ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΟΞΕΙ ΙΩΝ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟ ΙΑ Rh/YSZ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΟΞΕΙ ΙΩΝ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟ ΙΑ Rh/YSZ"

Transcript

1 ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΟΞΕΙ ΙΩΝ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟ ΙΑ Rh/YSZ ιδακτορική ιατριβή Υποβλειθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών Του Πανεπιστηµίου Πατρών Υπό του ΡΑΠΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ του ΜΙΛΤΙΑ Η Για την Απόκτηση του Τίτλου του ιδάκτορα του Πανεπιστηµίου Πατρών ΠΑΤΡΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2003

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε στο εργαστήριο Χηµικών ιεργασιών και Ηλεκτροχηµείας του τµήµατος Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών από τον Σεπτέµβριο του 1997 εως τον Ιούνιο του 2003, υπό την επίβλεψη του καθηγητή του τµήµατος κ. Κων/νο Βαγενά. Αποτελείται από δύο µέρη, εκ των οποίων το πρώτο µέρος αναφέρεται στην µελέτη του φαινοµένου της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης για τις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο και CO παρουσία οξυγόνου σε καταλύτη Rh εναποτεθειµένο πάνω σε στερεό ηλεκτρολύτη YSZ καθώς και στο φαινόµενο της Μόνιµης Ενεργοποίησης. Στο δεύτερο µέρος οι πειραµατικές προσπάθειες επικεντρώθηκαν στην αναζήτηση µεθόδων ενίσχυσης των καταλυτικών επιδόσεων µε συνεργετική δράση χηµικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Στη συνέχεια έγινε προσπάθεια αναπαραγωγής των εντυπωσιακών αποτελεσµάτων σε πιο εφαρµόσιµες διατάξεις. Για αυτό το σκοπό χρησιµοποιήθηκε ένας διπολικός αντιδραστήρας, όπου η ενίσχυση της καταλυτικής ενεργότητας γινόταν έµµεσα χωρίς απευθείας πόλωση του καταλύτη. Από τη θέση αυτή θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή µου κ. Κων/νο Βαγενά για την απόφαση του να µου αναθέσει την εκπόνηση της συγκεκριµένης διδακτορικής διατριβής και για την επιστηµονική καθοδήγηση που µου προσέφερε κατά τη διάρκεια της. Ο κ. Βαγενάς µε τη συνεχή στήριξη της προσπάθειας µου, την αισιοδοξία και τον δηµιουργικό ενθουσιασµό του συνέβαλλε στο να ξεπεραστούν οι δυσκολίες και να νιώθω πια την ηθική ικανοποίηση που συνοδεύει την ολοκλήρωση της διατριβής µου. Ευχαριστώ επίσης όλα τα µέλη της εξεταστικής µου επιτροπής για την ευγενή αποδοχή της παρουσίας τους, στην υποστήριξη αυτής της διατριβής. Θα ήθελα ιδιαιτέρως να ευχαριστήσω τον ρ. Κων/νο Πλιάγκο για τη σηµαντική βοήθεια που µου προσέφερε όλα αυτά τα χρόνια που συνεργαστήκαµε και για τις χρήσιµες συζητήσεις και εύστοχες παρατηρήσεις του που στόχευαν, στην καλύτερη παρουσίαση της διδακτορικής µου εργασίας.

3 Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους µε τους οποίους είχα τη χαρά να συνεργαστώ και για το όµορφο κλίµα φιλίας και συνεργασίας που αναπτύχθηκε στο εργαστήριο και ειδικά τον Θωµά Μπάδα µε τον οποίο συνεργαστήκαµε άψογα για αρκετό διάστηµα. Θα ήταν παράλειψη να µην ευχαριστήσω τους προπτυχιακούς φοιτητές που συνεργάστηκαν µαζί µου, κατά τη διάρκεια της διπλωµατικής τους εργασίας. Ένα µεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ στο φίλο µου Ευθύµιο ουρδούνη µε τον οποίο η κοινή πορεία µέσα στο τµήµα από φοιτητές έως και σήµερα, βοήθησε στο να αναπτυχθεί µια ειλικρινή φιλία µεταξύ µας. Έχει τον τρόπο, ακόµη και όταν όλα πάνε στραβά να σου δείχνει την ευχάριστη πλευρά των πραγµάτων. Ευχαριστώ επίσης την οικογένεια µου για την αµέριστη συµπαράσταση, την κατανόηση και για το κλίµα ηρεµίας που µου προσέφεραν συνεχώς. Είναι µεγάλο πράγµα να µπορείς να αντλείς δυνάµεις από την πίστη και την αγάπη των δικών σου ανθρώπων. Κάθε µακρόχρονη και επίπονη προσπάθεια απαιτεί προσωπικές θυσίες και κόπους, προκειµένου να µπορεί να νιώσει κανείς την ικανοποίηση της ολοκλήρωσης της. Καθένας από µας τις δύσκολες στιγµές νιώθει και έχει την ανάγκη στήριξης από ανθρώπους που τον νοιάζονται και τον αγαπούν, προκειµένου να µοιραστεί µαζί τους τις αγωνίες και τους φόβους του. Στην πιο κρίσιµη καµπή στάθηκα τυχερός που η άφνη µπήκε στη ζωή µου και επέδρασε θετικά σε όλους τους τοµείς. Έχοντας την αγάπη και την στήριξη της όλα ήταν πιο εύκολα. Κωνσταντίνος Μ. Ράπτης

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι υπάρχοντες εµπορικοί καταλύτες αυτοκινήτων επιτυγχάνουν σε ικανοποιητικό βαθµό την αναγωγή του µονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ), στις εξατµίσεις κινητήρων που λειτουργούν στην περιοχή του στοιχειοµετρικού λόγου αέρα/καυσίµου. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται διεθνώς έντονη προσπάθεια για την ανάπτυξη καταλυτών αναγωγής του ΝΟ σε συνθήκες περίσσειας οξυγόνου, για µηχανές Diesel και κινητήρες καύσης πτωχού καυσίµου (lean burn engines). Ειδικότερα κατά την τελευταία δεκαπενταετία έχει δειχθεί ότι µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως ενεργοί φορείς των µεταλλικών καταλυτών µεταβάλλοντας σηµαντικά τις ιδιότητες αυτών, για ένα µεγάλο αριθµό καταλυτικών διεργασιών. Το φαινόµενο αυτό, που περιγράφεται µε τον όρο Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση (Electrochemical Promotion, E.P.), αφορά την τροποποίηση της ενεργότητας καταλυτών που είναι εναποτεθειµένοι πάνω σε στερεούς ηλεκτρολύτες κατά την επιβολή ρεύµατος ή δυναµικού στη διεπιφάνεια καταλύτη/στερεού ηλεκτρολύτη. Στην παρούσα διατριβή το φαινόµενο της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης χρησιµοποιήθηκε για τις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο (C 3 H 6 ) και µονοξείδιο του άνθρακα (CO) παρουσία οξυγόνου σε καταλύτη ροδίου (Rh). Ο καταλύτης (ηλεκτρόδιο εργασίας) ήταν εναποτεθειµένος σε στερεό ηλεκτρολύτη ζιρκονίας σταθεροποιηµένης µε ύττρια YSZ (ο οποίος είναι αγωγός ιόντων οξυγόνου Ο 2- ), σε διαµόρφωση γαλβανικού στοιχείου του ακόλουθου τύπου: NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 προϊόντα Rh YSZ Au προϊόντα NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 Οι συνθήκες στις οποίες πραγµατοποιήθηκαν τα πειράµατα ήταν πολύ κοντά στις συνθήκες λειτουργίας ενός καταλυτικού µετατροπέα µηχανής diesel ή µηχανής πτωχού καυσίµου, δηλαδή υψηλές παροχές, περίσσεια οξυγόνου στο αντιδρών µίγµα και σχετικά υψηλές τιµές της καταλυτικής ενεργότητας σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος.

5 Αναγωγή του ΝΟ µε προπυλένιο: Βρέθηκε ότι η αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο παρουσιάζει συµπεριφορά ανεστραµµένου ηφαιστειακού τύπου (inverted volcano), όπου οι καταλυτικοί ρυθµοί παραγωγής των προϊόντων αυξάνονται και προς στις δύο κατευθύνσεις πόλωσης. Παρατηρήθηκε ότι η καταλυτική ενεργότητα και η εκλεκτικότητα των µεταλλικών καταλυτών Rh µπορούν να επηρεασθούν σηµαντικά µε µεταβολή του έργου εξόδου της καταλυτικής επιφάνειας, κατά την επιβολή δυναµικού µεταξύ του ηλεκτροδίου εργασίας-καταλύτη και του ηλεκτροδίου αναφοράς. Καταγράφηκαν έως και 15000% και 6000% αυξήσεις των καταλυτικών ρυθµών οξείδωσης του C 3 H 6 ( ρ CO 2 = 150 ) και αναγωγής του ΝΟ ( ρ N 2 = 60) αντίστοιχα. Η εκλεκτικότητα προς το επιθυµητό προϊόν Ν 2 ενισχύθηκε µέχρι και 200% κατά την επιβολή θετικών δυναµικών, στην περιοχή των χαµηλών θερµοκρασιών. Επίσης παρατηρήθηκε το φαινόµενο της µόνιµης ενεργοποίησης της καταλυτικής επιφάνειας (Permanent NEMCA) όπου το φαινόµενο NEMCA δεν ήταν πλήρως αντιστρεπτό. Μετά την διακοπή του επιβαλλόµενου ρεύµατος ή δυναµικού οι καταλυτικές επιδόσεις ήταν αρκετά ενισχυµένες σε σχέση µε αυτές πριν την επιβολή. Αναγωγή του ΝΟ µε CO: Η αντίδραση αυτή βρέθηκε επίσης να ενισχύεται ηλεκτροχηµικά εµφανίζοντας συµπεριφορά ανεστραµµένου ηφαιστειακού τύπου (inverted volcano). Με την επιβολή θετικού ρεύµατος επιτυγχάνουµε ενίσχυση στους ρυθµούς παραγωγής των προϊόντων ( ρ CO 2 = 20 ) και στην µετατροπή των αντιδρώντων. Αυτές οι αυξήσεις είναι ισχυρά µη-φαρανταϊκές, µε τιµές του Λ έως 20. Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση κλασικά προωθηµένων καταλυτών: Τα καταλυτικά ηλεκτρόδια Rh ενισχύθηκαν ex-situ µε διάλυµα NaOH. Η ενισχυµένη µε ιόντα νατρίου καταλυτική επιφάνεια είχε υψηλότερη καταλυτική ενεργότητα από την µη-κλασικά ενισχυµένη µε Na + σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος, ενώ παρατηρήθηκε και σηµαντική µείωση της θερµοκρασίας έναυσης του καταλύτη από τους 440 στους 320 o C. Στη συνέχεια µελετήθηκε η επίδραση της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Από τα αποτελέσµατα προκύπτει ότι η συνεργετική δράση χηµικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης οδηγεί σε σηµαντική ενίσχυση των καταλυτικών επιδόσεων τόσο για τις µετατροπές των αντιδρώντων, όσο και στην εκλεκτικότητα ως προς το άζωτο.

6 Αναγωγή του ΝΟ µε C 3 H 6 και CO σε διπολικό αντιδραστήρα: Το κεφάλαιο 9 είναι αφιερωµένο στην ανάπτυξη και αξιοποίηση νέων καινοτοµικών διατάξεων στις οποίες δύναται να βρει το φαινόµενο ΝΕMCA βιοµηχανική εφαρµογή. Απώτερος στόχος είναι η δηµιουργία πρακτικών διατάξεων που θα καταστρέφουν τους αέριους ρύπους και ειδικότερα τα οξείδια του αζώτου. Για το σκοπό αυτό χρησιµοποιήθηκε διπολική διάταξη αντιδραστήρα (bipolar system configuration), όπου ο καταλύτης ήταν εναποτεθειµένος στην εσωτερική πλευρά ενός σωλήνα από YSZ, ενώ τα δύο ηλεκτρόδια χρυσού βρίσκονταν στην εξωτερική επιφάνεια της YSZ και µέσω αυτών επιτυγχάνεται η έµµεση πόλωση της καταλυτικής επιφάνειας. Τα αποτελέσµατα ήταν αρκετά εντυπωσιακά και οι καταλυτικές επιδόσεις βελτιώθηκαν περαιτέρω µε συνδιασµό κλασικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Από τα αποτελέσµατα προκύπτει ότι ο συνδυασµός κλασικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης µπορεί να οδηγήσει σε ενδιαφέρουσες πρακτικές εφαρµογές. Αυτή η εξέλιξη είναι πιθανή, διότι τέτοιου είδους διατάξεις δεν απαιτούν εξωτερική ηλεκτρική σύνδεση µε το ηλεκτρόδιο εργασίας-καταλύτης και µπορούν να ενσωµατωθούν ευκολότερα σε εµπορικά εκµεταλλεύσιµες εφαρµογές.

7 INTRODUCTION The selective catalytic reduction of NO by propylene or CO in the presence of oxygen is a system of great potential technological significance due to the urgent need to develop efficient catalytic systems for the treatment of exhaust gases of lean burn or Diesel engines. The existing commercial catalysts succeed, in a satisfactory degree, the NO reduction in exhaust gases operated in the stoichiomentric air/fuel ratio. A technological target for such systems is to be able to operate at temperatures as low as 200 o C (in order to reduce emissions during cold engine start-up) and in high excess of oxygen. It has been well documented during recent decade that the catalytic activity and selectivity of porous metal films interfaced with solid electrolytes can be affected in a very pronounced and controlled manner upon polarization of the catalyst-electrode. This phenomenon is known in the literature as Electrochemical Promotion (E.P.) or Non-Faradaic Electrochemical Modification of Catalytic Activity (NEMCA effect) and it has been studied for more than 60 different catalytic systems. In this thesis, the electrochemical promotion of the NO reduction by propylene or CO in presence of oxygen was investigated on porous polycrystalline Rh catalyst-electrodes deposited on YSZ (Y 2 O 3 stabilized ZrO 2 ) an O 2- conductor. The experiments were carried out in galvanic cells of the type: NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 products Rh YSZ Au products NO C 3 H 6 (ή CO), O 2 The experimental conditions were close to those in the exhaust of a lean burn or diesel engine, i.e., high gas-hourly-space-velocity (GHSV), considerable open circuit catalytic performance and in some cases considerable excess of oxygen.

8 NO reduction by propylene: It was found that both the catalytic activity and the selectivity of the Rh catalystelectrode is promoted very significantly upon varying its potential with respect to a Au pseudoreference electrode. Catalytic rate enhancements up to 15000% and 6000% were observed in the catalytic rate of propylene oxidation ( ρ CO 2 = 150 ) and NO reduction ΝΟ ( ρ N 2 = 60 ) respectively. The Faradaic efficiency, Λ, is taking values down to for I<0, V WR <0 (electrophilic NEMCA) and up to for I>0, V WR >0 (electrophobic NEMCA). Furthermore, imposition of positive potential causes up to 200% enhancement of nitrogen selectivity in the lower temperature range of the investigation. Also a remarkable permanent catalytic activity was observed (Permanent NEMCA). After current interruption the effect was not totally reversible since the catalytic rates did not return to their initial open circuit values. The permanent activated states of the catalyst attributed to a surface reconstruction (oxide formation) of the catalyst upon polarization conditions. NO reduction by CO: It was found significant rate enhancements both under positive and negative potential application. In positive potentials the enhancement of the catalytic activity is found to be more pronounced by up to a factor of 20 both in catalytic rates and in NO conversion. The electrochemical promotion was strongly Non Faradaic with apparent faradaic efficiencies, Λ, up to 20. Electrochemical promotion of a classically promoted catalysts: The Rh catalyst electrodes were subsequently promoted in a classical way, via dry impregnation with NaOH, followed by drying and calcinations. The thus Na-promoted Rh films were found to exhibit much higher catalytic activity than the unpromoted films in open circuit conditions, with a pronounced decrease in their light-off temperature from 440 to 320 o C. The effect of electrochemical promotion was then studied on these, already Napromoted Rh catalysts. The results showed that the effect of chemical and electrochemical promotion on the catalytic performance can be synergetic and their combination leads to significant improvement of the catalyst performance.

9 Electrochemical promotion of NO in Bipolar reactors: The previous very promising results of the NEMCA investigation on this catalytic system were obtained in a single chamber reactor. In chapter 9 the work was focused on the development of more practical devices, which can in principle compete with commercially used catalytic systems under comparable experimental conditions. The experiments were carried out in a wireless bipolar configuration, in an attempt to bridge the gap between laboratory-scale reactors and practical devices for a future adapt of the NEMCA effect to commercial exhaust units. The Rh catalyst films were deposited on the inner side of a YSZ tube, while two Au films deposited on the outer side of the tubes were used to polarize the Rh catalyst surface. It was found a very pronounced enhancement of catalytic activity, which further improvement by chemical promotion of catalyst surface. The results show that the combination of the two types of promotion and the use of bipolar reactor configurations may lead to interesting practical applications. Thus is supported by the fact that such devices do not need electrical connection to the catalyst and can be adapted easier to commercial exhaust units.

10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ 1.1 Εισαγωγή Πηγές εκποµπής των οξειδίων του Αζώτου Η επίδραση των ΝΟx στο περιβάλλον και στην υγεία Θερµοδυναµική σταθερότητα του ΝΟ Όρια εκποµπής ρύπων 10 Αναφορές κεφαλαίου 1 12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ 2.1 Εισαγωγή Στερεοί Ηλεκτρολύτες Μηχανισµός αγωγής στους στερεούς ηλεκτρολύτες Ταξινόµηση στερεών ηλεκτρολυτών Αγωγοί ιόντων οξυγόνου Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση 23 -i-

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αρχή του φαινοµένου NEMCA Έργο εξόδου Ορισµοί και γενικά χαρακτηριστικά της Η.Ε Πρόβλεψη χρήσιµων παραµέτρων Ταξινόµηση µελετών Η.Ε Κανόνες Η.Ε Ταξινόµηση µελετών Η.Ε. µε βάση τους κανόνες Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση και Αλληλεπιδράσης Μετάλλου-Φορέα (Μαθηµατικό µοντέλο) 47 Αναφορές κεφαλαίου 2 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ANAΣΚΟΠΗΣΗ 3.1 Εισαγωγή Αναγωγή του ΝΟ µε αµµωνία Αναγωγή του ΝΟ µε CO ή Η Καταλύτες Κατεργασία του καταλύτη / Επίδραση του φορέα Μηχανιστικές Μελέτες Αναγωγή του ΝΟ µε Η Εκλεκτική Αναγωγή του ΝΟ µε υδρογονάνθρακες Καταλύτες Μηχανιστικές Μελέτες Απευθείας διάσπαση του ΝΟ 74 -ii-

12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3.6 Ηλεκτροχηµική Ενίσχυση της Αναγωγής των ΝΟ x To φαινόµενο NEMCA στις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ Μελέτες Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης σε στερεούς ηλεκτρολύτες YSZ Μελέτες Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης σε στερεούς ηλεκτρολύτες β -Al 2 O Ανακεφαλαίωση 91 Αναφορές κεφαλαίου 3 93 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΡΟΦΗΣΗΣ ΑΝΤΙ ΡΩΝΤΩΝ 4.1 Εισαγωγή Ρόφηση ΝΟ Ρόφηση CΟ Ρόφηση Προπυλενίου Ρόφηση Οξυγόνου 112 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ 5.1 Πειραµατική Συσκευή Προετοιµασία Ηλεκτροδίων Προετοιµασία ηλεκτροδίου εργασίας (καταλύτης) Προετοιµασία βοηθητικού και ηλεκτροδίου αναφοράς 126 -iii-

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 5.3 Μέτρηση της Καταλυτικά ενεργού επιφάνειας µε την µέθοδο της ισόθερµης τιτλοδότησης οµικός και Φασικός χαρακτηρισµός 132 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟ ΜΕ ΠΡΟΠΥΛΕΝΙΟ ΚΑΙ CO. 6.1 Εισαγωγή Υπολογισµός του συντελεστή προσαύξησης, Λ Μελέτη του Φαινοµένου της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο σε Rh/YSZ Κινητική της αντίδρασης σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη σε µόνιµη κατάσταση υναµική απόκριση του ρυθµού της αντίδρασης σε βηµατική επιβολή ρεύµατος Επίδραση της µερικής πίεσης των αντιδρώντων στην εκλεκτικότητα Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη Επίδραση του ρεύµατος στον καταλυτικό ρυθµό Μελέτη του Φαινοµένου της Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε CO σε Rh/YSZ Εισαγωγή υναµική απόκριση του ρυθµού της αντίδρασης σε βηµατική επιβολή ρεύµατος Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στους ρυθµούς της αντίδρασης Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς iv-

14 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Επίδραση του ρεύµατος στον καταλυτικό ρυθµό Συµπεράσµατα 169 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ ΜΟΝΙΜΗ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ 7.1 Εισαγωγή Το φαινόµεν της µόνιµης ενεργοποίησης Το φαινόµεν της µόνιµης ενεργοποίησης στην αντίδραση αναγωγής του ΝΟ Ερµηνεία του φαινοµένου της Μόνιµης Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης 183 Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ 8.1 Εισαγωγή Ειδικό πειραµατικό τµήµα Επίδραση της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης στους καταλυτικούς ρυθµούς Επίδραση της χηµικής ενίσχυσης στους καταλυτικούς ρυθµούς Επίδραση της κάλυψης της επιφάνειας Επίδραση της χηµικής ενίσχυσης στις αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο και CO υναµική απόκριση της µετατροπής των αντιδρώντων κατά την επιβολή δυναµικού Συµπεράσµατα 208 Αναφορές κεφαλαίου v-

15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΑΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΝΟ ΣΕ ΙΠΟΛΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΑ Εισαγωγή Ειδικό πειραµατικό µέρος Επίδραση της θερµοκρασίας στην µετατροπή των αντιδρώντων υναµική απόκριση του συστήµατος σε δυναµική επιβολή δυναµικού 9.5 Συµπεράσµατα Αναφορές κεφαλαίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Συµπεράσµατα Συµπεράσµατα από την µελέτη της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης της αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο και CO Συµπεράσµατα από την µελέτη του φαινοµένου της µόνιµης ενεργοποίησης της καταλυτικής επιφάνειας Συµπεράσµατα από την µελέτη της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης κλασικά ενισχυµένων καταλυτών Συµπεράσµατα από την µελέτη της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης σε διάταξη διπολικού αντιδραστήρα Προτάσεις για µελλοντική εργασία 229 -vi-

16 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Περιγραφή Σελίδα Σχήµα 1.1: Σύσταση καυσαερίων 3 Σχήµα 1.2: Σύσταση ρυπαντών σε µηχανή Diesel 3 Σχήµα 1.3: (α) Τυπικό διάγραµµα απόδοσης Τριοδικού Καταλυτικού Μετατροπέα (TWC) για την µετατροπή των HC, CO και NO x, σαν συνάρτηση του λόγου αέρα/καυσίµου. (β) Παρουσιάζονται επίσης οι µεταβολές µε το χρόνο του λόγου αέρα/καυσίµου για ένα αυτοκίνητο του 1986 συγκριτικά µε ένα αυτοκίνητο του 1990 και το αντίστοιχο εύρος λειτουργίας τους πάνω στο διάγραµµα µετατροπής. 4 Σχήµα 1.4: Τροποσφαιρική χηµεία των οξειδίων του αζώτου. 7 Σχήµα 2.1: Σηµειακές ατέλειες σε κρυσταλλικά στερεά. 16 Σχήµα 2.2: Εξάρτηση της αγωγιµότητας, σ, διάφορων στερεών ηλεκτρολυτών από τη θερµοκρασία. Σύγκριση µε την αγωγιµότητα υγρού διαλύµατος Η 2 SO 4 (37% κ.β.). 19 Σχήµα 2.3: Σχηµατική αναπαράσταση της ηµίσειας µοναδιαίας κυψελίδας ενός οξειδίου ΜΟ 2, µε τη δοµή του φθορίτη, ενισχυµένου µε ένα οξείδιο δισθενούς ή τρισθενούς µετάλλου 21 Σχήµα 2.4: Αρχή του φαινοµένου της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. (α) Ηλεκτρολύτης αγωγός ιόντων Ο 2- (β) Ηλεκτρολύτης αγωγός ιόντων Να Σχήµα 2.5: Eπίδραση της µεταβολής του δυναµικού του καταλύτη V WR, σε µόνιµη κατάσταση, στο έργο εξόδου της καταλυτικής επιφάνειας eφ. Τα τετράγωνα αναφέρονται στην YSZ, ενώ οι κύκλοι στη β - Al 2 O 3. Ανοιχτά σύµβολα για ανοιχτό κύκλωµα. 25 -vii-

17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 2.6: Πειραµατική απόδειξη ότι η ελεγχόµενη διάχυση ιόντων O δ- από τον στερεό ηλεκτρολύτη στη επιφάνεια του µετάλλου αποτελεί τον µηχανισµό ενίσχυσης των καταλυτικών ιδιοτήτων στην περίπτωση Pt/YSZ. 26 Σχήµα 2.7: Πειραµατική απόδειξη ότι η ελεγχόµενη διάχυση ιόντων Νa + από τον στερεό ηλεκτρολύτη στην επιφάνεια του µετάλλου αποτελεί τον µηχανισµό ενίσχυσης των καταλυτικών ιδιοτήτων στην περίπτωση Pt/ β -Al 2 O 3 µε τη µέθοδο STM. 26 Σχήµα 2.8: Σχηµατικό διάγραµµα ορισµού του έργου εξόδου, eφ, της ενέργειας Fermi, [µ] ή Ε F, του επιπέδου Fermi, µ ή ε F και του εξωτερικού δυναµικού ή δυναµικού Volta, Ψ ο. 29 Σχήµα 2.9: Κατανοµή φορτίου σε µια µεταλλική επιφάνεια σε (α) ατοµικά οµαλή επιφάνεια και (β) ατοµικά βαθµωτή επιφάνεια. 30 Σχήµα 2.10: Σύγκριση των προβλεπόµενων και των πειραµατικών τιµών της φαρανταϊκής αποτελεσµατικότητας για αντιδράσεις που εµφανίζουν το φαινόµενο NEMCA. 33 Σχήµα 2.11: Παραδείγµατα των τεσσάρων τύπων της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης (α) Επίδραση δυναµικού και αδιάστατου έργου εξόδου Π(= Φ/k b T) στο ρυθµό οξείδωσης C 2 H 4 και CH 4 σε Pt/YSZ (γνήσια ηλεκτρόφοβη), (β) Επίδραση δυναµικού και Π στον λόγο προσαύξησης ρ κατανάλωσης ΝΟ κατά την αναγωγή ΝΟ από C 2 H 4 σε Pt/YSZ (γνήσια ηλεκτρόφιλη), (γ) Επίδραση δυναµικού και Π στο λόγο προσαύξησης ρ κατά την οξείδωση CO σε Pt/YSZ (συµπεριφορά µεγίστου), (δ) Επίδραση δυναµικού και Π στο λόγο προσαύξησης ρ κατά την µερική οξείδωση CH 3 OH σε Η 2 Ο σε Pt/YSZ (συµπεριφορά ελαχίστου). 44 Σχήµα 2.12: Σχηµατική αναπαράσταση ενός µεταλλικού σωµατιδίου (~1µm) καταλυτικού στρώµατος εναποτεθειµένου σε YSZ ή TiO 2 κάτω από συνθήκες ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης (αριστερά) και ενός µεταλλικού σωµατιδίου (~1nm) εναποτεθειµένου σε πορώδη φορέα YSZ ή TiO viii-

18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 3.1: Μετατροπή του NO σε καταλύτες βανάδιας-τιτάνιας για διάφορα ποσοστά σε V 2 O 5 (µάζα καταλύτη: 50 mg, ΝΗ 3 /ΝΟ: 1.38, Ο 2 : 3500 ppm). 59 Σχήµα 3.2: Ενεργότητα διαφόρων οξειδίων σε φορείς Al 2 O 3 -SiO 2 κατά την αναγωγή του ΝΟ από το CO (2% κ.ο. ΝΟ και 1.2% κ.ο. CO, ~10% κ.β φόρτιση µετάλλου και 17.5min -1 ). 61 Σχήµα 3.3: Εξάρτηση της ενεργότητας ευγενών µετάλλων από τη θερµοκρασία για 80% µετατροπή του ΝΟ, 0.5% κ.β. ΝΟ και 2% κ.ο. CO. (φόρτιση µετάλλου: 0.5 % κ.β. και GHSV). 63 Σχήµα 3.4: Επίδραση της φόρτισης Rh σε Al 2 O 3 στους ρυθµούς αναστροφής του ΝΟ (ΤΟF) 1% κ.ο. ΝΟ και 3% κ.ο. CΟ (θερµοκρασία:503k και h -1 ). 65 Σχήµα 3.5: Εξάρτηση της ενεργότητας διαφόρων καταλυτών από τη θερµοκρασία για 80% µετατροπή του ΝΟ, 0.5% κ.β. ΝΟ και 2% κ.ο. Η 2. (φόρτιση µετάλλου: 0.5 % κ.β και GHSV). 67 Σχήµα 3.6: Αναγωγή του ΝΟ από υδρογονάνθρακες (*) C 2 H 4, (**) C 3 H 6. (µάζα καταλύτη: 6 gr, O 2 :10 vol%) Τ=673Κ. 70 Σχήµα 3.7: Μηχανισµός αναγωγής του ΝΟ από προπυλένιο σε πλήρως ανηγµένη επιφάνεια Pt/Al 2 O Σχήµα 3.8: Απευθείας διάσπαση του ΝΟ σε διάφορους ζεόλιθους (θερµοκρασία: 773Κ, µάζα καταλύτη: 0.5gr, παροχή: 27 mlmin -1 ). 75 Σχήµα 3.9: υναµική απόκριση των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και του δυναµικού του καταλύτη κατά την επιβολή 450µΑ. Αναγωγή του ΝΟ µε C 2 H 4 σε Pt/YSZ. 78 Σχήµα 3.10: Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στους ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο. Αναγωγή του ΝO και του Ν 2 Ο µε CO σε Pd/YSZ. T=373 o C, P NO = 1.34 kpa και P CO = 0,55 kpa. 79 -ix-

19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 3.11: Σχήµα 3.12: Σχήµα 3.13: Σχήµα 3.14: Σχήµα 3.15: Σχήµα 3.16: Σχήµα 3.17: Σχήµα 3.18: υναµική απόκριση των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής Ν 2 και CO 2 (a) ενεργό καταλυτική επιφάνεια και (d) µη-ενεργό επιφάνεια. Επιβολή +5µΑ για t=0min και διακοπή του επιβαλλόµενου ρεύµατος µετά από t=90min. Αναγωγή του ΝO µε προπυλένιο σε Rh/YSZ. 80 Εξάρτηση των λόγων προσαύξησης των ρυθµών παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O από το δυναµικό του καταλύτη. Αναγωγή του ΝΟ µε προπυλένιο σε Rh-Ag/YSZ. Επίδραση του επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O. Αναγωγή του ΝΟ µε προπυλένιο σε Rh-Ag/YSZ. 82 Επίδραση της Ρ ΝΟ στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής N 2, για διάφορα επιβαλλόµενα δυναµικά. Αναγωγή του ΝΟ µε CO σε Pt/β -Al 2 O Επίδραση δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και για την εκλεκτικότητα S N2. Αναγωγή του ΝΟ µε CO σε Pt/β -Al 2 O 3.Τ=621Κ, P 81 = PCO = 0. kpa. 84 NO 75 Επίδραση της κάλυψης της καταλυτικής επιφάνειας µε Na στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2. Αναγωγή του ΝΟ µε C 2 H 4 σε Pt/β -Al 2 O 3. T = 753K, P NO = 0. 65kPa, P C H = 3kPa Επίδραση δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα S N 2. Αναγωγή του ΝΟ µε Η 2 σε Pt/β -Al 2 O Επίδραση της PC 3 H 6 στο ρυθµό παραγωγής N 2, (διάγραµµα α) Τ = 648Κ και P NO = 1. 4kPa και (β) επίδραση της P NO στο ρυθµό παραγωγής N 2. Τ = 648Κ και µε προπυλένιο σε Pt/β -Al 2 O 3. P H C = 0. 27kPa. Αναγωγή του ΝΟ x-

20 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 3.19: Επίδραση δυναµικού στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα S N. Αναγωγή του ΝΟ µε 2 CO σε Rh/β Al 2 O 3.Τ=580 ο C, P = PCO = kpa. 88 NO 1 Σχήµα 3.20: Σχήµα 4.1: Σχήµα 4.2: Επίδραση δυναµικού (V WR ) στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2, N 2 O και στην εκλεκτικότητα S για διάφορους λόγους NO:C 3 H 6. Αναγωγή του ΝΟ µε CO σε Rh/β - Al 2 O 3 (a) P = NO PC H = 1kPa, (β) P kpa 3 6 NO = 2 και P C H = 1kPa, 3 6 (γ) P NO = 4kPa και P C H = 1kPa και (δ) P kpa 3 6 NO = 9 και P C H = 1kPa Ποιοτική απεικόνιση του δεσµού του ΝΟ µε ένα άτοµο του µετάλλου. 104 Ποιοτική απεικόνιση του δεσµού του CΟ µε ένα άτοµο του µετάλλου σύµφωνα µε το µοντέλο του Byholder. (α) σχηµατισµός οµοιοπολικού δεσµού σ-δεσµός, (β) σχηµατισµός π-δεσµού µε επαναπρόσδοση e N 2 Σχήµα 4.3: Μορφές ρόφησης του CΟ σε µεταλλικές επιφάνειες. 107 Σχήµα 4.4: Σχήµα 4.5: Το µοντέλο DCD του προσανατoλισµού του αλκενίου σε µεταλλικές επιφάνειες. (α) Επίδραση των υψηλότερων κατειληµµένων π-τροχιακών του αλκενίου στα κενά τροχιακά του µετάλλου, (β) επίδραση της επαναπρόσδοσης e - από το µέταλλο στο π * αντιδεσµικό τροχιακό του αλκενίου (backdonation). 110 Τα σχήµατα (α) και (β) απεικονίζουν τις δύο ακραία λαµβανόµενες περιπτώσεις δεσµού του αλκενίου µε την επιφάνεια του µετάλλου. 111 Σχήµα 4.6: Ποιοτική απεικόνιση αναδόµησης της δοµής Rh(001). 113 Σχήµα 4.7: Ποιοτική απεικόνιση αναδόµησης της δοµής Rh(111). 114 Σχήµα 5.1: ιάγραµµα ροής της Πειραµατικής ιάταξης. 122 Σχήµα 5.2: Αντιδραστήρας τύπου µονού θαλάµου. 123 Σχήµα 5.3: Ηλεκτρονιακή διαµόρφωση ηλεκτροδίων xi-

21 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 5.4: Επίδραση της αέριας σύστασης και του δυναµικού, U WR, στο έργο εξόδου eφ R του ηλεκτροδίου αναφοράς Au/ΥSZ. (α) επίδραση των µερικών πιέσεων PH 2 και P σε P kpa C 2 H 4 O = 12 σε συνθήκες 2 ανοικτού κυκλώµατος (β) Επίδραση των PH και P 2 C 2 H στο 4 Σχήµα 5.5: δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος (γ) Επίδραση της ποτενσιοστατική µεταβολής U WR παρουσία Ο 2 /C 2 H 4 (, ) και Ο 2 /He (, ). Τα ανοικτά σύµβολα αντιστοιχούν σε συνθήκες ανοικτού κυκλώµατος. Τ = 673Κ 127 Ποιοτικό διάγραµµα της διαδικασίας που ακολουθήσαµε για τη θερµική κατεργασία των οργανοµεταλλικών υλικών κατά την προετοιµασία των ηλεκτροδίων. 129 Σχήµα 5.6: Χαρακτηρισµός της καταλυτικής επιφάνειας µε τεχνική Ηλεκτρονικής Μικρογραφίας Σάρωσης (S.E.M.) (α) Κάτοψη και (β) Πλάγια όψη καταλυτικών υµενίων Rh εναποτεθειµένα σε στερεό ηλεκτρολύτη ΥSZ. 131 Σχήµα 6.1: Επίδραση της µερικής πίεσης του οξυγόνου, P O 2, στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 και στο δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος, o U WR. 142 Σχήµα 6.2: Επίδραση της µερικής πίεσης του προπυλενίου, P CH 3 6, στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 και στο δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος, o U WR. 143 Σχήµα 6.3: Επίδραση της µερικής πίεσης του ΝΟ, P NO, στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 και στο δυναµικό ανοικτού κυκλώµατος, Σχήµα 6.4: Σχήµα 6.5: o U WR. 144 Επίδραση της µερικής πίεσης του Ο 2 στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2 και N 2 O. ( είγµα Rh1) 146 Επίδραση της µερικής πίεσης του Ο 2 στους λόγους προσαύξησης των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής CO 2, N 2 και N 2 O.(.Rh1) xii-

22 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 6.6: Επίδραση της µερικής πίεσης του PCH 3 6 και του επιβαλλόµενου δυναµικού στο καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2. ( είγµα Rh1) 148 Σχήµα 6.7: υναµική απόκριση ενός σταθερά επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2 και Ν 2, στην µετατροπή του ΝΟ καθώς και στο δυναµικό του καταλύτη, U WR. ( είγµα Rh2) 149 Σχήµα 6.8: Επίδραση της µερικής πίεσης των αντιδρώντων στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο, S N. ( είγµα Rh1) Σχήµα 6.9: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού του καταλύτη, U WR, στους ρυθµούς αντίδρασης και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο, S N2. ( είγµα Rh2) 152 Σχήµα 6.10: Αντιδραστήρας τύπου µονού θαλάµου (single chamber reactor) αποτελούµενος από τρία δίσκια Rh/YSZ. 153 Σχήµα 6.11: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού του καταλύτη, U WR, στους ρυθµούς αντίδρασης και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο, S N2. ( είγµα Rh3). 154 Σχήµα 6.12: Εξάρτηση των λόγων ενίσχυσης των καταλυτικών ρυθµών, ρ CO2, και ρ N2 από το δυναµικό του καταλύτη και τη συγκέντρωση οξυγόνου. ( είγµα Rh2). 157 Σχήµα 6.13: Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στους λόγους ενίσχυσης των προϊόντων και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο για Τ=320 ο C και Τ=350 ο C. 158 Σχήµα 6.14: Επίδραση του επιβαλλόµενου ρεύµατος στην µεταβολή του καταλυτικού ρυθµού του CO 2 για Τ=320 ο C και Τ=350 ο C. Oι γραµµές αντιστοιχούν σε σταθερές τιµές του συντελεστή ενίσχυσης Λ. ( είγµα Rh3). 159 Σχήµα 6.15: Καµπύλες ρεύµατος υπέρτασης υπό συνθήκες αντίδρασης. ( είγµα Rh3) 160 -xiii-

23 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 6.16: Μελέτη της δυναµικής απόκρισης επιβαλλόµενου ρεύµατος +480 µα στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής τωνπροϊόντων, στην µετατροπή του ΝΟ καθώς και στο δυναµικό του καταλύτη, U WR. ( είγµα Rh3). 164 Σχήµα 6.17: Μελέτη της δυναµικής απόκρισης ενός σταθερύ δυναµικού -1V στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής των προϊόντων και στην µετατροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh3). 165 Σχήµα 6.18: Επίδραση της µερικής πίεσης του Ο 2 στο καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2, ( είγµα Rh3). 166 Σχήµα 6.19: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού του καταλύτη, U WR, στο ρυθµό παραγωγής CO 2 και στην µεταστροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh3). 167 Σχήµα 6.20: Καµπύλες ρεύµατος υπέρτασης υπό συνθήκες αντίδρασης. ( είγµα Rh3). 168 Σχήµα 7.1: υναµική απόκριση του καταλυτικού ρυθµού, του έργου εξόδου και του δυναµικού του καταλύτη κατά την επιβολή 10 µα IrO 2 /YSZ. 176 Σχήµα 7.2: υναµική απόκριση του ρυθµού οξείδωσης του C 2 H 4 για διάφορες περιεκτικότητες IrO 2 -TiO 2 /YSZ κατά την επιβολή 3000µΑ. 176 Σχήµα 7.3: υναµική απόκριση ενός σταθερά επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2 και Ν 2 O και στην µετατροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh1). 178 Σχήµα 7.4: Σταδιακά πειράµατα δυναµικής απόκρισης στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2. ( είγµα Rh1). 179 Σχήµα 7.5: Πείραµα δυναµικής απόκρισης του καταλυτικού ρυθµού παραγωγής CO 2. ( είγµα Rh1). 180 Σχήµα 7.6: Επίδραση του δυναµικού του καταλύτη στο λόγο προσαύξησης του CO 2 και στη µετατροπή του ΝΟ. ( είγµα Rh1) xiv-

24 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 7.7: Μελέτη της δυναµικής απόκρισης ενός σταθερά επιβαλλόµενου ρεύµατος στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2 και Ν 2, στην µετατροπή του ΝΟ καθώς και στο δυναµικό του καταλύτη, 182 U WR. ( είγµα Rh2). Σχήµα 7.8: Πείραµα δυναµικής απόκρισης του ρυθµού, όπου παρατηρείται συµπεριφορά µόνιµης Η.Ε. (περιοχή Γ). 185 Σχήµα 7.9: Οξείδωση του αιθυλενίου σε Rh/YSZ. Εξάρτηση του καταλυτικού ρυθµού από την µερική πίεση του οξυγόνου και το δυναµικό, [5]. 185 Σχήµα 7.10: Μοντέλο ερµηνείας του φαινοµένου της Μόνιµης Eνεργοποίησης της καταλυτικής επιφάνειας. 186 Σχήµα 8.1: ιάταξη ηλεκτροδίων κατά την ηλεκτροχηµική ενίσχυση (α) µηενισχυµένης και (β) κλασικά ενισχυµένης καταλυτικής επιφάνειας Rh µε ΝaΟΗ. 196 Σχήµα 8.2: Επίδραση του δυναµικού και της θερµοκρασίας στους καταλυτικούς ρυθµούς παραγωγής CO 2, N 2 και στην εκλεκτικότητα ως προς άζωτο σε επιφάνεια µη ενισχυµένη µε ιόντα νατρίου. 197 Σχήµα 8.3: Συνδιασµός κλασικής και ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης. Εξάρτηση των καταλυτικών ρυθµών παραγωγής CO 2 (α), N 2 (β) και Ν 2 Ο (γ) από το δυναµικό και τη θερµοκρασία της αντίδρασης. 199 Σχήµα 8.4: Επίδραση της κάλυψης της επιφάνειας µε διάλυµα NaOH στον καταλυτικό ρυθµό παραγωγής CO 2 στο µέγεθος της ηλεκτροχηµικής ενίσχυσης κατά την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε CO (a) µη κλασικά ενισχυµένη επιφάνεια (β)-(δ) κλασικά ενισχυµένη καταλυτική επιφάνεια. 201 Σχήµα 8.5: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στην µετατροπή των αντιδρώντων (α) προπυλενίου και (β) ΝΟ για καταλυτική επιφάνεια ενισχυµένη κλασικά θ Na =0.03 (συνεχείς γραµµές) και µη ενισχυµένη θ Na =0% (διακεκοµµένες γραµµές) xv-

25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σχήµα 8.6: Επίδραση της θερµοκρασίας και του δυναµικού στην µετατροπή των αντιδρώντων (α) CO και (β) ΝΟ για καταλυτική επιφάνεια ενισχυµένη κλασικά θ Na =0.03(συνεχείς γραµµές) και µη ενισχυµένη θ Na =0 (διακεκοµµένες γραµµές). 205 Σχήµα 8.7: υναµική απόκριση της µετατροπής του C 3 H 6 και του ΝΟ για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε προπυλένιο κατά την επιβολή ± 3V για κάλυψη της επιφάνειας θ Na =0.0 (διακεκοµµένες γραµµές) και θ Na =0.03 (συνεχείς γραµµές). 207 Σχήµα 8.8: Xρόνος ζωής του προωθητή, τ pr, για κλασική ενίσχυση, ηλεκτροχηµική ενίσχυση και για αλληλεπιδράσεις µετάλλουφορέα. 209 Σχήµα 9.1: ιπολικός αντιδραστήρας και διάταξη των ηλεκτροδίων. 214 Σχήµα 9.2: Θερµοκρασιακό προφίλ στο εσωτερικό του αντιδραστήρα για τρεις θερµοκρασίες µέτρησης (αριστερά) και καµπύλη διόρθωσης της µετρούµενης θερµοκρασίας µε την µέση θερµοκρασία του αντιδραστήρα (δεξιά). 215 Σχήµα 9.3: Επίδραση της θερµοκρασίας και των διαφόρων τρόπων ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας στη µετατροπή του προπυλενίου και στην µετατροπή του ΝΟ. 216 Σχήµα 9.4: Τροποποιηµένη διάταξη του διπολικού αντιδραστήρα µε την είσοδο γυάλινων σφαιριδίων καλλυµένων µε Να στο εσωτερικό του αντιδραστήρα. 218 Σχήµα 9.5: Επίδραση της θερµοκρασίας και των διαφόρων τρόπων ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας στη µετατροπή του προπυλενίου και στην µετατροπή του ΝΟ. 219 Σχήµα 9.6: Επίδραση της θερµοκρασίας και των διαφόρων τρόπων ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας στη µετατροπή του προπυλενίου και την µετατροπή του ΝΟ. 220 Σχήµα 9.7: υναµική απόκριση της µετατροπής του προπυλενίου και του ΝΟ κατά την επιβολή δυναµικού και η επίδραση κλασικής ενίσχυσης xvi-

26 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Περιγραφή Σελίδα ΠΙΝΑΚΑΣ 1.1: ΠΙΝΑΚΑΣ 1.2: ΠΙΝΑΚΑΣ 1.3: ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1: Τιµές θερµοδυναµικών παραµέτρων για το µόριο του ΝΟ και για την αντίδραση διάσπασης του. 9 Οι τιµές για την ελεύθερη ενέργεια Gibbs για την αντίδραση αναγωγής του ΝΟ µε διάφορα αναγωγικά µέσα. 10 Κανονισµοί ορίων εκποµπών, σύµφωνα µε τις προτάσεις Εuro IΙΙ και Εuro IV για κινητές πηγές. 11 Tαξινόµηση των µελετών Ηλεκτροχηµικής Ενίσχυσης (Η.Ε.) σύµφωνα µε τον τύπο του στερεού ηλεκτρολύτη Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκε YSZ (αγωγός ιόντων Ο 2- ) Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων F Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν µικτοί αγωγοί Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων Νa Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων Η Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν αγωγοί ιόντων Κ Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν υδατικά αλκαλικά διαλύµατα Μελέτες Η.Ε. στις οποίες χρησιµοποιήθηκαν τηγµένα άλατα 38 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.2: Ταξινόµηση των µελετών Η.Ε. µε βάση το είδος της καταλυτικής αντίδρασης. 39 Οξείδωση αιθυλενίου: Αντιδρώντα: C 2 H 4 (D), O 2 (A). 39 Οξείδωση CO:Αντιδρώντα: CO (D), O 2 (A). 40 Άλλες αντιδράσεις οξείδωσης. 40 Αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ. 41 -xvii-

27 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αντιδράσεις Υδρογόνωσης και Αφυδρογόνωσης. 41 Άλλες καταλυτικές αντιδράσεις. 42 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.3: Ταξινόµηση των µελετών Η.Ε. βάση της Ολικής r vs. Φ συµπεριφοράς. 45 Α. Αντιδράσεις γνησίως Ηλεκτρόφοβες. 45 Β. Αντιδράσεις γνησίως Ηλεκτρόφιλες. 46 Γ. Αντιδράσεις µε συµπεριφορά Μεγίστου. 46. Αντιδράσεις µε συµπεριφορά Ελαχίστου. 47 ΠΙΝΑΚΑΣ 3.1: Λόγοι προσαύξησης των καταλυτικών ρυθµών και οι µεταβολές της εκλεκτικότητας για διάφορες τιµές του λόγου ΝΟ:C 3 H ΠΙΝΑΚΑΣ 3.2: Αντιδράσεις αναγωγής του ΝΟ. 91 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.1: Τµήµα του Περιοδικού Πίνακα που αναφέρεται στην προσροφητική συµπεριφορά του ΝΟ στις επιφάνειες µετάλλων σε θερµοκρασία δωµατίου. Η γενική τάση σηµειώνεται µε την έντονη τεθλασµένη γραµµή. Μ: Μοριακή και D: ιασπαστική προσρόφηση. 103 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.2: Ποσοστό του d-χαρακτήρα διαφόρων µετάλλων. 103 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.3: Θερµότητες ρόφησης του ΝΟ σε διάφορες επιφάνειες Rh. 105 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.4: Τµήµα του Περιοδικού Πίνακα που αναφέρεται στην προσροφητική συµπεριφορά του CΟ στις επιφάνειες µετάλλων σε θερµοκρασία δωµατίου. Η γενική τάση σηµειώνεται µε την έντονη τεθλασµένη γραµµή. Μ: Μοριακή και D: ιασπαστική προσρόφηση. 106 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.5: Θερµότητες ρόφησης του CΟ σε διάφορες επιφάνειες Rh. 109 ΠΙΝΑΚΑΣ 4.6: Ενέργειες ενεργοποίησης, Ε, για τις αντιδράσεις αφυδρογόνωσης του C 3 H 6 σε επιφάνεια Pt(111) xviii-

28 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ 4.7: Θερµότητες ρόφησης του οξυγόνου σε διάφορες επιφάνειες Rh. 113 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.1: Αντιδράσεις αναγωγής οξειδίων του αζώτου στις οποίες έχει εξετασθεί το φαινόµενο NEMCA. 136 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.2: Επίδραση της µερικής πίεσης οξυγόνου και της θερµοκρασίας στους λόγους προσαύξησης των καταλυτικών ρυθµών, στην µετατροπή του ΝΟ και στην εκλεκτικότητα 155 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.3 Μέγιστοι λόγοι ενίσχυσης για τα καταλυτικά δείγµατα Rh1, Rh2 και Rh ΠΙΝΑΚΑΣ 6.4 Τιµές του ρεύµατος ανταλλαγής Ι ο και του συντελεστή µεταφοράς φορτίου α. 161 ΠΙΝΑΚΑΣ 6.5 Τιµές του ρεύµατος ανταλλαγής Ι ο και του συντελεστή µεταφοράς φορτίου α. 168 ΠΙΝΑΚΑΣ 8.1 Μέγιστες µετατροπές του προπυλενίου και του ΝΟ καθώς και οι συντελεστές ενίσχυσεις για θ Na =0.0 και θ Na = ΠΙΝΑΚΑΣ 9.1 Mέγιστες µετατροπές προπυλενίου και ΝΟ στα διάφορα επίπεδα ενίσχυσης της καταλυτικής επιφάνειας xix-

29 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ -xx-

30 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ 1.1 Εισαγωγή O ι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι συχνά υπεύθυνες για τη δηµιουργία µεγάλων ποσοτήτων στερεών, υγρών και αέριων ρύπων. Τα οξείδια του αζώτου και ιδιαίτερα τα ΝΟ και ΝΟ 2 (γνωστά ως ΝΟ x ), είναι από τους βασικότερους αέριους ρύπους. Με την εισαγωγή τους στην ατµόσφαιρα και κατά τη διάρκεια της παραµονής τους, τόσο οι οργανικοί όσο και οι ανόργανοι ρύποι (οι προερχόµενοι από καύση) υφίστανται πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις µέσω φυσικοχηµικών διεργασιών. Μια επιπλέον δυσκολία αποτελεί η δηµιουργία δευτερογενών ρύπων, λόγω συνεργιστικών φαινοµένων που λαµβάνουν χώρα -1-

31 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ στην ατµόσφαιρα [1]. Tο Ν 2 Ο είναι ένα σηµαντικό αέριο, που συµµετέχει στο φαινόµενο του θερµοκηπίου και παρουσιάζει µεγάλο χρόνο ζωής στην ατµόσφαιρα (περίπου 150 χρόνια). Η συνεισφορά του στο φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι 270 φορές µεγαλύτερη από αυτή του CΟ 2 (ο υπολογισµός βασίζεται στη σχέση βάρους και σε χρονικό ορίζοντα 100 ετών). Στην στρατόσφαιρα υφίσταται φωτόλυση και οξείδωση και αποτελεί µια σηµαντική πηγή των στρατοσφαιρικών οξειδίων του αζώτου που συµµετέχουν στην καταστροφή του όζοντος [2]. Το ατµοσφαιρικό όζον παίζει σηµαντικό οικολογικό ρόλο εµποδίζοντας την επιζήµια για τη βιόσφαιρα υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία, µεταξύ 210 και 310nm, να φθάσει στο έδαφος. Όταν όµως βρίσκεται στο επίπεδο του εδάφους είναι ιδιαίτερα βλαβερό, κάτι που έχει ιδιαίτερη σηµασία για τις αστικές περιοχές. Οι διάφορες φωτοχηµικές αντιδράσεις που συµπεριλαµβάνουν το όζον, έχουν καθοριστική επίδραση στο κλίµα και στις συνθήκες διαβίωσης πάνω στη γη. Εκτιµάται ότι οι ανθρωπογενείς εκποµπές ΝΟ x στην Ευρώπη πρέπει να µειωθούν σηµαντικά, για να επιτευχθεί παγκόσµια προσπάθεια για τον περιορισµό του ρυθµού της περαιτέρω αύξησης της θερµοκρασίας της ατµόσφαιρας σε 0.1 ο C ανά δεκαετία [3]. 1.2 Πηγές εκποµπής των οξειδίων του Αζώτου Η παραγωγή των ΝΟ x µπορεί να διακριθεί σε αυτήν που ελευθερώνεται από ανθρωπογενείς πηγές και σε αυτήν που προέρχεται από φυσικές πηγές. Στην πρώτη κατηγορία περιλαµβάνεται κυρίως η καύση των ορυκτών καυσίµων, όπου το ΝΟ σχηµατίζεται τόσο από το άζωτο που βρίσκεται στο ορυκτό, όσο και από την οξείδωση του αζώτου στον αέρα. Η καιόµενη βιοµάζα αποτελεί µια σηµαντική πηγή του ΝΟ, το οποίο όµως προέρχεται µόνο από το άζωτο της καύσιµης ύλης, αφού οι θερµοκρασίες που αναπτύσσονται δεν δύναται να παράγουν ΝΟ από το ατµοσφαιρικό Ν 2. Με άλλα λόγια σηµαντικές ανθρωπογενείς πηγές των ΝΟ x είναι οι µονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι µεγάλες βιοµηχανικές εγκαταστάσεις παραγωγής νιτρικού οξέος και Nylon66 και οι διάφορες διεργασίες καύσης. Όταν γίνεται τέλεια καύση ενός υδρογονάνθρακα, τα µόνα υποπροϊόντα είναι τα CO 2 και Η 2 Ο. Η µηχανή εσωτερικής καύσης δεν είναι ικανή να καίει εντελώς όλο το καύσιµο στους κυλίνδρους της, εξαιτίας του τρόπου µε τον οποίο λειτουργεί. -2-

32 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Συνέπεια της ατελούς καύσης είναι η παραγωγή και άλλων ουσιών που ρυπαίνουν την ατµόσφαιρα, τουλάχιστον όταν συναντώνται σε υψηλές συγκεντρώσεις. Όσο πιο ατελής είναι η διαδικασία της καύσης, τόσο µεγαλύτερη είναι η ποσότητα των επιβλαβών ουσιών που απελευθερώνονται µαζί µε τα καυσαέρια στην ατµόσφαιρα. Τα επιβλαβή υποπροϊόντα αντιπροσωπεύουν περίπου το 1% των καυσαερίων που εκπέµπονται από τις µηχανές των αυτοκινήτων. Στα ακόλουθα σχήµατα δείχνεται η τυπική σύσταση των απαερίων µιας βενζινοµηχανής (σχήµα 1.1) και ενός κινητήρα Diesel (σχήµα 1.2). Σχήµα 1.1: Σύσταση καυσαερίων Σχήµα 1.2: Σύσταση ρυπαντών σε µηχανή Diesel Όπως είναι γνωστό, προκειµένου να αντιµετωπιστεί το πρόβληµα της ρύπανσης από κινητές πηγές, εισήχθηκε για πρώτη φορά πριν από 27 χρόνια η τεχνολογία των καταλυτικών µετατροπέων (Clean Air Act, 1975, California). Λίγο αργότερα µετεξελίχθηκαν στην σηµερινή τους µορφή που είναι γνωστοί ως τριοδικοί καταλυτικοί µετατροπείς (TWC), λόγω της καταστολής που επιφέρουν στους τρεις κύριους ρύπους: HC, CO και NO x. Παρότι στις µέρες µας υπάρχουν σε πειραµατικό επίπεδο εναλλακτικές διατάξεις αντιµετώπισης του προβλήµατος της ρύπανσης των πόλεων από τα αυτοκίνητα, εντούτοις πολλές εκθέσεις αναφέρουν ότι οι τριοδικοί καταλυτικοί µετατροπείς θα παραµείνουν ως η πλέον αξιόπιστη και εµπορικά αξιοποιήσιµη λύση για τουλάχιστον άλλες τρεις δεκαετίες. Οι καταλυτικοί µετατροπείς που σχεδιάστηκαν για τον καθαρισµό των καυσαερίων των αυτοκινήτων πρωτοεµφανίστηκαν στην παραγωγή στις ΗΠΑ και στα αυτοκίνητα που κατασκευάστηκαν το Kαθώς έχει συµπληρωθεί ένα τέταρτο του αιώνα χρήσης τους, είναι πλέον αποδεκτό ότι αποτελούν το κυριότερο τεχνολογικό εργαλείο καταστολής -3-

33 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ επικίνδυνων αέριων ρύπων στην ατµόσφαιρα, µε προέλευση τους κινητήρες των αυτοκινήτων. Ακολουθώντας το επιτυχηµένο παράδειγµα των ΗΠΑ, η Ιαπωνία και στη συνέχεια η Ευρώπη το 1986, υιοθέτησε την χρήση των καταλυτικών µετατροπέων. Ακόµη και οι λιγότερο ανεπτυγµένες οικονοµικά κοινωνίες έχουν συνειδητοποιήσει ότι ο έλεγχος των εκποµπών αερίων ρύπων σε ιδιαίτερα πυκνοκατοικηµένες περιοχές, δεν αποτελεί µια δαπανηρή πολυτέλεια αλλά ένα απτό όφελος για την ποιότητα ζωής, µε αποτέλεσµα την ευρύτατη πλέον χρήση των καταλυτικών µετατροπέων παγκοσµίως. (α) (β) Σχήµα 1.3: (α) Τυπικό διάγραµµα απόδοσης Τριοδικού Καταλυτικού Μετατροπέα (TWC) για την µετατροπή των HC, CO, και NO x, σαν συνάρτηση του λόγου αέρα/καυσίµου. (β) Παρουσιάζονται επίσης οι µεταβολές µε το χρόνο του λόγου αέρα/καυσίµου για ένα αυτοκίνητο του 1986 συγκριτικά µε ένα αυτοκίνητο του 1990 και το αντίστοιχο εύρος λειτουργίας τους πάνω στο διάγραµµα µετατροπής [4]. Η απαίτηση λειτουργίας αυτών των συσκευών σε ένα περιορισµένο εύρος αναλογίας αέρα-καυσίµου (Air/Fuel Ratio), λειτουργεί σε βάρος της κατανάλωσης καυσίµου µε αποτέλεσµα την οικονοµική επιβάρυνση. Συγκεκριµένα ο βέλτιστος λόγος αέρα/καυσίµου για οικονοµική λειτουργία του κινητήρα βρίσκεται σε τιµές πάνω από το στοιχειοµετρικό λόγο (συνθήκες καύσης πτωχού καυσίµου - lean burn) [4]. Στις συνθήκες όµως αυτές και µε τα υπάρχοντα τριοδικά καταλυτικά συστήµατα η παρουσία οξυγόνου στα καυσαέρια εµποδίζει την επαρκή µετατροπή του ΝΟ σε Ν 2 [5]. Το ίδιο πρόβληµα εµφανίζεται και στους κινητήρες Diesel για την µετατροπή του ΝΟ [6]. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν καταλυτικοί µετατροπείς που λειτουργούν ικανοποιητικά για την διάσπαση των οξειδίων του αζώτου σε στοιχειοµετρικό λόγο αέρα/καυσίµου για βενζινοκινητήρες, δεν είναι διαθέσιµες τέτοιες διατάξεις για συνθήκες -4-

34 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ καύσης πτωχού καυσίµου (lean burn), δηλαδή για λόγους αέρα/καυσίµου πάνω από το στοιχειοµετρικό, και για πετρελαιοκινητήρες. Η ανάγκη παραγωγής τέτοιων καταλυτών είναι επιτακτική λαµβάνοντας υπόψη δύο παράγοντες, την οικονοµία στο καύσιµο και την προστασία του περιβάλλοντος από τους επιβλαβείς ρύπους των καυσαερίων. Ο όρος ΝΟ Χ, δηλαδή το άθροισµα ΝΟ + ΝΟ 2 αφορά κατά κανόνα το χαρακτηρισµό ατµοσφαιρικών συγκεντρώσεων. Στο επίπεδο των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων και ειδικότερα αυτών που σχετίζονται µε διεργασίες καύσης, τα οξείδια του αζώτου σχηµατίζονται κυρίως µε την µορφή του ΝΟ (~95%), το οποίο αφού διοχετευτεί στην ατµόσφαιρα οξειδούται περαιτέρω προς ΝΟ 2. Η αιτία του σχετικά χαµηλού ποσοστού συµµετοχής του ΝΟ 2 (<5% των ΝΟ Χ ) στις εκποµπές των διεργασιών καύσης έγκειται, στη θερµοδυναµική ισορροπία του συστήµατος: NO 2 NO + ½ Ο 2 (1.1) της οποίας η θέση µετατοπίζεται προς τα δεξιά σε θερµοκρασίες µεγαλύτερες των 600 o C [7]. Ο σχηµατισµός του ΝΟ ευνοείται στην περιοχή των υψηλών θερµοκρασιών και ειδικότερα πάνω από τους 1000 o C. Εκτεταµένες µελέτες [8-10] έδειξαν, ότι ακολουθείται συνδυασµός διαφόρων µηχανισµών σε εξάρτηση µε την προέλευση του αζώτου, από το οποίο σχηµατίζεται το ΝΟ. Έτσι, το συνολικό σύστηµα αντιδράσεων υποδιαιρείται στις ακόλουθες περιπτώσεις: θερµικό ΝΟ: Σχηµατίζεται απ ευθείας από το άζωτο και το οξυγόνο του αέρακαύσης σύµφωνα µε τις εξής αντιδράσεις: N+ Ο 2 NO + ½ Ο 2 (1.2) N+ ΟΗ NO +Η (1.3) ο όρος θερµικό ΝΟ υποδηλώνει τις υψηλές θερµοκρασίες που ευνοούν την πραγµατοποίηση των παραπάνω αντιδράσεων. ΝΟ καυσίµου: Σχηµατίζεται από την οξείδωση χηµικά προσαρτηµένου αζώτου στο υλικό του καυσίµου µέσω πολύπλοκων µηχανισµών [7], στους οποίους παρεµβάλλονται διάφορες ενώσεις ή ρίζες µε µικρή διάρκεια ζωής, όπως π.χ. -CHN, -CN, -NCO κτλ. -5-

35 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Άµεσο (prompt) ΝΟ: Σχηµατίζεται από το άζωτο του αέρα καύσης, που αλληλεπιδρά µε διάφορες ρίζες του τύπου -CH 2 και -CH. Σε αντίθεση µε το θερµικό ΝΟ, η θερµοκρασία έχει δευτερεύοντα ρόλο. 1.3 Η επίδραση των ΝΟx στο περιβάλλον και στην υγεία Η συµπεριφορά των ΝΟ x στην ατµόσφαιρα έχει µελετηθεί εκτενώς [11, 12] και τα αποτελέσµατα που συνοψίζονται ποιοτικά στο σχήµα 1.4, έδειξαν ότι λαµβάνουν χώρα κυρίως οµογενείς φωτοχηµικές αντιδράσεις στην αέρια φάση και κατά δεύτερο λόγο ετερογενείς αντιδράσεις στην επιφάνεια αιωρούµενων σωµατιδίων. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα αυτά, τα ΝΟ x σε συνδυασµό µε τους υδρογονάνθρακες συµβάλλουν σε µεγάλο βαθµό στο σχηµατισµό του όζοντος και διαφόρων φωτοοξειδωτικών, γεγονός που οδήγησε στην ενεργοποίηση της διεθνούς νοµοθετικής δραστηριότητας για την επιβολή µέτρων αντιρύπανσης. Σαν ένας αρχικός παγκόσµιος στόχος ορίστηκε στο Τορόντο 1988 (Συνέδριο για την Αλλαγή της Ατµόσφαιρας) η µείωση των τότε εκποµπών του CO 2 κατά 20% µέχρι το Πιο πρόσφατα η ιακυβερνητική οµάδα Κλιµατικών Αλλαγών (Intergovernmental Panel of Climatic Change, IPCC) κατέληξε στο ότι µια µείωση >60% των εκποµπών CO 2 και 70-75% για το Ν 2 Ο είναι απαραίτητη, αν θέλουµε την σταθεροποίηση των αυξανόµενων συγκεντρώσεων αυτών στην ατµόσφαιρα του πλανήτη. Το ΝΟ παίζει καθοριστικό ρόλο στη φωτοχηµεία των ανώτερων στρωµάτων της ατµόσφαιρας, επειδή έχει τη δυνατότητα να αντιδρά µε διάφορους φωτοχηµικούς ρύπους, όπως το όζον (Ο 3 ), οι οποίοι είναι αρκετά αντιδραστικοί και µε µικρή διάρκεια ζωής. Αυτές οι αντιδράσεις είναι πολύ γρήγορες και οδηγούν σε περαιτέρω αύξηση των οξειδίων του αζώτου στην ατµόσφαιρα. Το NO 2, ως προϊόν των πιο πάνω αλληλεπιδράσεων, οδηγεί ουσιαστικά στην αποκαλούµενη όξινη βροχή. Ο φωτοχηµικός κύκλος ΝΟ x, υπό την ηλιακή ακτινοβολία ( Å), περιγράφεται από τις ακόλουθες αντιδράσεις. Τα NO Χ παράγονται στην τροπόσφαιρα αρχικά στην µορφή του ΝΟ. Το ΝΟ αντιδρά γρήγορα µε το Ο 3 (αντίδραση 1.4) και σχηµατίζει ΝΟ 2 το οποίο φωτολύεται (λ<420nm) (αντίδραση 1.5), σχηµατίζοντας και πάλι όζον (αντίδραση 1.6) [13]. NO + O 3 NO 2 + O 2 (1.4) NO 2 + hv (>3.12eV) NO + O( 3 Ρ) (1.5) -6-

36 ΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ O( 3 Ρ) + O 2 + M O 3 + M kcal (1.6) O 3 + NO NO 2 + O kcal (1.7) Αστραπές HONO 3 + hν NO Ρύ ποι Καύσεις +OH +NO+H 2 O +O 3 + h ν + RO 2 + h ν HO 2 NO 2 ±HO2 NO 2 +NO +O3 +hν? +OH ±RO2 PAN HNO 3 +H2O ±NO2 NO 3 N 2 O 5 Cloud NO 3 or Aerosol NO 3 Βροχοπτώσεις Ξηρή εναπόθεση Σχήµα 1.4: Τροποσφαιρική χηµεία των οξειδίων του αζώτου µέχρι να επιτευχθεί η δυναµική ισορροπία : NO 2 + O 2 NO + O 3 (1.8) Σηµαντική επίσης είναι η παρουσία των ΝΟ x και στη φωτοχηµική παραγωγή του όζοντος, από τη φωτοξείδωση του CO και του CH 3. Το όζον δεν εκπέµπεται άµεσα από τα αυτοκίνητα, αλλά όπως είδαµε και από τις παραπάνω αντιδράσεις σχηµατίζεται στην ατµόσφαιρα µετά από πολύπλοκες χηµικές αντιδράσεις, σχετιζόµενες µε την ύπαρξη υδρογονανθράκων, οξειδίων του αζώτου και ηλιακής ακτινοβολίας. Η ταχύτητα αυτών των αντιδράσεων εξαρτάται από την θερµοκρασία και από την ηλιακή ακτινοβολία. Το µίγµα προϊόντων που παράγεται, καλείται φωτοχηµικό νέφος. Αποτελείται κυρίως από O 3, αλκυλικά νιτρικά άλατα, κετόνες και CO και συνεισφέρει στη φωτοχηµική και φωτο-οξειδωτική ρύπανση µέσω της ενίσχυσης του σχηµατισµού όζοντος. Tο νιτρικό υπεροξυακετύλιο (ΡΑΝ), αποτελεί το πρώτο µέλος µιας οµόλογης σειράς αζωτούχων -7-

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ~ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ~ ΠΕΡΙΛΗΨΗ H παρούσα Διδακτορική Διατριβή περιλαμβάνει συστηματική μελέτη για την ανάπτυξη τριοδικού καταλυτικού μετατροπέα (TWC) που να επιδεικνύει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ε. Πουλάκης, Α. Ζέρβα, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π., Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 157 80 Αθήνα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η φωτοκαταλυτική επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

upatras.gr

upatras.gr www.nemca.chemeng. upatras.gr ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΥΔΡΟΓΟΝΩΣΗΣ ΤΟΥ CO 2 ΣΕ ΥΠΟΣΤΗΡΙΓΜΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ Ru ΚΑΙ Co ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΤΙΚΩΝ ΠΡΟΩΘΗΤΩΝ Μαριαλένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις ΓΓ/Μ2 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις 140 ΧΗΜΕΙΑ: Υδρογονάνθρακες- Πετρέλαιο - Προιόντα από υδρογονάνθρακες - Αιθανόλη

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ Οποιαδήποτε αλλοίωση της φυσιολογικής σύστασης του αέρα που μπορεί να έχει βλαβερές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6.

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6. Όξινη βροχή Οξύτητα είναι η συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου σε μια ουσία όπως αυτή ορίζεται από τον αρνητικό λογάριθμο της συγκέντρωσης των ιόντων του υδρογόνου (ph). Το καθαρό νερό έχει ουδέτερο ph ίσο με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα στο 4 ο κεφάλαιο

Διαγώνισμα στο 4 ο κεφάλαιο Διαγώνισμα στο 4 ο κεφάλαιο 1. Από ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; 137 2. Από ποια μέρη αποτελείται το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 13: Χημική κινητική

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 13: Χημική κινητική Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 13: Χημική κινητική Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμόσφαιρα και η δομή της

Η ατμόσφαιρα και η δομή της 1 Η ατμόσφαιρα και η δομή της Ατμόσφαιρα λέγεται το αεριώδες στρώμα που περιβάλλει τη γη και το οποίο την ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών της. 1.1 Έκταση της ατμόσφαιρας της γης Το ύψος στο οποίο φθάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΜΕΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ»

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΜΕΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ» ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΜΕΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ» «Συνέργια της επιφανειακής και της επαγόµενης µέσω φορέα προώθησης κατά

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

3. Υπολογισμοί με Χημικούς Τύπους και Εξισώσεις

3. Υπολογισμοί με Χημικούς Τύπους και Εξισώσεις 3. Υπολογισμοί με Χημικούς Τύπους και Εξισώσεις ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Μοριακή μάζα και τυπική μάζα μιας ουσίας Η έννοια του mole Εκατοστιαία περιεκτικότητα από το χημικό τύπο Στοιχειακή ανάλυση: Εκατοστιαία περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση Τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα διαφέρουν από τα αέρια. 1. Ένα αέριο αποτελείται από ξεχωριστά άτομα ή μόρια τα οποία είναι διαχωρισμένα ενώ ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Εργαστήριο Φυσικοχηµείας και Χηµικών ιεργασιών ΜΙΑ ΝΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ Γ. Γούλα, Θ. Παπαδάµ, Ι. Γεντεκάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 Λ. Ναλµπαντιάν Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών, ΕΚΕΤΑ, Τ.Θ. 361, 57001, Θέρµη,Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς.

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος ρβ ς (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ Κατηγορίες ρύπων: χημικές ουσίες μορφές ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΟΞΕΙΔΙΩΝ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ (NO X

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25

Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25 1. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 26 1.1 Εισαγωγή στο πρόβλημα 27 1.1.1 Σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Εισαγωγή ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Το γαλβανικό κελί (γαλβανική διάβρωση) είναι μια ηλεκτροχημική αντίδραση οξείδωσης-αναγωγής (redox), η οποία συμβαίνει όταν δύο ανόμοια μέταλλα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, 564 30 Παιδαγωγική Οµάδα Προγράµµατος: Γιαννουλάκης Θεολόγος Τεχνολόγος Τροφίµων (ΠΕ 18) Σπανοµήτσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΕ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΕ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΕ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ Διδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.3. «Δομικά σωματίδια της ύλης Δομή του ατόμου Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Ισότοπα» Παρατήρηση: Από τον πίνακα 1.4: Μάζα και φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σταύρος Καραθανάσης

Δρ. Σταύρος Καραθανάσης Δρ. Σταύρος Καραθανάσης Γενικές Έννοιες Φωτοχημείας Ο σχηματισμός του όζοντος και γενικότερα της δευτερογενούς ρύπανσης στην ατμόσφαιρα των αστικών περιοχών είναι αποτέλεσμα φωτοχημικών διεργασιών. Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Τι περιλαμβάνουν τα καυσαέρια που εκπέμπονται κατά τη λειτουργία ενός βενζινοκινητήρα ; ( μονάδες 8 ΤΕΕ 2003 ) απάντ. σελ.

Τι περιλαμβάνουν τα καυσαέρια που εκπέμπονται κατά τη λειτουργία ενός βενζινοκινητήρα ; ( μονάδες 8 ΤΕΕ 2003 ) απάντ. σελ. Τι ονομάζεται ισόθερμη και τι ισόχωρη μεταβολή σε μια μεταβολή κατάστασης αερίων ; ( μονάδες 10 - ΕΠΑΛ 2009 ) απάντ. σε σημειώσεις από τα ΜΕΚ ΙΙ ή την φυσική Να δώστε τους ορισμούς των πιο κάτω μεταβολών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο πυρήνας του ατόμου

Ο πυρήνας του ατόμου Ο πυρήνας του ατόμου Αρχές 19 ου αιώνα: Η ανακάλυψη της ραδιενέργειας, (αυθόρμητης εκπομπής σωματιδίων και / ή ακτινοβολίας από στοιχεία), βοήθησε τα μέγιστα στην έρευνα της δομής του ατόμου. Ποια είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυψέλες καυσίμου με απευθείας τροφοδοσία φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΦΟΡΤΙΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ N 2 O ΣΕ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΕΥΓΕΝΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Pt, Pd, Ir

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 2

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 2 Μελετη της κατακόρυφης κατανοµής του όζοντος µε τη µέθοδο της οζοντοβόλισης.

Διαβάστε περισσότερα

(είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν)

(είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν) Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Μεταθετικές Αντιδράσεις (είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν) l Αντιδράσεις εξουδετέρωσης Χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ. Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ. Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Η ετερογενής καταλυτική δράση στα μέταλλα

Η ετερογενής καταλυτική δράση στα μέταλλα Η ετερογενής καταλυτική δράση στα μέταλλα Τα μέταλλα των στοιχείων μετάπτωσης καταλύουν συνήθως: την υδρογόνωση ακόρεστων υδρογονανθράκων την υδρογόνωση του CO προς πλήθος βιομηχανικών προϊόντων την υδρογονόλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΟΕΛΑΙΟΥ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΟΕΛΑΙΟΥ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΟΕΛΑΙΟΥ ΜΕ ΑΤΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΟΥ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ Α.Χ. Μπασαγιάννης, Ξ.Ε. Βερύκιος 2 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Μαστρογιάννη Μαρία Διπλωματική Εργασία υποβληθείσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Pt/γ-Al2O3 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ & ΑΚΕΤΑΛΔΕΥΔΗΣ ΜΕ ΑΤΜΟ ΣΕ ΧΑΜΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ.

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Pt/γ-Al2O3 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ & ΑΚΕΤΑΛΔΕΥΔΗΣ ΜΕ ΑΤΜΟ ΣΕ ΧΑΜΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ. 11 O ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 25-27 ΜΑΪΟΥ 217 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Pt/γ-Al2O3 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ & ΑΚΕΤΑΛΔΕΥΔΗΣ ΜΕ ΑΤΜΟ ΣΕ ΧΑΜΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 10. ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΓΩΓΗ

ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 10. ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΓΩΓΗ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 10. ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΓΩΓΗ ΑΔΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

CO + ½ O 2 CO 2 (1) C x H y + (x+y/4) O 2 xco 2 + (y/2) H 2 O (2) NO + CO CO 2 + ½N 2 (+N 2 O) (3)

CO + ½ O 2 CO 2 (1) C x H y + (x+y/4) O 2 xco 2 + (y/2) H 2 O (2) NO + CO CO 2 + ½N 2 (+N 2 O) (3) ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Μεταπτυχιακή ιατριβή ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Έλεγχος Ποιότητας και ιαχείριση Περιβάλλοντος» ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Οργανικές ενώσεις Οργανική Χημεία είναι ο κλάδος της Χημείας που ασχολείται με τις ενώσεις του άνθρακα (C). Οργανικές ενώσεις ονομάζονται οι χημικές ενώσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΙΜΑ-ΚΑΥΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ

ΚΑΥΣΙΜΑ-ΚΑΥΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΥΣΙΜΑ-ΚΑΥΣΗ Τα καύσιμα είναι υλικά που, όταν καίγονται, αποδίδουν σημαντικά και εκμεταλλεύσιμα ποσά θερμότητας. Τα καύσιμα που παίρνουμε έτοιμα από τη φύση λέγονται φυσικά, ενώ αυτά που παρασκευάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών Υπό του

ιδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών Υπό του ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΝΟ ΑΠΟ ΤΟ C 3 H 6 Ή ΤΟ CO, ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ Rh/YSZ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΟ ΣΕ ΤΕΤΡΑΧΡΟΝΟ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΑ

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΟ ΣΕ ΤΕΤΡΑΧΡΟΝΟ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΑ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΟ ΣΕ ΤΕΤΡΑΧΡΟΝΟ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΑ *Αραπατσάκος Ι. Χαράλαµπος, Καρκάνης Ν. Αναστάσιος, Σπάρης. Παναγιώτης * ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Τηλ 25410-79522, E-mail: xarapat@agro.duth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Όπως έγινε κατανοητό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, στις φυσικές του διαστάσεις, δεν είναι επιβλαβές, αντίθετα είναι ζωτικής σημασίας για τη

Όπως έγινε κατανοητό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, στις φυσικές του διαστάσεις, δεν είναι επιβλαβές, αντίθετα είναι ζωτικής σημασίας για τη 2.12 Το φαινόμενο του θερμοκηπίου Δεχόμενοι σχεδόν καθημερινά ένα καταιγισμό συγκεχυμένων πληροφοριών, πολλοί από μας έχουν ταυτίσει το φαινόμενο του θερμοκηπίου με την κλιματική αλλαγή. Όπως θα εξηγήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα Μάθημα 16 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος Στο μάθημα αυτό θα αναφερθούμε στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στις συνέπειές της. Επιπλέον,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτέα ύλη με ενδεικτική κατανομή ωρών (Εγκύκλιος με Αρ. Πρωτ /Γ2/ )

Διδακτέα ύλη με ενδεικτική κατανομή ωρών (Εγκύκλιος με Αρ. Πρωτ /Γ2/ ) Διδακτέα ύλη με ενδεικτική κατανομή ωρών (Εγκύκλιος με Αρ. Πρωτ. 152499/Γ2/24 09 2014) ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1: ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ Εισαγωγικό Ένθετο. 2 δ.ω. 1.1 Ο Νόμος του Coulomb 3

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών

ιδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΘΕΡΜΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΡΟΦΗΣΗ (TPD), ΘΕΡΜΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΖΟΜΕΝΗ ΟΞΕΙ ΩΣΗ (TPO) ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΥΝΑΜΙΚΗΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΕΝΟΥ ιδακτορική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο

Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο Μάθημα Αναγωγή Οξειδίων με Άνθρακα, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Υδρογόνο Εξαγωγική Μεταλλουργία Καθ. Ι. Πασπαλιάρης Εργαστήριο Μεταλλουργίας ΕΜΠ Αναγωγικά μέσα Πως μπορεί να απομακρυνθεί το O 2 (g) από

Διαβάστε περισσότερα

Παππάς Χρήστος. Επίκουρος καθηγητής

Παππάς Χρήστος. Επίκουρος καθηγητής Παππάς Χρήστος Επίκουρος καθηγητής 1 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Η χημική θερμοδυναμική ασχολείται με τις ενεργειακές μεταβολές που συνοδεύουν μια χημική αντίδραση. Προβλέπει: ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Υδροχημεία Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Κατανόηση των οξειδοαναγωγικών φαινομένων, δυναμικό οξειδοαναγωγής Κατανόηση της διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4)

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4) Μιχαήλ Π. Μιχαήλ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΧΗΜΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ 1 3.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-34 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το αντικείµενο µελέτης της χηµικής

Διαβάστε περισσότερα

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ΣΕΜΦΕ Ε.Μ.Πολυτεχνείο Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» 2003-2004 2 ο ΜΕΡΟΣ Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ιδάσκων: Α. Παπαγιάννης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. οµή και

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Διεργασίες: Εισαγωγή

Χημικές Διεργασίες: Εισαγωγή : Εισαγωγή Ορολογία Μοναδιαίες Διεργασίες ( Unit Processes ) - Οξείδωση - Υδρογόνωση - Αφυδρογόνωση - Πυρόλυση - Ενυδάτωση κλπ Ορολογία Μοναδιαίες Διεργασίες ( Unit Processes ) - Οξείδωση - Υδρογόνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» «ΜΕΛΕΤΕΣ FTIR ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΤΙΚΑ ΠΡΟΩΘΗΜΕΝΕΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς Το Πρωτόκολλο του Κιότο Μια πρόκληση για την ανάπτυξη και την απασχόληση «Από το Ρίο στο Γιοχάνεσµπουργκ και πέρα από το Κιότο. Ποιο µέλλον για τον Πλανήτη;» ρ Μιχαήλ Μοδινός

Διαβάστε περισσότερα

Διάβρωση και Προστασία. Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους Μάθημα 4ο

Διάβρωση και Προστασία. Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους Μάθημα 4ο Διάβρωση και Προστασία Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2016-17 Μάθημα 4ο Οι δύο γραμμές (Ο,Η) υπάρχουν σε όλα τα διαγράμματα E h -ph Η γραμμή (a) αντιστοιχεί στην 2 H + + 2 e = H 2 (g) Υποτίθεται p H2 = 1 atm

Διαβάστε περισσότερα

22 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Χηµείας (για την 40 η ICHO) Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ)

22 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Χηµείας (για την 40 η ICHO) Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ) 22 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Χηµείας (για την 40 η ICHO) Εξεταστέα ύλη 2007-2008 (από το ΥΠΕΠΘ) Οι µαθητές της Β τάξης του Ενιαίου Λυκείου και των ΕΠΑ.Λ. εξετάζονται σε θέµατα σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ Ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; σελ. 137 ( μονάδες 6 ΤΕΕ 2003 ) ( μονάδες 13 ΕΠΑΛ 2010 ) 1. το σύστημα ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Από πού προέρχεται η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιστάτη στο περιβάλλον;

Από πού προέρχεται η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιστάτη στο περιβάλλον; 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ένα ανοικτό ηλεκτρικό κύκλωμα μετατρέπεται σε κλειστό, οπότε διέρχεται από αυτό ηλεκτρικό ρεύμα που μεταφέρει ενέργεια. Τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά της ηλεκτρικής ενέργειας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας

ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας Η επίδραση οποιασδήποτε ιοντίζουσας ακτινοβολίας πάνω στην ύλη μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ Πρακτικά 2 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Χηµικής Μηχανικής, σελ.325 (1999) ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ Ε.. Παπαϊωάννου,.Θ. Ζάρβαλης και Α.Γ. Κωνσταντόπουλος Ίδρυµα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ)

Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ) 39 th ICHO 21 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Χημείας Τάξη Α Εξεταστέα ύλη 2006-2007 (από το ΥΠΕΠΘ) 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Με τι ασχολείται η χημεία Ποια είναι η σημασία της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2015-2016 1 Ο ΘΕΜΑ Α1. Για την ισορροπία : 22( g) O2( g) 2 H2 O( g), θ C ισχύει ότι K c =0,25. Για την ισορροπία: H2 O( g) 2( g) O2( g), θ C, ισχύει ότι:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α)

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α) ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ είναι οι μεταβολές κατά τις οποίες από κάποια αρχικά σώματα (αντιδρώντα παράγονται νέα σώματα (προϊόντα. CO 2 O γλυκόζη (Φωτοσύνθεση Σάκχαρα αλκοόλη

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Καραγιαννίδου Χημικός Α.Π.Θ. ΟΙ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΕΣ ΚΟΛΛΕΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟ ΓΥΑΛΙ ή ΚΕΡΑΜΙΚΟ

Εύη Καραγιαννίδου Χημικός Α.Π.Θ. ΟΙ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΕΣ ΚΟΛΛΕΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟ ΓΥΑΛΙ ή ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Εύη Καραγιαννίδου Χημικός Α.Π.Θ. ΟΙ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΕΣ ΚΟΛΛΕΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟ ΓΥΑΛΙ ή ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Πληθυσμός Ομάδα ατόμων του ιδίου είδους που συνυπάρχουν χρονικά και τοπικά Πληθυσμιακή Πυκνότητα Απόλυτη Οικολογική Αριθμός ατόμων σε μια ευρεία μονάδα χώρου Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 *.Βαρθολοµαίος 1,Β.Μπαρλάκας 2,Κ.Βασδέκης 1 1 Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Φυσικής, Τµήµα οχηµάτων, ΑΤΕΙΘ 2 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα μετρήσεων σε βιοκαύσιμα και λέβητες Παρουσίαση στα πλαίσια της ιηµερίδας «Παραγωγή, Επεξεργασία και Εφοδιασµός Βιοµάζας»

Αποτελέσματα μετρήσεων σε βιοκαύσιμα και λέβητες Παρουσίαση στα πλαίσια της ιηµερίδας «Παραγωγή, Επεξεργασία και Εφοδιασµός Βιοµάζας» Αποτελέσματα μετρήσεων σε βιοκαύσιμα και λέβητες Παρουσίαση στα πλαίσια της ιηµερίδας «Παραγωγή, Επεξεργασία και Εφοδιασµός Βιοµάζας» Πέµπτη & Παρασκευή 11-12/04/2013 Κέντρο Ταξινόµησης Βάµβακος Θεσσαλίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα