Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Διδακτορική διατριβή Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις Οι κεντρικές ελληνικές (πολιτικές) υποκουλτούρες Υπ. διδάκτορας: Τριμελής επιτροπή: Γιώργος Διακουμάκος Μάρω Παντελίδου Μαλούτα (επιβλέπουσα) Κύρκος Δοξιάδης Ηλίας Νικολακόπουλος Αθήνα 2010

2

3 Περιεχόμενα Εισαγωγή Κεντρικές έννοιες 1.1 Κουλτούρα...13 α. Προβλήματα ορισμού της έννοιας...13 β. Τρόποι μελέτης της κουλτούρας Πολιτική κουλτούρα Κουλτούρα και υποκουλτούρες Ταυτότητες και γενιές Η σχέση κουλτούρας και πολιτικής...38 α. Η ηγεμονία...38 β. Η ικανότητα της διάκρισης Η μελέτη της (πολιτικής) κουλτούρας στην Ελλάδα...46 α. Η αποσπασματικότητα της έρευνας...46 β. Ο πολιτισμικός δυϊσμός Πολιτιστικές, πολιτικές και κοινωνικές πρακτικές και αντιλήψεις: Εμπειρικά δεδομένα 2.1 Η μέθοδος της εμπειρικής ποσοτικής έρευνας Οι δυο έρευνες και τα χαρακτηριστικά τους...62 α. Έμφυλες διαφορές στα πρότυπα πολιτικότητας...62 β. Β' Πανελλήνια έρευνα αναγνωστικής συμπεριφοράς...65 γ. Ζητήματα συγκρισιμότητας των δυο ερευνών Τα συστήματα γούστων/πολιτιστικών πρακτικών...74 α. Συστήματα γούστων που προκύπτουν στην έρευνα για τις έμφυλες διαφορές στα πρότυπα πολιτικότητας...75 β. Συστήματα πολιτιστικών πρακτικών στην έρευνα αναγνωστικής συμπεριφοράς...79 γ. Συστήματα γούστων/πολιτιστικών πρακτικών στην ελληνική κοινωνία Η πολιτική των πολιτιστικών πρακτικών...97 α. Πολιτικό ενδιαφέρον, πολιτική ενημέρωση, πολιτική αποξένωση...97 β. Ιδεολογία και κομματικές προτιμήσεις γ. Κρατικισμός και ατομοκεντρισμός δ. Θρησκευτικές πρακτικές και αντιλήψεις ε. Εθνικισμός, τοπικισμός και ξενοφοβία στ. Ταξική θέση και προέλευση...138

4 4 Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις 2.5 Σύνοψη κεφαλαίου Ελληνικές (πολιτικές) υποκουλτούρες 3.1 Πολιτισμικός δυϊσμός, μεταϋλιστικές αξίες και ηγεμονία α. Δυο διαφορετικές διαιρετικές τομές; β. Αναπροσδιορισμός του πολιτισμικού δυϊσμού γ. Η τετραπλή διάκριση Ελληνικές υποκουλτούρες και γενιές Οι κεντρικές ελληνικές υποκουλτούρες α. Mainstream υποκουλτούρα: Νεολαία, ηγεμονία και εκσυγχρονισμός β. Εναλλακτική υποκουλτούρα: Η αντιηγεμονική πλευρά του εκσυγχρονισμού γ. Ελληνική υποκουλτούρα: Παράδοση και αντιστάσεις δ. Παραδοσιακή γυναικεία και παραδοσιακή ανδρική υποκουλτούρα: η σύνθετη ελληνική κοινωνία ε. Καλλιεργημένη υποκουλτούρα: Πολιτισμική καλή θέληση στ. Οι αποτραβηγμένοι Τελικές συμπερασματικές παρατηρήσεις Παράρτημα Α. Η ταξινόμηση των πολιτιστικών προτιμήσεων σε κατηγορίες Β. Η παραγοντική ανάλυση Γ. Η ταξινόμηση των ερωτώμενων στα συστήματα γούστων/πολιτιστικών πρακτικών. 250 Βιβλιογραφία...255

5 Εισαγωγή Ο Pierre Bourdieu έχει υποστηρίξει πως υπάρχει ένας κυρίαρχος επιστημονικός ορισμός των θεμάτων που είναι άξια ενδιαφέροντος, ο οποίος αποτελεί έναν ιδεολογικό μηχανισμό που συντελεί ώστε πράγματα εξίσου ενδιαφέροντα να μην απασχολούν κανέναν ή να αντιμετωπίζονται μόνο ως περιθωριακά αντικείμενα έρευνας (Bourdieu 1999:52). Σύμφωνα με τον Bourdieu υπάρχει μια επιστημονική ιεραρχία των τομέων, και ο ερευνητής αποκτά την αξία που δίνεται στο αντικείμενό του. Γι' αυτό υπάρχει η τάση επιλογής πιο σημαντικών αντικειμένων και στα οποία επιχειρούνται ασήμαντες και ανώδυνες εργασίες, παρότι ενδεχομένως η επιστημονική ενασχόληση με τέτοια ερευνητικά αντικείμενα είναι δυνατό, υπό προϋποθέσεις, να παράγει νέα, σημαντική γνώση. Αυτή η θέση μπορεί να εξηγήσει και την τάση που υπάρχει στην κοινωνική έρευνα να μελετώνται τα διάφορα καθιερωμένα επιστημονικά αντικείμενα σε απομόνωση μεταξύ τους, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να σχετίζονται: η μελέτη καθιερωμένων επιστημονικών αντικειμένων ακολουθεί ένα κυρίαρχο επιστημονικό παράδειγμα (Kuhn 1970), και με αυτό τον τρόπο έχει μεγαλύτερο αντίκρισμα από μια πιο πειραματική ή πιο διεπιστημονική έρευνα. Βέβαια τέτοιες μονογραφίες είναι συχνά αρκετά σημαντικές και εμβαθύνουν στη γνώση ενός συγκεκριμένου αντικειμένου. Η μελέτη, για παράδειγμα, ενός συγκεκριμένου κόμματος ή μιας συγκεκριμένης νεανικής υποκουλτούρας, μπορεί να προσφέρει νέα γνώση όσον αφορά το κομματικό φαινόμενο ή τις νεανικές υποκουλτούρες. Ωστόσο τέτοιες έρευνες αδυνατούν να εξηγήσουν πως συνδέονται τα διάφορα φαινόμενα μεταξύ τους, έτσι που δεν μπορούν να δώσουν παρά μια κατακερματισμένη εικόνα της κοινωνίας, όπου διακρίνουμε με μεγάλη ακρίβεια διάφορα κομμάτια του κοινωνικού παζλ αλλά δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τι περίπου μορφή έχει το ίδιο το παζλ. Επίσης, όταν η έρευνα επιμένει στους καθιερωμένους τομείς είναι βέβαιο ότι παραμελούνται διάφορα αφανή αλλά κρίσιμα φαινόμενα και πολλά κομμάτια του παζλ μένουν χαμένα, ενώ ενδεχομένως να μην φωτίζονται έτσι επαρκώς και ορισμένες πλευρές της ίδιας της κατακερματισμένης εικόνας. Θεωρώ πως η κοινωνική έρευνα πρέπει να είναι πρόθυμη να εξετάσει ασήμαντα θέματα και να εφαρμόσει πειραματικές μεθόδους. Αυτό το οποίο είναι ήδη ορατό και συγκεντρώνει μεγάλο ενδιαφέρον δεν έχει τόσο την ανάγκη της έρευνας για να αποκαλυφθεί, καθώς βρίσκεται ήδη μπροστά στα μάτια μας. Η κοινωνική έρευνα θα πρέπει να μπορεί να δει πίσω

6 6 Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις από την επιφάνεια, να εξετάσει τις αθέατες πλευρές των ορατών φαινομένων (Lemert 1999:19). Θα πρέπει να μπορεί να εντοπίσει το πιο κρυμμένο, αυτό με το οποίο όλος ο κόσμος είναι σύμφωνος, τόσο μάλιστα ώστε δεν μιλάμε καν γι' αυτό, αυτό το οποίο δεν τίθεται υπό συζήτηση, που εννοείται (Bourdieu 1999:60). Δεν υπάρχουν αυτονόητα στις κοινωνίες, και όταν αυτά ξεσκεπάζονται και αποκαλύπτεται η σημασία τους, τότε διευρύνεται εντυπωσιακά η γνώση του κοινωνικού κόσμου. Η ιστορία των θετικών επιστημών είναι γεμάτη με περιπτώσεις όπου το ξεπέρασμα του αυτονόητου ήταν αναγκαίο για την επιστημονική πρόοδο η αναφορά σε έννοιες όπως το γεωκεντρικό σύστημα ή τον αιθέρα είναι ενδεικτική. Κι αν αυτό είναι αναγκαίο για την κατανόηση του φυσικού κόσμου, είναι ακόμα πιο σημαντικό για την κατανόηση του κοινωνικού κόσμου, για τον οποίο οι άνθρωποι έχουν τις πιο βαθιά ριζωμένες προϊδεάσεις, αφού αποτελούν συγχρόνως υποκείμενα και αντικείμενα της έρευνας (Μεταξάς 1979: ). Άλλωστε έχει υποστηριχτεί πως η κοινωνική θεωρία είναι αναμενόμενο επίτευγμα κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου που προσπαθεί να κατανοήσει την κοινωνία στην οποία ζει, και η ανάπτυξη της κοινωνικής έρευνας συμβαίνει σε περιόδους δραματικών κοινωνικών μεταβολών που κάνουν πιο επιτακτική την ανάγκη κατανόησης των κοινωνιών και την υιοθέτησης ενός ριζοσπαστικού τρόπου σκέψης (Lemert 1999). Επιπλέον η έρευνα θα πρέπει να προσπαθεί να εντοπίσει το πως συνδέονται τα διάφορα κοινωνικά φαινόμενα μεταξύ τους, διαφορετικά η ίδια η κοινωνία ως ολότητα θα παραμένει ακατανόητη, όσο βαθιά και να είναι η γνώση των επιμέρους πλευρών της. Υπάρχουν πολυάριθμες έρευνες που εξετάζουν επιμέρους πλευρές του πολιτικού φαινομένου ή των πολιτιστικών πρακτικών. Όμως το πως συνδέονται αυτά μεταξύ τους, το αν και πως αλληλεπιδρούν, και τελικά η κατανόηση μιας κοινωνίας έχοντας και τα δύο φαινόμενα υπόψη, είναι κάτι που αντιμετωπίζεται πολύ σπάνια, και ιδιαίτερα στο πλαίσιο της ελληνικής βιβλιογραφίας ουσιαστικά καθόλου. Αυτό είναι το κενό στην κάλυψη του οποίου θα προσπαθήσει να συμβάλει αυτή η μελέτη. Είναι πολύ σημαντικό να υποστηριχθεί ότι τα άτομα δεν κοινωνικοποιούνται ξεχωριστά για κάθε κοινωνικό πεδίο, για παράδειγμα ένα είδος κοινωνικοποίησης για την πολιτική και ένα διαφορετικό για την κουλτούρα. Τα ίδια κοινωνικοποιητικά μηνύματα επηρεάζουν σφαιρικά τα άτομα ως προς όλες τις μορφές των αντιλήψεων και των πρακτικών τους, ακόμα και αν αυτή η επίδραση είναι έμμεση. Αναμφίβολα τα άτομα μπορεί να έχουν αντιφατικές αντιλήψεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως οι αντιφάσεις προέρχονται από το άθροισμα των αντιλήψεων

7 Εισαγωγή 7 τους για διαφορετικά κοινωνικά πεδία. Αντίθετα, υποθέτω ότι υπάρχει κάποιο είδος εσωτερικής συνέπειας των αντιλήψεων τους σε φαινομενικά άσχετα αντικείμενα, έστω κι αν δεν αυτή δεν είναι πάντα φανερή (Μεταξάς 1976, Παντελίδου Μαλούτα 1987). Το ερευνητικό αντικείμενο αυτής της μελέτης συμπεριλαμβάνει την πολιτική και την κουλτούρα. Αυτό που εξετάζεται είναι η σχέση μεταξύ των πολιτικών αντιλήψεων και των πολιτιστικών πρακτικών των ατόμων. Συγκεκριμένα η υπόθεση που επιδιώκω να ελέγξω και εμπειρικά είναι πως υπάρχει συνάφεια μεταξύ των δύο, και πως συγκεκριμένες πολιτικές αντιλήψεις και πρακτικές έχουν το αντίστοιχο τους σε συγκεκριμένες μορφές πολιτιστικών αντιλήψεων και πρακτικών, και αντιστρόφως. Δηλαδή πως τα άτομα που διακατέχονται από ένα συγκεκριμένο σύνολο πολιτικών αντιλήψεων κατά κανόνα χαρακτηρίζονται από συγκεκριμένα σύνολα πολιτιστικών πρακτικών και όχι από άλλα. Συνεπώς, αν ισχύει αυτό, η κουλτούρα, και οι πολιτιστικές πρακτικές ως ειδικότερη έκφραση της, αλληλεπιδρά με την πολιτική και συνδέονται τόσο στενά μεταξύ τους, που η μελέτη της μίας δεν μπορεί να αγνοεί την άλλη. Προφανώς το ίδιο αναμένεται ότι συμβαίνει και για άλλα κοινωνικά πεδία. Επιπλέον εκτιμάται πως η συνάφεια μεταξύ των πολιτικών αντιλήψεων και των πολιτιστικών πρακτικών των ατόμων είναι τόσο στενή, ώστε είναι δυνατό να εντοπιστούν διακριτές, συγκροτημένες υποκουλτούρες που αφορούν τόσο την πολιτική όσο και τις πολιτιστικές πρακτικές, κάτι που θα διερευνηθεί και εμπειρικά. Συνεπώς είναι δύο οι βασικοί στόχοι αυτής της μελέτης. Πρώτος στόχος είναι ο έλεγχος και η εμπειρική επιβεβαίωση της κεντρικής υπόθεσης πως οι πολιτικές αντιλήψεις και οι πολιτιστικές πρακτικές των ατόμων συνδέονται τόσο στενά, συγκροτώντας διακριτές υποκουλτούρες, ώστε η κοινωνική έρευνα να πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη σχέση τους, στο βαθμό που επιδιώκεται η διαμόρφωση μιας σφαιρικής εικόνας που αναφέρεται και στις πολιτιστικές συνιστώσες της κοινωνικοπολιτικής διαδικασίας. Δεύτερος στόχος είναι ο εντοπισμός των κεντρικών πολιτικών/πολιτιστικών υποκουλτουρών της ελληνικής κοινωνίας, ώστε να αναγνωριστούν τα βασικά χαρακτηριστικά τους, και να ερμηνευτεί ο ρόλος και η σημασία τους. Απώτερος στόχος της επίτευξης των παραπάνω είναι η ενίσχυση της κατανόησης της ελληνικής κοινωνίας ως ολότητας, και η διαμόρφωση ενός θεωρητικού σχήματος που θα διευκολύνει αυτό τον στόχο. Πίσω από την κεντρική υπόθεση βρίσκεται η θέση πως τα διάφορα στοιχεία που συνθέτουν μια

8 8 Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις κοινωνία συνδυάζονται σε συγκεκριμένα μοτίβα. Αρκετοί κοινωνικοί επιστήμονες έχουν διατυπώσει αυτή την άποψη, αν και οι συγκεκριμένες απόπειρες εντοπισμού αυτών των μοτίβων συχνά δεν είναι ιδιαίτερα επιτυχημένες λόγω των πολυάριθμων εξαιρέσεων και παραλλαγών τους (Schneider & Bonjeans 1973, Peterson 1979, Wagner 1981). Παρόλα αυτά, όσον αφορά την κεντρική υπόθεση, υπάρχουν σημαντικές μελέτες που τείνουν να την υποστηρίξουν, και έτσι αποτελούν ορισμένες πρώτες ενδείξεις ως προς την ορθότητά της, ιδιαίτερα σε ότι αφορά μουσικές και κοινωνικοδημογραφικές παραμέτρους. Ορισμένες από αυτές τις μελέτες αναφέρονται αμέσως παρακάτω. Από την έρευνα του John Shepherd, φάνηκε πως οι μουσικές προτιμήσεις και αντιλήψεις διαμορφώνονται, σε γενικές γραμμές, ανάλογα με την κοινωνική θέση των ατόμων (Shepherd 1986). Συγκεκριμένα ο Shepherd παρατήρησε πως τα πρότυπα προτίμησης και κατανάλωσης της μουσικής στις ΗΠΑ ακολουθούν ευδιάκριτες τάσεις που εξαρτώνται από το φύλο, την ηλικία, τη φυλή και, κυρίως, την κοινωνική τάξη. Τα άτομα που βρίσκονται υψηλότερα στην κοινωνική δομή προτιμούν μουσική που βασίζεται στις αρχές της σαφήνειας και της επιμήκυνσης, δηλαδή την κλασική μουσική, τη τζαζ, και την progressive rock. Απ' την άλλη, όσοι είναι περιθωριακά τοποθετημένοι στην κοινωνική δομή προτιμούν μουσική αντίθεσης, ιδιαίτερα διάφορες παραλλαγές της ροκ όπως το hard rock και το punk. Παρόμοια συμπεράσματα προέκυψαν από έρευνα των John Robinson και Edward Fink, οι οποίοι διαπίστωσαν πως η πολυπλοκότητα της προτιμώμενης μουσικής σχετίζεται θετικά με την εκπαίδευση, και επιπλέον όσο αυξάνεται το εκπαιδευτικό επίπεδο, τόσο διευρύνεται το φάσμα των μουσικών προτιμήσεων (Robinson & Fink 1986). Η σχέση εξάλλου μεταξύ της ταξικής θέσης και των πολιτιστικών πρακτικών έχει γίνει αντικείμενο σημαντικών ερευνητικών έργων, με βασική αναφορά τη μελέτη του Bourdieu περί της ικανότητας της διάκρισης (Bourdieu 2002) και της αναθεώρησης της από τον Richard Peterson (Peterson 1992), οι οποίες παρουσιάζονται στην ενότητα 1.5β της παρούσας μελέτης. Η συσχέτιση ταξικής θέσης και πολιτιστικών πρακτικών σχετίζεται μόνο έμμεσα με την κεντρική υπόθεση της παρούσας μελέτης. Πιο κοντά στις προθέσεις της βρίσκεται η μελέτη του Gerhard Schulze σχετικά με τα αισθητικά γούστα στη Γερμανία, στην οποία εντοπίζει διακριτές υποκουλτούρες με βάση τις πολιτιστικές πρακτικές των ατόμων (Schulze 1992). Ο Schulze εντόπισε τρία μοτίβα γούστων: αυτό των τετριμμένων γούστων, που περιλαμβάνει γούστα χωρίς ιδιαίτερες καλλιτεχνικές αξιώσεις, όπως σαπουνόπερες αυτό των υψηλών

9 Εισαγωγή 9 γούστων, που περιλαμβάνει τις κλασικές μορφές υψηλής τέχνης και αυτό της έξαψης, που περιλαμβάνει δραστηριότητες όπου κυριαρχεί η αναζήτηση της περιπέτειας και της ποικιλίας, όπως η συμμετοχή σε ροκ συναυλίες. Με βάση τους συνδυασμούς που προκύπτουν ανάλογα με το ποιες από αυτές τις μορφές γούστων επιλέγονται, ο Schulze κατασκεύασε μια τυπολογία πέντε κατηγοριών πολιτιστικών πρακτικών. Η πρώτη, το περιβάλλον διασκέδασης, περιλαμβάνει νέους σχετικά χαμηλού εκπαιδευτικού επιπέδου που επιλέγουν αποκλειστικά τα γούστα έξαψης αναζητώντας τη διασκέδαση, και δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον για τα ζητήματα υψηλής τέχνης. Η δεύτερη είναι το περιβάλλον αυτοπραγμάτωσης που περιλαμβάνει κυρίως νέους υψηλού εκπαιδευτικού επιπέδου που ενδιαφέρονται εξίσου για τα υψηλά γούστα και τα γούστα έξαψης και απορρίπτουν τα τετριμμένα γούστα. Η τρίτη είναι το περιβάλλον αρμονίας που αφορά σχετικά ηλικιωμένα άτομα χαμηλού εκπαιδευτικού επιπέδου που χαρακτηρίζονται από τετριμμένα γούστα και προτιμούν τις γνώριμες πολιτιστικές πρακτικές που τους δίνουν μια αίσθηση ασφάλειας. Η τέταρτη είναι το περιβάλλον ενσωμάτωσης, στο οποίο περιλαμβάνονται περισσότερο ηλικιωμένα άτομα, μεσαίου εκπαιδευτικού επιπέδου που απορρίπτουν τα γούστα έξαψης και προτιμούν εξίσου τα υψηλά και τα τετριμμένα γούστα. Τέλος η πέμπτη είναι το περιβάλλον επιτήδευσης όπου εντάσσονται κυρίως άτομα μεγάλης ηλικίας και υψηλού εκπαιδευτικού επιπέδου, που επιλέγουν αποκλειστικά τα υψηλά γούστα, στοχεύοντας έτσι σε διανοητικά επιτεύγματα, συχνά αναμένοντας να διακριθούν κοινωνικά με αυτό τον τρόπο. Όσον αφορά την ελληνική κοινωνία έχει ενδιαφέρον η μελέτη του Νίκου Σουλιώτη για τα μπαρ των Εξαρχείων και του Κολωνακίου (Σουλιώτης 2001). Ο Σουλιώτης υποστηρίζει πως περιοχές όπως τα Εξάρχεια, το Κολωνάκι, το Ψυρρή και το Μπουρνάζι εμφανίζονται ως ξεχωριστές πολιτιστικοχωρικές ενότητες, η κάθε μία από τις οποίες χαρακτηρίζεται από μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα που αποτυπώνεται τόσο στους χώρους σχόλης, όσο και στις συμπεριφορές των ατόμων που την επισκέπτονται. Μέσω επιτόπιας έρευνας που έκανε σε μπαρ των Εξαρχείων και του Κολωνακίου, ο συγγραφέας ουσιαστικά διαπίστωσε πως πρόκειται για δυο διαφορετικούς αστερισμούς γούστου, ο καθένας από τους οποίους χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο αξιών, νοοτροπιών και συμπεριφορών. Οι μελέτες που αναφέρθηκαν επικεντρώνονται στις πολιτιστικές πρακτικές και τις συσχετίζουν με άλλες κοινωνικές παραμέτρους, έτσι ώστε παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον όσον αφορά τη μελέτη της κοινωνίας ως ολότητας. Όμως καμία από αυτές δεν εξετάζει ειδικότερα

10 10 Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις τη σχέση μεταξύ των πολιτιστικών πρακτικών και της πολιτικής, που είναι και το αντικείμενο της παρούσας έρευνας. Μάλιστα από όσο μπόρεσα να διαπιστώσω δεν φαίνεται να υπάρχει, τουλάχιστον όχι στην αγγλική γλώσσα, κάποια έρευνα που να προσπαθεί να εξετάσει τη σχέση μεταξύ αυτών των δύο και να την ελέγξει με εμπειρικά δεδομένα ακριβώς αυτή είναι η πρωτοτυπία της παρούσας μελέτης. Ας επισημανθεί πως η σχέση μεταξύ πολιτικής και κουλτούρας δεν γίνεται αντιληπτή ως σχέση αίτιου και αιτιατού, αλλά ως σχέση που αναφέρεται σε δυο πεδία που αλληλεπιδρούν και επηρεάζουν το ένα το άλλο. Επίσης δεν θεωρείται πως απορρέουν αιτιακά από κάποιο άλλο πεδίο, αλλά ότι υπάρχει σχέση συγραμμικότητας μεταξύ τους. Εξάλλου αυτό που ενδιαφέρει εδώ δεν είναι να εντοπιστούν σχέσεις αιτιότητας, αλλά να εξεταστεί πως αυτά τα δυο πεδία συνδυάζονται και συνθέτουν ένα μοτίβο, μέσω του οποίου μπορεί να ενισχυθεί η κατανόηση της ελληνικής κοινωνίας. Επιπλέον, όπως αναφέρθηκε, η μελέτη της κουλτούρας περιορίζεται στις πολιτιστικές πρακτικές, και μάλιστα τις πολιτιστικές πρακτικές κυρίως με τη μορφή της κατανάλωσης πολιτιστικών αγαθών. Αν και θεωρώ πως πλευρές όπως το πως ντύνονται τα άτομα ή ο τρόπος με τον οποίο μιλούν είναι σημαντικές για τους στόχους της παρούσας μελέτης, το αντικείμενο είναι ήδη τόσο ευρύ ώστε ο περιορισμός του να καθίσταται αναγκαίος διαφορετικά η διεξαγωγή μιας τέτοιας έρευνας θα ήταν σχεδόν ανέφικτη, τουλάχιστο σε επίπεδο διδακτορικής διατριβής. Παρόλα αυτά εξετάζονται ορισμένες ευρύτερες κοινωνικές αντιλήψεις και πρακτικές, όπως είναι οι αξίες που υιοθετούν τα άτομα ή τα αισθήματα εθνικισμού και ξενοφοβίας, που δεν εντάσσονται στην πολιτική ή τις πολιτιστικές πρακτικές με τη στενή έννοια, αλλά οι οποίες έχουν καθοριστική σημασία για τη συνολική ελληνική (πολιτική) κουλτούρα. Αυτή η έρευνα χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο παρουσιάζονται οι κεντρικές έννοιες που σχετίζονται με την προβληματική της. Έμφαση δίνεται στην έννοια της κουλτούρας και στους τρόπους μελέτης της, καθώς και στην έννοια της πολιτικής κουλτούρας. Επιπλέον εξηγούνται οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ της έννοιας της (πολιτικής) κουλτούρας και της (πολιτικής) υποκουλτούρας. Επίσης παρουσιάζονται ορισμένες θεωρητικές προσεγγίσεις που είναι αναγκαίες για την ανάλυση που ακολουθεί στα επόμενα μέρη συγκεκριμένα πρόκειται για προσεγγίσεις που έχουν αναπτύξει ο Gramsci, ο Bourdieu, ο Inglehart και, όσον αφορά την ελληνική (πολιτική) κουλτούρα και το χαρακτήρα της, ο Διαμαντούρος. Η παρουσίαση είναι όσο το δυνατό συντομότερη, ακριβώς όσο χρειάζεται για να διευκρινιστούν βασικά ζητήματα

11 Εισαγωγή 11 αλλά και οι δικές μου σχετικές αντιλήψεις, καθώς σε αυτή τη μελέτη το ζητούμενο είναι η επίτευξη των στόχων που αναφέρθηκαν και όχι η συγγραφή ενός εισαγωγικού θεωρητικού έργου. Κάπως πιο αναλυτικά περιγράφονται μόνο όσες έννοιες ή προσεγγίσεις είναι κεντρικής σημασίας για την ερμηνεία των υποκουλτουρών που εντοπίζονται παρακάτω. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται εκτενώς τα δεδομένα δυο ποσοτικών ερευνών, που αποτελούν το υλικό στο οποίο στηρίζεται αυτή η μελέτη. Πρόκειται για το εμπειρικό μέρος της μελέτης, αν και γίνονται αναφορές σε θεωρητικά ζητήματα όπου χρειάζεται. Σε αυτό φαίνεται σταδιακά πως επιβεβαιώνεται η κεντρική υπόθεση, και επιπλέον εντοπίζονται οι κεντρικές ελληνικές υποκουλτούρες. Πιο συγκεκριμένα στο δεύτερο μέρος, μετά από μια σύντομη επισκόπηση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων της μεθόδου της εμπειρικής ποσοτικής έρευνας, παρουσιάζονται οι δύο έρευνες στα δεδομένα των οποίων βασίζεται η παρούσα μελέτη, καθώς και οι διαφορές τους και ο τρόπος που αξιοποιούνται παράλληλα. Η πρώτη από αυτές πρόκειται για έρευνα στην οποία συμμετείχα, και στην οποία υπήρχαν ερωτήσεις που κατασκευάστηκαν ειδικά για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης η δεύτερη είναι έρευνα πολιτιστικών πρακτικών που διεξήχθη από το Παρατηρητήριο Βιβλίου του ΕΚΕΒΙ, ο υπεύθυνος του οποίου είχε την καλοσύνη να παραχωρήσει τα πρωτογενή δεδομένα. Και στις δύο τα πρωτογενή δεδομένα έγιναν αντικείμενο στατιστικής επεξεργασίας, που βασίστηκε στην τεχνική της παραγοντικής ανάλυσης, για τους σκοπούς της παρούσας μελέτης. Από την στατιστική επεξεργασία προκύπτουν τα κεντρικά συστήματα γούστων και πολιτιστικών πρακτικών, που παρουσιάζονται στο δεύτερο μέρος. Ακολουθεί η αναλυτική εξέταση των πολιτικών, κοινωνικών και δημογραφικών χαρακτηριστικών του κάθε συστήματος, έτσι που φαίνεται πως συνιστούν διακριτές υποκουλτούρες. Το κεφάλαιο κλείνει με τη σύνοψη των ευρημάτων της ποσοτικής ανάλυσης. Στο τρίτο μέρος επανεξετάζονται τα ποσοτικά δεδομένα υπό την οπτική των θεωρητικών σχημάτων που περιγράφονται στο πρώτο μέρος. Σε αυτό γίνεται προσπάθεια να ερμηνευτεί η σημασία και ο ρόλος των υποκουλτουρών που εντοπίζονται και παρουσιάζονται στο δεύτερο μέρος. Πρώτα επανέρχονται ορισμένα θεωρητικά ζητήματα υπό το φως των ποσοτικών δεδομένων, και προτείνεται μια τυπολογία των ελληνικών (πολιτικών) υποκουλτουρών που στηρίζεται στο έργο του Διαμαντούρου, του Inglehart, του Raymond Willams και του Gramsci. Στη συνέχεια εξετάζεται αναλυτικά η κάθε υποκουλτούρα σύμφωνα με αυτή την τυπολογία. Αυτή η εξέταση αξιοποιεί και επιπρόσθετα ποσοτικά δεδομένα όπου χρειάζεται, ενώ

12 12 Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις αναφέρονται διάφορες μελέτες που βοηθούν στην ερμηνεία των υποκουλτουρών. Το τρίτο μέρος ολοκληρώνεται με ορισμένες σύντομες συμπερασματικές παρατηρήσεις. Τέλος το κείμενο κλείνει με ένα παράρτημα όπου παρουσιάζονται αναλυτικά διάφορα ζητήματα σχετικά με την στατιστική επεξεργασία που γίνεται στο δεύτερο μέρος, τα οποία είναι τεχνικής φύσης και θα ήταν αποπροσανατολιστικό να βρίσκονται στο κυρίως κείμενο της μελέτης, και ακολουθεί η βιβλιογραφία.

13 Κεντρικές έννοιες 1.1 Κουλτούρα α. Προβλήματα ορισμού της έννοιας Η κουλτούρα (culture) αποτελεί τον πρώτο από τους δύο άξονες αυτής της μελέτης, στον οποίο εντάσσονται και οι πολιτιστικές πρακτικές. Πρόκειται για ιδιαίτερα σύνθετη έννοια, με πολύ πλούσια ιστορία και πολύπλευρο περιεχόμενο. Ο Raymond Williams, ίσως ο επιφανέστερος μελετητής της κουλτούρας στη Βρετανία, έχει υποστηρίξει πως η κουλτούρα είναι μία από τις δύο ή τρεις πιο περίπλοκες λέξεις της αγγλικής γλώσσας (Williams 1976:87). Είναι χαρακτηριστικό πως ο ίδιος κατά καιρούς την έχει ορίσει με ποικίλους και διαφορετικούς τρόπους (Eagleton 2003), και μάλιστα έχει πει πως εύχομαι να μην είχα ακούσει ποτέ αυτή την καταραμένη λέξη συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο τις δυσκολίες της όσο τη μελετάω (Williams 1979:154) 1. Σύμφωνα με τον Bocock και τον Williams μπορούν να διακριθούν πέντε διαφορετικές κατηγορίες σημασιών της κουλτούρας (Williams 1987, Bocock 2003). Η πρώτη ιστορικά εμφανίστηκε τον 15ο αιώνα και έχει το περιεχόμενο της καλλιέργειας της γης (cultivate) και διατηρείται και σήμερα μέσα από λέξεις όπως agriculture. Κατά τον 16ο αιώνα η ιδέα της καλλιέργειας επεκτείνεται και στους ανθρώπους ως καλλιέργεια του νου και αυτή είναι η δεύτερη σημασία της κουλτούρας. Σταδιακά αυτή η σημασία αρχίζει να αποκτά ταξικό περιεχόμενο και να θεωρείται πως οι άνθρωποι ορισμένων μόνο τάξεων είναι καλλιεργημένοι και έτσι ταυτίζεται με την έννοια της υψηλής κουλτούρας που εξιδανικεύεται ως το σύνολο των καλύτερων επιτευγμάτων της ανθρωπότητας - η κουλτούρα είναι... η μελέτη και η επιδίωξη της τελειότητας (Arnold 1995:81) - και αντιπαρατίθεται στη λαϊκή και στη μαζική κουλτούρα. 2 Αυτή η πρόσληψη είχε καθοριστικό ρόλο στη μελέτη της κουλτούρας τουλάχιστο μέχρι τα μισά του 20ου αιώνα και εκφράστηκε μέσω των 1 Προφανώς όλα τα αποσπάσματα από αγγλόφωνα βιβλία που δεν έχουν εκδοθεί στα ελληνικά, έχουν μεταφραστεί από τον συντάκτη αυτής της μελέτης. 2 Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις αποδίδονται σχεδόν υπερφυσικές διαστάσεις στην κουλτούρα και αντιμετωπίζεται ως υποκατάστατο της θρησκείας. Ο Arnold θεωρεί πως η κουλτούρα εκφράζει την αγάπη προς τον πλησίον μας, την παρόρμηση για δράση, βοήθεια και αγαθοεργία, την επιθυμία να διορθώνονται τα ανθρώπινα σφάλματα, να διώχνεται η σύγχυση και θλίψη της ανθρωπότητας, το ευγενές ιδανικό να αφήσουμε τον κόσμο καλύτερο και πιο ευτυχισμένο απ' ότι τον βρήκαμε (Arnold 1995:59). Φυσικά υποστηρίζει πως όλα αυτά θα επιτευχθούν όταν η υψηλή κουλτούρα, αυτή που ενστερνίζεται ο ίδιος ο Arnold, διαδοθεί στο σύνολο του πληθυσμού.

14 14 Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις ελιτιστικών θεωριών της κουλτούρας και των μελετών της σχολής της Φρανκφούρτης. Η τρίτη σημασία της έννοιας της κουλτούρας προέρχεται από τον Διαφωτισμό και αντιμετωπίζεται ως μια γενική διαδικασία ευθύγραμμης κοινωνικής ανάπτυξης, στην οποία η Ευρώπη έχει τον καθοριστικό ρόλο ως το ανώτερο σημείο του ανθρώπινου πολιτισμού, και την πορεία της οποίας θα ακολουθήσουν και οι άλλες κοινωνίες (Bocock 2003). Εδώ η κουλτούρα προσεγγίζει αρκετά την σημασία του πολιτισμού (civilisation), και είναι φανερή η εξελικτική αντίληψη που την χαρακτηρίζει. Η κατηγορία σημασιών που υπήρξε ίσως η πλέον καθιερωμένη κατά τον 20ο αιώνα έχει τις ρίζες της στην αμφισβήτηση της παραπάνω προσέγγισης από τον Johann Gottfried Herder και αναφέρεται στην κουλτούρα ως τα νοήματα, τις αξίες και τους ιδιαίτερους τρόπους ζωής που μοιράζονται τα έθνη, οι ομάδες, οι τάξεις. Πρόκειται για τον ανθρωπολογικό ορισμό της κουλτούρας, το σύνθετο όλον που ο ανθρωπολόγος Edward Tylor υποστήριξε πως περιλαμβάνει τη γνώση, την πίστη, την τέχνη, τα ήθη, το νόμο, τα έθιμα και κάθε άλλη ιδιότητα και συνήθεια που αποκτά ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον (Tylor 1974). Μια κεντρική διαφορά αυτής της προσέγγισης από τις προηγούμενες είναι πως δεν θεωρεί ότι υπάρχει κάποιο προνομιακό αντικείμενο της κουλτούρας, αλλά πως αυτή μπορεί να περιλαμβάνει οτιδήποτε: ο T. S. Eliot υποστήριξε πως η κουλτούρα συμπεριλαμβάνει όλα τα χαρακτηριστικά ενδιαφέροντα και όλες τις χαρακτηριστικές δραστηριότητες ενός λαού: τις ιπποδρομίες, τις λεμβοδρομίες του Χένλεϋ, το κέντρο ιστιοπλοΐας Κάουζ, τη 12η Αυγούστου, τους τελικούς αγώνες του κυπέλλου, τις κυνοδρομίες, το μπιλιάρδο, το σκοπευτήριο, το τυρί Γουενσλεϋνταίηλ, το βραστό κομματιαστό λάχανο, τα παντζάρια με ξύδι, τις γοτθικές εκκλησίες του 19ου αιώνα και τη μουσική του Elgar... η κουλτούρα δεν είναι απλώς ένα άθροισμα διαφόρων δραστηριοτήτων, αλλά ένας τρόπος ζωής (Eliot 1980:37,49). 3 Αυτή είναι η προσέγγιση που ενστερνίστηκε και ο ίδιος ο Williams στα πρώτα του έργα, υποστηρίζοντας πως κουλτούρα σημαίνει έναν ολόκληρο τρόπο ζωής, υλικό, διανοητικό και πνευματικό (Williams 1958:xvi). Ωστόσο ένα πρόβλημα της προσέγγισης της κουλτούρας ως ενός ολόκληρου τρόπου ζωής, είναι πως πλησιάζει τα όρια της ταυτολογίας καθώς ταυτίζει σχεδόν την κουλτούρα με ολόκληρη την κοινωνία οποιοσδήποτε χρηστικός ορισμός της 3 Αν και αυτός ο ορισμός είναι ενδεικτικός μιας εκδοχής του ανθρωπολογικού ορισμού της κουλτούρας, η προσέγγιση του Eliot εκφράζει, κατά βάση, τις ελιτιστικές θεωρίες της κουλτούρας (βλέπε 1.1β) μάλιστα, όσον αφορά τον συγκεκριμένο ορισμό, έχει υποστηριχθεί πως περιλαμβάνει μόνο τα ενδιαφέροντα της αγγλικής σχολής (Williams 1958: ) και πως παρουσιάζονται ως χαρακτηριστικά μιας ομοιογενούς αγγλικής εθνότητας (Gilroy 1987:69).

15 Κεντρικές έννοιες 15 κουλτούρας πρέπει να την διακρίνει από κάτι που δεν είναι κουλτούρα (Thompson 1995). Επιπλέον, όπως παρατηρεί ο Thompson, είναι καλύτερα να βλέπουμε την κουλτούρα ως πολλούς συγκρουόμενους τρόπους ζωής, παρά ως έναν ολόκληρο τρόπο ζωής. Αν και αρκετοί ορισμοί που μπορούν να ενταχθούν σ' αυτή την κατηγορία σημασιών της κουλτούρας τείνουν να την αντιμετωπίζουν στατικά, ως κάτι δεδομένο, άλλοι την βλέπουν αφενός ως κάτι που βρίσκεται υπό συνεχή διαμόρφωση, και αφετέρου ως πεδίο σύγκρουσης στη Βοσνία ή στο Μπελφαστ η κουλτούρα δεν είναι ό,τι βάζεις στο ραδιόφωνο, αλλά αυτό για το οποίο σκοτώνεις (Eagleton 2003:88). Η πέμπτη κατηγορία σημασιών που δίνονται στην κουλτούρα, και αυτή που διαμορφώθηκε χρονικά τελευταία, προέρχεται από τη δομιστική προσέγγιση και συνδέεται στενά με τη σημειολογία και το έργο του Levi-Strauss, του Saussure και του Barthes (Saussure 1979, Levi- Strauss 1977, Barthes 1979, Barthes 2007). Σ' αυτή την περίπτωση η κουλτούρα δεν είναι μια δεδομένη κατάσταση ή αποτέλεσμα συγκεκριμένων πραγμάτων, όπως των τεχνών, αλλά κοινωνική πρακτική. Η κουλτούρα... δεν είναι τόσο ένα σύνολο πραγμάτων μυθιστορημάτων και πινάκων ή τηλεοπτικών προγραμμάτων και κόμικ όσο μια διαδικασία, ένα σύνολο πρακτικών. Η κουλτούρα σχετίζεται πρώτιστα με με την παραγωγή και την ανταλλαγή σημασιών μεταξύ των μελών μιας κοινωνίας ή μιας ομάδας... και πάνω απ' όλα, τα νοήματα που παράγονται έτσι δεν αποτελούν απλά νοητικές κατασκευές, αλλά οργανώνουν και καθορίζουν κοινωνικές πρακτικές, επηρεάζουν την συμπεριφορά μας και συνεπώς έχουν πραγματικά αποτελέσματα (Hall 1997:2-3). Ή αλλιώς, η κουλτούρα είναι ο τρόπος με τον οποίο οι διάφορες ομάδες κατανοούν τον κόσμο γύρω τους και σύμφωνα με τον οποίο οργανώνουν τη ζωή τους (Clark et al. 1996). Η κεντρική διαφορά αυτής της προσέγγισης από την προηγούμενη βρίσκεται στην έμφαση, καθώς επικεντρώνεται στο τι επιτελεί η κουλτούρα αντί στο τι είναι επιπλέον, υπονοεί πως η κουλτούρα είναι αντικείμενο σύγκρουσης, και οι διάφορες ομάδες αντιμάχονται για το ποια θα επιβάλει την δική της εκδοχή της κουλτούρας (Wright 2004:86). Αν και στη σύγχρονη μελέτη της κουλτούρας οι δυο τελευταίες προσεγγίσεις είναι αυτές που κυριαρχούν, πρέπει να σημειωθεί πως καμιά από τις παραπάνω σημασίες δεν έχει ξεπεραστεί σήμερα, αλλά όλες συνεχίζουν να συνυπάρχουν. Τούτη η πολυσημία της λέξης είναι μάλλον ο σημαντικότερος λόγος που την κάνει ιδιαίτερα δύσκολη αρκεί να αναφερθεί πως ήδη από το 1952 οι Kroeber και Kluckhohn εντόπισαν 164 ορισμούς της κουλτούρας (Kroeber & Kluckhohn

16 16 Πολιτιστικές πρακτικές και πολιτικές αντιλήψεις 1952:149). Οι αμφισβητούμενες σημασίες που αποδίδονται στην κουλτούρα οδηγεί κάποιους στοχαστές στο να αποφεύγουν τη χρήση της (πχ Jenkins 2007:206). Επιπρόσθετα προβλήματα, όπως η έντονη θετική αξιολογική φόρτιση που της αποδίδεται αρκετά συχνά, όπως φαίνεται στην περίπτωση της δεύτερης και τρίτης κατηγορίας σημασιών της κουλτούρας, εντείνουν ακόμα περισσότερο τη σύγχυση που υπάρχει σχετικά με αυτή την έννοια. Και αν η έννοια της κουλτούρας παρουσιάζει τέτοιες δυσκολίες στην αγγλική ή στην γαλλική γλώσσα, αυτές είναι ακόμα μεγαλύτερες στην ελληνική καθώς είναι πολύ δύσκολη η απόδοση της, όπως έχει παρατηρηθεί πολλές φορές (Παντελίδου Μαλούτα 1987, Δεμερτζής 1988, Δεμερτζής 1989, Δημητρίου 2001, Τζίοβας 2003, Μποζίνης 2007). Ένα βασικό πρόβλημα βρίσκεται στο ότι η λέξη κουλτούρα είναι άμεση μεταφορά της λέξης culture, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατο να αποδοθούν με τον ίδιο τρόπο τα παράγωγα της (πχ cultural). Επιπλέον στα ελληνικά συγχέεται με την έννοια του πολιτισμού (civilisation) που σε άλλες γλώσσες διακρίνεται περίπου με σαφήνεια από την έννοια της κουλτούρας: 4 ενώ ο πολιτισμός (civilisation) αναφέρεται στην ιστορία και τα υλικά, τεχνικά και πνευματικά επιτεύγματα ενός έθνους ή και ολόκληρης της ανθρωπότητας (πχ αρχαίος ελληνικός πολιτισμός), στα ελληνικά η έννοια του πολιτισμού χρησιμοποιείται πολύ συχνά και ως συνώνυμο της κουλτούρας (πχ υπουργείο πολιτισμού). Αξίζει να σημειωθεί πως αν η λέξη κουλτούρα είναι δάνειο από ξένες γλώσσες, η λέξη πολιτισμός είναι επίσης νεολογισμός της νεοελληνικής. Όπως σημειώνεται από τον Γεώργιο Μπαμπινιώτη σε άρθρο του σε εφημερίδα (Το Βήμα, 3 Ιανουαρίου 2010), η λέξη πολιτισμός εισηχθεί το 1806 από τον Κοραή προκειμένου να αποδώσει στα ελληνικά τη γαλλική λέξη civilisation. Και καθώς εκείνη την περίοδο στη Γαλλία επικρατούσε ο τρίτος ορισμός της κουλτούρας, στον οποίο βρίσκεται πολύ κοντά στην έννοια του πολιτισμού, δεν είναι καθόλου περίεργο που στα ελληνικά η λέξη πολιτισμός χρησιμοποιείται τόσο με την έννοια του civilisation όσο και του culture. Αυτές οι δυσκολίες έχουν οδηγήσει κάποιους μελετητές να αποδίδουν τον όρο culture ως πολιτισμό (πχ Δοξιάδης 1993:270), ενώ είναι χαρακτηριστικό πως οι μεταφραστές του βιβλίου Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας επέλεξαν να τον μεταφράζουν εναλλακτικά ως κουλτούρα, πολιτισμός ή παιδεία ανάλογα με τα συμφραζόμενα του κειμένου (Hall & Gieben 2003:335). 4 Αν και σε αυτές τις γλώσσες η διάκριση είναι προβληματική σε αρκετές περιπτώσεις. Ενδεικτικό ως προς αυτό είναι ότι ο Tzvetan Todorov ισχυρίζεται πως η σημασία τη λέξης πολιτισμός αλλάζει αν την βάλουμε στον πληθυντικό μάλιστα υποστηρίζει πως οι έννοιες του πολιτισμού και της κουλτούρας διαφέρουν όταν τις χρησιμοποιούμε στον ενικό, αλλά ταυτίζονται όταν τις χρησιμοποιούμε στον πληθυντικό (Todorov 2009:53-54,89).

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540)

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Κείμενο 1 Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη σκέψη, για να διαπιστώσει κανείς ότι οι φυσικές γλώσσες αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου, όπως όλες οι πτυχές του φυσικού κόσμου και της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19341 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4\12\2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πυρίδου Κωνσταντίνα ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 Α. Σχεδιαγραμματική απεικόνιση της περίληψης ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 9: Συμμετοχική Παρατήρηση (1/2) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός Στόχος της Τεχνολογίας στην Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του προβλήματος

Παρουσίαση του προβλήματος Εισαγωγή Κατά τον Martin (2013) ο φίλαθλος χρησιμοποιεί το άθλημα που παρακολουθεί και συγκεκριμένα την ομάδα ή τον αθλητή ως μέσο απόδρασης από τη καθημερινότητα, ως μέσο διασκέδασης, αίσθηση του επιτεύγματος,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ. Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ. Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου Ποιο είναι το αγαπημένο είδος μουσικής των μαθητών της Α Λυκείου Στα πλαίσια του μαθήματος «Tεχνολογία» ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2009

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Κριτήρια αξιολόγησης αυτοαξιολόγησης γραπτής ερευνητικής εργασίας με έμφαση στην πτυχιακή εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Υψηλή τέχνη για τους πολλούς]

Κείµενο [Υψηλή τέχνη για τους πολλούς] 41 Διαγώνισµα 111 Τέχνη Κείµενο [Υψηλή τέχνη για τους πολλούς] Η σχέση µεταξύ τέχνης και χρήµατος είναι αµφιλεγόµενη. Κάθε άλλο παρά σαφές είναι ότι τα κυριότερα επιτεύγµατα που πραγµατοποιήθηκαν και αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας Μυλωνά Ιφιγένεια Έρευνες για την απόκτηση πληροφοριών η γνωμών από τους χρήστες Χρησιμοποιήθηκαν από τις κοινωνικές επιστήμες για τη χρήση κοινωνικών φαινομένων Ο όρος «ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά Ερωτηματολόγιο Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από μια σειρά ερωτήσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο την καταγραφή των απόψεων, γνώσεων ή στάσεων μιας ομάδας ατόμων. Τρόποι συμπλήρωσης: α) άμεσος (ο ίδιος ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος του συγγραφέα... 13

Περιεχόμενα. Πρόλογος του συγγραφέα... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος του συγγραφέα... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η κατανάλωση σήμερα... 15 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ... 15 1 Η μαγική δύναμη της κατανάλωσης... 16 2 Από την κοινωνική πρόοδο στη γενικευμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ. Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ. Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών Bασικό συνθετικό στοιχείο και παράλληλα ζητούμενο για τη Δημοκρατία αποτελεί η εμπεδωμένη σχέση, η επικοινωνία και

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΛΥΚΕΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ

2 ο ΛΥΚΕΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Παραθέτουμε τις δηλώσεις των διευθυντών και τα σχόλια των μαθητών για την εμπειρία τους που την περιέγραψαν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο από την εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό διάγραμμα μαθημάτων 1. Ιδεολογία, ταυτότητα: δύο έννοιες σε κρίση ή δύο κρίσιμοι όροι των κοινωνικών

Αναλυτικό διάγραμμα μαθημάτων 1. Ιδεολογία, ταυτότητα: δύο έννοιες σε κρίση ή δύο κρίσιμοι όροι των κοινωνικών APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ TMHMA ΔHMOΣIOΓPAΦIAΣ & M.M.E. MAΘHMA: Ιδεολογία, κοινωνικές ταυτότητες και ΜΜΕ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Λέκτορας Βασίλης Βαμβακάς Ώρα μαθήματος: Σύνοψη Το μάθημα αυτό εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η εκπαιδευτική έρευνα και ο σχεδιασμός της Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 7: Η Συνέντευξη (4/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση τόσο των

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΚΑΡΑΡΓΥΡΗ ΓΙΟΥΛΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα

Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα Εισήγηση στο συνέδριο Θεματική ψήφος και κομματική ταύτιση, Θεσσαλονίκη, 16-17/6/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση.

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Βασικά συμπεράσματα Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Πολιτικοί θεσμοί όπως τα πολιτικά κόμματα, το Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ανάλυση Ποιότικών Δεδομένων. Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ανάλυση Ποιότικών Δεδομένων. Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Ανάλυση Ποιότικών Δεδομένων Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ποιοτική ανάλυση Η μη αριθμητική εξέταση και ερμηνεία παρατηρήσεων που σκοπό έχει να ανακαλύψει

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΑΚΟΝΙΔΗΣ, ΔΠΘ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΕΚΑΚΗ, ΑΠΘ Α ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 201 6-2017 2 ο παραδοτέο Περιεχόμενο 1. Εισαγωγή: το θέμα και η σημασία του, η σημασία διερεύνησης του

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ον/μο:.. Α Λυκείου Γεν. Παιδείας 01-12-12 ΚΕΙΜΕΝΟ : Η γλώσσα των νέων α. Τα κορακίστικα των νέων, καθώς παραβιάζουν του κανόνες της «καθώς πρέπει» ομιλίας, αποτελούν πράξη

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 21 Μαΐου 2013 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας πραγματεύεται τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα από την είσοδο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Α Φάση Δι.Με.Π.Α. 2ο μάθημα: Μέθοδοι Παρατήρησης της διδασκαλίας

Α Φάση Δι.Με.Π.Α. 2ο μάθημα: Μέθοδοι Παρατήρησης της διδασκαλίας Α Φάση Δι.Με.Π.Α 2ο μάθημα: Μέθοδοι Παρατήρησης της διδασκαλίας Παρατήρηση Πλέγμα παραγόντων οργάνωσης και διεξαγωγής της διδασκαλίας Διαδικασία παρατήρησης έρευνα Περιβάλλον εργαστηρίου Mονοδρομικοί καθρέφτες,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα