Το κεφάλαιο κινείται [John Holloway] 10/1995

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το κεφάλαιο κινείται [John Holloway] 10/1995"

Transcript

1 Capital John Holloway Moves Το κεφάλαιο κινείται [John Holloway] 10/1995 Σηµείωµα των µεταφραστών Το παρόν κείµενο δηµοσιεύτηκε στο 57 ο τεύχος του περιοδικού Capital & Class. Επιλέξαµε να το συµπεριλάβουµε εδώ καταρχήν επειδή έπαιξε στο παρελθόν σηµαντικό ρόλο στην εσωτερική µας συζήτηση σχετικά µε την κατανόηση του κεφαλαίου ως κοινωνικής σχέσης. Ο Holloway µε απλό και συνοπτικό τρόπο καταθέτει την άποψη ότι η ερµηνεία του καπιταλιστικού κόσµου ξεκινάει από τη δική µας αναγκαιότητα να τον καταστρέψουµε, να δραπετεύσουµε από την προλεταριακή συνθήκη. Το δυνατό σηµείο του κειµένου έγκειται στην προσπάθεια να έρθει σε ρήξη µε το φετιχισµό, να αποµυστικοποιήσει το κεφάλαιο, δείχνοντας ότι ο κόσµος γύρω µας δεν είναι στην πραγµατικότητα έτσι όπως αυτο-παρουσιάζεται. Το κεφάλαιο είναι κοινωνική σχέση που εµφανίζεται µε τη µορφή πραγµάτων. Είναι η δική µας κοινωνική σχέση µε τους όρους της ζωής µας ως ξένους όρους, η οποία εµφανίζεται ως σχέση ανάµεσα σε πράγµατα. Η µετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισµό, ως φυγή της-και-από-την ανυποταξία, δείχνει ακριβώς αυτή την διττή φύση του κεφαλαίου. Ο συγγραφέας προσπαθεί να στρέψει την προσοχή στην υλική ερµηνεία της µετάβασης από τη φεουδαρχία στον καπιταλισµό, δείχνοντας ότι ήταν η αδυναµία της φεουδαρχικής κατάστασης πραγµάτων να αφοµοιώσει τους αγώνες των εκµεταλλευόµενων, να ενσωµατώσει την ανυποταξία της εργασίας, που οδήγησε στο µετασχηµατισµό της ίδιας της ταξικής σχέσης. Καθώς όµως το σχήµα του κινείται σε ένα αφηρηµένο επίπεδο, τείνει να χάσει από την οπτική του µια ολόκληρη περίοδο που γέννησε την καπιταλιστική σχέση, την πρωταρχική συσσώρευση. Οι δουλοπάροικοι δεν έγιναν έτσι απλά ελεύθεροι εργάτες και οι αφέντες δεν έγιναν στις περισσότερες περιπτώσεις καπιταλιστές. Ας µην ξεχνάµε ότι η φεουδαρχική σχέση είχε ήδη καταρρεύσει στην Αγγλία αρκετά πριν την ανάδυση του κεφαλαίου στη σχέση του µε τη µισθωτή εργασία. Χρειάστηκαν αιώνες µεταρρυθµίσεων, υποτίµησης, βίας, σφαγών, θανάτου για να µπορέσει το κεφάλαιο να επιβληθεί τόσο πάνω στην ανυποταξία των απελευθερωµένων δουλοπάροικων όσο και στα αποµεινάρια του προηγούµενου καθεστώτος. Σ αυτό το σηµείο, λοιπόν, µας βρίσκει σύµφωνους η παρατήρηση που κάνει ο Chris Arthur στη δεύτερη σηµείωση. Μια γενική παρατήρηση που έχουµε να κάνουµε είναι ότι ο Holloway, ακολουθώντας τα χνάρια της παράδοσης της αυτονοµίας, τείνει να θεωρεί την τάξη σε µια κατάσταση «µυθοποιηµένης» ανυποταξίας. Όσο όµως αυτή είναι ανυποταξία είναι και υποταγή. Όσο είναι άρνηση του κεφαλαίου άλλο τόσο είναι και κατάφαση προς αυτό. Το προλεταριάτο όσο υπάρχει κεφάλαιο θα είναι ένα κοµµάτι του, το µεταβλητό κεφάλαιο. Και η ιστορική εµπειρία δεν µας επιτρέπει να προσπερνάµε τόσο εύκολα την εξάρτησή µας από το κεφάλαιο. Η ανυποταξία στην καθαρή της µορφή είναι µονάχα η κατάργηση του κεφαλαίου µαζί µε την αυτο-κατάργηση του προλεταριάτου, ο κοµµουνισµός. εν θα επιµείνουµε παραπάνω στις αποστάσεις που παίρνουµε από κάποιες από τις απόψεις του συγγραφέα. Για κάποια σηµεία που κρίνουµε κάτι τέτοιο σκόπιµο έχουµε προσθέσει σηµειώσεις µε την ένδειξη (σ.τ.µ.). Κάτι σαν υποσηµείωση Η αρχική µετάφραση του κειµένου του Holloway είχε γίνει από κάποιους από εµάς όσο η συλλογικότητα Tristero υπήρχε ακόµη και είχε δηµοσιευτεί στην ιστοσελίδα της. Στην εκδοχή που παρουσιάζεται εδώ έχουµε κάνει µια νέα επιµέλεια και έχουµε προσθέσει τέσσερις δικές µας σηµειώσεις. [1] Blaumachen, Φλεβάρης 2006

2 Capital Moves [2] «Το κεφάλαιο κινείται», αυτή η δήλωση είναι τόσο προφανής ώστε φαίνεται ότι δεν έχει νόηµα να την καταγράψουµε, πόσο µάλλον να αποτελεί τον τίτλο ενός άρθρου. Και όµως Η προφανής ερµηνεία της φράσης «το κεφάλαιο κινείται», σύµφωνα µε την κοινή λογική, σηµαίνει πως το κεφάλαιο βρίσκεται σε ένα µέρος και µετακινείται σε κάποιο άλλο. Το Βρετανικό κεφάλαιο εξάγεται και επενδύεται στην Αφρική. Το Γιαπωνέζικο κεφάλαιο φεύγει από την Ιαπωνία και εισρέει στις ΗΠΑ. Το κεφάλαιο κατανοείται βασικά ως κάτι το σταθερό που όµως έχει την ικανότητα της κίνησης. Το κεφάλαιο είναι προσδεµένο σε έναν τόπο αλλά ικανό να αποσυνδέεται από αυτόν. Έτσι, η Volkswagen έχει ένα εργοστάσιο αυτοκινήτων στην Πουέµπλα (Puebla) [1], αλλά γνωρίζουµε πως αυτή (µια γερµανική εταιρία) µπορεί να κλείσει το εργοστάσιό της και να µεταφέρει το κεφάλαιο της αλλού. Το κεφάλαιο έχει την ικανότητα κίνησης αλλά καταρχήν ορίζεται µε όρους πρόσδεσης: πρόσδεσης σε µια εταιρία (Volkswagen), πρόσδεσης σε κάποιο βιοµηχανικό κλάδο (αυτοκινητοβιοµηχανία) και πρόσδεσης σε κάποιο γεωγραφικό χώρο (Πουέµπλα, Γερµανία). Σύµφωνα µε την ίδια λογική, το κεφάλαιο που επενδύεται στην κλωστοϋφαντουργία αναφέρεται συχνά ως «κλωστοϋφαντουργικό κεφάλαιο», το κεφάλαιο των τραπεζών ως «τραπεζικό κεφάλαιο», το κεφάλαιο που ανήκει σε Μεξικάνους ή Αµερικάνους ως «µεξικάνικο κεφάλαιο» ή «αµερικάνικο κεφάλαιο» αντίστοιχα κτλ. Παρόλο που η ικανότητα του κεφαλαίου να κινείται ή να αποσυνδέεται από έναν συγκεκριµένο ιδιοκτήτη ή έναν κλάδο της οικονοµικής δραστηριότητας δεν τίθεται ποτέ σε αµφισβήτηση, στον ορισµό του κεφαλαίου µε όρους πρόσδεσης ή σταθερότητας η κινητικότητα του θεωρείται δευτερεύουσα. Σε όλα τα παραπάνω παραδείγµατα το κεφάλαιο θεωρείται ως ένα αντικείµενο (πράγ- µα). Ένα αντικείµενο πιθανόν ιδιόκτητο, αντικείµενο που είναι προσδεµένο κανονικά σε κάποια συγκεκριµένη περιοχή, εταιρία ή κλάδο της οικονοµικής δραστηριότητας. Αντικείµενο που µπορεί να µετακινηθεί από περιοχή σε περιοχή, από εταιρία σε εταιρία, από έναν κλάδο δραστηριότητας σε κάποιον άλλο. Όλα αυτά µοιάζουν προφανή. Αλλά µόλις προσπαθήσουµε να αποστερήσουµε το κεφάλαιο από την ιδιότητα του ως αντικειµένου τα πράγµατα γίνονται λιγότερο προφανή. Γιατί να κάνουµε κάτι τέτοιο; Γιατί η ανάλυση της κινητικότητας του κεφαλαίου ως αντικειµένου δεν είναι επαρκής; Η απάντηση σίγουρα εξαρτάται από το τι θέλουµε να κατανοήσουµε. Αν θέλου- µε να κατανοήσουµε την καπιταλιστική ανάπτυξη ως οικονοµολόγοι ή αν θέλουµε να δούµε τον τρόπο µε τον οποίο το κεφάλαιο κυριαρχεί στην κοινωνία, τότε πιθανόν να µην υπάρχει λόγος να αµφισβητήσουµε την ιδιότητα του κεφαλαίου ως αντικειµένου. Αν όµως δε θέλουµε να κατανοήσουµε την κυριαρχία και την αναπαραγωγή του κεφαλαίου αλλά τα τρωτά σηµεία και τα ρήγµατα του, αν µε άλλα λόγια δεν ενδιαφερόµαστε για το πώς δουλεύει ο καπιταλισµός αλλά για το πώς θα τον καταστρέψουµε, τότε χρειάζεται να διαρρήξουµε την ιδιότητα του κεφαλαίου ως αντικειµένου, να διαλύσουµε την πραγµατιστική αντίληψη, να σπάσουµε την ψευδαίσθηση/πραγµατικότητα ότι «το κεφάλαιο είναι, το κεφάλαιο κινείται, το κεφάλαιο εξουσιάζει, έτσι έχουν τα πράγµατα». Για αυτόν τον λόγο, ο Μαρξ αφιέρωσε µεγάλο µέρος της ζωής του για να δείξει ότι το κεφάλαιο δεν είναι πράγµα αλλά κοινωνική σχέση που υπάρχει µε τη φετιχοποιηµένη µορφή ενός πράγµατος. Αν λοιπόν αντιλαµβανόµαστε το κεφάλαιο ως κοινωνική σχέση και όχι ως πράγµα, τότε τι σηµαίνει ότι «το κεφάλαιο κινείται»; Η απάντηση τώρα είναι λιγότερο προφανής. Πώς γίνεται µια κοινωνική σχέση να κινείται; Η κίνηση του κεφαλαίου µπορεί να αναφέρεται µόνο στην κινητικότητα ή καλύτερα ίσως στη ροή ή τη ρευστότητα των κοινωνικών σχέσεων του καπιταλισµού, των σχέσεων εξουσίας υπό τον καπιταλισµό. Η σηµασία της κινητικότητας των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων µπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή µέσα από την αντιπαραβολή καπιταλισµού και φεουδαρχίας. Στη φεουδαρχία η σχέση κυριαρχίας/εκµετάλλευσης ήταν άµεση και προσωποποιηµένη. Ο δουλοπάροικος ήταν δεµένος µε ένα συγκεκριµένο αφέντη και ο αφέντης µε τη σειρά του ήταν περιορισµένος στο να εκµεταλλεύεται το δουλοπάροικο που είχε κληρονοµήσει ή είχε υποτάξει µε κάποιον άλλο τρόπο. Οι δύο πλευρές του ταξικού διαχωρισµού ήταν εξίσου οριοθετηµένες: ο δουλοπάροικος δεµένος µε τον συγκεκριµένο αφέντη και ο αφέντης δεµένος µε µια συγκεκρι- µένη οµάδα δουλοπάροικων. Αν ο αφέντης ήταν βάναυσος, ο δουλοπάροικος δεν µπορούσε να φύγει και να δουλέψει για έναν άλλον αφέντη. Αν οι δουλοπάροικοι ήταν τεµπέληδες, αδέξιοι ή µε άλλο τρόπο ανυπότακτοι, o αφέντης µπορούσε µεν να τους τιµωρήσει αλλά δεν µπορούσε να τους απολύσει. Η σχέση µεταξύ δουλοπάροικου και αφέντη είχε ένα σταθερό και στατικό χαρακτήρα. Η απορρέουσα δυσαρέσκεια εκφράζονταν από τη µια στην εξέγερση των δουλο-

3 John Holloway [3] πάροικων και από την άλλη στην επιδίωξη των αφεντών να επεκτείνουν την εξουσία και τον πλούτο τους µε άλλους τρόπους. Η προσωποποιηµένη και στατική σχέση της φεουδαρχικής εξάρτησης αποδείχθηκε ανεπαρκής ως µορφή ελέγχου και εκµετάλλευσης της εργατικής δύναµης. Οι δουλοπάροικοι µετακινήθηκαν προς τις πόλεις και οι αφέντες τους αποδέχτηκαν τη χρηµατοποίηση της σχέσης κυριαρχίας. Η µετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισµό ήταν µια κίνηση απελευθέρωσης και των δυο πλευρών του ταξικού διαχωρισµού. Και οι δυο πλευρές αποδεσµεύτηκαν η µια από την άλλη: οι δουλοπάροικοι από τους αφέντες (όπως τονίστηκε από τη φιλελεύθερη θεωρία), αλλά επίσης και οι αφέντες από τους δουλοπάροικους, µέσω της κίνησης µετατροπής του πλούτου τους σε χρήµα. Και οι δυο πλευρές φύγανε από µια σχέση κυριαρχίας η οποία είχε αποδειχθεί ανεπαρκής (ως µορφή κυριαρχίας). Και οι δυο πλευρές απελευθερώθηκαν. Η φυγή προς την ελευθερία είναι κεντρική στη µετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισµό. Έχουµε όµως εδώ δύο διαφορετικές και αντιθετικές σηµασίες της ελευθερίας (ένας δυϊσµός που συνιστά την κεντρική αντίφαση της φιλελεύθερης θεωρίας). Η απελευθέρωση των δουλοπάροικων ήταν µια φυγή από την υποταγή στον αφέντη, ήταν η φυγή αυτών που για τον ένα ή τον άλλο λόγο δεν αποδέχονταν πια την παλιά υποταγή, ήταν η φυγή της ανυποταξίας. Η απελευθέρωση των αφεντών ήταν ακριβώς το αντίθετο: όταν µετέτρεψαν τον πλούτο τους σε χρήµα δραπέτευσαν από την ανεπάρκεια της υποταγής, ήταν η φυγή από την ανυποταξία. Από τη µια πλευρά η φυγή της ανυποταξίας, από την άλλη η φυγή από την ανυποταξία: από όποια πλευρά κι αν κοιτάξουµε, ήταν η ανυποταξία της εργασίας η πηγή της νέας κινητικότητας της ταξικής σχέσης, της αµοιβαίας φυγής δουλοπάροικου και αφέντη. Αυτή η διπλή φυγή, η αµοιβαία απώθηση των δυο τάξεων δεν εξάλειψε την ταξική σχέση. Τόσο για το δουλοπάροικο όσο και για τον αφέντη, η φυγή προς την ελευθερία ήρθε αντιµέτωπη µε την επαναβεβαίωση του δεσµού της αµοιβαίας εξάρτησης. Οι απελευθερω- µένοι δουλοπάροικοι ανακάλυψαν ότι δεν ήταν ελεύθεροι να σταµατήσουν να δουλεύουν: εφόσον δεν είχαν τον έλεγχο των µέσων παραγωγής, ήταν εξαναγκασµένοι να δουλέψουν για κάποιον αφέντη, για κάποιον που όντως έλεγχε τα µέσα παραγωγής. Για να επιβιώσουν ήταν αναγκασµένοι να υποταχθούν ξανά. Ωστόσο, αυτό δεν αποτέλεσε επιστροφή στην παλιά σχέση: δεν ήταν πλέον δεµένοι µε ένα συγκεκριµένο αφέντη, αλλά ήταν ελεύθεροι να κινηθούν, να εγκαταλείψουν έναν αφέντη και να δουλέψουν για κάποιον άλλο. Το πέρασµα από τη φεουδαρχία στον καπιταλισµό σήµανε την αποπροσωποποίηση, την αποδιάρθρωση ή ρευστοποίηση των σχέσεων κυριαρχίας. Η εκµεταλλευτική σχέση δεν καταργήθηκε µέσω της διάλυσης των προσωπικών δεσµών, αλλά υπέστη ένα θεµελιώδη µετασχηµατισµό µορφής. Ο συγκεκριµένος δεσµός που έδενε ένα δουλοπάροικο µε ένα συγκεκριµένο αφέντη διαλύθηκε και αντικαταστάθηκε από µια κινητή, ρευστή, αποδιαρθρωµένη σχέση υποταγής µε την τάξη των καπιταλιστών. Η φυγή της ανυποταξίας βρίσκεται στον ίδιο τον ορισµό της νέας ταξικής σχέσης. Από την άλλη πλευρά της κοινωνίας, οι πρώην αφέντες που µετέτρεψαν τον πλούτο τους σε χρήµα [2] επίσης ανακάλυψαν ότι η ελευθερία δεν ήταν αυτό που φαντάζονταν, µιας και ήταν ακόµη εξαρτηµένοι από την εκµετάλλευση και άρα από την υποταγή των εκµεταλλευόµενων, των εργατών, των πρώην δουλοπάροικων. Η φυγή από την ανυποταξία δεν ήταν λύση για τους αφέντες που έγιναν καπιταλιστές µιας και η επέκταση του πλούτου τους εξαρτάται από την υποταγή της εργασίας. Είναι ελεύθεροι να εγκαταλείψουν οποιοδήποτε συγκεκριµένο κοµµάτι εργατών (για οποιοδήποτε λόγο: τεµπελιά, ακατάλληλες δεξιότητες, οτιδήποτε) και είτε να εγκαθιδρύσουν άµεσες σχέσεις εκµετάλλευσης µε ένα άλλο κοµµάτι εργατών είτε απλά να συµµετέχουν µέσω µη-παραγωγικών επενδύσεων στην παγκόσµια εκµετάλλευση της εργασίας. Οποιαδήποτε µορφή κι αν παίρνει η συγκεκριµένη σχέση τους µε την εκµετάλλευση της εργασίας, η επέκταση του πλούτου τους δεν µπορεί παρά να είναι ένα µέρος της συνολικής επέκτασης του πλούτου που παράγεται από τους εργάτες. Ανεξάρτητα από το ποια είναι η µορφή της ταξικής κυριαρχίας, η εργασία παραµένει η µοναδική δηµιουργική δύναµη. Όπως και στην περίπτωση των πρώην δουλοπάροικων τους, η απελευθέρωση γίνεται φυγή προς µια νέα µορφή εξάρτησης. Όπως η φυγή των δουλοπάροικων από την υποταγή τους οδηγεί πίσω σε µια νέα µορφή υποταγής, η φυγή των αφεντών από την ανυποταξία τους οδηγεί ξανά στην αναγκαιότητα να αντιµετωπίσουν αυτή την ανυποταξία. Η σχέση ωστόσο έχει αλλάξει: η φυγή του κεφαλαίου από την ανυποταξία είναι κεντρική στον αγώνα του να επιβάλλει την υποταγή (όπως, για παράδειγµα, στη συνεχώς παρούσα απειλή το εργοστάσιο να κλείσει ή να χρεοκοπήσει). Η φυγή από την ανυποταξία έχει γίνει καθοριστικό στοιχείο της νέας ταξικής σχέσης. Η ανυποταξία της εργασίας είναι λοιπόν ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται ο ορισµός του κεφαλαίου ως τέτοιου. Η αµοιβαία άπωση των δυο τάξεων, η φυγή της-και-από-

4 Capital Moves [4] την ανυποταξία είναι αυτό που διακρίνει τον καπιταλισµό από άλλες ταξικές κοινωνίες. Είναι αυτό που προσδίδει µια ιδιαίτερη µορφή στην εκµετάλλευση πάνω στην οποία ο καπιταλισµός -όπως και κάθε ταξική κοινωνία- βασίζεται. Η αδιάκοπη κίνηση της ανυποταξίας εισέρχεται στην ταξική σχέση ως κίνηση του κεφαλαίου και της εργασίας. Από το ξεκίνηµα της αυτή η νέα ταξική σχέση, η σχέση ανάµεσα σε καπιταλιστές και εργάτες (ή κεφαλαίου και εργασίας, αν θέλουµε να είµαστε πιο ακριβείς σχετικά µε τον αποπροσωποποιηµένο χαρακτήρα αυτής της σχέσης) είναι µια σχέση αµοιβαίας φυγής και εξάρτησης: φυγή της-και-από-την ανυποταξία, εξάρτηση από την επαναφορά της υποταγής. Εξορισµού, το κεφάλαιο προσπαθεί να αποδεσµευτεί από την ανυποταξία της εργασίας, στην αναζήτηση όλο και περισσότερου πλούτου, αλλά ποτέ δεν µπορεί να δραπετεύσει από την εξάρτηση του από την υποταγή της εργασίας. Η εργασία, εξαρχής, προσπαθεί να απελευθερωθεί από το κεφάλαιο αναζητώντας την αυτονοµία, το σπάσιµο των δεσµών της, την ανθρωπιά, αλλά µπορεί να δραπετεύσει από την εξάρτηση και υποταγή της στο κεφάλαιο µόνο καταστρέφοντάς το, καταστρέφοντας την ατοµική ιδιοποίηση των προϊόντων της εργασίας [3]. Η σχέση µεταξύ κεφαλαίου και εργασίας είναι σχέση αµοιβαίας φυγής και εξάρτησης, αλλά δεν είναι συµµετρική: η εργασία µπορεί να δραπετεύσει, το κεφάλαιο όχι. Ο τρόπος εξάρτησης του κεφαλαίου από την εργασία είναι άλλος από αυτόν της εργασίας από το κεφάλαιο. Το κεφάλαιο χωρίς την εργασία παύει να υπάρχει. Η εργασία χωρίς το κεφάλαιο γίνεται πρακτική δηµιουργικότητα, δηµιουργική πρακτική, ανθρωπιά. Τόσο ο δουλοπάροικος (τώρα εργάτης) όσο και ο αφέντης (τώρα καπιταλιστής) παραµένουν οι ανταγωνιστικοί πόλοι µιας εκµεταλλευτικής-και-συγκρουσιακής σχέσης, η οποία όµως δεν είναι πια η ίδια. Η ανυποταξία της εργασίας εισέρχεται στον καθορισµό της σχέσης ως απροσδιοριστία, κινητικότητα, ρευστότητα, ροή, διαρκής αγώνας [4]. Η ταξική σχέση κινείται και µεταβάλλεται συνεχώς και εντός της όλοι οι καπιταλιστές συµµετέχουν στην εκµετάλλευση όλων των εργατών και όλοι οι εργάτες συνεισφέρουν στην αναπαραγωγή του κεφαλαίου. Σ αυτή την ταξική σχέση τα µοτίβα της εκµετάλλευσης µεταβάλλονται διαρκώς, καλειδοσκοπικά. Με τη µετάβαση στον καπιταλισµό, η διαλεκτική υποταγής/ανυποταξίας της εργασίας, η οποία αποτελεί τον πυρήνα κάθε ταξικής σχέσης, αποκτά µια χαρακτηριστική µορφή - την ανταγωνιστική κίνηση της φυγής της-και-από-την ανυποταξία της εργασίας προς την ανανεω- µένη υποταγή της. Αυτή η ιδιαίτερη ιστορική µορφή εκφράζεται στις γνώριµες κατηγορίες της πολιτικής οικονοµίας: στην ύπαρξη της εργατικής δύναµης και των προϊόντων της εργασίας ως εµπορευµάτων, στην ύπαρξη της αξίας, του χρήµατος, του κεφαλαίου. Όλες αυτές οι κατηγορίες εκφράζουν τον έµµεσο ή αποδιαρθρωµένο χαρακτήρα της καπιταλιστικής κυριαρχίας. Όλες εκφράζουν το γεγονός ότι στον καπιταλισµό η υποταγή της εργασίας διαµεσολαβείται από την «ελευθερία», την «ελευθερία» του εργάτη και την «ελευθερία» του καπιταλιστή, ή µε άλλα λόγια από τη φυγή της-και-από-την ανυποταξία. Αυτές οι κατηγορίες εποµένως, που συχνά θεωρείται ότι ενσαρκώνουν τους αντικειµενικούς νόµους της καπιταλιστικής ανάπτυξης, είναι στην πραγµατικότητα εκφράσεις της καθοριστικής παρουσίας της ανυποταξίας της εργασίας εντός της καπιταλιστικής σχέσης της υποταγής, της παρουσίας του χάους στην καρδιά της καπιταλιστικής κυριαρχίας. Όλα αυτά φαίνονται µπερδεµένα. εν είµαστε συνηθισµένοι να σκεφτόµαστε την αξία, για παράδειγµα, µε τέτοιους όρους. Είναι πιο κοινό να σκεφτόµαστε την αξία ως τον εγγυητή της τάξης (ο «νόµος» της αξίας), ως τον κοινωνικό δεσµό σε µια κοινωνία αυτόνοµων παραγωγών. Αυτό είναι σωστό αλλά µόνο αν δώσουµε έµφαση στο να κάνουµε κριτική στη φιλελεύθερη θεωρία. Η έννοια του «νόµου της αξίας» λέει στην ουσία: «παρά τα φαινόµενα, οι φαινοµενικά αυτόνοµοι παραγωγοί της καπιταλιστικής κοινωνίας συνδέονται µε έναν κοινωνικό δεσµό που λειτουργεί πίσω από τις πλάτες τους - τον νόµο της αξίας». Αν, από την άλλη πλευρά, δεν ξεκινήσουµε από την εµφάνιση ενός κατακερµατισµένου κόσµου εξατοµίκευσης, αλλά από την ιστορική εισβολή της ανυποταξίας της εργασίας στον ορισµό της υποταγής, τότε η αξία εκφράζει τον κατακερµατισµό που υφίσταται από αυτή την εισβολή η ως τότε συνεκτική φεουδαρχική κυριαρχία. Ο νόµος της αξίας είναι ταυτόχρονα και η ασυδοσία της αξίας, η απώλεια οποιουδήποτε κοινωνικού ελέγχου πάνω στην κοινωνική ανάπτυξη και η παρουσία της ανυποταξίας εντός της υποταγής. Η αξία είναι η πολιτικο-οικονοµική έκφραση της αντιφατικής φυγής της-και-από-την ανυποταξία, όπως ακριβώς η ελευθερία είναι η κατηγορική έκφρασή της στη φιλελεύθερη πολιτική θεωρία. Η αξία, µε την µορφή του χρήµατος, είναι η νέα ρευστότητα της ταξικής σχέσης. Το γεγονός ότι οι κοινωνικές σχέσεις διαµεσολαβούνται από το χρήµα είναι αυτό που κάνει δυ-

5 John Holloway [5] νατό για τον εργάτη να µετακινείται από τον έναν στον άλλο αφέντη και σε κάθε περίπτωση να πουλά την εργατική του δύναµη µε αντάλλαγµα ένα χρηµατικό ποσό. Η δυνατότητα του αφέντη-που-έγινε-καπιταλιστής να εγκαταλείψει µια οµάδα εργατών και να µετακινηθεί σε µια άλλη και να συµµετέχει στην παγκόσµια εκµετάλλευση της εργασίας οφείλεται στο γεγονός της µετατροπής του πλούτου του σε χρήµα. Το χρήµα δεν ρευστοποιεί απλά την ταξική σχέση αλλά επίσης τη µεταµορφώνει ή τη φετιχοποιεί. ίνει το δικό του χρώµα στην ταξική σχέση κάνοντας τη σχέση υποταγής/ανυποταξίας να φαίνεται ως σχέση µεταξύ πλούσιων και φτωχών, σχέση ανισότητας µεταξύ αυτών που έχουν χρήµα και αυτών που δεν έχουν, παρά µια σχέση ανταγωνισµού. Μετασχηµατίζει την ανταγωνιστική σχέση υποταγής/ανυποταξίας σε χρηµατική σχέση, µεταµορφώνει την διπλή φυγή που καθορίζει τη σχέση κεφαλαίου-εργασίας σε κίνηση του χρήµατος, κίνηση του κεφαλαίου (το οποίο κατανοείται ως οικονοµικό φαινόµενο). Η κοινότυπη έκφραση µε την οποία ξεκίνησε αυτό το κείµενο, «το κεφάλαιο κινείται», απέκτησε τώρα ένα καινούριο νόηµα. Είναι ταυτολογία. «Το κεφάλαιο κινείται» δε σηµαίνει ότι αυτό βρίσκεται κανονικά ακίνητο και τώρα κινείται αλλά ότι το κεφάλαιο είναι «εκ φύσεως» κινητικό. II Το κεφάλαιο είναι λοιπόν κοινωνική σχέση. Αλλά δεν είναι απλά µια σχέση εκµετάλλευσης/υποταγής/κυριαρχίας. Είναι µια κοινωνική σχέση υποταγής (κτλ) µέσα στην οποία η καθοριστική παρουσία της ανυποταξίας εκφράζεται ως ακατάπαυστη κινητικότητα. Η κινητικότητα αυτή είναι ταυτόχρονα χωρική καθώς και αλλαγή λειτουργικών µορφών (το κεφάλαιο ρέει/µεταναστεύει παγκόσµια σε αναζήτηση των µέσων της αυτοεπέκτασής του και µεταµορφώνεται από παραγωγικό κεφάλαιο σε εµπόρευµα, σε χρηµατικό κεφάλαιο και ξανά από την αρχή). Η ιδιαίτερη ενότητα υποταγής/ανυποταξίας που είναι η ειδοποιός διαφορά του κεφαλαίου εκφράζεται στην ενότητα παραγωγής και κυκλοφορίας ή στην ενότητα των διαφορετικών λειτουργικών µορφών του κύκλου του κεφαλαίου (οι οποίες µελετούνται από το Μαρξ στο δεύτερο τόµο του Κεφαλαίου) ή στην ενότητα του κόσµου ως του πεδίου της ταξικής πάλης (της σχέσης ανάµεσα στην υποταγή και την ανυποταξία). Αντίστροφα, η διάρρηξη της παραγωγής και της κυκλοφορίας ή των διαφορετικών λειτουργικών µορφών του κύκλου του κεφαλαίου ή της χωρικής ροής/φυγής του κεφαλαίου µπορεί να κατανοηθεί µόνο ως ο διαχωρισµός-εντόςτης-ενότητας της ανυποταξίας και της υποταγής, ως η διαρκής ανικανότητα του κεφαλαίου να ενσωµατώσει την εργασία, ως η διαρκής απόδραση της ανυποταξίας από την υποταγή, ως η ύπαρξη της εργασίας ενάντια-και-µέσα (και όχι µόνο µέσα-και-ενάντια) στο κεφάλαιο. Όλα αυτά είναι απλά µια αναδιατύπωση και ανάπτυξη αυτού που ήταν το κεντρικό θέµα της πολεµικής του CSE (Conference of Socialist Economists ) για πάνω από είκοσι χρόνια - η κριτική του στρουκτουραλισµού (δοµισµού), του διαχωρισµού δοµής και αγώνα. Ο διαχωρισµός δοµής και αγώνα είναι, πάνω από όλα, ο διαχωρισµός µεταξύ υποταγής και ανυποταξίας. Έχει γίνει κοινός τόπος στη δεσπόζουσα (και υπερβολικά στρουκτουραλιστική-λειτουργιστική) τάση της µαρξιστικής παράδοσης να κατανοεί τον καπιταλισµό ως αυτο-αναπαραγόµενο σύστηµα κυριαρχίας/υποταγής που περιστασιακά διακόπτεται από τον ταξικό αγώνα (την ανοιχτή εκδήλωση της ανυποταξίας), ως αυτο-αναπαραγόµενο οικονοµικό σύστηµα, εντός του οποίου οι εκµεταλλευόµενοι εργάτες είναι θύµατα, εκτός των σπανίων περιπτώσεων στις οποίες εµπλέκονται σε ανοιχτούς αγώνες. Σ αυτή την παράδοση, η θεωρία της εργασίας-αξίας κατανοείται ως ο µηχανισµός που εξηγεί την αυτο-αναπαραγωγή του καπιταλισµού: υπάρχει µια περίεργη τύφλωση µπροστά στο πιο προφανές χαρακτηριστικό της θεωρίας της εργασίας-αξίας - δηλαδή το ότι είναι µια θεωρία της εξάρτησης του κεφαλαίου από την εργασία, εποµένως µια θεωρία της ταξικής πάλης. Απέναντι σ αυτή την ανεπαρκή και πάνω από όλα αποδυναµωτική δεσπόζουσα µαρξιστική παράδοση είναι σηµαντικό να επαναβεβαιώσουµε την ενότητα ανυποταξίας και υποταγής, τη διαβρωτική, καταστρεπτική, χαοτική παρουσία της ανυποταξίας εντός της ίδιας της υποταγής. Ο τρόπος µε τον οποίο χρησιµοποιείται η έννοια της κινητικότητας του κεφαλαίου σε πολλές συζητήσεις περί «διεθνοποίησης» ή «παγκοσµιοποίησης» του κεφαλαίου αποτελεί ένα παράδειγµα του διαχωρισµού ανυποταξίας και υποταγής, αγώνα και δοµής. Σ αυτές τις συζητήσεις, η εργασία, αν εµφανίζεται κάπου, φαίνεται µόνο σαν θύµα των τελευταίων εξελίξεων της καπιταλιστικής κυριαρχίας. Οι συµµετέχοντες σε αυτές τις συζητήσεις χρησιµοποιούν ονόµατα όπως «αµερικάνικο κεφάλαιο», «ιαπωνικό κεφάλαιο», «χρηµατοπιστωτικό κεφάλαιο». Η συζήτηση επικεντρώνεται στην επέκταση της δύναµης του «χρηµατοπι-

6 Capital Moves [6] στωτικού» κεφαλαίου, στον «ενδο-ιµπεριαλιστικό» ανταγωνισµό ανάµεσα στο «αµερικάνικο», «ιαπωνικό» κτλ κεφάλαιο. Όλες αυτές οι κατηγορίες βασίζονται στην αντίληψη του κεφαλαίου ως πράγµατος, αντίληψη που αποκλείει την προσπάθεια κατανόησης της αέναης κίνησης του κεφαλαίου µε όρους δύναµης της ανυποταξίας. Αν οι τρέχουσες µεταβολές του καπιταλισµού γίνονται αντιληπτές µε όρους σύγκρουσης ανάµεσα σε εθνικά κεφάλαια [5], τότε ο ταξικός αγώνας, αν κάποτε εµφανιστεί, µπορεί να εµφανιστεί µόνο ως αντίδραση στην αλλαγή της µορφής κυριαρχίας και όχι ως η ουσία της αλλαγής. Όλα αντιστρέφονται: η «παγκοσµιοποίηση» του κεφαλαίου (µε την οποία εννοώ την πελώρια αύξηση σε ταχύτητα και κλίµακα της ροής/ φυγής του κεφαλαίου µε την µορφή χρήµατος) γίνεται αντιληπτή ως αύξηση της δύναµης του κεφαλαίου και όχι ως εκδήλωση της αδυναµίας του κεφαλαίου να υποτάξει την εργασία [6]. Η βία του χρήµατος είναι ένα µέτρο της φυγής του κεφαλαίου από την ανυποταξία της εργασίας και της απεγνωσµένης ανάγκης του να την επανα-υποτάξει [7]. Ο µαρξισµός είναι µια θεωρία, όχι της δύναµης του κεφαλαίου αλλά της δύναµης της ανυπότακτης εργασίας. Σηµειώσεις 1. (σ.τ.µ.) Περιοχή στα νότια του Μεξικού. 2. Σε ένα σχόλιο του στην πρώτη µορφή αυτού του κειµένου ο Chris Arthur σηµειώνει: «το κείµενο ουσιαστικά ισχυρίζεται ότι καπιταλιστής είναι ο αφέντης που φορά καινούριο καπέλο. Αυτό είναι µεγάλης κλίµακας ιστορικός ρεβιζιονισµός, χωρίς να δίδονται αποδείξεις. Θα έπρεπε τουλάχιστον να αποδεχτεί τη συνήθη ιστορία ότι ένας νέος τρόπος παραγωγής σήµαινε, το λιγότερο, την πτώση του αφέντη και την άνοδο του καπιταλιστή και το περισσότερο έναν οξύ ταξικό αγώνα ανάµεσα στους δυο (αφέντης-καπιταλιστής), στιγµατισµένο από επεισόδια όπως η Γαλλική Επανάσταση». Ο Chris είναι σχεδόν σωστός: το επιχείρηµα του κειµένου είναι όντως η µεταµόρφωση του αφέντη σε καπιταλιστή. Αυτό που έχει σηµασία δεν είναι η φυσική συνέχεια προσώπων (παρούσα σε κάποιες περιπτώσεις, απούσα σε άλλες), αλλά η κατανόηση της µετάβασης από τη φεουδαρχία στον καπιταλισµό ως µεταβολή στη µορφή της σχέσης κυριαρχίας και αγώνα ή καλύτερα της σχέσης ανάµεσα στην ανυποταξία και την υποταγή της εργασίας. Αν η έννοια της τάξης δε γίνεται κατανοητή ως µια οµάδα ανθρώπων («καπιταλιστές», «αφέντες»), αλλά ως πόλος µιας ανταγωνιστικής σχέσης κυριαρχίας, τότε είναι εµφανώς λάθος να βλέπουµε την πάλη ανάµεσα σε καπιταλιστές και αφέντες ως πάλη ανάµεσα σε δυο τάξεις. Ήταν περισσότερο µια πάλη σχετικά µε τη µορφή κυριαρχίας, τη µορφή της υποταγής της ανυπότακτης εργασίας. Για έναν αυθεντικό «ιστορικό ρεβιζιονισµό» µεγάλης κλίµακας βλέπε την Gerstenberger (1990), η οποία κάνει έναν παρό- µοιο ισχυρισµό ενάντια στην ορθοδοξία των µαρξιστών ιστορικών, χρησιµοποιώντας έναν εντυπωσιακό πλούτο στοιχείων. 3. (σ.τ.µ.) Θεωρούµε τη διαφωνία µας µε το συγγραφέα σ αυτό το σηµείο αρκετά σηµαντική ώστε να επιµείνουµε λίγο παραπάνω. Το να τοποθετηθεί κεντρικά στην κριτική της αξίας η ατοµική ιδιοποίηση των προϊόντων της εργασίας κινδυνεύει να µεταβάλει το ζήτηµα της καταστροφής της εκµεταλλευτικής σχέσης σε ζήτηµα διανοµής του προϊόντος. Στον πυρήνα της µορφής-αξία βρίσκεται ένα πρωταρχικό σχίσµα, ο διαχωρισµός των ανθρώπων που βρίσκονται στην προλεταριακή συνθήκη από τους όρους παραγωγής της ζωής τους. Ο έλεγχος αυτών των όρων και η ιδιοποίηση του προϊόντος της εργασίας δεν είναι αναγκαίο να έχει πάντα τη µορφή της ατοµικής ιδιοκτησίας. Στη Σοβιετική Ένωση, για παράδειγµα, δεν υπήρχε ατοµική ιδιοκτησία µε την έννοια που το θέτει το κείµενο, αλλά ο «νόµος της αξίας» διαµεσολαβούσε τις κοινωνικές σχέσεις. Το ίδιο συµβαίνει στις προσπάθειες αυτοδιαχείρισης της παραγωγής από τους ίδιους τους παραγωγούς. Το ζήτηµα για εµάς είναι η κατάργηση της ίδιας της εργασίας και άρα η αυτοκατάργηση του προλεταριάτου. 4. Ακολούθως, ο ταξικός ανταγωνισµός δεν µπορεί να καταστεί κατανοητός απλά µε όρους παραγωγής, αλλά µε όρους ενότητας παραγωγής και κυκλοφορίας. Η οπτική γωνία που βλέπει την παραγωγή ως πρωτεύουσα και την κυκλοφορία ως δευτερεύουσα τείνει να οδηγήσει στην αντίληψη της εργατικής τάξης ως της τάξης των ανθρώπων που είναι υποταγµένοι µέσα στην παραγωγή, δηλαδή το βιοµηχανικό προλεταριάτο. Αν το κεφάλαιο κατανοηθεί µε όρους ενότητας παραγωγής και κυκλοφορίας (ή ενότητας της φυγής της-και-από-την ανυποταξία και της επιβολής της υποταγής) τότε αναδύεται µια διαφορετική εικόνα. Το κεφάλαιο ζει υποτάσσοντας και στη συνέχεια φεύγοντας από την ανυποταξία η οποία είναι αδιαχώριστη από την υποταγή: ρουφάει την εργασία για να την εκµεταλλευτεί και µετά τη φτύνει ως κάτι άνοστο. Ο ανταγωνισµός που καθορίζει την εργατική τάξη δεν είναι αυτός της υποταγής, αλλά της υποταγής/ανυποταξίας: η εργατική τάξη δεν είναι τα υποταγµένα θύµατα αλλά οι ανυπότακτοι από τους οποίους το κεφάλαιο θέλει να αποµακρυνθεί αλλά πρέπει να τους υποτάξει. Αν το κεφάλαιο ζει από το ρούφηγµα και το φτύσιµο, ο ακριβής ορισµός της εργατικής τάξης είναι το άνοστο που ρουφήχτηκε και πετάχτηκε.

7 John Holloway 5. Η µόνη πιθανή δικαιολόγηση της έννοιας του «εθνικού κεφαλαίου» θα ήταν στο πλαίσιο της κατανόησης του εθνικού κράτους ως εµποδίου για την παγκόσµια εξίσωση του ποσοστού κέρδους, αλλά δεν είδα κανένα τέτοιο επιχείρηµα και σε κάθε περίπτωση κάτι τέτοιο θα πρέπει να γίνει µε ταξικούς όρους. εν βλέπω κανέναν απολύτως λόγο στην παροχή πρωταρχικής εγκυρότητας σε αµφισβητήσιµες κατηγορίες όπως «Βρετανία», «ΗΠΑ», «Μεξικό», «Ιρλανδία», «Ιαπωνία» κτλ. Όπως και σε κάθε άλλη κατηγορία της κοινωνικής θεωρίας θα έπρεπε να ασκείται κριτική και σε αυτές. (σ.τ.µ.) Θεωρούµε ότι εδώ ο Holloway ξεκινάει από τη σωστή βάση της κριτικής στην οπτική των κάθε είδους αντι-ιµπεριαλιστών. Η θέση όµως που καταθέτει καταλήγει να αρνείται τη σηµασία της µορφήςκράτος. Το εθνικό κράτος δεν µπορεί σε καµία περίπτωση να γίνει κατανοητό από εµάς απλά ως µια «ανωµαλία» στην τάση του κεφαλαίου προς την παγκοσµιότητα. Το κράτος είναι κοµµάτι αυτής της παγκοσµιότητας, η πολιτική µορφή µε την οποία το κεφάλαιο οργανώνει τον κατακερµατισµένο κοινωνικό ιστό. Από τη στιγµή που το κράτος είναι ο κατεξοχήν ρυθµιστής της καπιταλιστικής κοινωνικής σχέσης, δεν µπορούµε να δεχτούµε ότι σήµερα ο «οικονοµικός» του ρόλος εξαφανίζεται. Αυτό που συµβαίνει είναι η ύπαρξη µιας νέας µορφής ρύθµισης σε σχέση µε τη σοσιαλδηµοκρατική (είτε στη δυτική είτε στη σοβιετική της εκδοχή). 6. Για την ανάπτυξη κάποιων από τα επιχειρήµατα αυτού του κειµένου δες Bonefeld 1993, Bonefeld και Holloway Αυτό το κείµενο µοιάζει να πετάει στον άνεµο, αλλά δεν το κάνει. Πίσω του βρίσκεται το ζήτηµα της σχέσης ανάµεσα στην εξέγερση των Ζαπατίστας στην Τσιάπας και στην υποτίµηση του µεξικανικού πέσο, ταυτόχρονα µε τις διακυµάνσεις της παγκόσµια χρηµατιστηριακής αγοράς (το «συστηµικό ρίσκο» για τον παγκόσµιο καπιταλισµό) που προκάλεσε η εξέγερση. Η κατανόηση της αποµάκρυνσης του κεφαλαίου από το Μεξικό ως οικονοµικού φαινοµένου, ξεχωριστού από την εξέγερση στην Τσιάπας (ο διαχωρισµός δοµής και αγώνα) κάνει ακόµα πιο δύσκολη τη θεµελίωση της ενότητας ανάµεσα στις δυο µορφές δυσαρέσκειας, στην ύπαιθρο της Τσιάπας και στη µεγαλύτερη πόλη του κόσµου. Αν το φυτίλι που τις συνδέει ανάψει, µπορεί να αλλάξει τον κόσµο. (σ.τ.µ.) Μια αναλυτική συζήτηση του ζητήµατος της εξέγερσης στην Τσιάπας ξεφεύγει από το σκοπό αυτού του κειµένου. Θα αρκεστούµε εδώ να παρατηρήσουµε ότι καταρχήν είναι εντελώς µυωπικό να ταυτίζονται οι Ζαπατίστας (EZLN) µε τους αγώνες των ηµι-προλεταριοποιηµένων αγροτών στην ύπαιθρο της Τσιάπας. Επιπλέον, δεν βλέπουµε από τον Holloway καµία κριτική στον εθνικοαπελευθερωτικό (και νεο-λενινιστικό) χαρακτήρα του ζαπατίστικου κινήµατος, ούτε στο δηµοκρατισµό τους που έδωσε ζωή σε µια ρεφορµιστική αριστερά που στις αρχές της δεκαετίας του 90 ψυχορραγούσε. Για µια εκτενή κριτική στους Ζαπατίστας δες το Σαρλ Ρηβς, Πίσω από τις κουκούλες του νοτιοανατολικού Μεξικού, εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος και το άρθρο Μεξικό δεν είναι µόνο η Τσιάπας, ούτε η εξέγερση στην Τσιάπας είναι µεξικάνικη υπόθεση, στα Παιδιά της Γαλαρίας, τεύχος 5. Αναφορές *Bonefeld Werner, The Recomposition of the British State, Dartmouth, Aldershot, *Bonefeld W. και Holloway J., Global Capital, the National State and the Politics of Money, Macmillan, London, *Gerstenberger H., Die subjektlose Gewalt: Theorie der Entstehung burgerlicher Staatsgewalt, Verlag Westfoelisches Dampfboot, Munster, *Gerstenberger H., The Bourgeois State Form Revisited, στο W. Bonefeld, R.Gunn, K. Psychopedis (επιµελητές της έκδοσης), Open Marxism, Τόµος 1, Pluto Press, London, *Gerstenberger H., History and 'Open Marxism': A reply to John Holloway, στο Common Sense τεύχος 14, *Gunn R., Notes on Class, στο Common Sense τεύχος 2, *Holloway J., History and Open Marxism, στο Common Sense τεύχος 12, *Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, εκδόσεις Στοχαστής, Αθήνα, [7]

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

BlauMachen. www.blaumachen.gr [1]

BlauMachen. www.blaumachen.gr [1] Ο κοµµουνισµός δεν είναι για µας µια κατάσταση πραγµάτων που πρέπει να εγκαθιδρυθεί, ένα ιδεώδες που σ αυτό θα πρέπει να προσαρµοστεί η πραγµατικότητα. Ονοµάζουµε κοµµουνισµό την πραγµατική κίνηση που

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ; ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΑ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ; ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΑ Αγκουστίν Γκιγιαμόν ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ; ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΑ Το Κράτος κατέχει το μονοπώλιο της πολιτικής εξουσίας και ως εκ τούτου διεκδικεί το μονοπώλιο της βίας, τον ορισμό της νομιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Σελίδα από 5 Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Στο κεφάλαιο αυτό στόχος µας είναι να συνδέσουµε µία συγκεκριµένη συνάρτηση f ( ) µε µία δεύτερη συνάρτηση f ( ), την οποία και θα ονοµάζουµε παράγωγο της f. Η τιµή της

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Απόστ. Παπαδούλης Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Κεντρικής Ελλάδος 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΚΟΖΑΝΗ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ»

«Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, 7 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α1. α. Λάθος β. Σωστό γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό Α2. δ Α3. β Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Οπαδοί της αποανάπτυξης, ακόμη μια προσπάθεια!

Οπαδοί της αποανάπτυξης, ακόμη μια προσπάθεια! Οπαδοί της αποανάπτυξης, ακόμη μια προσπάθεια! Ο λόγος περί «αποανάπτυξης»* είναι μία από τις σπάνιες σχετικά νέες θεωρητικές προτάσεις που εμφανίστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες. Το τμήμα του κοινού που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ Σεπτέµβριος 2001 ΘΕΜΑ 1 Ένα φυσικό σύστηµα, ενός βαθµού ελευθερίας, περιγράφεται από την ακόλουθη συνάρτηση

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ Σεπτέµβριος 2001 ΘΕΜΑ 1 Ένα φυσικό σύστηµα, ενός βαθµού ελευθερίας, περιγράφεται από την ακόλουθη συνάρτηση ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΙ Σεπτέµβριος 2001 ΘΕΜΑ 1 Ένα φυσικό σύστηµα, ενός βαθµού ελευθερίας, περιγράφεται από την ακόλουθη συνάρτηση Hamilton:, όπου κάποια σταθερά και η κανονική θέση και ορµή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Τι είναι διαχείριση απαιτήσεων Ποια είναι η ροή των εργασιών στη φάση της καταγραφής των

Διαβάστε περισσότερα

παράθυρα ιδακτικό υλικό µαθητή Πλήκτρα για να το παράθυρο Λωρίδα τίτλου Πλαίσιο παραθύρου

παράθυρα ιδακτικό υλικό µαθητή Πλήκτρα για να το παράθυρο Λωρίδα τίτλου Πλαίσιο παραθύρου ιδακτικό υλικό µαθητή παράθυρα Κατά τη διάρκεια της µελέτης µας γράφουµε και διαβάζουµε, απλώνοντας πάνω στο γραφείο τετράδια και βιβλία. Ξεκινώντας ανοίγουµε αυτά που µας ενδιαφέρουν πρώτα και συνεχίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Φιλιώτης: Αν δεν γράψουµε Ιστορία, θα µας διαγράψει η Ιστορία

ιονύσιος Φιλιώτης: Αν δεν γράψουµε Ιστορία, θα µας διαγράψει η Ιστορία ιονύσιος Φιλιώτης: Αν δεν γράψουµε Ιστορία, θα µας διαγράψει η Ιστορία Ο Πρόεδρος του Συνδέσµου Φαρµακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος σε µια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη στο περιοδικό «Business Partners»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Σκοπός του κειµένου είναι να υποστηριχθούν οι παρακάτω θέσεις εν έχουν κανένα απολύτως νόηµα φράσεις του τύπου «η φάση της ταλάντωσης είναι» ή «η αρχική φάση της ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα.

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Τα άτομα κατασκευάζουν με ενεργό τρόπο τον κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει;

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Κωνσταντίνος Στεφάνου Ανώτερος Οικονομολόγος (Χρηματοοικονομικά Θέματα) Συμβούλιο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας / Παγκόσμια Τράπεζα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ 10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ Όπως είδαµε στην Ενότητα 9, οι ΑΞΕ µπορούν να έχουν πολλές θετικές επιδράσεις στις χώρες υποδοχής τους. Οι αναµενόµενες αυτές θετικές επιδράσεις τους οδηγούν συχνά στην

Διαβάστε περισσότερα

der großen Transformation..Artikel und Aufsätze(1920-1947),Band 3, Metropolis, Marburg, 2005. 522.

der großen Transformation..Artikel und Aufsätze(1920-1947),Band 3, Metropolis, Marburg, 2005. 522. Αϖόστολος Πανταζής (ειδικός εϖιστήµονας, Πανεϖιστήµιο Κρήτης) Θέµα εισήγησης: «Ο Ιστορικός λειτουργισµός του Karl Polanyi» Η εισήγηση ασχολείται µε το ζήτηµα της σχέσης των αξιών µε το εϖιστηµονικό ϖρότυϖο

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε.

ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε. ΕΝ.Φ.Ι.Α. ΦΟΡΟΣΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ- ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠανοζάχοςΔημήτριος Οικονομολόγος Φοροτεχνικός Msc Εφαρμοσμένης Λογιστικής & Ελεγκτικής Δ/νων Σύμβουλος της ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Α.Ε. Τι είναι ο ΕΝ.Φ.Ι.Α.; Ν.4223/13 Άρθρο 1:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 8 Προσδιορισμός τιμών και ποσοτική θεωρία Προσδιορισμός τιμών Προσδιορισμός τιμών! Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό επίπεδο τιμών και πως μεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ Το παιχνίδι θα αποτελείται από δυο παίκτες, οι οποίοι θα βρίσκονται αντικριστά στις άκρες ενός γηπέδου δεξιά και αριστερά, και µια µπάλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ Η ΙΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΒ ΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 7.1 Η Έννοια του Εισοδήµατος 7.2 Μορφές Εισοδήµατος 7.3 Οι Μεταβιβαστικές Πληρωµές 7.4 Η ιανοµή του Εισοδήµατος και Η Φτώχεια ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο και πιο συχνά κάνει την εµφάνισή

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα

Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα Γιατί και πώς δε ζει πια ανάμεσά μας το εργατικό κίνημα Το εργατικό κίνημα είναι η πρακτική των εργαζομένων να οργανώνονται μαζικά για την διεκδίκηση των όρων δουλειάς και ζωής κατ επέκταση στη βάση της

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο τραπεζικός δανεισμός δεν είναι πανάκεια για την επιβίωση των μικρών επιχειρήσεων στην χώρα μας

Ο τραπεζικός δανεισμός δεν είναι πανάκεια για την επιβίωση των μικρών επιχειρήσεων στην χώρα μας Ο τραπεζικός δανεισμός δεν είναι πανάκεια για την επιβίωση των μικρών επιχειρήσεων στην χώρα μας Αντρέας Αθανασόπουλος, Καθηγητής Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών ALBA Ομότιμος Καθηγητής Warwick Business School

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία παιγνίων Δημήτρης Χριστοφίδης Εκδοση 1η: Παρασκευή 3 Απριλίου 2015. Παραδείγματα Παράδειγμα 1. Δυο άτομα παίζουν μια παραλλαγή του σκακιού όπου σε κάθε βήμα ο κάθε παίκτης κάνει δύο κανονικές κινήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων)

Edward de Bono s. Six Thinking Hats. Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) Edward de Bono s Six Thinking Hats Εργαλείο Αξιολόγησης Ποιότητας & Αποτελεσµατικότητας (λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβληµάτων) ρ. Αικατερίνη Πουστουρλή, για το ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕΡΡΩΝ 19-01- Dr.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επανάληψη

Εισαγωγή στην επανάληψη Εισαγωγή στην επανάληψη Στο κεφάλαιο αυτό ήρθε η ώρα να μελετήσουμε την επανάληψη στον προγραμματισμό λίγο πιο διεξοδικά! Έχετε ήδη χρησιμοποιήσει, χωρίς πολλές επεξηγήσεις, σε προηγούμενα κεφάλαια τις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα

Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Κεφάλαιο 4 Δυναµική: Νόµοι Κίνησης του Νεύτωνα Δύναµη Περιεχόµενα Κεφαλαίου 4 1 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Μάζα 2 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα 3 ος Νόµος Κίνησης του Νεύτωνα Βάρος: Η Δύναµη της Βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα *

Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Μια σύντομη κριτική της αυτοοργάνωσης στην Ελλάδα * Καθώς σήμερα στην Ελλάδα το κράτος αποσύρεται από την αναπαραγωγή της εργασιακής δύναμης με τη μορφή της πρόνοιας, αντικαθιστώντας την με τα «προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Οι βραχυχρόνιες διακυµάνσεις στο προϊόν και στην απασχόληση καλούνται επιχειρηµατικός κύκλος (business cycle). Μέχρι τώρα αναπτύξαµε θεωρίες για να µελετήσουµε πως η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος.

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος. ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Πριν περιγράψουµε πως µπορούµε να µελετήσουµε µια συνάρτηση είναι αναγκαίο να δώσουµε µερικούς ορισµούς. Άρτια και περιττή συνάρτηση Ορισµός : Μια συνάρτηση fµε πεδίο ορισµού Α λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

UNICONFLICTS in spaces of crisis

UNICONFLICTS in spaces of crisis 11-14 Ιουνίου 2015, Θεσσαλονίκη Στην Αρχιτεκτονική του ΑΠΘ Διεθνής Ανοιχτή Συνάντηση UNICONFLICTS in spaces of crisis κριτικές προσεγγίσεις εντός, εναντίον και πέρα του Πανεπιστημίου την εποχή της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΡΟΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΕ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΟΜΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ Μερικές παρατηρήσεις και σκέψεις του συγγραφέα του βιβλίου Σχετικά µε τη µετάβαση από Ρ σε ΠΠ υπάρχουν 2 σηµαντικά ερωτήµατα:

Διαβάστε περισσότερα