ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΖΗΛΑΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΖΗΛΑΚΟΥ"

Transcript

1 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΙΣ ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΖΗΛΑΚΟΥ Θέµα «Εκτίµηση της κινητικότητας ιχνοστοιχείων από δείγµατα λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας, τέφρας εστίας και αποθέσεων σε όξινο, ουδέτερο και βασικό περιβάλλον». Επιβλέπων: Αναπλ. Καθ. Κίµων Χρηστάνης Μεταπτυχιακό δίπλωµα ειδίκευσης Ορυκτές Πρώτες Ύλες και Περιβάλλον Τµήµα Γεωλογίας Πανεπιστήµιο Πατρών ΠΑΤΡΑ 26

2 Σταµατίνα Ζηλάκου Τοµέας Ορυκτών Πρώτων Υλών, Τµήµα Γεωλογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Μεταπτυχιακή Εργασία Ειδίκευσης Με Θέµα: «Εκτίµηση της κινητικότητας ιχνοστοιχείων από δείγµατα λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας, τέφρας εστίας και αποθέσεων σε όξινο, ουδέτερο και βασικό περιβάλλον».

3 Περίληψη i ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι µεγάλες ποσότητες ιπτάµενης τέφρας και τέφρας εστίας που παράγονται κατά την καύση του χαµηλής ποιότητας λιγνίτη, όπως είναι ο λιγνίτης της Μεγαλόπολης, περιέχουν διάφορα τοξικά στοιχεία, όπως Cd, Co, Ni, Pb, Zn, τα οποία είναι δυνατό να εκπλυθούν και να ρυπάνουν το έδαφος, το επιφανειακό και το υπόγειο νερό. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εκτιµηθεί η κινητικότητα των ιχνοστοιχείων και η δυνατότητα έκπλυσής τους κάτω από συνθήκες διαφορετικών ph (3, 5, 7 και 8,5). Αντικείµενο της εργασίας αποτελεί η γεωχηµική µελέτη δειγµάτων λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας, τέφρας εστίας και αποθέσεων. Οι εργαστηριακές εξετάσεις περιελάµβαναν προσεγγιστική και άµεση ανάλυση, καθώς και στοιχειακή ανάλυση µε φασµατοµετρία ατοµικής απορρόφησης φλόγας. Ακολούθησαν πειράµατα απόπλυσης και προσδιορισµός των εκπλυοµένων ιχνοστοιχείων As, Β, Ba, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Mn, Mo, Nb, Ni, P, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Sr, Ta, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr µε φασµατοµετρία µάζας επαγωγικού ζεύγους πλάσµατος. Επίσης, προκειµένου να εκτιµηθεί η πτητικότητα των ιχνοστοιχείων κατά την καύση, υπολογίστηκε ο συντελεστής εµπλουτισµού. Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων εφαρµόστηκε η µέθοδος της παραγοντικής ανάλυσης τύπου R στα ποσοστά έκπλυσης των ιχνοστοιχείων. Από τις εργαστηριακές αναλύσεις προέκυψε ότι ο λιγνίτης και οι τέφρες περιείχαν υψηλότερα ποσοστά σε Ca και Fe έναντι των K, Mg και Na. Όσον αφορά στα ιχνοστοιχεία, ο λιγνίτης εµφανίζει υψηλές περιεκτικότητες σε Ba, Mn, P, Sr, Ti, ενώ οι τέφρες παρουσιάζονται εµπλουτισµένες σε αυτά τα ιχνοστοιχεία, µε εξαίρεση το Ba, και επιπλέον σε Cr, Mo, Ni, V. Με βάση τους συντελεστές εµπλουτισµού, τα ιχνοστοιχεία B, Ba, Li, Rb, Sn εµφανίζονται ιδιαίτερα πτητικά. Μέτρια πτητικότητα παρατηρείται για τα As, Cd, Ga, Mo, Ni, P, Pb, Sb, Sc, Sr, Ta, W, Zn, ενώ τα Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, U, V, Y, Yb, Zr χαρακτηρίζονται ως µη πτητικά. Ως προς την κινητικότητα των ιχνοστοιχείων, τα µεγαλύτερα ποσοστά έκπλυσης εµφανίζουν τα Cd, Mo, Rb, Sb, Sr. Μέτρια κινητικότητα παρατηρείται για τα As, B, Ba, Cr, Ga, Li, Mn, P, U, V, W, ενώ αρκετά

4 Περίληψη ii δυσκίνητα παρουσιάζονται τα Be, Co, Cu, Ge, Hf, Nb, Ni, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Ti, Y, Yb, Zn, Zr. Γενικά, σε όλες τις τιµές ph, τα As, Co, Cr, Cu, Mn, Ρ, Th δείχνουν µία προτίµηση έκπλυσης από το λιγνίτη, ενώ τα Ba, Li, Mo, Rb, Sr, V από την ιπτάµενη τέφρα. Η κινητικότητα των B, Cd, Ga, Ge, Sb, U, W αυξάνεται στα δείγµατα της τέφρας εστίας, ενώ στις αποθέσεις δεν παρατηρείται κοινή τάση έκπλυσης για κάποια ιχνοστοιχεία.

5 Abstract iii ABSTRACT The great quantity of fly and bottom ash produced during the combustion of high-ash lignite, like the Megalopolis lignite, are rich in toxic elements, such as Co, Cd, Ni, Pb, Zn; these can be leached resulting in contamination of the soil, as well as of the surface and underground water. The aim of this study is to estimate the mobility of trace elements and the leaching possibility from ash in different ph values (3, 5, 7 and 8.5). The object of the current study is the geochemical analyses of samples from bulk lignite, fly ash, bottom ash and ash deposits. Lignite and ash samples were evaluated by means of proximate and ultimate analysis, as well as by determining the concentrations of elements using FAAS. ICP-MS analyses were carried out in order to determine the contents of the trace elements As, Β, Ba, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Mn, Mo, Nb, Ni, P, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Sr, Ta, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr in leachates. Furthermore, to approach the volatility of trace elements during combustion, the relative enrichment factor (RE) was calculated. For statistical reason, the type R factor analysis was applied in the leaching percentage of trace elements. The results reveal that the Ca and Fe contents were higher than these of K, Mg and Na in the lignite and ash samples. As far as trace elements are concerned, the lignite shows higher Ba, Mn, P, Sr, Ti contents, while the ashes are enriched in Cr, Mn, Mo, Ni, P, Sr, Ti, V. Boron, Ba, Li, Rb, Sn appear to be the most volatile elements, while As, Cd, Ga, Mo, Ni, P, Pb, Sb, Sc, Sr, Ta, W, Zn show a medium volatility. Likewise, Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, U, V, Y, Yb, Zr are not volatile during combustion. Cadmium, Mo, Rb, Sb, Sr reveal the highest mobility. Medium mobility is observed in As, B, Ba, Cr, Ga, Li, Mn, P, U, V, W, while Be, Co, Cu, Ge, Hf, Nb, Ni, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Ti, Y, Yb, Zn, Zr are not mobile. Generally, in all ph values, As, Co, Cr, Cu, Mn, Ρ, Th are leached from lignite and Ba, Li, Mo, Rb, Sr, V from fly ash. The mobility of B, Cd, Ga, Ge, Sb, U and W is higher in bottom ash samples, while such behavior is not common in the ash deposits for any elements.

6 Πρόλογος iv ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα µελέτη εκπονήθηκε στα πλαίσια Μεταπτυχιακής Εργασίας Ειδίκευσης και πραγµατοποιήθηκε στον Τοµέα Ορυκτών Πρώτων Υλών του Τµήµατος Γεωλογίας του Πανεπιστηµίου Πατρών. Την επίβλεψη της εργασίας είχε ο Αναπληρωτής Καθηγητής κ. Κίµων Χρηστάνης, τον οποίο ευχαριστώ θερµότατα, όχι µόνο για τη βοήθειά του και τις πολύτιµες συµβουλές που µου προσέφερε, αλλά κυρίως για την αµέριστη συµπαράσταση και υποµονή που επέδειξε σε όλη τη διάρκεια της εκπόνησής της. Επίσης ευχαριστώ ιδιαίτερα τον Γεωλόγο ιδάκτορα του Τµήµατος Γεωλογίας, κ. Αντώνη Μπουζίνο, για τη βοήθειά του στην εργασία υπαίθρου, αλλά και την καθοδήγησή του οποιαδήποτε στιγµή και αν τη χρειάστηκα. Εξίσου σηµαντική ήταν η βοήθεια που µου προσέφερε ο µεταπτυχιακός φοιτητής κ. Γιώργος Σιαβάλας, τον οποίο ευχαριστώ, εκτός των άλλων, και για την προθυµία του κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης των µαθηµάτων του µεταπτυχιακού προγράµµατος. Θα ήταν παράλειψή µου να µην ευχαριστήσω τους Γεωλόγους υποψήφιους διδάκτορες του Τοµέα Ορυκτών Πρώτων Υλών, κ. Σταύρο Καλαϊτζίδη και κ. Αδαµαντία Χατζηαποστόλου για τη σηµαντική συνεισφορά τους στην αντιµετώπιση τεχνικών, αναλυτικών και υπολογιστικών προβληµάτων. Θα ήθελα να εκφράσω επίσης τις ευχαριστίες µου στον Αναπληρωτή Καθηγητή του Τοµέα Εφαρµοσµένης Γεωλογίας και Γεωφυσικής, κ. Νικόλαο Λαµπράκη για τους στοιχειακούς προσδιορισµούς µε τη βοήθεια του ICP-MS, καθώς και τον ιδάκτορα του τοµέα, κ. Γιώργο Παναγόπουλο, για τον πολύτιµο χρόνο που αδιαµαρτύρητα αφιέρωσε ώστε να ολοκληρωθούν γρήγορα οι αναλύσεις. Ευχαριστώ θερµά τον ιευθυντή του ΑΗΣ Μεγαλόπολης κ. Βάκρινο και τον ιευθυντή Ορυχείων του Λιγνιτικού Κέντρου Μεγαλόπολης, κ. Γιώργο Παπανικολάου για την άδεια που µου έδωσαν, ώστε να πραγµατοποιηθεί η δειγµατοληψία. Ιδιαίτερα σηµαντική στη συλλογή των δειγµάτων ήταν η βοήθεια του εργοδηγού της.ε.η. Μεγαλόπολης, κ. Νικόλαου Παπαγγελή.

7 Πρόλογος v Είναι απαραίτητο επίσης να ευχαριστήσω τη φίλη µου και υποψήφια διδάκτορα του Τοµέα Ορυκτών Πρώτων Υλών, κ. Ελένη Κουτσοπούλου για την παρότρυνση και τη βοήθειά της σε όλους τους τοµείς, τον ξάδελφό µου, κ. Ηλία Κατσούλη για την παραχώρηση της µεθόδου διαχείρισης των υγρών αποβλήτων στην περιοχή της Μεγαλόπολης, καθώς και τον κ. Βαλάντη Πλουµή, του οποίου η συνεισφορά σε θέµατα που αφορούσαν σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές ήταν ανεκτίµητη. Ωστόσο οι σηµαντικότεροι αρωγοί στην προσπάθειά µου αυτή υπήρξαν οι γονείς µου. Τους ευχαριστώ πολύ, γιατί είναι βέβαιο ότι χωρίς αυτούς, την ανεξάντλητη υποµονή τους και υποστήριξή τους σε όλους τους τοµείς, δεν θα είχα φτάσει ως εδώ. Πάτρα, Μάρτιος 26 Σ. Ζηλάκου

8 Περιεχόµενα vi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 Κεφάλαιο 2 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 6 Κεφάλαιο 3 ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 7 Κεφάλαιο 4 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 9 Κεφάλαιο 5 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Εργασία υπαίθρου και δειγµατοληψία Πειράµατα απόπλυσης Στοιχειακή ανάλυση ιασπάσεις δειγµάτων Προσδιορισµός κύριων στοιχείων και ιχνοστοιχείων 12

9 Περιεχόµενα vii Κεφάλαιο 6 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Αποτελέσµατα άµεσης ανάλυσης Αποτελέσµατα στοιχειακής ανάλυσης Αποτελέσµατα έκπλυσης Στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων 27 Κεφάλαιο 7 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 43 Κεφάλαιο 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 52 Κεφάλαιο 9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ 54 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

10 Εισαγωγή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ελλάδα διαθέτει σηµαντικά λιγνιτικά κοιτάσµατα που η µέχρι σήµερα αξιοποίησή τους συµβάλλει αποφασιστικά στην ενεργειακή ανάπτυξη της χώρας µας. Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από λιγνίτη υπερβαίνει το 7%. Από τις µέχρι σήµερα έρευνες προκύπτει ότι τα γεωλογικά αποθέµατα λιγνίτη της χώρας µας ανέρχονται σε 1,5 Gt, από τα οποία τα βεβαιωθέντα είναι 6,7 Gt, τα δυνατά αποθέµατα 2,4 Gt και τα πιθανά 1,4 Gt. Εκµεταλλεύσιµα θεωρούνται τα 4 Gt περίπου, που έχουν σηµερινή αξία πάνω από 1 δις. Στα παραπάνω αποθέµατα δεν υπολογίζονται τα αποθέµατα τύρφης, το µεγαλύτερο κοίτασµα της οποίας βρίσκεται στους Φιλίππους της Καβάλας και υπερβαίνει τα 4 Gt (Καβουρίδης κ.ά., 25). Με βάση τα συνολικά αποθέµατα και τον προγραµµατισµένο ρυθµό κατανάλωσης στο µέλλον, υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα οι υπάρχουσες ποσότητες λιγνίτη επαρκούν για τα επόµενα 5 χρόνια. Μέχρι σήµερα οι εξορυχθείσες ποσότητες λιγνίτη δεν ξεπερνούν το 25% των συνολικών αποθεµάτων (Παπανικολάου κ.ά., 25). Η κατανοµή των εκµεταλλεύσιµων λιγνιτικών αποθεµάτων στις περιοχές που έχει ολοκληρωθεί η έρευνα δίνεται στο Σχήµα 1. Τα κοιτάσµατα αυτά παρουσιάζουν αξιοσηµείωτη γεωγραφική εξάπλωση στον ελληνικό χώρο. Με τα σηµερινά τεχνικο-οικονοµικά δεδοµένα τα κοιτάσµατα που είναι κατάλληλα για ενεργειακή εκµετάλλευση, ανέρχονται σε περίπου 4 Gt και ισοδυναµούν µε 55 Mt πετρελαίου (Παπαδόπουλος, 22). Ήδη από την αρχαιότητα ήταν γνωστές διάφορες εµφανίσεις λιγνίτη στην περιοχή της Μεγαλόπολης. Ο Παυσανίας (2 ος µ.χ. αιώνας) αναφέρει, ότι κοντά σε µια πηγή στον Αλφειό ποταµό που διασχίζει τη λεκάνη «ανέθρωσκεν πυρ», γεγονός που µάλλον οφειλόταν σε αυτανάφλεξη λιγνίτη. Μέχρι το 1957 τα αποθέµατα της λεκάνης υπολογίζονταν σε 2-3 Μt. Λειτουργούσαν µικρές

11 Εισαγωγή 2 ιδιωτικές εκµεταλλεύσεις, αλλά δεν υπήρχε ιδιαίτερο µεταλλευτικό ενδιαφέρον λόγω της κακής ποιότητας του λιγνίτη. Σχήµα 1: Θέσεις κοιτασµάτων λιγνίτη στην Ελλάδα (Παπαδόπουλος, 22). Οι πρώτες συστηµατικές έρευνες για τον εντοπισµό λιγνίτη στην ευρύτερη περιοχή έλαβαν χώρα µεταξύ των ετών και είχαν θετικό αποτέλεσµα. ιαπιστώθηκαν 7 Μt βέβαια λιγνιτικά αποθέµατα, από τα οποία 49 Μt θεωρήθηκαν τεχνικοοικονοµικά απολήψιµα. Η εκµετάλλευση του λιγνίτη από τη.ε.η. ξεκίνησε από το πεδίο Θωκνίας το Η κίνηση αυτή ήταν πολύ

12 Εισαγωγή 3 σηµαντική για τα παγκόσµια δεδοµένα, γιατί για πρώτη φορά ένας φτωχός σε θερµαντική ικανότητα λιγνίτης χρησιµοποιήθηκε για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η εκµετάλλευση του λιγνιτικού κοιτάσµατος γίνεται επιφανειακά µε ορθές βαθµίδες. Οι απαιτήσεις αφενός µεν για εκλεκτική εξόρυξη του λιγνίτη ή των αγόνων υλικών, αφετέρου δε για υψηλή παραγωγή οδήγησαν στην επιλογή της συνεχούς γερµανικής µεθόδου εκσκαφής, µεταφοράς και απόθεσης. Για την εξόρυξη του κοιτάσµατος χωρίζονται τα υπερκείµενα άγονα υλικά και τα λιγνιτικά στρώµατα σε βαθµίδες ύψους 1 έως 3 m. Το κοίτασµα εκσκάπτεται κατά στρώσεις και τα µεν άγονα υλικά (υπερκείµενα ή ενδιάµεσα) µεταφέρονται µε τους ταινιόδροµους στους αποθέτες, ο δε λιγνίτης µεταφέρεται στις αυλές των ατµοηλεκτρικών σταθµών ή σε υπαίθριες αποθήκες των λιγνιτωρυχείων. Η απόθεση των αγόνων υλικών γίνεται σε ειδικά επιλεγµένες περιοχές, όπου µεταφέρεται και η τέφρα, το υπόλειµµα της καύσης του λιγνίτη στους σταθµούς. Σχήµα 2: Ο ατµοηλεκτρικός σταθµός της Μεγαλόπολης (http://eed.stef.teicrete.gr/labs/epsl/lignitis.htm).

13 Εισαγωγή 4 Στη λεκάνη της Μεγαλόπολης διακρίνονται τρία λιγνιτικά κοιτάσµατα µε διαφορετικά φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά. Τα κοιτάσµατα αυτά είναι: Χωρέµι- Μαραθούσα (ολικό βάθος 14 m), Θωκνία Κυπαρίσσια (ολικό βάθος 2 1 m) και Καρύταινα (ολικό βάθος 45 m). Από τον Πίνακα 1, που παρουσιάζονται τα λιγνιτωρυχεία της λεκάνης Μεγαλόπολης, είναι εµφανές ότι το λιγνιτωρυχείο του Χωρεµίου, το οποίο βρίσκεται σε ανάπτυξη από το 1975, διαθέτει τα περισσότερα αποθέµατα λιγνίτη. Σε σχέση µε τα υπόλοιπα κοιτάσµατα έχει άλλωστε και τη µεγαλύτερη έκταση, ενώ παράγει έναν από τους καλύτερους, για τα δεδοµένα της Μεγαλόπολης, λιγνίτες, όσον αφορά τη θερµαντική ικανότητα, την τέφρα και την υγρασία. Εξίσου καλός από άποψη θερµαντικής ικανότητας καθώς και υγρασίας είναι ο λιγνίτης του κοιτάσµατος της Μαραθούσας, το οποίο όµως έχει πολύ µικρότερη έκταση συγκριτικά µε το κοίτασµα του Χωρεµίου. Αξιόλογο θεωρείται επίσης και το κοίτασµα των Κυπαρισσιών τόσο από άποψη θερµαντικής ικανότητας, που θεωρείται ικανοποιητική, όσο και από άποψη αποθεµάτων συγκριτικά µε την έκταση που καταλαµβάνει. Το λιγνιτωρυχείο της Μεγαλόπολης ξεκίνησε µε µία ετήσια παραγωγή 1 Mt, έφτασε το 22 τους 14,5 Mt και το 23 ανήλθε στους 13,5 Mt. Η ανάπτυξη όλων των λιγνιτωρυχείων της.ε.η. έχει φέρει τη χώρα µας στη δεύτερη θέση στην παραγωγή λιγνίτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην πέµπτη θέση σε όλο τον κόσµο (Καβουρίδης κ.ά., 25). Τα εναποµείναντα εκµεταλλεύσιµα αποθέµατα λιγνίτη στην περιοχή της Μεγαλόπολης ανέρχονται σε 251 Mt. Με βάση τους σηµερινούς ρυθµούς κατανάλωσης, τα παραπάνω αποθέµατα επαρκούν για 2 χρόνια (Καβουρίδης κ.ά., 25). Η τέφρα που παράγεται κατά την καύση του λιγνίτη στις εστίες των λεβήτων χωρίζεται σε δύο κατηγορίες: α) στην ιπτάµενη τέφρα (fly ash), που συµπαρασύρεται µε τα καυσαέρια και κατακρατείται κατά 99% περίπου στα ηλεκτροστατικά φίλτρα και β) στην τέφρα εστίας (bottom ash), που αποτελεί συσσωµατώµατα άκαυστου λιγνίτη και ανόργανων συστατικών και ρέει στην τεφρολεκάνη κάτω από την εστία καύσης.

14 Εισαγωγή 5 ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Τα επιµέρους κοιτάσµατα της λεκάνης Μεγαλόπολης (Χρηστάνης, 199). Έκταση Αποθέµατα Υγρασία Τέφρα Θερµαντική (km 2 ) (Μt) (% κ.β.) (%) Ικανότητα (kcal/kg) Καρύταινα 1, 9,9 69,4 11, 695 Κυπαρίσσια 2,8 71,8 64,2 13,5 87 Θωκνία 3,3 7,1 6, 16,7 96 Μαραθούσα 1,7 29,6 58,4 17,8 995 Χωρέµι 14, 38,6 6,3 14,5 1.6 Η τέφρα των ανθράκων είναι ένα χηµικό προϊόν µεγάλης περιβαλλοντικής σηµασίας. Η παγκόσµια παραγωγή τέφρας εκτιµάται στους 55*1 6 τόνους/έτος (Querol et al., 21). Οι τεράστιες ποσότητες που καθηµερινά παράγονται, κυρίως υπό µορφή ιπτάµενης τέφρας, περιέχουν κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία σε υψηλές συγκεντρώσεις, οι οποίες έχουν µεγάλη οικολογική και βιολογική σηµασία (Γεωργακόπουλος κ.ά., 22).

15 Γεωγραφική Επισκόπηση 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Νοτιοδυτικά του νοµού Αρκαδίας και στο κέντρο της Πελοποννήσου, σε ένα πολύ εύφορο οροπέδιο, το δεύτερο σε έκταση µετά από αυτό της Μαντινείας, βρίσκεται η Μεγαλόπολη. Απέχει 35 km από την Τρίπολη, 2 km από την Αθήνα και περιλαµβάνει 2 δήµους (Μεγαλόπολης και ανατολικής Φαλαισίας) και 43 κοινότητες. Η ενδοηπειρωτική λεκάνη της Μεγαλόπολης περιβάλλεται βόρεια από το όρος Μαίναλο, δυτικά από το Λυκαίο και νότια από τον Ταΰγετο. Καταλαµβάνει έκταση 25 km 2 κι έχει µέγιστο µήκος (σε άξονα ΒΒ διεύθυνσης) 2 km και πλάτος 1 km περίπου. Ο ποταµός Αλφειός µε τους παραποτάµους του αποστραγγίζει τη λεκάνη και εξέρχεται από τη βορειοδυτική πλευρά της, κοντά στο χωριό Καρύταινα. Το µέσο απόλυτο υψόµετρο της επιφάνειάς της είναι 4 m περίπου. Σχήµα 3: Χάρτης της Πελοποννήσου στον οποίο φαίνεται η θέση της Μεγαλόπολης.

16 Γεωλογικό Πλαίσιο 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Το υπόβαθρο της λεκάνης της Μεγαλόπολης αποτελείται από φυλλίτες και χαλαζίτες του αυτόχθονου υποβάθρου της Πελοποννήσου, καθώς και από ασβεστόλιθους και φλύσχη, που ανήκουν στις γεωτεκτονικές ζώνες Γαββρόβου Τριπόλεως και Ωλονού Πίνδου. Το πάχος των λιγνιτικών στρωµάτων κυµαίνεται από λίγα εκατοστά έως 5 m. Οι λιγνίτες εναλλάσσονται µε µάργες και αργίλους Πλειστοκαινικής ηλικίας (Sakorafa et al., 1996). Η ζώνη Γαββρόβου-Τριπόλεως αποτελούσε κατά τη διάρκεια της ιζηµατογένεσης ένα ύβωµα, που χώριζε την Ιόνια από την Πινδική αύλακα. Η ιζηµατογένεση ήταν νηρητική και υφαλογόνα από το Τριαδικό έως το Ανώτερο Ηώκαινο. Οι ασβεστόλιθοι που αποτέθηκαν είναι σκοτεινοί-τεφροί έως µαύροι, κατά τόπους λατυποπαγείς και πλούσιοι σε απολιθώµατα ( ούτσος, 1997). Ακολούθως αποτέθηκε ο φλύσχης έως το Κατώτερο Μειόκαινο. Είναι µαργαϊκός και περιέχει µεγάλες κροκάλες κερατολίθων. Αν και γενικώς ο φλύσχης τοποθετείται σύµφωνα επί της ασβεστολιθικής πλατφόρµας, υπάρχουν θέσεις που πιστοποιήθηκε ένα παλαιοανάγλυφο. Σε άλλες θέσεις κροκάλες από Ηωκαινικούς ασβεστόλιθους βρίσκονται µέσα σε αποθέσεις του φλύσχη. Προς τα ανατολικά η ζώνη Γαββρόβου-Τριπόλεως χωρίζεται από τη ζώνη Πίνδου µε µία από τις µεγαλύτερες επωθήσεις του ελληνικού χώρου, την «επώθηση της Πίνδου». Κατά µήκος αυτής, το Πινδικό κάλυµµα έχει µεταφερθεί δυτικά περισσότερο από 1 km πάνω από τη ζώνη Γαββρόβου-Τριπόλεως, ώστε στην Πελοπόννησο να σχηµατιστούν πολλά τεκτονικά παράθυρα. Από τεκτονική άποψη η ζώνη χαρακτηρίζεται από ανοιχτά ασύµµετρα αντίκλινα µε ροπή προς τα δυτικά. Ολισθοστρώµατα κατά τη διάρκεια της ιζηµατογένεσης του φλύσχη συνδέονται γενετικά µε το σχηµατισµό αυτών των δοµών ( ούτσος, 1997).

17 Γεωλογικό Πλαίσιο 8 Η λεκάνη Μεγαλόπολης είναι µια τεκτονική τάφρος, που διαµορφώθηκε από το Ολιγόκαινο µέχρι το Άνω Πλειόκαινο, οπότε κατακλύστηκε από νερά δηµιουργώντας µια λίµνη, η οποία κατά το Κάτω Πλειστόκαινο µετατράπηκε σε έλος. Οι κλιµατολογικές συνθήκες ευνόησαν τη µεγάλη βλάστηση υδροχαρών φυτών (βρύα, καλάµια) σε διάφορες θέσεις της λεκάνης. Με την πάροδο του χρόνου τα φυτά αυτά συγκεντρώθηκαν σε µεγάλες ποσότητες στον πυθµένα, καλύφθηκαν από φερτά γαιώδη υλικά του ποταµού Αλφειού και κάτω από συνθήκες υψηλής πίεσης και µε την επίδραση διαφόρων µικροοργανισµών, µετατράπηκαν σε στρώµατα λιγνίτη (Παπαδόπουλος, 22). Ως προς την κατακόρυφο, διακρίνονται 3 λιγνιτοφόρες στιβάδες: Η κατώτερη (Ι ή «Ηλίας») µε µέσο πάχος 25 3 m, η µεσαία (II ή «Otto») µε µέσο πάχος 15 2 m και η ανώτερη (ΙΙΙ ή «Παναγιώτης») µε περιορισµένη εξάπλωση στα ανατολικά. Μεταξύ των στιβάδων Ι και ΙΙ παρεµβάλλονται άργιλοι πάχους m, ενώ µεταξύ των ΙΙ και ΙΙΙ άργιλοι µικρότερου πάχους. Η µέση σχέση εκµετάλλευσης είναι 1,8:1, δηλαδή για να εξορυχθεί 1 t λιγνίτη εξορύσσονται 1,8 m 3 άγονων υλικών. Η θερµογόνος δύναµη του λιγνίτη «ως έχει» είναι ιδιαίτερα χαµηλή (<1. kcal/kg), γι αυτό και η λειτουργία σταθµού στη Μεγαλόπολη αποτελεί ένα σηµαντικό επίτευγµα της ΕΗ, που τεχνικά συγκεντρώνει παγκόσµιο ενδιαφέρον κυρίως λόγω της πρωτοποριακής τεχνολογίας καύσης φτωχών λιγνιτών µε µεγάλη περιεκτικότητα σε υγρασία και τέφρα (Χρηστάνης, 199).

18 Σκοπός Εργασίας 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο τρόπος σύνδεσης των ιχνοστοιχείων στους γαιάνθρακες, αλλά και στα σωµατίδια της τέφρας, κυρίως της ιπτάµενης, καθώς και η συµπεριφορά τους κατά την καύση είναι φαινόµενα εξαιρετικά περίπλοκα (Finkelman, 1994). Πολλά ιχνοστοιχεία είναι ελάχιστα κινητικά, µε αποτέλεσµα µετά την απόθεση της τέφρας να παραµένουν σε αυτή, παρά το γεγονός ότι η τέφρα στις εξωτερικές ή τις εσωτερικές αποθέσεις υφίστανται µια φυσική έκπλυση από τα νερά των βροχών ή τα χιόνια. Στοιχεία µε χαµηλή κινητικότητα, ακόµη και αν εµφανίζονται σε υψηλές συγκεντρώσεις, δεν παρουσιάζουν πρόβληµα για το περιβάλλον. Ο τρόπος και ο βαθµός πρόσληψης ενός «διαθέσιµου» στοιχείου από τον άνθρωπο ή τα φυτά είναι εξαιρετικά περίπλοκος, µε αποτέλεσµα η διαθεσιµότητα ενός στοιχείου να µη σηµαίνει αυτόµατα και πρόσληψή του από τον άνθρωπο (Γεωργακόπουλος κ.ά., 25). Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσδιοριστεί η πτητικότητα των ιχνοστοιχείων σε δείγµατα ιπτάµενης τέφρας και τέφρας εστίας, καθώς και να εκτιµηθεί η δυνατότητα έκπλυσής τους κάτω από συνθήκες διαφορετικού ph. Η κινητικότητα των ιχνοστοιχείων αποτελεί ένα σηµαντικό παράγοντα για την πρόβλεψη των επιπτώσεων που ενδεχόµενα µπορεί να υπάρξουν στο περιβάλλον.

19 Μεθοδολογία 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Η ερευνητική εργασία περιλάµβανε τα παρακάτω στάδια: 1) Εργασία υπαίθρου και δειγµατοληψία. 2) Εργαστηριακή εξέταση των δειγµάτων. 3) Αξιολόγηση των αποτελεσµάτων και εξαγωγή συµπερασµάτων Εργασία υπαίθρου και δειγµατοληψία Συλλέχθηκαν συνολικά 13 δείγµατα. Από τη µονάδα III του ατµοηλεκτρικού σταθµού της Μεγαλόπολης συλλέχθηκαν 3 δείγµατα λιγνίτη (BLM 1, 2, 3) από σηµείο αµέσως πριν από την καύση του, 3 δείγµατα ιπτάµενης τέφρας (fly ash) (FA 1, 2, 3) και 3 δείγµατα από τέφρα εστίας (bottom ash) (BA 1, 2, 3). Επίσης από τις µονάδες I, II, III συλλέχθηκαν συνολικά 4 δείγµατα, ένα από την απόθεση τέφρας ενός έτους, ένα από την απόθεση τέφρας 6 µηνών, ένα από την απόθεση τέφρας ενός µήνα και ένα από την απόθεση τέφρας της ηµέρας ( ) που έγινε η δειγµατοληψία (ΑΜ 1, 2, 3, 4 αντίστοιχα) Πειράµατα απόπλυσης Κατά το πρώτο στάδιο όλα τα δείγµατα θερµάνθηκαν στους 15 C για 24 h, οπότε αποµακρύνθηκε η υγρασία που περιεχόταν σε αυτά. Έπειτα, κονιοποιήθηκαν και ακολούθησε η διαδικασία της έκπλυσης (leaching). Αρχικά σε ποσότητα 5 g κάθε δείγµατος προστέθηκαν 1 ml απιονισµένου νερού (ph 7). Τα µίγµατα αναδεύτηκαν για 24 h και στη συνέχεια διήλθαν από διηθητικό χαρτί µε διάµετρο πόρων < 45 µm. Η ίδια διαδικασία

20 Μεθοδολογία 11 επαναλήφθηκε µε διαλύµατα HNO 3 ph 3 και 5 και µε διάλυµα ΝaOH ph 8,5. Συνολικά προέκυψαν 52 διηθήµατα. Η επιλογή των συγκεκριµένων τιµών ph έγινε µε κριτήριο φυσικές συνθήκες. Ένα ιδιαίτερα όξινο περιβάλλον θα µπορούσε, για παράδειγµα, να χαρακτηρίζει µία όξινη απορροή. Το φαινόµενο αυτό έχει λάβει µεγάλες διαστάσεις και αποτελεί το σηµαντικότερο ίσως πρόβληµα, που πηγάζει από την εκµετάλλευση ανθρακωρυχείων. Με τη δηµιουργία του ουδέτερου ph µπορούµε να συµπεράνουµε ποια ιχνοστοιχεία είναι πιο ευκίνητα και εκπλένονται από επιφανειακά νερά. Τέλος, βασικό περιβάλλον µπορεί να δηµιουργηθεί από τη διάλυση ασβεστόλιθων από τη γύρω περιοχή Στοιχειακή ανάλυση ιασπάσεις δειγµάτων ιαλυτοποιήθηκαν και τα 13 δείγµατα. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν η εξής: Αρχικά, από το κάθε δείγµα ζυγίστηκε ποσότητα,25 g. Έπειτα, στα δείγµατα της τέφρας προστέθηκαν διαδοχικά: 5 ml HNO 3, 65% p.a. 2 ml H 2 SO 4, 96% p.a.,5 ml HF 1 ml απιονισµένο νερό Για τα δείγµατα του λιγνίτη χρησιµοποιήθηκε το εξής µίγµα οξέων: 6 ml HNO 3, 65% p.a. 2 ml Η 2 Ο 2, 3% p.a. 1,4 ml HClO 4,25 ml HF

21 Μεθοδολογία 12 Τα διαλύµατα αραιώθηκαν σε τελικό όγκο 1 ml και διασπάστηκαν σε φούρνο µικροκυµάτων MLF Mega 12 Milestone σύµφωνα µε το ακόλουθο πρόγραµµα: Πρόγραµµα 1 step Time power 1 2 min 25 W 2 1 min W 3 5 min 25 W 4 5 min 4 W 5 5 min 6 W 6 1 min 65 W 7 5 min 5 W ventilation: 4 min Προσδιορισµός κύριων στοιχείων και ιχνοστοιχείων Στα δείγµατα λιγνίτη, ιπτάµενης τέφρας και τέφρας εστίας προσδιορίστηκαν οι συγκεντρώσεις των στοιχείων Ca, Fe, K, Mg και Na µε φασµατοµετρία ατοµικής απορρόφησης φλόγας (FAAS: Flame Atomic Absorption Spectrometry) σε φασµατοφωτόµετρο GBC AVANTA. Επιπλέον, στα διαλύµατα που προέκυψαν από τις παραπάνω διαδικασίες προσδιορίστηκαν τα στοιχεία As, Β, Ba, Be, Cd, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Mn, Mo, Nb, Ni, P, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Sr, Ta, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr µε φασµατοµετρία µάζας επαγωγικού ζεύγους πλάσµατος (ICP-MS: Inductively Coupled Plasma-Mass Spectrometry), µε χρήση του οργάνου ELAN 61 Perkin Elmer.

22 Αποτελέσµατα 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 6.1. Αποτελέσµατα άµεσης ανάλυσης Η περιεκτικότητα του λιγνίτη σε τέφρα επί ξηρού κυµαίνεται από 24,7% έως 34,6%, σε C από 39% έως 45,3%, σε H από 2,9% έως 3,7%, σε Ν από 1,6% έως 1,7%, σε S από 2,3% έως 3,% και σε Ο από 18,1% έως 23,1%. Τα συγκεντρωτικά αποτελέσµατα των προσδιορισµών τέφρας, υγρασίας, µόνιµου άνθρακα, πτητικών συστατικών, καθώς και οι περιεκτικότητες στα παραπάνω στοιχεία απεικονίζονται στους Πίνακες 2 και Αποτελέσµατα στοιχειακής ανάλυσης Σε όλα τα δείγµατα προσδιορίστηκαν οι περιεκτικότητες των στοιχείων Ca, Fe, K, Mg, Na και 33 ιχνοστοιχείων, προκειµένου να υπολογιστούν οι συντελεστές εµπλουτισµού και τα ποσοστά έκπλυσης για κάθε ιχνοστοιχείο. Από τις στοιχειακές αναλύσεις στα δείγµατα λιγνίτη προέκυψε ότι αυτά περιέχουν ένα µέσο ποσοστό 3,4% σε Ca, 1,6% σε Fe, ενώ µικρότερο ποσοστό παρουσιάζουν τα στοιχεία K, Mg, Na (,3%,,3% και,1% αντίστοιχα) (Πίνακας 4). Στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας ο µέσος όρος είναι 9,2% σε Ca, 6% σε Fe, 1,2% σε K,,3% σε Mg και,4% σε Na. Τα δείγµατα της τέφρας εστίας παρουσιάζουν µέσο ποσοστό 9,6% σε περιεχόµενο Ca, 4,2% σε Fe,,8% σε K,,2% σε Mg και,3% σε Na. Τέλος, στα δείγµατα των αποθέσεων τέφρας τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 8,8% σε Ca, 5,8% σε Fe, 1% σε K,,3% σε Mg και,4% σε Na. Από τα αποτελέσµατα που απεικονίζονται στον Πίνακα 4 είναι εµφανές ότι όλα σχεδόν τα στοιχεία και τα ιχνοστοιχεία έχουν µεγαλύτερες συγκεντρώσεις

23 Αποτελέσµατα 14 στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας παρά στα αντίστοιχα της τέφρας εστίας. Αυτό συµβαίνει γιατί στην τέφρα εστίας υπάρχει άκαυστη οργανική ύλη, µε αποτέλεσµα να παρατηρούνται µικρότερες περιεκτικότητες, συγκριτικά µε την ιπτάµενη τέφρα, όπου όλα τα δείγµατα εµφανίζονται εµπλουτισµένα σε στοιχεία και ιχνοστοιχεία. ΠΙΝΑΚΑΣ 2: Προσεγγιστική ανάλυση (% κ.β.) λιγνίτη και τεφρών (εξ: δείγµα επί ξηρού). ΕΙΓΜΑ ΥΓΡΑΣΙΑ (% Κ.Β.) ΤΕΦΡΑ (% Κ.Β., ΕΞ) ΠΤΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ (% Κ.Β., ΕΞ) ΜΟΝΙΜΟΣ ΆΝΘΡΑΚΑΣ (% Κ.Β., ΕΞ) Α.Θ.Ι. (MJ/KG) ΛΙΓΝΙΤΗΣ BLM1 65, 27, 51,1 21,9 17, BLM2 66,2 24,7 49,5 25,8 17,9 BLM3 63,8 34,6 46,5 18,9 15,7 ΤΕΦΡΑ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΑΠΟΘΕΣΗΣ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ AM1 3,7 89,1 9,8 1,1 AM2 29,2 89,5 9,2 1,3 AM3 29,3 88,8 1,9,3 AM4 29,7 91,9 7,3,8 FA1,2 95,5 3,8,7 FA2,2 95,7 3,5,8 FA3,5 95,5 3,6,9 BA1 48,5 78,7 18,4 2,9 BA2 53,1 69,4 23,9 6,7 BA3 45,5 79,3 17,7 3, Στα δείγµατα λιγνίτη, τα ιχνοστοιχεία As, Be, Cd, Co, Cu, Ga, Ge, Hf, Nb, Pb, Rb, Sb, Sc, Ta, Th, U, W, Y, Yb, Zr παρουσιάζουν τιµές από,1 31 ppm, ενώ τα Cr, Ni, Sn, V βρέθηκαν σε περιεκτικότητες ppm. Υψηλότερες τιµές

24 Αποτελέσµατα 15 προσδιορίστηκαν για το Sr (>218 ppm). Μεγάλη διακύµανση παρατηρείται στα στοιχεία Β, Βa, Li, Mn, Mo, P, Ti, Zn. Τα δείγµατα ιπτάµενης τέφρας παρουσιάζουν περιεκτικότητες 1-1 ppm σε As, Ba, Be, Cd, Co, Cu, Ga, Ge, Hf, Li, Nb, Pb, Rb, Sb, Sc, Sn, Ta, Th, U, W, Y, Yb, Zr. Μεγαλύτερες τιµές βρέθηκαν για τα ιχνοστοιχεία Cr, Mo, Ni, V, Zn (έως 31 ppm) και ακόµη υψηλότερες για τα Mn, Sr. Ιδιαίτερα υψηλές ήταν οι περιεκτικότητες P και Ti στα δείγµατα ιπτάµενης τέφρας, µε µέση τιµή 1214 ppm και 4799 ppm αντίστοιχα. Ανάλογα ήταν και τα αποτελέσµατα για τα υπόλοιπα δείγµατα τέφρας. ΠΙΝΑΚΑΣ 3: Περιεκτικότητες (% κ.β. επί ξηρού) λιγνίτη και τεφρών στα κύρια στοιχεία. ΕΙΓΜΑ ΤΕΦΡΑ C Η Ν S O ΛΙΓΝΙΤΗΣ BLM1 27, 44,7 2,9 1,7 2,4 21,3 BLM2 24,7 45,3 3, 1,6 2,3 23,1 BLM3 34,6 39, 3,7 1,6 3, 18,1 ΤΕΦΡΑ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΑΠΟΘΕΣΗΣ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ AM1 89,1 4,9,8,2,4 4,6 AM2 89,5 5,3,5,1,3 4,3 AM3 88,8 5,1,7,1,4 4,9 AM4 91,9 2,4,4,1,9 4,3 FA1 95,5 1,9,1,1,6 1,8 FA2 95,7 1,7,1,1,7 1,7 FA3 95,5 2,9,1,3,5,7 BA1 78,7 1,7 1,4,3,3 8,6 BA2 69,4 1,7 1,4,6,3 17,6 BA3 79,3 1,3 1,2,3,4 8,5

25 Αποτελέσµατα 16 ΠΙΝΑΚΑΣ 4: Στοιχειακή σύσταση του λιγνίτη της Μεγαλόπολης, της ιπτάµενης τέφρας, της τέφρας εστίας και των αποθέσεων τέφρας (περιεκτικότητες σε ppm, εκτός αν αναφέρεται αλλιώς). ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΤΕΦΡΑ ΑΠΟΘΕΣΗΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 Ca (%) 3,9 2,9 3,4 9,7 1,3 7,7 9,5 8,6 1,8 7, 6,7 1,1 11,4 Fe (%) 1,3 1,4 2, 6,1 6,3 5,6 4,2 4, 4,3 5,7 5,9 5,8 5,6 Mg (%),3,3,4,4,3,2,1,2,2,2,2,2,5 K (%),2,2,4 1,4 1,1 1,,8,7,8,8,9,7 1,5 Na (%),1,1,1,4,4,4,3,3,3,4,4,4,4 As B Ba Be,5, Cd, ,1,1, Co Cr Cu Ga Ge,2,4, Hf,6, Li Mn Mo Nb Ni P Pb Rb Sb,5,5, ,9, Sc Sn Sr Ta,1,2 2, ,8,7, Th,7,5, Ti U V W,3, Y Yb,5,5, Zn Zr

26 Αποτελέσµατα 17 Στα δείγµατα των αποθέσεων παρατηρείται σταδιακή µείωση της περιεκτικότητας σε Ca, Mg, K µε το πέρασµα του χρόνου, ενώ ο Fe παρουσιάζει αύξηση και το Na παραµένει σταθερό. Αρκετά στοιχεία (As, Ba, Cr, Cu, Mo, Sc, U, Y, Zn) παρουσιάζουν µία απότοµη αύξηση ή µείωση στο διάστηµα του ενός µήνα ή των έξι µηνών µετά την απόθεση της τέφρας και µετά ακολουθούν µία πιο σταθερή πορεία. Σε γενικές γραµµές τα Be, Cd, Co, Ge, Hf, Nb, Sb, Sn, Ta, W, Yb εµφανίζουν σταθερές περιεκτικότητες, µε εξαίρεση τα Nb, Sb, Sn, Ta, που δείχνουν µία µικρή τάση εµπλουτισµού αµέσως µετά την απόθεση και έπειτα παραµένουν σταθερά. ιαρκή αύξηση περιεκτικότητας παρουσιάζουν τα στοιχεία B, Ti, V, ενώ σταθερή µείωση παρατηρείται στο Zr. Αυξητική τάση αλλά µε διακυµάνσεις δείχνουν τα As, Ba, Ga, Li, Mo και αντίστοιχα τάση µείωσης τα Mn, P, Pb, Sr, Y, Zn, στα οποία ωστόσο παρατηρείται εµπλουτισµός µετά την απόθεση των έξι µηνών Αποτελέσµατα έκπλυσης Η ερµηνεία της συµπεριφοράς των ιχνοστοιχείων που µπορεί να εκπλυθούν κάτω από συνθήκες διαφορετικού ph πραγµατοποιήθηκε µε επεξεργασία των αποτελεσµάτων που προέκυψαν από τις στοιχειακές αναλύσεις. Τα ποσοστά των ιχνοστοιχείων που εκπλύθηκαν για τις διαφορετικές τιµές ph απεικονίζονται στους Πίνακες 5-8. Τα στοιχεία Be, Ge, Hf, Nb, Pb, Sn, Ta, Th, Zr, εµφανίζουν περιεκτικότητες ιδιαίτερα χαµηλές. Σηµαντικά υψηλότερες περιεκτικότητες, συγκριτικά µε τα άλλα ιχνοστοιχεία, παρατηρούνται για τα Mo και Sr. Στο ίδιο συµπέρασµα σχετικά µε τις περιεκτικότητες των ιχνοστοιχείων καταλήγουν και οι Georgakopoulos et al. (22) µελετώντας τα κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία που είναι δυνατό να εκπλυθούν από την ιπτάµενη τέφρα στους ατµοηλεκτρικούς σταθµούς της Μεγαλόπολης και της Πτολεµαΐδας.

27 Αποτελέσµατα 18 ΠΙΝΑΚΑΣ 5: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As B Ba Be Cd Co Cr Cu Ga Li Mn Mo Ni Pb Rb Sr U V Zn Hf Sb Sn Ge Nb P Ta Ti W Zr Sc Th Y Yb

28 Αποτελέσµατα 19 Ανάλογα µε το ποσοστό έκπλυσης, τα στοιχεία ταξινοµήθηκαν σε τρεις κατηγορίες (Baba et al., 24): - Στοιχεία µε µεγάλη κινητικότητα (ποσοστό έκπλυσης >5%), - Στοιχεία µε µέτρια κινητικότητα (ποσοστό έκπλυσης,5 5%), - Στοιχεία µε χαµηλή κινητικότητα (ποσοστό έκπλυσης <,5%) Από την επεξεργασία των αποτελεσµάτων φαίνεται ότι στα δείγµατα του λιγνίτη κάποια στοιχεία παρουσιάζουν παρόµοια συµπεριφορά (Πίνακες 5-8). Τα στοιχεία As, B, Ba, Co, Ga, Li, Mn, Mo, P, Sb, Sr δείχνουν µεγάλη κινητικότητα σε όξινο και µέτρια σε βασικό περιβάλλον. O Zn εµφανίζει υψηλό ποσοστό έκπλυσης σε ουδέτερο και βασικό περιβάλλον, ενώ ο Pb εκπλένεται περισσότερο σε βασικές συνθήκες χωρίς ωστόσο να παρουσιάζει σηµαντικά ποσοστά. Το ποσοστό έκπλυσης του Cd είναι µεγάλο σε ph 5 και 8,5 και µετριάζεται στο ουδέτερο και στο πιο όξινο περιβάλλον. Ωστόσο, τα συµπεράσµατα αναφορικά µε την κινητικότητα του στοιχείου αυτού δεν µπορεί να είναι ασφαλή, καθώς η συγκέντρωσή του σε δύο από τα τρία δείγµατα λιγνίτη είναι χαµηλότερη των ορίων ανίχνευσης. Πολλά από τα ιχνοστοιχεία που προαναφέρθηκαν είναι τοξικά και ιδιαίτερα επικίνδυνα. Το Cd, για παράδειγµα, σύµφωνα και µε τη διεθνή βιβλιογραφία είναι από τα πρώτα στοιχεία που εκπλένεται από το λιγνίτη και την τέφρα και αποτελεί σοβαρό περιβαλλοντικό κίνδυνο (Seferinoğlu et al., 23). Είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζεται ως καρκινογόνο και είναι γνωστό ότι έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στα υδατικά οικοσυστήµατα και εδάφη. Χαµηλή έως µέτρια κινητικότητα παρουσιάζει το Cr σε ελαφρώς όξινο και σε βασικό ph, ενώ το Ge και ο Cu παρουσιάζουν ίδια συµπεριφορά µε το Cr σε ph 3 και 8,5. Χαµηλή επίσης κινητικότητα σε όλες τις τιµές ph παρατηρείται για τα στοιχεία Hf, Ni, U, V, Y, Yb, ενώ τα Sc, W δείχνουν µέτρια κινητικότητα σε ph 5 και 3 αντίστοιχα.

29 Αποτελέσµατα 2 ΠΙΝΑΚΑΣ 6: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 5. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As 5,2 7,6 3,3,1,1, 1,1 1,4,8,6,5,1,1 B 1, 1,7 1,6,,, 6,8 6,5 6, 3,6 2,3 7,2 4,7 Ba 2,6 1,9 1,5 1,8 1,8 13,8 3,5 3,2 2,7 2,3 2,9 3, 3,7 Be,,,,,,,,,,,,, Cd 5,6 17, 4,5 15,9 85, 65,2 72,8 4,6 1,6 14,1 11,4 Co,3,3,3,,,,1,1,1,,,, Cr,8,5,5,2,3,1,1,1,1,,,2,2 Cu,,,1,,,,,1,,,,, Ga 1,5 1,,6,2,2,3,8,4 1,2,2,2 1,1 1,3 Li 1,5 1,4,1 6, 7, 3,8 3,4 2,2 2,5,4 1,3 1,3 2,4 Mn 2,5 2,6 2,1,,,,4,3,3,2,3,1, Mo 18,6 7,3 15,3 4,9 53,6 34,1 35,9 32,2 3,1 7,9 4,5 27,8 27, Ni,,,3,,,,1,,,,,, Pb,,1,,,,,,,,,,, Rb 2,4 2,7 1,1 11,1 37,6 18,5 1, 13,9 6, 33,1 12,6 22,3,9 Sr 15,6 12,6 12,9 18,5 21, 16,8 1, 8,8 7,8 1,7 5,6 7,2 6,9 U,5,,1,,, 2,9 1,3 2,1 1,2,9,5, V,6,3,3,6,8,6,6,4,7,2,2,1,9 Zn,,,,,,,,,,,,, Hf,,,,,,,,,,,,, Sb 11,8 8,8 9,8,,1, 12, 9,3 11,2 2,2 1,9 7,7 4, Sn,,,,,,,,,,,,, Ge,1,2,1,,1,,9,7,7,3,4,4, Nb,1,1,,,,,,,,,,, P,3,7,3,,,,,1,,,1,, Ta,,,,,,,,,,,,, Ti,,,,,,,,,,,,2,3 W 3, 1,3,5 3,6 3,8 2,1 4,9 2,4 5,3 1,,8 3,7 5, Zr,,,,,,,,,,,,, Sc,1,1,,1,1,1,,1,,,,, Th,1,1,1,,,,,,,,,, Y,1,1,1,,,,,,,,,, Yb,,,,,,,,,,,,,

30 Αποτελέσµατα 21 Στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας µεγάλη κινητικότητα παρουσιάζουν τα στοιχεία Mo, Rb, Sr, Cd και πολύ χαµηλή έως µηδενική τα As, Be, Co, Cr, Ga, Ge, Hf, Mn, Nb, Ni, Pb, Sb, Sn, Ta, Th, Ti, U, Yb, Zr. Μηδενική είναι η κινητικότητα και για τον Zn µε εξαίρεση ένα δείγµα (FA1), το οποίο παρουσιάζει µεγάλη. Μέτρια και χαµηλή κινητικότητα και µόνο για ph 3 παρατηρείται για τα Β, Cu, P, Sc, V, W. Το Ba εµφανίζει µέτριο βαθµό έκπλυσης, µε εξαίρεση ένα δείγµα (FA3), στο οποίο αυξάνει σηµαντικά το ποσοστό έκπλυσης σε ελαφρώς όξινο και ουδέτερο ph. Τέλος, το Li σε όξινο περιβάλλον δείχνει µεγάλη κινητικότητα, η οποία µειώνεται σε µέτρια σε ουδέτερο και βασικό περιβάλλον. Ανάλογα είναι και τα αποτελέσµατα για τα δείγµατα της τέφρας εστίας µε κάποιες µικρές διαφορές. Έτσι µεγαλύτερη κινητικότητα παρουσιάζουν τα στοιχεία As, B, Ga, Ge και Sb. Ειδικά το Β παρουσιάζει µεγάλο ποσοστό έκπλυσης σε όξινο και ουδέτερο ph, το οποίο όµως µειώνεται σε βασικό περιβάλλον. Επίσης µία διαφορά που παρατηρείται στα δείγµατα της τέφρας εστίας είναι ότι το U εµφανίζει αυξηµένη κινητικότητα σε όξινες συνθήκες, ενώ σε όλα τα άλλα δείγµατα είχε µηδενική σχεδόν κινητικότητα, όπως προαναφέρθηκε. Ίδια τάση για όλα τα στοιχεία παρατηρείται και στα δείγµατα των αποθέσεων της τέφρας. Μέτρια κινητικότητα εµφανίζει το As, η οποία όµως γίνεται χαµηλή σε ουδέτερο και βασικό περιβάλλον και τα Ba, Cd, Ge, Li, U και W. Μεγάλη κινητικότητα έχουν τα Β, Mo, Rb, Sb, Sr, τα οποία δείχνουν όλο και µεγαλύτερο ποσοστό έκπλυσης µε το πέρασµα του χρόνου. Όλα τα υπόλοιπα στοιχεία παρουσιάζουν χαµηλή έως µηδενική κινητικότητα.

31 Αποτελέσµατα 22 ΠΙΝΑΚΑΣ 7: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 7. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As 2,4 3,9 2,6,,,,4 1,1,3,5,5,,2 B 1,2 3,,7,,, 5,9 5, 5,1 2,7 1,6 5,3 1,2 Ba 1,1 1,2 1, 4,1 2,1 35,9 1,8 2,4 1,8 2,1 2,4 3,1 3,6 Be,,,,,,,,,,,,, Cd 4,3 19,1 5, 18,1 57,9 47,4 68,7 3,3 1,2 12,3 12,1 Co,,1,1,,,,,,,,,, Cr,4,4,3,1,1,1,1,1,1,1,,2,3 Cu,2,2,,,,1,,,,,,,1 Ga,7,7,5,4,3 1,1 1,3,4 1,2,2,2 1,,9 Li,4,6,1 3,8 5,2 2,5 1,7 1,7 1,5,3,9 1,2 2,3 Mn 1,2 1,4 1,2,,,,1,5,1,1,2,, Mo 8,1 6,1 1, 37,4 38,7 33,2 21, 2,8 24,4 5, 3,1 22,6 27,2 Ni,,,,,,,,,,,,, Pb,,,,,,2,,,,,4,, Rb,8 1,2,5 1, 32,6 15,4 5,7 9,4 4,1 28,3 1,8 2,3 1, Sr 4,5 5,2 5,8 15,5 17, 13,6 4,9 5,2 5, 6,6 2,8 5,8 6,3 U,1,,1,,,,3,8,5,1,2,, V,4,2,2,5,4,4,6,4,5,2,2,2,8 Zn, 65,2,,,,5,,, 5,8,,7 1,3 Hf,,,,,,,,,,,,, Sb 4,4 5,2 6,,,, 9,5 3,3 8,9 1,6 1,3 4,9 1,1 Sn,,,,,,,,,,,,, Ge,3,1,1,,,,5,9,4,2,3,1, Nb,,,,,,,,,,,,, P,2,7,2,,,,,,,,,, Ta,,,,,,,,,,,,, Ti,,4,,,,,,,,,,,3 W,2,,1 1,4 1,2 1,2 4,7 1,8 5,1,5,5 3,5 4,7 Zr,,,,,,,,,,,,, Sc,,,,1,,,,,,,,,1 Th,1,,1,,,1,,,,,,, Y,,,,,,,,,,,,, Yb,,,,,,,,,,,,,

32 Αποτελέσµατα 23 ΠΙΝΑΚΑΣ 8: Ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 8,5. ΛΙΓΝΙΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ BLM1 BLM2 BLM3 FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As 5,4 6,5 3,,1,1,1,9 1,4,5,4,5,1,2 B 3,3 4,9,6,,, 3,6 3,8 3,4 2,5 1,6 5,7 2,2 Ba 2,4 1,7 1,4 3,1 1,5 5,9 3,1 2,7 2,4 2,4 2,8 3,5 4,4 Be,,,,,,,,,,,,, Cd 8,9 21,2 5,2 17,9 1, 76,4 86,3 5,8 2, 16,4 13,4 Co,3,3,2,,,,,,,,,, Cr,8,5,5,2,3,1,1,1,1,,,2,3 Cu,2 1,3,3,,,,,,1,,,, Ga 1,6 1,1,7,2,2,2 1,1,5 1,6,3,3 1,1 1,4 Li,9,8,1 4, 4,3 2,4 2, 1,4 1,5,2,8,9 1,9 Mn 1,3 1,4,,,,,2,2,1,1,2,, Mo 19,1 9,4 17,1 4,9 4,1 31,9 34,3 31,7 29,1 8,2 4,8 27, 27,5 Ni,,,2,,,,,,,,,, Pb 1,5 2,8,5,2,,,,1,2,,,, Rb 2,1 2,4,9 1,7 32,7 17,2 8,6 11,6 4,9 29,5 11,7 21,3 1, Sr 12,5 7,2 1,6 17,5 19, 14,3 8, 6,6 6,2 9,2 3,4 6,6 7,9 U,6,,2,,, 1,7,9,8,6,5,2, V,5,3,3,6,6,4,7,5,7,2,2,2 1, Zn, 1, 23,7 14,7,1, 1,1, 4,4,,,4 2,4 Hf,,,,,,,,,,,,, Sb 12,3 9,3 1,1,,, 11,5 9,3 1,6 2,1 1,9 7,6,7 Sn,,,,,,,,,,,,, Ge,3,1,1,,,,6,6,3,2,3,2, Nb,,,,,,,,,,,,, P,3 1,,2,,,,,,,,,, Ta,,,,,,,,,,,,, Ti,6,1,1,,,,,,,,,,3 W,3,,2 3,5 3,5 2,6 5, 2,8 5,8 1, 1, 4,3 5,9 Zr,,,,,,,,,,,,, Sc,,,,1,1,1,,,,,,, Th,1,1,1,,,,,,,,,, Y,1,1,1,,,,,,,,,, Yb,1,,,,,,,,,,,,

33 Αποτελέσµατα 24 Με βάση τις περιεκτικότητες του λιγνίτη και της τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία µπορεί να εκτιµηθεί η πτητικότητά τους κατά την καύση και το κατά πόσο αυτά διαφεύγουν στο περιβάλλον ή παραµένουν στο χώρο καύσης. Για το σκοπό αυτό υπολογίστηκε από τους Meij et al. (1983, 1984) ο συντελεστής εµπλουτισµού (ΣΕ) µε τη βοήθεια της σχέσης: ΣΕ = CA A CC 1 όπου CA = συγκέντρωση στοιχείου (σε ppm) στην τέφρα CC = συγκέντρωση στοιχείου στο λιγνίτη Α = περιεκτικότητα τέφρας στο λιγνίτη (% κ.β. επί ξηρού) Με βάση τις τιµές που προσδιορίστηκαν για τους συντελεστές εµπλουτισµού, τα ιχνοστοιχεία ταξινοµήθηκαν σε 3 κατηγορίες: ΣΕ<<1: Πολύ πτητικό ΣΕ<1: Μέτρια πτητικό ΣΕ>1: Μη πτητικό Στον Πίνακα 9 απεικονίζονται οι συντελεστές εµπλουτισµού όλων των ιχνοστοιχείων στα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας, της τέφρας εστίας και των αποθέσεων. Τα δείγµατα της ιπτάµενης τέφρας εµφανίζονται εµπλουτισµένα σε B, Ba, Be, Li, Rb, Sn. Μικρότερες είναι οι συγκεντρώσεις για τα B, Ga, Mo, Sr, Ta, ενώ τα As, Cd, Ni, P, Pb, Sc παρουσιάζονται αρκετά εµπλουτισµένα σε κάποια δείγµατα και σε κάποια άλλα καθόλου. Τέλος, τα Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Sb, Th, Ti, U, V, W, Y, Yb, Zn, Zr είναι τα ιχνοστοιχεία µε τις µικρότερες συγκεντρώσεις. Αντίστοιχα, στα δείγµατα της τέφρας εστίας παρατηρείται εµπλουτισµός σε As, B, Ba, Cd, Li, Mo, Pb, Rb, Sb, Sn, Ta, Zn, ενώ µικρότερες συγκεντρώσεις

34 Αποτελέσµατα 25 εµφανίζονται για τα Be, Co, Cr, Cu, Ga, Ge, Hf, Nb, Ni, P, Sc, Sr, U, V, W, Zr. Σε κάποια δείγµατα τέφρας εστίας τα Mn, Yb είναι αρκετά εµπλουτισµένα, ενώ σε κάποια άλλα καθόλου. Τα ιχνοστοιχεία µε τις µικρότερες συγκεντρώσεις στα συγκεκριµένα δείγµατα είναι τα Th, Ti και Y. Στα δείγµατα των αποθέσεων τέφρας παρατηρείται µεγάλη συγκέντρωση για τα Ba, Li, Sn, µικρότερη για τα As, B, Cd, Ga, Ni, Sr, Ta, Zn. Τα Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, V, W, Yb, Zr είναι τα ιχνοστοιχεία µε τις µικρότερες συγκεντρώσεις στα συγκεκριµένα δείγµατα. Αξιοσηµείωτη είναι η τάση που παρουσιάζουν τα Pb και Rb, τα οποία εµφανίζουν µικρές συγκεντρώσεις αµέσως µετά την απόθεση και εµπλουτίζονται αρκετά µε το πέρασµα του χρόνου. Συµπερασµατικά, προκύπτει ότι, σύµφωνα µε τους συντελεστές εµπλουτισµού, τα ιχνοστοιχεία µε τη µεγαλύτερη πτητικότητα (ΣΕ<<1) είναι τα B, Ba, Li, Rb, Sn. Μέτρια πτητικά (ΣΕ<1) παρουσιάζονται τα As, Cd, Ga, Mo, Ni, P, Pb, Sb, Sc, Sr, Ta, W, Zn, ενώ τα ιχνοστοιχεία µε τη µικρότερη πτητικότητα (ΣΕ>1) είναι τα Be, Co, Cr, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Th, Ti, U, V, Y, Yb, Zr.

35 Αποτελέσµατα 26 ΠΙΝΑΚΑΣ 9: Συντελεστές εµπλουτισµού των ιχνοστοιχείων σε ιπτάµενη τέφρα, τέφρα εστίας και αποθέσεων. ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΤΕΦΡΑ ΤΕΦΡΑ ΕΣΤΙΑΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΕΦΡΑΣ FA1 FA2 FA3 BA1 BA2 BA3 AM1 AM2 AM3 AM4 As,9 1,4,61,25,25,25,65,61,72,58 B,36,38,78,23,23,24,71,66,58,52 Ba,8,13,4,11,12,11,1,9,1,8 Be 1,23 1,23 1,23,82,41,82 1,23 1,23 1,23 1,23 Cd,96 3,84,96,1,1,1,96,96,96,96 Co 1,1 1,1 1,37,71,63,71 1,33 1,33 1,3 1,3 Cr 1,36 1,29 1,29,91,75,95 1,26 1,27 1,13 1,23 Cu 1,19 1,14 1,35,75,61,73 1,28 1,29 1,24 1,32 Ga,74,77,8,51,48,54,83,83,77,7 Li,37,34,43,26,23,27,45,45,41,41 Mn 1,18 1,2 1,68 1,16,77 1,25 1,56 1,48 1,92 1,94 Mo,83,85,91,43,37,42 1,3,61,85,69 Ni 1,6 1,1,91,73,67,76,8,99,86,93 Pb,73 1,25,6,3,26,3,65,47,56 1,4 Rb,55,18,37,18,12,25,12,12,12 5,54 Sr,77,83,9,55,57,6,67,59,83,85 U 1,23 1,24 1,17,78,6,8 1,23 1,27 1,26,94 V 1,43 1,38 1,93,91,73,94 2,1 1,99 1,79 1,5 Zn 1, 1,8 1,1,41,43,39,85,49,86,43 Hf 1,23 1,23 1,23,82,82,82 1,23 1,23 1,23 1,23 Sb 1,9 1,63 1,9,49,43,54 1,9 1,9 1,9,54 Sn,2,2,2,1,1,1,2,2,2,2 Ge 1,56 2,33 1,56,78,78,78 1,56 1,56 1,56 1,56 Nb 1,1 1,18 1,25,86,78,86 1,18 1,18 1,18 1,2 P,89 1,2 1,1,78,69,93,95,91 1,19 1,19 Ta,32,32 1,28,26,22,26,96,96,64,64 Ti 3,53 3,78 5,76 2,84 2,68 3,3 5,7 5,65 5,27 4,92 W 1,1 1,1 1,1,5,5,5 1,1 1,1 1,1 1,1 Zr 1,5 1,14 1,16,74,72,82 1,8 1,12 1,26 1,31 Sc,68 1,3 1,21,76,66,8 1,9 1,13,99,55 Th 4,4 2,52 1,51 2,2 1,51 2,2 1,51 1,51 1,51 7,7 Y 2,1 1,73 1,63 2,78 2,21 3,16,96,86 1,34 3,7 Yb 1,63 1,63 1,9 1,9,54 1,9 1,9 1,9 1,9 1,63

36 Αποτελέσµατα Στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων Για τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσµάτων εφαρµόστηκε η µέθοδος της παραγοντικής ανάλυσης τύπου R. Η µέθοδος αυτή διευκολύνει την οµαδοποίηση των µεταβλητών µέσω των παραγοντικών τους φορτίσεων, παρέχοντας χρήσιµες πληροφορίες για τις µεταξύ τους σχέσεις. Επιπρόσθετα, επιτρέπει την οµαδοποίηση των δειγµάτων, στα οποία οι σχέσεις µεταξύ των µεταβλητών αντιπροσωπεύονται από τις παραγοντικές τιµές. Η παραγοντική ανάλυση εφαρµόστηκε ξεχωριστά για τα ποσοστά έκπλυσης των ιχνοστοιχείων στις διάφορες τιµές ph και περιλαµβάνει 4 παράγοντες για το ph 3, 5, 7 και 5 παράγοντες για το ph 8,5. Το ποσοστό της ολικής διακύµανσης που καλύπτει είναι 85,4% για το ph 3, 84,4% για το ph 5, 91,4% για το ph 7 και 87,7% για το ph 8,5. Πρέπει να σηµειωθεί ότι κάποια ιχνοστοιχεία δεν συµπεριλήφθηκαν στην παραγοντική ανάλυση, επειδή παρουσίαζαν µηδενικά ποσοστά έκπλυσης σε αρκετά δείγµατα. Συγκεκριµένα, από την παραγοντική ανάλυση στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για το ph 3, αφαιρέθηκαν τα Cd, Nb, Pb, Ti, W, Zn και για το ph 5 τα B, Be, Cd, Cu, Ge, Hf, Mn, Ni, P, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Ti, Yb, Zn, Zr. Μηδενικά ποσοστά έκπλυσης σε αρκετά δείγµατα για το ph 7 παρουσίασαν τα B, Be, Cd, Cu, Ge, Hf, Mn, Ni, P, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, U, Yb, Zn, Zr και για το ph 8,5 τα B, Be, Cd, Cu, Ge, Hf, Mn, Nb, Ni, P, Pb, Sc, Sn, Ta, Th, Yb, Zn, Zr. Από τις παραγοντικές φορτίσεις (Πίνακας 1) και τις παραγοντικές τιµές (Πίνακας 11) στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3, προκύπτουν τα ακόλουθα συµπεράσµατα: Ο πρώτος παράγοντας (F1) εκφράζει το 52,9% της ολικής διακύµανσης και είναι διπολικός. Θετικές παραγοντικές φορτίσεις παρουσιάζουν τα εξής ιχνοστοιχεία: >,9: As, Co, Cr, Mn, P, Sc, Zr >,7: Be, Hf, Ni, Ta, Th, Yb

37 Αποτελέσµατα 28 >,5: B, Ga, Sr, Y,1-,5: Cu, Sb Το As στο λιγνίτη περιέχεται κυρίως στον πυρίτη και σε άλλα θειούχα ορυκτά. Επίσης, είναι δυνατό να συνδέεται και µε το οργανικό µέρος, ιδιαίτερα σε γαιάνθρακες που η περιεκτικότητα του πυρίτη είναι χαµηλή (Finkelman, 1995). Το Co παρουσιάζει σύνδεση µε θειούχα ορυκτά, ιδιαίτερα µε τον πυρίτη. Είναι όµως δυνατό να συνδέεται µε αργιλικά ορυκτά αλλά και µε το οργανικό µέρος (Finkelman, 1995). Σχετικά µε το Cr δεν υπάρχουν σαφή δεδοµένα. Κάποιες αναφορές καταλήγουν στην οργανική σύνδεση του Cr µε τους γαιάνθρακες, κάποιες άλλες σε µια ενδιάµεση συµπεριφορά, ενώ υπάρχουν και ορισµένες που υποστηρίζουν την ανόργανη σύνδεση, η οποία σχετίζεται µε την ύπαρξη αργιλικών ορυκτών (Finkelman, 1981). Το Mn υπάρχει κυρίως σε ανθρακικά ορυκτά (σιδηρίτη, αγκερίτη). Σύµφωνα όµως µε τον Finkelman (1995), µία σηµαντική ποσότητα Mn συνδέεται µε το οργανικό µέρος. Οι Brown and Swaine (1964) κατέληξαν ότι στους γαιάνθρακες της Αυστραλίας ο P απαντάται κυρίως στον απατίτη. Οι Bogdanov (1965), Gluskoter et al. (1977) και Kuhn et al. (1978) διαπίστωσαν οργανική σύνδεση για το P. Η διαφωνία αυτή µπορεί να εξηγηθεί από τη συχνή παρουσία ορυκτών του φωσφόρου στο οργανικό υλικό, η οποία δίνει την εντύπωση οργανικής σύνδεσης για το P. Πολλές αναφορές από τη διεθνή βιβλιογραφία µαρτυρούν ισχυρά οργανική σύνδεση για το Be (Finkelman, 1981). O Swaine (198) κατέληξε ότι το Ni παρουσιάζει οργανική σύνδεση µε τους γαιάνθρακες χωρίς όµως να έχει σαφή στοιχεία για τον τρόπο της σύνδεσης. Από την άλλη, υπάρχουν αναφορές που υποστηρίζουν την ανόργανη σύνδεση του Ni, καθώς στους γαιάνθρακες απαντώνται αρκετά θειούχα ορυκτά του Ni (µιλλερίτης, ουλµανίτης) αλλά και σε ίχνη υπάρχει Ni στο γαληνίτη, σφαλερίτη, πυρίτη και σε άλλα ορυκτά στους λιγνίτες (Finkelman, 1981). Γενικά, το Ni δεν παρουσιάζει σαφή σύνδεση.

38 Αποτελέσµατα 29 ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Παραγοντικές φορτίσεις για την παραγοντική ανάλυση τύπου R, στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3. F1 F2 F3 F4 As,91,7,34,6 B,57,72,1,14 Ba -,27 -,39 -,19,5 Be,76,21,11,42 Co,95,7,27,9 Cr,91 -,1,11,26 Cu,14,5,3 -,1 Ga,66,7 -,2,66 Li -,2 -,32 -,85,3 Mn,91,16,26 -,1 Mo -,36 -,7 -,84,19 Ni,82 -,1,49,6 Rb -,46 -,26 -,4 -,68 Sr,57 -,7 -,3 -,15 U -,38,82 -,5 -,24 V -,3 -,48 -,83 -,3 Hf,85,6,27,38 Sb,25,83,14,33 Sn -,3,58 -,43 -,21 Ge -,2,94,24,5 P,94 -,3,22 -,2 Ta,89,7 -,13,4 Zr,95,3,28,9 Sc,98 -,7,8 -,1 Th,83 -,13,47,18 Y,56 -,27,64,11 Yb,71 -,15,56,24

39 Αποτελέσµατα 3 ΠΙΝΑΚΑΣ 11: Παραγοντικές τιµές για την παραγοντική ανάλυση τύπου R, στα ποσοστά έκπλυσης ιχνοστοιχείων για ph 3. ΕΙΓΜΑ F1 F2 F3 F4 BLM1 2,18,29 -,46,37 BLM2 2,5 -,6,75 -,11 BLM3,27 -,98 1,95,52 FA1 -,6-1,22-1,38 -,38 FA2 -,8-1,29-1,27-1,12 FA3 -,79-1,46 -,56 1,63 BA1 -,18 1,39 -,87 -,2 BA2 -,11,86 -,41 -,32 BA3 -,35 1,55 -,5 -,2 AM1 -,63 -,19,92-1,63 AM2 -,81,7 1, -,67 AM3 -,85,45,74 -,14 AM4 -,63,6,8 2,6 Σύµφωνα µε τον Swaine (1971), το Β δείχνει οργανική σύνδεση. Ο πιο κοινός τρόπος σύνδεσης του Cu είναι στο χαλκοπυρίτη (CuFeS 2 ). Ωστόσο, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις σύνδεσής του µε το οργανικό µέρος (Miller and Given, 1978) καθώς και περιπτώσεις σύνδεσης µε αργιλοπυριτικά ορυκτά (Querol et al., 1995, 1997, Karayigit et al., 2, Alastuey et al., 21). To Sb στους γαιάνθρακες παρουσιάζει σύνδεση µε τον πυρίτη αλλά κάποια ποσότητα είναι δυνατό να συνδέεται µε το οργανικό µέρος. Υπάρχουν όµως ερευνητές που υποστηρίζουν ότι το Sb είναι πιθανό να παρουσιάζει µία ενδιάµεση γεωχηµική συµπεριφορά και άλλοι που συγκλίνουν στην ανόργανη σύνδεση του Sb µε τους γαιάνθρακες (Finkelman, 1981). Από όσα προαναφέρθηκαν, συµπεραίνουµε ότι ο θετικός πόλος του πρώτου παράγοντα (F1) αποτελείται από τα As, Co, Cr, Mn, P, Sc, Zr, Be, Hf, Ni, Ta, Th, Yb, B, Ga, Sr, Y, Cu, Sb, τα οποία δείχνουν σύνδεση µε το οργανικό µέρος και παρουσιάζει τις µεγαλύτερες παραγοντικές τιµές στα δείγµατα του λιγνίτη (BLM1, BLM2). Στα δείγµατα αυτά τα παραπάνω ιχνοστοιχεία εµφανίζουν

40 Αποτελέσµατα 31 υψηλό ποσοστό έκπλυσης, γεγονός που διαπιστώνεται και από τον πίνακα των ποσοστών έκπλυσης των ιχνοστοιχείων (Πίνακας 5). Συνεπώς, ο πρώτος παράγοντας υποδηλώνει την τάση των συγκεκριµένων ιχνοστοιχείων να εκπλένονται από τα δείγµατα BLM1 και BLM2. Ο αρνητικός πόλος του πρώτου παράγοντα παρουσιάζει υψηλότερες αρνητικές φορτίσεις για τα Rb (-,46), U (-,38), Mo (-,36), Sn (-,3), Ba (-,27), Li (-,2) και λιγότερο για τα V (-,3) και Ge (-,2). Ωστόσο, οι τιµές των παραγοντικών φορτίσεων του αρνητικού πόλου είναι αρκετά χαµηλές σε σύγκριση µε αυτές του θετικού, οπότε, επειδή δεν είναι εξίσου ισχυροί οι δύο πόλοι, θα µπορούσαµε να χαρακτηρίσουµε µονοπολικό τον πρώτο παράγοντα. Ο δεύτερος παράγοντας (F2) εκφράζει το 18% της ολικής διακύµανσης, είναι διπολικός και εµφανίζει θετικές παραγοντικές φορτίσεις για τα εξής ιχνοστοιχεία: >,9: Ge >,7: Sb, U, B >,5: Sn, Cu,1-,5: Be, Mn <,1: As, Co, Ga, Ta, Hf, Zr Τα ιχνοστοιχεία που παρουσιάζουν υψηλές παραγοντικές φορτίσεις σε αυτό τον παράγοντα, αποτελούν, ως επί το πλείστον, συστατικά του σιδηροπυρίτη και των αργιλοπυριτικών ορυκτών. Το Ge είναι ένα στοιχείο που απαντάται συνήθως στα αργιλοπυριτικά ορυκτά (Querol et al., 1995, 1997, Karayigit et al., 2, Alastuey et al., 21). Το Sb, όπως προαναφέρθηκε, εµφανίζεται στον πυρίτη. Όσον αφορά στο Β, οι Bohor and Gluskoter (1973), µελετώντας γαιάνθρακες από το Ιλλινόις, υπολόγισαν ότι στον περιεχόµενο ιλλίτη υπήρχε ένα ποσοστό 5% σε Β. Το περιεχόµενο U στους γαιάνθρακες φαίνεται ότι παρουσιάζει οργανική σύνδεση (Breger et al., 1955, Cecil et al., 1979, Gluskoter et al., 1977, Kuhn et

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA)

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA) ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ Φύση του σύμπαντος Η γη είναι μία μονάδα μέσα στο ηλιακό μας σύστημα, το οποίο αποτελείται από τον ήλιο, τους πλανήτες μαζί με τους δορυφόρους τους, τους κομήτες, τα αστεροειδή και τους μετεωρίτες.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή στις φασµατοµετρικές τεχνικές ανάλυσης 2. Προετοιµασία δειγµάτων 3. ιαλυτοποίηση δειγµάτων ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Ατοµική Φασµατοσκοπία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση ακτίνων-χ με την ύλη

Αλληλεπίδραση ακτίνων-χ με την ύλη Άσκηση 8 Αλληλεπίδραση ακτίνων-χ με την ύλη Δ. Φ. Αναγνωστόπουλος Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ιωάννινα 2013 Άσκηση 8 ii Αλληλεπίδραση ακτίνων-χ με την ύλη Πίνακας περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

Το άτομο του Υδρογόνου

Το άτομο του Υδρογόνου Το άτομο του Υδρογόνου Δυναμικό Coulomb Εξίσωση Schrödinger h e (, r, ) (, r, ) E (, r, ) m ψ θφ r ψ θφ = ψ θφ Συνθήκες ψ(, r θφ, ) = πεπερασμένη ψ( r ) = 0 ψ(, r θφ, ) =ψ(, r θφ+, ) π Επιτρεπτές ενέργειες

Διαβάστε περισσότερα

αριθμός δοχείου #1# control (-)

αριθμός δοχείου #1# control (-) Μόνο απιονισμένο νερό #1# control (-) Μακροστοχεία: Ν, P, K, Ca, S, Εάν κάποια έλλειψη μετά 1 μήνα έχει σημαντικές επιπτώσεις προσθέτουμε σε δόσεις την έλλειψη έως ότου ανάπτυξη ΟΚ #2# control (+) Μακροστοχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΕ ΙΟΥ ΘΕΡΜΩΝ ΝΙΓΡΙΤΑΣ (Ν. ΣΕΡΡΩΝ)

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΟΥ ΠΕ ΙΟΥ ΘΕΡΜΩΝ ΝΙΓΡΙΤΑΣ (Ν. ΣΕΡΡΩΝ) ελτίο της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρίας τοµ. XXXVI, 2004 Πρακτικά 10 ου ιεθνούς Συνεδρίου, Θεσ/νίκη Απρίλιος 2004 Bulletin of the Geological Society of Greece vol. XXXVI, 2004 Proceedings of the 10 th

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l)

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l) ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΡΟΧΙΑΚΑ Σχέση κβαντικών αριθµών µε στιβάδες υποστιβάδες - τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΘΟΚΟΡΗΜΑΤΩΝ ΛΙΜΕΝΩΝ.

ΒΥΘΟΚΟΡΗΜΑΤΩΝ ΛΙΜΕΝΩΝ. Η ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΙΣΤΩΣΑ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΥΘΟΚΟΡΗΜΑΤΩΝ ΛΙΜΕΝΩΝ. ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΙΜΕΝΑ ΠΑΤΡΩΝ Δ. Χριστοδούλου, Μ. Γεραγά, Γ. Παπαθεοδώρου, Γ. Φερεντίνος, Ι. Καπόλος, Ε. Παπαδάκης και Α. Δαραμούσκα ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Υ ΑΤΙΚΩΝ & Ε ΑΦΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΜΕ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Ε ΑΦΩΝ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία

Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. Προοπτικές ηλεκτροπαραγωγής και χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων στη Δυτική Μακεδονία Φλώρινα, 26 Μαΐου 2010 Χ. Παπαπαύλου, Σ. Τζιβένης, Δ. Παγουλάτος, Φ. Καραγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2009

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ (Γ 0101) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2009 ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Μ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΗΣ Δρ. Δ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ & Χ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια αναβάθμισης του προγράμματος σπουδών του Τμήματός μας, το

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Δρ. Αγγελική Καρανάσιου Επιβάρυνση της Ατμόσφαιρας Αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (Α.Σ.) Υπερβάσεις των θεσπισμένων

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ Ν.Α. ΚΟΖΑΝΗΣ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ Ν.Α. ΚΟΖΑΝΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΗΚΗ Εργ. Έρευνας Παθήσεων από το Περιβάλλον ΓΝ. «Γ. Παπανικολάου», Εξοχή, 57010 Θεσσαλονίκη Τηλ. 2310992363, Fax. 2313307316 Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Ανδρέας Μπενάρδος Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων Μεταλλουργός Ε.Μ.Π. Αρχαίες Υπόγειες Εκμεταλλεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Λίµνη Πλαστήρα, Καρδίτσα, Απρίλιος 26 27, 2007

ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ. Λίµνη Πλαστήρα, Καρδίτσα, Απρίλιος 26 27, 2007 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (ΙΤΕΣΚ) 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εναλλακτικών Καυσίµων και Βιοκαυσίµων ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΑΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΙΝΟΣ, Επ. ΚΑΘ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, ΚΑΘ. Φεβρουάριος 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Εργαστηρίου ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑΣ

Σημειώσεις Εργαστηρίου ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Σημειώσεις Εργαστηρίου ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑΣ του ΙΟΡ ΑΝΙ Η ΑΝ ΡΕΑ Επίκουρου Καθηγητή Κοζάνη, 2007 Περιεχόμενα Πρόλογος.2 Εισαγωγή.3 Εργαστήριο 1ο - Αναλυτική Γεωχημεία.7

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ (Απόσπασμα από το βιβλίο ΚΑΥΣΙΜΑ-ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ του Ευγενιδείου) 11.1 Είδη Στερεών Καυσίμων Τα στερεά καύσιμα διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: Τα φυσικά στερεά καύσιμα (γαιάνθρακες, βιομάζα) Τα

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Καύση λιγνίτη Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Δημιουργία των λιγνιτών Οι λιγνίτες αλλά και οι άνθρακες γενικότερα είναι το αποτέλεσμα μιας ιδιότυπης αποσύνθεσης φυτών η οποία χαρακτηρίζεται με τον ειδικό όρο

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταβλητότητα των Ελληνικών ιπτάμενων τεφρών. Εκτιμήσεις για την εξέλιξή τους στο μέλλον

Η μεταβλητότητα των Ελληνικών ιπτάμενων τεφρών. Εκτιμήσεις για την εξέλιξή τους στο μέλλον Η μεταβλητότητα των Ελληνικών ιπτάμενων τεφρών. Εκτιμήσεις για την εξέλιξή τους στο μέλλον Αργυρώ Καστανάκη 1, Δημήτριος Σωτηρόπουλος 2, Ελένη Παπαδοπούλου 3 1 2 3 ΔΕΗ ΑΕ, Διεύθυνση Εκμετάλλευσης ΘΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ

2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ 2006 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΟΥΝΑΡΗ Έρευνα της οικολογικής κατάστασης του Πηνειού ποταµού µε έµφαση στη ρύπανση Στην περιοχή ευθύνης του Ν. Τρικάλων Σκοπός της έρευνας είναι η καταγραφή και διερεύνηση της υφιστάµενης

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Στεφανίδης

Κωνσταντίνος Στεφανίδης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης Οικολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ: ΣΤΡΑΤΩΝΙ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΙΚΤΑ ΘΕΙΟΥΧΑ ΟΡΥΚΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Αναχώρηση με λεωφορείο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΑΤΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ Η περίπτωση του ΑΗΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Θ. Παπαδέλης Π. Τσανούλας Δ. Σωτηρόπουλος Ηλεκτρική ενέργεια: αγαθό που δεν αποθηκεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

(LIFE00/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας. Γεωπόνος

(LIFE00/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας. Γεωπόνος Έργο LIFE-Nature : Διατήρηση-Διαχείριση των λιμνών Χειμαδίτιδα-Ζάζαρη (LIFE/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας Μανώλης Αναστασιάδης Γεωπόνος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ 4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Οι γενικοί κανόνες που περιγράφονται στον ακόλουθο πίνακα [βλ. και βιβλιογραφία 7, 8, 10, 11, 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ξήρανσηβιολογικής ιλύος µε ηλιοθερµικές µεθόδους

Ξήρανσηβιολογικής ιλύος µε ηλιοθερµικές µεθόδους ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο ιαχείρισης & Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων ιευθυντής Εργαστηρίου: Καθ. Αλέξανδρος Αϊβαζίδης Ξήρανσηβιολογικής ιλύος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Πέτρος Σαμαράς Καθηγητής, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Παρασκευή 8 Απριλίου 2011 Στόχοι Από τη θερμική επεξεργασία ΑΣΑ με ταυτόχρονη παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.351-356 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Στέφος Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής υνατότητες προσαρµογής υφιστάµενων Μονάδων ΕΗ I. ΚΟΠΑΝΑΚΗΣ Α. ΚΑΣΤΑΝΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗ.

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης εκμεταλλεύσιμων

Χάρτης εκμεταλλεύσιμων Λ ιγνιτικό Κ έντρο υτικής Μ ακεδονίας Χρήστος Δαβάκος Διευθυντής ΛΚΔΜ ΔEH A.E./ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΥΧΕΙΩΝ ΛΙΓΝΙΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Χάρτης εκμεταλλεύσιμων Λιγνιτικών Κοιτασμάτων Δυτική Μακεδονία

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία.

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. Η σύσταση του θαλασσινού νερού έχει επικρατήσει να καθορίζεται με βάση τη συγκέντρωση χλωριδίων και την αλμυρότητα. Η συγκέντρωση χλωριδίων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Καβούρη, Γεωλόγος MSc, Υπεύθυνη Τμήματος Εναλλακτικών Α υλών POLYECO Α.Ε.

Σταυρούλα Καβούρη, Γεωλόγος MSc, Υπεύθυνη Τμήματος Εναλλακτικών Α υλών POLYECO Α.Ε. Περιβαλλοντική Διερεύνηση στα πλαίσια του Έργου Συλλογή και Απομάκρυνση Επικινδύνων Αποβλήτων από ανεξέλεγκτη ρύπανση σε περιοχές της Στερεάς Ελλάδας (Case Study) Σταυρούλα Καβούρη, Γεωλόγος MSc, Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΟΞΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΕ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΠΟ ΚΑΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΙΟΜΑΖΑΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΟΞΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΕ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΠΟ ΚΑΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΟΞΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΕ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΠΟ ΚΑΥΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΙΔΩΝ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Α. Ζωσιμά, Λ.Α. Τσακανίκα, Μ. Όξενκιουν-Πετροπούλου Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π., 15773 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΕΠΙΚ. ΚΑΘ. ΙΟΡ ΑΝΙ ΗΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΚΟΖΑΝΗ 2007 Περιεχόμενα Πρόλογος....1 Άσκηση 1η - Μακροσκοπική αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη µεταλλικών ιχνηθετών στα αιωρούµενα σωµατίδια για την εκτίµηση των πηγών ατµοσφαιρικής ρύπανσης

Μελέτη µεταλλικών ιχνηθετών στα αιωρούµενα σωµατίδια για την εκτίµηση των πηγών ατµοσφαιρικής ρύπανσης Μελέτη µεταλλικών ιχνηθετών στα αιωρούµενα σωµατίδια για την εκτίµηση των πηγών ατµοσφαιρικής ρύπανσης Αγγελική Καρανάσιου Χηµικός Τριµελής Επιτροπή Π.Α. Σίσκος: Καθηγητής Τµήµατος Χηµείας Μ. Σκούλλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ Υποψήφιος ιδάκτορας: Α. Στεφανάκης Επιβλέπων Καθηγητής: Β. Τσιχριντζής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής Εξυγίανση εδαφών στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ.

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. AUT/LHTEE Εισαγωγή (1/3) Για 1-2 αιώνες, δηλ. ένα ελάχιστο κλάσμα της παγκόσμιας ιστορίας, καίμε μέσα σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 Χαρακτηριστικά και ορυκτολογία σιδηρούχων ιζημάτων Διεργασίες FeR και SR Ταινιωτοί σιδηρούχοι σχηματισμοί (BIF) Λεπτόκοκκα κλαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Αδαµαντία Ε. Παγανά,, Στυλιανή. Σκλαρή, Ευστάθιος Σ. Κικκινίδης,, Βασίλειος Τ. Ζασπάλης Εργαστήριο Ανόργανων Υλικών, Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ. 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω στοιχεία ως διαµαγνητικά ή. Η ηλεκτρονική δοµή του 38 Sr είναι: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 10 4s 2 4p 6 5s 2

ΛΥΣΕΙΣ. 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω στοιχεία ως διαµαγνητικά ή. Η ηλεκτρονική δοµή του 38 Sr είναι: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 10 4s 2 4p 6 5s 2 ΛΥΣΕΙΣ 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω στοιχεία ως διαµαγνητικά ή παραµαγνητικά: 38 Sr, 13 Al, 32 Ge. Η ηλεκτρονική δοµή του 38 Sr είναι: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 10 4s 2 4p 6 5s 2 Η ηλεκτρονική δοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Pb-Zn Ore deposits in Greece

Pb-Zn Ore deposits in Greece Pb-Zn Ore deposits in Greece 1. Kirki-Evros* 2. Thermes* 3. Thasos P. Kavala Pangaeon* 4. Agistron Vrontou* 5. Pontokerasia Kilkis* 6. Chalkidiki* 7. Lavrio* 8. Molaoi -Lakonia 9. Cyclades (Milos, Siphnos,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα

Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 Ο ρόλος των στερεών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια αγορά ενέργειας τον 21 ο αιώνα Κ. Β. ΚΑΒΟΥΡΙΔΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης, Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Δημήτριος Ζαραφίδης Βοηθός Διευθυντής Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας Φραγκίσκος Παυλουδάκης Τομεάρχης Προστασίας Περιβάλλοντος & Αποκατάστασης Εδαφών Το λιγνιτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Από τις καταστάσεις της ύλης τα αέρια και τα υγρά δεν παρουσιάζουν κάποια τυπική διάταξη ατόμων, ενώ από τα στερεά ορισμένα παρουσιάζουν συγκεκριμένη διάταξη ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ. Σύνοψη συμπληρωματικών δράσεων διαχείρισης των νερών στην Πρέσπα για το έτος 2014

ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ. Σύνοψη συμπληρωματικών δράσεων διαχείρισης των νερών στην Πρέσπα για το έτος 2014 ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ Σύνοψη συμπληρωματικών δράσεων διαχείρισης των νερών στην Πρέσπα για το έτος 2014 Άγιος Γερμανός, Φεβρουάριος 2015 Ομάδα συγγραφής Βαλεντίνη Μάλιακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΔΑΤΩΝ ΤΩΝ ΡΕΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΡΙΑΔΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΔΑΤΩΝ ΤΩΝ ΡΕΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΡΙΑΔΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ- ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ- ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΔΑΤΩΝ ΤΩΝ ΡΕΜΑΤΩΝ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ Ίσως η τεχνική με τη μεγαλύτερη ποικιλία εφαρμογών και την εντυπωσιακότερη ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Η τεχνική MS παρέχει πληροφορίες σχετικά με: Τη στοιχειακή σύσταση του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΑΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Κ. Π. ΧΑΛΒΑ ΑΚΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗ 2004. Καθηγητής Περ.

Υ ΑΤΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Κ. Π. ΧΑΛΒΑ ΑΚΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗ 2004. Καθηγητής Περ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Υ ΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗ 2004 Κ. Π. ΧΑΛΒΑ ΑΚΗΣ Καθηγητής Περ. Μηχανικής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...1 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΙΚΑ ΣΥΖΕΥΓΜΕΝΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ - ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΑΖΑΣ

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΙΚΑ ΣΥΖΕΥΓΜΕΝΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ - ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΑΖΑΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΙΚΑ ΣΥΖΕΥΓΜΕΝΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ - ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΑΖΑΣ Ι. Σαρακατσιάνος Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΘΕΣΗ 1 Εισαγωγή - Ιστορικό Στον επαρχιακό οδικό άξονα Τρίπολης Ολυμπίας, στο ύψος του Δήμου Λαγκαδίων, έχουν παρουσιασθεί κατά το παρελθόν αλλά

Διαβάστε περισσότερα