«Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική»"

Transcript

1 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» Διπλωματική εργασία ΜΕΤΕΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΠΙΡΦΕΝΙΔΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΙΝΩΣΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Η. ΚΟΥΛΕΛΙΔΗΣ Επιβλέπων: Καθηγητής Πνευμονολογίας κος Δημοσθένης Μπούρος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ 2013

2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ολοκληρώνοντας τον κύκλο των μεταπτυχιακών σπουδών με τη συγγραφή της εργασίας θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα και καθηγητή μου κύριο Δημοσθένη Μπούρο για την βοήθεια του, τις συμβουλές του και την καθημερινή υποστήριξη και καθοδήγηση του κατά την άσκηση μου ως ειδικευόμενος πνευμονολόγος στην κλινική του. Πολλές ευχαριστίες οφείλω και στον υπεύθυνο του μεταπτυχιακού προγράμματος καθηγητή Φαρμακολογίας κύριο Γεώργιο Κολιό για την συνέπεια του και την αμέριστη βοήθεια του καθ όλη τη διάρκεια του μεταπτυχιακού προγράμματος. Επίσης ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους ομιλητές των μαθημάτων του προγράμματος οι οποίοι με τις ομιλίες τους προσέφεραν καινούργιες γνώσεις και μας παρουσίασαν νέες εξελίξεις στην Φαρμακολογία, ο καθένας στον τομέα του. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον πνευμονολόγο κο Αργύρη Τζουβελέκη ο οποίος συμμετέχει ενεργά στην παρακολούθηση των ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση και επίσης με βοήθησε στην στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων. Τέλος ένα μεγάλο ευχαριστώ στην γυναίκα μου και την οικογένεια μου για την καθημερινή υποστήριξη και βοήθεια τους στην επαγγελματική μου καριέρα. 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ....σελ.1 II. III. IV. ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ. σελ.3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ..σελ.5 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ A. ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΙΝΩΣΗ.σελ.7 B. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΠΙ.σελ.8 C. ΠΑΘΟΓΕΝΙΑ ΤΗΣ ΙΠΙ σελ.10 D. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ σελ.12 E. ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ.σελ.12 F. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ..σελ.16 G. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ σελ.16 H. ΒΙΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΑ.σελ.17 I. ΒΡΟΓΧΟΚΥΨΕΛΙΔΙΚΟ ΕΚΠΛΥΜΑ σελ.18 J. ΔΙΑΓΝΩΣΗ.σελ.19 V. ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΙΠΙ...σελ.20 VI. VII. VIII. IX. ΠΙΡΦΕΝΙΔΟΝΗ..σελ.26 ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ..σελ.32 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ..σελ.37 ΣΥΖΗΤΗΣΗ σελ.44 X. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ..σελ.44 XI. XII. SUMMARY.σελ.52 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..σελ.55 2

4 ΙΠΙ Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση ΕΜΑ European Medicines Agency ΕΟΦ Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων UIP Usual Interstitial Pneumonia ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ ΓΟΠ Γαστρο-οισοφαγική Παλινδρόμηση TNF-a tumor necrosis factor-a TGF-β1 Transforming growth factor-β1 MMP Matrix metalloproteinase htert Human Telomerase Reverse Trancriptase AEC Alveolar Epithelial Cells PDGF Platelet Derived Growth Factor HRCT High Resolution Computer Tomography ANA Antinuclear Antibodies FVC Forced Vital Capacity FEV1 Forced Expiratory Volume in 1 second (βίαια εκπνεόμενος όγκος σε 1 δευτερόλεπτο) TLC Total lung Capacity (ολική ζωτική χωρητικότητα) VC Vital Capacity (ζωτική χωρητικότητα) DLCO Diffusing Capacity CO VATS Video Assisted Thoracic Surgery BAL Bronchoalveolar Lavage (βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα) ΧΑΠ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια ΙΦΕΤ Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας 6MWT Six Minute Walking Test εξάλεπτη δοκιμασία βάδισης KL-6 Krebs von den Lungen-6 3

5 AUC area under the curve T 1/2 χρόνος ημίσειας ζωής ΠΓΝΑ Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης CPFE Combined Pulmonary Fibrosis and Emphysema SGOT Serum Glutamic Oxaloacetic Transaminase SGPT Serum Glutamic Pyruvic Transaminase WBC White blood cells HCT hematocrit ΑNCA Anti-neutrophil cytoplasmic antibody Anti-MPO Anti-Myeloperoxidase antibody 4

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση (ΙΠΙ) αποτελεί μέρος μιας μεγάλης και ετερογενούς ομάδας νοσημάτων που ονομάζονται διάμεσες πνευμονοπάθειες και περιλαμβάνουν περισσότερα από διακόσια νοσήματα. Χαρακτηρίζονται από προοδευτική καταστροφή του πνευμονικού παρεγχύματος και σταδιακή αντικατάσταση του υγιούς πνευμονικού ιστού από ινώδη. Η ΙΠΙ έχει την ταχύτερη εξέλιξη και την χειρότερη πρόγνωση από τις υπόλοιπες και οι περισσότεροι ασθενείς καταλήγουν από την ίδια την νόσο ή από επιπλοκές αυτής σε διάστημα 2 3 ετών (Raghu et al., 2011). Παρά την έρευνα και τις μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί στην ΙΠΙ τα τελευταία χρόνια παραμένει μια νόσος αγνώστου αιτιολογίας με πολύπλοκους παθογενετικούς μηχανισμούς και ελάχιστες αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές. Η πιρφενιδόνη είναι ένα νέο θεραπευτικό σκεύασμα για την θεραπεία της ήπιας έως μέτριας ΙΠΙ το οποίο έλαβε έγκριση το 2011 από τον ΕΜΕΑ και χορηγείται σε ασθενείς στην Ευρώπη και αποτελεί μια νέα μεγάλη ελπίδα για την παγκόσμια πνευμονολογική κοινότητα. Στην Ελλάδα ο χορήγηση του πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον ΕΟΦ και ΙΦΕΤ, σε εξειδικευμένα κέντρα και επιλεγμένους ασθενείς. Στο πλαίσιο της χορήγησης πιρφενιδόνης από την Πνευμονολογική Κλινική ΔΠΘ πραγματοποιήθηκε η παρούσα αναδρομική μελέτη καταγραφής ασφάλειας και αποτελεσματικότητας του συγκεκριμένου σκευάσματος. Η εργασία αποτελείται καταρχήν από το γενικό μέρος, το οποίο αναφέρεται στην επιδημιολογία, την παθογένεια και την διάγνωση της ΙΠΙ, όπως αυτές αναφέρονται στην παρούσα φάση από την διεθνή βιβλιογραφία και τις κατευθυντήριες οδηγίες των διεθνών πνευμονολογικών εταιρειών. Ιδιαίτερη αναφορά θα πραγματοποιηθεί στην θεραπεία της νόσου, τα θεραπευτικά σκευάσματα που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν και τις σημερινές θεραπευτικές επιλογές που διαθέτει η πνευμονολογική κοινότητα για την αντιμετώπιση αυτής της ταχέως εξελισσόμενης καταστροφικής νόσου. 5

7 Το ειδικό μέρος της εργασίας αφορά εξ ολοκλήρου την μελέτη που πραγματοποιήθηκε αναδρομικά, με καταγραφή στοιχείων ασθενών που λαμβάνουν πιρφενιδόνη και παρακολουθούνται από την Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Συγκεκριμένα αναφέρονται εκτενώς ο σκοπός, η μεθοδολογία και τα αποτελέσματα αυτής τα οποία θα παρουσιαστούν αναλυτικά με πίνακες και στατιστικά στοιχεία. Η μελέτη διενεργήθηκε αποκλειστικά στην Πνευμονολογική Κλινική του ΔΠΘ υπό την επίβλεψη του Καθηγητή Πνευμονολογίας κυρίου Δημοσθένη Μπούρου. 6

8 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΙΝΩΣΗ Η ΙΠΙ αποτελεί μια ταχέως εξελισσόμενη ινοπολλαπλασιαστική νόσο, η οποία χαρακτηρίζεται από προοδευτική ουλοποίηση του πνευμονικού παρεγχύματος. Ορίζεται ως συγκεκριμένη μορφή χρόνιας προοδευτικής ινοποιούς διάμεσης πνευμονίας αγνώστου προέλευσης, η οποία εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερους ενήλικες, περιορίζεται στους πνεύμονες και σχετίζεται με τα ιστοπαθολογικά και απεικονιστικά χαρακτηριστικά του προτύπου της συνήθους διάμεσης πνευμονίας (UIP) (Raghu et al., 2011). Η πορεία της νόσου είναι μη αναστρέψιμη, με σταδιακή επιδείνωση της αναπνευστικής λειτουργίας των ασθενών και εγκατάσταση αναπνευστικής ανεπάρκειας, η οποία χρήζει χρόνιας χορήγησης οξυγονοθεραπείας. Η αιτιολογία της νόσου παρά τις ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα της έρευνας δεν είναι γνωστή, ωστόσο με τα σημερινά δεδομένα δεν θεωρείται λοιμώδους αιτιολογίας, δεν μεταδίδεται και δεν θεωρείται κακοήθης. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν μελέτες μεγάλης κλίμακας για την συχνότητα της νόσου ωστόσο από τα στοιχεία που υπάρχουν έως σήμερα από μελέτες καταγραφής υπολογίζεται περίπου σε 2 έως 29 περιπτώσεις ανά στον γενικό πληθυσμό (Raghu et al., 2011). Η έλλειψη συγκεκριμένων στοιχείων οφείλεται στην τάση που υπήρχε να υποδιαγιγνώσκεται η νόσος λόγω έλλειψης συγκεκριμένων κατευθυντήριων οδηγών. Στην Ελλάδα σε πρόσφατη μελέτη υπολογίσθηκε ότι η ΙΠΙ αποτελεί το 19,5% της ετήσιας επίπτωσης όλων των διάμεσων πνευμονοπαθειών, η οποία υπολογίσθηκε σε 4.63 ανά κατοίκους.(karakatsani et al., 2009). Η νόσος είναι πιο συχνή στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες (Douglas et al., 2000; Gribbin et al., 2006; King et al., 2001) και εμφανίζεται κυρίως σε μεγαλύτερη ηλικία, συχνότερα στην έκτη και έβδομη δεκαετία (Gribbin et al., 2006; Mannino et al., 1996). Οι περιπτώσεις εμφάνισης ΙΠΙ σε 7

9 άτομα νεαρότερης ηλικίας είναι πιο σπάνια και συνήθως σχετίζονται με συστηματικά νοσήματα και κυρίως νόσους του συνδετικού ιστού. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΠΙ Παρ ότι η ΙΠΙ παραμένει νόσος αγνώστου αιτιολογίας, υπάρχουν αρκετοί επιβαρυντικοί παράγοντες οι οποίοι έχουν συσχετισθεί με τη νόσο. Το κάπνισμα σχετίζεται με την νόσο, ειδικά σε βαρείς καπνιστές ( περισσότερα από 20 πακέτο-έτη), και φαίνεται ότι η νόσος είναι συχνότερη σε αυτούς (Baumgartner et al., 1997). Σημαντικό ρόλο επίσης στην εμφάνιση της νόσου φαίνεται να έχει η επαγγελματική έκθεση σε ανόργανες σκόνες από μέταλλο, συμπεριλαμβανομένου του χαλκού, μόλυβδου ή ατσαλιού, ή ανόργανη σκόνη από έκθεση σε ξύλο (Hubbard et al., 1996). Άλλοι παράγοντες που έχουν ενοχοποιηθεί συμπεριλαμβάνουν οργανικούς διαλύτες, έκθεση σε ζώα (κατοικίδια ή κτηνοτροφίας) και τοξίνες μυκήτων (Baumgartner et al., 1997). Ειδική προσοχή τα τελευταία χρόνια δίδεται στην έκθεση σε κατοικίδια πτηνά όπως καναρίνια και παπαγάλους, αν και φαίνεται ότι σχετίζονται με άλλη μορφή διάμεσων πνευμονοπαθειών, κυρίως της πνευμονίτιδας εξ υπερευαισθησίας. Αρκετές μελέτες αναφέρονται στην γάστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση ως επιβαρυντικό παράγοντα για εμφάνιση ΙΠΙ, θεωρώντας ως μηχανισμό τις μικροεισροφήσεις των ασθενών αυτών κατά τη διάρκεια του ύπνου (Raghu et al., 2006; Tobin et al., 1998). Στην μελέτη του Tobin δείχθηκε ότι υπάρχει μεγαλύτερη επικράτηση της ΓΟΠ σε ασθενείς με ΙΠΙ σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό (Tobin et al., 1998). Τα συμπτώματα της παλινδρόμησης, όπως οι αναγωγές και ο οπισθοστερνικός καύσος συνήθως δεν είναι ευδιάκριτα. Σε μελέτη διαπιστώθηκε ότι σε ασθενείς με οισοφαγίτιδα από ΓΟΠ υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να συνυπάρχουν αναπνευστικές παθήσεις όπως και η 8

10 ΙΠΙ (el-serag et al., 1997). Η μελέτη της επίδρασης της ΓΟΠ στη ΙΠΙ είναι ένα πεδίο το οποίο χρειάζεται να μελετηθεί στο μέλλον Εκτός από την ΓΟΠ έχουν μελετηθεί και άλλες παθήσεις όσον αφορά την επίδραση τους στην ΙΠΙ όπως η παχυσαρκία (Alakhras et al., 2007) και ο σακχαρώδης διαβήτης (Gribbin et al., 2009), χωρίς όμως να καταφέρουν να αποδείξουν την άμεση συσχέτιση με την εμφάνιση ΙΠΙ. Η συσχέτιση της ΙΠΙ με μικροβιακούς παράγοντες και ιούς είναι επίσης ένα πεδίο το οποίο έχει μελετηθεί κυρίως για τον ιό Epstein-Barr, τον κυτταρομεγαλοϊό, τον ιό της γρίπης και τον ιό της ηπατίτιδας C. Τα αποτελέσματα είναι διχασμένα και δεν έχουν καταφέρει να αποδείξουν άμεση συσχέτιση (Egan et al., 1995; Jiwa et al., 1990; Ueda et al., 1992; Wangoo et al., 1997; Winterbauer et al., 1977) Η οικογενής μορφή της νόσου είναι σπάνια και απαντάται σε 0,5-3,7% ασθενών με ΙΠΙ και ορίζεται ως δύο ή περισσότεροι συγγενείς πρώτου βαθμού με ΙΠΙ. Τα αποτελέσματα αυτά προκύπτουν από μεγάλη μελέτη σε Φινλανδικό πληθυσμό (Hodgson et al., 2002). Η ίδια ομάδα ερευνητών μελέτησε το γονίδιο ELMOD2 που βρίσκεται στο χρωμόσωμα 4q31 και βρήκε ότι μπορεί να παίζει ρόλο στην αιτιολογία της ΙΠΙ(Hodgson et al., 2006). Η νόσος θεωρείται ότι κληρονομείται με αυτόσωμο επικρατή τρόπο με ποικίλη διείσδυση (Allam et al., 2006; Mageto et al., 1997; Rosas et al., 2007). Συσχέτιση με την οικογενή ΙΠΙ φαίνεται πως έχει η μετάλλαξη της επιφανειοδραστικής πρωτεΐνης C (Thomas et al., 2002). Οι πρόσφατες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για γενετικές παραλλαγές της ανάστροφης μεταγραφάσης της τελομεράσης (htert), απέδειξαν ότι σχετίζονται με την οικογενή ΙΠΙ και ότι ανευρίσκονται σε ποσοστό 15% παιδιά με οικογενή ΙΠΙ(Mushiroda et al., 2008). Άλλοι γενετικοί παράγοντες που έχουν μελετηθεί περιλαμβάνουν τον πολυμορφισμό του TNF-a και τον ανταγωνισμό του υποδοχέα της ιντερλευκίνης 1 (IL-1) (Whyte et al., 2000), οι επιφανειοδραστικές πρωτεΐνες 9

11 Α και Β (Selman et al., 2003),ο TGF-β1 (Xaubet et al., 2003), ο πολυμορφισμός των μεταλλοπρωτεϊνασών MMP1(Checa et al., 2008), ένζυμα όπως η α1-αντιθρυψίνη (Geddes et al., 1977) και το μετατρεπτικό ένζυμο της αγγειοτενσίνης(morrison et al., 2001). Μερικοί από αυτούς τους παράγοντες παρουσιάζονται σε αυξημένα επίπεδα σε ασθενείς με οικογενή ΙΠΙ, ωστόσο τα στοιχεία δεν είναι αποδεικτικά για την συσχέτιση της νόσου με αυτούς. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ ΙΠΙ Οι παθογενετικοί μηχανισμοί που εμπλέκονται στην δημιουργία της ΙΠΙ είναι αρκετά πολύπλοκοι με αποτέλεσμα πριν το 2001 να υπάρχει διαφορετική αντίληψη για την παθογένεια της νόσου. Αρχικά η ΙΠΙ είχε αποδοθεί στην ύπαρξη φλεγμονής στο πνευμονικό παρέγχυμα με αποτέλεσμα την εμφάνιση κυψελιδίτιδας με συγκέντρωση λεμφοκυττάρων, μακροφάγων και ουδετερόφιλων. Ως αποτέλεσμα αυτής της φλεγμονώδους απάντησης αγνώστου αιτιολογίας στο σημείο της βλάβης υπήρχε συγκέντρωση ινοβλαστών και μυοϊνοβλαστών με εναπόθεση κολλαγόνου και τελικά δημιουργία ίνωσης. Μετά το 2001 με την επιβεβαίωση της ΙΠΙ ως ξεχωριστής νοσολογικής οντότητας προτάθηκαν νέοι μηχανισμοί οι οποίοι αμφισβήτησαν την θεωρία της επανειλημμένης φλεγμονώδους αντίδρασης. Τα νέα στοιχεία προέκυψαν από πειραματικά μοντέλα ζώων και από παρατήρηση ασθενών με ΙΠΙ (Selman et al., 2001). Τα νέα δεδομένα έκαναν λόγο για βλάβη στα κυψελιδικά επιθηλιακά κύτταρα, η οποία είναι η αρχική αιτία της παθογένειας της νόσου. Η κατάρριψη του μοντέλου της φλεγμονής βασίστηκε στις εξής παρατηρήσεις : Πρώτον ότι η ΙΠΙ δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία με αντιφλεγμονώδη φάρμακα και ανοσοκατασταλτική θεραπεία όπως άλλες μορφές διάμεσων πνευμονοπαθειών(douglas et al., 1998; Johnson et al., 1989; Mapel et al., 1996; Raghu et al., 1991; Selman et al., 2006). Δεύτερον παρατηρήθηκε το γεγονός ότι στα ιστολογικά παρασκευάσματα ασθενών με 10

12 ΙΠΙ με πρότυπο συνήθους διάμεσης πνευμονίας (UIP), η φλεγμονή δεν αποτελούσε κυρίαρχο χαρακτηριστικό (Katzenstein et al., 1998). Τέλος, σε πειραματικά μοντέλα ζώων, που εμποδίστηκε η παρουσία φλεγμονής μέσω απαλοιφής γονιδίων, αναπτύχθηκε εν τέλει πνευμονική ίνωση(munger et al., 1999). Σε άλλα πειραματικά μοντέλα ζώων που επιτεύχθηκε ισχυρή φλεγμονώδης απάντηση δεν παρατηρήθηκε η ανάπτυξη πνευμονικής ίνωσης(adamson et al., 1988). Η νέα θεώρηση της παθογένειας της ΙΠΙ βασίζεται στην βλάβη των κυψελιδικών επιθηλιακών κυττάρων (alveolar epithelial cells AEC) και στην μη φυσιολογική επούλωση της βλάβης η οποία ακολουθεί. Η νέα θεωρία κάνει λόγο για βλάβη σε τμήματα του πνεύμονα από επανειλημμένα ερεθίσματα τα οποία οδηγούν στην καταστροφή των κυττάρων τύπου Ι και ΙΙ και δημιουργία θρόμβου στο σημείο της βλάβης λόγω αυξημένης διαπερατότητας των αγγείων για ινωδογόνο. Στην προσπάθεια να επιδιορθωθεί η βλάβη ακολουθεί συσσώρευση AEC, τα οποία πολλαπλασιάζονται και διαφοροποιούνται ανεξέλεγκτα. Τα AEC φαίνεται ότι συμμετέχουν και ως χημειοτακτικοί παράγοντες (PDGF, TGFβ, TNF-α, endothelin 1)(Selman et al., 2006). Κατόπιν παρατηρείται συσσώρευση ινοβλαστών και δημιουργία ινοβλαστικών εστιών (fibroblastic foci) που ενεργοποιούνται και διαφοροποιούνται σε μυοϊνοβλάστες. Η διαφοροποίηση αυτή επάγεται και από την θρομβίνη και τον ενεργοποιημένο παράγοντα Χ (Bogatkevich et al., 2001), ο οποίος υποδηλώνει και τη συμμετοχή του καταρράκτη της πήξεως στην διαδικασία. Οι μυοϊνοβλάστες είναι αυτοί που προκαλούν την βλάβη στην βασική μεμβράνη, την καταστροφή των επιθηλιακών κυττάρων και την συγκέντρωση εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας (extracellular matrix) που καταλήγει σε ίνωση (Wang et al., 1999) 11

13 ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Η συμπτωματολογία που παρουσιάζει η νόσος συχνά είναι σιωπηλή και οι ασθενείς διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδιο της νόσου. Οι ασθενείς, όταν τελικά αναζητούν ιατρική βοήθεια αναφέρουν σταδιακά επιδεινούμενη δύσπνοια κυρίως στην κόπωση, η οποία υπάρχει για διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών. Ο παροξυσμικός μη παραγωγικός βήχας είναι το άλλο κυρίαρχο σύμπτωμα το οποίο αναφέρουν οι ασθενείς. Άλλα μη ειδικά συμπτώματα είναι η αιμόπτυση, η οποία είναι εξαιρετικά σπάνια και εγείρει υποψία ύπαρξης κακοήθειας και η κυάνωση η οποία εμφανίζεται στο τελικό στάδιο της νόσου. Στο τελικό στάδιο της νόσου ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει κακουχία, αδυναμία και μυϊκό κάματο. Συμπτώματα όπως ο πυρετός, οι αρθραλγίες, το φαινόμενο Raynaud, η ξηροστομία και το εξάνθημα είναι μη ειδικά και παραπέμπουν σε άλλες μορφές διάμεσων πνευμονοπαθειών που σχετίζονται με νόσους του συνδετικού ιστού και άλλα συστηματικά νοσήματα. Τα αντικειμενικά ευρήματα κατά την ακρόαση είναι το χαρακτηριστικό εύρημα της νόσου και είναι αυτά που μπορούν να διαγνώσουν την νόσο στα αρχικά της στάδια. Πρόκειται για τελοεισπνευστικούς λεπτούς μη μουσικούς ρόγχους ( τύπου Velcro ), οι οποίοι είναι παρόντες κυρίως αμφοτερόπλευρα στις βάσεις του πνεύμονα (Cottin et al., 2012). Επίσης χαρακτηριστική κατά την εξέταση είναι η παρουσία πληκτροδακτυλίας, η οποία ανευρίσκεται σε ποσοστό περίπου 50 % των ασθενών (Kanematsu et al., 1994). Λιγότερα συχνά ευρήματα είναι ο διχασμός του δεύτερου καρδιακού τόνου, η επιγαστρική ώση και η κυάνωση κατά το τελικό στάδιο της νόσου, όταν αναπτύσσεται πνευμονική υπέρταση λόγω χρόνιας υποξυγοναιμίας και αυξημένων πνευμονικών αντιστάσεων. ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Οι περισσότεροι ασθενείς με ΙΠΙ καταφθάνουν στον ιατρό με παθολογική ακτινογραφία θώρακος. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν δικτυωτές 12

14 σκιάσεις με κατανομή κυρίως στις βάσεις και υποϋπεζωκοτικά με συνύπαρξη μικρών όζων. Το δικτυοζώδες αυτό πρότυπο πρέπει να οδηγήσει τον ιατρό της πρωτοβάθμιας φροντίδας να παραπέμψει τον ασθενή σε πνευμονολόγο. Η απεικονιστική εξέταση εκλογής ωστόσο για τη διάγνωση της ΙΠΙ παραμένει η αξονική τομογραφία θώρακος υψηλής ευκρίνειας (HRCT). Πρόκειται για ειδική αξονική τομογραφία θώρακος κατά την οποία χωρίς έγχυση σκιαγραφικού λαμβάνονται λεπτές τομές (0,5 1 mm) του πνευμονικού παρεγχύματος. Η απεικόνιση είναι συνήθως χαρακτηριστική της νόσου (UIP πρότυπο) και περιλαμβάνει την ύπαρξη ανομοιόμορφων υποϋπεζωκοτικών δικτυωτών σκιάσεων συνήθως με συνύπαρξη βρογχεκτασιών και βρογχολεκτασιών εξ έλξεως. Χαρακτηριστική απεικόνιση αποτελεί η ύπαρξη μελικηρήθρας (honeycombing) η οποία είναι σχεδόν διαγνωστική για την νόσο. Πρόκειται για συγκεντρωμένους κυστικούς αεραγωγούς, διαμέτρου συνήθως 3-10mm αλλά που μπορεί να φτάσουν σε μέγεθος και τα 2,5 cm (Εικόνες 1,2). Η ύπαρξη περιοχών θολής υάλου δεν είναι συνήθης αλλά μπορεί να υπάρχει. Η κατανομή του προτύπου είναι υποϋπεζωκοτική και κυρίως στις βάσεις των πνευμόνων. Η ύπαρξη υπεζοκωτικών πλακών, πλευριτικής συλλογής, εκτεταμένες περιοχές θολής υάλου, μεγάλων κύστεων και όζων πρέπει να οδηγήσουν σε διαφορετική διάγνωση (Raghu et al., 2011). Η διαγνωστική ακρίβεια της εξέτασης είναι πολύ μεγάλη και σε ορισμένες μελέτες αποδεικνύεται μεγαλύτερη από 90% (Grenier et al., 1991; Hunninghake et al., 2001; Swensen et al., 1997). 13

15 Εικόνα 1. Χαρακτηριστική απεικόνιση προτύπου UIP σε HRCT : εκτεταμένη μελικηρήθρα με μεγάλες αερώδεις κύστεις, βρογχεκτασίες εξ έλξεως με αμφιβασική υποϋπεζοκωτική εντόπιση. Χαρακτηριστική είναι και η παρουσία τμημάτων φυσιολογικού πνευμονικού παρεγχύματος (κατώτερες τομές της αξονικής τομογραφίας) 14

16 Εικόνα 2. Χαρακτηριστική απεικόνιση προτύπου UIP σε HRCT με παρουσία εκτεταμένης μελικηρήθρας με υποϋπεζωκοτική εντόπιση και βρογχεκτασίες εξ έλξεως σε ανώτερες τομές της αξονικής θώρακος 15

17 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Ο αιματολογικός έλεγχος δεν παρουσιάζει ευρήματα ειδικά για την νόσο και χρησιμοποιείται περισσότερο για αποκλεισμό άλλων νοσημάτων. Σπάνια μπορεί να υπάρχουν θετικά αποτελέσματα στον ανοσολογικό έλεγχο (σπανίως θετικά ΑΝΑ), αυξημένη ταχύτητα καθίζησης, όμως αυτά παραπέμπουν σε συστηματικά νοσήματα και νόσους του συνδετικού ιστού ή άλλες πνευμονοπάθειες. Σε μερικές μελέτες καταγραφής έχουν βρεθεί αυξημένα επίπεδα μιας γλυκοπρωτεϊνης (KL-6), η οποία παράγεται από τα πνευμονοκύτταρα τύπου ΙΙ και πιθανώς να σχετίζεται με την θνητότητα (Yokoyama et al., 2006). Επίσης τα επίπεδα επιφανειοδραστικών πρωτεϊνών A και D έχουν βρεθεί αυξημένα σε ασθενείς με ΙΠΙ και φαίνεται ότι σχετίζονται με την πρόγνωση της νόσου(greene et al., 2002) Η εξέταση αερίων αρτηριακού αίματος (arterial blood gases ABG) κατά την ηρεμία στα αρχικά στάδια μπορεί να είναι φυσιολογική ωστόσο κατά την κόπωση παρατηρείται αποκορεσμός. Σταδιακά με την εξέλιξη της νόσου παρατηρείται αρχικά υποξυγοναιμία και στα προχωρημένα στάδια της νόσου αναπνευστική ανεπάρκεια (po2 < 56 mmhg) λόγω της διαταραχής αερισμού αιμάτωσης από την καταστροφή του πνευμονικού παρεγχύματος Στο τελικό στάδιο της νόσου υπάρχει εγκατεστημένη αναπνευστική ανεπάρκεια και στην ηρεμία και οι ασθενείς χρήζουν μακροχρόνιας οξυγονοθεραπείας, σε αρκετές περιπτώσεις καθ όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ Πολύ σημαντικός τόσο για τη διάγνωση όσο και για την παρακολούθηση των ασθενών με ΙΠΙ είναι οι λειτουργικές δοκιμασίες των πνευμόνων. Κατά την σπιρομέτρηση παρατηρείται περιοριστικό πρότυπο με μειωμένη δυναμικά εκπνεόμενη χωρητικότητα (FVC) και μειωμένο δυναμικά εκπνεόμενο στο πρώτο δευτερόλεπτο (FEV1). Το κλάσμα των δύο (FVC/FEV1) 16

18 ωστόσο παραμένει φυσιολογικό ή αυξημένο. Η πληθυσμογραφία σώματος αποκαλύπτει μειωμένη ολική χωρητικότητα (TLC) και μειωμένη ζωτική χωρητικότητα (VC). Η παράμετρος που επηρεάζεται αρχικά και μπορεί να είναι μειωμένη ενώ οι πνευμονικοί όγκοι παραμένουν ακόμα φυσιολογικοί είναι η διαχυτική ικανότητα του μονοξειδίου του άνθρακα(dl co ). Οφείλεται κυρίως στην καταστροφή του πνευμονικού παρεγχύματος και αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την διάγνωση και την παρακολούθηση της πορείας της νόσου. ΒΙΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Κλειδί και μείζον κριτήριο για τη διάγνωση της ΙΠΙ αποτελεί το ιστοπαθολογικό παρασκεύασμα με πρότυπο UIP. Το δείγμα μπορεί να ληφθεί με καθοδήγηση κάμερας θωρακοσκοπικά (VATS) ή με ανοιχτή θωρακοτομία. Συνήθως προτιμάται η πρώτη μέθοδος λόγω των λιγότερων επιπλοκών και κινδύνων που εγκυμονεί. Πολύ σημαντική είναι η σωστή επιλογή ασθενών που θα υποβληθούν σε βιοψία πνεύμονα, λαμβάνοντας υπ όψη τις αντενδείξεις για χειρουργική επέμβαση. Τα κριτήρια για τη διάγνωση του προτύπου UIP ορίζονται από τις κατευθυντήριες οδηγίες της ATS/ERS/ALAT (Raghu et al., 2011). Χωρίζονται σε διαγνωστικά, συμβατά, πιθανά με UIP και κριτήρια που αποκλείουν την ύπαρξη προτύπου UIP. Για την διάγνωση της νόσου του προτύπου απαιτούνται και τα τέσσερα κριτήρια τα οποία περιλαμβάνουν εκσεσημασμένη ίνωση με καταστροφή της φυσιολογικής αρχιτεκτονικής του παρεγχύματος και μελικηρήθρα με υποϋπεζωκοτική αμφιβασική εντόπιση. Επιπρόσθετα πρέπει να υπάρχει ανομοιόμορφη κατανομή της ίνωσης στο παρασκεύασμα καθώς και παρουσία ινοβλαστικών εστιών (fibroblastic foci). Τέλος πρέπει να μην υπάρχουν κριτήρια που αποκλείουν το πρότυπο UIP, όπως υαλινικές μεμβράνες, οργανοποιός πνευμονία, κοκκιώματα, διήθηση του παρεγχύματος από φλεγμονώδη κύτταρα εκτός της μελικηρήθρας, βασικές δομικές αλλαγές 17

19 στους κεντρικούς αεραγωγούς ή άλλα στοιχεία τα οποία αμφισβητούν την ύπαρξη προτύπου UIP (Raghu et al., 2011).(Εικόνα 3) Εικόνα 3. Ανοσοϊστοχημικό παρασκεύασμα που περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία του προτύπου UIP. Εστίες ινοβλαστών στο κέντρο (fibroblastic foci), καταστροφή της φυσιολογικής αρχιτεκτονικής του παρεγχύματος με κυστικές αλλαγές, πάχυνση των κυψελιδικών διαφραγμάτων. Μεγέθυνση Χ 100. Παρασκεύασμα από VATS σε ασθενή που συμμετείχε στην μελέτη. ΒΡΟΓΧΟΚΥΨΕΛΙΔΙΚΟ ΕΚΠΛΥΜΑ (BAL) Το βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα που λαμβάνεται με βρογχοσκόπηση έχει μικρή διαγνωστική αξία και χρησιμοποιείται περισσότερο για αποκλεισμό άλλων παθήσεων, όπως η πνευμονίτιδα εξ υπερευαισθησίας, όπου παρατηρείται λεμφοκυττάρωση (>40%). Υπάρχουν μόνο δεδομένα από 18

20 μελέτες καταγραφής στην διεθνή βιβλιογραφία για την προγνωστική αξία βιοδεικτών στο BAL ασθενών με ΙΠΙ. Τα επίπεδα μεταλλοπρωτεϊνασών στο BAL(MMP-1,MMP-7) έχουν μετρηθεί αυξημένα σε ασθενείς με ΙΠΙ και πιθανότατα σχετίζονται με την βαρύτητα της νόσου(rosas et al., 2008). Όσον αφορά την κυτταρική ανάλυση του BAL, φαίνεται να προσφέρει αμφίβολη προγνωστική αξία όσον αφορά την εξέλιξη της νόσου (Kinder et al., 2008) ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η διάγνωση της νόσου μέχρι τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες του 2011 σε περίπτωση που δεν υπήρχε δυνατότητα βιοψίας πνεύμονα βασιζόταν σε μείζονα και ελάσσονα κριτήρια. Η νέα διαγνωστική προσέγγιση βασίζεται στην άρρηκτη συνεργασία των ιατρών που συμμετέχουν στην διαδικασία (πνευμονολόγοι, ακτινολόγοι με εξειδίκευση στην HRCT και παθολογοανατόμοι με εμπειρία στην ΙΠΙ). Πλέον και δεδομένου της πληθώρας των στοιχείων που έχουν προκύψει για την ακρίβεια της HRCT θώρακος στην διάγνωση του προτύπου της UIP (Flaherty et al., 2003; Grenier et al., 1991), δεν είναι απαραίτητη και δεν συστήνεται πάντα η βιοψία πνεύμονα (Hunninghake et al., 2001; Quadrelli et al., 2010). Τα διαγνωστικά κριτήρια που χρησιμοποιούνται πλέον είναι τα εξής (Raghu et al., 2011) : Αποκλεισμός άλλων μορφών διάμεσης πνευμονοπάθειας (νόσος συνδετικού ιστού, φαρμακευτική τοξικότητα και έκθεση σε επιβαρυντικούς παράγοντες στην δουλειά ή το σπίτι) Παρουσία προτύπου UIP σε HRCT σε ασθενείς οι οποίοι δεν έχουν υποβληθεί σε βιοψία πνεύμονα Ειδικοί συνδυασμοί των ευρημάτων της HRCT και του παθολογικού ιστοτεμαχίου σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε βιοψία πνεύμονα. 19

21 ΘΕΡΑΠΕΙΑ Τις προηγούμενες δεκαετίες έχουν χρησιμοποιηθεί αρκετοί θεραπευτικοί παράγοντες στην θεραπεία της ΙΠΙ χωρίς ωστόσο να καταφέρουν να αποδείξουν αποτελεσματικότητα στην πορεία της νόσου ή στην επιβίωση των ασθενών. Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες του 2011 (Raghu et al., 2011) μελέτησαν αυτούς τους παράγοντες και κατέληξαν σε οδηγίες όσον αφορά τη χρήση τους κατηγοριοποιώντας στους σε ισχυρό και ασθενές ναι για την χρήση τους, καθώς και ασθενές και ισχυρό όχι. Η κατηγοριοποίηση έγινε βάση των διαθέσιμων δεδομένων από μελέτες πάνω στον κάθε φαρμακευτικό παράγοντα. ΚΟΡΤΙΚΟΣΤΕΡΟΕΙΔΗ Εξέχουσα θέση στην θεραπεία της ΙΠΙ κατείχε η μονοθεραπεία με κορτικοστεροειδή λόγω της βελτίωσης του λειτουργικού αναπνευστικού ελέγχου σε αναδρομικές μελέτες (Flaherty et al., 2001) χωρίς ωστόσο να αποδείξουν βελτίωση όσον αφορά την θνητότητα. Λαμβάνοντας υπόψη τις επιπλοκές και τη σημαντική θνητότητας της μακροχρόνιας θεραπείας με κορτικοειδή (Gay et al., 1998) δεν συνιστάται πλέον η χορήγηση τους (ισχυρό όχι) ΚΟΛΧΙΚΙΝΗ Η κολχικίνη χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν λόγω της αναστολής του πολλαπλασιασμού των ινοβλαστών και του κολλαγόνου ως αντι-ινωτικός παράγοντας. Σε προοπτικές μελέτες (Antoniou et al., 2006; Fiorucci et al., 2008) καθώς και σε αναδρομικές μελέτες (Douglas et al., 2000) η κολχικίνη δεν βρέθηκε να επηρεάζει θετικά την πρόγνωση ή τη θνητότητα της νόσου και γι αυτόν το λόγο δεν προτείνεται ως θεραπευτική επιλογή (ισχυρό όχι). 20

22 ΚΥΚΛΟΣΠΟΡΙΝΗ Α Τα δεδομένα όσον αφορά την κυκλοσπορίνη είναι ελάχιστα. Μελέτες καταγραφής δεν απέδειξαν βελτίωση των ασθενών και σε δυο μικρές μελέτες σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε μεταμόσχευση πνεύμονα και έλαβαν κυκλοσπορίνη ως ανοσοκαταστολή, παρατηρήθηκε πρόοδος της νόσου στον υγιή πνεύμονα (Grgic et al., 2008; Wahidi et al., 2002). Η χορήγηση της δεν συνιστάται (ισχυρό όχι). ΙΝΤΕΡΦΕΡΟΝΗ γ 1b Η ιντερφερόνη-γ αποτέλεσε κατά το παρελθόν μεγάλη ελπίδα για την θεραπεία της ΙΠΙ (Bouros et al., 2006) λόγω των αντι-ινωτικών και ανοσοτροποποιητικών δράσεων που επέδειξε σε μικρές μελέτες (Antoniou et al., 2006; Ziesche et al., 1999). Ωστόσο δυο μεγάλες διπλές τυφλές πολυκεντρικές μελέτες, με μεγάλο αριθμό ασθενών (826 και 330 αντίστοιχα), δεν μπόρεσαν να αποδείξουν διαφορά στην επιβίωση ασθενών με ΙΠΙ (King et al., 2009; Raghu et al., 2004) και δεν προτείνονται ως αγωγή (ισχυρό όχι) ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΟΡΤΙΚΟΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ ΜΕ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ (ΑΖΑΘΕΙΟΠΡΙΝΗ, ΚΥΚΛΟΦΩΣΦΑΜΙΔΗ) Ο συνδυασμός αυτός χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον στο παρελθόν και υπήρχε ως σύσταση σε ασθενείς οι οποίοι θα ωφελούνταν σε σχέση με τις παρενέργειες και την εξέλιξη της νόσου (IPF, 2000). Αν και υπάρχουν δεδομένα σε μικρές μελέτες για όφελος ασθενών που έλαβαν συνδυασμένη θεραπεία με κορτικοστεροειδή και αζαθειοπρίνη (Raghu et al., 1991; Winterbauer et al., 1978), αυτές πραγματοποιήθηκαν πριν το 2001 και τον ορισμό της ΙΠΙ ως ξεχωριστής νοσολογικής οντότητας και συμπεριλαμβάνουν ασθενείς με άλλες διάμεσες πνευμονοπάθειες. Όσον αφορά τον συνδυασμό με 21

23 κυκλοφωσφαμίδη, υπάρχουν δυο αναδρομικές μελέτες οι οποίες δεν στοιχειοθετούν σημαντική βελτίωση στην επιβίωση (Collard et al., 2004; Pereira et al., 2006) και δεν προτείνονται ως αγωγή (ισχυρό όχι). Ν-ΑΚΕΤΥΛΟΚΥΣΤΕΪΝΗ Η Ν-ακετυλοκυστεϊνη αποτελεί αντιοξειδωτικό παράγοντα ο οποίος φαίνεται ότι αναπληρώνει τη γλουταθειόνη η οποία βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα στους πνεύμονες των ασθενών με ΙΠΙ (Cantin et al., 1989) και χρησιμοποιείται στην πνευμονολογία ως βλεννολυτικό. Ο παράγοντας αυτός μελετήθηκε στην μελέτη IFIGENIA (Demedts et al., 2005), όταν χορηγήθηκε σε ασθενείς που λάμβαναν ήδη κορτικοστεροειδή και αζαθειοπρίνη, στο θεραπευτικό σκέλος της μελέτης υψηλές δόσεις Ν-ακετυλοκυστεϊνης (600mg 1 x 3) και στο άλλο εικονικό φάρμακο. Τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά όσον αφορά τις λειτουργικές δοκιμασίες (βελτίωση στην FVC, DLco), αλλά δεν είχαν αποτέλεσμα στην θνητότητα, στην δύσπνοια και στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Σε πιο πρόσφατες μικρές μελέτες η θεραπεία με Ν- ακετυλοκυστεϊνη έχει δείξει ελπιδοφόρα αποτελέσματα σε χορήγηση από του στόματος ή σε μορφή αεροζόλ (Tomioka, 2009; Wells, 2006). Στις κατευθυντήριες οδηγίες του 2011 (Raghu et al., 2011) λαμβάνει ασθενές ναι στην χορήγηση, σημειώνοντας όμως ότι δεν πρέπει να χορηγείται σε όλους τους ασθενείς αλλά μπορεί να αποτελεί θεραπευτική επιλογή για μειονότητα αυτών, αν λάβει κάποιος υπόψη και το κόστος της καθημερινής θεραπείας. Στην πλέον πρόσφατη πολυκεντρική διπλή τυφλή μελέτη PANTHER (Idiopathic Pulmonary Fibrosis Clinical Research et al., 2012) χορηγήθηκε συνδυασμός πρεδνιζόνης, αζαθειοπρίνης και Ν-ακετυλοκυστεϊνης σε 77 ασθενείς και συνδυασμός Ν-ακετυλοκυστεϊνης και εικονικού φαρμάκου σε 78 ασθενείς. Μετά την συγκέντρωση του 50% των αποτελεσμάτων παρατηρήθηκε αυξημένος αριθμός θανάτων στο σκέλος με τον τριπλό συνδυασμό (8 προς 1, p=0.01) και αυξημένες νοσηλείες (23 προς 7,p<0.001). 22

24 Τα αποτελέσματα αυτά οδήγησαν στον τερματισμό της προσθήκης ασθενών στο σκέλος του τριπλού συνδυασμού και η μελέτη συνεχίζεται μόνο με το σκέλος του εικονικού φαρμάκου και της Ν-ακετυλοκυστεϊνης. BOSENTAN Το bosentan είναι ανταγωνιστής της ενδοθηλίνης και χρησιμοποιείται στην θεραπεία της πνευμονικής υπέρτασης. Χρησιμοποιήθηκε αρχικά στην μελέτη BUILD-1 (King et al., 2008), όπου δεν κατάφερε να αποδείξει το πρωτογενές καταληκτικό σημείο( βελτίωση στην εξάλεπτη δοκιμασία βάδισης- 6MWT) αλλά έδειξε τάση για βελτίωση της δύσπνοιας των ασθενών και της ποιότητας ζωής (Raghu et al., 2010). Ακολούθησε η διπλή τυφλή μελέτη BUILD-3 (King et al., 2011) στην οποία δεν παρατηρήθηκε καθυστέρηση στην εξέλιξη της νόσου ή βελτίωση της θνητότητας. ETANERCEPT Άλλος ένας παράγοντας που δεν κατάφερε να αποδείξει θεραπευτικό αποτέλεσμα είναι το etanercept (Raghu et al., 2008). Πρόκειται για ανασυνδυασμένο διαλυτό υποδοχέα του TNF, ο οποίος βρέθηκε ότι αναστέλλει τη δράση του TNF in vitro (Mohler et al., 1993), αλλά σε διπλή τυφλή μελέτη δεν κατάφερε να αποδείξει θεραπευτικό αποτέλεσμα(raghu et al., 2008) και δεν συνιστάται ως θεραπεία (ισχυρό όχι). BIBF 1120 Το BIBF 1120 είναι αναστολέας της τυροσίνο-κινάσης και χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα σε διπλή τυφλή μελέτη φάσης ΙΙ, σε συνολικά 432 ασθενείς. Το πρωτογενές καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν η ετήσια μείωση της FVC. Τα δευτερεύοντα σημεία περιελάμβαναν τις παροξύνσεις της 23

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ;

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ; Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; Η πνευμονική ίνωση αποτελεί μια ειδική μορφή χρόνιας νόσου του πνεύμονα που χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του φυσιολογικού πνεύμονα με ινώδη ιστό, που καταλήγει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO ΠΡOΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ»

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO ΠΡOΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO ΠΡOΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» Θεραπευτική αγωγή Ιδιοπαθούς Πνευμονικής ίνωσης. Συνοσηρότητα και φαρμακευτική της αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΟΥ Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΔΩΜΑ, 14 Μαρτίου 2012, ώρα 13.30

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΟΥ Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΔΩΜΑ, 14 Μαρτίου 2012, ώρα 13.30 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ά ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΖΑΚΥΝΘΙΝΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ: Αναπληρωτής Καθηγητής ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 NSIP Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών νοσημάτων πνεύμονα Διάχυτα Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα Η πνευμονία από την κοινότητα είναι η οξεία λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος σε ασθενή που

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού

Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού Δ. Παπακώστα Αναπλ. Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Κάπνισμα και διάμεσες πνευμονοπάθειες Αναπνευστική βρογχιολίτιδα-διάμεση πνευμονική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ Ι. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ...23 1. Περιγραφή της δοκιμασίας... 23 1.1 Προετοιμασία του ασθενή πριν από τη δοκιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Ινοθώρακας Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μηχανισμοί ίνωσης Σύνθεση κολλαγόνου Ανισορροπία πήξης και ινοδώλυσης Οι μηχανισμοί αυτοί κινητοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθης διάμεση πνευμονία σε ασθενή με κοιλιοκάκη και πολυενδοκρινικό σύνδρομο ΙΙΙΑ

Συνήθης διάμεση πνευμονία σε ασθενή με κοιλιοκάκη και πολυενδοκρινικό σύνδρομο ΙΙΙΑ Παρουσίαση Περιστατικού Συνήθης διάμεση πνευμονία σε ασθενή με κοιλιοκάκη και πολυενδοκρινικό σύνδρομο ΙΙΙΑ Λυκούργος Κολιλέκας 1, Ευφροσύνη Δ. Μάναλη 2, Μελπομένη Πέππα 3, Θεμιστοκλής Χαμογεωργάκης 4,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλές οζώδεις πνευμονικές σκιάσεις άμφω σε νεαρή ασυμπτωματική ασθενή

Πολλαπλές οζώδεις πνευμονικές σκιάσεις άμφω σε νεαρή ασυμπτωματική ασθενή Παρουσίαση Περιστατικού Πολλαπλές οζώδεις πνευμονικές σκιάσεις άμφω σε νεαρή ασυμπτωματική ασθενή Γρηγόρης Στρατάκος, 1 Φώτης Σαμψώνας 1, Δήμητρα Ροντογιάννη 2, Eυφροσύνη Mάναλη 1, Aπόστολος Tραυλός 1,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΩΡΑΚΑ ΚΑΙ Η ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΑΠΘ Α & Β ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Σύμφωνα με τις πρόσφατες Κατευθυντήριες Οδηγίες (ESC/ERS 2009 και ACCF/AHA 2009) προκειμένου να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 5 Στρογγύλη πνευμονία Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία Εισαγωγή H στρογγύλη πνευμονία είναι μια σχετικά σπάνια απεικονιστική μορφή στα παιδιά, που στην ακτινογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΚΑΡΔΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΣΚΗΣΗΣ ΚΑΡΔΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΣΚΗΣΗΣ Ε. Κοσμάς 3η Πνευμον. Κλινική ΝΝΘΑ Σωτηρία ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Μιτοχόνδρια μυών Παραγωγή ενέργειας (ΑΤΡ, οξειδωτική φωσφορυλλίωση) Απαιτούν Ο2, υπερπαράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π α ρ χ ή π ρ ο η γ ο ύ µ ε ν ο ε π ό µ ε ν ο Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π Νίκος Τζανάκης, Πνευµονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης ΧΑΠ -παρόξυνση Ορισµός! Ορισµός δύσκολος και σχετικά ανακριβής!

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΞΙΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΣΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΞΙΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΣΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΞΙΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΣΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Κ. Χατζίκα, Π. Κοντού, Κ. Μανίκα, Μ. Σιωνίδου, Μ. Παπαϊωάννου, Κ. Ζαρογουλίδης, Ι. Κιουµής Μονάδα Αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα.

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο 6ο Διαβητολογικό Συνέδριο Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη Κάνουμε το σωστό; Ενα διαχρονικό δίλημμα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ Β.Σ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας Απλή πνευμονοκονίωση-σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΥΜΠΑ ΕΥΔΟΚΙΑ ΜΑΝΔΕΛΗ ΕΛΕΝΗ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Α. ΠΑΠΟΥΤΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Ορισμός AIDS: Acquired Immune

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια

Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙ Α ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Ελένη Μπανιά Πνευµονολόγος Μελέτη GOLDEN

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς

Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Άρθρο Σύνταξης Οι μεγάλες προσδοκίες από τους μικρούς αεραγωγούς Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας «Μην αξιολογείς τίποτε όπως φαίνεται αναζήτησε πάντα αποδείξεις. Δεν υπάρχει καλύτερος

Διαβάστε περισσότερα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Ιστορικό εργαστηριακό προφίλ! Αθλητής, 17 ετών από 4ηµέρου αναφέρει εµπύρετο, οπισθοστερνικό

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση. Αγαπητοί συνάδελφοι,

Πρόσκληση. Αγαπητοί συνάδελφοι, Πρόσκληση Αγαπητοί συνάδελφοι, εδώ είμαστε πάλι. Μετά από 3 χρόνια σιωπής, λόγω των συνθηκών, θα ξανασυναντηθούμε στο 4 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τις Διαταραχές του Ύπνου που θα πραγματοποιηθεί στις 15

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Γρήγορη αντιμετώπιση της ΚΙ: Πότε να ξεκινήσει η θεραπεία και πώς να μετρηθεί η αντίδραση; Από τον Καθηγητή Έιταν Κέρεμ, Ιατρό

Γρήγορη αντιμετώπιση της ΚΙ: Πότε να ξεκινήσει η θεραπεία και πώς να μετρηθεί η αντίδραση; Από τον Καθηγητή Έιταν Κέρεμ, Ιατρό ΙΑΤΡΙΚΟ ΘΕΜΑ Γρήγορη αντιμετώπιση της ΚΙ: Πότε να ξεκινήσει η θεραπεία και πώς να μετρηθεί η αντίδραση; Από τον Καθηγητή Έιταν Κέρεμ, Ιατρό Η επιβίωση των ασθενών με ΚΙ έχει βελτιωθεί δραματικά τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης H ΧΑΠ ΣΤΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης Δρ Κ. Ζαρογουλίδης, MD, PhD, FCCP Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής ΑΠΘ Παρεμβαίνοντας σήμερα, μπορούμε να αλλάξουμε το μέλλον των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Δύσκολη Διάγνωση της φυματίωσης Μη ειδικά συμπτώματα και σημεία Αρνητική δερμοαντίδραση φυματίνης Ατυπα ή απόντα απεικονιστικά ευρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό

Vectibix. πανιτουμουμάμπη. Τι είναι το Vectibix; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το Vectibix; Περίληψη EPAR για το κοινό EMA/170285/2015 EMEA/H/C/000741 Περίληψη EPAR για το κοινό πανιτουμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Πνευμονική εμβολή Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Διάγνωση της πνευμονικής

Διαβάστε περισσότερα