Μυκητιάσεις. Αναπλ. Καθηγητής Δερματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο Ανδρέας Συγγρός

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μυκητιάσεις. Αναπλ. Καθηγητής Δερματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο Ανδρέας Συγγρός"

Transcript

1 Μυκητιάσεις Νικόλαος Σταυριανέας Αναπλ. Καθηγητής Δερματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο Ανδρέας Συγγρός Μ ποτελεί ιδιαίτερη τιμή για μένα να είμαι εδώ μαζί σας σήμερα. Βεβαίως y^~"f οφείλω να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον εκλεκτό φίλο καθηγητή κ. Σέκερη τον οποίο ιδιαιτέρως αγαπώ και εκτιμώ, στην κα Γραμματικοπούλου που οργάνωσε με υποδειγματικό τρόπο την όλη εκδήλωση και βεβαίως στην εταιρεία Novartìs. Πιστεύω ότι μόνο συγχαρητήρια αξίζουν σε ανάλογες πρωτοβουλίες, που δείχνουν την ευαισθητοποίηση απέναντι στο ζήτημα της προβολής κοινωνικών θεμάτων. Ακόμα, νιώθω ιδιαίτερη χαρά γιατί η ομιλία μου έπεται των εισηγήσεων φημισμένων και αγαπημένων μου δασκάλων -κ.κ. Στρατηγός και Βαρελτζίδης-, που έχουν συνδράμει ουσιαστικά στην καριέρα μου. Απόψε θα εξετάσουμε το ζήτημα των μυκήτων. Η παθολογία των μυκήτων έχει ευρύτατες διαστάσεις, αφορά όλες τις ηλικίες και, καθώς αυξάνεται το προσδόκιμο της ζωής, μέλλεται να γίνεται ολοένα και πιο αισθητή. Επιπλέον, αυξάνονται οι ιατρικές παρεμβάσεις που αφορούν τη λεγόμενη ιατρική ανοσοκαταστολή, παράγοντας που ευνοεί τις μυκητιάσεις: η αυξημένη λήψη αντιβιοτικών κι η~ συχνότερη εμφάνιση του διαβήτη συμπίπτουν με την επίρρωση των 69

2 ΚΟΙΝΩΝΊΑ & ΥΓΕΊΑ II μυκητιάσεων. Όσον αφορά την ανοσοκαταστολή του έιτζ, ανάμεσα στις άλλες ευκαιριακές λοιμώξεις αναπτύσσονται και οι μύκητες, που συχνά παρουσιάζουν ιδιαίτερη εικόνα και συμπτωματολογία. Υπάρχουν πολλά είδη μυκήτων, καθώς πρόκειται για ένα πολύ διαδεδομένο παθογόνο στοιχείο. Οι μύκητες είναι μονοκύτταροι ή πολυκύτταροι ευκαριωτικοί μικροοργανισμοί, ιδιαίτερα εξαπλωμένοι στο νερό, στη φύση, γύρω από τις ρίζες των δέντρων και στα φυλλώματα των δέντρων, που προσβάλλουν τα φυτά, τα ζώα και τον άνθρωπο. Τα διάφορα είδη μυκήτων κατατάσσονται σε κατηγορίες, οικογένειες, τάξεις και είδη. Λόγω έλλειψης χρόνου, δεν θα ασχοληθούμε με το σύνολο των μυκήτων αλλά μόνο με κάποιες επιμέρους μυκητιάσεις που είναι πιο συχνές και αφορούν την ανθρώπινη παθολογία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των μυκητολόγων, ο αριθμός των μυκήτων υπολογίζεται σε μέχρι και , ανάλογα με την εκάστοτε περιοχή. Βεβαίως πολλοί λίγοι, ίσως μόλις περισσότερα από 100 στελέχη, αφορούν την ανθρώπινη παθολογία. Στη χώρα μας συχνότερα εμφανίζονται οι επιφανειακοί μύκητες και οι επιφανειακές μυκητιάσεις, που διακρίνονται στις δερματομυκητιάσεις και στις καντιντιάσεις. Οι δερματομυκητιάσεις αφορούν τα δερματόφυτα. Υπάρχουν πολλά στελέχη και πολλά είδη δερματοφύτων. Έχουμε επίσης τις επιφανειακές και τις εν τω βάθει μυκητιάσεις: οι πρώτες σχετίζονται με την προσβολή της επιδερμίδας, των τριχών και των βλεννογόνων όπως επίσης και των ονύχων, ενώ οι δεύτερες αφορούν το χόριο, το υπόδερμα και τα άλλα υποδόρια όργανα. Οι επιφανειακές μυκητιάσεις διακρίνονται στις δερματομυκητιάσεις, που οφείλονται σε δερματόφυτα, και στους ζυμομύκητες. Μια ευκολονόητη ταξινόμηση είναι να διακρίνουμε ανθρωπόφιλα στελέχη, ζωόφιλα στελέχη και γαιόφιλα. Τι σημαίνει αυτό; Κατά πρώτον υπάρχουν μύκητες που μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο, κατά δεύτερον υπάρχουν μύκητες που βρίσκονται στο τρίχωμα των κατοικίδιων συνήθως ζώων από τους οποίους ενδέχεται εξίσου να μολυνθεί ο 70

3 ΜΥΚΗΤΙΆΣΕΙΣ άνθρωπος και τέλος υπάρχουν τα γαιόφιλα στελέχη που από τα φυτά και τα δέντρα μπορεί επίσης να μεταδοθούν στον άνθρωπο. Ανάλογα με τις περιοχές όπου εμφανίζονται οι μυκητιάσεις, μπορούν να διακριθούν σε μυκητιάσεις που εκδηλώνονται στο τριχωτό της κεφαλής (εικ. 1) (κυρίως αφορούν τα παιδιά και σπάνια τον ενήλικα), στην περιοχή του γενιού (εικ. 2) και το μουστάκι, στον κορμό (εικ. 3), το πρόσωπο, τις μηρογενικές πτυχές, τα άκρα και βεβαίως τα νύχια. Εικόνα 1 Μυκητίαση τριχωτών κεφαλής σε παιδί Εικόνα 2 71

4 ΚΟΙΝΩΝΊΑ & ΥΓΕΊΑ Π Η χρήση βιομηχανικών υλικών, οι τρόποι ενδύσεως και υπόδησης της σύγχρονης ζωής, οι απορρυπαντικές ουσίες, τα αντισηπτικά σαπούνια, η χρήση αντιβιοτικών και ανοσοκατασταλτικών είναι παράγοντες που ευνοούν τις μυκητιάσεις (πίν. Ι). Στην εποχή μας υπάρχουν αισίως αποτελεσματικές θεραπείες. Σε παλαιότερες εποχές, όμως, οι άνθρωποι επινοούσαν τρομακτικές Εικόνα 3 μεθόδους για να θεραπεύσουν τους μύκητες, όπως επάλειψη με καυτή πίσσα για αποψίλωση του τριχωτού της κεφαλής σε παιδιά που είχαν μολυνθεί και ακτινοβολία του τριχωτού της κεφαλής με αποψιλωτικές δόσεις των ακτινών Ρένγκεν (πίν. Π). Σε πολυάριθμες ανάλογες περιπτώσεις, πολλά χρόνια μετά, αναπτύσσονται καρκίνοι βασοκυτταρικοί και ανθοκυπαρικοί στο έδαφος αυτών των Επιττολής Μυκητιάσεις - Μεταβολέο Κλινικών Εκδηλώσεων Πίνακας Ι Χρήση βιομηχανικών υλικώ Απορρυπαντικών ουσιών Αντισηπτικών σαπουνιών Αντιβιοτικών Ανοσοκατασταλτικών 72

5 ΜΥΚΗΤΙΆΣΕΙΣ Αρχές του αιών. Ζέουσα πίσσα στο κεφάλι - Αποψίλωση Μέσα του αιώνα Ακτινοβόληση της κεφαλής - Αποψίλωση Ι.Δ. Στρατηγός, 20 Πανελλήνιο Συνέδριο, Αθήνα 1994 Πίνακας II ακτινοβοληθέντων επιφανειών του τριχωτού της κεφαλής. Βλέπουμε λοιπόν πόσο καταστροφικές και αδέξιες ήταν αυτές οι παλιές θεραπείες. Α. ΔΕΡΜΑΤΟΦΥΤΙΕΣ Όπως αναφέρθηκε, οι μύκητες που προκαλούν τις δερματοφυτίες ταξινομούνται σε τρεις μεγάλες ομάδες (γένη): 1) Τα τριχόφυτα (εντοπίζονται στο δέρμα, τις τρίχες και τα νύχια) 2) Τα μικρόσπορα (εντοπίζονται στο δέρμα και το τριχωτό της κεφαλής) 3) Τα επιδερμόφυτα Θα εξετάσομε τον επιπολασμό των δερματομυκητιάσεων ανάλογα με την εντόπιση των μυκήτων που τις προκαλούν. 1. ΚΕΦΑΛΉ α) Τριχοφυτία του τριχωτού της κεφαλής. Οφείλεται στα διάφορα είδη του τριχοφυτου κι είναι νόσος κυρίως της παιδικής ηλικίας. Κατά περίεργο τρόπο, θεραπεύεται αυτόματα με την αρχή της ή6ης. Σπανίως παρατηρείται σε ενήλικους και είναι μεταδοτική. Ο μύκητας προσοάλλει το στέλεχος της τρίχας και φθάνει μέχρι τη ρίζα (ενδόθριξ), χωρίς να μένουν ουλές εκτός αν υπάρχει δευ- 73

6 ΚΟΙΝΩΝΊΑ & ΥΓΕΊΑ II τερογενής μόλυνση από κοινά μικρόβια. Κλινικώς εμφανίζονται μικρές ερυθηματώδεις κυκλικές πλάκες με λεπτή απολέπιση ή μεγαλύτερες πολυκυκλικές που σχηματίζονται από τη συνένωση μικρών πλακών. Οι τρίχες είναι κομμένες σε διάφορο ύφος, μερικές δε στο ύφος του δέρματος του τριχωτού της κεφαλής. Μεταξύ αυτών υπάρχουν και υγιείς τρίχες. Η διάγνωση είναι κλινική και εργαστηριακή (άμεση εξέταση, καλλιέργεια), γίνεται δε διαφορετική διάγνωση από τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, τη γυροειδή αλωπεκία, την ψωρίαση, την τριχσπλλομανΐα κ.λπ. Το κηρίον του Κέλσου ή έμπυος τριχοφυτία είναι κλινική μορφή της τριχοφυτίας. Εντοπίζεται στους ενηλίκους, κυρίως στο γένειο και στα παιδιά στην κεφαλή. Χαρακτηρίζεται συνήθως από μία (σπάνια 2 ή 3) 6λατιδοοζώδη πλάκα που καλύπτεται από φλυκταινίδια και μελπόχροες εφελκίδες. Το περιεχόμενο είναι μυκητύλλια και σπάνια νεκρά κύτταρα και τρίχες αν πιέσαμε την πλάκα από τα πλάγια εξέρχονται σταγονίδια πύου από τα στόμια των τριχοσμηγματογόνων θυλάκων. Σπάνια θα πρέπει να γίνει διαφορική διάγνωση (δ.δ.) από τον δοθιήνα ή από άλλη μορφή πυοδερματίπδας. Η παρατηρούμενη αυτόματη ίαση αποδίδεται στην καταστροφή της τρίχας και την έλλειψη της απαραίτητης κεράτινης για τη διατροφή των μυκήτων. Μετά τη θεραπεία ενδέχεται να παραμείνουν ουλές. 6) Μικροσηορία του τριχωτού της κεφαλής (Βλ. εικόνα 1, σελ. 71). Οφείλεται κυρίως στα μικρόσπορα audouini που προέρχεται από τον άνθρωπο και canis από τα ζώα. Είναι εξώτριχα και ενδότριχα και δίνουν ζωηρό πράσινο φθορισμό με τη λυχνία του Wood. Κλινικώς παρατηρούνται μία ή συνήθως περισσότερες πλάκες στρογγυλές ή ωοειδείς (όταν ενωθούν πολλές μαζί γίνονται πολυκυκλικές) και καλύπτονται από λεπτά λέπια. Οι τρίχες είναι κομμένες σχεδόν όλες στο ύψος της επιφάνειας του δέρματος, έχουν χρώμα υπόφαιο και αποσπώνται χωρίς αντίσταση. Χωρίς θεραπεία η ίαση είναι αυτόματη κατά την ή6η και δεν εγκαταλείπονται ουλές. δ.δ. θα γίνει από την τριχοφυτία, την ψωρίαση, την πιτυρίαση του τριχωτού της κεφαλής κ.λπ. γ) Η Άχωρ του τριχωτού της κεφαλής είναι μια πολύ μεταδοτική νόσος που οφείλεται στο τριχόφυτο schoenleini. Σήμερα είναι σπάνια και παρατηρείται 74

7 ΜΥΚΗΤΙΆΣΕΙΣ μόνο σε περιοχές όπου δεν τηρούνται στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής. Μεταδίδεται άμεσα ή έμμεσα, κυρίως με κοινή χρήση κτενών. Προσβάλλει συχνότερα τα παιδιά αλλά και τους εφήβους ή ενήλικους και δεν υπάρχει τάση αυτόματης ίασης αν μείνει χωρίς θεραπεία. Κλινικώς εμφανίζονται αρχικά μικρές ερυθρές κηλίδες, επί των οποίων μετά 2-3 εβδομάδες δημιουργούνται οι χαρακτηριστικές βλάβες, τα σκυφία. Είναι κυπελλοειδείς εμβαθύνσεις της επιδερμίδας, στρογγυλές, διαμέτρου 1-2 χιλ., έχουν χρώμα κιτρινόφαιο και χαρακτηριστικά δυσάρεστη οσμή. Περιέχουν μυκητύλλια και σπόρια του άχορα, ως και νεκρά επιδερμιδικά κύτταρα, στις θέσεις δε αυτές δημιουργείται νέκρωση γι' αυτό και παρατηρούνται ουλές μετά την υποχώρηση των βλαβών. Πολλά σκυφία ενώνονται και σχηματίζουν μεγάλες εφελκιδώδεις επιφάνειες με φλεγμονώδη αντίδραση. Οι τρίχες είναι ξηρές, αλαμπείς και αποχρωματισμένες, αποσπώνται εύκολα και με τη λυχνία του Wood δίδουν ωχρό πράσινο φθορισμό. Εκτός από την τυπική αυτή μορφή του άχορα αναφέρονται και παραλλαγές όπως η πιτυριασική μορφή, η κηρώδης και η παπυροειδής. 2. ΔΈΡΜΑ α) Τριχοφυτία του ψιλού δέρματος. Τα διάφορα είδη τριχόφυτου προσβάλλουν και τα παιδιά και τους ενήλικους. Η νόσος αρχίζει σαν μικρή ρόδινη λεπιδώδης βλατίδα που μεγεθύνεται προς την περιφέρεια ενώ οι βλάβες στο κέντρο της πλάκας που σχηματίζεται, ιώνται. Το σχήμα των πλακών είναι χαρακτηριστικά στρογγυλό ή πολυκυκλικό (αν συνενωθούν πολλές πλάκες) και η περιφέρεια είναι ερυθρή και φυσαλιδώδης. Η διάγνωση είναι συνήθως εύκολη, σε δύσκολες περιπτώσεις γίνεται εργαστηριακώς με όλους τους τρόπους αναζητήσεως των μυκήτων. Επί μολύνσεως με τριχόφυτο schoenleini δημιουργούνται συνήθως μονήρη σκυφία και δεν εγκαταλείπουν ουλές. β) Επιδερμοφυτία. Οφείλεται στο επιδερμόφυτο floccosum ή cruris του οποίου το χαρακτηριστικό είναι ότι αναπτύσσεται μόνο στην κεράτινη στιβάδα της επιδερμίδας και δεν προσβάλλει τρίχες ή νύχια. Ανάλογα με την εντόπιση διακρίνουμε: 75

8 ΚΟΙΝΩΝΊΑ & ΥΓΕΊΑ II 6j) Το παρυφώδες έκζεμα ή βουβωνική επιδερμοφυτία. Η νόσος είναι συχνότερη στους άνδρες, εμφανίζεται με τη μορφή ερυθηματώδους πλάκας μονόπλευρης ή αμφοτερόπλευρης, η οποία επεκτείνεται στην περιφέρεια, ενώ το κέντρο τείνει προς ίαση ή γίνεται μελαγχρωματικό. Η επιφάνεια της πλάκας καλύπτεται από λεπτά λέπια και εφελκίδες, η δε περιφέρεια είναι φυσαλιδώδης. Η νόσος εντοπίζεται συνήθως στις μηρογεννητικές πτυχές και επεκτείνεται συχνά στους μηρούς, στο όσχεο και το περίνεο. Κατά τη συνηθισμένη αυτή εντόπιση το επιδερμόφυτο μπορεί ακόμα να επεκταθεί στις μασχάλες, τις υπομαζικές πτυχές και στις μεσοδακτύλιες πτυχές χεριών και ποδιών. 'Εχει εξάρσεις και υφέσεις και χωρίς θεραπεία έχει μεγάλη διάρκεια. Η διάγνωση γίνεται κλινικώς και εργαστηριακώς η δε διαφορική διάγνωση γίνεται από το παράτριμμα, το ερυθρασμα, την ψωρίαση, την τριχοφυτία του ψιλού δέρματος και την καντιντίαση των μηρογεννητικών πτυχών. 6 2 ) Η επιδερμοφυτία των μεσοδακτύλιων πτυχών είναι μια συχνή και επίμονη δερματομυκητίαση, παρατηρείται συνήθως στους άνδρες και ιδίως σε αθλητές -εξ ου και ο όρος athlete's foot- εντοπίζεται δε εκλεκτικά στο διάστημα 4ου και 5ου δακτύλου. Η μεσοδακτύλιος πτυχή είναι λευκή λόγω διαβροχής της επιδερμίδας, συχνά δε η επιδερμίδα αποκολλάται και δημιουργούνται επώδυνες και κνησμώδεις διαβρώσεις και ραγάδες. Το δέρμα της γύρω περιοχής (πλάγια επιφάνεια των δακτύλων, πλάγια του άκρου ποδός και ποδική καμάρα) ενδέχεται να εμφανίσει φυσαλίδες, διαβρώσεις, λέπια και εφελκίδες λόγω επεκτάσεως της νόσου. Η επιδερμοφυτία χωρίς θεραπεία διατηρείται επί πολύ με εξάρσεις τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω της εντονότερης εφίδρωσης των άκρων ποδών. γ) Μικροσπορία του ψιλού δέρματος. Οφείλεται συνήθως σε μικρόσπορα ζωικής προελεύσεως (M. canis). Χαρακτηρίζεται από μικρές πλάκες στρογγυλές με κέντρο ροδόφαιο, πιτυρώδες και περιφέρεια επίσης ερυθρόφαιη, φυσαλιδώδη που καλύπτεται από λεπτά λέπια. δ.δ. θα γίνει από την τριχοφυτία του ψιλού δέρματος και τη Νόσο του Gilbert. Διάγνωση θα γίνει εργαστηριακώς, μέσω ανεύρεσης του μικροσπόρου στα λέπια της βλάβης. 76

9 ΜΥΚΗΤΙΆΣΕΙΣ 3. ΝΎΧΙΑ Με τον όρο ονυχομυκητιάσεις εννοούμε τις αλλοιώσεις που προκαλούν στα νύχια οι μύκητες. Από τις ομάδες, τις υποομάδες και τα είδη των μυκήτων αυτών, τα νύχια προσβάλλονται από τα δερματόφυτα, τα μη δερματόφυτα και τους ζυμομύκητες. Οι ονυχομυκητιάσεις αποτελούν συχνή λοίμωξη των νυχιών, καλύπτουν το 20% της παθολογίας τους. Εξάλλου, το 30% περίπου των ασθενών που εμφανίζουν μυκητίαση από τα δερματόφυτα σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του σώματος τους πάσχει συγχρόνως και από ονυχομυκητίαση. Οι ονυχομηκητιάσεις είναι συχνότερες στους άντρες. Όμως τα τελευταία χρόνια αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των γυναικών που εμφανίζουν ονυχομυκητιάσεις στα νύχια των ποδιών. Οι ονυχομυκητιάσεις, ωστόσο, είναι συχνότερες στα ηλικιωμένα άτομα. Οι φλεγμονές του περιωνυχίου και η δευτερογενής ονυχομυκητίαση από ζυμομύκητες candida στα δάχτυλα των χεριών είναι συχνότερες στις γυναίκες. Ο λόγος είναι ότι ευνοούνται ιδιαίτερα από την υγρασία της λάτρας. Η μόλυνση γίνεται συνήθως από reservoir του ζυμομύκητα (candida) που υπάρχει στο ίδιο το άτομο. Η κλινική εικόνα των ονυχομυκητιάσεων δεν είναι ομοιόμορφη αλλά εμφανίζει ποικιλίες. Κατά τον Ζάιας, διακρίνονται τέσσερις κλινικοί τύποι. Εδώ όμως μπαίνουμε σε λεπτομέρειες που αφορούν τους δερματολόγους. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι για τις ονυχομυκητιάσεις από δερματόφυτα η προσβολή του νυχιού συνήθως αρχίζει από το ελεύθερο άκρο του ή από τα πλάγια και μεγαλώνει προοδευτικά. Το νύχι χάνει τη γυαλάδα και τη διαφάνεια του, σιγά-σιγά γίνεται κιτρινωπό ή πρασινοκίτρινο, παχύνεται και γίνεται εύθραυστο. Η επιφάνεια του εμφανίζεται ανώμαλη και γραμμωτή. Το νύχι μπορεί τελικά να μειωθεί σημαντικά σε μέγεθος και να ξεκολλήσει από την κοίτη του. Τα νύχια των ποδιών μπορούν να μολυνθούν είτε από προϋπάρχουσα μυκητίαση του δέρματος των ποδιών του ίδιου ατόμου είτε αν περπατάμε ξυπόλητοι σε έδαφος μολυσμένο από μύκητες. Παρά την κλινική περιγραφή, που επισημαίνει τις κλινικές διαφορές στην εμφάνιση των νυχιών ανάλογα με το είδος των μυκήτων που τους προσβάλλει, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Παρότι ο εξοικειωμένος δερματολόγος συνήθως επιτυχώς προσα- 77

10 ΚΟΙΝΩΝΊΑ & ΥΓΕΊΑ II νατολίζεται στην ορθή κλινική διάγνωση, εντούτοις και πάλι επιβάλλεται να γίνει μυκητολογική εξέταση, συχνά και βακτηριολογική. Η προσβολή εξάλλου από τους ζυμομύκητες (Candida) των νυχιών των χεριών είναι δευτερογενής. Στην αρχή εμφανίζεται φλεγμονή του περιωνυχίου. Το δέρμα είναι ερυθρό, στιλπνό, τεταμένο, επώδυνο στην πίεση και συχνά στην επαφή με τα νερά. Με την πίεση μπορεί να εξέλθει στα γόνα πύου, πλούσια σε ζυμομύκητες. Κλινικώς, το νύχι χάνει τη διαφάνεια του και γίνεται μαλακό κι εύθραυστο, ξεκολλάει από την κοίτη και μπορεί ακόμη και να πέσει. Όταν προσβάλλονται τα νύχια των ποδιών, η κλινική εικόνα εμφανίζεται διαφορετική. Σε αντίθεση με τα νύχια των χεριών, στα πόδια η μόλυνση του νυχιού αφορά το ελεύθερο χείλος του ή τα πλάγια του. Γίνεται εύθραυστο, με αποχρώσεις από λευκό, κιτρινοπράσινο, καφέ ή και εντονότατα μαύρο. Το νύχι παχύνεται αρχικά, στη συνεχεία λεπτύνεται κι εμφανίζονται στοιχεία ονυχόλυσης. Παρά την κλινική περιγραφή, που επισημαίνει τις κλινικές διαφορές στην εμφάνιση των νυχιών ανάλογα με το είδος των μυκήτων που τους προσβάλλει, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Παρότι ο εξοικειωμένος δερματολόγος συνήθως επιτυχώς προσανατολίζεται στην ορθή κλινική διάγνωση, και πάλι επιβάλλεται να γίνει μυκητολογική εξέταση, συχνά και βακτηριολογική. Από τη στιγμή που η καλλιέργεια των ρινισμάτων των νυχιών αποδείξει την παρουσία μυκήτων και μας υποδείξει την ταυτότητα του υπεύθυνου μύκητα, εφαρμόζεται η θεραπευτική στρατηγική. Στην εποχή μας διαθέτουμε εξαιρετικά ισχυρά αντιμυκητιασικά φάρμακα (πίν. III και IV). Το πλούσιο αυτό οπλοστάσιο εναντίον των μυκήτων περιλαμβάνει φάρμακα σε μορφή διαλυμάτων γέλης, κρεμών και λάκας για τοπική χρήση, αλλά και συστηματικά χορηγούμενα φάρμακα. Ειδικώς για τις μυκητιάσεις των νυχιών, ιδιαίτερα των κάτω άκρων, είναι απαραίτητη η χορήγηση αντιμυκητιασικών φαρμάκων. Τούτο κρίνεται αναγκαίο εάν η προσβολή των νυχιών αφορά πάνω από το 25% της επιφάνειας τους. Το παλαιότερο συστηματικά χορηγούμενο αντιμυκητιασικά φάρμακο, η γκριζεοφουλβίνη, έχει παροπλιστεί σχεδόν στην εποχή μας για διάφορους λόγους. Τα νέα αντιμυκητιασικά, λοιπόν, με κυριότερους εκπροσώπους την τερμπιναφίνη και τους αζό- 78

11 ΜΥΚΗΤΙΆΣΕΙΣ Κατηγορίες Αντψυκητιασικών Φαρμάκων Χημική κατηγορία Φάρμακο Αζόλες Ιμιδαζόλες Τριαζολες Κετοκοναζόλη, Εκοναζόλη, Μικοναζόλη, ΘειοκοναζόΛη, Ισοκοναζόλη, Φεντικοναζόλη, Κλοτριμαζόλη, Μττιφοναζόλη Φλουκοναζόλη, Ιτρακοναζόλη ΑΛλυλαμίνες Πολυένια Τερβιναφίνη, Ναφτιφίνη Αμφοτερικίνη Β. Νυστατίνη Γκριζεοφουλβίνη Φθοριούχος Πυριμιδίνη Παράγωγα πυριδόνης Μορφολίνες Φλουοκυτοσίνη Κυκλοπιροξολαμίνη Αμορολφίνη V. Bettoli, A. Tosi; - Eui opean Handbook of Dermatologica! Tmatments Πίνακας III ΛΛπμυκητιασικά Φάρμακα ΑΣΦΑΛΕΙΑ Αζόλες Αναστέλλουν τα ένζυμα κυττοχρώματος Ρ Lamisîl Δεν αλληλεπιδρά με τα ένζυμα του κυττοχρώματος Ρ Πίνακας IV λες, χορηγούνται σε διάφορα σχήματα και στρατηγικές, που ο έμπειρος δερματολόγος προτείνει με θαυμάσια πρακτικά αποτελέσματα και μηδαμινή τοξικότητα. Όμως για να δράσουν αποτελεσματικά τα κατάλληλα δραστικά αντιμυκητιασικά φάρμακα πρέπει να υπάρχει, όπως τονίστηκε, η ορθή διάγνωση. Ειδικά για τις μυκητιάσεις των νυχιών επιβάλλεται η εργαστηριακή (μυκητολογική) επιβεβαίωση. Γιατί αλλοιώσεις σαν και αυτές που αναφέρθηκαν και προκαλούν οι μύκητες στα νύχια ή ανάλογες εμφανίζουν και άλλα νοσήματα, όπως π.χ. η ψωρίαση, ο ομαλός λειχήνας, η γυροειδής αλωπεκία, η σύφιλη στο δεύτερο στάδιο (συφιλιδική περιώνυξη) κ.ά. 79

12 ΚΟΙΝΩΝΊΑ & ΥΓΕΊΑ II Συμπερασματικά, οι ονυχομυκητιάσεις είναι συχνές. Εμφανίζονται κλινικώς με αλλαγή του φυσιολογικού χρώματος των νυχιών, πάχυνση ή λέπτυνση, ευθραυστότητα και αποκόλληση. Η καλλιέργεια των ξεσμάτων του νυχιού αποκαλύπτει τον υπεύθυνο μύκητα. Εάν η διάγνωση γίνει εγκαίρως, η θεραπεία είναι εύκολη, ασφαλής και σύντομη. Χωρίς θεραπεία, υπάρχει συνεχώς μια ενδογενής εστία μυκήτων, που μπορεί να μολύνει και άλλα νύχια και το δέρμα του ατόμου και δευτερογενώς να προκαλέσει άλλες επιπλοκές. Β. ΚΑΝΤΙΝΤΙΑΣΕΙΣ Είναι λοιμώξεις που οφείλονται στους μύκητες του γένους Candida (ο κυριότερος εκπρόσωπος των μυκήτων αυτών είναι η Candida albicans). Ανήκουν στους ζυμομύκητες, είναι μονοκύτταροι οργανισμοί και πολλαπλασιάζονται δι' εκβλαστήσεως (βλαστοσπόρια). Τα θυγατρικά κύτταρα άλλοτε χωρίζονται των μητρικών άλλοτε όμως παραμένουν προσκολλημένα, οπότε σχηματίζεται το ψευδομυκητύλλιο. Και οι δύο μορφές είναι θετικές κατά Gram. Είναι μικροοργανισμοί μεγάλης διασποράς τόσο στον άνθρωπο, όπου σαπροφυτούν, όσο και στο περιβάλλον. Συνήθως σαπροφυτούν στη στοματική κοιλότητα, στον κόλπο, στις αναπνευστικές οδούς, έντερο κ.λπ. Η τοπική ύπαρξη των μυκήτων αυτών δεν συνεπάγεται νόσηση, υπό ορισμένες όμως συνθήκες είναι δυνατόν να ενεργοποιηθούν και να προκαλέσουν κλινικές εκδηλώσεις. Καταστάσεις που ευνοούν ιδιαίτερα την ανάπτυξη της Candida είναι ο διαβήτης, η παχυσαρκία, η υπερίδρωση, η εγκυμοσύνη και γενικά το περιβάλλον υγρασίας, καθώς επίσης η χρήση αντιβιοτικών, κυτταροστατικών και κορτικοστεροειδών. Η εργαστηριακή διάγνωση των καντιντιάσεων γίνεται εκε με άμεση μικροσκοπική εξέταση του υλικού είτε με καλλιέργεια σε Sabouraud ή άλλα θρεπτικά υλικά που είναι εύκολη και γρήγορη. Ανάλογα με την εντόπιση της Candida στον άνθρωπο διακρίνουμε: 80

13 ΜΥΚΗΤΙΆΣΕΙΣ 1. Κανπντίαση των Βλεννογόνων. Περιλαμβάνει την κανπντίαση του βλεννογόνου της στοματικής κοιλότητας και των γεννητικών οργάνων. α) Στοματική κοιλότητα: ο στοματικός Βλεννογόνος γίνεται ερυθρός και ξηρός, ακολούθως σχηματίζονται πλάκες στρογγυλές ή ωοειδείς, που καλύπτονται από ένα χαρακτηριστικά λεπτό επίχρισμα. Μετά την αφαίρεση αυτού ο βλεννογόνος μπορεί να αιμορραγεί. β) Γεννητικά όργανα: στις γυναίκες εμφανίζεται ως αιδοιοκολπίτιδα και χαρακτηρίζεται από διάχυτη ερυθρότητα με κατά τόπους λευκωπό ε πίχρισμα, κνησμό και αίσθημα καύσου ενώ τους άνδρες εμφανίζεται ως βαλανοποσθίτις, χαρακτηρίζεται από διάχυτη ή περιγεγραμμένη ερυθρότητα της Βαλάνου ή κατά τόπους στρογγυλές ή ωοειδείς διαβρώσεις και είναι δυνατόν να υπάρχει κνησμός και αίσθημα καύσου. 2. Κανπντίαση του δέρματος α) Παρατριμματικός τύπος (εικ. 4). Εντοπίζεται στις πτυχές ιδίως παχύσαρκων ατόμων (μηρογεννηπκές, υπομαζικές, μεσογλουτιαία, μασχάλη, μεσοδακτύλιες πτυχές). Χαρακτηρίζεται από πλάκες ερυθρές πολυκυκλικές Εικόνα 4 81

14 ΚΟΙΝΩΝΊΑ & ΥΓΕΊΑ II με επιφάνεια που παρουσιάζει διαβροχή και είναι υγρή. Πολλές φορές οι πλάκες αυτές εμφανίζουν φυσαλλίδες, φλυκταινίδια και εφελκίδες. 6) Ονύχων - Περιωνυχίου. Επί εντοπίσεως της Candida στα νύχια σχηματίζονται στα πλάγια ή στο ελεύθερο άκρο αυτών αδιαφανείς κηλίδες που όσο προχωρεί η νόσος γίνονται μελανές (το μαύρο αυτό χρώμα είναι χαρακτηριστικό της Candida). Τα νύχια παχύνονται και υπεγείρονται κατά το ελεύθερο άκρο, είναι δυνατόν δε να καταστραφούν και να πέσουν. Το περιωνύχιο επίσης χαρακτηρίζεται από επώδυνη φλεγμονώδη διόγκωση δια πιέσεως δε εξέρχονται σταγονίδια πύου. γ) Κοκκιωματώδης μορφή (εικ. 5). Είναι σπάνια μορφή της καντιντιάσεως του δέρματος, όπου σχηματίζονται πολλά στρογγυλά βλατιδώδη επάρματα που καλύπτονται από κιτρινόφαιες εφελκίδες, μετά την αφαίρεση των οποίων η επιφάνεια που παραμένει είναι εξέρυθρη, κοκκιωματώδης και ορορροούσα. Οι 6λά6ες είναι διάσπαρτες ή συρρέουν και σχηματίζουν πλάκες επηρμένες και καλώς αφοριζόμενες από το γύρω δέρμα. Εντοπίζεται εκλεκτικά στο πρόσωπο, το τριχωτό της κεφαλής αλλά και στους αγκώνες κ.λπ. Είναι επίμονη και οφείλεται κυρίως σε ειδικούς προδιαθεσικούς παράγοντες. Εικόνα 5 82

15 ΜΥΚΗΤΙΆΣΕΙΣ Για τη θεραπεία των καντινπάσεων δέρματος, βλεννογόνων και ονυχωνπεριωνυχίου χρησιμοποιούνται τοπικά η νυστατίνη, η αμφοτερικίνη -β, η μικοναζόλη κ.ά. υπό μορφή κρεμών, αλοιφών ή διαλυμάτων. Επίσης χρησιμοποιείται με επιτυχία το αλκοολικό διάλυμα Ιωδίου 1-2%, εφόσον το επιτρέπει η εντόπιση της νόσου. 3. Συστηματική κανπντίαση Είναι βαρύτατη και αφορά εντόπιση της Candida στα διάφορα όργανα και συστήματα (ουροποιητικό, αναπνευστικό, καρδία, μήνιγγες, κ.λπ.). Η θεραπεία γίνεται με Αμφοτερικίνη - Β που χορηγείται ενδοφλεβίως. Γ. ΠΟΙΚΙΛΟΧΡΟΥΣ ΠΙΤΥΡΙΑΣΗ Πρόκειται για δερματομυκητίαση που οφείλεται σε μύκητα ο οποίος αναπτύσσεται αποκλειστικά στην κεράτινη στιβάδα της επιδερμίδας, δεν ταξινομείται όμως στα δερματόφυτα και ονομάζεται Malassezia fur-fur. Η ανάπτυξη αυτού ευνοείται από ορισμένους προδιαθεσικους παράγοντες, με σημαντικότερους την υπερέκκριση ιδρώτα και σμήγματος και το θερμό κλίμα. Προσβάλλει και τα δυο φυλά με θεαματική συχνότητα στα νέα άτομα (18-45 ετών). Κλινικώς εμφανίζονται καφεογαλακτόχρωμες κηλίδες με πιτυρώδη απολέπιση. Η απολέπιση αυτή είναι χαρακτηριστική και ονομάζεται σημείο του ροκανιδίου. Οι κηλίδες είναι μεμονωμένες ή σχηματίζουν πλάκες με ανώμαλη περιφέρεια και εντοπίζονται* εκλεκτικώς στους ώμους και τον θώρακα. Χωρίς θεραπεία επεκτείνεται στους βραχίονες, αντιβράχια, κορμό και σπανίως πρόσωπο. Δεν υπάρχει κνησμός. Μετά από ηλιοθεραπεία οι κηλίδες μένουν λευκές ενώ το υπόλοιπο δέρμα παίρνει το χαρακτηριστικό σκούρο χρώμα. Στην περίπτωση αυτή ονομάζεται παρασιτική αχρωμία. 83

Νοσοι από ψειρες και από αλλα παρασιτα του δερματος. Δρ.Πολύκαρπος Ευριπίδου C.D.A. College Limassol 2014/2015

Νοσοι από ψειρες και από αλλα παρασιτα του δερματος. Δρ.Πολύκαρπος Ευριπίδου C.D.A. College Limassol 2014/2015 Νοσοι από ψειρες και από αλλα παρασιτα του δερματος Δρ.Πολύκαρπος Ευριπίδου C.D.A. College Limassol 2014/2015 Μερικα από τα παρασιτα του δερματος,αν και φαινομενικα εμφανιζονται ακινδυνα στη συμβιωση τους

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολής: ποικιλόχρους πιτυρίαση, πιεδρά, Tinea nigra Δέρματος: δερματομυκητιάσεις Υποδορίου ιστού: σποροτρίχωση, μυκητώματα, χρωμομύκωση

Επιπολής: ποικιλόχρους πιτυρίαση, πιεδρά, Tinea nigra Δέρματος: δερματομυκητιάσεις Υποδορίου ιστού: σποροτρίχωση, μυκητώματα, χρωμομύκωση Δρ Έλενα Κουλλαπή Επιπολής: ποικιλόχρους πιτυρίαση, πιεδρά, Tinea nigra Δέρματος: δερματομυκητιάσεις Υποδορίου ιστού: σποροτρίχωση, μυκητώματα, χρωμομύκωση Συστηματικές μυκητιάσεις: ιστοπλάσμωση*, βλαστομύκωση*

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα Αριστοτέλους 21, Θεσσαλονίκη, τηλ 21315 553 780, email:epidermia.greece@gmail.com www.epidermia.gr Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ παιδίατρος-παιδοδερματολόγος

ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ παιδίατρος-παιδοδερματολόγος Επιπολής μυκητιασικές λοιμώξεις δέρματος ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ παιδίατρος-παιδοδερματολόγος Επιστημονικός Σύμβουλος Ά παιδιατρικής κλινικής Παν/μίου Αθηνών Ταξινόμηση Επιδημιολογία Κλινικές εκδηλώσεις Διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Χημειοθεραπεία. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία ΙI. Χημειοθεραπεία. Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία ΙI Χημειοθεραπεία Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.)

Πέννυ Εμμανουήλ. Δερματολόγος Αφροδισιολόγος. Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Πέννυ Εμμανουήλ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν.Παίδων Πεντέλης. (Δημοσίευση στο περιοδικό Υγεία και Παιδί.) Η ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα είναι μια χρόνια κνησμώδης δερματοπάθεια κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Mycospor. Φύλλο οδηγιών για το χρήστη Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο!

Mycospor. Φύλλο οδηγιών για το χρήστη Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! Mycospor Φύλλο οδηγιών για το χρήστη Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Ονομασία, μορφή, περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΡΟΔΙΣΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΦΙΛΗ ΒΛΕΝΝΟΡΡΟΙΑ ΜΑΛΑΚΟ ΕΛΚΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟ ΛΕΜΦΟΚΟΚΚΙΩΜΑ ΤΡΙΧΟΜΟΝΑΔΩΣΗ ΜΟΝΙΛΙΑΣΗ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΦΘΕΙΡΙΑΣΗ ΕΦΗΒΑΙΟΥ

ΑΦΡΟΔΙΣΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΦΙΛΗ ΒΛΕΝΝΟΡΡΟΙΑ ΜΑΛΑΚΟ ΕΛΚΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟ ΛΕΜΦΟΚΟΚΚΙΩΜΑ ΤΡΙΧΟΜΟΝΑΔΩΣΗ ΜΟΝΙΛΙΑΣΗ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΦΘΕΙΡΙΑΣΗ ΕΦΗΒΑΙΟΥ ΑΦΡΟΔΙΣΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΦΙΛΗ ΒΛΕΝΝΟΡΡΟΙΑ ΜΑΛΑΚΟ ΕΛΚΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟ ΛΕΜΦΟΚΟΚΚΙΩΜΑ ΤΡΙΧΟΜΟΝΑΔΩΣΗ ΜΟΝΙΛΙΑΣΗ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΦΘΕΙΡΙΑΣΗ ΕΦΗΒΑΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ Η ΑΓΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΦΟΒΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα "

ΘΕΜΑ: ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ( ΙΔΡΥΜΑΤΑ ) ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΘΕΜΑ: "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΦΘΑΛΜΩΝ: Επιπεφυκίτιδα και Βλεφαριτιδα " ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc.

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. Πρόλογος - Εισαγωγή Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του ανθρωπίνου σώματος και αποτελεί περίπου το 16% του συνολικού βάρους του. Η

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο οδηγιών για το χρήστη. Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο!

Φύλλο οδηγιών για το χρήστη. Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! Φύλλο οδηγιών για το χρήστη Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Ονομασία, μορφή, περιεκτικότητα T r a

Διαβάστε περισσότερα

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ Μιχάλης Κακέπης Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ουλωτική αλωπεκία, εννοούμε μία ομάδα σπανίων διαταραχών, που καταστρέφουν τον

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

«Άνθρωπος και Υγεία»

«Άνθρωπος και Υγεία» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ «Άνθρωπος και Υγεία» Ημερομηνία:. Ονοματεπώνυμο:. Βαθμός: ΘΕΜΑ Α Α1. Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση στις επόμενες προτάσεις: 1. Προκαρυωτικοί οργανισμοί είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Η λοίμωξη από τον ιό HPV

Η λοίμωξη από τον ιό HPV Η λοίμωξη από τον ιό HPV Γενικά Ο ιός HPV ή αλλιώς ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (εικόνα 1) είναι ένας μικρο-οργανισμός που αναπτύσσεται μέσα στα κύτταρα μας, όπως άλλωστε συμβαίνει με όλους τους ιούς.

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2013

ρ Έλενα Κουλλαπή 2013 ρ Έλενα Κουλλαπή 2013 Ορµονικά αίτια. Στην νόσο του Addison παρατηρείται µία βαθµιαία αύξηση τη µελάγχρωση που γίνεται εµφανή στι πτυχέ του δέρµατο των παλαµών και πελµάτων και στι πτυχέ του σώµατο, στι

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 7 1.1 Γενικά 8 1.2 Στιβάδες του Δέρματος 10 1.2.1 Επιδερμίδα 10 1.2.2 Χόριο 14 1.2.3 Υπόδερμα ή Υποδόριο Λίπος 17 1.3 Εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος και αποτελείται από τρεις στιβάδες: επιδερμίδα, χόριο και το υποδόριο λίπος. Τα εξαρτήματα του δέρματος είναι οι τρίχες,

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Το μελάνωμα μπορεί επίσης να δώσει μεταστάσεις και μέσω του αίματος (αιματογενής διασπορά).

Το μελάνωμα μπορεί επίσης να δώσει μεταστάσεις και μέσω του αίματος (αιματογενής διασπορά). Γράφει: Κωνσταντίνος Βέρρος, Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Ο καρκίνος που αναπτύσσεται από τα μελανοκύτταρα (βλ. Καρκίνοι του δέρματος ), λέγεται μελάνωμα (άλλες ονομασίες: δερματικό μελάνωμα, κακόηθες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από β. φυτά γ. ιούς δ. πρωτόζωα Η σύφιλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΔ/ΤΟΣ LOMEXIN

ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΔ/ΤΟΣ LOMEXIN LOMEXIN Fenticonazole Nitrate ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΔ/ΤΟΣ LOMEXIN Χαρακτηριστικά Το LOMEXIN είναι ένα ευρέως φάσματος αντιμυκητιασικό. Το δραστικό του συστατικό είναι η Fenticonazole Nitrate [1(2,4-dichlorophenyl)-2-(Nimidazolyl)ethyl-4-phenylthiobenzyl

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε

Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε ΑΚΜΗ από το Α έως το Ω κλινικό φροντιστήριο Τοπική θεραπεία : Ποια & πότε Παντελής Παναγάκης Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Η πιο κοινή δερματική πάθηση Μία φυσιολογική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

MYKHTIAΣΕΙΣ. *δίµορφοι µύκητες: στον άνθρωπο έχουν µορφή βλαστοµύκητα στο περιβάλλον και την κ/α µορφή υφοµύκητα

MYKHTIAΣΕΙΣ. *δίµορφοι µύκητες: στον άνθρωπο έχουν µορφή βλαστοµύκητα στο περιβάλλον και την κ/α µορφή υφοµύκητα MYKHTIAΣΕΙΣ Mορφές µε βάση την εντόπιση της λοίµωξης: Επιπολής: ποικιλόχρους πιτυρίαση, πιεδρά, Tinea nigra έρµατος: δερµατοµυκητιάσεις Υποδορίου ιστού: σποροτρίχωση, µυκητώµατα, χρωµοµύκωση Συστηµατικές

Διαβάστε περισσότερα

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011

Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ψευδοθυλακίτιδα Συνεδρίαση ΕΔΑΕ Καρπενήσι, 29/1/2011 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α' Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Θυλακίτιδα -Περιθυλακίτιδα Ορισμός Θυλακίτιδα Παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΟΛΥΝΣΗ : Η είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό του ανθρώπου. ΛΟΙΜΩΞΗ : Η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός του παθογόνου μικροοργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Θυλακίτιδα ΕΛΕΝΗ ΣΑΜΠΛΙΔΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ - ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

Παρουσίαση Θυλακίτιδα ΕΛΕΝΗ ΣΑΜΠΛΙΔΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ - ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ Παρουσίαση Θυλακίτιδα ΕΛΕΝΗ ΣΑΜΠΛΙΔΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ - ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΘΥΛΑΚΙΤΙΔΑ (FOLLICULITIS) 1 Φλεγμονή του τριχικού θυλάκου η οποία κατά κανόνα προκαλείται από το σταφυλόκοκκο, όπου μετά από τοπική κάκωση

Διαβάστε περισσότερα

Νήπιο 18 μηνών με βλατιδώδες εξάνθημα προσώπου, άνω και κάτω άκρων

Νήπιο 18 μηνών με βλατιδώδες εξάνθημα προσώπου, άνω και κάτω άκρων Νήπιο 18 μηνών με βλατιδώδες εξάνθημα προσώπου, άνω και κάτω άκρων ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ 1, ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ 2, ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ 1, ΧΡΥΣΑ ΚΟΥΤΣΑΥΤΙΚΗ 1, ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΥΡΙΟΚΕΦΑΛΙΤΑΚΗΣ 1 1-Α ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

εξουαλικώς t μεταδιδόμενα

εξουαλικώς t μεταδιδόμενα ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΖΩΗ M i / τεχνολογικά χρονικά εξουαλικώς t μεταδιδόμενα της Ε. Βαβουράκη* Τι είναι τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα; Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) είναι ασθένειες που μεταδίδονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Πάνω από ένα αιώνα πριν, ο J. Hutchinson, ένας χειρουργός-δερματολόγος, αναγνώρισε την πρώτη περίπτωση σαρκοείδωσης, στο Λονδίνο. Στα χρόνια πριν και μετά την

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Σκληρόδερμα Έκδοση από 2016 2. ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΤΥΠΟΙ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡΜΑΤΟΣ 2.1 Τοπικό σκληρόδερμα 2.1.1 Πώς διαγιγνώσκεται το τοπικό σκληρόδερμα; Η εμφάνιση του σκληρού

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εικόνα ψωρίασης

Κλινική εικόνα ψωρίασης Κλινική εικόνα ψωρίασης Δερματικές εκδηλώσεις Α. I. Στρατηγός Αναπληρωτής Καθηγητής Δερματολογίας Α. Β. Γουλές Διδάκτωρ και Επιστ. Συνεργάτης Παν/μίου Αθηνών Η ψωρίαση είναι μια χρόνια αυτοάνoση φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ - ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ ΤΟ ΔΕΡΜΑ Το δέρμα είναι ένα λειτουργικό όργανο που καλύπτει όλη την εξωτερική επιφάνεια του σώματος και όπου υπάρχουν οπές συνεχίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Terbinafine/Target Terbinafine hydrochloride

Terbinafine/Target Terbinafine hydrochloride Terbinafine/Target Terbinafine hydrochloride ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Ονοµασία ιδιοσκευάσµατος Τerbinafine/Target δερµατικό εκνέφωµα, διάλυµα 1%. 1.2 Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς

Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Ψωρίαση: ο πονοκέφαλος του δερματολόγου και του ασθενούς Αντώνης Βαρελιζίδης Ομοτ. Καθηγητής Δερματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Δ εν υπάρχει πιο πολυπρόσωπη δερματοπάθεια από την ψωρίαση.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» Α. ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» Α. ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ Τ λεµφοκύτταρα µνήµης (βοηθητικά Τ λεµφοκύτταρα µνήµης και κυτταροτοξικά Τ λεµφοκύτταρα µνήµης). Ο τερµατισµός της δευτερογενούς ανοσοβιολογικής απόκρισης γίνεται µε την βοήθεια των κατασταλτικών Τ λεµφοκυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος, της επισήμανσης και του φύλλου οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA

ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA ΣΗΨΙΡΡΙΖΙΕΣ ΑΣΙΚΩΝ ΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΜΥΚΗΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ARMILLARIA Εικ.1. Ελάτη προσβεβληµένη από το µύκητα Armillaria mellea. ιακρίνονται οι λευκές µυκηλιακές πλάκες στη βάση του κορµού. Μαίναλο. Εικ.2. Μυκηλιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Α1. 1. β Βιολογία ΘΕΜΑ Α γενιικής παιιδείίας 2. γ 3. γ 4. γ 5. δ Α2. ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Ηπατίτιδα C + Candida albicans

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΙΔΙΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ 1.1 Ονομασία: LOCERYL ΛΑΚΑ ΟΝΥΧΩΝ 5% Amorolfine 1.2 Σύνθεση Δραστική ουσία: Amorolfine Έκδοχα: Συμπολυμερές μεθακρυλικού οξέος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί.

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί. 1 ΘΕΜΑΤΑ κεφ 1. Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΝΑΣΙΑ ΓΚΑΡΑΝΕ ΕΙΡΗΝΗ ΔΙΑΒΟΛΙΤΣΗ ΚΛΕΙΔΗ ΣΑΠΦΩ ΙΩΑΝΝΑ ΚΡΟΝΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΝΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΟΣ ΑΫΦΑΝΤΗΣ ΜΗΝΑΣ ΓΑΛΑΝΟΣ Παθολογική κατάσταση των ούλων που χαρακτηρίζεται από αιμορραγία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23-10-11 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν κυτταρικό

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Η προσεκτική εξέταση του δέρµατο πρέπει να αποτελεί µέρο κάθε ολοκληρωµένη φυσική εξέταση για σωστή διάγνωση µια δερµατολογική πάθηση Η δερµατολογική εξέταση πρέπει να γίνεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Α ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Διευθυντής : Καθηγητής ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Α ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Διευθυντής : Καθηγητής ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ Καλούνται οι φοιτητές της Οδοντιατρικής Σχολής που δικαιούνται εξετάσεις (περίοδος Φεβρουαρίου) στο μάθημα «ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ-ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΙΑ» να προσέλθουν στην αίθουσα διδασκαλίας της Κλινικής την Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ: 4 ΗΜ/ΝΙΑ: 11/10/2013 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΘΟΓΟΝΟΥΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Ένας μικροοργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο!

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Οδηγίες για τον ασθενή - παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά πριν πάρετε αυτό το φάρμακο! 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Ονομασία, μορφή,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν :

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν : ΟΥΛΙΤΙ Α Τα ούλα αποτελούν τµήµα των µαλακών ιστών του στόµατος. Περιβάλλουν τα δόντια και τα καλύπτουν προστατευτικά. Τα ούλα ενός φυσιολογικού υγιούς δοντιού φτάνουν στην αδαµαντίνη του δοντιού προστατεύοντας

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο.

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που τις περισσότερες φορές δηλώνουν κάποια σοβαρή νόσο. Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει ποτέ να τα αγνοούμε γιατί η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου μπορεί να σώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ Click to edit Master subtitle style Η αλλεργικότερη ατοπική νόσος Τι είναι; Το έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα διαταραχή της ανώτερης στιβάδας

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Αραμπατζής. Photos & Text Michael Arabatzis, except otherwise indicated

Μιχάλης Αραμπατζής. Photos & Text Michael Arabatzis, except otherwise indicated Μη δερματοφυτικές ονυχίες Τι ισχύει σήμερα Μιχάλης Αραμπατζής Πρώτη Πανεπιστημιακή Κλινική Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Photos & Text Michael Arabatzis, except

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Οι παράγοντες που ασκούν επίδραση στο δέρμα είναι: 1)Η τριβή και η πίεση 2)οι τραυματισμοί 3)η θερμότητα και το ψύχος 4)η ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

μαθητικό φροντιστήριο

μαθητικό φροντιστήριο σύγχρονο Φάσμα group προπαρασκευή για μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 50.51.557 50.56.296 25ης Μαρτίου 74 ΠΛ.ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 50.50.658 50.60.845 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 50.27.990 50.20.990 Πρωτεσιλάου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/09/2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/09/2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/09/2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ 1 Ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΞΩ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΞΩ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ 1. Κύστη Βαρθολίνειου αδένα ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΞΩ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Οφείλεται στην απόφραξη των εκφορητικών πόρων Συμπτωματολογία: ευαισθησία της αντίστοιχης περιοχής, αυτόματο άλγος, δυσπαρευνία και πυρετική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ;

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με την ευγενική χορηγία της Roche

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ «ΑΛΦΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επαναληπτικό Διαγώνισμα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ «ΑΛΦΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επαναληπτικό Διαγώνισμα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ «ΑΛΦΑ» ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επαναληπτικό Διαγώνισμα 18-12-2011 ΘΕΜΑ 1: Μονάδες 25 Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση 1. Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από α. φυτά β. βακτήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ PANOLOG 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Δραστικό(ά) συστατικό(ά): Κάθε ml της αλοιφής PANOLOG περιέχει :

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4.3: Ποιοι μικροοργανισμοί είναι υπεύθυνοι για τις ασθένειες των μαθητών/τριών; 40 Ωραία είναι όλα αυτά που μάθαμε για τους μικροοργανισμούς, μέχρι τώρα. Αλλά ποια συγκεκριμένα μικρόβια είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Είναι ασθένειες που μεταδίδονται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή. Τα κυριότερα σεξουαλικά νοσήματα: Κονδυλώματα Γονόρροια Σύφιλη Χλαμύδια HIV/ AIDS, ηπατίτιδα β Ψείρες,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. CANESTEN Κρέμα εξωτερικής χρήσης 1%, Δερματικό διάλυμα 1%, Δερματικό εκνέφωμα, διάλυμα 1%

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. CANESTEN Κρέμα εξωτερικής χρήσης 1%, Δερματικό διάλυμα 1%, Δερματικό εκνέφωμα, διάλυμα 1% ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ CANESTEN Κρέμα εξωτερικής χρήσης 1%, Δερματικό διάλυμα 1%, Δερματικό εκνέφωμα, διάλυμα 1% Κλοτριμαζόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα