ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΟΞΕΙ ΙΩΝ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟ ΙΑ Rh/YSZ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΟΞΕΙ ΙΩΝ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟ ΙΑ Rh/YSZ"

Transcript

1 ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΟΞΕΙ ΙΩΝ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟ ΙΑ Rh/YSZ ιδακτορική ιατριβή Υποβλειθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών Του Πανεπιστηµίου Πατρών Υπό του ΡΑΠΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ του ΜΙΛΤΙΑ Η Για την Απόκτηση του Τίτλου του ιδάκτορα του Πανεπιστηµίου Πατρών ΠΑΤΡΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2003

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε στο εργαστήριο Χηµικών ιεργασιών και Ηλεκτροχηµείας του τµήµατος Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών από τον Σεπτέµβριο του 1997 εως τον Ιούνιο του 2003, υπό την επίβλεψη του καθηγητή του τµήµατος κ. Κων/νο Βαγενά. Αποτελείται από δύο µέρη, εκ των οποίων το πρώτο µέρος αναφέρεται στην µελέτη του φαινοµένου της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης για τις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο και CO παρουσία οξυγόνου σε καταλύτη Rh εναποτεθειµένο πάνω σε στερεό ηλεκτρολύτη YSZ καθώς και στο φαινόµενο της Μόνιµης Ενεργοποίησης. Στο δεύτερο µέρος οι πειραµατικές προσπάθειες επικεντρώθηκαν στην αναζήτηση µεθόδων ενίσχυσης των καταλυτικών επιδόσεων µε συνεργετική δράση χηµικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Στη συνέχεια έγινε προσπάθεια αναπαραγωγής των εντυπωσιακών αποτελεσµάτων σε πιο εφαρµόσιµες διατάξεις. Για αυτό το σκοπό χρησιµοποιήθηκε ένας διπολικός αντιδραστήρας, όπου η ενίσχυση της καταλυτικής ενεργότητας γινόταν έµµεσα χωρίς απευθείας πόλωση του καταλύτη. Από τη θέση αυτή θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή µου κ. Κων/νο Βαγενά για την απόφαση του να µου αναθέσει την εκπόνηση της συγκεκριµένης διδακτορικής διατριβής και για την επιστηµονική καθοδήγηση που µου προσέφερε κατά τη διάρκεια της. Ο κ. Βαγενάς µε τη συνεχή στήριξη της προσπάθειας µου, την αισιοδοξία και τον δηµιουργικό ενθουσιασµό του συνέβαλλε στο να ξεπεραστούν οι δυσκολίες και να νιώθω πια την ηθική ικανοποίηση που συνοδεύει την ολοκλήρωση της διατριβής µου. Ευχαριστώ επίσης όλα τα µέλη της εξεταστικής µου επιτροπής για την ευγενή αποδοχή της παρουσίας τους, στην υποστήριξη αυτής της διατριβής. Θα ήθελα ιδιαιτέρως να ευχαριστήσω τον ρ. Κων/νο Πλιάγκο για τη σηµαντική βοήθεια που µου προσέφερε όλα αυτά τα χρόνια που συνεργαστήκαµε και για τις χρήσιµες συζητήσεις και εύστοχες παρατηρήσεις του που στόχευαν, στην καλύτερη παρουσίαση της διδακτορικής µου εργασίας.

3 Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους µε τους οποίους είχα τη χαρά να συνεργαστώ και για το όµορφο κλίµα φιλίας και συνεργασίας που αναπτύχθηκε στο εργαστήριο και ειδικά τον Θωµά Μπάδα µε τον οποίο συνεργαστήκαµε άψογα για αρκετό διάστηµα. Θα ήταν παράλειψη να µην ευχαριστήσω τους προπτυχιακούς φοιτητές που συνεργάστηκαν µαζί µου, κατά τη διάρκεια της διπλωµατικής τους εργασίας. Ένα µεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ στο φίλο µου Ευθύµιο ουρδούνη µε τον οποίο η κοινή πορεία µέσα στο τµήµα από φοιτητές έως και σήµερα, βοήθησε στο να αναπτυχθεί µια ειλικρινή φιλία µεταξύ µας. Έχει τον τρόπο, ακόµη και όταν όλα πάνε στραβά να σου δείχνει την ευχάριστη πλευρά των πραγµάτων. Ευχαριστώ επίσης την οικογένεια µου για την αµέριστη συµπαράσταση, την κατανόηση και για το κλίµα ηρεµίας που µου προσέφεραν συνεχώς. Είναι µεγάλο πράγµα να µπορείς να αντλείς δυνάµεις από την πίστη και την αγάπη των δικών σου ανθρώπων. Κάθε µακρόχρονη και επίπονη προσπάθεια απαιτεί προσωπικές θυσίες και κόπους, προκειµένου να µπορεί να νιώσει κανείς την ικανοποίηση της ολοκλήρωσης της. Καθένας από µας τις δύσκολες στιγµές νιώθει και έχει την ανάγκη στήριξης από ανθρώπους που τον νοιάζονται και τον αγαπούν, προκειµένου να µοιραστεί µαζί τους τις αγωνίες και τους φόβους του. Στην πιο κρίσιµη καµπή στάθηκα τυχερός που η άφνη µπήκε στη ζωή µου και επέδρασε θετικά σε όλους τους τοµείς. Έχοντας την αγάπη και την στήριξη της όλα ήταν πιο εύκολα. Κωνσταντίνος Μ. Ράπτης

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι υπάρχοντες εµπορικοί καταλύτες αυτοκινήτων επιτυγχάνουν σε ικανοποιητικό βαθµό την αναγωγή του µονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ), στις εξατµίσεις κινητήρων που λειτουργούν στην περιοχή του στοιχειοµετρικού λόγου αέρα/καυσίµου. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται διεθνώς έντονη προσπάθεια για την ανάπτυξη καταλυτών αναγωγής του ΝΟ σε συνθήκες περίσσειας οξυγόνου, για µηχανές Diesel και κινητήρες καύσης πτωχού καυσίµου (lean burn engines). Ειδικότερα κατά την τελευταία δεκαπενταετία έχει δειχθεί ότι µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως ενεργοί φορείς των µεταλλικών καταλυτών µεταβάλλοντας σηµαντικά τις ιδιότητες αυτών, για ένα µεγάλο αριθµό καταλυτικών διεργασιών. Το φαινόµενο αυτό, που περιγράφεται µε τον όρο Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση (Electrochemical Promotion, E.P.), αφορά την τροποποίηση της ενεργότητας καταλυτών που είναι εναποτεθειµένοι πάνω σε στερεούς ηλεκτρολύτες κατά την επιβολή ρεύµατος ή δυναµικού στη διεπιφάνεια καταλύτη/στερεού ηλεκτρολύτη. Στην παρούσα διατριβή το φαινόµενο της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης χρησιµοποιήθηκε για τις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο (C 3 H 6 ) και µονοξείδιο του άνθρακα (CO) παρουσία οξυγόνου σε καταλύτη ροδίου (Rh). Ο καταλύτης (ηλεκτρόδιο εργασίας) ήταν εναποτεθειµένος σε στερεό ηλεκτρολύτη ζιρκονίας σταθεροποιηµένης µε ύττρια YSZ (ο οποίος είναι αγωγός ιόντων οξυγόνου Ο 2- ), σε διαµόρφωση γαλβανικού στοιχείου του ακόλουθου τύπου: NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 προϊόντα Rh YSZ Au προϊόντα NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 Οι συνθήκες στις οποίες πραγµατοποιήθηκαν τα πειράµατα ήταν πολύ κοντά στις συνθήκες λειτουργίας ενός καταλυτικού µετατροπέα µηχανής diesel ή µηχανής πτωχού καυσίµου, δηλαδή υψηλές παροχές, περίσσεια οξυγόνου στο αντιδρών µίγµα και σχετικά υψηλές τιµές της καταλυτικής ενεργότητας σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος.

5 Αναγωγή του ΝΟ µε προπυλένιο: Βρέθηκε ότι η αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο παρουσιάζει συµπεριφορά ανεστραµµένου ηφαιστειακού τύπου (inverted volcano), όπου οι καταλυτικοί ρυθµοί παραγωγής των προϊόντων αυξάνονται και προς στις δύο κατευθύνσεις πόλωσης. Παρατηρήθηκε ότι η καταλυτική ενεργότητα και η εκλεκτικότητα των µεταλλικών καταλυτών Rh µπορούν να επηρεασθούν σηµαντικά µε µεταβολή του έργου εξόδου της καταλυτικής επιφάνειας, κατά την επιβολή δυναµικού µεταξύ του ηλεκτροδίου εργασίας-καταλύτη και του ηλεκτροδίου αναφοράς. Καταγράφηκαν έως και 15000% και 6000% αυξήσεις των καταλυτικών ρυθµών οξείδωσης του C 3 H 6 ( ρ CO 2 = 150 ) και αναγωγής του ΝΟ ( ρ N 2 = 60) αντίστοιχα. Η εκλεκτικότητα προς το επιθυµητό προϊόν Ν 2 ενισχύθηκε µέχρι και 200% κατά την επιβολή θετικών δυναµικών, στην περιοχή των χαµηλών θερµοκρασιών. Επίσης παρατηρήθηκε το φαινόµενο της µόνιµης ενεργοποίησης της καταλυτικής επιφάνειας (Permanent NEMCA) όπου το φαινόµενο NEMCA δεν ήταν πλήρως αντιστρεπτό. Μετά την διακοπή του επιβαλλόµενου ρεύµατος ή δυναµικού οι καταλυτικές επιδόσεις ήταν αρκετά ενισχυµένες σε σχέση µε αυτές πριν την επιβολή. Αναγωγή του ΝΟ µε CO: Η αντίδραση αυτή βρέθηκε επίσης να ενισχύεται ηλεκτροχηµικά εµφανίζοντας συµπεριφορά ανεστραµµένου ηφαιστειακού τύπου (inverted volcano). Με την επιβολή θετικού ρεύµατος επιτυγχάνουµε ενίσχυση στους ρυθµούς παραγωγής των προϊόντων ( ρ CO 2 = 20 ) και στην µετατροπή των αντιδρώντων. Αυτές οι αυξήσεις είναι ισχυρά µη-φαρανταϊκές, µε τιµές του Λ έως 20. Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση κλασικά προωθηµένων καταλυτών: Τα καταλυτικά ηλεκτρόδια Rh ενισχύθηκαν ex-situ µε διάλυµα NaOH. Η ενισχυµένη µε ιόντα νατρίου καταλυτική επιφάνεια είχε υψηλότερη καταλυτική ενεργότητα από την µη-κλασικά ενισχυµένη µε Na + σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος, ενώ παρατηρήθηκε και σηµαντική µείωση της θερµοκρασίας έναυσης του καταλύτη από τους 440 στους 320 o C. Στη συνέχεια µελετήθηκε η επίδραση της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Από τα αποτελέσµατα προκύπτει ότι η συνεργετική δράση χηµικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης οδηγεί σε σηµαντική ενίσχυση των καταλυτικών επιδόσεων τόσο για τις µετατροπές των αντιδρώντων, όσο και στην εκλεκτικότητα ως προς το άζωτο.

6 Αναγωγή του ΝΟ µε C 3 H 6 και CO σε διπολικό αντιδραστήρα: Το κεφάλαιο 9 είναι αφιερωµένο στην ανάπτυξη και αξιοποίηση νέων καινοτοµικών διατάξεων στις οποίες δύναται να βρει το φαινόµενο ΝΕMCA βιοµηχανική εφαρµογή. Απώτερος στόχος είναι η δηµιουργία πρακτικών διατάξεων που θα καταστρέφουν τους αέριους ρύπους και ειδικότερα τα οξείδια του αζώτου. Για το σκοπό αυτό χρησιµοποιήθηκε διπολική διάταξη αντιδραστήρα (bipolar system configuration), όπου ο καταλύτης ήταν εναποτεθειµένος στην εσωτερική πλευρά ενός σωλήνα από YSZ, ενώ τα δύο ηλεκτρόδια χρυσού βρίσκονταν στην εξωτερική επιφάνεια της YSZ και µέσω αυτών επιτυγχάνεται η έµµεση πόλωση της καταλυτικής επιφάνειας. Τα αποτελέσµατα ήταν αρκετά εντυπωσιακά και οι καταλυτικές επιδόσεις βελτιώθηκαν περαιτέρω µε συνδιασµό κλασικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Από τα αποτελέσµατα προκύπτει ότι ο συνδυασµός κλασικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης µπορεί να οδηγήσει σε ενδιαφέρουσες πρακτικές εφαρµογές. Αυτή η εξέλιξη είναι πιθανή, διότι τέτοιου είδους διατάξεις δεν απαιτούν εξωτερική ηλεκτρική σύνδεση µε το ηλεκτρόδιο εργασίας-καταλύτης και µπορούν να ενσωµατωθούν ευκολότερα σε εµπορικά εκµεταλλεύσιµες εφαρµογές.

7 INTRODUCTION The selective catalytic reduction of NO by propylene or CO in the presence of oxygen is a system of great potential technological significance due to the urgent need to develop efficient catalytic systems for the treatment of exhaust gases of lean burn or Diesel engines. The existing commercial catalysts succeed, in a satisfactory degree, the NO reduction in exhaust gases operated in the stoichiomentric air/fuel ratio. A technological target for such systems is to be able to operate at temperatures as low as 200 o C (in order to reduce emissions during cold engine start-up) and in high excess of oxygen. It has been well documented during recent decade that the catalytic activity and selectivity of porous metal films interfaced with solid electrolytes can be affected in a very pronounced and controlled manner upon polarization of the catalyst-electrode. This phenomenon is known in the literature as Electrochemical Promotion (E.P.) or Non-Faradaic Electrochemical Modification of Catalytic Activity (NEMCA effect) and it has been studied for more than 60 different catalytic systems. In this thesis, the electrochemical promotion of the NO reduction by propylene or CO in presence of oxygen was investigated on porous polycrystalline Rh catalyst-electrodes deposited on YSZ (Y 2 O 3 stabilized ZrO 2 ) an O 2- conductor. The experiments were carried out in galvanic cells of the type: NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 products Rh YSZ Au products NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 The experimental conditions were close to those in the exhaust of a lean burn or diesel engine, i.e., high gas-hourly-space-velocity (GHSV), considerable open circuit catalytic performance and in some cases considerable excess of oxygen.

8 NO reduction by propylene: It was found that both the catalytic activity and the selectivity of the Rh catalystelectrode is promoted very significantly upon varying its potential with respect to a Au pseudoreference electrode. Catalytic rate enhancements up to 15000% and 6000% were observed in the catalytic rate of propylene oxidation ( ρ CO 2 = 150 ) and NO reduction ΝΟ ( ρ N 2 = 60 ) respectively. The Faradaic efficiency, Λ, is taking values down to for I<0, V WR <0 (electrophilic NEMCA) and up to for I>0, V WR >0 (electrophobic NEMCA). Furthermore, imposition of positive potential causes up to 200% enhancement of nitrogen selectivity in the lower temperature range of the investigation. Also a remarkable permanent catalytic activity was observed (Permanent NEMCA). After current interruption the effect was not totally reversible since the catalytic rates did not return to their initial open circuit values. The permanent activated states of the catalyst attributed to a surface reconstruction (oxide formation) of the catalyst upon polarization conditions. NO reduction by CO: It was found significant rate enhancements both under positive and negative potential application. In positive potentials the enhancement of the catalytic activity is found to be more pronounced by up to a factor of 20 both in catalytic rates and in NO conversion. The electrochemical promotion was strongly Non Faradaic with apparent faradaic efficiencies, Λ, up to 20. Electrochemical promotion of a classically promoted catalysts: The Rh catalyst electrodes were subsequently promoted in a classical way, via dry impregnation with NaOH, followed by drying and calcinations. The thus Na-promoted Rh films were found to exhibit much higher catalytic activity than the unpromoted films in open circuit conditions, with a pronounced decrease in their light-off temperature from 440 to 320 o C. The effect of electrochemical promotion was then studied on these, already Napromoted Rh catalysts. The results showed that the effect of chemical and electrochemical promotion on the catalytic performance can be synergetic and their combination leads to significant improvement of the catalyst performance.

9 Electrochemical promotion of NO in Bipolar reactors: The previous very promising results of the NEMCA investigation on this catalytic system were obtained in a single chamber reactor. In chapter 9 the work was focused on the development of more practical devices, which can in principle compete with commercially used catalytic systems under comparable experimental conditions. The experiments were carried out in a wireless bipolar configuration, in an attempt to bridge the gap between laboratory-scale reactors and practical devices for a future adapt of the NEMCA effect to commercial exhaust units. The Rh catalyst films were deposited on the inner side of a YSZ tube, while two Au films deposited on the outer side of the tubes were used to polarize the Rh catalyst surface. It was found a very pronounced enhancement of catalytic activity, which further improvement by chemical promotion of catalyst surface. The results show that the combination of the two types of promotion and the use of bipolar reactor configurations may lead to interesting practical applications. Thus is supported by the fact that such devices do not need electrical connection to the catalyst and can be adapted easier to commercial exhaust units.

10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ 1.1 Εισαγωγή Πηγές εκποµπής των οξειδίων του Αζώτου Η επίδραση των ΝΟx στο περιβάλλον και στην υγεία Θερµοδυναµική σταθερότητα του ΝΟ Όρια εκποµπής ρύπων 10 Αναφορές κεφαλαίου 1 12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ 2.1 Εισαγωγή Στερεοί Ηλεκτρολύτες Μηχανισµός αγωγής στους στερεούς ηλεκτρολύτες Ταξινόµηση στερεών ηλεκτρολυτών Αγωγοί ιόντων οξυγόνου Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση 23 -i-

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αρχή του φαινοµένου NEMCA Έργο εξόδου Ορισµοί και γενικά χαρακτηριστικά της Η.Ε Πρόβλεψη χρήσιµων παραµέτρων Ταξινόµηση µελετών Η.Ε Κανόνες Η.Ε Ταξινόµηση µελετών Η.Ε. µε βάση τους κανόνες Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση και Αλληλεπιδράσης Μετάλλου-Φορέα (Μαθηµατικό µοντέλο) 47 Αναφορές κεφαλαίου 2 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ANAΣΚΟΠΗΣΗ 3.1 Εισαγωγή Αναγωγή του ΝΟ µε αµµωνία Αναγωγή του ΝΟ µε CO ή Η Καταλύτες Κατεργασία του καταλύτη / Επίδραση του φορέα Μηχανιστικές Μελέτες Αναγωγή του ΝΟ µε Η Εκλεκτική Αναγωγή του ΝΟ µε υδρογονάνθρακες Καταλύτες Μηχανιστικές Μελέτες Απευθείας διάσπαση του ΝΟ 74 -ii-

12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3.6 Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση της Αναγωγής των ΝΟ x To φαινόµενο NEMCA στις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ Μελέτες Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης σε στερεούς ηλεκτρολύτες YSZ Μελέτες Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης σε στερεούς ηλεκτρολύτες β -Al 2 O Ανακεφαλαίωση 91 Αναφορές κεφαλαίου 3 93 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΡΟΦΗΣΗΣ ΑΝΤΙ ΡΩΝΤΩΝ 4.1 Εισαγωγή Ρόφηση ΝΟ Ρόφηση CΟ Ρόφηση Προπυλενίου Ρόφηση Οξυγόνου 112 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ 5.1 Πειραµατική Συσκευή Προετοιµασία Ηλεκτροδίων Προετοιµασία ηλεκτροδίου εργασίας (καταλύτης) Προετοιµασία βοηθητικού και ηλεκτροδίου αναφοράς 126 -iii-

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 5.3 Μέτρηση της Καταλυτικά ενεργού επιφάνειας µε την µέθοδο της ισόθερµης τιτλοδότησης οµικός και Φασικός χαρακτηρισµός 132 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟ ΜΕ ΠΡΟΠΥΛΕΝΙΟ ΚΑΙ CO. 6.1 Εισαγωγή Υπολογισµός του συντελεστή προσαύξησης, Λ Μελέτη του Φαινοµένου της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο σε Rh/YSZ Κινητική της αντίδρασης σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη σε µόνιµη κατάσταση υναµική απόκριση του ρυθµού της αντίδρασης σε βηµατική επιβολή ρεύµατος Επίδραση της µερικής πίεσης των αντιδρώντων στην εκλεκτικότητα Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη Επίδραση του ρεύµατος στον καταλυτικό ρυθµό Μελέτη του Φαινοµένου της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε CO σε Rh/YSZ Εισαγωγή υναµική απόκριση του ρυθµού της αντίδρασης σε βηµατική επιβολή ρεύµατος Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στους ρυθµούς της αντίδρασης Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς iv-

14 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Επίδραση του ρεύµατος στον καταλυτικό ρυθµό Συµπεράσµατα 169 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ ΜΟΝΙΜΗ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ 7.1 Εισαγωγή Το φαινόµεν της µόνιµης ενεργοποίησης Το φαινόµεν της µόνιµης ενεργοποίησης στην αντίδραση αναγωγής του ΝΟ Ερµηνεία του φαινοµένου της Μόνιµης Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης 183 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ 8.1 Εισαγωγή Ειδικό πειραµατικό τµήµα Επίδραση της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης στους καταλυτικούς ρυθµούς Επίδραση της χηµικής ενίσχυσης στους καταλυτικούς ρυθµούς Επίδραση της κάλυψης της επιφάνειας Επίδραση της χηµικής ενίσχυσης στις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο και CO υναµική απόκριση της µετατροπής των αντιδρώντων κατά την επιβολή δυναµικού Συµπεράσµατα 208 Αναφορές κεφαλαίου v-

15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΑΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΝΟ ΣΕ ΙΠΟΛΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΑ Εισαγωγή Ειδικό πειραµατικό µέρος Επίδραση της θερµοκρασίας στην µετατροπή των αντιδρώντων υναµική απόκριση του συστήµατος σε δυναµική επιβολή δυναµικού 9.5 Συµπεράσµατα Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Συµπεράσµατα Συµπεράσµατα από την µελέτη της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης της αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο και CO Συµπεράσµατα από την µελέτη του φαινοµένου της µόνιµης ενεργοποίησης της καταλυτικής επιφάνειας Συµπεράσµατα από την µελέτη της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης κλασικά ενισχυµένων καταλυτών Συµπεράσµατα από την µελέτη της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης σε διάταξη διπολικού αντιδραστήρα Προτάσεις για µελλοντική εργασία 229 -vi-

16 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Περιγραφή Σελίδα Σχήµα 1.1: Σύσταση καυσαερίων 3 Σχήµα 1.2: Σύσταση ρυπαντών σε µηχανή Diesel 3 Σχήµα 1.3: (α) Τυπικό διάγραµµα απόδοσης Τριοδικού Καταλυτικού Μετατροπέα (TWC) για την µετατροπή των HC, CO και NO x, σαν συνάρτηση του λόγου αέρα/καυσίµου. (β) Παρουσιάζονται επίσης οι µεταβολές µε το χρόνο του λόγου αέρα/καυσίµου για ένα αυτοκίνητο του 1986 συγκριτικά µε ένα αυτοκίνητο του 1990 και το αντίστοιχο εύρος λειτουργίας τους πάνω στο διάγραµµα µετατροπής. 4 Σχήµα 1.4: Τροποσφαιρική χηµεία των οξειδίων του αζώτου. 7 Σχήµα 2.1: Σηµειακές ατέλειες σε κρυσταλλικά στερεά. 16 Σχήµα 2.2: Εξάρτηση της αγωγιµότητας, σ, διάφορων στερεών ηλεκτρολυτών από τη θερµοκρασία. Σύγκριση µε την αγωγιµότητα υγρού διαλύµατος Η 2 SO 4 (37% κ.β.). 19 Σχήµα 2.3: Σχηµατική αναπαράσταση της ηµίσειας µοναδιαίας κυψελίδας ενός οξειδίου ΜΟ 2, µε τη δοµή του φθορίτη, ενισχυµένου µε ένα οξείδιο δισθενούς ή τρισθενούς µετάλλου 21 Σχήµα 2.4: Αρχή του φαινοµένου της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. (α) Ηλεκτρολύτης αγωγός ιόντων Ο 2- (β) Ηλεκτρολύτης αγωγός ιόντων Να Σχήµα 2.5: Eπίδραση της µεταβολής του δυναµικού του καταλύτη V WR, σε µόνιµη κατάσταση, στο έργο εξόδου της καταλυτικής επιφάνειας eφ. Τα τετράγωνα αναφέρονται στην YSZ, ενώ οι κύκλοι στη β - Al 2 O 3. Ανοιχτά σύµβολα για ανοιχτό κύκλωµα. 25 -vii-

17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 2.6: Πειραµατική απόδειξη ότι η ελεγχόµενη διάχυση ιόντων O δ- από τον στερεό ηλεκτρολύτη στη επιφάνεια του µετάλλου αποτελεί τον µηχανισµό ενίσχυσης των καταλυτικών ιδιοτήτων στην περίπτωση Pt/YSZ. 26 Σχήµα 2.7: Πειραµατική απόδειξη ότι η ελεγχόµενη διάχυση ιόντων Νa + από τον στερεό ηλεκτρολύτη στην επιφάνεια του µετάλλου αποτελεί τον µηχανισµό ενίσχυσης των καταλυτικών ιδιοτήτων στην περίπτωση Pt/ β -Al 2 O 3 µε τη µέθοδο STM. 26 Σχήµα 2.8: Σχηµατικό διάγραµµα ορισµού του έργου εξόδου, eφ, της ενέργειας Fermi, [µ] ή Ε F, του επιπέδου Fermi, µ ή ε F και του εξωτερικού δυναµικού ή δυναµικού Volta, Ψ ο. 29 Σχήµα 2.9: Κατανοµή φορτίου σε µια µεταλλική επιφάνεια σε (α) ατοµικά οµαλή επιφάνεια και (β) ατοµικά βαθµωτή επιφάνεια. 30 Σχήµα 2.10: Σύγκριση των προβλεπόµενων και των πειραµατικών τιµών της φαρανταϊκής αποτελεσµατικότητας για αντιδράσεις που εµφανίζουν το φαινόµενο NEMCA. 33 Σχήµα 2.11: Παραδείγµατα των τεσσάρων τύπων της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης (α) Επίδραση δυναµικού και αδιάστατου έργου εξόδου Π(= Φ/k b T) στο ρυθµό οξείδωσης C 2 H 4 και CH 4 σε Pt/YSZ (γνήσια ηλεκτρόφοβη), (β) Επίδραση δυναµικού και Π στον λόγο προσαύξησης ρ κατανάλωσης ΝΟ κατά την αναγωγή ΝΟ από C 2 H 4 σε Pt/YSZ (γνήσια ηλεκτρόφιλη), (γ) Επίδραση δυναµικού και Π στο λόγο προσαύξησης ρ κατά την οξείδωση CO σε Pt/YSZ (συµπεριφορά µεγίστου), (δ) Επίδραση δυναµικού και Π στο λόγο προσαύξησης ρ κατά την µερική οξείδωση CH 3 OH σε Η 2 Ο σε Pt/YSZ (συµπεριφορά ελαχίστου). 44 Σχήµα 2.12: Σχηµατική αναπαράσταση ενός µεταλλικού σωµατιδίου (~1µm) καταλυτικού στρώµατος εναποτεθειµένου σε YSZ ή TiO 2 κάτω από συνθήκες ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης (αριστερά) και ενός µεταλλικού σωµατιδίου (~1nm) εναποτεθειµένου σε πορώδη φορέα YSZ ή TiO viii-

18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 3.1: Μετατροπή του NO σε καταλύτες βανάδιας-τιτάνιας για διάφορα ποσοστά σε V 2 O 5 (µάζα καταλύτη: 50 mg, ΝΗ 3 /ΝΟ: 1.38, Ο 2 : 3500 ppm). 59 Σχήµα 3.2: Ενεργότητα διαφόρων οξειδίων σε φορείς Al 2 O 3 -SiO 2 κατά την αναγωγή του ΝΟ από το CO (2% κ.ο. ΝΟ και 1.2% κ.ο. CO, ~10% κ.β φόρτιση µετάλλου και 17.5min -1 ). 61 Σχήµα 3.3: Εξάρτηση της ενεργότητας ευγενών µετάλλων από τη θερµοκρασία για 80% µετατροπή του ΝΟ, 0.5% κ.β. ΝΟ και 2% κ.ο. CO. (φόρτιση µετάλλου: 0.5 % κ.β. και GHSV). 63 Σχήµα 3.4: Επίδραση της φόρτισης Rh σε Al 2 O 3 στους ρυθµούς αναστροφής του ΝΟ (ΤΟF) 1% κ.ο. ΝΟ και 3% κ.ο. CΟ (θερµοκρασία:503k και h -1 ). 65 Σχήµα 3.5: Εξάρτηση της ενεργότητας διαφόρων καταλυτών από τη θερµοκρασία για 80% µετατροπή του ΝΟ, 0.5% κ.β. ΝΟ και 2% κ.ο. Η 2. (φόρτιση µετάλλου: 0.5 % κ.β και GHSV). 67 Σχήµα 3.6: Αναγωγή του ΝΟ από υδρογονάνθρακες (*) C 2 H 4, (**) C 3 H 6. (µάζα καταλύτη: 6 gr, O 2 :10 vol%) Τ=673Κ. 70 Σχήµα 3.7: Μηχανισµός αναγωγής του ΝΟ από προπυλένιο σε πλήρως ανηγµένη επιφάνεια Pt/Al 2 O Σχήµα 3.8: Απευθείας διάσπαση του ΝΟ σε διάφορους ζεόλιθους (θερµοκρασία: 773Κ, µάζα καταλύτη: 0.5gr, παροχή: 27 mlmin -1 ). 75 Σχήµα 3.9: υναµική απόκριση των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και του δυναµικού του καταλύτη κατά την επιβολή 450µΑ. Αναγωγή του ΝΟ µε C 2 H 4 σε Pt/YSZ. 78 Σχήµα 3.10: Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στους ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο. Αναγωγή του ΝO και του Ν 2 Ο µε CO σε Pd/YSZ. T=373 o C, P NO = 1.34 kpa και P CO = 0,55 kpa. 79 -ix-

19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 3.11: Σχήµα 3.12: Σχήµα 3.13: Σχήµα 3.14: Σχήµα 3.15: Σχήµα 3.16: Σχήµα 3.17: Σχήµα 3.18: υναµική απόκριση των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής Ν 2 και CO 2 (a) ενεργό καταλυτική επιφάνεια και (d) µη-ενεργό επιφάνεια. Επιβολή +5µΑ για t=0min και διακοπή του επιβαλλόµενου ρεύµατος µετά από t=90min. Αναγωγή του ΝO µε προπυλένιο σε Rh/YSZ. 80 Εξάρτηση των λόγων προσαύξησης των ρυθµών παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O από το δυναµικό του καταλύτη. Αναγωγή του ΝΟ µε προπυλένιο σε Rh-Ag/YSZ. Επίδραση του επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O. Αναγωγή του ΝΟ µε προπυλένιο σε Rh-Ag/YSZ. 82 Επίδραση της Ρ ΝΟ στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής N 2, για διάφορα επιβαλλόµενα δυναµικά. Αναγωγή του ΝΟ µε CO σε Pt/β -Al 2 O Επίδραση δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και για την εκλεκτικότητα S N2. Αναγωγή του ΝΟ µε CO σε Pt/β -Al 2 O 3.Τ=621Κ, P 81 = PCO = 0. kpa. 84 NO 75 Επίδραση της κάλυψης της καταλυτικής επιφάνειας µε Na στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2. Αναγωγή του ΝΟ µε C 2 H 4 σε Pt/β -Al 2 O 3. T = 753K, P NO = 0. 65kPa, P C H = 3kPa Επίδραση δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα S N 2. Αναγωγή του ΝΟ µε Η 2 σε Pt/β -Al 2 O Επίδραση της PC 3 H 6 στο ρυθµό παραγωγής N 2, (διάγραµµα α) Τ = 648Κ και P NO = 1. 4kPa και (β) επίδραση της P NO στο ρυθµό παραγωγής N 2. Τ = 648Κ και µε προπυλένιο σε Pt/β -Al 2 O 3. P H C = 0. 27kPa. Αναγωγή του ΝΟ x-

20 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 3.19: Επίδραση δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα S N. Αναγωγή του ΝΟ µε 2 CO σε Rh/β Al 2 O 3.Τ=580 ο C, P = PCO = kpa. 88 NO 1 Σχήµα 3.20: Σχήµα 4.1: Σχήµα 4.2: Επίδραση δυναµικού (V WR ) στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα S για διάφορους λόγους NO:C 3 H 6. Αναγωγή του ΝΟ µε CO σε Rh/β - Al 2 O 3 (a) P = NO PC H = 1kPa, (β) P kpa 3 6 NO = 2 και P C H = 1kPa, 3 6 (γ) P NO = 4kPa και P C H = 1kPa και (δ) P kpa 3 6 NO = 9 και P C H = 1kPa Ποιοτική απεικόνιση του δεσµού του ΝΟ µε ένα άτοµο του µετάλλου. 104 Ποιοτική απεικόνιση του δεσµού του CΟ µε ένα άτοµο του µετάλλου σύµφωνα µε το µοντέλο του Byholder. (α) σχηµατισµός οµοιοπολικού δεσµού σ-δεσµός, (β) σχηµατισµός π-δεσµού µε επαναπρόσδοση e N 2 Σχήµα 4.3: Μορφές ρόφησης του CΟ σε µεταλλικές επιφάνειες. 107 Σχήµα 4.4: Σχήµα 4.5: Το µοντέλο DCD του προσανατoλισµού του αλκενίου σε µεταλλικές επιφάνειες. (α) Επίδραση των υψηλότερων κατειληµµένων π-τροχιακών του αλκενίου στα κενά τροχιακά του µετάλλου, (β) επίδραση της επαναπρόσδοσης e - από το µέταλλο στο π * αντιδεσµικό τροχιακό του αλκενίου (backdonation). 110 Τα σχήµατα (α) και (β) απεικονίζουν τις δύο ακραία λαµβανόµενες περιπτώσεις δεσµού του αλκενίου µε την επιφάνεια του µετάλλου. 111 Σχήµα 4.6: Ποιοτική απεικόνιση αναδόµησης της δοµής Rh(001). 113 Σχήµα 4.7: Ποιοτική απεικόνιση αναδόµησης της δοµής Rh(111). 114 Σχήµα 5.1: ιάγραµµα ροής της Πειραµατικής ιάταξης. 122 Σχήµα 5.2: Αντιδραστήρας τύπου µονού θαλάµου. 123 Σχήµα 5.3: Ηλεκτρονιακή διαµόρφωση ηλεκτροδίων xi-

21 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 5.4: Επίδραση της αέριας σύστασης και του δυναµικού, U WR, στο έργο εξόδου eφ R του ηλεκτροδίου αναφοράς Au/ΥSZ. (α) επίδραση των µερικών πιέσεων PH 2 και P σε P kpa C 2 H 4 O = 12 σε συνθήκες 2 ανοικτού κυκλώµατος (β) Επίδραση των PH και P 2 C 2 H στο 4 Σχήµα 5.5: δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος (γ) Επίδραση της ποτενσιοστατική µεταβολής U WR παρουσία Ο 2 /C 2 H 4 (, ) και Ο 2 /He (, ). Τα ανοικτά σύµβολα αντιστοιχούν σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος. Τ = 673Κ 127 Ποιοτικό διάγραµµα της διαδικασίας που ακολουθήσαµε για τη θερµική κατεργασία των οργανοµεταλλικών υλικών κατά την προετοιµασία των ηλεκτροδίων. 129 Σχήµα 5.6: Χαρακτηρισµός της καταλυτικής επιφάνειας µε τεχνική Ηλεκτρονικής Μικρογραφίας Σάρωσης (S.E.M.) (α) Κάτοψη και (β) Πλάγια όψη καταλυτικών υµενίων Rh εναποτεθειµένα σε στερεό ηλεκτρολύτη ΥSZ. 131 Σχήµα 6.1: Επίδραση της µερικής πίεσης του οξυγόνου, P O 2, στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 και στο δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος, o U WR. 142 Σχήµα 6.2: Επίδραση της µερικής πίεσης του προπυλενίου, P CH 3 6, στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 και στο δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος, o U WR. 143 Σχήµα 6.3: Επίδραση της µερικής πίεσης του ΝΟ, P NO, στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 και στο δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος, Σχήµα 6.4: Σχήµα 6.5: o U WR. 144 Επίδραση της µερικής πίεσης του Ο 2 στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2 και N 2 O. ( είγµα Rh1) 146 Επίδραση της µερικής πίεσης του Ο 2 στους λόγους προσαύξησης των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής CO 2, N 2 και N 2 O.(.Rh1) xii-

22 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 6.6: Επίδραση της µερικής πίεσης του PCH 3 6 και του επιβαλλόµενου δυναµικού στο καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2. ( είγµα Rh1) 148 Σχήµα 6.7: υναµική απόκριση ενός σταθερά επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2 και Ν 2, στην µετατροπή του ΝΟ καθώς και στο δυναµικό του καταλύτη, U WR. ( είγµα Rh2) 149 Σχήµα 6.8: Επίδραση της µερικής πίεσης των αντιδρώντων στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο, S N. ( είγµα Rh1) Σχήµα 6.9: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού του καταλύτη, U WR, στους ρυθµούς αντίδρασης και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο, S N2. ( είγµα Rh2) 152 Σχήµα 6.10: Αντιδραστήρας τύπου µονού θαλάµου (single chamber reactor) αποτελούµενος από τρία δίσκια Rh/YSZ. 153 Σχήµα 6.11: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού του καταλύτη, U WR, στους ρυθµούς αντίδρασης και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο, S N2. ( είγµα Rh3). 154 Σχήµα 6.12: Εξάρτηση των λόγων ενίσχυσης των καταλυτικών ρυθµών, ρ CO2, και ρ N2 από το δυναµικό του καταλύτη και τη συγκέντρωση οξυγόνου. ( είγµα Rh2). 157 Σχήµα 6.13: Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στους λόγους ενίσχυσης των προϊόντων και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο για Τ=320 ο C και Τ=350 ο C. 158 Σχήµα 6.14: Επίδραση του επιβαλλόµενου ρεύµατος στην µεταβολή του καταλυτικού ρυθµού του CO 2 για Τ=320 ο C και Τ=350 ο C. Oι γραµµές αντιστοιχούν σε σταθερές τιµές του συντελεστή ενίσχυσης Λ. ( είγµα Rh3). 159 Σχήµα 6.15: Καµπύλες ρεύµατος υπέρτασης υπό συνθήκες αντίδρασης. ( είγµα Rh3) 160 -xiii-

23 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 6.16: Μελέτη της δυναµικής απόκρισης επιβαλλόµενου ρεύµατος +480 µα στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής τωνπροϊόντων, στην µετατροπή του ΝΟ καθώς και στο δυναµικό του καταλύτη, U WR. ( είγµα Rh3). 164 Σχήµα 6.17: Μελέτη της δυναµικής απόκρισης ενός σταθερύ δυναµικού -1V στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής των προϊόντων και στην µετατροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh3). 165 Σχήµα 6.18: Επίδραση της µερικής πίεσης του Ο 2 στο καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2, ( είγµα Rh3). 166 Σχήµα 6.19: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού του καταλύτη, U WR, στο ρυθµό παραγωγής CO 2 και στην µεταστροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh3). 167 Σχήµα 6.20: Καµπύλες ρεύµατος υπέρτασης υπό συνθήκες αντίδρασης. ( είγµα Rh3). 168 Σχήµα 7.1: υναµική απόκριση του καταλυτικού ρυθµού, του έργου εξόδου και του δυναµικού του καταλύτη κατά την επιβολή 10 µα IrO 2 /YSZ. 176 Σχήµα 7.2: υναµική απόκριση του ρυθµού οξείδωσης του C 2 H 4 για διάφορες περιεκτικότητες IrO 2 -TiO 2 /YSZ κατά την επιβολή 3000µΑ. 176 Σχήµα 7.3: υναµική απόκριση ενός σταθερά επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2 και Ν 2 O και στην µετατροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh1). 178 Σχήµα 7.4: Σταδιακά πειράµατα δυναµικής απόκρισης στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2. ( είγµα Rh1). 179 Σχήµα 7.5: Πείραµα δυναµικής απόκρισης του καταλυτικού ρυθµού παραγωγής CO 2. ( είγµα Rh1). 180 Σχήµα 7.6: Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στο λόγο προσαύξησης του CO 2 και στη µετατροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh1) xiv-

24 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 7.7: Μελέτη της δυναµικής απόκρισης ενός σταθερά επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2 και Ν 2, στην µετατροπή του ΝΟ καθώς και στο δυναµικό του καταλύτη, 182 U WR. ( είγµα Rh2). Σχήµα 7.8: Πείραµα δυναµικής απόκρισης του ρυθµού, όπου παρατηρείται συµπεριφορά µόνιµης Η.Ε. (περιοχή Γ). 185 Σχήµα 7.9: Οξείδωση του αιθυλενίου σε Rh/YSZ. Εξάρτηση του καταλυτικού ρυθµού από την µερική πίεση του οξυγόνου και το δυναµικό, [5]. 185 Σχήµα 7.10: Μοντέλο ερµηνείας του φαινοµένου της Μόνιµης Eνεργοποίησης της καταλυτικής επιφάνειας. 186 Σχήµα 8.1: ιάταξη ηλεκτροδίων κατά την ηλεκτροχηµική ενίσχυση (α) µηενισχυµένης και (β) κλασικά ενισχυµένης καταλυτικής επιφάνειας Rh µε ΝaΟΗ. 196 Σχήµα 8.2: Επίδραση του δυναµικού και της θερµοκρασίας στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2 και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο σε επιφάνεια µη ενισχυµένη µε ιόντα νατρίου. 197 Σχήµα 8.3: Συνδιασµός κλασικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Εξάρτηση των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής CO 2 (α), N 2 (β) και Ν 2 Ο (γ) από το δυναµικό και τη θερµοκρασία της αντίδρασης. 199 Σχήµα 8.4: Επίδραση της κάλυψης της επιφάνειας µε διάλυµα NaOH στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 στο µέγεθος της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης κατά την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε CO (a) µη κλασικά ενισχυµένη επιφάνεια (β)-(δ) κλασικά ενισχυµένη καταλυτική επιφάνεια. 201 Σχήµα 8.5: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στην µετατροπή των αντιδρώντων (α) προπυλενίου και (β) ΝΟ για καταλυτική επιφάνεια ενισχυµένη κλασικά θ Na =0.03 (συνεχείς γραµµές) και µη ενισχυµένη θ Na =0% (διακεκοµµένες γραµµές) xv-

25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 8.6: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στην µετατροπή των αντιδρώντων (α) CO και (β) ΝΟ για καταλυτική επιφάνεια ενισχυµένη κλασικά θ Na =0.03(συνεχείς γραµµές) και µη ενισχυµένη θ Na =0 (διακεκοµµένες γραµµές). 205 Σχήµα 8.7: υναµική απόκριση της µετατροπής του C 3 H 6 και του ΝΟ για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο κατά την επιβολή ± 3V για κάλυψη της επιφάνειας θ Na =0.0 (διακεκοµµένες γραµµές) και θ Na =0.03 (συνεχείς γραµµές). 207 Σχήµα 8.8: Xρόνος ζωής του προωθητή, τ pr, για κλασική ενίσχυση, ηλεκτροχηµική ενίσχυση και για αλληλεπιδράσεις µετάλλουφορέα. 209 Σχήµα 9.1: ιπολικός αντιδραστήρας και διάταξη των ηλεκτροδίων. 214 Σχήµα 9.2: Θερµοκρασιακό προφίλ στο εσωτερικό του αντιδραστήρα για τρεις θερµοκρασίες µέτρησης (αριστερά) και καµπύλη διόρθωσης της µετρούµενης θερµοκρασίας µε την µέση θερµοκρασία του αντιδραστήρα (δεξιά). 215 Σχήµα 9.3: Επίδραση της θερµοκρασίας και των διαφόρων τρόπων ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας στη µετατροπή του προπυλενίου και στην µετατροπή του ΝΟ. 216 Σχήµα 9.4: Τροποποιηµένη διάταξη του διπολικού αντιδραστήρα µε την είσοδο γυάλινων σφαιριδίων καλλυµένων µε Να στο εσωτερικό του αντιδραστήρα. 218 Σχήµα 9.5: Επίδραση της θερµοκρασίας και των διαφόρων τρόπων ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας στη µετατροπή του προπυλενίου και στην µετατροπή του ΝΟ. 219 Σχήµα 9.6: Επίδραση της θερµοκρασίας και των διαφόρων τρόπων ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας στη µετατροπή του προπυλενίου και την µετατροπή του ΝΟ. 220 Σχήµα 9.7: υναµική απόκριση της µετατροπής του προπυλενίου και του ΝΟ κατά την επιβολή δυναµικού και η επίδραση κλασικής ενίσχυσης xvi-

26 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Περιγραφή Σελίδα ΠΙΝΑΚΑΣ 1.1: ΠΙΝΑΚΑΣ 1.2: ΠΙΝΑΚΑΣ 1.3: ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1: Τιµές θερµοδυναµικών παραµέτρων για το µόριο του ΝΟ και για την αντίδραση διάσπασης του. 9 Οι τιµές για την ελεύθερη ενέργεια Gibbs για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε διάφορα αναγωγικά µέσα. 10 Κανονισµοί ορίων εκποµπών, σύµφωνα µε τις προτάσεις Εuro IΙΙ και Εuro IV για κινητές πηγές. 11 Tαξινόµηση των µελετών Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης (Η.Ε.) σύµφωνα µε τον τύπο του στερεού ηλεκτρολύτη Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκε YSZ (αγωγός ιόντων Ο 2- ) Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων F Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν µικτοί αγωγοί Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων Νa Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων Η Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων Κ Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν υδατικά αλκαλικά διαλύµατα Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν τηγµένα άλατα 38 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.2: Ταξινόµηση των µελετών Η.Ε. µε βάση το είδος της καταλυτικής αντίδρασης. 39 Οξείδωση αιθυλενίου: Αντιδρώντα: C 2 H 4 (D), O 2 (A). 39 Οξείδωση CO:Αντιδρώντα: CO (D), O 2 (A). 40 Άλλες αντιδράσεις οξείδωσης. 40 Αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ. 41 -xvii-

27 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αντιδράσεις Υδρογόνωσης και Αφυδρογόνωσης. 41 Άλλες καταλυτικές αντιδράσεις. 42 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.3: Ταξινόµηση των µελετών Η.Ε. βάση της Ολικής r vs. Φ συµπεριφοράς. 45 Α. Αντιδράσεις γνησίως Ηλεκτρόφοβες. 45 Β. Αντιδράσεις γνησίως Ηλεκτρόφιλες. 46 Γ. Αντιδράσεις µε συµπεριφορά Μεγίστου. 46. Αντιδράσεις µε συµπεριφορά Ελαχίστου. 47 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.1: Λόγοι προσαύξησης των καταλυτικών ρυθµών και οι µεταβολές της εκλεκτικότητας για διάφορες τιµές του λόγου ΝΟ:C 3 H ΠΙΝΑΚΑΣ 3.2: Αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ. 91 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.1: Τµήµα του Περιοδικού Πίνακα που αναφέρεται στην προσροφητική συµπεριφορά του ΝΟ στις επιφάνειες µετάλλων σε θερµοκρασία δωµατίου. Η γενική τάση σηµειώνεται µε την έντονη τεθλασµένη γραµµή. Μ: Μοριακή και D: ιασπαστική προσρόφηση. 103 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.2: Ποσοστό του d-χαρακτήρα διαφόρων µετάλλων. 103 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.3: Θερµότητες ρόφησης του ΝΟ σε διάφορες επιφάνειες Rh. 105 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.4: Τµήµα του Περιοδικού Πίνακα που αναφέρεται στην προσροφητική συµπεριφορά του CΟ στις επιφάνειες µετάλλων σε θερµοκρασία δωµατίου. Η γενική τάση σηµειώνεται µε την έντονη τεθλασµένη γραµµή. Μ: Μοριακή και D: ιασπαστική προσρόφηση. 106 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.5: Θερµότητες ρόφησης του CΟ σε διάφορες επιφάνειες Rh. 109 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.6: Ενέργειες ενεργοποίησης, Ε, για τις αντιδράσεις αφυδρογόνωσης του C 3 H 6 σε επιφάνεια Pt(111) xviii-

28 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ 4.7: Θερµότητες ρόφησης του οξυγόνου σε διάφορες επιφάνειες Rh. 113 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.1: Αντιδράσεις αναγωγής οξειδίων του αζώτου στις οποίες έχει εξετασθεί το φαινόµενο NEMCA. 136 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.2: Επίδραση της µερικής πίεσης οξυγόνου και της θερµοκρασίας στους λόγους προσαύξησης των καταλυτικών ρυθµών, στην µετατροπή του ΝΟ και στην εκλεκτικότητα 155 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.3 Μέγιστοι λόγοι ενίσχυσης για τα καταλυτικά δείγµατα Rh1, Rh2 και Rh ΠΙΝΑΚΑΣ 6.4 Τιµές του ρεύµατος ανταλλαγής Ι ο και του συντελεστή µεταφοράς φορτίου α. 161 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.5 Τιµές του ρεύµατος ανταλλαγής Ι ο και του συντελεστή µεταφοράς φορτίου α. 168 ΠΙΝΑΚΑΣ 8.1 Μέγιστες µετατροπές του προπυλενίου και του ΝΟ καθώς και οι συντελεστές ενίσχυσεις για θ Na =0.0 και θ Na = ΠΙΝΑΚΑΣ 9.1 Mέγιστες µετατροπές προπυλενίου και ΝΟ στα διάφορα επίπεδα ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας xix-

29 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ -xx-

30 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ 1.1 Εισαγωγή O ι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι συχνά υπεύθυνες για τη δηµιουργία µεγάλων ποσοτήτων στερεών, υγρών και αέριων ρύπων. Τα οξείδια του αζώτου και ιδιαίτερα τα ΝΟ και ΝΟ 2 (γνωστά ως ΝΟ x ), είναι από τους βασικότερους αέριους ρύπους. Με την εισαγωγή τους στην ατµόσφαιρα και κατά τη διάρκεια της παραµονής τους, τόσο οι οργανικοί όσο και οι ανόργανοι ρύποι (οι προερχόµενοι από καύση) υφίστανται πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις µέσω φυσικοχηµικών διεργασιών. Μια επιπλέον δυσκολία αποτελεί η δηµιουργία δευτερογενών ρύπων, λόγω συνεργιστικών φαινοµένων που λαµβάνουν χώρα -1-

31 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ στην ατµόσφαιρα [1]. Tο Ν 2 Ο είναι ένα σηµαντικό αέριο, που συµµετέχει στο φαινόµενο του θερµοκηπίου και παρουσιάζει µεγάλο χρόνο ζωής στην ατµόσφαιρα (περίπου 150 χρόνια). Η συνεισφορά του στο φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι 270 φορές µεγαλύτερη από αυτή του CΟ 2 (ο υπολογισµός βασίζεται στη σχέση βάρους και σε χρονικό ορίζοντα 100 ετών). Στην στρατόσφαιρα υφίσταται φωτόλυση και οξείδωση και αποτελεί µια σηµαντική πηγή των στρατοσφαιρικών οξειδίων του αζώτου που συµµετέχουν στην καταστροφή του όζοντος [2]. Το ατµοσφαιρικό όζον παίζει σηµαντικό οικολογικό ρόλο εµποδίζοντας την επιζήµια για τη βιόσφαιρα υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία, µεταξύ 210 και 310nm, να φθάσει στο έδαφος. Όταν όµως βρίσκεται στο επίπεδο του εδάφους είναι ιδιαίτερα βλαβερό, κάτι που έχει ιδιαίτερη σηµασία για τις αστικές περιοχές. Οι διάφορες φωτοχηµικές αντιδράσεις που συµπεριλαµβάνουν το όζον, έχουν καθοριστική επίδραση στο κλίµα και στις συνθήκες διαβίωσης πάνω στη γη. Εκτιµάται ότι οι ανθρωπογενείς εκποµπές ΝΟ x στην Ευρώπη πρέπει να µειωθούν σηµαντικά, για να επιτευχθεί παγκόσµια προσπάθεια για τον περιορισµό του ρυθµού της περαιτέρω αύξησης της θερµοκρασίας της ατµόσφαιρας σε 0.1 ο C ανά δεκαετία [3]. 1.2 Πηγές εκποµπής των οξειδίων του Αζώτου Η παραγωγή των ΝΟ x µπορεί να διακριθεί σε αυτήν που ελευθερώνεται από ανθρωπογενείς πηγές και σε αυτήν που προέρχεται από φυσικές πηγές. Στην πρώτη κατηγορία περιλαµβάνεται κυρίως η καύση των ορυκτών καυσίµων, όπου το ΝΟ σχηµατίζεται τόσο από το άζωτο που βρίσκεται στο ορυκτό, όσο και από την οξείδωση του αζώτου στον αέρα. Η καιόµενη βιοµάζα αποτελεί µια σηµαντική πηγή του ΝΟ, το οποίο όµως προέρχεται µόνο από το άζωτο της καύσιµης ύλης, αφού οι θερµοκρασίες που αναπτύσσονται δεν δύναται να παράγουν ΝΟ από το ατµοσφαιρικό Ν 2. Με άλλα λόγια σηµαντικές ανθρωπογενείς πηγές των ΝΟ x είναι οι µονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι µεγάλες βιοµηχανικές εγκαταστάσεις παραγωγής νιτρικού οξέος και Nylon66 και οι διάφορες διεργασίες καύσης. Όταν γίνεται τέλεια καύση ενός υδρογονάνθρακα, τα µόνα υποπροϊόντα είναι τα CO 2 και Η 2 Ο. Η µηχανή εσωτερικής καύσης δεν είναι ικανή να καίει εντελώς όλο το καύσιµο στους κυλίνδρους της, εξαιτίας του τρόπου µε τον οποίο λειτουργεί. -2-

32 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Συνέπεια της ατελούς καύσης είναι η παραγωγή και άλλων ουσιών που ρυπαίνουν την ατµόσφαιρα, τουλάχιστον όταν συναντώνται σε υψηλές συγκεντρώσεις. Όσο πιο ατελής είναι η διαδικασία της καύσης, τόσο µεγαλύτερη είναι η ποσότητα των επιβλαβών ουσιών που απελευθερώνονται µαζί µε τα καυσαέρια στην ατµόσφαιρα. Τα επιβλαβή υποπροϊόντα αντιπροσωπεύουν περίπου το 1% των καυσαερίων που εκπέµπονται από τις µηχανές των αυτοκινήτων. Στα ακόλουθα σχήµατα δείχνεται η τυπική σύσταση των απαερίων µιας βενζινοµηχανής (σχήµα 1.1) και ενός κινητήρα Diesel (σχήµα 1.2). Σχήµα 1.1: Σύσταση καυσαερίων Σχήµα 1.2: Σύσταση ρυπαντών σε µηχανή Diesel Όπως είναι γνωστό, προκειµένου να αντιµετωπιστεί το πρόβληµα της ρύπανσης από κινητές πηγές, εισήχθηκε για πρώτη φορά πριν από 27 χρόνια η τεχνολογία των καταλυτικών µετατροπέων (Clean Air Act, 1975, California). Λίγο αργότερα µετεξελίχθηκαν στην σηµερινή τους µορφή που είναι γνωστοί ως τριοδικοί καταλυτικοί µετατροπείς (TWC), λόγω της καταστολής που επιφέρουν στους τρεις κύριους ρύπους: HC, CO και NO x. Παρότι στις µέρες µας υπάρχουν σε πειραµατικό επίπεδο εναλλακτικές διατάξεις αντιµετώπισης του προβλήµατος της ρύπανσης των πόλεων από τα αυτοκίνητα, εντούτοις πολλές εκθέσεις αναφέρουν ότι οι τριοδικοί καταλυτικοί µετατροπείς θα παραµείνουν ως η πλέον αξιόπιστη και εµπορικά αξιοποιήσιµη λύση για τουλάχιστον άλλες τρεις δεκαετίες. Οι καταλυτικοί µετατροπείς που σχεδιάστηκαν για τον καθαρισµό των καυσαερίων των αυτοκινήτων πρωτοεµφανίστηκαν στην παραγωγή στις ΗΠΑ και στα αυτοκίνητα που κατασκευάστηκαν το Kαθώς έχει συµπληρωθεί ένα τέταρτο του αιώνα χρήσης τους, είναι πλέον αποδεκτό ότι αποτελούν το κυριότερο τεχνολογικό εργαλείο καταστολής -3-

33 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ επικίνδυνων αέριων ρύπων στην ατµόσφαιρα, µε προέλευση τους κινητήρες των αυτοκινήτων. Ακολουθώντας το επιτυχηµένο παράδειγµα των ΗΠΑ, η Ιαπωνία και στη συνέχεια η Ευρώπη το 1986, υιοθέτησε την χρήση των καταλυτικών µετατροπέων. Ακόµη και οι λιγότερο ανεπτυγµένες οικονοµικά κοινωνίες έχουν συνειδητοποιήσει ότι ο έλεγχος των εκποµπών αερίων ρύπων σε ιδιαίτερα πυκνοκατοικηµένες περιοχές, δεν αποτελεί µια δαπανηρή πολυτέλεια αλλά ένα απτό όφελος για την ποιότητα ζωής, µε αποτέλεσµα την ευρύτατη πλέον χρήση των καταλυτικών µετατροπέων παγκοσµίως. (α) (β) Σχήµα 1.3: (α) Τυπικό διάγραµµα απόδοσης Τριοδικού Καταλυτικού Μετατροπέα (TWC) για την µετατροπή των HC, CO, και NO x, σαν συνάρτηση του λόγου αέρα/καυσίµου. (β) Παρουσιάζονται επίσης οι µεταβολές µε το χρόνο του λόγου αέρα/καυσίµου για ένα αυτοκίνητο του 1986 συγκριτικά µε ένα αυτοκίνητο του 1990 και το αντίστοιχο εύρος λειτουργίας τους πάνω στο διάγραµµα µετατροπής [4]. Η απαίτηση λειτουργίας αυτών των συσκευών σε ένα περιορισµένο εύρος αναλογίας αέρα-καυσίµου (Air/Fuel Ratio), λειτουργεί σε βάρος της κατανάλωσης καυσίµου µε αποτέλεσµα την οικονοµική επιβάρυνση. Συγκεκριµένα ο βέλτιστος λόγος αέρα/καυσίµου για οικονοµική λειτουργία του κινητήρα βρίσκεται σε τιµές πάνω από το στοιχειοµετρικό λόγο (συνθήκες καύσης πτωχού καυσίµου - lean burn) [4]. Στις συνθήκες όµως αυτές και µε τα υπάρχοντα τριοδικά καταλυτικά συστήµατα η παρουσία οξυγόνου στα καυσαέρια εµποδίζει την επαρκή µετατροπή του ΝΟ σε Ν 2 [5]. Το ίδιο πρόβληµα εµφανίζεται και στους κινητήρες Diesel για την µετατροπή του ΝΟ [6]. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν καταλυτικοί µετατροπείς που λειτουργούν ικανοποιητικά για την διάσπαση των οξειδίων του αζώτου σε στοιχειοµετρικό λόγο αέρα/καυσίµου για βενζινοκινητήρες, δεν είναι διαθέσιµες τέτοιες διατάξεις για συνθήκες -4-

34 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ καύσης πτωχού καυσίµου (lean burn), δηλαδή για λόγους αέρα/καυσίµου πάνω από το στοιχειοµετρικό, και για πετρελαιοκινητήρες. Η ανάγκη παραγωγής τέτοιων καταλυτών είναι επιτακτική λαµβάνοντας υπόψη δύο παράγοντες, την οικονοµία στο καύσιµο και την προστασία του περιβάλλοντος από τους επιβλαβείς ρύπους των καυσαερίων. Ο όρος ΝΟ Χ, δηλαδή το άθροισµα ΝΟ + ΝΟ 2 αφορά κατά κανόνα το χαρακτηρισµό ατµοσφαιρικών συγκεντρώσεων. Στο επίπεδο των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων και ειδικότερα αυτών που σχετίζονται µε διεργασίες καύσης, τα οξείδια του αζώτου σχηµατίζονται κυρίως µε την µορφή του ΝΟ (~95%), το οποίο αφού διοχετευτεί στην ατµόσφαιρα οξειδούται περαιτέρω προς ΝΟ 2. Η αιτία του σχετικά χαµηλού ποσοστού συµµετοχής του ΝΟ 2 (<5% των ΝΟ Χ ) στις εκποµπές των διεργασιών καύσης έγκειται, στη θερµοδυναµική ισορροπία του συστήµατος: NO 2 NO + ½ Ο 2 (1.1) της οποίας η θέση µετατοπίζεται προς τα δεξιά σε θερµοκρασίες µεγαλύτερες των 600 o C [7]. Ο σχηµατισµός του ΝΟ ευνοείται στην περιοχή των υψηλών θερµοκρασιών και ειδικότερα πάνω από τους 1000 o C. Εκτεταµένες µελέτες [8-10] έδειξαν, ότι ακολουθείται συνδυασµός διαφόρων µηχανισµών σε εξάρτηση µε την προέλευση του αζώτου, από το οποίο σχηµατίζεται το ΝΟ. Έτσι, το συνολικό σύστηµα αντιδράσεων υποδιαιρείται στις ακόλουθες περιπτώσεις: θερµικό ΝΟ: Σχηµατίζεται απ ευθείας από το άζωτο και το οξυγόνο του αέρακαύσης σύµφωνα µε τις εξής αντιδράσεις: N+ Ο 2 NO + ½ Ο 2 (1.2) N+ ΟΗ NO +Η (1.3) ο όρος θερµικό ΝΟ υποδηλώνει τις υψηλές θερµοκρασίες που ευνοούν την πραγµατοποίηση των παραπάνω αντιδράσεων. ΝΟ καυσίµου: Σχηµατίζεται από την οξείδωση χηµικά προσαρτηµένου αζώτου στο υλικό του καυσίµου µέσω πολύπλοκων µηχανισµών [7], στους οποίους παρεµβάλλονται διάφορες ενώσεις ή ρίζες µε µικρή διάρκεια ζωής, όπως π.χ. -CHN, -CN, -NCO κτλ. -5-

35 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Άµεσο (prompt) ΝΟ: Σχηµατίζεται από το άζωτο του αέρα καύσης, που αλληλεπιδρά µε διάφορες ρίζες του τύπου -CH 2 και -CH. Σε αντίθεση µε το θερµικό ΝΟ, η θερµοκρασία έχει δευτερεύοντα ρόλο. 1.3 Η επίδραση των ΝΟx στο περιβάλλον και στην υγεία Η συµπεριφορά των ΝΟ x στην ατµόσφαιρα έχει µελετηθεί εκτενώς [11, 12] και τα αποτελέσµατα που συνοψίζονται ποιοτικά στο σχήµα 1.4, έδειξαν ότι λαµβάνουν χώρα κυρίως οµογενείς φωτοχηµικές αντιδράσεις στην αέρια φάση και κατά δεύτερο λόγο ετερογενείς αντιδράσεις στην επιφάνεια αιωρούµενων σωµατιδίων. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα αυτά, τα ΝΟ x σε συνδυασµό µε τους υδρογονάνθρακες συµβάλλουν σε µεγάλο βαθµό στο σχηµατισµό του όζοντος και διαφόρων φωτοοξειδωτικών, γεγονός που οδήγησε στην ενεργοποίηση της διεθνούς νοµοθετικής δραστηριότητας για την επιβολή µέτρων αντιρύπανσης. Σαν ένας αρχικός παγκόσµιος στόχος ορίστηκε στο Τορόντο 1988 (Συνέδριο για την Αλλαγή της Ατµόσφαιρας) η µείωση των τότε εκποµπών του CO 2 κατά 20% µέχρι το Πιο πρόσφατα η ιακυβερνητική οµάδα Κλιµατικών Αλλαγών (Intergovernmental Panel of Climatic Change, IPCC) κατέληξε στο ότι µια µείωση >60% των εκποµπών CO 2 και 70-75% για το Ν 2 Ο είναι απαραίτητη, αν θέλουµε την σταθεροποίηση των αυξανόµενων συγκεντρώσεων αυτών στην ατµόσφαιρα του πλανήτη. Το ΝΟ παίζει καθοριστικό ρόλο στη φωτοχηµεία των ανώτερων στρωµάτων της ατµόσφαιρας, επειδή έχει τη δυνατότητα να αντιδρά µε διάφορους φωτοχηµικούς ρύπους, όπως το όζον (Ο 3 ), οι οποίοι είναι αρκετά αντιδραστικοί και µε µικρή διάρκεια ζωής. Αυτές οι αντιδράσεις είναι πολύ γρήγορες και οδηγούν σε περαιτέρω αύξηση των οξειδίων του αζώτου στην ατµόσφαιρα. Το NO 2, ως προϊόν των πιο πάνω αλληλεπιδράσεων, οδηγεί ουσιαστικά στην αποκαλούµενη όξινη βροχή. Ο φωτοχηµικός κύκλος ΝΟ x, υπό την ηλιακή ακτινοβολία ( Å), περιγράφεται από τις ακόλουθες αντιδράσεις. Τα NO Χ παράγονται στην τροπόσφαιρα αρχικά στην µορφή του ΝΟ. Το ΝΟ αντιδρά γρήγορα µε το Ο 3 (αντίδραση 1.4) και σχηµατίζει ΝΟ 2 το οποίο φωτολύεται (λ<420nm) (αντίδραση 1.5), σχηµατίζοντας και πάλι όζον (αντίδραση 1.6) [13]. NO + O 3 NO 2 + O 2 (1.4) NO 2 + hv (>3.12eV) NO + O( 3 Ρ) (1.5) -6-

36 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ O( 3 Ρ) + O 2 + M O 3 + M kcal (1.6) O 3 + NO NO 2 + O kcal (1.7) Αστραπές HONO 3 + hν NO Ρύ ποι Καύσεις +OH +NO+H 2 O +O 3 + h ν + RO 2 + h ν HO 2 NO 2 ±HO2 NO 2 +NO +O3 +hν? +OH ±RO2 PAN HNO 3 +H2O ±NO2 NO 3 N 2 O 5 Cloud NO 3 or Aerosol NO 3 Βροχοπτώσεις Ξηρή εναπόθεση Σχήµα 1.4: Τροποσφαιρική χηµεία των οξειδίων του αζώτου µέχρι να επιτευχθεί η δυναµική ισορροπία : NO 2 + O 2 NO + O 3 (1.8) Σηµαντική επίσης είναι η παρουσία των ΝΟ x και στη φωτοχηµική παραγωγή του όζοντος, από τη φωτοξείδωση του CO και του CH 3. Το όζον δεν εκπέµπεται άµεσα από τα αυτοκίνητα, αλλά όπως είδαµε και από τις παραπάνω αντιδράσεις σχηµατίζεται στην ατµόσφαιρα µετά από πολύπλοκες χηµικές αντιδράσεις, σχετιζόµενες µε την ύπαρξη υδρογονανθράκων, οξειδίων του αζώτου και ηλιακής ακτινοβολίας. Η ταχύτητα αυτών των αντιδράσεων εξαρτάται από την θερµοκρασία και από την ηλιακή ακτινοβολία. Το µίγµα προϊόντων που παράγεται, καλείται φωτοχηµικό νέφος. Αποτελείται κυρίως από O 3, αλκυλικά νιτρικά άλατα, κετόνες και CO και συνεισφέρει στη φωτοχηµική και φωτο-οξειδωτική ρύπανση µέσω της ενίσχυσης του σχηµατισµού όζοντος. Tο νιτρικό υπεροξυακετύλιο (ΡΑΝ), αποτελεί το πρώτο µέλος µιας οµόλογης σειράς αζωτούχων -7-

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ε. Πουλάκης, Α. Ζέρβα, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π., Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 157 80 Αθήνα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η φωτοκαταλυτική επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα στο 4 ο κεφάλαιο

Διαγώνισμα στο 4 ο κεφάλαιο Διαγώνισμα στο 4 ο κεφάλαιο 1. Από ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; 137 2. Από ποια μέρη αποτελείται το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΕ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΕ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΕ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ Διδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 Λ. Ναλµπαντιάν Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών, ΕΚΕΤΑ, Τ.Θ. 361, 57001, Θέρµη,Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυψέλες καυσίμου με απευθείας τροφοδοσία φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας:

Διαβάστε περισσότερα

Τι περιλαμβάνουν τα καυσαέρια που εκπέμπονται κατά τη λειτουργία ενός βενζινοκινητήρα ; ( μονάδες 8 ΤΕΕ 2003 ) απάντ. σελ.

Τι περιλαμβάνουν τα καυσαέρια που εκπέμπονται κατά τη λειτουργία ενός βενζινοκινητήρα ; ( μονάδες 8 ΤΕΕ 2003 ) απάντ. σελ. Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 ) απάντ. σε σημειώσεις από τα ΜΕΚ ΙΙ ή την φυσική Να δώστε τους ορισμούς των πιο κάτω μεταβολών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο

Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο Μάθημα Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο Εξαγωγική Μεταλλουργία Καθ. Ι. Πασπαλιάρης Εργαστήριο Μεταλλουργίας ΕΜΠ Αναγωγικά μέσα Πως μπορεί να απομακρυνθεί το O 2 (g) από

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 *.Βαρθολοµαίος 1,Β.Μπαρλάκας 2,Κ.Βασδέκης 1 1 Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Φυσικής, Τµήµα οχηµάτων, ΑΤΕΙΘ 2 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ Ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; σελ. 137 ( μονάδες 6 ΤΕΕ 2003 ) ( μονάδες 13 ΕΠΑΛ 2010 ) 1. το σύστημα ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ Πρακτικά 2 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Χηµικής Μηχανικής, σελ.325 (1999) ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ Ε.. Παπαϊωάννου,.Θ. Ζάρβαλης και Α.Γ. Κωνσταντόπουλος Ίδρυµα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

απαντήσεις Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 )

απαντήσεις Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 ) απαντήσεις Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 ) ( σελ. 10 11 ΜΕΚ ΙΙ ) από φυσική Μια μεταβολή ονομάζεται : Ισόθερμη, εάν κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΝΟ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΛΚΑΛΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΡΟΔΙΟΥ

ΕΚΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΝΟ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΛΚΑΛΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΡΟΔΙΟΥ 7 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 3-5 ΙΟΥΝΙΟΥ, 29. ΕΚΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΝΟ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΛΚΑΛΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΡΟΔΙΟΥ Γ. Πεκρίδης 1, Ν.

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Είδη ρύπανσης Το νέφος του Λονδίνου (1950) Πρωτογενείς ρύποι: Μονοξείδιο του άνθρακα, ιοξείδιο του θείου Καπνός Το νέφος του Λος Άντζελες (1970) ευτερογενείς ρύποι: Όζον Mόλυβδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Αριθμός νετρονίων (n) Ca 20 40 CL - 17 18 H + 1 1 Cu + 63 34 Ar 22 18. Μαζικός αριθμός (Α) Αριθμός πρωτονίων (p + )

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Αριθμός νετρονίων (n) Ca 20 40 CL - 17 18 H + 1 1 Cu + 63 34 Ar 22 18. Μαζικός αριθμός (Α) Αριθμός πρωτονίων (p + ) ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α α) Να συμπληρωθεί ο παρακάτω πίνακας : ΣΤΟΙΧΕΙΟ Ατομικός αριθμός (Ζ) Μαζικός αριθμός (Α) β) Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Να επιλέξετε την σωστή απάντηση a) Σε ένα άτομο μικρότερη

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 10: Αντιδράσεις Καύσης Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ Τάξη Μάθημα Εξεταστέα ύλη Καθηγητές Γ Λυκείου XHMEIA Γ Λυκείου Οργανική-Οξειδοαναγωγή- Θερμοχημεία-Χημική κινητική Δημητρακόπουλος Θοδωρής Τζελέπη Αναστασία ΠΕΝΤΕΛΗ Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

Εντροπία Ελεύθερη Ενέργεια

Εντροπία Ελεύθερη Ενέργεια Μάθημα Εντροπία Ελεύθερη Ενέργεια Εξαγωγική Μεταλλουργία Καθ. Ι. Πασπαλιάρης Εργαστήριο Μεταλλουργίας ΕΜΠ Αυθόρμητες χημικές αντιδράσεις Ηαντίδρασηοξείδωσηςενόςμετάλλουμπορείναγραφτείστη γενική της μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας Απόστολος Μαρούλης, Κωνσταντίνα Χατζηαντωνίου Μαρούλη και µεταπτυχιακοί φοιτητές του ιχηνετ ( ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών της ιδακτικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Για τη συµβολή τους στην εκπόνηση της παρούσας διατριβής εκφράζω τις θερµές ευχαριστίες µουστον επιβλέποντα καθηγητή µου και Καθηγητή του τµήµατος Χηµικών Μηχανικών Α.Π.Θ., κ. Μιχάλη

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιο είναι το πρώτο βήμα της μεθοδολογίας διάγνωσης βλαβών ; 165

2. Ποιο είναι το πρώτο βήμα της μεθοδολογίας διάγνωσης βλαβών ; 165 Απαντήσεις στο διαγώνισμα του 5 ου κεφαλαίου 1. Τι εννοούμε με τον όρο διάγνωση ; 165 Με τον όρο διάγνωση εννοούμε τη μεθοδολογία που εφαρμόζουμε προκειμένου να εντοπίσουμε μια βλάβη σ ένα σύστημα λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα.

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα. 9 ο ΠΕΣΧΜ: Η Συμβολή της Χημικής Μηχανικής στην Αειφόρο Ανάπτυξη ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Α. Γκούσεβ 1, Α. Κατσαούνης 1 και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Δημήτριος Τσιπλακίδης Σύγκριση ηλεκτροχημικών αντιδράσεων και χημικών οξειδώσεων αναγωγών Ενεργοποίηση θερμικής φύσης Συγκρούσεις αντιδρώντων

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθηµα: Τεχνολογία και Ηλεκτρολογία/Ηλεκτρονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΡΟΦΗΜΕΝΩΝ ΕΙ ΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΗΣ ΙΑΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΣΕ ΚΕΡΑΜΟ ΙΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΟΥΣ ΣΤΟ ΝΙΚΕΛΙΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΡΟΦΗΜΕΝΩΝ ΕΙ ΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΗΣ ΙΑΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΣΕ ΚΕΡΑΜΟ ΙΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΟΥΣ ΣΤΟ ΝΙΚΕΛΙΟ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΡΟΦΗΜΕΝΩΝ ΕΙ ΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΗΣ ΙΑΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΣΕ ΚΕΡΑΜΟ ΙΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΟΥΣ ΣΤΟ ΝΙΚΕΛΙΟ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Υποβληθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στο διαγώνισμα του 4 ου κεφαλαίου

Απαντήσεις στο διαγώνισμα του 4 ου κεφαλαίου Απαντήσεις στο διαγώνισμα του 4 ου κεφαλαίου 1. Από ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; 137 1. το σύστημα ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Ο καταλύτης είναι ουσία που σε ελάχιστη ποσότητα, επηρεάζει την ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ Παγώνη Ιωάννα, Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Ψαράκη Βούλα, Επίκουρος Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΙΑΧΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΑ ΣΩΜΑΤΙ ΙΑ. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΥΧΑΙΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΣΤΟΛΗΣ Β. Κανελλόπουλος, Γ. οµπάζης, Χ. Γιαννουλάκης και Κ. Κυπαρισσίδης Τµήµα Χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ & ΘΟΡΥΒΟΥ Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Δρ. Αναστάσιος Αδαμόπουλος Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Η αστική ρύπανση οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1. Οι παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα