχιστοποιηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η Κροατία στοχεύει να διαμορφώσει ένα σύστημα διαχείρισης θαλάσσιων αποβλήτων μέχρι το ΜΟΝΟ ΤΟ 22% των ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΝΕΤΑΙ 65% τωνπλαστικων ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΩΝ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΝΕΤΑΙ ΩΣ ΤΟ 2020 ΣΤΟΧΟΣ: 90 ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΣΑΚΟΥΛΕΣ/ΑΤΟΜΟ ΕΩΣ ΤΟ 2019 ΜΙΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΣΤΥΡΕΝΙΟ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 13

14 3. ΑΠΕΙΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ Σχεδόν πάνω από το 90% της καταστροφής που προκαλείται στην άγρια ζωή των θαλασσών μας οφείλεται στα πλαστικά [45]. Παγκοσμίως, περίπου 700 θαλάσσια είδη απειλούνται από τα πλαστικά, από τα οποία το 17% είναι καταχωρημένα στη λίστα της IUCN ως «απειλούμενα» ή «κρισίμως απειλούμενα» συμπεριλαμβανομένων της φώκιας της Χαβάης, της χελώνας Caretta caretta και του είδους 700 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΙΔΗ θαλασσοπουλιού Ardenna grisea [46] ΑΠΕΙΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ Παγίδευση, κατάποση, μόλυνση και σε όλο τον κόσμο μεταφορά ξενικών ειδών είναι οι βασικοί τρόποι που τα πλαστικά θέτουν σε κίνδυνο την άγρια ζωή [47]. ΘΑΝΑΣΙΜΕΣ ΠΑΓΙΔΕΣ Εγκαταλελειμμένα δίχτυα και πετονιές, αλλά και πλαστικά που χρησιμοποιούνται για συσκευασίες, παγιδεύουν τα ζώα και σε μερικές περιπτώσεις προκαλούν ακινητοποίησή τους. Παγκοσμίως 344 είδη έχουν βρεθεί παγιδευμένα σε πλαστικά [48]. Στη Μεσόγειο, τα βασικά θύματα είναι πουλιά (35%), ψάρια (27%), ασπόνδυλα (20%), θαλάσσια θηλαστικά (13%) και θαλάσσιες χελώνες [49]. Τα πλαστικά μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς, βλάβες και παραμορφώσεις (συμπεριλαμβανομένης και της περιόδου ανάπτυξης) ενώ μπορούν να αποτρέψουν τα ζώα από το να έχουν την δυνατότητα διαφυγής από θηρευτές, να κολυμπήσουν και να τραφούν, σχεδόν πάντα με μη αναστρέψιμες επιπτώσεις: τα ζώα πεθαίνουν από πείνα, πνιγμό ή επειδή αποτελούν εύκολο θήραμα [50]. Οι πετονιές και τα δίχτυα προκαλούν το 65% των παγιδεύσεων θαλάσσιων ειδών στη Μεσόγειο. Γενικότερα, όλα τα αλιευτικά εργαλεία τα οποία είτε έχουν εγκαταλειφθεί, είτε έχουν χαθεί είτε έχουν απορριφθεί στη θάλασσα (πετονιές, παγίδες, δίχτυα) προκαλούν καταστροφές στην άγρια ζωή, εγκλωβίζοντας και σκοτώνοντας ψάρια και άλλα θαλάσσια θηλαστικά- αυτά είναι γνωστά και ως «δίχτυα φαντάσματα». Ακόμα και η απειλούμενη με εξαφάνιση Μεσογειακή φώκια είναι ένα από τα θύματα των διχτυών φαντασμάτων [51]. 35% ΘΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΙΩΝ άλλα 13% ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΘΗΛΑΣΤΙΚΩΝ Μεσογειακά είδη 344 ΕΙΔΗ σε όλο τον κόσμο ΠΑΓΙΔΕΥΟΝΤΑΙ 20% ΑΣΠΟΝ ΥΛΩΝ 27% ΨΑΡΙΩΝ 65% ΤΩΝ ΠΑΓΙΔΕΥΣΕΩΝ στη Μεσόγειο ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΑΛΙΕΥΤΙΚΑ ΔΙΧΤΥΑ CLAUDIA AMICO / WWF σελ 14 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

15 ΒΡΩΜΙΚΟ ΦΑΓΗΤΟ Τα θαλάσσια είδη καταπίνουν πλαστικά είτε ηθελημένα, είτε τυχαία, είτε έμμεσα επειδή τρέφονται από κάποιο θήραμα που ήδη έχει καταπιεί πλαστικά. Στη Μεσόγειο, 134 είδη πέφτουν θύματα της κατάποσης πλαστικών [52] συμπεριλαμβανομένων 60 ειδών ψαριών, και των 3 ειδών χελωνών, 9 ειδών θαλασσοπουλιών και 5 ειδών θαλάσσιων θηλαστικών (φυσητήρες, πτεροφάλαινες, ρινοδέλφινα, σταχτοδέλφινα και ζωνοδέλφινα). Σήμερα το 90% των θαλασσοπουλιών έχουν κάποιο μικρό κομμάτι πλαστικού στο στομάχι τους (το 1960 το ποσοστό αυτό ήταν 5%). Μέχρι το 2050 αυτό το ποσοστό μπορεί να έχει αγγίξει το 99% αν δε ληφθεί δράσει για τη μείωση των πλαστικών στη θάλασσα [53]. Πλαστικές ίνες και μικροπλαστικά έχουν βρεθεί μέσα σε μύδια και στρείδια, ενώ πακέτα με τσιπς και τσιγάρα έχουν βρεθεί στα στομάχια μεγάλων πελαγικών ψαριών [54]. Μία από τις χειρότερες περιπτώσεις ήταν όταν 9 μέτρα πετονιάς, 4,5 μέτρα εύκαμπτου σωλήνα, 2 γλάστρες κι άλλες πλαστικές παγίδες βρέθηκαν στο στομάχι ενός εκβρασμένου φυσητήρα [55]. 60 είδη ΨΑΡΙΩΝ 134 MEΣΟΓΕΙΑΚΑ ΕΙΔΗ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΠΙΕΙ ΠΛΑΣΤΙΚΑ 5 είδη ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΘΗΛΑΣΤΙΚΩΝ 3 είδη ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΧΕΛΩΝΑΣ 9 είδη ΘΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΙΩΝ Η κατάποση πλαστικών, ειδικά μεγάλων κομματιών, έχει μία σειρά επιπτώσεων. Μπορεί να μειώσει τη χωρητικότητα του στομαχιού, και να μειωθεί η αίσθηση της πείνας και της συσσώρευσης λίπους (απαραίτητο για όλα τα ζώα που κάνουν μεγάλα μεταναστευτικά ταξίδια) και να μπλοκάρει τη διαδικασία πέψης, να προκαλέσει έλκος, νέκρωση (θάνατο των κυττάρων), διάτρηση και πληγές. Όλες αυτές οι επιπτώσεις σχεδόν πάντα οδηγούν στο θάνατο ενός ζώου. Όλα τα είδη χελωνών που ζουν στη Μεσόγειο έχουν καταπιεί πλαστικά [56]. Μία δεκαετής έρευνα σε χελώνες καρέτα κατέδειξε ότι το 35% των δειγμάτων που έχουν αναλυθεί έχουν καταπιεί σκουπίδια, τα περισσότερα από τα οποία είναι πλαστικά [57]. Σε κάποια δείγματα έχουν βρεθεί μέχρι και 150 πλαστικά κομματάκια. Επίσης, το 18% των τόνων και των ξιφίων έχουν πλαστικά σκουπίδια στο στομάχι τους [58] -κυρίως σελοφάν και PET [59] - όπως και το 17% του είδους γαλέου Galeus melastomus στα νησιά των Βαλεαρίδων. 18% του TΟΝΟΥ και του ΞΙΦΙΑ έχουν ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ στο στοµάχι τους Ακόμα και μικρότερα είδη, όπως τα μύδια, τα καβούρια και τα μπαρπούνια, τα οποία τρέφονται από το βένθος, μπορούν να είναι σημαντικοί συσσωρευτές μικροπλαστικών [60]. Σύμφωνα με μία έρευνα που έγινε για μικροπλαστικά σε μύδια και στρείδια τα οποία καλλιεργούνταν για κατανάλωση από ανθρώπουςένας μέσος Ευρωπαίος καταναλωτής οστρακόδερμων μπορεί και να καταναλώνει μέχρι και 11,000 κομματάκια μικροπλαστικών το χρόνο. Όμως, οι επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη υγεία είναι ακόμα άγνωστες [61]. Τα πλαστικά έχουν επίσης εισέλθει και στον κόσμο των μικροσκοπικών ειδών. Το ζωοπλαγκτόν (οι μικροί οργανισμοί που βρίσκονται στη βάση της θαλάσσιας τροφική αλυσίδα) άθελά του τρέφεται με σωματίδια πλαστικών μικρότερα του 1χιλιοστού. Αυτά τα κομματάκια, μπορεί να περιλαμβάνουν τοξικές ουσίες: καταπίνοντάς τα το ζωοπλαγκτόν τα μεταδίδει στην τροφική αλυσίδα φτάνοντας μέχρι τους ανθρώπους. Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 15

16 BRENT STIRTON / GETTY IMAGES / WWF-UK 1 ΣΤΙΣ 2 ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΧΕΛΩΝΕΣ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΠΙΕΙ ΠΛΑΣΤΙΚΑ σελ 16 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

17 NATUREPL.COM / SUE DALY / WWF ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΣΑΚΟΥΛΑ Η ΤΡΟΦΗ; Τα θαλασσοπούλια πέφτουν στην παγίδα ΕΞΑΙΤΊΑΣ ΤΗΣ ΜΥΡΩΔΙΆΣ ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΖΩΑ ΜΠΕΡΔΕΥΟΥΝ ΤΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΜΕ ΤΡΟΦΗ; Τα θαλασσοπούλια αναγνωρίζουν την τροφή μέσω της όσφρησης. Τα πλαστικά μπορεί να τα μπερδέψουν για τροφή επειδή έχουν φύκη και βακτήρια τα οποία κάθονται πάνω τους και εκπέμπουν δυνατή οσμή θείου. Τα θαλασσοπούλια θεωρούν ότι αυτή η μυρωδιά είναι τροφή και πέφτουν στην παγίδα οπότε και καταλήγουν να τρώνε τα πλαστικά και όχι το θήραμα. Η μυρωδιά των πλαστικών επίσης παραπλανεί τα ψάρια: κάποια κοπάδια σαρδέλας παραμένουν αδιάφορα προς τα κομματάκια των καθαρών πλαστικών αλλά τα έλκουν τα μικροπλαστικά που μυρίζουν παρόμοια με τα κριλ που τρώνε. Οι χελώνες, επιλέγουν το θήραμά τους μέσω της όψης οι μέδουσες, οι πλαστικές σακούλες και τα μπαλόνια μοιάζουν με τροφή. Οι περισσότερες νεαρές χελώνες περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους στην ανοιχτή θάλασσα, όπου συγκεντρώνονται μεγάλες μάζες πλαστικών. Σήμερα, οι μισές χελώνες του κόσμου έχουν καταπιεί κάποιας μορφής πλαστικό. Κάποια ψάρια ΜΠΕΡΔΕΎΟΥΝ ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΆ ΓΙΑ ΚΡΙΛ Οι θαλάσσιες χελώνες ΜΠΕΡΔΕΎΟΥΝ ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΆ ΓΙΑ ΜΈΔΟΥΣΕΣ Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 17

18 DENIS ODY / WWF πάνω από 56% ΤΟΥ ΠΛΑΓΚΤΌΝ ΈΧΕΙ ΠΟΛΎ ΥΨΗΛΆ ΕΠΊΠΕΔΑ ΜΌΛΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ Οι πτεροφάλαινες έχουν 4-5 φορές ΥΨΗΛΌΤΕΡΕΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΏΣΕΙΣ από ό,τι σε άλλες περιοχές. ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ ΜΙΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ Το Καταφύγιο Πέλαγος, το οποίο βρίσκεται στο βόρειο κομμάτι της Δυτικής Μεσογείου είναι η μεγαλύτερη θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή της Μεσογείου και έχει ως στόχο την προστασία των θαλάσσιων θηλαστικών. Έχει όμως επίσης και από τις υψηλότερες συγκεντρώσεις μικροπλαστικών [70] (σε σύγκριση με αυτές που βρίσκονται στις υποτροπικές δίνες πλαστικών) και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα για τα κητώδη, τα οποία και συσσωρεύουν στον οργανισμό τους μεγάλες ποσότητες ρύπων [71]. Το πλαγκτόν στο Καταφύγιο Πέλαγος έχει επιβαρυνθεί από τα πλαστικά σε πολύ μεγάλο βαθμό. Οι συγκεντρώσεις φθαλικών αλάτων που εντοπίστηκαν σε ιστούς πτεροφαλαινών ήταν 4-5 φορές υψηλότερες από αυτές σε φάλαινες που βρίσκονται σε περιοχές με λιγότερη ρύπανση. Μαυροδέλφινα και φυσητήρες της Μεσογείου, θηρευτές που βρίσκονται στην κορυφή της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας, έχουν μολυνθεί περισσότερο από αυτές που βρίσκονται στον Ατλαντικό, επιβεβαιώνοντας τις υψηλές συγκεντρώσεις ρύπανσης στη Μεσόγειο θάλασσα. Σε γενικές γραμμές, τα θηλυκά κητώδη είναι λιγότερο μολυσμένα από τα αρσενικά- κατά κύριο λόγο επειδή μεταφέρουν τους ρύπους στα μωρά τους όταν τα θηλάζουν. σελ 18 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

19 NATUREPL.COM / JOHN CANCALOSI / WWF σήμερα 90% ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΙΩΝ ΕΧΟΥΝ ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ ΤΟΥΣ μέχρι το 2050 Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΥΤΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΓΙΞΕΙ ΤΟ 99% ΣΙΩΠΗΛΗ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΗ Σήμερα, μία σιωπηλή δηλητηρίαση που προκαλείται από χημικούς ρύπους αιωρείται πάνω από τους ωκεανούς. Στους ρυπαντές από τα πλαστικά στο θαλάσσιο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των πέλετ ρητίνης και των μικροπλαστικών, περιλαμβάνονται οργανικοί ρύποι, όπως φυτοφάρμακα, φθαλικά άλατα, PCBs και δισφαινόλη Α. Κάποια από αυτά τα επικίνδυνα χημικά προστίθενται κατά τη διάρκεια παραγωγής των πλαστικών, ενώ άλλα απορροφούνται από το νερό της θάλασσας [62]. Από τους ρυπαντές που προσκολλώνται στα πλαστικά που βρίσκονται στη θάλασσα, 78% είναι τοξικοί (δηλαδή έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις για τους οργανισμούς με τους οποίους έρχονται σε επαφή), και θεωρούνται ανθεκτικοί (δεν αποδομούνται δηλαδή εύκολα αλλά παραμένουν στο φυσικό περιβάλλον για πολλά χρόνια) και βιοσυσσωρεύσιμοι (συσσωρεύονται δηλαδή στον οργανισμό ειδών σε συγκεντρώσεις που ολοένα αυξάνονται) [63]. Τα πλαστικά μπορεί να περιέχουν τοξικά χημικά σε συγκεντρώσεις έως και ένα εκατομμύριο φορές υψηλότερες από τις φυσιολογικές [64][65]. Το πολυαιθυλένιο (PE) που χρησιμοποιείται για τα πλαστικά μπουκάλια και τις τσάντες, συσσωρεύει περισσότερους οργανικούς ρύπους από ό,τι άλλοι τύποι πλαστικού. Η ικανότητα των ζώντων οργανισμών να απορροφήσουν τοξικές ουσίες επίσης αυξάνεται με τον καιρό, κάνοντας τα πλαστικά όλο και πιο επικίνδυνα για τα ζώα που τα καταπίνουν [66]. Οι αρνητικές επιπτώσεις αυτών των ρύπων επίσης εξαρτώνται από τον ρυθμό με τον οποίο αυτά απελευθερώνονται μέσα στο σώμα: τα πλαστικά απελευθερώνουν μέχρι και 30 φορές περισσότερους ρύπους όταν βρίσκονται στους ζωϊκούς ιστούς από ό,τι να βρίσκονται απλά στο νερό [67] [68]. Όταν οι πλαστικοί ρύποι εισέλθουν σε έναν οργανισμό, παρεμβαίνουν σε σημαντικές βιολογικές διαδικασίες, προκαλώντας βλάβες στο ήπαρ ή επηρεάζοντας την έκκριση ορμονών. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει την κινητικότητα, την αναπαραγωγή και την ανάπτυξη αλλά και να προκαλέσει διάφορες μορφές καρκίνου [69]. Οι ουσίες που απορροφώνται και απελευθερώνονται από τα πλαστικά μπορούν να αλλάξουν το DNA ειδών, προκαλώντας επίσης ανεπιθύμητες επιπτώσεις στην υγεία. Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 19

20 «ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΣΦΑΙΡΕΣ» Εκτός από τους ρύπους, τα πλαστικά επίσης συσσωρεύονται σε οργανισμούς μέσα από μια ιδιαίτερη διαδικασία αυτό-επιλογής, χτίζοντας νέες κοινότητες οργανισμών που είναι διαφορετικές από αυτές που φυσιολογικά ζουν στο νερό μία πραγματική «πλαστική σφαίρα». Διαφορετικοί τύποι πλαστικών έχουν διαφορετικούς κατοίκους: υπάρχουν σχεδόν 1,000 τύποι μικροοργανισμών οι οποίοι κατοικούν σε αυτή την πλαστικόσφαιρα, συμπεριλαμβανομένων και μικροοργανισμών που προκαλούν ασθένειες σε ανθρώπους και ζώα, όπως χολέρα και γαστρεντερίτιδα [72]. Τα πλαστικά αντικείμενα ή θραύσματα ξεκινούν το ταξίδι τους επιπλέοντας «καθαρά» αλλά στην πορεία τα εποικούν διάφοροι οργανισμοί. Πάνω από 335 ομάδες διαφορετικών οργανισμών έχουν καταγραφεί σε θαλάσσια απορρίμματα, συμπεριλαμβανομένων βακτηρίων, φυκών και σφουγγαριών αλλά επίσης και εντόμων, μαλακόστρακων και μαλάκιων. Τα πλαστικά που βρίσκονται στη Μεσόγειο έχουν από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις διαφορετικών οργανισμών που έχουν καταγραφεί ποτέ [73]. Αυτό μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στους θαλάσσιους κατοίκους με τους οποίους έρχονται σε επαφή. JÜRGEN FREUND / WWF σελ 20 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

21 ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΓΛΥΤΩΣΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ; ÁTHILA BERTONCINI Η ρύπανση από πλαστικά είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα που προκαλείται κυρίως από την υπερβολική κατανάλωση και την έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων διαχείρισης των αποβλήτων. Μπορεί να αντιμετωπισθεί, αλλά αυτό απαιτεί σοβαρή δέσμευση και συνεργασία όλων, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων, των επιχειρήσεων και των πολιτών. Εδώ, προτείνονται μία σειρά δράσεων και συστάσεων που θα μπορούσαν να μειώσουν σημαντικά την πλαστική ρύπανση σε αστικά, παράκτια και θαλάσσια περιβάλλοντα. ΑΠΑΙΤΟΎΜΕΝΕΣ ΔΡΆΣΕΙΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΈΣ ΕΠΊΠΕΔΟ: Στήριξη μιας δεσμευτικής διεθνούς συμφωνίας για την εξάλειψη των πλαστικών απορρίψεων στους ωκεανούς, με δεσμευτικούς στόχους για τα κράτη μέλη, ένα πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης και έναν οικονομικό μηχανισμό που θα υποστηρίζει την εφαρμογή τους. Θέσπιση ενός μακρόπνοου στόχου ώστε οι βιομηχανίες να μηδενίσουν όλες τις διαρροές πλαστικών προς το περιβάλλον σύμφωνα με το ψήφισμα για τη θαλάσσια ρύπανση του Συμβουλίου των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, με υποχρέωση για τις βιομηχανίες να χαρτογραφήσουν και να μειώσουν τα σημεία των πιθανών διαρροών πλαστικών σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού. Εξασφάλιση ότι τα δίχτυα φαντάσματα έχουν ανασυρθεί από το βυθό και έχουν καταλήξει σε ασφαλές σημείο. Η έρευνα και η χρηματοδότηση είναι απαραίτητη για να εντοπιστούν τα δίχτυα φαντάσματα και να εναποθετηθούν σε κατάλληλες εγκαταστάσεις. Αυτοί που παράγουν αλιευτικά εργαλεία θα πρέπει να καλύπτουν και τα έξοδα για την ανέλκυσή τους και να είναι διαθέσιμα τα κατάλληλα χρηματοδοτικά κίνητρα για να παραδίδουν τα χρησιμοποιημένα δίχτυα και τα δίχτυα φαντάσματα σε κατάλληλες εγκαταστάσεις σε λιμάνια. Υιοθέτηση διεθνών εμπορικών ρυθμίσεων για τα πλαστικά απόβλητα, οι οποίες θα ορίζουν κριτήρια ανακύκλωσης για αυτούς που δραστηριοποιούνται στην εξαγωγή πλαστικών αποβλήτων. Θέσπιση της διευρυμένης ευθύνης των παραγωγών πλαστικών για όλα τα πλαστικά προϊόντα που βγαίνουν στην αγορά, και δημιουργία συστήματος ανταποδοτικής ανακύκλωσης όπου είναι εφικτό. Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 21

22 KEMTER / ISTOCK ΑΠΑΙΤΟΎΜΕΝΕΣ ΔΡΆΣΕΙΣ ΣΕ ΕΘΝΙΚΌ ΕΠΊΠΕΔΟ: Ο στόχος για ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση του 30% των πλαστικών αποβλήτων που ισχύει σήμερα, να ανέβει στο 30% μέχρι το Εθνικοί στόχοι θα πρέπει να τεθούν για τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών μέχρι το 2025; 90% για τα μέταλλα, 80% για το χαρτί, 70% για τα πλαστικά στις αναπτυγμένες χώρες και 50% στις αναπτυσσόμενες. Διαφορετικοί στόχοι για τη συλλογή θα πρέπει να υιοθετηθούν αναλόγως για τη διευρυμένη ευθύνη παραγωγών (πχ. χαμηλότερο τέλος για επανανακυκλώσιμες συσκευασίες ή για τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών) και τα ανταποδοτικά συστήματα. Κατάργηση της χρήσης όλων των πλαστικών σακουλών μιας χρήσης και απαγόρευση προσθήκης μικροπλαστικών σε προϊόντα μέχρι το Όλες οι χώρες θα πρέπει να καταστρώσουν ένα σχέδιο δράσης μέχρι το 2025 για να μειώσουν τα πλαστικά απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων και καινούριων απαγορεύσεων σε συγκεκριμένα προϊόντα όπως οι πλαστικές σακούλες και σε άλλα προϊόντα μιας χρήσης όπου οι εναλλακτικές προτάσεις είναι διαθέσιμες. Στο σχέδιο δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται και κίνητρα (πχ. φοροαπαλλαγές) για τη μείωση των πλαστικών απορριμμάτων. Θα πρέπει ακόμα να θεσπιστεί η κατάργηση των πρωτογενών μικροπλαστικών σε καταναλωτικά αγαθά (καθαριστικά, καλλυντικά) καθώς και όλων των μη-διασπώμενων πλαστικών προϊόντων που απελευθερώνονται στο περιβάλλον και δεν μπορούν να ανακτηθούν. Επίτευξη στόχου 100% συλλογής και διαχείρισης απορριμμάτων μέσα από αποτελεσματική ανακύκλωση και ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων, ώστε να μην υπάρχουν ανεξέλεγκτες διαθέσεις στερεών αποβλήτων. Θα πρέπει να τεθεί σε λειτουργία ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων που θα συμπεριλαμβάνει την αποτελεσματική διαλογή των διαφόρων ρευμάτων απορριμμάτων (πχ. οργανικά, χαρτί, μέταλλο και πλαστικά). Θα πρέπει επίσης να γίνουν επενδύσεις στις υποδομές για τη διαχείριση αποβλήτων που θα επιτρέψουν καλύτερες αποδόσεις στη διαχείριση των πλαστικών και την ανακύκλωση. σελ 22 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

23 KONDOR83 / ISTOCK ΑΠΑΙΤΟΎΜΕΝΕΣ ΚΙΝΉΣΕΙΣ ΑΠΌ ΤΟΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΌ ΚΛΆΔΟ: Να γίνουν επενδύσεις για ανακυκλώσιμα υλικά ή/και για βιώσιμες εναλλακτικές προκείμενου να ελαχιστοποιηθεί το ποσοστό των πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώνεται. Σήμερα το ποσοστό των πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώνονται φτάνει το 30%. Να υπάρξει απεξάρτηση από το πλαστικό που προέρχεται από ορυκτές πρώτες ύλες και να υιοθετηθούν πρώτες ύλες από βιώσιμες και ανανεώσιμες πηγές. Ανασχεδιασμός των υποδομών στις διαδικασίες παραγωγής και την εφοδιαστική αλυσίδα οι οποίες θα επιτρέπουν τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών και εναλλακτικών στα πλαστικά. Εύρεση και εφαρμογή λύσεων για την αποτροπή απελευθέρωσης ινών μικροπλαστικών κατά τη διάρκεια πλύσης πλαστικών προϊόντων. Να υιοθετηθεί μία πολιτική μηδενικών αποβλήτων στις διαδικασίες και τα γραφεία επιχειρήσεων ώστε να σταματήσει η χρήση πλαστικών μιας χρήσης και να προωθηθούν λύσεις εργασιακούς χώρους απαλλαγμένους από πλαστικά. Μείωση της χρήσης πλαστικών ξεκινώντας με όλα τα μη απαραίτητα μικρά πλαστικά κομματάκια και με τις συσκευασίες. Να δοθεί έμφαση στον επανασχεδιασμό των υλικών συσκευασίας ώστε να καταστούν πολλαπλών χρήσεων και να υιοθετηθούν εναλλακτικές που είναι ήδη διαθέσιμες στην αγορά. Η τουριστική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων των ξενοδοχείων και των ακτοπλοϊκών εταιριών, θα πρέπει να αποφεύγει τη χρήση πλαστικών μιας χρήσης όπως σακούλες, μπουκάλια, πώματα ή καλαμάκια και να θέσει σε λειτουργία ένα αποτελεσματικό σύστημα διαχείρισης αποβλήτων και ανακύκλωσης. Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 23

24 UPHEAVAL / WWF ΣΥΣΤΆΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΈΣ: Να επιλέγουμε, στο βαθμό που είναι εφικτό, προϊόντα που παράγονται από βιοδιασπώμενα ή ανακυκλωμένα υλικά και όχι πλαστικά: βιοδιασπώμενο νήμα για τα δόντια και όχι νάιλον, ξύλινες βούρτσες για τα μαλλιά ή ξύλινα μανταλάκια, φυσικά σφουγγάρια, κεραμικά πιάτα και κούπες, γυάλινα μπουκάλια, βαμβακερές πετσέτες κοκ. Να αποφεύγουμε τα αναλώσιμα προϊόντα: να προτιμάμε, για παράδειγμα, οδοντόβουρτσες ή ξυραφάκια με ανταλλακτικές κεφαλές, να μην χρησιμοποιούμε πλαστικά καλαμάκια, σακούλες για τα ψώνια, πλαστικά μπουκάλια και μαχαιροπίρουνα, μπατονέτες, στυλό και αναπτήρες. Να αποθηκεύουμε τρόφιμα σε μη πλαστικά δοχεία: να αντικαταστήσουμε τα πλαστικά περιτυλίγματα, σακούλες και δοχεία με γυάλινα, ένα αδρανές υλικό, που σε αντίθεση με τα πλαστικά, δεν απελευθερώνει ρυπαντές. Να αποφεύγουμε τα σαπούνια και τα καλλυντικά προϊόντα τα οποία περιέχουν μικροπλαστικά: να ελέγχουμε τα υλικά για πολυαιθυλένιο, πολυπροπυλένιο ή πολυβινυλοχλωρίδιο-όλα αυτά είναι πλαστικά. Να αγοράζουμε μη συσκευασμένα προϊόντα: φρούτα, λαχανικά, τυρί, κρέας, ψάρι και άλλα τρόφιμα που πωλούνται σύμφωνα με το βάρος τους μπορούμε να τα προμηθευτούμε χωρίς συσκευασία. Μπορούμε επίσης να προτιμούμε χύμα ή συμπυκνωμένα καθαριστικά προκειμένου να ελαχιστοποιείται η συσκευασία. Να δίνουμε έμφαση στις διαδικασίες αποβλήτων και ανακύκλωσης στην πόλη ή την περιοχή που ζούμε και να ανακυκλώνουμε όσο μπορούμε περισσότερο. Να έρθουμε σε επαφή με μαγαζιά και σουπερμάρκετ στη γειτονιά μας, ζητώντας να μειώσουν όσο μπορούν τα μη απαραίτητα πλαστικά, να προτιμούν βιώσιμες εναλλακτικές, να βελτιώσουν τη διαχείριση απορριμμάτων και να επενδύσουν περισσότερο στην ανακύκλωση. Να είμαστε υπεύθυνοι πολίτες και να αποφεύγουμε τη χρήση πλαστικών μιας χρήσης και να φροντίζουμε για την εναπόθεση όλων των πλαστικών απορριμμάτων (φίλτρα τσιγάρων, συσκευασίες και πλαστικά παιχνίδια) με σωστό τρόπο ώστε να μη ρυπαίνουμε τις παραλίες και το περιβάλλον. σελ 24 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

25 REFERENCES [1] Europe here refers to the EU-28, Norway and Switzerland. Plastic Europe Plastic - the facts [2] Ibid. [3] European Commission A European Strategy for Plastics in a Circular Economy. [4] see Ref. [1] [5] World Economic Forum The New Plastic Economy: Rethinking the future of plastics. [6] American Chemistry Council Resin Review. Washington, DC: American Chemistry Council. [7] see Ref. [1]. [8] Ibid. [9] Ibid. [10] Ibid. [11] see Ref. [3] [12] Ellen MacArthur Foundation and New Plastic Economy, 2017, The new plastics economy: rethinking the future of plastics & catalysing action. [13] Ocean Conservancy Turning the Tide on Trash. Washington, DC: Ocean Conservancy. [14] Galgani F. et al Litter on the sea floor along European coasts. Mar. Pollut. Bull., 40, [15] Andrady A.L Microplastics in the marine environment. Mar. Pollut. Bull., 62, [16] Geyer R. et al Production, use, and fate of all plastics ever made. Sci. Adv., 3(7), e [17] see Ref. [13] [18] UNEP/MAP Marine Litter assessment in the Mediterranean. [19] Orb Media [20] Orb Media [21] EFSA Presence of microplastics and nanoplastics in food, with particular focus on seafood. EFSA Journal. [22] UNEP Valuing Plastics: The Business Case for Measuring, Managing and Disclosing Plastic Use in the Consumer Goods Industry. [23] Ibid. [24] Coll M. et al The Biodiversity of the Mediterranean Sea: Estimates, Patterns, and Threats. PLOS One, 5(8) e [25] Galgani F. et al In: CIESM Marine litter in the Mediterranean and Black Seas. CIESM Workshop Monograph n 46 [F. Briand, ed.], 180 p., CIESM Publisher, Monaco. [26] Ibid. [27] see Ref. [18] [28] see Ref. [3] [29] Ibid. [30] Suaria G. et al The Mediterranean Plastic Soup: synthetic polymers in Mediterranean surface waters. Sci. Rep., 6, [31] Ibid. [32] see Ref. [14] [33] see Ref. [18] [34] ten Brink P. et al Plastics Marine Litter and the Circular Economy. A briefing by IEEP for the MAVA Foundation. [35] Most data related to the consumption of plastics in Europe are based on: Eurostat 2015 and Plastic Europe [36] Censis Un mare di plastica. [37] Seas at Risk Single use plastic and the marine environment, [38] https://myboocompany.fr/constat-duplastique [39] See also article Science et Avenir. [40] See article. [41] Kordella S. et al Litter composition and source contribution for 80 beaches in Greece, Eastern Mediterranean: A nationwide voluntary clean-up campaign, Aquat. Ecosyst. Health & Manag., 16(1), [42] MAP 2015 Marine Litter Assessment in the Mediterranean 2015, ISBN No [43] Gündoğdu S. et al Micro- and mesoplastics in Northeast Levantine coast of Turkey: The preliminary results from surface samples, Mar. Pollut. Bull., 118(1-2), [44] Croatia s National Waste management plan, [45] Law K.L Plastics in the Marine Environment. Annu. Rev. Mar. Sci., 9, [46] Gall S.C. and Thompson R.C The impact of debris on marine life. Mar. Pollut. Bull., 92(1-2), [47] see Ref. [45] [48] Ibid. [49] see Ref. [18] [50] see Ref. [45] [51] Cebrian D Seals-fisheries interactions in the Mediterranean monk seal (Monachus monachus): related mortality, mitigating measures and comparison to dolphin-fisheries interactions. SCMEE/ SCSA Transversal Working Group on by catch/incidental catches FAO Headquarters, Rome (Italy). [52] Deudero S. and Alomar C Mediterranean marine biodiversity under threat: Reviewing influence of marine litter on species. Mar. Pollut. Bull., 98(1-2), Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 25

26 [53] Wilcox C. et al Threat of plastic pollution to seabirds is global, pervasive, and increasing. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 112, [54] Jackson G.D. et al Diet of the southern opah Lamprisim maculatus on the Patagonian Shelf; the significance of the squid Moroteuthis ingens and anthropogenic plastic. Mar. Ecol. Prog. Ser., 206, [55] de Stephanis R. et al As main meal for sperm whales: plastics debris. Mar. Pollut. Bull., 69, [56] see Ref. [18]. [57] Casale P. et al Biases and best approaches for assessing debris ingestion in sea turtles, with a case study in the Mediterranean. Mar. Poll. Bull., 110, [58] Romeo T. et al First evidence of presence of plastic debris in stomach of large pelagic fish in the Mediterranean Sea. Mar. Pollut. Bull., 95, [59] Alomar C. and Deudero S Evidence of microplastic ingestion in the shark Galeus melastomus Rafinesque, 1810 in the continental shelf off the western Mediterranean Sea. Environ. Pollut., 223, doi: /j.envpol [60] see Ref. [18]. [61] see Ref. [34]. [62] The average concentration found in Pelagos is 132,066 microplastics/km 2. [63] Jacob T. and Fossi C Impacts des microplastiques sur la population de Rorquals 3 communs du Sanctuaire Pelagos. Rapport GIS3M pour le Parc national de Port-Cros, Animateur de la Partie française de l Accord Pelagos. Fr. : 19 pp. [64] Teuten E.L. et al Transport and release of chemicals from plastics to the environment and to wildlife. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci., 364(1526), [65] see Ref. [45]. [66] Mato Y. et al Pellet di resina plastica come mezzo di trasporto per sostanze chimiche tossiche nell ambiente marino. Environ. Sci. Technol., 35(2), [67] Teuten E.L. et al Potential for plastics to transport hydrophobic contaminants. Environ. Sci. Technol., 41, [68] Rochman C.M The Complex Mixture, Fate and Toxicity of Chemicals Associated with Plastic Debris in the Marine Environment. In: Bergmann M., Gutow L., Klages M. (eds) Marine Anthropogenic Litter. Springer, Cham. [69] Bakir A. et al Enhanced desorption of persistent organic pollutants from microplastics under simulated physiological conditions. Environ. Pollut., 185, [70] Lee Ref. [45] [71] Lithner D. et al Environmental and health hazard ranking and assessment of plastic polymers based on chemical composition. Sci. Total Environ, 409, [72] Zettler E.R. et al Plastisphere : Microbial Communities on Plastic Marine Debris. Environ. Sci. Technol., 47(13), [73] Kiessling T. et al Marine litter as habitat and dispersal vector. In: Bergmann M., Gutow L., Klages M. (eds) Marine Anthropogenic Litter. Springer, Cham. σελ 26 Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση

27 87% ΤΩΝ EΥΡΩΠΑΙΩΝ ΑΝΗΣΥΧΟΥΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ (Eυρωβαρόμετρο, Noέμβριος 2017) GLOBAL WARMING IMAGES / WWF Αποφεύγοντας την παγίδα των πλαστικών. Σώζοντας τη Μεσόγειο από την πλαστική ρύπανση σελ. 27

28 7% των μικροπλαστικών παγκοσμίως βρίσκονται στη Μεσόγειο θάλασσα εκατ. τόνοι μικροπλαστικών πετιούνται κάθε χρόνο στις θάλασσες της Ευρώπης Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ Να σταματήσουμε την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος του πλανήτη και να οικοδομήσουμε ένα μέλλον στο οποίο οι άνθρωποι ζουν σε αρμονία με τη φύση. wwf.gr Panda Symbol WWF - World Wide Fund For Nature (Formerly World Wildlife Fund) WWF is a Registered Trademark WWF Mediterranean Marine Initiative - Via Po 25/c, 00198, Rome, Italy. AKΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ 95% των αποβλήτων στις παραλίες της Μεσογείου είναι πλαστικά 1/3 των πλαστικών αποβλήτων ανακυκλώνει η Ευρώπη 61,7 εκατομμύρια η οικονομική ζημιά κάθε χρόνο εξ αιτίας των θαλάσσιων απορριμάτων του αλιευτικού στόλου της ΕΕ. ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΓΙΔΑ ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ OCEAN.PANDA.ORG

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ Το αποτύπωμα των επισκεπτών στις ακτές μας

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ Το αποτύπωμα των επισκεπτών στις ακτές μας ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ Το αποτύπωμα των επισκεπτών στις ακτές μας www.life-ammos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3 Α, 10440 Αθήνα www.medsos.gr Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

"Πλαστική" κυκλική οικονομία

Πλαστική κυκλική οικονομία Δευτέρα 28 Νοεμβρίου 2016 Κεντρική Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Πατρών "Πλαστική" κυκλική οικονομία Γιώργος Παπαθεοδώρου Καθηγητής Τμήμα Γεωλογίας ΗΜΕΡΙΔΑ Το Αειφόρο, «Πράσινο» Πανεπιστήμιο Circular economy

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΌΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΟ ΠΡΌΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ ΠΡΌΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ IMPACT TO ΠΡΟΒΛΗΜΑ OF PLASTICS ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ IN EUROPEΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ COVER Will Rose / Greenpeace Greenpeace / Marco Care Το πλαστικό βρίσκεται παντού στην καθημερινότητά

Διαβάστε περισσότερα

LIFE DEBAG. & Το πρόβλημα της πλαστικής σακούλας στο θαλάσσιο περιβάλλον

LIFE DEBAG. & Το πρόβλημα της πλαστικής σακούλας στο θαλάσσιο περιβάλλον LIFE DEBAG & Το πρόβλημα της πλαστικής σακούλας στο θαλάσσιο περιβάλλον Εταίροι του Έργου Εργ. Θαλάσσιας Γεωλογίας & Φυσικής Ωκεανογραφίας, Τμ. Γεωλογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών TERRA NOVA Ε.Π.Ε ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Greenpeace! Ελλαδα. Ράλλειο Γυμνάσιο Θηλέων Μυρτώ Χατζηκανέλλου Σμήμα: Α1

Greenpeace! Ελλαδα. Ράλλειο Γυμνάσιο Θηλέων Μυρτώ Χατζηκανέλλου Σμήμα: Α1 Greenpeace! Ελλαδα { Ράλλειο Γυμνάσιο Θηλέων Μυρτώ Χατζηκανέλλου Σμήμα: Α1 Θαλάσσιες Χημικές καταστροφές Σο έργο της Greenpeace Τα μεταλλαγμένα... είναι ζωντανοί οργανισμοί, οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ 25.9.2010 Γίνε κι εσύ μέρος της λύσης Δήλωσε συμμετοχή για τον καθαρισμό μιας κοντινής σου παραλίας Κάθε Σεπτέμβριο, το τρίτο Σάββατο, χιλιάδες εθελοντές σε

Διαβάστε περισσότερα

15 Σεπτεμβρίου - 15 Οκτωβρίου

15 Σεπτεμβρίου - 15 Οκτωβρίου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΚΤΩΝ 2012 15 Σεπτεμβρίου - 15 Οκτωβρίου Καθαρίζουμε τις παραλίες μας, καταγράφουμε τα σκουπίδια και τα ανακυκλώνουμε! ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα «Πάρε μέρος και Καθάρισες» Δράσεις εθελοντικού καθαρισμού ακτών

Πρόγραμμα «Πάρε μέρος και Καθάρισες» Δράσεις εθελοντικού καθαρισμού ακτών Πρόγραμμα «Πάρε μέρος και Καθάρισες» Δράσεις εθελοντικού καθαρισμού ακτών Ευχαριστούμε για τη συμβολή σας στη δράση εθελοντικού καθαρισμού ακτών που διοργανώνει το MEDASSET. Ετοιμάσαμε αυτό το σύντομο

Διαβάστε περισσότερα

SUPERMARKET SURVEY RESULTS

SUPERMARKET SURVEY RESULTS Είσαι οικολόγος καταναλωτής; 6 th grade pupils Iamatiki Primary School 2013 2014 SUPERMARKET SURVEY RESULTS Ερώτηση 1: Ετοιμάζετε λίστα με ό,τι χρειάζεστε πριν πάτε στην υπεραγορά; 45 40 42 35 30 25 20

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Το εκπαιδευτικό υλικό αυτό στην αρχική του μορφή δημιουργήθηκε και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Νοέμβριος 2010

στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Νοέμβριος 2010 Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Νοέμβριος 010 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά 2014-15 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451 ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικά αποτελέσματα της έρευνας της Greenpeace και του ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. για την πλαστική ρύπανση στις ελληνικές θάλασσες

Προκαταρκτικά αποτελέσματα της έρευνας της Greenpeace και του ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. για την πλαστική ρύπανση στις ελληνικές θάλασσες Ιούλιος 017 Προκαταρκτικά αποτελέσματα της έρευνας της Greenpeace και του ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. για την πλαστική ρύπανση στις ελληνικές θάλασσες Η παρουσία πλαστικών αντικειμένων έχει επιβεβαιωθεί παντού στην Μεσόγειο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια Των Κλιματικών Αλλαγών

Τα Αίτια Των Κλιματικών Αλλαγών Τα Αίτια Των Κλιματικών Αλλαγών Το Φαινόμενο του θερμοκηπίου Η τρύπα του όζοντος Η μόλυνση της ατμόσφαιρας Η μόλυνση του νερού Η μόλυνση του εδάφους Όξινη βροχή Ρύπανση του περιβάλλοντος Ραδιενεργός ρύπανση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA. Οκτώβριος 2013

Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA. Οκτώβριος 2013 Έρευνα για τα θαλάσσια θηλαστικά στα πλαίσια του προγράμματος LIFE + THALASSA Οκτώβριος 203 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της δράσης «Οργάνωσε τον δικό σου Καθαρισμό Παραλίας» στο Δέλτα του Αξιού

Έκθεση αποτελεσμάτων της δράσης «Οργάνωσε τον δικό σου Καθαρισμό Παραλίας» στο Δέλτα του Αξιού Έκθεση αποτελεσμάτων της δράσης «Οργάνωσε τον δικό σου Καθαρισμό Παραλίας» στο Δέλτα του Αξιού Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Προστασία των Υδάτινων Οικοσυστημάτων Με την υποστήριξη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2016 Συγγραφέας:

Διαβάστε περισσότερα

3 Θαλάσσια. απορρίµµατα

3 Θαλάσσια. απορρίµµατα 3 Θαλάσσια απορρίµµατα Κάθε άνθρωπος που έχει επισκεφτεί παραθαλάσσιες περιοχές, µακριά ή κοντά σε κάποιο αστικό κέντρο, θα έχει παρατηρήσει - σε κάποιες από αυτές- το πλήθος των απορριµµάτων που συγκεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά.

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Καλλιεργώντας τη νατουραλιστική νοημοσύνη των παιδιών. Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Φάλαινες, φυσητήρες, σταχτοδέλφινα, ρινοδέλφινα, φώκιες και ζιφιοί Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση ΣΤ 1 ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ανακύκλωση ΣΤ 1 ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ανακύκλωση ΣΤ 1 ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γεια σας! Είμαι η Μαρία και θα σας μιλήσω για την ανακύκλωση μπαταριών. Γεια σας! Είμαι η Χαριτίνη και θα σας μιλήσω για την κομποστοποίηση. Γεια σας! Είμαι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 7 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ ΜΕ ΛΥΚ. ΤΑΞΕΙΣ. Μεσόγειος: Ένας παράδεισος σε κίνδυνο

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 7 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ ΜΕ ΛΥΚ. ΤΑΞΕΙΣ. Μεσόγειος: Ένας παράδεισος σε κίνδυνο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 7 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ ΜΕ ΛΥΚ. ΤΑΞΕΙΣ Μεσόγειος: Ένας παράδεισος σε κίνδυνο ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ «Mare Nostrum», δηλαδή «δική μας θάλασσα», αποκαλούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας Τσόγκας Βασίλης ΠΑΡΑΓΩΓΉ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Η συγκέντρωση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, η κοινωνική και τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Αναστασία Ματαλιωτάκη Β'3

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Αναστασία Ματαλιωτάκη Β'3 εργασία Οικιακής Οικονομίας Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Αναστασία Ματαλιωτάκη Β'3 Η ρύπανση του περιβάλλοντος Εισαγωγή Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια, η οποία περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων στον κόσμο Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων Πηγές: Eurostat (SBS), Being wise with waste: the EU s approach to waste management (European Union 2010) Στο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 Απορρίμματα Τι είναι τα απορρίμματα; Απορρίμματα είναι υπολείμματα τροφών και αντικειμένων τα οποία έχουν παύσει να εξυπηρετούν τον σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση της οδηγίας πλαίσιο (ΕΕ) 2015/720 στο εθνικό δίκαιο. Ε. Τριτοπούλου Δρ. Χημικός Μηχανικός Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης

Ενσωμάτωση της οδηγίας πλαίσιο (ΕΕ) 2015/720 στο εθνικό δίκαιο. Ε. Τριτοπούλου Δρ. Χημικός Μηχανικός Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης Ενσωμάτωση της οδηγίας πλαίσιο (ΕΕ) 2015/720 στο εθνικό δίκαιο Ε. Τριτοπούλου Δρ. Χημικός Μηχανικός Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης Ευρωπαϊκή Οδηγία 2015/720 στοχεύει στον περιορισμό μέχρι το 2019 της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

THE GREEN RECYCLE RIGHT. Αποστολή µας: ο σωστός τρόπος. ανακύκλωσης µπαταριών µολύβδου - οξέως.

THE GREEN RECYCLE RIGHT. Αποστολή µας: ο σωστός τρόπος. ανακύκλωσης µπαταριών µολύβδου - οξέως. THE Αποστολή µας: ο σωστός τρόπος ανακύκλωσης µπαταριών µολύβδου - οξέως. powered by To Green Mission...αποτελεί µία «πράσινη αποστολή» δεκάδων επιχειρήσεων από διάφορους επιχειρηµατικούς κλάδους, που

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Απορριμμάτων- Ανακύκλωση. Project Α Λυκείου Σχολικό Έτος

Διαχείριση Απορριμμάτων- Ανακύκλωση. Project Α Λυκείου Σχολικό Έτος Διαχείριση Απορριμμάτων- Ανακύκλωση Project Α Λυκείου Σχολικό Έτος 2015-16 Ανακύκλωση Ανακύκλωση απορριμμάτων είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ Ο κατασκευαστικός κλάδος αποτελεί τον μεγαλύτερο βιομηχανικό κλάδο που επηρεάζει τις κοινωνίες από περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Oικο-καινοτομία: ένας εφικτός στόχος ένα αειφόρο μέλλον

Oικο-καινοτομία: ένας εφικτός στόχος ένα αειφόρο μέλλον ΗΜΕΡΙΔΑ «Καινοτομία, Έρευνα και Ανάπτυξη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Περιφερειακής Πολιτικής» Oικο-καινοτομία: ένας εφικτός στόχος ένα αειφόρο μέλλον Μανώλης Αγγελάκας Ευρωβουλευτής ΕΛΚ-Ε Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Πρόσω ολοταχώς» για τη 2 η Εβδομάδα χωρίς πλαστική σακούλα στη Σύρο

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Πρόσω ολοταχώς» για τη 2 η Εβδομάδα χωρίς πλαστική σακούλα στη Σύρο ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Πρόσω ολοταχώς» για τη 2 η Εβδομάδα χωρίς πλαστική σακούλα στη Σύρο 3/5/2017 Πιστό στο ραντεβού του με τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Σύρου το ευρωπαϊκό Έργο LIFE DEBAG ξεκινά το

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Κώστας Νικολάου Δρ. Χημικός Περιβαλλοντολόγος Καθηγητής-Σύμβουλος Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού Πόλεων, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 ΑΣΑ: Κυρίαρχο πρόβλημα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

γυαλί χαρτί χαρτόνι ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! υπόλοιπα απόβλητα πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα http://uest.ntua.

γυαλί χαρτί χαρτόνι ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! υπόλοιπα απόβλητα πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα http://uest.ntua. χαρτί χαρτόνι γυαλί πλαστικό μέταλλο βιοαπόβλητα ή οργανικά απόβλητα υπόλοιπα απόβλητα ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ανακύκλωσε και εσύ! «Ανάπτυξη και εφαρμογή πιλοτικού συστήματος για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Στερεών

Διαβάστε περισσότερα

2015 Σκέψου διαφορετικά, για να σώσεις τον πλανήτη!

2015 Σκέψου διαφορετικά, για να σώσεις τον πλανήτη! Εκπαιδευτικά θεματικά πακέτα (ΚΙΤ) για ευρωπαϊκά θέματα Τ4Ε 2015 Σκέψου διαφορετικά, για να σώσεις τον πλανήτη! Teachers4Europe Οδηγιεσ χρησησ Το αρχείο που χρησιμοποιείτε είναι μια διαδραστική ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΙΔΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Ο ΤΖΕΪΚ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ» ΤΟΥ ΓΙΟ ΣΟΜΕΪ (ΕΚΔ. ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ)

ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΙΔΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Ο ΤΖΕΪΚ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ» ΤΟΥ ΓΙΟ ΣΟΜΕΪ (ΕΚΔ. ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ) ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΙΔΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Ο ΤΖΕΪΚ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ» ΤΟΥ ΓΙΟ ΣΟΜΕΪ (ΕΚΔ. ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ) ΔΙΑΣΚΕΥΗ/ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ Δρ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΑΚΑ 2015/16 * ΡΟΛΟΙ: ΠΟΥΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα

Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα Τοποθέτηση & Λειτουργία Μηχανών Θαλάσσιας Ενέργειας: Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα Αναστασία Μήλιου Αρχιπέλαγος Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας www.archipelago.gr Αρχικό στάδιο ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ευαισθητοποίησης για τα Θαλάσσια Απορρίμματα

ΕΚΘΕΣΗ ευαισθητοποίησης για τα Θαλάσσια Απορρίμματα ΕΚΘΕΣΗ ευαισθητοποίησης για τα Θαλάσσια Απορρίμματα MARine LItter in Europe Seas: Social AwarenesS and CO-Responsibility www.marlisco.eu ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Είδη εμφιαλωμένου νερού. Φυσικό μεταλλικό νερό Νερό φυσικής πηγής Καθαρισμένο νερό Αρτεσιανό νερό Νερό με ανθρακικό Νερό γεώτρησης

Είδη εμφιαλωμένου νερού. Φυσικό μεταλλικό νερό Νερό φυσικής πηγής Καθαρισμένο νερό Αρτεσιανό νερό Νερό με ανθρακικό Νερό γεώτρησης ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟ ΝΕΡΟ Εισαγωγή Ο όρος «εμφιαλωμένο νερό» αφορά το νερό το οποίο προσφέρεται αεροστεγώς συσκευασμένο σε γυάλινη ή πλαστική συσκευασία και προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση. Η κατανάλωση εμφιαλωμένου

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

Τι κερδίζω με την ανακύκλωση Τι χάνω αν δεν κάνω ανακύκλωση Ανακύκλωση Χαρτιού Ανακύκλωση Γυαλιού Ο ρόλος του Πολίτη στη Ανακύκλωση του Γυαλιού

Τι κερδίζω με την ανακύκλωση Τι χάνω αν δεν κάνω ανακύκλωση Ανακύκλωση Χαρτιού Ανακύκλωση Γυαλιού Ο ρόλος του Πολίτη στη Ανακύκλωση του Γυαλιού Τι κερδίζω με την ανακύκλωση Τα οφέλη με την ανακύκλωση δεν είναι μόνο άμεσα οικονομικά, είναι κυρίως περιβαλλοντικά. Με την ανακύκλωση ωστόσο πετυχαίνουμε: Να επαναχρησιμοποιήσουμε πρώτη ύλη από αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 2011-2012. Παπανικολάου Νίκος Τρίμμης Γιάννης Τσαγκρή Μαρία Τσιαδής Γιώργος

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 2011-2012. Παπανικολάου Νίκος Τρίμμης Γιάννης Τσαγκρή Μαρία Τσιαδής Γιώργος ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 2011-2012 Παπανικολάου Νίκος Τρίμμης Γιάννης Τσαγκρή Μαρία Τσιαδής Γιώργος Κοιτώντας γύρω μας, καταλαβαίνουμε εύκολα ότι περιτριγυριζόμαστε από πλαστικό. Παιχνίδια,

Διαβάστε περισσότερα

Yπεραλίευση. Η Ευρώπη οφείλει να ξαναδώσει ζωή στις θάλασσες

Yπεραλίευση. Η Ευρώπη οφείλει να ξαναδώσει ζωή στις θάλασσες Yπεραλίευση Η Ευρώπη οφείλει να ξαναδώσει ζωή στις θάλασσες Στοιχεία και στατιστικά Τα εννέα στα δέκα Ευρωπαϊκά ιχθυαποθέματα υπεραλιεύονται (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2009). Η υπεραλίευση κοστίζει παγκοσμίως

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση θέσεων για την αειφόρο αλιεία

Ανάλυση θέσεων για την αειφόρο αλιεία Ανάλυση θέσεων για την αειφόρο αλιεία Περιεχόμενο 1. Η συμφωνία μας...3 2. Η στοχοθέτησή μας.....3 3. Η θέση μας.....3 3.1 Υπεύθυνη διαμόρφωση προϊοντικής γκάμας..4 3.2 Προέλευση, διαφάνεια, ιχνηλασιμότητα..

Διαβάστε περισσότερα

Οι μόνιμοι κάτοικοι των ελληνικών θαλασσών

Οι μόνιμοι κάτοικοι των ελληνικών θαλασσών Οι μόνιμοι κάτοικοι των ελληνικών θαλασσών Στις ελληνικές θάλασσες ζουν μόνιμα 9 είδη θηλαστικών, ενώ άλλα 5 έχουν μόνο περιστασιακή παρουσία: Μόνιμοι κάτοικοι είναι η πτεροφάλαινα, ο φυσητήρας, ο ζιφιός,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Βασιλική Ηρακλέους. Στ 1

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Βασιλική Ηρακλέους. Στ 1 ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Βασιλική Ηρακλέους Στ 1 Το διαβάζουμε, το μουτζουρώνουμε, το πετάμε. Μετά από τον μπλε κάδο, τι; Η ανακύκλωση χαρτιού είναι μια χρήσιμη διαδικασία, στην οποία συμβάλλουμε οι περισσότεροι, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3 Α, 10440, Αθήνα Tel./Fax: 210-8228795 E-mail: info@medsos.gr Website: www.medsos.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3 Α, 10440, Αθήνα Tel./Fax: 210-8228795 E-mail: info@medsos.gr Website: www.medsos.gr Για 5η χρονιά φέτος, παρέχετε επιστημονική υποστήριξη στην εκστρατεία ΚΑΘΑΡΙΣΤΕ ΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ αναλαμβάνοντας την επεξεργασία των φύλλων καταγραφής που συμπληρώνουν οι εθελοντές κατά τη διάρκεια των καθαρισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΚΠΕ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΠΕ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Βιωματικό εργαστήριο : «Το τρίπτυχο Μειώνω-Επαναχρησιμοποιώ- Ανακυκλώνω μέσα από καθημερινές πρακτικές» Σχεδιασμός-συντονισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο-

Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο- Σχεδιασμός: www.myrmigidesignhouse.gr Κλεισόβης 9, 106 77 Αθήνα Tηλ.: 210 3840774-5 Fax: 210 3804008 E-mail: cnetwork@greenpeace.org www.greenpeace.gr Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΙΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΙΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΙΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ Ο πλανήτης μας είναι καλυμμένος με νερό σε ποσοστό 75%. Το 97,5% αυτού του νερού είναι αλμυρό (θάλασσες). Το 2,5% είναι γλυκό νερό και πάγοι. Λιγότερο από 1% είναι διαθέσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η εταιρική κοινωνική ευθύνη αναφέρεται στις ενέργειες των επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην συμβολή αντιμετώπισης περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων. Η Βασιλείου

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσια απορρίµµατα. Σχολείο: ... Τάξη: ... Όνοµα: ίας ασ. λλο εργ φύ

Θαλάσσια απορρίµµατα. Σχολείο: ... Τάξη: ... Όνοµα: ίας ασ. λλο εργ φύ Σχολείο:... Τάξη: λλο εργ φύ ίας ασ 3 Όνοµα:...... Θαλάσσια απορρίµµατα Η ακτογραµµή της Ελλάδας ξεπερνά τα 15.000 χλµ και σε αυτήν κάθε χρόνο καταφτάνουν εκατοµµύρια επισκέπτες από όλο τον κόσµο για διακοπές.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΧΑΡΤΙΟΥ. Μαρία Δημητρίου Δ τάξη

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΧΑΡΤΙΟΥ. Μαρία Δημητρίου Δ τάξη ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΧΑΡΤΙΟΥ Μαρία Δημητρίου Δ τάξη Τι είναι η ανακύκλωση; Τι είναι ανακύκλωση Τι είναι ανακύκλωση Ανακύκλωση; Είναι η διαδικασία μέσα από την οποία επιτυγχάνεται η εκ νέου χρήση των υλικών συσκευασίας

Διαβάστε περισσότερα

Την τελευταία 30ετία στην Ελλάδα έχουν αναδειχθεί οι ιχθυοκαλλιέργειες θαλασσινών μεσογειακών ειδών (κυρίως τσιπούρας και λαβρακίου).

Την τελευταία 30ετία στην Ελλάδα έχουν αναδειχθεί οι ιχθυοκαλλιέργειες θαλασσινών μεσογειακών ειδών (κυρίως τσιπούρας και λαβρακίου). Ο κλάδος των ελληνικών υδατοκαλλιεργειών είναι ένας από τους πλέον αναπτυσσόμενους τομείς της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας, με σαφή εξαγωγικό χαρακτήρα και σημαντική θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς

ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς 2016 ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η θάλασσα με την τεράστια και ποικίλη ζωή που διαθέτει και την αισθητική της ομορφιά, αποτελεί πηγή αρετών και αγαθών για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

4 Μαρτίου Ελευσίνα

4 Μαρτίου Ελευσίνα Τεχνολογίες διαχείρισης θαλασσίων ιζημάτων Καθ. Κώστας Κομνίτσας Τμήμα Μηχ. Ορυκτών Πόρων Πολ. Κρήτης 4 Μαρτίου 2009 - Ελευσίνα Θαλάσσια ιζήματα Από βιομηχανικές εκπομπές (υγρά, στερεά, αέρια) Από αστικά

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το Εχγειρίδιο του Καλού Ανακυκλωτή. ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Το Εγχειρίδιο του Καλού Ανακυκλωτή

Το Εχγειρίδιο του Καλού Ανακυκλωτή. ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Το Εγχειρίδιο του Καλού Ανακυκλωτή ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Το Εγχειρίδιο του Καλού Ανακυκλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έστω και καθυστερημένα, η Κύπρος μπαίνει στον παγκόσμιο χάρτη των χωρών που θέτουν ως πρωταρχικό περιβαλλοντικό στόχο την ανακύκλωση κάθε μορφής αποβλήτων.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική και Συμμετοχική εκστρατεία για τα θαλάσσια. "Θάλασσα: Μάθε, Δράσε, Προστάτεψε/Ενημερωτική, θηλαστικά της Ελλάδας"

Εκπαιδευτική και Συμμετοχική εκστρατεία για τα θαλάσσια. Θάλασσα: Μάθε, Δράσε, Προστάτεψε/Ενημερωτική, θηλαστικά της Ελλάδας Συνοπτική παρουσίαση του προγράμματος LIFE09INF/GR/000320 "Θάλασσα: Μάθε, Δράσε, Προστάτεψε/Ενημερωτική, Εκπαιδευτική και Συμμετοχική εκστρατεία για τα θαλάσσια θηλαστικά της Ελλάδας" ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΤΟ ΙΔΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Περιβάλλοντος

Χημεία Περιβάλλοντος Χημεία Περιβάλλοντος Ενότητα 4: Ρύπανση Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Απορρυπαντικά Μύκονος, Ψαρού 1 Απορρυπαντικά Στις εγκαταστάσεις δευτεροβάθμιας επεξεργασία λυμάτων απομακρύνεται ένα σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ: Κάθε μορφή (άμεση ή έμμεση) ανθρωπογενούς προέλευσης, εισαγωγή ουσιών ή ενέργειας στο θαλάσσιο χώρο, η

Διαβάστε περισσότερα

Όπου κι αν κοιτάξουμε γύρω μας υπάρχει πλαστικό. Αποτελεί μεγάλο μέρος των. συσκευασιών για τρόφιμα και αναψυκτικά και για τους περισσότερους από εμάς

Όπου κι αν κοιτάξουμε γύρω μας υπάρχει πλαστικό. Αποτελεί μεγάλο μέρος των. συσκευασιών για τρόφιμα και αναψυκτικά και για τους περισσότερους από εμάς ΜΕΙΩΝΩ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩ Ένας πλαστικός αιώνας ΑΝΑΚΥΚΛΩΝΩ Όπου κι αν κοιτάξουμε γύρω μας υπάρχει πλαστικό. Αποτελεί μεγάλο μέρος των συσκευασιών για τρόφιμα και αναψυκτικά και για τους περισσότερους από

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ Τα πλαστικά πριν από εκατό χρόνια δεν υπήρχαν. Σήμερα, μόνο στην Ευρώπη, παράγονται κάθε χρόνο πάνω από ογδόντα κιλά πλαστικά ανά κάτοικο. Τα πλαστικά που προκύπτουν

Διαβάστε περισσότερα

3. Πρώτες Ύλες και Απόβλητα

3. Πρώτες Ύλες και Απόβλητα Ε. Ελέγχουμε την κατανάλωση ρεύματος στα Καταστήματα Το πρόγραμμα ανακατασκευής των καταστημάτων μας το 1, είχε ως αποτέλεσμα, τη μείωση της κατανάλωσης ρεύματος στα καταστήματά μας, η οποία μειώθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ρύπανση του εδάφους αφορά στη συγκέντρωση σ αυτό ρυπογόνων ουσιών σε ποσότητες που αλλοιώνουν τη σύσταση του και συνεπώς προκαλούν βλάβες στους

Η ρύπανση του εδάφους αφορά στη συγκέντρωση σ αυτό ρυπογόνων ουσιών σε ποσότητες που αλλοιώνουν τη σύσταση του και συνεπώς προκαλούν βλάβες στους ΡΥΠΑΝΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ Η ρύπανση του εδάφους αφορά στη συγκέντρωση σ αυτό ρυπογόνων ουσιών σε ποσότητες που αλλοιώνουν τη σύσταση του και συνεπώς προκαλούν βλάβες στους οργανισμούς και διαταραχές στα οικοσυστήματα.

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Περιβαλλοντικής Αειφορίας και Πράσινες Προμήθειες Ελληνικής ΟρνιθολογικήςΕταιρείας

Πολιτική Περιβαλλοντικής Αειφορίας και Πράσινες Προμήθειες Ελληνικής ΟρνιθολογικήςΕταιρείας Πολιτική Περιβαλλοντικής Αειφορίας και Πράσινες Προμήθειες Ελληνικής ΟρνιθολογικήςΕταιρείας Hellenic Ornithological Society Environmental Procurement Policy Τελευταία αναθεώρηση : 22/03/2017 Επόμενη Αναθεώρηση:

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορική Αποβλήτων, τεχνική- Εμπορική Εργοληπτική Εταιρεία Διαχείρισης Ανακυκλώσιμων Και Εν Γένει Απορριμμάτων, Εξοπλισμός Ανακύκλωσης.

Μεταφορική Αποβλήτων, τεχνική- Εμπορική Εργοληπτική Εταιρεία Διαχείρισης Ανακυκλώσιμων Και Εν Γένει Απορριμμάτων, Εξοπλισμός Ανακύκλωσης. Μεταφορική Αποβλήτων, τεχνική- Εμπορική Εργοληπτική Εταιρεία Διαχείρισης Ανακυκλώσιμων Και Εν Γένει Απορριμμάτων, Εξοπλισμός Ανακύκλωσης. Διεύθυνση: ΒΙ.ΠΕ. Πατρών Άγιος Στέφανος,Τ.Κ.25200. ΤΗΛ. ΚΕΝΤΡΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση χαρτιού. Ιάκωβος Πάντουρα Ε ΤΑΞΗ

Ανακύκλωση χαρτιού. Ιάκωβος Πάντουρα Ε ΤΑΞΗ Ανακύκλωση χαρτιού Ιάκωβος Πάντουρα Ε ΤΑΞΗ Οι κάδοι της ανακύκλωσης Ο πράσινος κάδος της ανακυκυκλωσησ είναι για τα γυάλινα μπουκάλια Ο καφές κάδος της ανακύκλωσης είναι για τα χάρτινα κουτιά Ο μπλε κάδος

Διαβάστε περισσότερα

LIFE14 GIE/GR/ Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης

LIFE14 GIE/GR/ Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης Θέσεις του έργου LIFE DEBAG για τη μείωση της χρήσης πλαστικής σακούλας και την εναρμόνιση με την Οδηγία 2015/720, όπως κατατέθηκαν στην ΕΙΔΙΚΗ ΜΟΝΙΜΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ της Βουλής των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

Σκουπιδοεγγραμματισμός: μια σύγχρονη πραγματικότητα; Νεόφυτος Νικολάου, Χρυσόστομος Συρίμης, Ευρυπίδου Αφροδίτη Ευρίσα, Σεργίου Μαρίνα

Σκουπιδοεγγραμματισμός: μια σύγχρονη πραγματικότητα; Νεόφυτος Νικολάου, Χρυσόστομος Συρίμης, Ευρυπίδου Αφροδίτη Ευρίσα, Σεργίου Μαρίνα Σκουπιδοεγγραμματισμός: μια σύγχρονη πραγματικότητα; Νεόφυτος Νικολάου, Χρυσόστομος Συρίμης, Ευρυπίδου Αφροδίτη Ευρίσα, Σεργίου Μαρίνα (όλοι οι μαθητές είναι 15 χρονών) Γυμνάσιο Αγίας Βαρβάρας Κάτω Πολεμιδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΑΝΑΚΥΚΛΩΤΗ. Τα 15 λάθη της ανακύκλωσης

ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΑΝΑΚΥΚΛΩΤΗ. Τα 15 λάθη της ανακύκλωσης ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΑΝΑΚΥΚΛΩΤΗ Τα 15 λάθη της ανακύκλωσης Σπασμένα γυαλιά Οι γυάλινες συσκευασίες ανακυκλώνονται, αλλά τα σπασμένα γυαλιά όχι. Ο λόγος είναι ότι, καθώς η διαλογή στα κέντρα γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Καθηγήτρια Μαρία Λοϊζίδου Αθήνα, 3/4/2014 Βιομηχανική Συμβίωση Ως Βιομηχανική Συμβίωση (Industrial

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Θέμα φετινής σχολικής χρονιάς: Το νερό Θέμα: Το νερό στη ζωή μας ΤΟ ΝΕΡΟ Αποτελεί το 70% του ανθρώπινου σώματος Καλύπτει το 75% της επιφάνειας της γης

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης Τουρισµός Κλιµατική Αλλαγή Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στον Τουρισµό Πράσινη Οικονοµία και Τουρισµός ράσεις Προσαρµογής Τουρισµός µ Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Η πλαστική ζωή μας. Τι σημαίνουν τα σήματα στις πλαστικές συσκευασίες και στα πλαστικά σκεύη;

Η πλαστική ζωή μας. Τι σημαίνουν τα σήματα στις πλαστικές συσκευασίες και στα πλαστικά σκεύη; Όχι πλαστικά σε θάλασσες και ακτές. Μάθετε να ανακυκλώνετε τα πλαστικά. Βουνά τα σκουπίδια. Εσύ πού πετάς τα μπουκάλια; Η τροφή των ψαριών σήμερα! Οικολογικά προβλήματα μεγάλα! Η πλαστική ζωή μας Επιτρέπονται

Διαβάστε περισσότερα