ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΖΗΛΑΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΖΗΛΑΚΟΥ"

Transcript

1 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΖΗΛΑΚΟΥ Θέµα «Εκτίµηση της κινητικότητας ιχνοστοιχείων από δείγµατα λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας, τέφρας εστίας και αποθέσεων σε όξινο, ουδέτερο και βασικό περιβάλλον». Επιβλέπων: Αναπλ. Καθ. Κίµων Χρηστάνης Μεταπτυχιακό δίπλωµα ειδίκευσης Ορυκτές Πρώτες Ύλες και Περιβάλλον Τµήµα Γεωλογίας Πανεπιστήµιο Πατρών ΠΑΤΡΑ 26

2 Σταµατίνα Ζηλάκου Τοµέας Ορυκτών Πρώτων Υλών, Τµήµα Γεωλογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Μεταπτυχιακή Εργασία Ειδίκευσης Με Θέµα: «Εκτίµηση της κινητικότητας ιχνοστοιχείων από δείγµατα λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας, τέφρας εστίας και αποθέσεων σε όξινο, ουδέτερο και βασικό περιβάλλον».

3 Περίληψη i ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι µεγάλες ποσότητες ιπτάµενης τέφρας και τέφρας εστίας που παράγονται κατά την καύση του χαµηλής ποιότητας λιγνίτη, όπως είναι ο λιγνίτης της Μεγαλόπολης, περιέχουν διάφορα τοξικά στοιχεία, όπως Cd, Co, Ni, Pb, Zn, τα οποία είναι δυνατό να εκπλυθούν και να ρυπάνουν το έδαφος, το επιφανειακό και το υπόγειο νερό. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εκτιµηθεί η κινητικότητα των ιχνοστοιχείων και η δυνατότητα έκπλυσής τους κάτω από συνθήκες διαφορετικών ph (3, 5, 7 και 8,5). Αντικείµενο της εργασίας αποτελεί η γεωχηµική µελέτη δειγµάτων λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας, τέφρας εστίας και αποθέσεων. Οι εργαστηριακές εξετάσεις περιελάµβαναν προσεγγιστική και άµεση ανάλυση, καθώς και στοιχειακή ανάλυση µε φασµατοµετρία ατοµικής απορρόφησης φλόγας. Ακολούθησαν πειράµατα απόπλυσης και προσδιορισµός των εκπλυοµένων ιχνοστοιχείων As, Β, Ba, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Mn, Mo, Nb, Ni, P, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Sr, Ta, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr µε φασµατοµετρία µάζας επαγωγικού ζεύγους πλάσµατος. Επίσης, προκειµένου να εκτιµηθεί η πτητικότητα των ιχνοστοιχείων κατά την καύση, υπολογίστηκε ο συντελεστής εµπλουτισµού. Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων εφαρµόστηκε η µέθοδος της παραγοντικής ανάλυσης τύπου R στα ποσοστά έκπλυσης των ιχνοστοιχείων. Από τις εργαστηριακές αναλύσεις προέκυψε ότι ο λιγνίτης και οι τέφρες περιείχαν υψηλότερα ποσοστά σε Ca και Fe έναντι των K, Mg και Na. Όσον αφορά στα ιχνοστοιχεία, ο λιγνίτης εµφανίζει υψηλές περιεκτικότητες σε Ba, Mn, P, Sr, Ti, ενώ οι τέφρες παρουσιάζονται εµπλουτισµένες σε αυτά τα ιχνοστοιχεία, µε εξαίρεση το Ba, και επιπλέον σε Cr, Mo, Ni, V. Με βάση τους συντελεστές εµπλουτισµού, τα ιχνοστοιχεία B, Ba, Li, Rb, Sn εµφανίζονται ιδιαίτερα πτητικά. Μέτρια πτητικότητα παρατηρείται για τα As, Cd, Ga, Mo, Ni, P, Pb, Sb, Sc, Sr, Ta, W, Zn, ενώ τα Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, U, V, Y, Yb, Zr χαρακτηρίζονται ως µη πτητικά. Ως προς την κινητικότητα των ιχνοστοιχείων, τα µεγαλύτερα ποσοστά έκπλυσης εµφανίζουν τα Cd, Mo, Rb, Sb, Sr. Μέτρια κινητικότητα παρατηρείται για τα As, B, Ba, Cr, Ga, Li, Mn, P, U, V, W, ενώ αρκετά

4 Περίληψη ii δυσκίνητα παρουσιάζονται τα Be, Co, Cu, Ge, Hf, Nb, Ni, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Ti, Y, Yb, Zn, Zr. Γενικά, σε όλες τις τιµές ph, τα As, Co, Cr, Cu, Mn, Ρ, Th δείχνουν µία προτίµηση έκπλυσης από το λιγνίτη, ενώ τα Ba, Li, Mo, Rb, Sr, V από την ιπτάµενη τέφρα. Η κινητικότητα των B, Cd, Ga, Ge, Sb, U, W αυξάνεται στα δείγµατα της τέφρας εστίας, ενώ στις αποθέσεις δεν παρατηρείται κοινή τάση έκπλυσης για κάποια ιχνοστοιχεία.

5 Abstract iii ABSTRACT The great quantity of fly and bottom ash produced during the combustion of high-ash lignite, like the Megalopolis lignite, are rich in toxic elements, such as Co, Cd, Ni, Pb, Zn; these can be leached resulting in contamination of the soil, as well as of the surface and underground water. The aim of this study is to estimate the mobility of trace elements and the leaching possibility from ash in different ph values (3, 5, 7 and 8.5). The object of the current study is the geochemical analyses of samples from bulk lignite, fly ash, bottom ash and ash deposits. Lignite and ash samples were evaluated by means of proximate and ultimate analysis, as well as by determining the concentrations of elements using FAAS. ICP-MS analyses were carried out in order to determine the contents of the trace elements As, Β, Ba, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Mn, Mo, Nb, Ni, P, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Sr, Ta, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr in leachates. Furthermore, to approach the volatility of trace elements during combustion, the relative enrichment factor (RE) was calculated. For statistical reason, the type R factor analysis was applied in the leaching percentage of trace elements. The results reveal that the Ca and Fe contents were higher than these of K, Mg and Na in the lignite and ash samples. As far as trace elements are concerned, the lignite shows higher Ba, Mn, P, Sr, Ti contents, while the ashes are enriched in Cr, Mn, Mo, Ni, P, Sr, Ti, V. Boron, Ba, Li, Rb, Sn appear to be the most volatile elements, while As, Cd, Ga, Mo, Ni, P, Pb, Sb, Sc, Sr, Ta, W, Zn show a medium volatility. Likewise, Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, U, V, Y, Yb, Zr are not volatile during combustion. Cadmium, Mo, Rb, Sb, Sr reveal the highest mobility. Medium mobility is observed in As, B, Ba, Cr, Ga, Li, Mn, P, U, V, W, while Be, Co, Cu, Ge, Hf, Nb, Ni, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Ti, Y, Yb, Zn, Zr are not mobile. Generally, in all ph values, As, Co, Cr, Cu, Mn, Ρ, Th are leached from lignite and Ba, Li, Mo, Rb, Sr, V from fly ash. The mobility of B, Cd, Ga, Ge, Sb, U and W is higher in bottom ash samples, while such behavior is not common in the ash deposits for any elements.

6 Πρόλογος iv ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα µελέτη εκπονήθηκε στα πλαίσια Μεταπτυχιακής Εργασίας Ειδίκευσης και πραγµατοποιήθηκε στον Τοµέα Ορυκτών Πρώτων Υλών του Τµήµατος Γεωλογίας του Πανεπιστηµίου Πατρών. Την επίβλεψη της εργασίας είχε ο Αναπληρωτής Καθηγητής κ. Κίµων Χρηστάνης, τον οποίο ευχαριστώ θερµότατα, όχι µόνο για τη βοήθειά του και τις πολύτιµες συµβουλές που µου προσέφερε, αλλά κυρίως για την αµέριστη συµπαράσταση και υποµονή που επέδειξε σε όλη τη διάρκεια της εκπόνησής της. Επίσης ευχαριστώ ιδιαίτερα τον Γεωλόγο ιδάκτορα του Τµήµατος Γεωλογίας, κ. Αντώνη Μπουζίνο, για τη βοήθειά του στην εργασία υπαίθρου, αλλά και την καθοδήγησή του οποιαδήποτε στιγµή και αν τη χρειάστηκα. Εξίσου σηµαντική ήταν η βοήθεια που µου προσέφερε ο µεταπτυχιακός φοιτητής κ. Γιώργος Σιαβάλας, τον οποίο ευχαριστώ, εκτός των άλλων, και για την προθυµία του κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης των µαθηµάτων του µεταπτυχιακού προγράµµατος. Θα ήταν παράλειψή µου να µην ευχαριστήσω τους Γεωλόγους υποψήφιους διδάκτορες του Τοµέα Ορυκτών Πρώτων Υλών, κ. Σταύρο Καλαϊτζίδη και κ. Αδαµαντία Χατζηαποστόλου για τη σηµαντική συνεισφορά τους στην αντιµετώπιση τεχνικών, αναλυτικών και υπολογιστικών προβληµάτων. Θα ήθελα να εκφράσω επίσης τις ευχαριστίες µου στον Αναπληρωτή Καθηγητή του Τοµέα Εφαρµοσµένης Γεωλογίας και Γεωφυσικής, κ. Νικόλαο Λαµπράκη για τους στοιχειακούς προσδιορισµούς µε τη βοήθεια του ICP-MS, καθώς και τον ιδάκτορα του τοµέα, κ. Γιώργο Παναγόπουλο, για τον πολύτιµο χρόνο που αδιαµαρτύρητα αφιέρωσε ώστε να ολοκληρωθούν γρήγορα οι αναλύσεις. Ευχαριστώ θερµά τον ιευθυντή του ΑΗΣ Μεγαλόπολης κ. Βάκρινο και τον ιευθυντή Ορυχείων του Λιγνιτικού Κέντρου Μεγαλόπολης, κ. Γιώργο Παπανικολάου για την άδεια που µου έδωσαν, ώστε να πραγµατοποιηθεί η δειγµατοληψία. Ιδιαίτερα σηµαντική στη συλλογή των δειγµάτων ήταν η βοήθεια του εργοδηγού της.ε.η. Μεγαλόπολης, κ. Νικόλαου Παπαγγελή.

7 Πρόλογος v Είναι απαραίτητο επίσης να ευχαριστήσω τη φίλη µου και υποψήφια διδάκτορα του Τοµέα Ορυκτών Πρώτων Υλών, κ. Ελένη Κουτσοπούλου για την παρότρυνση και τη βοήθειά της σε όλους τους τοµείς, τον ξάδελφό µου, κ. Ηλία Κατσούλη για την παραχώρηση της µεθόδου διαχείρισης των υγρών αποβλήτων στην περιοχή της Μεγαλόπολης, καθώς και τον κ. Βαλάντη Πλουµή, του οποίου η συνεισφορά σε θέµατα που αφορούσαν σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές ήταν ανεκτίµητη. Ωστόσο οι σηµαντικότεροι αρωγοί στην προσπάθειά µου αυτή υπήρξαν οι γονείς µου. Τους ευχαριστώ πολύ, γιατί είναι βέβαιο ότι χωρίς αυτούς, την ανεξάντλητη υποµονή τους και υποστήριξή τους σε όλους τους τοµείς, δεν θα είχα φτάσει ως εδώ. Πάτρα, Μάρτιος 26 Σ. Ζηλάκου

8 Περιεχόµενα vi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 Κεφάλαιο 2 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 6 Κεφάλαιο 3 ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 7 Κεφάλαιο 4 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 9 Κεφάλαιο 5 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Εργασία υπαίθρου και δειγµατοληψία Πειράµατα απόπλυσης Στοιχειακή ανάλυση ιασπάσεις δειγµάτων Προσδιορισµός κύριων στοιχείων και ιχνοστοιχείων 12

9 Περιεχόµενα vii Κεφάλαιο 6 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Αποτελέσµατα άµεσης ανάλυσης Αποτελέσµατα στοιχειακής ανάλυσης Αποτελέσµατα έκπλυσης Στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων 27 Κεφάλαιο 7 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 43 Κεφάλαιο 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 52 Κεφάλαιο 9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ 54 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

10 Εισαγωγή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ελλάδα διαθέτει σηµαντικά λιγνιτικά κοιτάσµατα που η µέχρι σήµερα αξιοποίησή τους συµβάλλει αποφασιστικά στην ενεργειακή ανάπτυξη της χώρας µας. Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από λιγνίτη υπερβαίνει το 7%. Από τις µέχρι σήµερα έρευνες προκύπτει ότι τα γεωλογικά αποθέµατα λιγνίτη της χώρας µας ανέρχονται σε 1,5 Gt, από τα οποία τα βεβαιωθέντα είναι 6,7 Gt, τα δυνατά αποθέµατα 2,4 Gt και τα πιθανά 1,4 Gt. Εκµεταλλεύσιµα θεωρούνται τα 4 Gt περίπου, που έχουν σηµερινή αξία πάνω από 1 δις. Στα παραπάνω αποθέµατα δεν υπολογίζονται τα αποθέµατα τύρφης, το µεγαλύτερο κοίτασµα της οποίας βρίσκεται στους Φιλίππους της Καβάλας και υπερβαίνει τα 4 Gt (Καβουρίδης κ.ά., 25). Με βάση τα συνολικά αποθέµατα και τον προγραµµατισµένο ρυθµό κατανάλωσης στο µέλλον, υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα οι υπάρχουσες ποσότητες λιγνίτη επαρκούν για τα επόµενα 5 χρόνια. Μέχρι σήµερα οι εξορυχθείσες ποσότητες λιγνίτη δεν ξεπερνούν το 25% των συνολικών αποθεµάτων (Παπανικολάου κ.ά., 25). Η κατανοµή των εκµεταλλεύσιµων λιγνιτικών αποθεµάτων στις περιοχές που έχει ολοκληρωθεί η έρευνα δίνεται στο Σχήµα 1. Τα κοιτάσµατα αυτά παρουσιάζουν αξιοσηµείωτη γεωγραφική εξάπλωση στον ελληνικό χώρο. Με τα σηµερινά τεχνικο-οικονοµικά δεδοµένα τα κοιτάσµατα που είναι κατάλληλα για ενεργειακή εκµετάλλευση, ανέρχονται σε περίπου 4 Gt και ισοδυναµούν µε 55 Mt πετρελαίου (Παπαδόπουλος, 22). Ήδη από την αρχαιότητα ήταν γνωστές διάφορες εµφανίσεις λιγνίτη στην περιοχή της Μεγαλόπολης. Ο Παυσανίας (2 ος µ.χ. αιώνας) αναφέρει, ότι κοντά σε µια πηγή στον Αλφειό ποταµό που διασχίζει τη λεκάνη «ανέθρωσκεν πυρ», γεγονός που µάλλον οφειλόταν σε αυτανάφλεξη λιγνίτη. Μέχρι το 1957 τα αποθέµατα της λεκάνης υπολογίζονταν σε 2-3 Μt. Λειτουργούσαν µικρές

11 Εισαγωγή 2 ιδιωτικές εκµεταλλεύσεις, αλλά δεν υπήρχε ιδιαίτερο µεταλλευτικό ενδιαφέρον λόγω της κακής ποιότητας του λιγνίτη. Σχήµα 1: Θέσεις κοιτασµάτων λιγνίτη στην Ελλάδα (Παπαδόπουλος, 22). Οι πρώτες συστηµατικές έρευνες για τον εντοπισµό λιγνίτη στην ευρύτερη περιοχή έλαβαν χώρα µεταξύ των ετών και είχαν θετικό αποτέλεσµα. ιαπιστώθηκαν 7 Μt βέβαια λιγνιτικά αποθέµατα, από τα οποία 49 Μt θεωρήθηκαν τεχνικοοικονοµικά απολήψιµα. Η εκµετάλλευση του λιγνίτη από τη.ε.η. ξεκίνησε από το πεδίο Θωκνίας το Η κίνηση αυτή ήταν πολύ

12 Εισαγωγή 3 σηµαντική για τα παγκόσµια δεδοµένα, γιατί για πρώτη φορά ένας φτωχός σε θερµαντική ικανότητα λιγνίτης χρησιµοποιήθηκε για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η εκµετάλλευση του λιγνιτικού κοιτάσµατος γίνεται επιφανειακά µε ορθές βαθµίδες. Οι απαιτήσεις αφενός µεν για εκλεκτική εξόρυξη του λιγνίτη ή των αγόνων υλικών, αφετέρου δε για υψηλή παραγωγή οδήγησαν στην επιλογή της συνεχούς γερµανικής µεθόδου εκσκαφής, µεταφοράς και απόθεσης. Για την εξόρυξη του κοιτάσµατος χωρίζονται τα υπερκείµενα άγονα υλικά και τα λιγνιτικά στρώµατα σε βαθµίδες ύψους 1 έως 3 m. Το κοίτασµα εκσκάπτεται κατά στρώσεις και τα µεν άγονα υλικά (υπερκείµενα ή ενδιάµεσα) µεταφέρονται µε τους ταινιόδροµους στους αποθέτες, ο δε λιγνίτης µεταφέρεται στις αυλές των ατµοηλεκτρικών σταθµών ή σε υπαίθριες αποθήκες των λιγνιτωρυχείων. Η απόθεση των αγόνων υλικών γίνεται σε ειδικά επιλεγµένες περιοχές, όπου µεταφέρεται και η τέφρα, το υπόλειµµα της καύσης του λιγνίτη στους σταθµούς. Σχήµα 2: Ο ατµοηλεκτρικός σταθµός της Μεγαλόπολης (http://eed.stef.teicrete.gr/labs/epsl/lignitis.htm).

13 Εισαγωγή 4 Στη λεκάνη της Μεγαλόπολης διακρίνονται τρία λιγνιτικά κοιτάσµατα µε διαφορετικά φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά. Τα κοιτάσµατα αυτά είναι: Χωρέµι- Μαραθούσα (ολικό βάθος 14 m), Θωκνία Κυπαρίσσια (ολικό βάθος 2 1 m) και Καρύταινα (ολικό βάθος 45 m). Από τον Πίνακα 1, που παρουσιάζονται τα λιγνιτωρυχεία της λεκάνης Μεγαλόπολης, είναι εµφανές ότι το λιγνιτωρυχείο του Χωρεµίου, το οποίο βρίσκεται σε ανάπτυξη από το 1975, διαθέτει τα περισσότερα αποθέµατα λιγνίτη. Σε σχέση µε τα υπόλοιπα κοιτάσµατα έχει άλλωστε και τη µεγαλύτερη έκταση, ενώ παράγει έναν από τους καλύτερους, για τα δεδοµένα της Μεγαλόπολης, λιγνίτες, όσον αφορά τη θερµαντική ικανότητα, την τέφρα και την υγρασία. Εξίσου καλός από άποψη θερµαντικής ικανότητας καθώς και υγρασίας είναι ο λιγνίτης του κοιτάσµατος της Μαραθούσας, το οποίο όµως έχει πολύ µικρότερη έκταση συγκριτικά µε το κοίτασµα του Χωρεµίου. Αξιόλογο θεωρείται επίσης και το κοίτασµα των Κυπαρισσιών τόσο από άποψη θερµαντικής ικανότητας, που θεωρείται ικανοποιητική, όσο και από άποψη αποθεµάτων συγκριτικά µε την έκταση που καταλαµβάνει. Το λιγνιτωρυχείο της Μεγαλόπολης ξεκίνησε µε µία ετήσια παραγωγή 1 Mt, έφτασε το 22 τους 14,5 Mt και το 23 ανήλθε στους 13,5 Mt. Η ανάπτυξη όλων των λιγνιτωρυχείων της.ε.η. έχει φέρει τη χώρα µας στη δεύτερη θέση στην παραγωγή λιγνίτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην πέµπτη θέση σε όλο τον κόσµο (Καβουρίδης κ.ά., 25). Τα εναποµείναντα εκµεταλλεύσιµα αποθέµατα λιγνίτη στην περιοχή της Μεγαλόπολης ανέρχονται σε 251 Mt. Με βάση τους σηµερινούς ρυθµούς κατανάλωσης, τα παραπάνω αποθέµατα επαρκούν για 2 χρόνια (Καβουρίδης κ.ά., 25). Η τέφρα που παράγεται κατά την καύση του λιγνίτη στις εστίες των λεβήτων χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: α) στην ιπτάµενη τέφρα (fly ash), που συµπαρασύρεται µε τα καυσαέρια και κατακρατείται κατά 99% περίπου στα ηλεκτροστατικά φίλτρα και β) στην τέφρα εστίας (bottom ash), που αποτελεί συσσωµατώµατα άκαυστου λιγνίτη και ανόργανων συστατικών και ρέει στην τεφρολεκάνη κάτω από την εστία καύσης.

14 Εισαγωγή 5 ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Τα επιµέρους κοιτάσµατα της λεκάνης Μεγαλόπολης (Χρηστάνης, 199). Έκταση Αποθέµατα Υγρασία Τέφρα Θερµαντική (km 2 ) (Μt) (% κ.β.) (%) Ικανότητα (kcal/kg) Καρύταινα 1, 9,9 69,4 11, 695 Κυπαρίσσια 2,8 71,8 64,2 13,5 87 Θωκνία 3,3 7,1 6, 16,7 96 Μαραθούσα 1,7 29,6 58,4 17,8 995 Χωρέµι 14, 38,6 6,3 14,5 1.6 Η τέφρα των ανθράκων είναι ένα χηµικό προϊόν µεγάλης περιβαλλοντικής σηµασίας. Η παγκόσµια παραγωγή τέφρας εκτιµάται στους 55*1 6 τόνους/έτος (Querol et al., 21). Οι τεράστιες ποσότητες που καθηµερινά παράγονται, κυρίως υπό µορφή ιπτάµενης τέφρας, περιέχουν κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία σε υψηλές συγκεντρώσεις, οι οποίες έχουν µεγάλη οικολογική και βιολογική σηµασία (Γεωργακόπουλος κ.ά., 22).

15 Γεωγραφική Επισκόπηση 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Νοτιοδυτικά του νοµού Αρκαδίας και στο κέντρο της Πελοποννήσου, σε ένα πολύ εύφορο οροπέδιο, το δεύτερο σε έκταση µετά από αυτό της Μαντινείας, βρίσκεται η Μεγαλόπολη. Απέχει 35 km από την Τρίπολη, 2 km από την Αθήνα και περιλαµβάνει 2 δήµους (Μεγαλόπολης και ανατολικής Φαλαισίας) και 43 κοινότητες. Η ενδοηπειρωτική λεκάνη της Μεγαλόπολης περιβάλλεται βόρεια από το όρος Μαίναλο, δυτικά από το Λυκαίο και νότια από τον Ταΰγετο. Καταλαµβάνει έκταση 25 km 2 κι έχει µέγιστο µήκος (σε άξονα ΒΒ διεύθυνσης) 2 km και πλάτος 1 km περίπου. Ο ποταµός Αλφειός µε τους παραποτάµους του αποστραγγίζει τη λεκάνη και εξέρχεται από τη βορειοδυτική πλευρά της, κοντά στο χωριό Καρύταινα. Το µέσο απόλυτο υψόµετρο της επιφάνειάς της είναι 4 m περίπου. Σχήµα 3: Χάρτης της Πελοποννήσου στον οποίο φαίνεται η θέση της Μεγαλόπολης.

16 Γεωλογικό Πλαίσιο 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Το υπόβαθρο της λεκάνης της Μεγαλόπολης αποτελείται από φυλλίτες και χαλαζίτες του αυτόχθονου υποβάθρου της Πελοποννήσου, καθώς και από ασβεστόλιθους και φλύσχη, που ανήκουν στις γεωτεκτονικές ζώνες Γαββρόβου Τριπόλεως και Ωλονού Πίνδου. Το πάχος των λιγνιτικών στρωµάτων κυµαίνεται από λίγα εκατοστά έως 5 m. Οι λιγνίτες εναλλάσσονται µε µάργες και αργίλους Πλειστοκαινικής ηλικίας (Sakorafa et al., 1996). Η ζώνη Γαββρόβου-Τριπόλεως αποτελούσε κατά τη διάρκεια της ιζηµατογένεσης ένα ύβωµα, που χώριζε την Ιόνια από την Πινδική αύλακα. Η ιζηµατογένεση ήταν νηρητική και υφαλογόνα από το Τριαδικό έως το Ανώτερο Ηώκαινο. Οι ασβεστόλιθοι που αποτέθηκαν είναι σκοτεινοί-τεφροί έως µαύροι, κατά τόπους λατυποπαγείς και πλούσιοι σε απολιθώµατα ( ούτσος, 1997). Ακολούθως αποτέθηκε ο φλύσχης έως το Κατώτερο Μειόκαινο. Είναι µαργαϊκός και περιέχει µεγάλες κροκάλες κερατολίθων. Αν και γενικώς ο φλύσχης τοποθετείται σύµφωνα επί της ασβεστολιθικής πλατφόρµας, υπάρχουν θέσεις που πιστοποιήθηκε ένα παλαιοανάγλυφο. Σε άλλες θέσεις κροκάλες από Ηωκαινικούς ασβεστόλιθους βρίσκονται µέσα σε αποθέσεις του φλύσχη. Προς τα ανατολικά η ζώνη Γαββρόβου-Τριπόλεως χωρίζεται από τη ζώνη Πίνδου µε µία από τις µεγαλύτερες επωθήσεις του ελληνικού χώρου, την «επώθηση της Πίνδου». Κατά µήκος αυτής, το Πινδικό κάλυµµα έχει µεταφερθεί δυτικά περισσότερο από 1 km πάνω από τη ζώνη Γαββρόβου-Τριπόλεως, ώστε στην Πελοπόννησο να σχηµατιστούν πολλά τεκτονικά παράθυρα. Από τεκτονική άποψη η ζώνη χαρακτηρίζεται από ανοιχτά ασύµµετρα αντίκλινα µε ροπή προς τα δυτικά. Ολισθοστρώµατα κατά τη διάρκεια της ιζηµατογένεσης του φλύσχη συνδέονται γενετικά µε το σχηµατισµό αυτών των δοµών ( ούτσος, 1997).

17 Γεωλογικό Πλαίσιο 8 Η λεκάνη Μεγαλόπολης είναι µια τεκτονική τάφρος, που διαµορφώθηκε από το Ολιγόκαινο µέχρι το Άνω Πλειόκαινο, οπότε κατακλύστηκε από νερά δηµιουργώντας µια λίµνη, η οποία κατά το Κάτω Πλειστόκαινο µετατράπηκε σε έλος. Οι κλιµατολογικές συνθήκες ευνόησαν τη µεγάλη βλάστηση υδροχαρών φυτών (βρύα, καλάµια) σε διάφορες θέσεις της λεκάνης. Με την πάροδο του χρόνου τα φυτά αυτά συγκεντρώθηκαν σε µεγάλες ποσότητες στον πυθµένα, καλύφθηκαν από φερτά γαιώδη υλικά του ποταµού Αλφειού και κάτω από συνθήκες υψηλής πίεσης και µε την επίδραση διαφόρων µικροοργανισµών, µετατράπηκαν σε στρώµατα λιγνίτη (Παπαδόπουλος, 22). Ως προς την κατακόρυφο, διακρίνονται 3 λιγνιτοφόρες στιβάδες: Η κατώτερη (Ι ή «Ηλίας») µε µέσο πάχος 25 3 m, η µεσαία (II ή «Otto») µε µέσο πάχος 15 2 m και η ανώτερη (ΙΙΙ ή «Παναγιώτης») µε περιορισµένη εξάπλωση στα ανατολικά. Μεταξύ των στιβάδων Ι και ΙΙ παρεµβάλλονται άργιλοι πάχους m, ενώ µεταξύ των ΙΙ και ΙΙΙ άργιλοι µικρότερου πάχους. Η µέση σχέση εκµετάλλευσης είναι 1,8:1, δηλαδή για να εξορυχθεί 1 t λιγνίτη εξορύσσονται 1,8 m 3 άγονων υλικών. Η θερµογόνος δύναµη του λιγνίτη «ως έχει» είναι ιδιαίτερα χαµηλή (<1. kcal/kg), γι αυτό και η λειτουργία σταθµού στη Μεγαλόπολη αποτελεί ένα σηµαντικό επίτευγµα της ΕΗ, που τεχνικά συγκεντρώνει παγκόσµιο ενδιαφέρον κυρίως λόγω της πρωτοποριακής τεχνολογίας καύσης φτωχών λιγνιτών µε µεγάλη περιεκτικότητα σε υγρασία και τέφρα (Χρηστάνης, 199).

18 Σκοπός Εργασίας 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο τρόπος σύνδεσης των ιχνοστοιχείων στους γαιάνθρακες, αλλά και στα σωµατίδια της τέφρας, κυρίως της ιπτάµενης, καθώς και η συµπεριφορά τους κατά την καύση είναι φαινόµενα εξαιρετικά περίπλοκα (Finkelman, 1994). Πολλά ιχνοστοιχεία είναι ελάχιστα κινητικά, µε αποτέλεσµα µετά την απόθεση της τέφρας να παραµένουν σε αυτή, παρά το γεγονός ότι η τέφρα στις εξωτερικές ή τις εσωτερικές αποθέσεις υφίστανται µια φυσική έκπλυση από τα νερά των βροχών ή τα χιόνια. Στοιχεία µε χαµηλή κινητικότητα, ακόµη και αν εµφανίζονται σε υψηλές συγκεντρώσεις, δεν παρουσιάζουν πρόβληµα για το περιβάλλον. Ο τρόπος και ο βαθµός πρόσληψης ενός «διαθέσιµου» στοιχείου από τον άνθρωπο ή τα φυτά είναι εξαιρετικά περίπλοκος, µε αποτέλεσµα η διαθεσιµότητα ενός στοιχείου να µη σηµαίνει αυτόµατα και πρόσληψή του από τον άνθρωπο (Γεωργακόπουλος κ.ά., 25). Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσδιοριστεί η πτητικότητα των ιχνοστοιχείων σε δείγµατα ιπτάµενης τέφρας και τέφρας εστίας, καθώς και να εκτιµηθεί η δυνατότητα έκπλυσής τους κάτω από συνθήκες διαφορετικού ph. Η κινητικότητα των ιχνοστοιχείων αποτελεί ένα σηµαντικό παράγοντα για την πρόβλεψη των επιπτώσεων που ενδεχόµενα µπορεί να υπάρξουν στο περιβάλλον.

19 Μεθοδολογία 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Η ερευνητική εργασία περιλάµβανε τα παρακάτω στάδια: 1) Εργασία υπαίθρου και δειγµατοληψία. 2) Εργαστηριακή εξέταση των δειγµάτων. 3) Αξιολόγηση των αποτελεσµάτων και εξαγωγή συµπερασµάτων Εργασία υπαίθρου και δειγµατοληψία Συλλέχθηκαν συνολικά 13 δείγµατα. Από τη µονάδα III του ατµοηλεκτρικού σταθµού της Μεγαλόπολης συλλέχθηκαν 3 δείγµατα λιγνίτη (BLM 1, 2, 3) από σηµείο αµέσως πριν από την καύση του, 3 δείγµατα ιπτάµενης τέφρας (fly ash) (FA 1, 2, 3) και 3 δείγµατα από τέφρα εστίας (bottom ash) (BA 1, 2, 3). Επίσης από τις µονάδες I, II, III συλλέχθηκαν συνολικά 4 δείγµατα, ένα από την απόθεση τέφρας ενός έτους, ένα από την απόθεση τέφρας 6 µηνών, ένα από την απόθεση τέφρας ενός µήνα και ένα από την απόθεση τέφρας της ηµέρας ( ) που έγινε η δειγµατοληψία (ΑΜ 1, 2, 3, 4 αντίστοιχα) Πειράµατα απόπλυσης Κατά το πρώτο στάδιο όλα τα δείγµατα θερµάνθηκαν στους 15 C για 24 h, οπότε αποµακρύνθηκε η υγρασία που περιεχόταν σε αυτά. Έπειτα, κονιοποιήθηκαν και ακολούθησε η διαδικασία της έκπλυσης (leaching). Αρχικά σε ποσότητα 5 g κάθε δείγµατος προστέθηκαν 1 ml απιονισµένου νερού (ph 7). Τα µίγµατα αναδεύτηκαν για 24 h και στη συνέχεια διήλθαν από διηθητικό χαρτί µε διάµετρο πόρων < 45 µm. Η ίδια διαδικασία

20 Μεθοδολογία 11 επαναλήφθηκε µε διαλύµατα HNO 3 ph 3 και 5 και µε διάλυµα ΝaOH ph 8,5. Συνολικά προέκυψαν 52 διηθήµατα. Η επιλογή των συγκεκριµένων τιµών ph έγινε µε κριτήριο φυσικές συνθήκες. Ένα ιδιαίτερα όξινο περιβάλλον θα µπορούσε, για παράδειγµα, να χαρακτηρίζει µία όξινη απορροή. Το φαινόµενο αυτό έχει λάβει µεγάλες διαστάσεις και αποτελεί το σηµαντικότερο ίσως πρόβληµα, που πηγάζει από την εκµετάλλευση ανθρακωρυχείων. Με τη δηµιουργία του ουδέτερου ph µπορούµε να συµπεράνουµε ποια ιχνοστοιχεία είναι πιο ευκίνητα και εκπλένονται από επιφανειακά νερά. Τέλος, βασικό περιβάλλον µπορεί να δηµιουργηθεί από τη διάλυση ασβεστόλιθων από τη γύρω περιοχή Στοιχειακή ανάλυση ιασπάσεις δειγµάτων ιαλυτοποιήθηκαν και τα 13 δείγµατα. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν η εξής: Αρχικά, από το κάθε δείγµα ζυγίστηκε ποσότητα,25 g. Έπειτα, στα δείγµατα της τέφρας προστέθηκαν διαδοχικά: 5 ml HNO 3, 65% p.a. 2 ml H 2 SO 4, 96% p.a.,5 ml HF 1 ml απιονισµένο νερό Για τα δείγµατα του λιγνίτη χρησιµοποιήθηκε το εξής µίγµα οξέων: 6 ml HNO 3, 65% p.a. 2 ml Η 2 Ο 2, 3% p.a. 1,4 ml HClO 4,25 ml HF

21 Μεθοδολογία 12 Τα διαλύµατα αραιώθηκαν σε τελικό όγκο 1 ml και διασπάστηκαν σε φούρνο µικροκυµάτων MLF Mega 12 Milestone σύµφωνα µε το ακόλουθο πρόγραµµα: Πρόγραµµα 1 step Time power 1 2 min 25 W 2 1 min W 3 5 min 25 W 4 5 min 4 W 5 5 min 6 W 6 1 min 65 W 7 5 min 5 W ventilation: 4 min Προσδιορισµός κύριων στοιχείων και ιχνοστοιχείων Στα δείγµατα λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας και τέφρας εστίας προσδιορίστηκαν οι συγκεντρώσεις των στοιχείων Ca, Fe, K, Mg και Na µε φασµατοµετρία ατοµικής απορρόφησης φλόγας (FAAS: Flame Atomic Absorption Spectrometry) σε φασµατοφωτόµετρο GBC AVANTA. Επιπλέον, στα διαλύµατα που προέκυψαν από τις παραπάνω διαδικασίες προσδιορίστηκαν τα στοιχεία As, Β, Ba, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Mn, Mo, Nb, Ni, P, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Sr, Ta, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr µε φασµατοµετρία µάζας επαγωγικού ζεύγους πλάσµατος (ICP-MS: Inductively Coupled Plasma-Mass Spectrometry), µε χρήση του οργάνου ELAN 61 Perkin Elmer.

22 Αποτελέσµατα 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 6.1. Αποτελέσµατα άµεσης ανάλυσης Η περιεκτικότητα του λιγνίτη σε τέφρα επί ξηρού κυµαίνεται από 24,7% έως 34,6%, σε C από 39% έως 45,3%, σε H από 2,9% έως 3,7%, σε Ν από 1,6% έως 1,7%, σε S από 2,3% έως 3,% και σε Ο από 18,1% έως 23,1%. Τα συγκεντρωτικά αποτελέσµατα των προσδιορισµών τέφρας, υγρασίας, µόνιµου άνθρακα, πτητικών συστατικών, καθώς και οι περιεκτικότητες στα παραπάνω στοιχεία απεικονίζονται στους Πίνακες 2 και Αποτελέσµατα στοιχειακής ανάλυσης Σε όλα τα δείγµατα προσδιορίστηκαν οι περιεκτικότητες των στοιχείων Ca, Fe, K, Mg, Na και 33 ιχνοστοιχείων, προκειµένου να υπολογιστούν οι συντελεστές εµπλουτισµού και τα ποσοστά έκπλυσης για κάθε ιχνοστοιχείο. Από τις στοιχειακές αναλύσεις στα δείγµατα λιγνίτη προέκυψε ότι αυτά περιέχουν ένα µέσο ποσοστό 3,4% σε Ca, 1,6% σε Fe, ενώ µικρότερο ποσοστό παρουσιάζουν τα στοιχεία K, Mg, Na (,3%,,3% και,1% αντίστοιχα) (Πίνακας 4). Στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας ο µέσος όρος είναι 9,2% σε Ca, 6% σε Fe, 1,2% σε K,,3% σε Mg και,4% σε Na. Τα δείγµατα της τέφρας εστίας παρουσιάζουν µέσο ποσοστό 9,6% σε περιεχόµενο Ca, 4,2% σε Fe,,8% σε K,,2% σε Mg και,3% σε Na. Τέλος, στα δείγµατα των αποθέσεων τέφρας τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 8,8% σε Ca, 5,8% σε Fe, 1% σε K,,3% σε Mg και,4% σε Na. Από τα αποτελέσµατα που απεικονίζονται στον Πίνακα 4 είναι εµφανές ότι όλα σχεδόν τα στοιχεία και τα ιχνοστοιχεία έχουν µεγαλύτερες συγκεντρώσεις

23 Αποτελέσµατα 14 στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας παρά στα αντίστοιχα της τέφρας εστίας. Αυτό συµβαίνει γιατί στην τέφρα εστίας υπάρχει άκαυστη οργανική ύλη, µε αποτέλεσµα να παρατηρούνται µικρότερες περιεκτικότητες, συγκριτικά µε την ιπτάµενη τέφρα, όπου όλα τα δείγµατα εµφανίζονται εµπλουτισµένα σε στοιχεία και ιχνοστοιχεία. ΠΙΝΑΚΑΣ 2: Προσεγγιστική ανάλυση (% κ.β.) λιγνίτη και τεφρών (εξ: δείγµα επί ξηρού). ΕΙΓΜΑ ΥΓΡΑΣΙΑ (% Κ.Β.) ΤΕΦΡΑ (% Κ.Β., ΕΞ) ΠΤΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ (% Κ.Β., ΕΞ) ΜΟΝΙΜΟΣ ΆΝΘΡΑΚΑΣ (% Κ.Β., ΕΞ) Α.Θ.Ι. (MJ/KG) ΛΙΓΝΙΤΗΣ BLM1 65, 27, 51,1 21,9 17, BLM2 66,2 24,7 49,5 25,8 17,9 BLM3 63,8 34,6 46,5 18,9 15,7 ΤΕΦΡΑ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΑΠΟΘΕΣΗΣ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ AM1 3,7 89,1 9,8 1,1 AM2 29,2 89,5 9,2 1,3 AM3 29,3 88,8 1,9,3 AM4 29,7 91,9 7,3,8 FA1,2 95,5 3,8,7 FA2,2 95,7 3,5,8 FA3,5 95,5 3,6,9 BA1 48,5 78,7 18,4 2,9 BA2 53,1 69,4 23,9 6,7 BA3 45,5 79,3 17,7 3, Στα δείγµατα λιγνίτη, τα ιχνοστοιχεία As, Be, Cd, Co, Cu, Ga, Ge, Hf, Nb, Pb, Rb, Sb, Sc, Ta, Th, U, W, Y, Yb, Zr παρουσιάζουν τιµές από,1 31 ppm, ενώ τα Cr, Ni, Sn, V βρέθηκαν σε περιεκτικότητες ppm. Υψηλότερες τιµές

24 Αποτελέσµατα 15 προσδιορίστηκαν για το Sr (>218 ppm). Μεγάλη διακύµανση παρατηρείται στα στοιχεία Β, Βa, Li, Mn, Mo, P, Ti, Zn. Τα δείγµατα ιπτάµενης τέφρας παρουσιάζουν περιεκτικότητες 1-1 ppm σε As, Ba, Be, Cd, Co, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Nb, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Ta, Th, U, W, Y, Yb, Zr. Μεγαλύτερες τιµές βρέθηκαν για τα ιχνοστοιχεία Cr, Mo, Ni, V, Zn (έως 31 ppm) και ακόµη υψηλότερες για τα Mn, Sr. Ιδιαίτερα υψηλές ήταν οι περιεκτικότητες P και Ti στα δείγµατα ιπτάµενης τέφρας, µε µέση τιµή 1214 ppm και 4799 ppm αντίστοιχα. Ανάλογα ήταν και τα αποτελέσµατα για τα υπόλοιπα δείγµατα τέφρας. ΠΙΝΑΚΑΣ 3: Περιεκτικότητες (% κ.β. επί ξηρού) λιγνίτη και τεφρών στα κύρια στοιχεία. ΕΙΓΜΑ ΤΕΦΡΑ C Η Ν S O ΛΙΓΝΙΤΗΣ BLM1 27, 44,7 2,9 1,7 2,4 21,3 BLM2 24,7 45,3 3, 1,6 2,3 23,1 BLM3 34,6 39, 3,7 1,6 3, 18,1 ΤΕΦΡΑ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΑΠΟΘΕΣΗΣ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ AM1 89,1 4,9,8,2,4 4,6 AM2 89,5 5,3,5,1,3 4,3 AM3 88,8 5,1,7,1,4 4,9 AM4 91,9 2,4,4,1,9 4,3 FA1 95,5 1,9,1,1,6 1,8 FA2 95,7 1,7,1,1,7 1,7 FA3 95,5 2,9,1,3,5,7 BA1 78,7 1,7 1,4,3,3 8,6 BA2 69,4 1,7 1,4,6,3 17,6 BA3 79,3 1,3 1,2,3,4 8,5

25 Αποτελέσµατα 16 ΠΙΝΑΚΑΣ 4: Στοιχειακή σύσταση του λιγνίτη της Μεγαλόπολης, της ιπτάµενης τέφρας, της τέφρας εστίας και των αποθέσεων τέφρας (περιεκτικότητες σε ppm, εκτός αν αναφέρεται αλλιώς). ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΤΕΦΡΑ ΑΠΟΘΕΣΗΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 Ca (%) 3,9 2,9 3,4 9,7 1,3 7,7 9,5 8,6 1,8 7, 6,7 1,1 11,4 Fe (%) 1,3 1,4 2, 6,1 6,3 5,6 4,2 4, 4,3 5,7 5,9 5,8 5,6 Mg (%),3,3,4,4,3,2,1,2,2,2,2,2,5 K (%),2,2,4 1,4 1,1 1,,8,7,8,8,9,7 1,5 Na (%),1,1,1,4,4,4,3,3,3,4,4,4,4 As B Ba Be,5, Cd, ,1,1, Co Cr Cu Ga Ge,2,4, Hf,6, Li Mn Mo Nb Ni P Pb Rb Sb,5,5, ,9, Sc Sn Sr Ta,1,2 2, ,8,7, Th,7,5, Ti U V W,3, Y Yb,5,5, Zn Zr

26 Αποτελέσµατα 17 Στα δείγµατα των αποθέσεων παρατηρείται σταδιακή µείωση της περιεκτικότητας σε Ca, Mg, K µε το πέρασµα του χρόνου, ενώ ο Fe παρουσιάζει αύξηση και το Na παραµένει σταθερό. Αρκετά στοιχεία (As, Ba, Cr, Cu, Mo, Sc, U, Y, Zn) παρουσιάζουν µία απότοµη αύξηση ή µείωση στο διάστηµα του ενός µήνα ή των έξι µηνών µετά την απόθεση της τέφρας και µετά ακολουθούν µία πιο σταθερή πορεία. Σε γενικές γραµµές τα Be, Cd, Co, Ge, Hf, Nb, Sb, Sn, Ta, W, Yb εµφανίζουν σταθερές περιεκτικότητες, µε εξαίρεση τα Nb, Sb, Sn, Ta, που δείχνουν µία µικρή τάση εµπλουτισµού αµέσως µετά την απόθεση και έπειτα παραµένουν σταθερά. ιαρκή αύξηση περιεκτικότητας παρουσιάζουν τα στοιχεία B, Ti, V, ενώ σταθερή µείωση παρατηρείται στο Zr. Αυξητική τάση αλλά µε διακυµάνσεις δείχνουν τα As, Ba, Ga, Li, Mo και αντίστοιχα τάση µείωσης τα Mn, P, Pb, Sr, Y, Zn, στα οποία ωστόσο παρατηρείται εµπλουτισµός µετά την απόθεση των έξι µηνών Αποτελέσµατα έκπλυσης Η ερµηνεία της συµπεριφοράς των ιχνοστοιχείων που µπορεί να εκπλυθούν κάτω από συνθήκες διαφορετικού ph πραγµατοποιήθηκε µε επεξεργασία των αποτελεσµάτων που προέκυψαν από τις στοιχειακές αναλύσεις. Τα ποσοστά των ιχνοστοιχείων που εκπλύθηκαν για τις διαφορετικές τιµές ph απεικονίζονται στους Πίνακες 5-8. Τα στοιχεία Be, Ge, Hf, Nb, Pb, Sn, Ta, Th, Zr, εµφανίζουν περιεκτικότητες ιδιαίτερα χαµηλές. Σηµαντικά υψηλότερες περιεκτικότητες, συγκριτικά µε τα άλλα ιχνοστοιχεία, παρατηρούνται για τα Mo και Sr. Στο ίδιο συµπέρασµα σχετικά µε τις περιεκτικότητες των ιχνοστοιχείων καταλήγουν και οι Georgakopoulos et al. (22) µελετώντας τα κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία που είναι δυνατό να εκπλυθούν από την ιπτάµενη τέφρα στους ατµοηλεκτρικούς σταθµούς της Μεγαλόπολης και της Πτολεµαΐδας.

27 Αποτελέσµατα 18 ΠΙΝΑΚΑΣ 5: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As B Ba Be Cd Co Cr Cu Ga Li Mn Mo Ni Pb Rb Sr U V Zn Hf Sb Sn Ge Nb P Ta Ti W Zr Sc Th Y Yb

28 Αποτελέσµατα 19 Ανάλογα µε το ποσοστό έκπλυσης, τα στοιχεία ταξινοµήθηκαν σε τρεις κατηγορίες (Baba et al., 24): - Στοιχεία µε µεγάλη κινητικότητα (ποσοστό έκπλυσης >5%), - Στοιχεία µε µέτρια κινητικότητα (ποσοστό έκπλυσης,5 5%), - Στοιχεία µε χαµηλή κινητικότητα (ποσοστό έκπλυσης <,5%) Από την επεξεργασία των αποτελεσµάτων φαίνεται ότι στα δείγµατα του λιγνίτη κάποια στοιχεία παρουσιάζουν παρόµοια συµπεριφορά (Πίνακες 5-8). Τα στοιχεία As, B, Ba, Co, Ga, Li, Mn, Mo, P, Sb, Sr δείχνουν µεγάλη κινητικότητα σε όξινο και µέτρια σε βασικό περιβάλλον. O Zn εµφανίζει υψηλό ποσοστό έκπλυσης σε ουδέτερο και βασικό περιβάλλον, ενώ ο Pb εκπλένεται περισσότερο σε βασικές συνθήκες χωρίς ωστόσο να παρουσιάζει σηµαντικά ποσοστά. Το ποσοστό έκπλυσης του Cd είναι µεγάλο σε ph 5 και 8,5 και µετριάζεται στο ουδέτερο και στο πιο όξινο περιβάλλον. Ωστόσο, τα συµπεράσµατα αναφορικά µε την κινητικότητα του στοιχείου αυτού δεν µπορεί να είναι ασφαλή, καθώς η συγκέντρωσή του σε δύο από τα τρία δείγµατα λιγνίτη είναι χαµηλότερη των ορίων ανίχνευσης. Πολλά από τα ιχνοστοιχεία που προαναφέρθηκαν είναι τοξικά και ιδιαίτερα επικίνδυνα. Το Cd, για παράδειγµα, σύµφωνα και µε τη διεθνή βιβλιογραφία είναι από τα πρώτα στοιχεία που εκπλένεται από το λιγνίτη και την τέφρα και αποτελεί σοβαρό περιβαλλοντικό κίνδυνο (Seferinoğlu et al., 23). Είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζεται ως καρκινογόνο και είναι γνωστό ότι έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στα υδατικά οικοσυστήµατα και εδάφη. Χαµηλή έως µέτρια κινητικότητα παρουσιάζει το Cr σε ελαφρώς όξινο και σε βασικό ph, ενώ το Ge και ο Cu παρουσιάζουν ίδια συµπεριφορά µε το Cr σε ph 3 και 8,5. Χαµηλή επίσης κινητικότητα σε όλες τις τιµές ph παρατηρείται για τα στοιχεία Hf, Ni, U, V, Y, Yb, ενώ τα Sc, W δείχνουν µέτρια κινητικότητα σε ph 5 και 3 αντίστοιχα.

29 Αποτελέσµατα 2 ΠΙΝΑΚΑΣ 6: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 5. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As 5,2 7,6 3,3,1,1, 1,1 1,4,8,6,5,1,1 B 1, 1,7 1,6,,, 6,8 6,5 6, 3,6 2,3 7,2 4,7 Ba 2,6 1,9 1,5 1,8 1,8 13,8 3,5 3,2 2,7 2,3 2,9 3, 3,7 Be,,,,,,,,,,,,, Cd 5,6 17, 4,5 15,9 85, 65,2 72,8 4,6 1,6 14,1 11,4 Co,3,3,3,,,,1,1,1,,,, Cr,8,5,5,2,3,1,1,1,1,,,2,2 Cu,,,1,,,,,1,,,,, Ga 1,5 1,,6,2,2,3,8,4 1,2,2,2 1,1 1,3 Li 1,5 1,4,1 6, 7, 3,8 3,4 2,2 2,5,4 1,3 1,3 2,4 Mn 2,5 2,6 2,1,,,,4,3,3,2,3,1, Mo 18,6 7,3 15,3 4,9 53,6 34,1 35,9 32,2 3,1 7,9 4,5 27,8 27, Ni,,,3,,,,1,,,,,, Pb,,1,,,,,,,,,,, Rb 2,4 2,7 1,1 11,1 37,6 18,5 1, 13,9 6, 33,1 12,6 22,3,9 Sr 15,6 12,6 12,9 18,5 21, 16,8 1, 8,8 7,8 1,7 5,6 7,2 6,9 U,5,,1,,, 2,9 1,3 2,1 1,2,9,5, V,6,3,3,6,8,6,6,4,7,2,2,1,9 Zn,,,,,,,,,,,,, Hf,,,,,,,,,,,,, Sb 11,8 8,8 9,8,,1, 12, 9,3 11,2 2,2 1,9 7,7 4, Sn,,,,,,,,,,,,, Ge,1,2,1,,1,,9,7,7,3,4,4, Nb,1,1,,,,,,,,,,, P,3,7,3,,,,,1,,,1,, Ta,,,,,,,,,,,,, Ti,,,,,,,,,,,,2,3 W 3, 1,3,5 3,6 3,8 2,1 4,9 2,4 5,3 1,,8 3,7 5, Zr,,,,,,,,,,,,, Sc,1,1,,1,1,1,,1,,,,, Th,1,1,1,,,,,,,,,, Y,1,1,1,,,,,,,,,, Yb,,,,,,,,,,,,,

30 Αποτελέσµατα 21 Στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας µεγάλη κινητικότητα παρουσιάζουν τα στοιχεία Mo, Rb, Sr, Cd και πολύ χαµηλή έως µηδενική τα As, Be, Co, Cr, Ga, Ge, Hf, Mn, Nb, Ni, Pb, Sb, Sn, Ta, Th, Ti, U, Yb, Zr. Μηδενική είναι η κινητικότητα και για τον Zn µε εξαίρεση ένα δείγµα (FA1), το οποίο παρουσιάζει µεγάλη. Μέτρια και χαµηλή κινητικότητα και µόνο για ph 3 παρατηρείται για τα Β, Cu, P, Sc, V, W. Το Ba εµφανίζει µέτριο βαθµό έκπλυσης, µε εξαίρεση ένα δείγµα (FA3), στο οποίο αυξάνει σηµαντικά το ποσοστό έκπλυσης σε ελαφρώς όξινο και ουδέτερο ph. Τέλος, το Li σε όξινο περιβάλλον δείχνει µεγάλη κινητικότητα, η οποία µειώνεται σε µέτρια σε ουδέτερο και βασικό περιβάλλον. Ανάλογα είναι και τα αποτελέσµατα για τα δείγµατα της τέφρας εστίας µε κάποιες µικρές διαφορές. Έτσι µεγαλύτερη κινητικότητα παρουσιάζουν τα στοιχεία As, B, Ga, Ge και Sb. Ειδικά το Β παρουσιάζει µεγάλο ποσοστό έκπλυσης σε όξινο και ουδέτερο ph, το οποίο όµως µειώνεται σε βασικό περιβάλλον. Επίσης µία διαφορά που παρατηρείται στα δείγµατα της τέφρας εστίας είναι ότι το U εµφανίζει αυξηµένη κινητικότητα σε όξινες συνθήκες, ενώ σε όλα τα άλλα δείγµατα είχε µηδενική σχεδόν κινητικότητα, όπως προαναφέρθηκε. Ίδια τάση για όλα τα στοιχεία παρατηρείται και στα δείγµατα των αποθέσεων της τέφρας. Μέτρια κινητικότητα εµφανίζει το As, η οποία όµως γίνεται χαµηλή σε ουδέτερο και βασικό περιβάλλον και τα Ba, Cd, Ge, Li, U και W. Μεγάλη κινητικότητα έχουν τα Β, Mo, Rb, Sb, Sr, τα οποία δείχνουν όλο και µεγαλύτερο ποσοστό έκπλυσης µε το πέρασµα του χρόνου. Όλα τα υπόλοιπα στοιχεία παρουσιάζουν χαµηλή έως µηδενική κινητικότητα.

31 Αποτελέσµατα 22 ΠΙΝΑΚΑΣ 7: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 7. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As 2,4 3,9 2,6,,,,4 1,1,3,5,5,,2 B 1,2 3,,7,,, 5,9 5, 5,1 2,7 1,6 5,3 1,2 Ba 1,1 1,2 1, 4,1 2,1 35,9 1,8 2,4 1,8 2,1 2,4 3,1 3,6 Be,,,,,,,,,,,,, Cd 4,3 19,1 5, 18,1 57,9 47,4 68,7 3,3 1,2 12,3 12,1 Co,,1,1,,,,,,,,,, Cr,4,4,3,1,1,1,1,1,1,1,,2,3 Cu,2,2,,,,1,,,,,,,1 Ga,7,7,5,4,3 1,1 1,3,4 1,2,2,2 1,,9 Li,4,6,1 3,8 5,2 2,5 1,7 1,7 1,5,3,9 1,2 2,3 Mn 1,2 1,4 1,2,,,,1,5,1,1,2,, Mo 8,1 6,1 1, 37,4 38,7 33,2 21, 2,8 24,4 5, 3,1 22,6 27,2 Ni,,,,,,,,,,,,, Pb,,,,,,2,,,,,4,, Rb,8 1,2,5 1, 32,6 15,4 5,7 9,4 4,1 28,3 1,8 2,3 1, Sr 4,5 5,2 5,8 15,5 17, 13,6 4,9 5,2 5, 6,6 2,8 5,8 6,3 U,1,,1,,,,3,8,5,1,2,, V,4,2,2,5,4,4,6,4,5,2,2,2,8 Zn, 65,2,,,,5,,, 5,8,,7 1,3 Hf,,,,,,,,,,,,, Sb 4,4 5,2 6,,,, 9,5 3,3 8,9 1,6 1,3 4,9 1,1 Sn,,,,,,,,,,,,, Ge,3,1,1,,,,5,9,4,2,3,1, Nb,,,,,,,,,,,,, P,2,7,2,,,,,,,,,, Ta,,,,,,,,,,,,, Ti,,4,,,,,,,,,,,3 W,2,,1 1,4 1,2 1,2 4,7 1,8 5,1,5,5 3,5 4,7 Zr,,,,,,,,,,,,, Sc,,,,1,,,,,,,,,1 Th,1,,1,,,1,,,,,,, Y,,,,,,,,,,,,, Yb,,,,,,,,,,,,,

32 Αποτελέσµατα 23 ΠΙΝΑΚΑΣ 8: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 8,5. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As 5,4 6,5 3,,1,1,1,9 1,4,5,4,5,1,2 B 3,3 4,9,6,,, 3,6 3,8 3,4 2,5 1,6 5,7 2,2 Ba 2,4 1,7 1,4 3,1 1,5 5,9 3,1 2,7 2,4 2,4 2,8 3,5 4,4 Be,,,,,,,,,,,,, Cd 8,9 21,2 5,2 17,9 1, 76,4 86,3 5,8 2, 16,4 13,4 Co,3,3,2,,,,,,,,,, Cr,8,5,5,2,3,1,1,1,1,,,2,3 Cu,2 1,3,3,,,,,,1,,,, Ga 1,6 1,1,7,2,2,2 1,1,5 1,6,3,3 1,1 1,4 Li,9,8,1 4, 4,3 2,4 2, 1,4 1,5,2,8,9 1,9 Mn 1,3 1,4,,,,,2,2,1,1,2,, Mo 19,1 9,4 17,1 4,9 4,1 31,9 34,3 31,7 29,1 8,2 4,8 27, 27,5 Ni,,,2,,,,,,,,,, Pb 1,5 2,8,5,2,,,,1,2,,,, Rb 2,1 2,4,9 1,7 32,7 17,2 8,6 11,6 4,9 29,5 11,7 21,3 1, Sr 12,5 7,2 1,6 17,5 19, 14,3 8, 6,6 6,2 9,2 3,4 6,6 7,9 U,6,,2,,, 1,7,9,8,6,5,2, V,5,3,3,6,6,4,7,5,7,2,2,2 1, Zn, 1, 23,7 14,7,1, 1,1, 4,4,,,4 2,4 Hf,,,,,,,,,,,,, Sb 12,3 9,3 1,1,,, 11,5 9,3 1,6 2,1 1,9 7,6,7 Sn,,,,,,,,,,,,, Ge,3,1,1,,,,6,6,3,2,3,2, Nb,,,,,,,,,,,,, P,3 1,,2,,,,,,,,,, Ta,,,,,,,,,,,,, Ti,6,1,1,,,,,,,,,,3 W,3,,2 3,5 3,5 2,6 5, 2,8 5,8 1, 1, 4,3 5,9 Zr,,,,,,,,,,,,, Sc,,,,1,1,1,,,,,,, Th,1,1,1,,,,,,,,,, Y,1,1,1,,,,,,,,,, Yb,1,,,,,,,,,,,,

33 Αποτελέσµατα 24 Με βάση τις περιεκτικότητες του λιγνίτη και της τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία µπορεί να εκτιµηθεί η πτητικότητά τους κατά την καύση και το κατά πόσο αυτά διαφεύγουν στο περιβάλλον ή παραµένουν στο χώρο καύσης. Για το σκοπό αυτό υπολογίστηκε από τους Meij et al. (1983, 1984) ο συντελεστής εµπλουτισµού (ΣΕ) µε τη βοήθεια της σχέσης: ΣΕ = CA A CC 1 όπου CA = συγκέντρωση στοιχείου (σε ppm) στην τέφρα CC = συγκέντρωση στοιχείου στο λιγνίτη Α = περιεκτικότητα τέφρας στο λιγνίτη (% κ.β. επί ξηρού) Με βάση τις τιµές που προσδιορίστηκαν για τους συντελεστές εµπλουτισµού, τα ιχνοστοιχεία ταξινοµήθηκαν σε 3 κατηγορίες: ΣΕ<<1: Πολύ πτητικό ΣΕ<1: Μέτρια πτητικό ΣΕ>1: Μη πτητικό Στον Πίνακα 9 απεικονίζονται οι συντελεστές εµπλουτισµού όλων των ιχνοστοιχείων στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας, της τέφρας εστίας και των αποθέσεων. Τα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας εµφανίζονται εµπλουτισµένα σε B, Ba, Be, Li, Rb, Sn. Μικρότερες είναι οι συγκεντρώσεις για τα B, Ga, Mo, Sr, Ta, ενώ τα As, Cd, Ni, P, Pb, Sc παρουσιάζονται αρκετά εµπλουτισµένα σε κάποια δείγµατα και σε κάποια άλλα καθόλου. Τέλος, τα Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Sb, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr είναι τα ιχνοστοιχεία µε τις µικρότερες συγκεντρώσεις. Αντίστοιχα, στα δείγµατα της τέφρας εστίας παρατηρείται εµπλουτισµός σε As, B, Ba, Cd, Li, Mo, Pb, Rb, Sb, Sn, Ta, Zn, ενώ µικρότερες συγκεντρώσεις

34 Αποτελέσµατα 25 εµφανίζονται για τα Be, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Nb, Ni, P, Sc, Sr, U, V, W, Zr. Σε κάποια δείγµατα τέφρας εστίας τα Mn, Yb είναι αρκετά εµπλουτισµένα, ενώ σε κάποια άλλα καθόλου. Τα ιχνοστοιχεία µε τις µικρότερες συγκεντρώσεις στα συγκεκριµένα δείγµατα είναι τα Th, Ti και Y. Στα δείγµατα των αποθέσεων τέφρας παρατηρείται µεγάλη συγκέντρωση για τα Ba, Li, Sn, µικρότερη για τα As, B, Cd, Ga, Ni, Sr, Ta, Zn. Τα Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, V, W, Yb, Zr είναι τα ιχνοστοιχεία µε τις µικρότερες συγκεντρώσεις στα συγκεκριµένα δείγµατα. Αξιοσηµείωτη είναι η τάση που παρουσιάζουν τα Pb και Rb, τα οποία εµφανίζουν µικρές συγκεντρώσεις αµέσως µετά την απόθεση και εµπλουτίζονται αρκετά µε το πέρασµα του χρόνου. Συµπερασµατικά, προκύπτει ότι, σύµφωνα µε τους συντελεστές εµπλουτισµού, τα ιχνοστοιχεία µε τη µεγαλύτερη πτητικότητα (ΣΕ<<1) είναι τα B, Ba, Li, Rb, Sn. Μέτρια πτητικά (ΣΕ<1) παρουσιάζονται τα As, Cd, Ga, Mo, Ni, P, Pb, Sb, Sc, Sr, Ta, W, Zn, ενώ τα ιχνοστοιχεία µε τη µικρότερη πτητικότητα (ΣΕ>1) είναι τα Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, U, V, Y, Yb, Zr.

35 Αποτελέσµατα 26 ΠΙΝΑΚΑΣ 9: Συντελεστές εµπλουτισµού των ιχνοστοιχείων σε ιπτάµενη τέφρα, τέφρα εστίας και αποθέσεων. ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As,9 1,4,61,25,25,25,65,61,72,58 B,36,38,78,23,23,24,71,66,58,52 Ba,8,13,4,11,12,11,1,9,1,8 Be 1,23 1,23 1,23,82,41,82 1,23 1,23 1,23 1,23 Cd,96 3,84,96,1,1,1,96,96,96,96 Co 1,1 1,1 1,37,71,63,71 1,33 1,33 1,3 1,3 Cr 1,36 1,29 1,29,91,75,95 1,26 1,27 1,13 1,23 Cu 1,19 1,14 1,35,75,61,73 1,28 1,29 1,24 1,32 Ga,74,77,8,51,48,54,83,83,77,7 Li,37,34,43,26,23,27,45,45,41,41 Mn 1,18 1,2 1,68 1,16,77 1,25 1,56 1,48 1,92 1,94 Mo,83,85,91,43,37,42 1,3,61,85,69 Ni 1,6 1,1,91,73,67,76,8,99,86,93 Pb,73 1,25,6,3,26,3,65,47,56 1,4 Rb,55,18,37,18,12,25,12,12,12 5,54 Sr,77,83,9,55,57,6,67,59,83,85 U 1,23 1,24 1,17,78,6,8 1,23 1,27 1,26,94 V 1,43 1,38 1,93,91,73,94 2,1 1,99 1,79 1,5 Zn 1, 1,8 1,1,41,43,39,85,49,86,43 Hf 1,23 1,23 1,23,82,82,82 1,23 1,23 1,23 1,23 Sb 1,9 1,63 1,9,49,43,54 1,9 1,9 1,9,54 Sn,2,2,2,1,1,1,2,2,2,2 Ge 1,56 2,33 1,56,78,78,78 1,56 1,56 1,56 1,56 Nb 1,1 1,18 1,25,86,78,86 1,18 1,18 1,18 1,2 P,89 1,2 1,1,78,69,93,95,91 1,19 1,19 Ta,32,32 1,28,26,22,26,96,96,64,64 Ti 3,53 3,78 5,76 2,84 2,68 3,3 5,7 5,65 5,27 4,92 W 1,1 1,1 1,1,5,5,5 1,1 1,1 1,1 1,1 Zr 1,5 1,14 1,16,74,72,82 1,8 1,12 1,26 1,31 Sc,68 1,3 1,21,76,66,8 1,9 1,13,99,55 Th 4,4 2,52 1,51 2,2 1,51 2,2 1,51 1,51 1,51 7,7 Y 2,1 1,73 1,63 2,78 2,21 3,16,96,86 1,34 3,7 Yb 1,63 1,63 1,9 1,9,54 1,9 1,9 1,9 1,9 1,63

36 Αποτελέσµατα Στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων εφαρµόστηκε η µέθοδος της παραγοντικής ανάλυσης τύπου R. Η µέθοδος αυτή διευκολύνει την οµαδοποίηση των µεταβλητών µέσω των παραγοντικών τους φορτίσεων, παρέχοντας χρήσιµες πληροφορίες για τις µεταξύ τους σχέσεις. Επιπρόσθετα, επιτρέπει την οµαδοποίηση των δειγµάτων, στα οποία οι σχέσεις µεταξύ των µεταβλητών αντιπροσωπεύονται από τις παραγοντικές τιµές. Η παραγοντική ανάλυση εφαρµόστηκε ξεχωριστά για τα ποσοστά έκπλυσης των ιχνοστοιχείων στις διάφορες τιµές ph και περιλαµβάνει 4 παράγοντες για το ph 3, 5, 7 και 5 παράγοντες για το ph 8,5. Το ποσοστό της ολικής διακύµανσης που καλύπτει είναι 85,4% για το ph 3, 84,4% για το ph 5, 91,4% για το ph 7 και 87,7% για το ph 8,5. Πρέπει να σηµειωθεί ότι κάποια ιχνοστοιχεία δεν συµπεριλήφθηκαν στην παραγοντική ανάλυση, επειδή παρουσίαζαν µηδενικά ποσοστά έκπλυσης σε αρκετά δείγµατα. Συγκεκριµένα, από την παραγοντική ανάλυση στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για το ph 3, αφαιρέθηκαν τα Cd, Nb, Pb, Ti, W, Zn και για το ph 5 τα B, Be, Cd, Cu, Ge, Hf, Mn, Ni, P, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Ti, Yb, Zn, Zr. Μηδενικά ποσοστά έκπλυσης σε αρκετά δείγµατα για το ph 7 παρουσίασαν τα B, Be, Cd, Cu, Ge, Hf, Mn, Ni, P, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, U, Yb, Zn, Zr και για το ph 8,5 τα B, Be, Cd, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Ni, P, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Yb, Zn, Zr. Από τις παραγοντικές φορτίσεις (Πίνακας 1) και τις παραγοντικές τιµές (Πίνακας 11) στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3, προκύπτουν τα ακόλουθα συµπεράσµατα: Ο πρώτος παράγοντας (F1) εκφράζει το 52,9% της ολικής διακύµανσης και είναι διπολικός. Θετικές παραγοντικές φορτίσεις παρουσιάζουν τα εξής ιχνοστοιχεία: >,9: As, Co, Cr, Mn, P, Sc, Zr >,7: Be, Hf, Ni, Ta, Th, Yb

37 Αποτελέσµατα 28 >,5: B, Ga, Sr, Y,1-,5: Cu, Sb Το As στο λιγνίτη περιέχεται κυρίως στον πυρίτη και σε άλλα θειούχα ορυκτά. Επίσης, είναι δυνατό να συνδέεται και µε το οργανικό µέρος, ιδιαίτερα σε γαιάνθρακες που η περιεκτικότητα του πυρίτη είναι χαµηλή (Finkelman, 1995). Το Co παρουσιάζει σύνδεση µε θειούχα ορυκτά, ιδιαίτερα µε τον πυρίτη. Είναι όµως δυνατό να συνδέεται µε αργιλικά ορυκτά αλλά και µε το οργανικό µέρος (Finkelman, 1995). Σχετικά µε το Cr δεν υπάρχουν σαφή δεδοµένα. Κάποιες αναφορές καταλήγουν στην οργανική σύνδεση του Cr µε τους γαιάνθρακες, κάποιες άλλες σε µια ενδιάµεση συµπεριφορά, ενώ υπάρχουν και ορισµένες που υποστηρίζουν την ανόργανη σύνδεση, η οποία σχετίζεται µε την ύπαρξη αργιλικών ορυκτών (Finkelman, 1981). Το Mn υπάρχει κυρίως σε ανθρακικά ορυκτά (σιδηρίτη, αγκερίτη). Σύµφωνα όµως µε τον Finkelman (1995), µία σηµαντική ποσότητα Mn συνδέεται µε το οργανικό µέρος. Οι Brown and Swaine (1964) κατέληξαν ότι στους γαιάνθρακες της Αυστραλίας ο P απαντάται κυρίως στον απατίτη. Οι Bogdanov (1965), Gluskoter et al. (1977) και Kuhn et al. (1978) διαπίστωσαν οργανική σύνδεση για το P. Η διαφωνία αυτή µπορεί να εξηγηθεί από τη συχνή παρουσία ορυκτών του φωσφόρου στο οργανικό υλικό, η οποία δίνει την εντύπωση οργανικής σύνδεσης για το P. Πολλές αναφορές από τη διεθνή βιβλιογραφία µαρτυρούν ισχυρά οργανική σύνδεση για το Be (Finkelman, 1981). O Swaine (198) κατέληξε ότι το Ni παρουσιάζει οργανική σύνδεση µε τους γαιάνθρακες χωρίς όµως να έχει σαφή στοιχεία για τον τρόπο της σύνδεσης. Από την άλλη, υπάρχουν αναφορές που υποστηρίζουν την ανόργανη σύνδεση του Ni, καθώς στους γαιάνθρακες απαντώνται αρκετά θειούχα ορυκτά του Ni (µιλλερίτης, ουλµανίτης) αλλά και σε ίχνη υπάρχει Ni στο γαληνίτη, σφαλερίτη, πυρίτη και σε άλλα ορυκτά στους λιγνίτες (Finkelman, 1981). Γενικά, το Ni δεν παρουσιάζει σαφή σύνδεση.

38 Αποτελέσµατα 29 ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Παραγοντικές φορτίσεις για την παραγοντική ανάλυση τύπου R, στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3. F1 F2 F3 F4 As,91,7,34,6 B,57,72,1,14 Ba -,27 -,39 -,19,5 Be,76,21,11,42 Co,95,7,27,9 Cr,91 -,1,11,26 Cu,14,5,3 -,1 Ga,66,7 -,2,66 Li -,2 -,32 -,85,3 Mn,91,16,26 -,1 Mo -,36 -,7 -,84,19 Ni,82 -,1,49,6 Rb -,46 -,26 -,4 -,68 Sr,57 -,7 -,3 -,15 U -,38,82 -,5 -,24 V -,3 -,48 -,83 -,3 Hf,85,6,27,38 Sb,25,83,14,33 Sn -,3,58 -,43 -,21 Ge -,2,94,24,5 P,94 -,3,22 -,2 Ta,89,7 -,13,4 Zr,95,3,28,9 Sc,98 -,7,8 -,1 Th,83 -,13,47,18 Y,56 -,27,64,11 Yb,71 -,15,56,24

39 Αποτελέσµατα 3 ΠΙΝΑΚΑΣ 11: Παραγοντικές τιµές για την παραγοντική ανάλυση τύπου R, στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3. ΕΙΓΜΑ F1 F2 F3 F4 BLM1 2,18,29 -,46,37 BLM2 2,5 -,6,75 -,11 BLM3,27 -,98 1,95,52 FA1 -,6-1,22-1,38 -,38 FA2 -,8-1,29-1,27-1,12 FA3 -,79-1,46 -,56 1,63 BA1 -,18 1,39 -,87 -,2 BA2 -,11,86 -,41 -,32 BA3 -,35 1,55 -,5 -,2 AM1 -,63 -,19,92-1,63 AM2 -,81,7 1, -,67 AM3 -,85,45,74 -,14 AM4 -,63,6,8 2,6 Σύµφωνα µε τον Swaine (1971), το Β δείχνει οργανική σύνδεση. Ο πιο κοινός τρόπος σύνδεσης του Cu είναι στο χαλκοπυρίτη (CuFeS 2 ). Ωστόσο, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις σύνδεσής του µε το οργανικό µέρος (Miller and Given, 1978) καθώς και περιπτώσεις σύνδεσης µε αργιλοπυριτικά ορυκτά (Querol et al., 1995, 1997, Karayigit et al., 2, Alastuey et al., 21). To Sb στους γαιάνθρακες παρουσιάζει σύνδεση µε τον πυρίτη αλλά κάποια ποσότητα είναι δυνατό να συνδέεται µε το οργανικό µέρος. Υπάρχουν όµως ερευνητές που υποστηρίζουν ότι το Sb είναι πιθανό να παρουσιάζει µία ενδιάµεση γεωχηµική συµπεριφορά και άλλοι που συγκλίνουν στην ανόργανη σύνδεση του Sb µε τους γαιάνθρακες (Finkelman, 1981). Από όσα προαναφέρθηκαν, συµπεραίνουµε ότι ο θετικός πόλος του πρώτου παράγοντα (F1) αποτελείται από τα As, Co, Cr, Mn, P, Sc, Zr, Be, Hf, Ni, Ta, Th, Yb, B, Ga, Sr, Y, Cu, Sb, τα οποία δείχνουν σύνδεση µε το οργανικό µέρος και παρουσιάζει τις µεγαλύτερες παραγοντικές τιµές στα δείγµατα του λιγνίτη (BLM1, BLM2). Στα δείγµατα αυτά τα παραπάνω ιχνοστοιχεία εµφανίζουν

40 Αποτελέσµατα 31 υψηλό ποσοστό έκπλυσης, γεγονός που διαπιστώνεται και από τον πίνακα των ποσοστών έκπλυσης των ιχνοστοιχείων (Πίνακας 5). Συνεπώς, ο πρώτος παράγοντας υποδηλώνει την τάση των συγκεκριµένων ιχνοστοιχείων να εκπλένονται από τα δείγµατα BLM1 και BLM2. Ο αρνητικός πόλος του πρώτου παράγοντα παρουσιάζει υψηλότερες αρνητικές φορτίσεις για τα Rb (-,46), U (-,38), Mo (-,36), Sn (-,3), Ba (-,27), Li (-,2) και λιγότερο για τα V (-,3) και Ge (-,2). Ωστόσο, οι τιµές των παραγοντικών φορτίσεων του αρνητικού πόλου είναι αρκετά χαµηλές σε σύγκριση µε αυτές του θετικού, οπότε, επειδή δεν είναι εξίσου ισχυροί οι δύο πόλοι, θα µπορούσαµε να χαρακτηρίσουµε µονοπολικό τον πρώτο παράγοντα. Ο δεύτερος παράγοντας (F2) εκφράζει το 18% της ολικής διακύµανσης, είναι διπολικός και εµφανίζει θετικές παραγοντικές φορτίσεις για τα εξής ιχνοστοιχεία: >,9: Ge >,7: Sb, U, B >,5: Sn, Cu,1-,5: Be, Mn <,1: As, Co, Ga, Ta, Hf, Zr Τα ιχνοστοιχεία που παρουσιάζουν υψηλές παραγοντικές φορτίσεις σε αυτό τον παράγοντα, αποτελούν, ως επί το πλείστον, συστατικά του σιδηροπυρίτη και των αργιλοπυριτικών ορυκτών. Το Ge είναι ένα στοιχείο που απαντάται συνήθως στα αργιλοπυριτικά ορυκτά (Querol et al., 1995, 1997, Karayigit et al., 2, Alastuey et al., 21). Το Sb, όπως προαναφέρθηκε, εµφανίζεται στον πυρίτη. Όσον αφορά στο Β, οι Bohor and Gluskoter (1973), µελετώντας γαιάνθρακες από το Ιλλινόις, υπολόγισαν ότι στον περιεχόµενο ιλλίτη υπήρχε ένα ποσοστό 5% σε Β. Το περιεχόµενο U στους γαιάνθρακες φαίνεται ότι παρουσιάζει οργανική σύνδεση (Breger et al., 1955, Cecil et al., 1979, Gluskoter et al., 1977, Kuhn et

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή στις φασµατοµετρικές τεχνικές ανάλυσης 2. Προετοιµασία δειγµάτων 3. ιαλυτοποίηση δειγµάτων ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Ατοµική Φασµατοσκοπία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Δημιουργία των λιγνιτών Οι λιγνίτες αλλά και οι άνθρακες γενικότερα είναι το αποτέλεσμα μιας ιδιότυπης αποσύνθεσης φυτών η οποία χαρακτηρίζεται με τον ειδικό όρο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ (Απόσπασμα από το βιβλίο ΚΑΥΣΙΜΑ-ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ του Ευγενιδείου) 11.1 Είδη Στερεών Καυσίμων Τα στερεά καύσιμα διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: Τα φυσικά στερεά καύσιμα (γαιάνθρακες, βιομάζα) Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Λίµνη Πλαστήρα, Καρδίτσα, Απρίλιος 26 27, 2007

ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Λίµνη Πλαστήρα, Καρδίτσα, Απρίλιος 26 27, 2007 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (ΙΤΕΣΚ) 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εναλλακτικών Καυσίµων και Βιοκαυσίµων ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ 4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Οι γενικοί κανόνες που περιγράφονται στον ακόλουθο πίνακα [βλ. και βιβλιογραφία 7, 8, 10, 11, 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Πέτρος Σαμαράς Καθηγητής, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Παρασκευή 8 Απριλίου 2011 Στόχοι Από τη θερμική επεξεργασία ΑΣΑ με ταυτόχρονη παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Δημήτριος Ζαραφίδης Βοηθός Διευθυντής Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας Φραγκίσκος Παυλουδάκης Τομεάρχης Προστασίας Περιβάλλοντος & Αποκατάστασης Εδαφών Το λιγνιτικό

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ Υποψήφιος ιδάκτορας: Α. Στεφανάκης Επιβλέπων Καθηγητής: Β. Τσιχριντζής

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ (ATOMIC ABSORPTION SPECTROMETRY, AAS)

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ (ATOMIC ABSORPTION SPECTROMETRY, AAS) ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ (ATOMIC ABSORPTION SPECTROMETRY, AAS) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΓΕΝΙΚΑ Η Φασματομετρία Ατομικής Απορρόφησης είναι μια μέθοδος ΑΤΟΜΙΚΗΣ φασματομετρίας. Προσδιορίζεται η συγκέντρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ Η περίπτωση του ΑΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Θ. Παπαδέλης Π. Τσανούλας Δ. Σωτηρόπουλος Ηλεκτρική ενέργεια: αγαθό που δεν αποθηκεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο οµικών Υλικών & Στοιχείων / Αθήνα, Μάιος 2008 ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων Σουζάνα Π. ΤΑΣΤΑΝΗ, ρ. Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ Ίσως η τεχνική με τη μεγαλύτερη ποικιλία εφαρμογών και την εντυπωσιακότερη ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Η τεχνική MS παρέχει πληροφορίες σχετικά με: Τη στοιχειακή σύσταση του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα

Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα Κ. Β. ΚΑΒΟΥΡΙΔΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης, Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά

Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά Environmental problem solving, Case study for the steel industry Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά «Συστήµατα Περιβαλλοντικής Πιστοποίησης στους τοµείς της κατεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΘΕΣΗ 1 Εισαγωγή - Ιστορικό Στον επαρχιακό οδικό άξονα Τρίπολης Ολυμπίας, στο ύψος του Δήμου Λαγκαδίων, έχουν παρουσιασθεί κατά το παρελθόν αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό

Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου. Συστατικό Α. Στοιχειοµετρικός προσδιορισµός του απαιτούµενου αέρα καύσης βαρέος κλάσµατος πετρελαίου Για τον παραπάνω προσδιορισµό, απαραίτητο δεδοµένο είναι η στοιχειακή ανάλυση του πετρελαίου (βαρύ κλάσµα), η

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Γεώσφαιρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Από τη Συντακτική Ομάδα... 1. Τα φυσικά εμφιαλωμένα νερά 2

Ελληνική Γεώσφαιρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Από τη Συντακτική Ομάδα... 1. Τα φυσικά εμφιαλωμένα νερά 2 Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) Ελληνική Γεώσφαιρα Τόμος 3, Τεύχος 8 Δεκέμβριος 2009 Περιοδική ενημερωτική έκδοση του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) Ν.Π.Ι.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Χημικές ιδιότητες εδάφους Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων Οξύτητα εδάφους (ph) Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ολική περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

(ΣΧ.2) ΣΧΗΜΑ 2. (Πίνακας 1.)

(ΣΧ.2) ΣΧΗΜΑ 2. (Πίνακας 1.) ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΛΙΓΝΙΤΩΝ ΑΠΟ: ΚΩΣΤΑ Θ.ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ * ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα και διαχείριση των εγχώριων ενεργειακών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείµενο της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας είναι η διερεύνηση της επίδρασης των σηράγγων του Μετρό επί του υδρογεωλογικού καθεστώτος πριν και µετά την κατασκευή τους. Στα πλαίσια της, παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management ndustrial aste management quality waste management nvironmental rotection sustainable development Το Ιστορικό µας H POLYECO A.E. ιδρύθηκε το 2001, από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, µε στόχο

Διαβάστε περισσότερα

"Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων."

Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων. "Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων." Dr. rer nat. ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΙΟΛΑΚΟΣ, Οµότιµος Καθηγητής Γεωλογίας* Dr. ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 09/07/2012 Εισήγηση : ρ. Στυλιανός Παπαδόπουλος Γενικός ιευθυντής INTERGEO Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΜΑΓΓΑΝΙΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΜΑΓΓΑΝΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΜΑΓΓΑΝΙΟΥ ΟΡΥΚΤΟ ΣΥΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ % Mn ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ Χαουσμανίτης Mn 3 O 4 72,5 4,84 Πυρολουσίτης MnO 2 63 5,15 Μαγγανίτης MnOOH 62,5 4,30 Ψιλομέλα; Mn 2 O 3 2H 2 O 45-60

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris Εισηγητής: Φιλιώ

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Ζαχαρίας Αγιουτάντης

Καθ. Ζαχαρίας Αγιουτάντης Ερευνητικό και εργαστηριακό δυναµικό του Τµήµατος ΜηχΟΠ για την υποστήριξη της έρευνας και της εκµετάλλευσης κοιτασµάτων υδρογονανθράκων στην ευρύτερη περιοχή Καθ. Ζαχαρίας Αγιουτάντης Το Τµήµα µας Το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΝΗΜΕΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΝΗΜΕΙΑ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΝΗΜΕΙΑ Σ. Ροκίδη, Π. Γ. Κουτσούκος Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Πανεπιστήµιο Πατρών & Ινστιτούτο Επιστηµών Χηµικής Μηχανικής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Γ. Συλαίος 1, Ν. Καμίδης 1,2, & Β. Τσιχριντζής 1 1 Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΠΟ ΚΑΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΠΟ ΚΑΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΠΟ ΚΑΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Α. Ζωσιμά, Μ. Όξενκιουν- Πετροπούλου Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π., Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτός Πλούτος και Τοπικές Κοινωνίες. Λιγνίτης Εθνικό Καύσιμο. Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης

Ορυκτός Πλούτος και Τοπικές Κοινωνίες. Λιγνίτης Εθνικό Καύσιμο. Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης Ορυκτός Πλούτος και Τοπικές Κοινωνίες Εισήγηση του Νομάρχη Κοζάνης Γιώργου Δακή Λιγνίτης Εθνικό Καύσιμο Νομός Κοζάνης η Ενεργειακή Καρδιά της Ελλάδος Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης Λιγνίτης Ενεργειακό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ι ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΤΡHΣΗ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΕΣΕΙΣ

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ι ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΤΡHΣΗ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΕΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

Δ Η Μ Ο Σ ΣΗΤΕΙΑΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ. «Προμήθεια υλικών για εφαρμογή ιχνηθετικών μεθόδων για υδρογεωλογική έρευνα στην καρστική λεκάνη της Τ.Κ. Κατσιδωνίου».

Δ Η Μ Ο Σ ΣΗΤΕΙΑΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ. «Προμήθεια υλικών για εφαρμογή ιχνηθετικών μεθόδων για υδρογεωλογική έρευνα στην καρστική λεκάνη της Τ.Κ. Κατσιδωνίου». Δ Η Μ Ο Σ ΣΗΤΕΙΑΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ «Προμήθεια υλικών για εφαρμογή ιχνηθετικών μεθόδων για υδρογεωλογική έρευνα στην καρστική λεκάνη της Τ.Κ. Κατσιδωνίου». ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά στην αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη σχέση των εξαγωγών ως προς

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ 1. Κυριότερες ιδιότητες της αργίλου 2. Ποια είναι τα ποιο κοινά ορυκτά της αργίλου. Ποιο θεωρείτε σημαντικότερο. 3. Κατατάξτε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΟΜΕΑ Β. Α) Ομάδα Α: Θεματικά αντικείμενα για ανέργους Τεχνίτες του τομέα Β της οικονομίας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΟΜΕΑ Β. Α) Ομάδα Α: Θεματικά αντικείμενα για ανέργους Τεχνίτες του τομέα Β της οικονομίας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΟΜΕΑ Β Α) Ομάδα Α: Θεματικά αντικείμενα για ανέργους Τεχνίτες του τομέα Β της οικονομίας i. Παραγωγική διαδικασία στη βιομηχανική επεξεργασία των

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 05 Έργα Οδοποιίας 03 Οδοστρώµατα 08 Κατασκευή στρώσης ερείσµατος από µίγµα αδρανών και φυτικής γης 00 - Έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δημήτρης Μελάς Αν. Καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΑΤΜΟΛΕΒΗΤΩΝ Ατμολέβητες με φλογοσωλήνα και αεριαυλούς

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΑΤΜΟΛΕΒΗΤΩΝ Ατμολέβητες με φλογοσωλήνα και αεριαυλούς ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΑΤΜΟΛΕΒΗΤΩΝ Ατμολέβητες με φλογοσωλήνα και αεριαυλούς Πλεονεκτήματα ατμολεβήτων φλογοσωλήνα: Συμπαγής κατασκευή Λειτουργία σε μεγάλο εύρος παροχών ατμού Φθηνότερη λύση Μειονεκτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Ξενία 11500 11420 14880 12800

Ξενία 11500 11420 14880 12800 Γ. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ CO 2 Γ.1 Περιγραφή κτιριακών εγκαταστάσεων Η συνολική έκταση του Πανεπιστηµίου είναι 23,22 στρ. όπου βρίσκονται οι κτιριακές του εγκαταστάσεις όπως είναι το κτίριο της Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Website: http:/www.ismc.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΙ ΕΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α14 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-6 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της BIOLAB Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε στην Άρτα Υλικά /Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαµαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Εργαστήριο Γενικής Χηµικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ)

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ) ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αμιγής Νομαρχιακή Επιχείρηση Ν. Α Κοζάνης 1 ο χιλ. Πτολεμαΐδας-Κοζάνης Τ.Θ. 65 502 00 ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Τηλ: (24630) 53-571 Τηλ/fax: 53-666, e-mail: info@kepekozani.gr ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ.

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Σύστηµα Υποστήριξης Αποφάσεων για την Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδάτων της ιασυνοριακής Λεκάνης Απορροής των Πρεσπών Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδατικών Πόρων Global Water Partnership

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΤΕΧΝΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝΕΡΥΘΡΑΙΛΥ- ΑΠΟΒΛΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΤΕΧΝΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝΕΡΥΘΡΑΙΛΥ- ΑΠΟΒΛΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟ ΕΜΠ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ 170 ΕΤΗ ΕΜΠ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΤΕΧΝΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝΕΡΥΘΡΑΙΛΥ- ΑΠΟΒΛΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET15: ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά την αξία των εισαγωγών και εξαγωγών ανά Περιφέρεια από και προς τις χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες, καθώς και τη

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ»

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ» ΡΑΣΗ «Υποστήριξη των Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι L 325/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 24.11.2006 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 3ης Νοεμβρίου 2006 περί καθορισμού αναθεωρημένων οικολογικών κριτηρίων και των σχετικών απαιτήσεων αξιολόγησης και

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Γεωργική Υδραυλική Αρδεύσεις Σ. Αλεξανδρής Περιγραφή Μαθήματος Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Χαρακτηριστική Χ ή καμπύλη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΙ ΖΩΙΚΩΝ ΥΠΟΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΙ ΖΩΙΚΩΝ ΥΠΟΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΚΑΙ ΖΩΙΚΩΝ ΥΠΟΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Νικόλαος Αχ. Φιλιππόπουλος - Εξοπλισμός Ενεργειακής Αξιοποίησης Βιομάζας 1 ο χλμ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΔΡΑΝΗ ΥΛΙΚΑ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΔΡΑΝΗ ΥΛΙΚΑ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΔΡΑΝΗ ΥΛΙΚΑ Αδρανή υλικά είναι τα διαβαθμισμένα, ορυκτής ή βιομηχανικής προέλευσης υλικά, που χρησιμοποιούνται είτε με κάποιο συγκολλητικό μέσο (για παρασκευή κονιαμάτων, σκυροδεμάτων κλπ.)

Διαβάστε περισσότερα

Οι θετικές επιδράσεις στην ποιότητα του θαλάσσιου/υπόγειου νερού από τη λειτουργία του δικτύου αποχέτευσης λυμάτων Λεμεσού

Οι θετικές επιδράσεις στην ποιότητα του θαλάσσιου/υπόγειου νερού από τη λειτουργία του δικτύου αποχέτευσης λυμάτων Λεμεσού Οι θετικές επιδράσεις στην ποιότητα του θαλάσσιου/υπόγειου νερού από τη λειτουργία του δικτύου αποχέτευσης λυμάτων Λεμεσού Άγγελος Χρίστου Πολ. Μηχανικός, Τεχνικών Υπηρεσιών ΣΑΛΑ πως ήταν η κατάσταση πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΓΑΛΑΖΟΥΛΑΣ: ΓΕΩΛΟΓΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα