«ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ»"

Transcript

1 ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ: ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ Ε.Ε.» Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ» ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ: ΑΓΓΕΛΟΥ ΖΗΚΟΥ (ΑΜ: 11409) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ (ΑΜ: 11421) ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Γ. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΘΗΝΑ, ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013

2 «ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ» Άγγελος Ζήκος Κωνσταντίνος Παπανικολάου Φεβρουάριος

3 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 4 Τι είναι οι κοινωνικο-οικονομικές ανισότητες;... 5 Η αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην Ε.Ε Ορισμένοι δείκτες για την ανάδειξη των ανισοτήτων... 7 Οικονομικές Ανισότητες... 9 Κοινωνικές Ανισότητες Οι ανισότητες υπό το βάρος της κρίσης Συμπεράσματα Παράρτημα: Διαγράμματα-Πίνακες-Χάρτες

4 ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ Ε.Ε. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το 1970 και έπειτα οι χωρικές ανισότητες, τόσο στο επίπεδο των κρατών όσο και στο επίπεδο των περιφερειών, έχουν σημειώσει σημαντική αύξηση. Φυσικά, η Ευρώπη δεν κατάφερε να ξεφύγει από αυτόν τον αθέμιτο «κανόνα», ιδίως υπό το βάρος της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που ξεκίνησε το Μάλιστα, η αποτυχία των ηγετικών ελιτ να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, έχει δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι ανισότητες είναι ένα πρόβλημα δομικό και αναπόφευκτο στα πλαίσια του σύγχρονου διεθνούς συστήματος. Ωστόσο, μια προσέγγιση αυτού του είδους παραβλέπει ότι υπήρξαν περίοδοι στη σύγχρονη παγκόσμια ιστορία οπότε οι ανισότητες μειώθηκαν σημαντικά. Μεταξύ 1930 και 1970, σε πολλά κράτη εφαρμόστηκαν κοινωνικά και αναπτυξιακά μοντέλα που συνέτειναν σε μερική ή μεγαλύτερη μείωση των ανισοτήτων. Το «κράτος πρόνοιας» υπήρξε όντως μία ρεαλιστική προσέγγιση στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων, μέσα από την έμφαση στην αναδιανεμητική πολιτική στις διάφορες μορφές της (κοινωνική, δημοσιονομική, εργασιακή, κ.ο.κ.). 1 Η παρούσα εργασία αποτελεί, λοιπόν, μία προσπάθεια να αναδειχθούν οι γενικές τάσεις στην εμφάνιση ανισοτήτων εντός της Ε.Ε., ούτως ώστε να οδηγηθούμε σε συγκεκριμένα συμπεράσματα σχετικά με τη φύση τους και τις βέλτιστες πρακτικές για την εξάλειψη ή τον περιορισμό τους. Τα ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν είναι τα εξής: Τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε σε ανισότητες; Πού εντοπίζονται οι ανισότητες (περιφερειακές/ διακρατικές); Ποιά είναι τα χαρακτηριστικά τους; Γιατί δημιουργούνται (δομικά προβλήματα, οικονομική κρίση, κ.ο.κ.); Πώς μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε (Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνοχής, προνοιακή πολιτική, κ.ο.κ.); Τα συμπεράσματα που θα προκύψουν από την εξέταση των εν λόγω ερωτημάτων θα χρησιμοποιηθούν για τη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων πολιτικής, οι οποίες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Προς αυτόν τον σκοπό, θα εξεταστούν ορισμένοι βασικοί, ενδεικτικοί των ανισοτήτων δείκτες, θα αποτυπωθούν εν συντομία τα βασικά χαρακτηριστικά των κοινωνικών μοντέλων που ήδη εφαρμόζονται στην Ευρώπη, καθώς και οι προσπάθειες της Ένωσης στο επίπεδο της πολιτικής για την απαλοιφή τους, και θα αναζητηθούν οι βασικές αιτίες για τη δημιουργία τους, σε συνάρτηση με την πρόσφατη οικονομική κρίση. 1 Spicker, P. (2010) An Introduction to Social Policy Welfare and Inequality, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www2.rgu.ac.uk/publicpolicy/introduction/equality.htm> 4

5 Τι Είναι οι Κοινωνικο-οικονομικές Ανισότητες; Οι ανισότητες εντοπίζονται, προσδιορίζονται και μετρώνται με διάφορους τρόπους, όπως θα δούμε στη συνέχεια. Οι κοινωνικο-οικονομικές ανισότητες αφορούν τις διαφορές ανάμεσα σε ποικίλους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων μέσα σε μία κοινωνία και διαμορφώνουν, εν τέλει, σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα καθενός από εμάς: το εκπαιδευτικό σύστημα, την υγειονομική περίθαλψη, την κοινωνική ασφάλιση, την αναδιανομή του πλούτου, κ.ο.κ. Πιο συγκεκριμένα, οι ανισότητες στο επίπεδο της οικονομίας αφορούν, μεταξύ άλλων, την ανισοκατανομή του καθαρού εισοδήματος των νοικοκυριών, όπως αυτό διαμόρφωνεται από την αλληλεπίδραση μεταξύ εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες, φορολογικών επιβαρύνσεων και κοινωνικών παροχών. Στο επίπεδο της κοινωνίας, οι ανισότητες αφορούν την ανισομερή πρόσβαση στα κοινωνικά αγαθά, ήτοι στην υγειονομική περίθαλψη ή στην εκπαίδευση, ακόμη και στα κοινωνικά ή θεσμικά δίκτυα (κοινωνικός αποκλεισμός). Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί οι κοινωνικές και οι οικονομικές ανισότητες είναι άμεσα συνδεδεμένες και αλληλοτροφοδοτούμενες εφόσον, στα πλαίσια των σύγχρονων φιλελεύθερων οικονομικών μοντέλων που εφαρμόζονται πλέον σε παγκόσμια κλίμακα, η πρόσβαση στα κοινωνικά αγαθά και τις υπηρεσίες εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από το εισόδημα κάθε νοικοκυριού. Άλλωστε, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι δύο αλληλένδετες καταστάσεις, αφού έχει παρατηρηθεί ότι οι χώρες με υψηλότερα επίπεδα ανισότητας έχουν και υψηλότερα επίπεδα φτώχειας. 2 Στα κεφάλαια που ακολουθούν, θα εξετάσουμε ορισμένους βασικούς δείκτες που αντανακλούν τις ανισότητες στο επίπεδο της οικονομίας και στο επίπεδο της κοινωνίας. Σε καμία περίπτωση οι δείκτες που επιλέξαμε δεν είναι εξαντλητικοί, αλλά αποτελούν μία σταχυολόγηση των δεικτών που θεωρήσαμε ως τους πλέον αντιπροσωπευτικούς στα πλαίσια της ανάλυσής μας. Η Αντιμετώπιση των Ανισοτήτων στην Ε.Ε. Ένα δεδομένο που οφείλουμε να έχουμε υπόψη μας είναι ότι, με βάση τις σύγχρονες μελέτες, η σύνθεση των ανισοτήτων στο παγκόσμιο επίπεδο έχει μεταβληθεί ριζικά. Αρχής γενομένης από τις δεκαετίες του 1980 και 1990, οι διακρατικές ανισότητες δεν είναι τόσο ουσιώδεις όσο οι ανισότητες εντός των κρατών, εν μέρει λόγω της παγκοσμιοποίησης και της εντεινόμενης οικονομικής αλληλεξάρτησης μεταξύ των κρατών. Άλλες πιθανές αιτίες για την παρατηρούμενη αυτή τη μετατόπιση είναι η σταθερή αύξηση των εισοδηματικών ανισοτήτων εντός των κρατών, μαζί με την παράλληλη μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων μεταξύ των κρατών. Μία άλλη έρευνα προτείνει ότι για τις εισοδηματικές ανισότητες μεταξύ των χωρών δεν ευθύνεται 2 Βλ. United Nations Development Programme (2005) Human Development Report International Co-operation at a Crossroads: Aid, Trade and Security in an Unequal World, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://hdr.undp.org/en/media/hdr05_complete.pdf> 5

6 η ανισοκατανομή των επαγγελματικών δεξιοτήτων, αλλά πιο πολύ το εκάστοτε σύστημα πληρωμών των εργαζομένων και ο βαθμός της διασποράς που αυτό επιτυγχάνει. 3 Οι εν λόγω τάσεις σηματοδοτούν την αντιστροφή μιας βασικής παραδοχής-πρόβλεψης που συνόδευε έως τώρα την εξέταση της Βιομηχανικής Επανάστασης, δηλαδή τη διεθνοποίηση των εισοδηματικών ανισοτήτων ανάμεσα στα κράτη και πέρα από τα εθνικά σύνορα. 4 Όπως δήλωσε πρόσφατα ο τότε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Oli Rehn 5, η Ε.Ε. εργάζεται προς την κατεύθυνση της εξάλειψης των μακροοικονομικών ανισορροπιών που σχηματίστηκαν κατά τη δεκαετία πριν από την κρίση. Εκεί στοχεύουν, άλλωστε, και οι στόχοι περί βιώσιμης ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Προς τον σκοπό αυτό έχει ξεκινήσει να διαμορφώνεται μια νέα διαδικασία εποπτείας για την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η Διαδικασία Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (MIP), όπως ονομάστηκε, περιλαμβάνει δείκτες που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό των μακροοικονομικών ανωμαλιών που υπάρχουν ή διαφαίνονται σε ένα κράτος. Οι δείκτες αυτοί χρησιμοποιούνται για τη σύνταξη μίας ετήσιας Έκθεσης του Μηχανισμού Επαγρύπνησης (EME), στα πλαίσια της Διαδικασίας Μακροοικονομικών Ανισορροπιών. Η εν λόγω διαδικασία καθερώθηκε τον Δεκέμβριο του 2011, με στόχο την καλύτερη μακροοικονομική και δημοσιονομική εποπτεία της Ε.Ε., στα πλαίσια της Ευρωομάδας (Eurogroup). Αποτελείται από δύο σκέλη, ένα προληπτικό, το οποίο αφορά σε συστάσεις προς τα κράτη-μέλη, και ένα διορθωτικό, το οποίο προβλέπει κυρώσεις εφόσον τα μέλη δεν ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους. Η εξέλιξη των ανισοτήτων στην Ε.Ε. είναι η κοινή συνισταμένη μίας σειράς από δυναμικές, οι οποίες επηρεάζονται από τις αρχικές συνθήκες της κάθε χώρας, από τις επιπτώσεις των δυναμικών που σχετίζονται με τη διαδικασία οικονομικής ολοκλήρωσης και από τις επιπτώσεις των ασκούμενων Ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών για περιφερειακή ανάπτυξη και συνοχή. 6 Η περιφερειακή πολιτική και η Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνοχής (ΕΠΣ) είναι οι κατεξοχήν πολιτικές που αφορούν τη μείωση της έντασης των ανισοτήτων στην Ε.Ε. Η περιφερειακή πολιτική είναι μία πολιτική επενδύσεων που στηρίζει τη δημιουργία απασχόλησης, την ανταγωνιστικότητα, την οικονομική ανάπτυξη, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αειφόρο ανάπτυξη. Μέσω της περιφερειακής πολιτικής, η Ε.Ε. εκφράζει επίσης την αλληλεγγύη της προς τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες και 3 FrE.E.man & Devroye (2001) Does Inequality in Skills Explain Inequality of Earnings A cross Advanced Countries? Wor king Paper 8140, Massachusetts: National Bureau of Economic Research. Διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.international.ucla.edu/cms/files/devroye% 20&% 20frE.E.man% 20nber8140% 20does% 20inequality% 20in% 20skills% 20exp lain% 20earnings.pdf> 4 Goesling, B. (2001) Changing Income Inequalities Within and BetwE.E.n Nations: New Evidence, στο American Sociological Review, Vol. 66, No. 5, σελ Europa, Δελτίο Τύπου Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Διατίθεται στη διεύθυνση: <http://europa.eu/rapid/press-release_ip _el.htm?locale=fr> 6 Περιφερειακές Αν ισότητες στην Ε.Ε./Γ. Πετράκος και Andres Rodriguez Pose/Σε ιρά Ερευνητικών Εργασιών 8(5): /Μάιος

7 περιφέρειες, με τη συγκέντρωση πόρων σε περιοχές και τομείς όπου μπορούν να έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο. Η περιφερειακή πολιτική στοχεύει στη μείωση των σοβαρών οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών ανισοτήτων που υπάρχουν ανάμεσα στις περιφέρειες της Ευρώπης. 7 Οι επενδύσεις, με τη σειρά τους, συμβάλλουν στην υλοποίηση της στρατηγικής Ευρώπη Πρόκειται για τη στρατηγική της Ε.Ε. για την προώθηση της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Η Ε.Ε. έχει θέσει πέντε βασικούς στόχους που θα πρέπει να έχουν υλοποιηθεί έως το 2020: 1. Απασχόληση Να απασχολείται το 75% του πληθυσμού ηλικίας ετών. 2. Καινοτομία Να επενδύεται σε Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D) το 3% του ΑΕγχΠ της Ε.Ε. 3. Κλιματική αλλαγή Να επιτευχθούν οι κλιματικοί/ενεργειακοί στόχοι «20/20/20» (συμπεριλαμβανομένης της περαιτέρω μείωσης των εκπομπών στο 30%, εφόσον οι συνθήκες είναι κατάλληλες). 4. Εκπαίδευση Να πέσει κάτω από το 10% το ποσοστό των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο, και να έχουν ολοκληρώσει την τριτοβάθμια ή ισοδύναμη εκπαίδευση τουλάχιστον το 40% των ατόμων ηλικίας ετών. 5. Φτώχεια Να μειωθεί η φτώχεια, μέσω της εξάλειψης του κινδύνου της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού για τουλάχιστον 20 εκατομμύρια ανθρώπους. 8 Ορισμένοι Δείκτες για την Ανάδειξη των Ανισοτήτων Οι μεταβλητές που χρησιμοποιούνται συχνότερα για την εξέταση των ανισοτήτων στο οικονομικό επίπεδο είναι το εισόδημα και η κατανάλωση των νοικοκυριών. Το εισόδημα αφορά τα έσοδα μιας οικογένειας από μισθωτές υπηρεσίες, επενδύσεις, αποταμίευση, κ.ο.κ., ενώ η κατανάλωση αφορά την πληρωμή των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών, κ.ά. Η συμβατική, προνοιακή προσέγγιση για τη μέτρηση της οικονομικής ευμάρειας προκρίνει την κατανάλωση ως αντιπροσωπευτικό δείκτη παρά το εισόδημα, επειδή η κατανάλωση είναι αυτή που επηρεάζει τη συνάρτηση της χρησιμότητας ενός ατόμου. Η άποψη αυτή δεν είναι, φυσικά, καθολικά αποδεκτή, αφού συχνά η ανισότητα εκλαμβάνεται ως η διαφορά στην πρόσβαση και τον έλεγχο των οικονομικών πηγών, παρά η ίδια η χρήση αυτών των πλεονεκτημέτων. Σε αυτή την περίπτωση, το εισόδημα αποτελεί ασφαλέστερο μέτρο σύγκρισης, αφού ένας μίζερος πολυεκατομμυριούχος που «δεν ξοδεύει δεκάρα» μάλλον θα πρέπει να θεωρηθεί πλούσιος παρά φτωχός. Φυσικά, εφόσον θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε έναν δείκτη όσο το δυνατόν πιο περιεκτικό, υπάρχει ο κίνδυνος να γενικεύσουμε δίχως να λάβουμε υπόψη μας ποιοτικά κριτήρια. Από την άλλη, εάν συμπεριλάβουμε περισσότερες μεταβλητές, υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια σφάλματος, ενώ οι 7 Cohesion Policy in the European Union-The building of Europe/Rober t Leonardi/Palgrave Macmillan/2005/ σελ <http://ec.europa.eu/europe2020/index_en.htm/> Διαδικτυακή πύλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη στρατηγική Ευρώπη

8 μέθοδοι αξιολόγησης των αποτελεσμάτων ενδέχεται να είναι αντιφατικές και δαπανηρές. 9 Το εν λόγω πρόβλημα αναδεικνύεται αν εξετάσουμε τις πηγές του εισοδήματος που δεν μπορούν να εκφραστούν σε χρηματικές μονάδες, αλλά παρόλα αυτά μπορεί να υποκαθιστούν το χρηματικό εισόδημα. Χωρίς αυτές τις πηγές θα ήταν αδύνατο για ένα νοικοκυριό να διατηρήσει τα επίπεδα της κατανάλωσής του. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διευρυμένη Ε.Ε., η οποία πλέον περιλαμβάνει πολλές χώρες μεσαίου εισοδήματος, όπου η εγχώρια παραγωγή κατέχει ουσιαστικό ρόλο. Προς αυτή την κατεύθυνση δημιουργήθηκαν οι κοινοτικές στατιστικές για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης (EU-SILC), για τη συλλογή επίκαιρων και συγκρίσιμων, συγχρονικών και διαχρονικών μικροδεδομένων από διάφορους τομείς, σχετικά με το εισόδημα, τη φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις συνθήκες διαβίωσης. 10 Με δεδομένα τα παραπάνω, λοιπόν, οι ανισότητες εντός της Ε.Ε., στο επίπεδο της οικονομίας, θα αναλυθούν τόσο με βάση ορισμένους από τους δείκτες του EU- SILC, όσο και με βάση επιπρόσθετους δείκτες από τη EUROSTAT. Οι δείκτες αυτοί αφορούν: τους πολίτες που βρίσκονται στα όρια της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, όπως αυτά ορίζονται στα πλαίσια της Ε.Ε., καθώς και τις απαντήσεις τους όταν ρωτήθηκαν με πόση ευκολία καταφέρνουν να καλύπτουν τις βασικές τους ανάγκες. Επίσης, θα εξεταστούν οι δείκτες Gini και S80/S20, οι οποίοι αφορούν την κατανομή του εισοδήματος εντός των χωρών. Ένα άλλο ζήτημα που χρήζει διευθέτησης πριν από οποιαδήποτε μελέτη των ανισοτήτων, είναι ο προσδιορισμός της χρονικής περιόδου προς εξέταση. Με δεδομένο ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες παραμένουν αμετάβλητοι, ο χρόνος είναι σημαντικός επειδή η επιμήκυνση των ορίων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των παρατηρούμενων ανισοτήτων. Οι μεταβατικές διακυμάνσεις μετριάζονται, δημιουργώντας μία πιο αντιπροσωπευτική εικόνα της κατάστασης των νοικοκυριών. 11 Προκειμένου λοιπόν να αποφύγουμε το εν λόγω σφάλμα, οι ανισότητες στο οικονομικό επίπεδο θα εξεταστούν σε βάθος δεκαετίας, από το 2000 και έπειτα, όπου αυτό υπήρξε εφικτό. Οι ενδιάμεση τιμή που επιλέχθηκε είναι το έτος 2008, υπό το σκεπτικό ότι αποτέλεσε το έτος εκδήλωσης της κρίσης, ενώ το 2011/2012/2013 αποτέλεσαν κατά περίπτωση το πιο πρόσφατο σημείο αναφοράς. Στην επόμενη φάση θα επιχειρηθεί να ερευνηθούν ανισότητες στο κοινωνικό επίπεδο, μέσα μέσα από την εξέταση δεικτών που εκφράζουν τις ανισότητες σε τρεις άξονες: στην αγορά εργασίας, στην υγειονομική περίθαλψη και στην παροχή εκπαίδευσης. Θα εξεταστούν, κατά περίπτωση, ο δείκτης της ανεργίας, ο δείκτης της απασχόλησης και ο δείκτης της μακροχρόνιας ανεργίας σε σχέση με τις ανισότητες 9 Jenkins, P. S. (2008) The Measurement of Economic Inequality, στο Nolan, Salverda & SmE.E.ding (Επιμ.) Oxford Handbook on Economic Inequality, Luxemburg:. Διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.lisproject.org/workshop/jenkins-vanker m.pdf> 10 Για μία αναλυτικότερη παρουσίαση, βλ. Ιστοσελίδα της EUROSTAT: <http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/por tal/microdata/eu_silc> 11 Jenkins, 2008, Βλ. Υποσημ. 9. 8

9 στην αγορά εργασίας. Η υγειονομική περίθαλψη θα εξεταστεί μέσα από δύο δείκτες: τον δείκτη του ποσοστού των νοσοκομειακών κλινών ανά 100 χιλιάδες κατοίκους, και τον δείκτη του ποσοστού διαθεσιμότητας ιατρικού και παρα-ιατρικού ανθρώπινου δυναμικού ανά 100 χιλιάδες κατοίκους. Τέλος στον άξονα της εκπαίδευσης και της έρευνας θα εξεταστούν ο δείκτης των μαθητών που αποχωρούν από την υποχρεωτική εκπαίδευση και ο δείκτης των δαπανών για έρευνα και τεχνολογία. Συνολικά, στη συγκεκριμένη ενότητα θα εξεταστεί η εικόνα που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία έτη στις τάσεις των κοινωνικών ανισοτήτων, ενώ ιδιαίτερη μνεία θα γίνει στη χρονική περίοδο , ούτως ώστε να εξεταστούν οι συνέπειες και οι επιδράσεις της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και της κρίσης χρέους της ζώνης του ευρώ. Οικονομικές Ανισότητες Σε αντίθεση με τη φτώχεια, η οποία περιγράφει την κατάσταση των ατόμων που ανήκουν στα κατώτερα στρώματα μιας κοινωνίας, η ανισότητα δείχνει πώς διανέμονται οι πόροι στο σύνολο της κοινωνίας. Οι αυξανόμενες ανισότητες στην κατανομή του εισοδήματος και στην πρόσβαση σε εργασία τείνουν να συμβαδίζουν με την πόλωση και τον κατακερματισμό των κοινωνιών. Ως αποτέλεσμα η εμπιστοσύνη και η συνεργασία εντός της κοινωνίας φθίνουν και εν τέλει οδηγούν σε πολιτική και κοινωνική αστάθεια, καθώς και σε επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει το επενδυτικό κλίμα και την παραγωγικότητα. Οι χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου και ιδίως η Ελλάδα αποτελούν ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αυτής ακριβώς της συνάρτησης, που το πρόσημό της δεν μπορεί παρά να είναι αρνητικό. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 3, όπου φαίνονται οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις των κυβερνητικών ομολόγων, η Ελλάδα και η Πορτογαλία επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από την έλλειψη εμπιστοσύνης των αγορών, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις να αυξηθούν κατακόρυφα λόγω της πτώσης των τιμών. Ως γνωστόν, η απόδοση και η τιμή των ομολόγων είναι δύο μεγέθη με αντιστρόφως ανάλογη σχέση. 12 Όπως προαναφέρθηκε, η φτώχεια και οι εισοδηματικές ανισότητες είναι αλληλένδετες καταστάσεις, γι' αυτό και στα πλαίσια τής Ε.Ε. η φτώχεια ορίζεται ως εξής: ένας πολίτης θεωρείται στα όρια της φτώχειας όταν το ειδόδημά του είναι ίσο με το 60% του εθνικού μέσου όρου, ανάλογα με το κράτος στο οποίο κατοικεί. Εφόσον όμως ενστερνιστούμε την προσέγγιση που θέλει την Ε.Ε. να αποτελεί μια ενιαία κοινωνική οντότητα, είναι προτιμώτερο να εξετάσουμε την κατανομή του εισοδήματος με βάση τον μέσο όρο του εισοδήματος επί τον πληθυσμό της Ε.Ε. ως σύνολο. Άλλωστε, η Ε.Ε. παρέχει στους πολίτες μία σειρά από δικαιώματα που δεν συνοδεύονται από αντίστοιχες άμεσες υποχρεώσεις, ενώ σταδιακά η συνειδητοποίηση μίας ενιαίας Ευρωπαϊκής ταυτότητας από τους πολίτες των κρατών-μελών παγιώνεται 12 Investopedia Bond Basics: Yield Price and Other Confusion, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.investopedia.com/university/bonds/bonds3.asp#axzz2jwphcbmg> 9

10 ολοένα και περισσότερο. Ευτυχώς ή δυστυχώς, η τρέχουσα κρίση συνέβαλε προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση, αφού οι πολίτες συνειδητοποίησαν πόσο άμεσα εξαρτάται η καθημερινότητά τους από τις πολιτικές που λαμβάνονται στο επίπεδο της Ένωσης. 13 Μία προσέγγιση αυτού του είδους είναι χρήσιμη εάν αναλογιστούμε τις δύο τελευταίες διευρύνσεις της Ε.Ε., το 2004 και το 2007: εντάχθηκαν κράτη με μέσο εισόδημα αρκετά χαμηλότερο από αυτό των υπόλοιπων μελών, αλλά παράλληλα στο Ενωσιακό επίπεδο μειώθηκε το ποσοστό των πολιτών που θεωρούνταν στα όρια της φτώχειας, ακριβώς επειδή το ποσοστό αυτό υπολογιζόταν σε εθνικό επίπεδο. 14 Με λίγα λόγια, οι συμβατικοί δείκτες για την ανισότητα και τη φτώχεια δεν συνεκτιμούν τις διακρατικές ανισότητες, τη στιγμή που ένας από τις δεδηλωμένους στόχους της Ε.Ε. είναι τόσο η κοινωνική συνοχή εντός των κρατών-μελών, όσο και η σύγκλιση μεταξύ των κρατών. Επομένως, οι δείκτες που θα εξετάσουμε θα αφορούν τόσο στο ενδο-κρατικό όσο και στο δια-κρατικό επίπεδο. Ως είθισται, οι εισοδηματικές ανισότητες στην Ε.Ε. μετρώνται με βάση, πρώτον, τον λόγο πεμπτημορίων εισοδήματος (S80/S20) και, δεύτερον, τον δείκτη ανισότητας GINI. 15 o Φτώχεια και Εισοδηματικές Ανισότητες Παρόλη την ευμάρεια που παρατηρείται στην Ε.Ε. σε σύγκριση με τα οικονομικά δεδομένα παγκοσμίως, τα επίπεδα της φτώχειας εξακολουθούν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Η πρόσφατη οικονομική κρίση σαφώς επέτεινε το πρόβλημα και ανέδειξε την πραγματική έκτασή του, αφού πλέον οι πολίτες και οι πολιτικοί κατανοούν ότι πρόκειται για μία κατάσταση που δεν απέχει πολύ από την καθημερινότητα, με τη φτώχεια να έχει σκαρφαλώσει σε δίχως προηγούμενο ύψη τη στιγμή που γράφεται ετούτη η εργασία. Η συζήτηση γύρω από τη φτώχεια στην Ε.Ε. πολύ συχνά περιστρέφεται γύρω από το ζήτημα του κοινωνικού αποκλεισμού και των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού: υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων με μεγαλύτερη ευαισθησία στις οικονομικές διακυμάνσεις, όπως τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι, και με διαχρονικά περιορισμένη πρόσβαση σε αγαθά, υπηρεσίες και ευκαιρίες, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται και να συσσωρεύονται ανισότητες. Στον Πίνακα 1 εμφανίζονται τα εισοδηματικά όρια ( ) προκειμένου ένας πολίτης να θεωρείται στα όρια της φτώχειας. Το όριο έχει οριστεί ως το 60% του μέσου ισοδύναμου εισοδήματος, όπως αυτό διαμορφώνεται κατόπιν των κοινωνικών μεταβιβάσεων. Τα υψηλότερα όρια εμφανίζονται στο Λουξεμβούργο, τη Δανία, τη 13 Emmanouilidis, Janning, κ.λπ. (2011) Stronger After the Crisis, Strategic Choices for Europe's Way Ahead, Strategy Paper on the 'State of Union', European Policy Centre. Διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.epc.eu/documents/uploads/pub_1300_strategy_paper.pdf> 14 Social Situation Observatory, Income Distribution at EU Level, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.socialsituation.eu/monitoring-report/income-distribution-in-the-eu> 15 European Anti-Pover ty Network (EAPN) Poverty and Inequality in the European Union, στο The Poverty Site. Διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.poverty.org.uk/summary/eapn.shtml> 10

11 Σουηδία και τη Φινλανδία, ενώ τα χαμηλότερα στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, στη Λετονία και στη Λιθουανία. Εξ ορισμού, τα όρια με βάση τα οποία μπορούμε να προσδιορίσουμε τη φτώχεια είναι σχετικά και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κράτος-μέλος που εξετάζουμε. Αυτό συμβαίνει διότι όταν κάποιος θεωρείται φτωχός σε μία χώρα Α, όπου η οικονομία είναι περισσότερο εύρωστη, ο ίδιος πολίτης ενδέχεται να μην είναι φτωχός σε μία άλλη, λιγότερο εύπορη χώρα Β, αφού το εισόδημά του μπορεί να υπερβαίνει το αποδεκτό ειδοδηματικό όριο στη συγκεκριμένη χώρα. Πρόκειται ακριβώς για το ίδιο φαινόμενο που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η Ε.Ε. με την ένταξη των νέων μελών το 2004 και το 2007, αφού το μέσο όριο της φτώχειας -ορισμένο ως το 60% του μέσου εισοδήματος- στα νέα μέλη αντιστοιχούσε μόλις στο 50% (κατά προσέγγιση) του μέσου εισοδήματος των 15 παλαιότερων μελών. 16 Στην περίπτωση που επιλέγαμε να εξετάσουμε τις εισοδηματικές ανισότητες εκπεφρασμένες σε Ευρώ ( ), το χάσμα θα μεγάλωνε ακόμη περισσότερο. Όπως φαίνεται στον Πίνακα 1, τα νέα κράτη-μέλη έχουν πολύ μικρότερα όρια, με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία να βρίσκονται στο ένα άκρο, ακολουθούμενα από τις Βαλτικές χώρες (Εσθονία -Λετονία- Λιθουανία), ενώ στο άλλο άκρο βρίσκονται τα κράτη του Ευρωπαϊκού πυρήνα, όπως το Λουξεμβούργο και η Δανία, τα οποία εμφανίζουν τα υψηλότερα όρια. Προφανώς, παρόλο που στα νέα μέλη οι πολίτες μπορεί να έχουν πολύ μικρότερο εισόδημα, εντούτοις σε εθνικό επίπεδο δεν κινδυνεόυν με κοινωνικό αποκλεισμό. Από πολιτική άποψη, αυτό ίσως συνιστά ότι είναι εξίσου σημαντικό να επικεντρωθούμε στη μείωση των πολιτών που βρίσκονται κάτω από το όριο που θα επιλέξουμε, όσο σημαντική είναι η μείωση αυτών που βρίσκονται κάτω από τα όρια σε εθνικό επίπεδο. Στον Πίνακα 3 εμφανίζονται τα ποσοστά αυτών που απάντησαν ότι δυσκολεύονται να κερδίσουν τα προς το ζειν. Οι τιμές προκύπτουν από την απάντηση των ερωτηθέντων στην ερώτηση, «Με βάση το μηνιαίο σας εισόδημα, ως οικογένεια καταφέρνετε να βγάζετε τα προς το ζειν με μεγάλη-μερική δυσκολία/ σχετική άνεση». Στις πρώτες θέσεις βρίσκονται η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Ελλάδα, ενώ στις τελευταίες οι Λουξεμβούργο, Γερμανία και Ολλανδία. Σε γενικές γραμμές, παρατηρούνται μεγάλες διαφορές μεταξύ 2011 και 2008, οπότε και η κρίση μόλις ξεκινούσε, υποδεικνύοντας ότι η κρίση δημιουργεί δυσκολίες για την καθημερινότητα των πολιτών. Στον Πίνακα 2 βλέπουμε τα εισοδηματικά όρια προκειμένου να μην θεωρείται κάποιος φτωχός, όπως προκύπτουν από τις απαντήσεις των πολιτών (στο επίπεδο των νοικοκυριών), εκπεφρασμένα σε Ευρώ ( ). Στις πρώτες θέσεις βρίσκονται και πάλι το Λουξεμβούργο και η Δανία, ενώ τις τελευταίες θέσεις καταλαμβάνουν αντιστοίχως η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 2, το οποίο εμφανίζει τα ποσοστά (%) του πληθυσμού που κινδυνεύουν με φτώχεια, κατόπιν των κοινωνικών μεταβιβάσεων, οι Ρουμανία και Βουλγαρία είναι στις πρώτες θέσεις, ακολουθούμενες από την Ισπανία και την Ελλάδα. Σε υψηλά ποσοστά κινούνται επίσης η Λιθουανία, η Λετονία και, παραδόξως, η Ιταλία. Τις καλύτερες επιδόσεις 16 Social Situation Observatory, Risk of Poverty, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.socialsituation.eu/monitoring-report/pover ty> 11

12 έχει η Τσεχία, ενώ ακολουθούν η Ολλανδία και η Αυστρία, η Σλοβακία και η Σλοβενία. o Οι Δείκτες S80/S20 και Gini Οι Πίνακες 4 και 5 απεικονίζουν τους δείκτες S80/S20 και Gini. Ο δείκτης S80/S20 (συμπληρωματικός δείκτης ανισοκατανομής εισοδήματος, Πίνακας 5) εξετάζει το μερίδιο εισοδήματος του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού προς το εισόδημα του φτωχότερου 20%, δηλαδή πόσες φορές το μερίδιο του εισοδήματος του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού είναι υψηλότερο από το εισόδημα του φτωχότερου 20%. Όσο μεγαλύτερη είναι η αναλογία, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ανισότητα. Η Ισπανία, η Λετονία και η Βουλγαρία καταλαμβάνουν τις πρώτες τρεις θέσεις, ενώ τις μικρότερες ανισότητες εμφανίζουν οι Ισλανδία, Τσεχία και Σλοβενία. Σε κάθε περίπτωση, το ύψος των ανισοτήτων παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις. Από την άλλη, ο συντελεστής Gini (Πίνακας 4) χρησιμοποιείται για να αναπαραστήσουμε την ανισότητα στην κατανομή του εισοδήματος εντός των κρατών. Σε αντίθεση με τον δείκτη S80/S20, ο Gini εξετάζει το εισόδημα εντός μίας χώρας στο σύνολό του. Στην τέλεια ισότητα, παίρνοντας οποιοδήποτε 10% του πληθυσμού μιας χώρας θα βρίσκαμε ότι αυτά τα άτομα κατέχουν το 10% του συνολικού εισοδήματος της χώρας και ο συντελεστής παίρνει τιμή 0. Στην αντίθετη περίπτωση, αν το εισόδημα μιας χώρας κατέχεται από μόνο ένα άτομο τότε ο συντελεστής παίρνει τιμή 1. Συνεπώς όσο μεγαλύτερη η τιμή του συντελεστή τόσο μεγαλύτερη και η ανισοκατανομή εισοδήματος. Οι μεγαλύτερες εισοδηματικές ανισότητες εντοπίζονται στη Λετονία, τη Βουλγαρία, την Πορτογαλία και την Ισπανία, ενώ τις καλύτερες επιδόσεις έχουν η Σλοβενία, η Σουηδία, η Σλοβακία και η Τσεχία. Υπάρχουν, γενικώς, μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα κράτη της Ε.Ε. ως προς την κατανομή του εισοδήματος, οι οποίες δεν φαίνεται να επηρεάστηκαν ουσιαστικά από την κρίση, εάν λάβουμε υπόψη μας τα ποσοστά του 2008, οπότε και η κρίση βρισκόταν ακόμη στην πρώιμη φάση της. Όπως ήδη έχουμε δει, ο προσδιορισμός των οικονομικών ανισοτήτων είναι μια διαδικασία περίπλοκη και απαιτητική, ενώ ακόμη και οι πιο πλήρεις αναλύσεις (π.χ. βλ. Social Situation Observatory) δεν είναι βέβαιο ότι παρέχουν μια πλήρη εικόνα. 17 Αυτό που είναι όμως βέβαιο, είναι ότι οι εισοδηματικές ανισότητες στην Ε.Ε. είναι μία δυστυχής πραγματικότητα, είτε στο εθνικό είτε στο Ευρωπαϊκό επίπεδο. Ως άμεσο αποτέλεσμα αυτής της τάσης, τα επίπεδα της φτώχειας (σχετικής και απόλυτης) παραμένουν υψηλά, ενώ σημαντικός είναι και ο ρόλος των κοινωνικών μεταβιβάσεων. Σαφώς, τα νέα κράτη-μέλη εμφανίζουν το μικρότερο μέσο εισόδημα, με το 30% των συνολικών εισοδηματικών ανισοτήτων να οφείλονται σε εισοδηματικές διαφορές 17 Social Situation Observatory, Network on Icome Distribution and Living Conditions, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.socialsituation.eu/ > 12

13 μεταξύ των κρατών και το υπόλοιπο 70% να αφορούν τις ενδοκρατικές ανισότητες. 18 Επιπλέον παράγοντες που επηρεάζουν τις πιθανότητες να βρεθεί ένας πολίτης στα όρια της φτώχειας ενδέχεται να είναι: η ύπαρξη και η ποιότητα της εργασίας, το μορφωτικό επίπεδο, το φύλο, το μέγεθος και το είδος της οικογένειας, η κατάσταση της υγείας, η γεωγραφία της προς εξέταση περιοχής ή η πληθυσμιακή/ μειονοτική ομάδα όπου ανήκει ο εκάστοτε πολίτης. Η φύση της παρούσας εργασίας δεν μας επιτρέπει να εντρυφήσουμε σε όλες αυτές τις παραμέτρους ξεχωριστά, χωρίς αυτό να αναιρεί τη σπουδαιότητά τους στα πλαίσια της διαμόρφωσης της Ευρωπαϊκής πολιτικής. Ένας ακόμη παράγοντας που φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη των ανισοτήτων είναι και η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο εισόδημα των περισσότερο και των λιγότερο εύπορων πολιτών ενός κράτους. Η Ισπανία, η Λετονία και η Βουλγαρία εμφανίζουν τις μεγαλύτερες αποκλίσεις (Πίνακας 5), γεγονός που επηρεάζει ανάλογα και τα επίπεδα των πολιτών που κινδυνεύουν από τη φτώχεια (Διάγραμμα 2) στα εν λόγω κράτη. Κοινωνικές Ανισότητες Οι κοινωνικές ανισότητες είναι κοινωνικά δομημένες, υπό την έννοια ότι είναι θεσμοποιημένες, ενώ εμφανίζονται με συγκεκριμένες, επαναλαμβανόμενες και σχετικώς σταθερές μορφές και έχουν την δυνατότητα να μεταφέρονται από τη μία γενιά στην επόμενη, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Παρόλο που είναι δύσκολα μετρήσιμες, οι κοινωνικές ανισότητες έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη ζωή των πολιτών και κυρίως των πολιτών που ανήκουν στα χαμηλότερα εισοδηματικά και κοινωνικά στρώματα και βρίσκονται πιο άμεσα εκτεθειμένοι στις οικονομικές ανισότητες. Οι κοινωνικές ανισότητες στην Ε.Ε., σύμφωνα και με πρόσφατη έρευνα του Ερευνητικού Ινστιτούτου Εργασίας της Ομοσπονδίας Ευρωπαικών Συνδικάτων, χαρακτηρίζονται ως μία από τις πρωτογενείς πηγές της ύφεσης και της οικονομικής αποσταθεροποίησης. Η ίδια έκθεση προσθέτει ότι η οικονομική κρίση έχει συγκεκριμένες μετρήσιμες επιδράσεις στις αυξητικές τάσεις των κοινωνικών ανισοτήτων και ότι για να υπάρξει αποτελεσματική έξοδος της Ε.Ε. από την κρίση απαιτούνται αναδιανεμητικές και αποκεντρωτικές πολιτικές, προκειμένου να μειωθεί το ρίσκο του κοινωνικού αποκλεισμού για συγκεκριμένες ομάδες πολιτών. 19 Οι κοινωνικές ανισότητες στην Ε.Ε. ως προς τη χωρική τους διάσταση εξετάζονται σύμφωνα με συγκεκριμένους άξονες, όπως η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση, οι ανισότητες στις αγορές εργασίας ή στο επίπεδο παροχής υπηρεσιών πρόνοιας. Στη συγκεκριμένη ενότητα θα αναλυθούν οι άξονες υγειονομικής περίθαλψης, οι αγορές 18 Social Situation Observatory, Income Distribution at EU Level, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://www.socialsituation.eu/monitoring-report/income-distribution-in-the-eu> 19 Benchmarking Wor king Europe 2012/ETUI & ETUC/

14 εργασίας και η εκπαίδευση, μέσα από την εξέταση των δεικτών που έχουν προαναφερθεί. 20 o Ανισότητες στην Υγειονομική Περίθαλψη Αναφορικά με την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, η Eurostat και μία σειρά από διεθνείς οργανισμούς έχουν ορίσει μία σειρά από δείκτες για να αποτυπώσουν την ποιότητα της παροχής υγειονομικών υπηρεσιών και τις ανισότητες που εκφράζονται ανά κράτος-μέλος. Στη συγκεκριμένη ενότητα θα εξεταστούν δύο αντιπροσωπευτικοί δείκτες που σχετίζονται με την υγειονομική περίθαλψη: ο αριθμός των νοσοκομειακών κλινών ανά 100 χιλιάδες κατοίκους και το μέγεθος του ανθρώπινου δυναμικού στον ιατρικό & παρα-ιατρικό τομέα ανά 100 χιλιάδες κατοίκους. 21 Ο δείκτης που αφορά τις νοσοκομειακές κλίνες (Χάρτης 1) αποτυπώνει σημαντικές ανισότητες στις κτηριακές υποδομές για υγειονομική περίθαλψη, καθώς τα κράτη της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις σε σχέση με τα κράτη της Νότιας Ευρώπης. Η πλειοψηφία των περιφερειών της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας διαθέτουν κλίνες, καταλαμβάνοντας έτσι τις χαμηλότερες τιμές στην Ε.Ε. Τα κράτη της Βόρειας Ευρώπης (με το ηπειρωτικό μοντέλο πρόνοιας & περίθαλψης) παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά στην Ε.Ε., κυρίως ως αποτέλεσμα των διευρυμένων συστημάτων πρόνοιας και περίθλαψης που έχουν δημιουργήσει από τη δεκαετία του 1960 και έπειτα. Οι περιφέρειες των Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Βέλγιο και Αυστρία, διαθέτουν κατά μέσο όρο κλίνες ανά 100 χιλιάδες κάτοικους. Οι περιφέρειες των κ-μ της Ανατολικής Ευρώπης παρουσιάζουν κατά μέσο όρο υψηλότερα ποσοστά σε σχέση με τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, προσεγγίζοντας σε αρκετές περιπτώσεις τις τιμές της Βόρειας Ευρώπης ( κλίνες/ 100 χιλιάδες κάτοικοι). Αυτό το στοιχείο μπορεί να εξηγηθεί κατά κύριο λόγο με βάση το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν των κρατών αυτών, αφού τα κατάλοιπα της Σοβιετικής τους κληρονομιάς στις υποδομές είναι ακόμη σχετικά «φρέσκα». Στον δείκτη που αφορά το ιατρικό προσωπικό (Χάρτης 2), αποτυπώνονται επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις στις τιμές των μεγεθών που εμφανίζουν τα κράτημέλη και οι περιφέρειές τους. Στις χώρες του Μεσογειακού Νότου, στη Γερμανία, τη Γαλλία και στα Σκανδιναβικά κράτη εντοπίζεται η υψηλότερη συγκέντρωση ιατρικού προσωπικού στην Ε.Ε. Αυτά τα κράτη εμφανίζουν υψηλή προσφορά ιατρικού προσωπικού ( άτομα/ 100 χιλιάδες κατοίκους). Κράτη όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Σλοβακία παρουσιάζουν σαφώς 20 The EU and social inclusion-facing the challenges/e. Marlier, A.B. Atkinson, B. Cantillon, B. Nolan/The Policy Press-University of Bristol/2007, p Regional Yearbook of Eurostat

15 μικρότερη προσφορά ιατρικού προσωπικού ( άτομα/ 100 χιλιάδες κατοίκους). Οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν τις ανισότητες που παρουσιάζονται στο κτηριακό και στο ανθρώπινο δυναμικό που έχει στη διάθεσή του το κάθε κράτος, προκειμένου να υποστηρίξει ένα αποτελεσματικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Φυσικά, αυτοί οι δύο δείκτες δεν αποτυπώνουν την πλήρη εικόνα των ανισοτήτων που παρατηρούνται στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης στην Ε.Ε. Αυτό που γίνεται σαφές από τη σύγκριση ανάμεσα στα στοιχεία των χαρτών και στη γενικότερη αξιολόγηση των συστημάτων περίθαλψης είναι ότι δεν αρκεί η ανάπτυξη υποδομών (υλικών και ανθρώπινων) για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού συστήματος, καθώς παράγοντες όπως η ανάπτυξη της έρευνας, ο εκσυγχρονισμός και η διαχείριση των υποδομών διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην επίτευξη αυτού του στόχου. Οι εθνικές πολιτικές υγείας και τα εθνικά μοντέλα διαχείρισης έχουν διαμορφώσει τα χαρακτηριστικά και την ποιότητα των συστημάτων υγείας. Τα κράτη του ηπειρωτικού και του σκανδιναβικού μοντέλου παρουσιάζουν αξιόλογες επιδόσεις στην παροχή υγειονομικής περίθαλψης, σε αντίθεση με κράτη της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης, όπου εντοπίζονται οι χαμηλότερες επιδόσεις και τα περισσότερα προβλήματα. Τα κράτη του ηπειρωτικού μοντέλου παρουσιάζουν υψηλές επιδόσεις, είτε με τη χρήση εκτεταμένων ανθρώπινων και υλικών πόρων (Γερμανία, Γαλλία, Αυστρία), είτε μέσα από συστήματα μικρότερης κλίμακας με αντίστοιχα υψηλές επιδόσεις (Σουηδία, Ολλανδία). Τα κράτη-μέλη της Νότιας Ευρώπης, παρόλο που επιδεικνύουν υψηλότατες επιδόσεις στο ιατρικό προσωπικό, παράλληλα με αυξημένες δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη, αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα εξαιτίας πρώτον, της έλλειψης υλικών υποδομών και, δεύτερον, λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με τη διαχείριση των εν λόγω πόρων. 22 o Μοντέλα Κοινωνικής Πρόνοιας στην Ε.Ε. Στην Ε.Ε. παρατηρούνται πέντε διαφορετικά διακριτά μοντέλα αγορών εργασίας, όσον αφορά τη ρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και την κοινωνική ασφάλιση, τα οποία στη βιβλιογραφία αναφέρονται ως εξής: - Το σκανδιναβικό/σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο αφορά τις Σκανδιναβικές χώρες (Δανία, Φινλανδία, Σουηδία) και την Ολλανδία, όπου και παρατηρείται καθολική πρόβλεψη για την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και κοινωνικής προστασίας μέσω υψηλής χρηματοδότησης. Το βασικό χαρακτηριστικό του είναι η εκτεταμένη φορολογική παρέμβαση στις αγορές εργασίας και η ανάπτυξη ενεργών πολιτικών επανένταξης στην αγορά εργασίας. Στις αγορές αυτού του μοντέλου παρατηρείται η μικρότερη εισοδηματική ανισότητα σε 22 EU Cohesion Policy and Competing Models of European Capitalism/ L. Hooghe/JCMS Journal of Common Market Studies, Volume 36, Issue 4, 12/1998, σελ

16 σχέση με τα υπόλοιπα μοντέλα που εντοπίζονται στην Ε.Ε. 23 Καθώς φαίνεται και στο Διάγραμμα 4, όπου εμφανίζονται οι κρατικές δαπάνες ανά κάτοικο για κοινωνική προστασία, όλες οι χώρες που εντάσσονται στο συγκεκριμένο μοντέλο δαπανούν για την κοινωνική προστασία των πολιτών τους περισσότερα σε σύγκριση με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το ίδιο ισχύει επίσης και για τις χώρες του ηπειρωτικού μοντέλου. - Το ηπειρωτικό/κορπορατιστικό μοντέλο, το οποίο περικλείει τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Βέλγιο και την Αυστρία. Τα βασικά χαρακτηριστικά του μοντέλου είναι οι υψηλές συνταξιοδοτικές παροχές, περιορισμένες παροχές για τους ανέργους, και άμεση σύνδεση των τελευταίων με την ασφάλιση. - Το μεσογειακό μοντέλο συναντάται στην Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία και στοιχειοθετείται με βάση τα εξής χαρακτηριστικά: προσήλωση στη σύνδεση των παροχών με την ασφάλιση, αυξημένη προστασία αυτών που βρίσκονται εντός της αγοράς εργασίας και ελάχιστα ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης. - Το αγγλοσαξονικό/φιλελεύθερο μοντέλο, το οποίο αφορά τη Μ. Βρετανία και την Ιρλανδία και συνδυάζει αυξημένες ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης και επικουρικές παρεμβάσεις της «τελευταίας στιγμής». Χαρακτηρίζεται από μεγάλη εισοδηματική διασπορά Τέλος, το ανατολικό μοντέλο, δηλαδή οι αγορές εργασίας των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, των Βαλκανίων και των Βαλτικών χωρών. Ένα τμήμα της βιβλιογραφίας δεν αναγνωρίζει ως ενιαίο διακριτό μοντέλο τις ανατολικές χώρες, καθώς είναι υπό διαμόρφωση και έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά λόγω της ιστορικής του εξέλιξης. Παρόλα αυτά, ένα τμήμα της βιβλιογραφίας αναγνωρίζει μεν τη διαρκή εξέλιξη των αγορών εργασίας, αλλά κωδικοποιεί τα κοινά στοιχεία των αγορών εργασίας σε μία σειρά από βασικά χαρακτηριστικά, δεδομένης της κοινής ιστορικής εξέλιξης και των κοινωνικών συνθηκών που έχουν επικρατήσει μετά την πτώση του Ανατολικού μπλοκ. Η υψηλή ευελιξία στα καθεστώτα του ανατολικού μοντέλου συνοδεύεται από χαμηλές συνταξιοδοτικές παροχές και παροχές ανεργίας. 25 Οι δείκτες της απασχόλησης, της ανεργίας και της μακροχρόνιας ανεργίας θεωρούνται ενδεικτικοί για την παρουσίαση ενός τμήματος των ανισοτήτων που παρατηρούνται στις αγορές εργασίας. Η προσθήκη του δείκτη της μεταβολής της ανεργίας θα αποτυπώσει τις επιπτώσεις που έχουν δημιουργήσει η οικονομική κρίση και η κρίση χρέους στο μέγεθος της ανεργίας. Εάν εξετάσουμε τον δείκτη της ανεργίας (Χάρτης 3), η Γερμανία, η πλειοψηφία των Βρετανικών περιφερειών, η Ολλανδία, η Αυστρία και ο Ιταλικός Βορράς συγκεντρώνουν τις πιο θετικές επιδόσεις στην Ε.Ε. ( 7%). Τα συγκεκριμένα κράτη και 23 Varieties of Capitalism, Varieties of Approaches/by D. Coates/Palgrave Macmillan, 2005, p Globalization and the Refor m of European Social Models/A. Sapir/ JCMS 2006 Volume 44., / The thre.e. worlds of welfare capitalism Costa Esping Andersen 25 Emerging Eastern European Welfare States: A Variant of the " European" Welfare Model?/Sengoku Manabu/ 16

17 περιφέρειες με ενεργές πολιτικές απασχόλησης έχουν διατηρήσει ποσοστά ανεργίας πολύ χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ε.Ε., αντιμετωπίζοντας με αρκετή αποτελεσματικότητα τις συνέπειες της ύφεσης και της κρίσης χρέους. Η πλειοψηφία των Γαλλικών, Σουηδικών και Πολωνικών περιφερειών εμφανίζουν επιδόσεις από 7% έως 8,5% επί του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, παρουσιάζοντας ποσοστά χαμηλότερα του Ευρωπαϊκού μέσου όρου, επηρεασμένες σε ένα βαθμό από την ασθμαίνουσα οικονομική ανάπτυξη. Οι περιφέρειες που καταγράφουν τις υψηλότερες τιμές ανεργίας είναι το σύνολο των Ελληνικών, Ισπανικών, Πορτογαλικών και Ιρλανδικών περιφερειών, ο Ιταλικός Νότος και οι Βαλτικές χώρες, όπου εντοπίζονται τιμές πάνω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, τα ποσοστά έχουν προσεγγίσει ή και ξεπεράσει το 20%, δημιουργώντας δομικά προβλήματα στις οικονομίες των κρατών αυτών (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλικός Νότος). Αναφορικά με την επίδραση της κρίσης χρέους στις τιμές της ανεργίας στα κράτη-μέλη και τις περιφέρειές τους (Χάρτης 4), οι μεταβολές ανά κράτος ποικίλουν ανάλογα με την αποτελεσματικότητα των πολιτικών απασχόλησης που εφάρμοσαν τα εν λόγω κράτη κατά την περίοδο Οι επιπτώσεις της ύφεσης και των περιοριστκών πολιτικών που ακολούθησαν έχουν μεγιστοποιηθεί για τις χώρες που υποστηρίζονται από τον ΕΜΣ, αλλά και για τις χώρες της Βαλτικής, όπου η αύξηση την τριετία ξεπέρασε τις 4 ποσοστιαίες μονάδες, αποτυπώνοντας το ντόμινο της ανεργίας που ακολούθησε μετά το ξέσπασμα της ύφεσης. Πιο περιορισμένες είναι οι επιπτώσεις που καταγράφονται στις Σκανδιναβικές χώρες και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η αύξηση κυμαίνεται από 1,5% έως 3%. Τις μικρότερες επιπτώσεις στην ανεργία ( 1,5%) παρουσίασαν η Γερμανία, η Πολωνία, η Αυστρία και το Βέλγιο, εφαρμόζοντας ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, περιορίζοντας έτσι τους κραδασμούς της ύφεσης και την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών. Κρίσιμα είναι τα συμπεράσματα που εξάγονται και από τις τιμές της μακροχρόνιας ανεργίας ως προς το συνολικό ποσοστό ανεργίας στα κράτη-μέλη (Χάρτης 5). Τα κράτη του Ευρωπαϊκού Νότου και της Κεντρικής Ευρώπης (Γερμανία, Ουγγαρία, Τσεχία) παρουσιάζουν τις υψηλότερες τιμές ανεργίας που σε πολλές περιπτώσεις προσεγγίζουν το 50% της συνολικής ανεργίας. Σε αντίθεση με αυτή την εικόνα, κράτη όπως η Αυστρία, η Σουηδία, η Ολλανδία και η Φινλανδία καταγράφουν χαμηλότερα ποσοστά από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο ( 25% επί του συνολικού ποσοστού ανεργίας). o Εκπαίδευση Έρευνα & Ανάπτυξη Οι δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη (R&D) αποτελούν έναν νευραλγικό δείκτη για την ποιότητα της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης στην Ε.Ε., καθώς και ένα από τους κύριους στόχους της στρατηγικής Ευρώπη Οι ανισότητες που παρουσιάζονται στα κράτη-μέλη και στις περιφέρειές τους είναι 17

18 αρκετά έντονες, ενώ έχει παρατηρηθεί μεγαλύτερη απόκλιση σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την τρέχουσα κρίση χρέους και την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών. Στην Ε.Ε. φαίνεται να διαμορφώνεται μία κατηγορία περιφερειών, οι οποίες συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένα κράτη της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης και οι οποίες είτε προσεγγίζουν, είτε και υπερβαίνουν τον γενικό στόχο της Ε.Ε. σχετικά με τη χρηματοδότηση της έρευνας και της ανάπτυξης (δηλαδή 3% δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ). Η Νότια Γαλλία, η Νότια Γερμανία, η Αυστρία και ορισμένες περιφέρειες της Φινλανδίας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου ανήκουν εμφανώς στην κατηγορία με τις υψηλότερες επιδόσεις (αυτό το στοιχείο φαίνεται ότι επηρεάζει θετικά τις επιδόσεις των κ-μ στην οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση). Σε αντίθεση με αυτό το τμήμα της Ε.Ε., όλα τα κράτη-μέλη της Ανατολικής Ευρώπης & των Βαλκανίων δείχνουν να έχουν τις χαμηλότερες επιδόσεις στην Ε.Ε. ( 1%), απέχοντας σημαντικά από άλλες περιφέρειες της Ε.Ε., αλλά και από τους εθνικούς στόχους που έχουν τεθεί αναφορικά με το συγκεκριμένο μέγεθος στη στρατηγική Ευρώπη Καθώς φαίνεται, οι συνέπειες της κρίσης χρέους έχουν συμβάλει ώστε οι χώρες αυτές να πάσχουν από έλλειψη αναπτυξιακών εργαλείων, σε μία περίοδο οπότε και η ύφεση απειλεί την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Ο δείκτης της πρόωρης αποχώρησης από την υποχρεωτική εκπαίδευση αφορά έναν από τους κύριους στόχους της Ευρώπης 2020, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί έναν δείκτη που προσδιορίζει το επίπεδο και τις συνθήκες πρόσβασης στην εκπαίδευση για κάθε κράτος-μέλος. Επιπλέον, όπως δείχνουν διάφορες έρευνες, η σχέση ανάμεσα στην οικονομική κρίση και στις τάσεις για αποχώρηση από την υποχρεωτική εκπαίδευση είναι δύο μεγέθη ανάλογα, καθώς ο κίνδυνος της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού συντείνει στην εγκατάλειψη της εκπαίδευσης από τους μαθητές, για βιοποριστικούς λόγους. 26 Αρνητικοί πρωταγωνιστές αναδεικνύονται η Ισπανία, η Πορτογαλία και ο Ιταλικός Νότος, όπου το ¼ των μαθητών εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση, κυρίως λόγω της οικονομικής ανέχειας των οικογενειών τους (Χάρτης 7). Εξίσου υψηλά ποσοστά, τα οποία κυμαίνονται μεταξύ 15%-25%, καταγράφονται στην πλειοψηφία των Ελληνικών, των Ρουμάνικών και των Βρετανικών περιφερειών, καθώς και στη Νότια Γαλλία και τον Ιταλικό Βορρά. Αντιθέτως, τα κράτη της Ανατολικής και της Βόρειας Ευρώπης δεν παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις ( 12%) Room, G. (2005) The European Challenge Innovation, Policy Learning and Social Cohesion in the New Knowledge Economy, Bristol: The Policy Press, σελ The EU and social inclusion-facing the challenges/e. Marlier, A.B. Atkinson, B. Cantil lon, B. Nolan/The Policy Press-University of Bristol/2007, σελ

19 Οι Ανισότητες υπό το Βάρος της Κρίσης Οι ευρείες και διαρκείς μακροοικονομικές ανισορροπίες, όπως αυτές αντικατοπτρίζονται: α) στα μεγάλα και διαρκή εξωτερικά ελλείμματα και πλεονάσματα, β) στην εντεινόμενη απώλεια της ανταγωνιστικότητας, γ) στην αύξηση του εξωτερικού δανεισμού, και δ) στις «φούσκες» της στεγαστικής αγοράς, συσσωρεύτηκαν κατά την τελευταία δεκαετία και αποτέλεσαν τις βασικές αιτίες για την οικονομική κρίση. Πέρα από τις μακροοικονομικές δυσκολίες που προκάλεσαν στις χώρες της Ε.Ε., είχαν και βαρύτατες δευτερογενείς επιπτώσεις που είχαν ως αποτέλεσμα να απειλείται η ίδια η ύπαρξη της Ευρωζώνης. Σε γενικές γραμμές, οι περισσότερες έρευνες συντείνουν στο γεγονός ότι οι οικονομικές κρίσεις εντείνουν τις ανισότητες, ενώ όσο μεγαλύτερη αποδεικνύεται η συνακόλουθη ύφεση, τόσο πιο μεγάλη η επίδρασή της στην ένταση των ανισοτή των. Απεναντίας, δεν έχει αποδειχθεί αντίστοιχη σχέση αλληλεξάρτησης ανάμεσα στις ραγδαίες πιστωτικές εκρήξεις στον ιδιωτικό τομέα και στις ανισότητες. 28 Σε κάθε περίπτωση, η αναπροσαρμογή στις νέες οικονομικές συνθήκες συνήθως επιβαρύνει τους μισθωτούς, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη λήψη, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών αποφάσεων. Επιπλέον, οφείλουμε να έχουμε υπόψη μας ότι η φύση, οι επιπτώσεις και η αντιμετώπιση των οικονομικών κρίσεων διαφέρουν σημαντικά, επομένως είναι δύσκολο να εξαγάγουμε συγκεκριμένα και ασφαλή συμπεράσματα με καθολική εφαρμογή. Άλλωστε, οι παράμετροι των ανισοτήτων είναι, όπως είδαμε, πολλές και αφορούν διάφορα επίπεδα ανάλυσης (κράτη -περιφέρειες, εισόδημα, ανεργία, κ.ο.κ.). Μία άλλη έρευνα του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (2006) μας υπενθυμίζει ότι οι πιέσεις για δημοσιονομική σύγκλιση ενδέχεται να οδηγήσουν σε μόνιμη υποβάθμιση της προνοιακής πολιτικής ενός κράτους, και αντριστρόφως: η αποφυγή των οικονομικών κρίσεων ίσως είναι απαραίτητη προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των κοινωνικών θεσμών που έχουν αναπτυχθεί για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων, όπως το κράτος πρόνοιας και η σταθερή, δημοκρατική διακυβέρνηση. 29 Από την άλλη, οι αυξημένες ανισότητες ενδέχεται να αυξάνουν με τη σειρά τους τις πιθανότητες μια οικονομικής κρίσης, ενώ η κρίση ίσως είχε αναδιανεμητικά αποτελέσματα που ενδυνάμωσαν την εν λόγω σχέση. Δηλαδή, στον βαθμό όπου η πολιτική επιρροή κερδίζεται με χρήματα, ενδέχεται τα χρήματα αυτά να χρησιμοποιήθηκαν για την απορρύθμιση των αγορών, δημιουργώντας στη συνέχεια μεγαλύτερα κέρδη για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Πράγματι, διάφοροι αναλυτές επισημαίνουν ότι η φιλελευθεροποίηση των αγορών αυξάνει τις πιθανότητες κρίσεων, αφού «ο αριθμός των τραπεζικών κρίσεων ανά έτος 28 Bordo, D. M. & Meissner, M. C. (2011) Do Financial Crises Always Raise Inequality? Some Evidence From History, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://sciie.ucsc.edu/jimf4/revised_bordo_meissner.pdf> 29 Atkinson, A. B. & Morelli, S. (2011) Economic Crises and Inequality, United Nations Development Programme, Human Development Reports Research Paper. Διατίθεται στη διεύθυνση: <http://hdr.undp.org/en/repor ts/global/hdr2011/papers/hdrp_2011_06.pdf> 19

20 τετραπλασιάστηκε στην μετα-φιλελευθεροποιημένη εποχή». 30 Συνολικά, η φύση των κρίσεων διαφέρει κατά περίπτωση, ενώ διαφορετικές κρίσεις μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες και αποτελέσματα. Παρόλα αυτά, η τρέχουσα κρίση σαφώς επηρέασε τις ανισότητες ως προς τις ευκαιρίες και την πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες και τα αγαθά, ιδίως τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Οι περιφερειακές ανισότητες στο εσωτερικό των χωρών της Ε.Ε. προϋπήρχαν της δημιουργίας του Ευρωπαϊκού οικονομικού περιβάλλοντος και της διαδικασίας οικονομικής ολοκλήρωσης στην Ε.Ε. Ο τύπος και το ύψος των ανισοτήτων σε κάθε χώρα έχουν επηρεαστεί και εξακολουθούν να επηρεάζονται από παράγοντες και δυναμικές που συσχετίζονται με τις γεωγραφικές συντεταγμένες των χωρών και των περιφερειών τους, με το ανάγλυφο του εδάφους, με τις ιστορικές συνθήκες εθνικής συγκρότησης, με το επίπεδο ανάπτυξης και τις υποδομές, με την παραγωγική δομή και το μέγεθος των αγορών, καθώς και με τις διασυνοριακές σχέσεις. 31 Συμπεράσματα Όπως έχει ήδη γίνει σαφές, η μέτρηση και η ανάδειξη των ανισοτήτων, τόσο στο οικονομικό όσο και στο κοινωνικό επίπεδο, αποτελεί ένα φιλόδοξο εγχείρημα με πολλές παραμέτρους και συνισταμένες, οι οποίες εμφανίζουν το εξής παράδοξο: ενώ το ζητούμενο είναι να μεταχειριστούμε τους δείκτες εκείνους που είναι οι πλέον αντιπροσωπευτικοί και περιεκτικοί, η ίδια αυτή περιεκτικότητα μπορεί να μας οδηγήσει σε προσεγγίσεις με σαθρές βάσεις. Πάντοτε θα υπάρχει ο κίνδυνος, τουλάχιστον με βάση τους δείκτες που ήδη υπάρχουν και χρησιμοποιούνται, να οδηγηθούμε σε επισφαλή συμπεράσματα, τα οποία σε μικρό ή μεγάλο βαθμό θα αποτυγχάνουν να συνεκτιμήσουν υπολανθάνουσες αιτιακές σχέσεις με μικρότερο ή μεγαλύτερο αντίκτυπο στη διατύπωση ασφαλών συμπερασμάτων. Για παράδειγμα, οι κοινοτικές στατιστικές για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης (EU-SILC) καλύπτουν το φάσμα εκείνων των πολιτών που διαβιούν σε τυπικά, ιδιωτικά νοικοκυριά, αλλά δεν ασχολούνται με τους πολίτες που διαβιούν σε οργανισμούς και ιδρύματα, όπως είναι π.χ. οι οίκοι ευγηρίας, τα στρατιωτικά καταλύματα ή οι φυλακές κάθε είδους. Επιπλέον, δεν προσμετρώνται καθόλου οι άστεγοι, παρόλο που μία από τις δεδηλωμένες επιδιώξεις της Ε.Ε. είναι η εξάλειψη, στα μέτρα του δυνατού, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Επομένως, οφείλουμε να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στη συμπερίληψη αυτών ακριβώς των ευπαθών ομάδων πολιτών, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στο περιθώριο της κοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση, εάν θέλουμε να παραμείνουμε σε μία ορθολογική πορεία, θα πρέπει να τεθούν ουσιαστικοί στόχοι με ισχυρά ερείσματα στην πραγματικότητα και σε μετρήσιμους και επαληθεύσιμους δείκτες. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των επιμέρους 30 Kaminsky, G L and Reinhar t, C M, 1999, The twin crises: The causes of Banking and Balance-of-payments problems, στο American Economic Review, Vol. 89, σελ Spatial disparities in the European Union: an analysis of regional polarization/r. Ezcurra, P. Pascual, M. Rapun/The Annuals of Regional Science June 2007, Volume 41, Issue 2, σε λ

21 κρατών-μελών παραμένει ουσιαστικός, αφού σε τελική ανάλυση οι εθνικές κυβερνήσεις είναι υπεύθυνες για τη δημιουργία ενός εφικτού και βιώσιμου πλαισίου, επί τη βάσει της αρχής της επικουρικότητας, όπως αυτή ορίζεται στα πλαίσια των Συνθηκών της Ε.Ε. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προς αποφυγή αποτελεί και πάλι η Ελλάδα, η οποία εκτέθηκε διεθνώς ύστερα από την παραχώρηση αλλοιωμένων στοιχείων σχετικά με τις μακροοικονομικές επιδόσεις της χώρας. Ένα ζήτημα με εξίσου καθοριστική σημασία είναι ο προσδιορισμός του δείγματος προς εξέταση, ως προς το χρονικό εύρος που αυτό θα καλύπτει. Ο κίνδυνος να αλλοιωθεί η πραγματική εικόνα των ανισοτήτων είναι υπαρκτός, επειδή στην περίπτωση που τα χρονικά πλαίσια που θα ορίσουμε είναι περιορισμένα και υποκειμενικά, είναι πολύ πιθανό η εικόνα που θα προκύψει για τις ανισότητες να είναι μετριασμένη σε σχέση με την πραγματική τους έκταση. Κατ αυτόν τον τρόπο, είναι κάτι παραπάνω από πιθανό ότι δεν θα διαφανούν οι χρόνιες ανισότητες που τείνουν να συσσωρεύονται. Άλλωστε, οι περιθωριοποιημένοι πολίτες της προηγούμενης παραγράφου δεν κατέληξαν άστεγοι ή αποκλεισμένοι εν μία νυκτί, παρά βρέθηκαν σε μία κατάσταση που διαμορφώθηκε επί χρόνια έξω και πέρα από αυτούς, χωρίς απαραιτήτως να ευθύνονται οι ίδιοι και η δράση ή η αδράνειά τους. Επιπλέον, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι οι πληροφορίες που διαθέτουμε για το εισόδημα των αυτοαπασχολούμενων είναι περιορισμένες και χρήζουν περαιτέρω εμπλουτισμού. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν και άλλες μελέτες, όπως αυτή των Atkinson και Marlier (2010). 32 Μία γενικότερη, εξόφθαλμη παρατήρηση είναι ότι οι χώρες του Νότου και τα νέα κράτη-μέλη έχουν μικρότερο εισόδημα σε σύγκριση με τα υπόλοιπα μέλη, ενώ φαίνεται ότι οι χώρες με φιλελεύθερο καθεστώς πρόνοιας συνεισφέρουν σε μεγαλύτερο βαθμό στις διακρατικές ανισότητες, σε σύγκριση με το μέγεθος του πληθυσμού τους ως ποσοστό επί του συνο5λικού πληθυσμού της Ε.Ε. 33 Αντιθέτως, στις χώρες με σοσιαλδημοκρατικά προνοιακά καθεστώτα, τα επίπεδα των εισοδηματικών ανισοτήτων είναι χαμηλότερα από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο (βλ. Πίνακες 4, 5). Η οικονομική κρίση και οι ατέλειες της οικονομικής διακυβέρνησης της Ε.Ε. έχουν δημιουργήσει μία τάση αύξησης ή σταθεροποίησης των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων, αρχής γενομένης από τη δεκαετία του Οι ανισότητες αυτές προκύπτουν είτε ως αποτελέσμα των εθνικών περιφερειακών πολιτικών είτε ως αποτέλεσμα της Ευρωπαϊκής οικονομικής ολοκλήρωσης. Ένα άλλο χαρακτηριστικό που προκύπτει από έρευνες, και μπορεί να επαληθευτεί από την εξέταση μιας σειράς από δείκες, είναι η τάση περιφεροποίησης των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων, η οποία συχνά υπερβαίνει τα κρατικά σύνορα και, συνεπώς, είναι προτιμώτερο να αναλυθεί με βάση τις περιφερειακές παρά τις διακρατικές 32 Atkinson, B. A. & Marlier, E. (2010) (Επιμ.) Income and Living Conditions in Europe, Eurostat Statistical Books. Διατίθεται στη διεύθυνση: <http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ity_offpub/ks /en/ks en.pdf> 33 Papatheodorou, C. & Pavlopoulos, D. (2003) Accounting for Inequality in the EU: Income D isparities Between and Within Member States and Overall Income Inequality, MPRA Paper No. 209, διατίθεται στη διεύθυνση: <http://mpra.ub.uni- muenchen.de/209/ > 21

Ηµερίδα. «Η αγορά εργασίας σε κρίση» ευτέρα, 9 Ιουλίου 2012. Οι επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης στους κοινωνικούς δείκτες.

Ηµερίδα. «Η αγορά εργασίας σε κρίση» ευτέρα, 9 Ιουλίου 2012. Οι επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης στους κοινωνικούς δείκτες. Ηµερίδα «Η αγορά εργασίας σε κρίση» ευτέρα, 9 Ιουλίου 2012 Ξενοδοχείο Τιτάνια Πανεπιστηµίου 52, Αθήνα, ώρα 10.00-18.00 Υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Οι επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΒΟΗΘΕΙΑ, ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΟΥ ΚΗΠΟΥΡΟΥ ΔΗΛΑΔΗ, ΘΑ ΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΕΤΕ...

ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΒΟΗΘΕΙΑ, ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΟΥ ΚΗΠΟΥΡΟΥ ΔΗΛΑΔΗ, ΘΑ ΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΕΤΕ... ΥΨΗΛΟΤΑΤΕ, ΤΙ ΘΑ ΤΟ ΚΑΝΟΥΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΕΡΑΣ; ΕΙ ΕΝΑ ΓΙΓΑΝΤΙΟ ΠΑΝΤΑ. ΕΙ ΕΙΡΗΝΙΚΟ, ΕΥΓΕΝΙΚΟ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟ, ΕΙΜΑΙ ΣΙΓΟΥΡΟΣ ΟΤΙ ΘΑ ΤΟΝ ΦΡΟΝΤΙΣΕΤΕΤΕ ΠΟΛΥ ΚΑΛΑ. ΤΟ ΖΩΟ ΑΥΤΟ ΕΙ ΤΟΣΟ ΣΠΑΝΙΟ, ΟΣΟ ΤΟ ΞΑΚΟΥΣΤΟ ΛΕΥΚΟ ΤΣΑΪ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση Πρακτικό εργαλείο για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση Ιούνιος 2013 Στα πλαίσια της επαγγελματικής σας ιδιότητας ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ «Ανταγωνισμός Θαλασσίων Ενδομεταφορών. Η περίπτωση των μικρών ναυτιλιακών εταιρειών» Διπλωματική εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο 1 Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ για τις ανάγκες των μαθημάτων: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΉ και ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ (Διδακτικός Σχεδιασμός) ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η πρόσφατη οικονομική κρίση έχει δείξει ότι οι χώρες οι οποίες δεν έχουν προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, επηρεάστηκαν περισσότερο. Παράλληλα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΔΗΣΗΣ

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΔΗΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ Διπλωματική Εργασία ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 3.1 Εισαγωγή Η Ελληνική Προεδρία πραγµατοποιείται σε µια κρίσιµη, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, περίοδο. Μια Ένωση που προετοιµάζει την µεγαλύτερη διεύρυνση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΑΣ: ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ:

ΕΝΤΟΛΕΑΣ: ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: Μάρτιος 2013 Η έρευνα αυτή πραγματοποιήθηκε από μια επιστημονική ομάδα η οποία επιλέχθηκε ειδικά για τον σκοπό αυτό από τους φορείς «Αλληλεγγύη Κρήτης» και την «Ο.Ε.Β.Ε.Ν.Η.» υπό την αιγίδα του Δήμου Ηρακλείου.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat στοιχείων για την εξέλιξη του Δημόσιου Χρέους των χωρών της Ε.Ε. (27), για το Γ τρίμηνο του 2011.

ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat στοιχείων για την εξέλιξη του Δημόσιου Χρέους των χωρών της Ε.Ε. (27), για το Γ τρίμηνο του 2011. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat στοιχείων για την εξέλιξη του Δημόσιου Χρέους των χωρών της Ε.Ε. (27), για

Διαβάστε περισσότερα

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι Η διοίκηση του Δήμου φέρνει σήμερα προς ψήφιση στο Δημοτικό Συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα του Δήμου Αμαρουσίου για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 7 Αυγούστου 2014 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΣΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΛΑΦΡΥΝΣΗΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ Το φορολογικό σύστημα αποτελεί το βασικότερο εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Απόφαση και Θέσεις της Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.

Πολιτική Απόφαση και Θέσεις της Ο.Ε.Ν.Γ.Ε. 1 6 ο Τακτικό Συνέδριο της Ο.Ε.Ν.Γ.Ε. Αθήνα 15-18 Ιουνίου 2006 Πολιτική Απόφαση και Θέσεις της Ο.Ε.Ν.Γ.Ε. Το 6ο Τακτικό Συνέδριο της Ο.Ε.Ν.Γ.Ε. συγκαλείται σε μια συγκυρία εξαιρετικά κρίσιμη για την πατρίδα

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης. Ομιλία Ευρωβουλευτού Ελίζας Βόζεμπεργκ Βρυωνίδη Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην εξωτερική πολιτική και στην ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ Κυρίες και Κύριοι, Λευκωσία, 16-10-2015 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 Στη βάση του περίτεχνου ανδριάντα του Στρατηλάτη Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη, υπάρχει το εξής έμμετρο επίγραμμα: «Σε άτι γοργό καβαλάρης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης Σύνδεση με προηγούμενο Μάθημα Στο κεφάλαιο Θερμότητα έχουμε μάθει: Τι είναι θερμότητα & θερμοκρασία μακροσκοπικά & μικροσκοπικά Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΌ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΔΉΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΊΤΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2015 2019

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΌ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΔΉΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΊΤΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2015 2019 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΌ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΔΉΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΊΤΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2015 2019 Α ΦΑΣΗ:ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ www.igoumenitsa.gr Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Ηγουμενίτσας για την περίοδο 2015

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητές στο μικροσκόπιο, ιδιώτες στην έρευνα. Ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια. Εφημερίδα: ΤΟ ΒΗΜΑ Ρεπορτάζ: ΜΑΡΝΥ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ

Καθηγητές στο μικροσκόπιο, ιδιώτες στην έρευνα. Ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια. Εφημερίδα: ΤΟ ΒΗΜΑ Ρεπορτάζ: ΜΑΡΝΥ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ Καθηγητές στο μικροσκόπιο, ιδιώτες στην έρευνα Ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια Εφημερίδα: ΤΟ ΒΗΜΑ Ρεπορτάζ: ΜΑΡΝΥ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ Δημοσίευση: 12/06/2011, 05:45 Αθήνα «Κατακλυσμός» έρχεται στην ανώτατη

Διαβάστε περισσότερα

RE-THINK-ATHENS. Συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις για το έργο

RE-THINK-ATHENS. Συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις για το έργο RE-THINK-ATHENS Συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις για το έργο - Ποιο ακριβώς είναι το έργο; Είναι η δημιουργία ενός ακόμη πεζοδρόμου; Πρόκειται για μια πολύπλευρη παρέμβαση, που εκτείνεται από τη λεωφόρο

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης. Αστική Ευθύνη Προϊόντων

Προγράμματα Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης. Αστική Ευθύνη Προϊόντων Προγράμματα Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης Αστική Ευθύνη Προϊόντων ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Τα ασφαλιστήρια της Αστικής Ευθύνης Προϊόντος καλύπτουν την ευθύνη του ασφαλιζομένου, για τις συνέπειες

Διαβάστε περισσότερα

Πόθεν Έσχες των Δημοσίων Λειτουργών και Προστασία Προσωπικών Δεδομένων. «Πόθεν έσχες των δημοσίων λειτουργών και προστασία προσωπικών δεδομένων.

Πόθεν Έσχες των Δημοσίων Λειτουργών και Προστασία Προσωπικών Δεδομένων. «Πόθεν έσχες των δημοσίων λειτουργών και προστασία προσωπικών δεδομένων. Προπτυχιακή Εργασία Κλαδιά Ελεωνόρα Πόθεν Έσχες των Δημοσίων Λειτουργών και Προστασία Προσωπικών Δεδομένων «Πόθεν έσχες των δημοσίων λειτουργών και προστασία προσωπικών δεδομένων.» Ονοματεπώνυμο: Κλαδιά

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκαύτωμα της Κάσου

Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το βρίκιον Άρης, 1881 Κολοβός Γεώργιος Ερευνητής Συγγραφέας Πτυχιούχος Διοίκησης Ναυτιλιακών και Μεταφορικών Επιχειρήσεων Ανώτατου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Πειραιά Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2013 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.

Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2013 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59. Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2013 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα Οκτώβριο, στις χώρες της

Διαβάστε περισσότερα

Νάουσα 15.09.2009. Εισαγωγή. Κλωστοϋφαντουργία

Νάουσα 15.09.2009. Εισαγωγή. Κλωστοϋφαντουργία Νάουσα 15.09.2009 Εισαγωγή Κλωστοϋφαντουργία H κλωστοϋφαντουργία είναι ο βιοµηχανικός κλάδος που µε τεράστια ποικιλία ειδικού µηχανολογικού εξοπλισµού, µε υψηλή τεχνογνωσία και µεγάλο βαθµό εξειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Δ.0. ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΘΕΜΑ: Πόσο εφικτή είναι η προσχώριση της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Δ.0. ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΘΕΜΑ: Πόσο εφικτή είναι η προσχώριση της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ Σ.Δ.0. ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Πόσο εφικτή είναι η προσχώριση της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση; ΕΙΣΗΓΉΤΕΕ; ΧΡΥΣΟΜΑΛΛΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΤΣΑΚΑΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελευθέρους επαγγελματίες. Τονίζεται ότι τα προγράμματα είναι σε προδημοσίευση. Με τη δημοσίευση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2009 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ν. Ιωνία, ΒΟΛΟΣ Τη συγκέντρωση της ύλης του και την επιμέλεια της έκδοσης είχε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Εκπαιδευτήρια Δούκα Δημοτικό Ιούνιος 2013 Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Επιμέλεια : Γ. Τσούκας ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 1. Εννοιολογική Οριοθέτηση 8. Κριτική θεώρηση Σύνοψη Διαθεματικότητα Διεπιστημονικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ. Θράκη - Θεσσαλονίκη

ΜΑΘΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ. Θράκη - Θεσσαλονίκη μάθημα τάξη τόπος ΜΑΘΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ Γ Λυκείου Θράκη - Θεσσαλονίκη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΝΕΩΝ 2015 Απ' τη συμμετοχή μου στη δράση "Μαθητικές Διαδρομές" (εκπαιδευτική εκδρομή στη Θεσσαλονίκη) κέρδισα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. κ. Χ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. κ. Χ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. κ. Χ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ «ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ: ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ;» ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

"ΤΟ ΞΥΛΟ ΣΤΙΣ ΔΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΡΟΠΙΑΣ, ΒΕΛΤΙΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΞΥΛΙΝΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ A

ΤΟ ΞΥΛΟ ΣΤΙΣ ΔΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΡΟΠΙΑΣ, ΒΕΛΤΙΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΞΥΛΙΝΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ A "ΤΟ ΞΥΛΟ ΣΤΙΣ ΔΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΡΟΠΙΑΣ, ΒΕΛΤΙΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΞΥΛΙΝΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ A Δρ Μιχάλης Σκαρβέλης, Αναπληρωτής Καθηγητής, υπεύθυνος Εργαστηρίου Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Παραγωγή Ελαιολάδου

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Παραγωγή Ελαιολάδου ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Παραγωγή Ελαιολάδου Υπεύθυνες Καθηγήτριες κ. Λαγουτάρη Ελένη κ. Σούσου Άρτεμις Ομάδα Μαθητών Κάμτσιος Παναγιώτης Κασπάρης Δημήτριος Κατσαΐτης Νικόλας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΡΘΡΟ 1. ΟΡΙΣΜΟΙ Αξία καινούργιου: Είναι το ποσό που απαιτείται για την ανακατασκευή του κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ΕΔ που χρειάζεται η χώρα

Οι ΕΔ που χρειάζεται η χώρα Οι ΕΔ που χρειάζεται η χώρα Εμείς πιστεύουμε ότι για να βγει η Άμυνα της χώρας από τα σημερινά αδιέξοδα και να μπορέσει να ανταποκριθεί με επιτυχία στις σύγχρονες προκλήσεις, δεν αρκεί απλά να ξεπεράσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης. Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας

Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης. Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας Περιεχόμενο μαθήματος Διαταραχές κίνησης Διαταραχές οπτικο-χωρικές Διαταραχές οπτικο-κινητικές Δυσπραξία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα 29/6/2015

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα 29/6/2015 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα 29/6/2015 Τα ξημερώματα της 27 ης Ιουνίου ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξης Τσίπρας, ανακοίνωσε τη διενέργεια δημοψηφίσματος ώστε ο ελληνικός

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Δράση 4.1/10 - «Δημιουργία δικτύου συνεργασίας σε τοπικό επίπεδο μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ» 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή...3 2. Το σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ 32 ου ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Π.Ο.Σ.Ε.Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Καλαμπάκα, 4 & 5 Μαΐου 2014

ΑΠΟΦΑΣΗ 32 ου ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Π.Ο.Σ.Ε.Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Καλαμπάκα, 4 & 5 Μαΐου 2014 ΑΠΟΦΑΣΗ 32 ου ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Π.Ο.Σ.Ε.Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Καλαμπάκα, 4 & 5 Μαΐου 2014 Το 32 ο Τακτικό Συνέδριο της Π.Ο.Σ.Ε.Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. πραγματοποιείται σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από την κορύφωση της πολυδιάστατης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ Του Βασίλη Γούναρη 19 1. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ ΤΟΥ 1897 21 η ηττα και η συνθηκολογηση οι συνεπειες της ηττας εξελιξεις και

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη: Μια κοινότητα αξιών

Ευρώπη: Μια κοινότητα αξιών Ευρώπη: Μια κοινότητα αξιών Είναι σηµαντικό για κάθε κάτοικο και πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) να γνωρίζει τις αξίες πάνω στις οποίες βασίζεται η Ε.Ε. σήµερα. Η πληροφόρηση αυτή προσφέρει την δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, ΑΛΕΞΗ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ Συντρόφισσες και σύντροφοι, Εύχομαι σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΙΣΧΥΟΝ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΒΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΙΣΧΥΟΝ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΒΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΙΣΧΥΟΝ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΒΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΗΜΕΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΜΠΙΝΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΒΕΑ. Το Ασφαλιστικό του 21ο αιώνα; Ανάγκη αναστοχασμού για μια νέα αρχή

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΒΕΑ. Το Ασφαλιστικό του 21ο αιώνα; Ανάγκη αναστοχασμού για μια νέα αρχή ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΒΕΑ Το Ασφαλιστικό του 21ο αιώνα; Ανάγκη αναστοχασμού για μια νέα αρχή 1 Ιανουάριος 2016 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ... 6 1. Ένας κώδωνας κινδύνου... 8 2. Προσανατολισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 1.2. Υλοτομία και προσδιορισμός ποσοτήτων υπολειμμάτων.

Δράση 1.2. Υλοτομία και προσδιορισμός ποσοτήτων υπολειμμάτων. 1 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΓΟΥ 1 η φάση έργου (Περίοδος 25 Μαϊου έως 30 Σεπτεμβρίου 2014) Στη πρώτη φάση του έργου υλοποιήθηκαν τα παρακάτω: 1 ο Πακέτο εργασίας (Προσδιορισμός είδους και ποσοτήτων υπολειμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ Έκτακτη-Κατεπείγουσας Συνεδρίασης Δημοτικού Συμβουλίου Αιγιαλείας 26 Οκτωβρίου 2015

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ Έκτακτη-Κατεπείγουσας Συνεδρίασης Δημοτικού Συμβουλίου Αιγιαλείας 26 Οκτωβρίου 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΧΑΪΑΣ ΔΗΜΟΣ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΔΗΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟ: ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ Έκτακτη-Κατεπείγουσας Συνεδρίασης Δημοτικού Συμβουλίου Αιγιαλείας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ ΕΙΔΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ ΕΙΔΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ ΕΙΔΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής θα αντιμετωπίσει βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες οικονομικές, δημοσιονομικές και διαρθρωτικές προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΜΕ 1/2013 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ. Το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΜΕ 1/2013 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ. Το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ν.Ε.Ο. Πατρών-Αθηνών 32 & Αμερικής 26441 Πάτρα Τηλ.: 2613 613650 Φαξ: 2613 461126 Πάτρα 10/9/2013 Αριθμ. Πρωτ.: 2145 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΘΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΘΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΘΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑ 2 Δ. Προγράμματα Σπουδών Στην ενότητα αυτή το Ίδρυμα καλείται να αναλύσει κριτικά και να αξιολογήσει

Διαβάστε περισσότερα

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Επιτροπή Μελέτης Οµάδων Ενδοσχολικής Βίας της ΕΕ ΑΑ Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Γιώργος Μόσχος, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα ικαιώµατα του Παιδιού 1 Μάιος 2010 1. Εισαγωγή Η συγκρότηση

Διαβάστε περισσότερα

Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008)

Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008) Σε ποιες κατηγορίες μειώνεται η σύνταξη από 1/1/2009 (σε εφαρμογή του Ν.3655/2008) Μείωση μέχρι 10% θα έχουμε στις νέες συντάξεις από 1/1/2009 στις περιπτώσεις που χορηγείται από τα Ταμεία μειωμένη σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΩ.

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΩ. Ελληνική Δημοκρατία Νόμος Δωδεκανήσου ΔΗΜΟΣ ΚΩ Απόφαση Νο 1 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Που έχει καταχωρηθεί στο 01ο Πρακτικό της από 06-01-2013 ειδικής συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου Κω, απόσπασμα του

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνία Β Λυκείου. Αγάθη Γεωργιάδου

Λογοτεχνία Β Λυκείου. Αγάθη Γεωργιάδου Λογοτεχνία Β Λυκείου Αγάθη Γεωργιάδου Βασικός σκοπός αυτής της παρουσίασης είναι οι μαθητές στη Β Λυκείου να συνεχίσουν τις πρακτικές που ξεκίνησαν κατά το προηγούμενο σχολικό έτος, αφού κατά γενική ομολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007

ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κατά τη συνεδρίαση της 6ης Ιουνίου 2007, το ιοικητικό Συµβούλιο της αποφάσισε να αυξήσει το ελάχιστο επιτόκιο προσφοράς για τις πράξεις κύριας αναχρηµατοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ & ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ & ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗς ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ Ταχ.Δ/νση : Λ.Ειρήνης 65, 48100 Πρέβεζα Πληροφορίες: A.Γάτσιος Τηλ. 2682024768

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιούχος: ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Ν. ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ

Δικαιούχος: ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Ν. ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Ν. ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ Δικαιούχος: ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Ν. ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ Διεύθυνση: Λ. Ειρήνης 11Α Τηλέφωνο: 2231066623 Fax: 2231067709 Ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα της εξόρυξης ορυκτών και πετρωμάτων για χρήση στην οικοδομή, την εξαγωγή μετάλλων και την παραγωγή αντικειμένων γενικότερα. Η μεταλλευτική είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης Κατερίνα Παναγοπούλου Πρέσβυς της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, πρόεδρος του σωματείου γυναικών «Καλλιπάτειρα». Πρώτο βραβείο «Γυναίκα και Αθλητισμός» 2012 για την Ευρώπη. Δημιουργώντας κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές Εκλογές 2011

Βουλευτικές Εκλογές 2011 Πολίτης ή πελάτης; Είναι αλήθεια, ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει σημαντικά να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις. Το ρουσφέτι, η αναξιοκρατία, η συναλλαγή και τα παζάρια, απαξιώνουν την πολιτική.

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟΙ ΚΑΙ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ»

«ΝΕΟΙ ΚΑΙ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ» ΤΕΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΝΕΟΙ ΚΑΙ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ» ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΟΥ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στεκόμαστε αλληλέγγυοι σ όσους, ατομικά ή συλλογικά επανακτούν αυτά που νόμιμα μας κλέβουν οι εξουσιαστές.

Στεκόμαστε αλληλέγγυοι σ όσους, ατομικά ή συλλογικά επανακτούν αυτά που νόμιμα μας κλέβουν οι εξουσιαστές. Εγώ καταληστεύω καθημερινά τον πολίτη αυτής της χώρας. Εγώ τον φέρνω κάθε τέλος του μήνα σε απόγνωση, όταν συνειδητοποιεί ότι δεν θα μπορέσει να ανταπεξέλθει στις οικονομικές του υποχρεώσεις. Εγώ τον αναγκάζω

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα Περιεχόμενα Σχετικά με την εφημερίδα ΔΗΜΟΣΙΟγραφικά... 2 Κατάργηση της υποβολής επικυρωμένων αντιγράφων... 3 Υπόμνηση της κατάργησης της υποχρέωσης υποβολής πρωτότυπων ή επικυρωμένων αντιγράφων εγγράφων...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr Τοποθέτηση στη Βουλή της Αντιπροέδρου της Α..Ε..Υ., έσποινας Σπανού για το

Διαβάστε περισσότερα

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία.

Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Όταν το μάθημα της πληροφορικής γίνεται ανθρωποκεντρικό μπορεί να αφορά και την εφηβεία. Στόχος μας : να χρησιμοποιήσουμε τον υπολογιστή και το διαδίκτυο για να αντλήσουμε σωστές πληροφορίες, να τις επεξεργαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση του ΔΙΚΤΥΟΥ Η γηραιά και γηράσκουσα Ήπειρος: Το Δημογραφικό ως θρυαλλίδα για το κοινωνικό κράτος. Η περίπτωση της Ελλάδος.

Ανάλυση του ΔΙΚΤΥΟΥ Η γηραιά και γηράσκουσα Ήπειρος: Το Δημογραφικό ως θρυαλλίδα για το κοινωνικό κράτος. Η περίπτωση της Ελλάδος. Ανάλυση του ΔΙΚΤΥΟΥ Η γηραιά και γηράσκουσα Ήπειρος: Το Δημογραφικό ως θρυαλλίδα για το κοινωνικό κράτος. Η περίπτωση της Ελλάδος. Γιάννης Μαστρογεωργίου, Διευθυντής Δικτύου 26/01/2016 2 ΔΙΚΤΥΟ για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΑΠΝΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΑΠΝΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΑΠΝΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για μαθητές Ε & ΣΤ τάξης Δημοτικού Σχολείου Θεματική Ενότητα: Καλλιέργεια και πρώτη επεξεργασία στο χωριό 1. Στην προθήκη με το φωτογραφικό υλικό του Μουσείου διαβάστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από τα πρακτικά της με αριθμό 21ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2013 στην Κέρκυρα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ. Από τα πρακτικά της με αριθμό 21ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2013 στην Κέρκυρα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΗΣΩΝ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ Από τα πρακτικά της με αριθμό 21ης/2013, συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου την Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2013 στην Κέρκυρα. Αριθ. Απόφασης 206-21/2013 ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Έγκριση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΡΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑ ΟΧΟΥ ΜΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΗΝ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ

ΗΜΟΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΡΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑ ΟΧΟΥ ΜΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΗΝ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΗΜΟΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΡΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑ ΟΧΟΥ ΜΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΗΝ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ «ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΤΡΟΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οι 21 όροι του Λένιν

Οι 21 όροι του Λένιν Οι 21 όροι του Λένιν 1. Όλη η προπαγάνδα και η αναταραχή, πρέπει να φέρουν έναν πραγματικά κομμουνιστικό χαρακτήρα και σύμφωνα με το πρόγραμμα και τις αποφάσεις της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Όλα τα όργανα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για την αγορά ακινήτων

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για την αγορά ακινήτων ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ για την αγορά ακινήτων Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Κόνιτσα 31-3-2015 ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Αριθ. Πρωτ.: 2745 ΔΗΜΟΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Κόνιτσα 31-3-2015 ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Αριθ. Πρωτ.: 2745 ΔΗΜΟΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Κόνιτσα 31-3-2015 ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Αριθ. Πρωτ.: 2745 ΔΗΜΟΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΟΧ 2/2015 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Ο ΔΗΜΟΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ Έχοντας υπόψη:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ. Η πολιτική πρόταση και το πρόγραμμα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ. Η πολιτική πρόταση και το πρόγραμμα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ ΑΝΤΑΡΣΥΑ-3 η Συνδιάσκεψη- ΘΕΣΕΙΣ του ΠΣΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ. Η πολιτική πρόταση και το πρόγραμμα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ Γ1. Η αντικαπιταλιστική ανατροπή της επίθεσης και το πρόγραμμά της 35. Με το ανοιχτό πέρασμα του ΣΥΡΙΖΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καλές Πρακτικές Πρόληψης και Αντιμετώπισης Ενδοσχολικής Βίας- Σχολική Διαμεσολάβηση

Καλές Πρακτικές Πρόληψης και Αντιμετώπισης Ενδοσχολικής Βίας- Σχολική Διαμεσολάβηση Καλές Πρακτικές Πρόληψης και Αντιμετώπισης Ενδοσχολικής Βίας- Σχολική Διαμεσολάβηση Χρηστίδου Χριστίνα Κοινωνική Λειτουργός-Ψυχολόγος MSc Κοιν.Ψυχιατρικής-Παιδοψυχιατρικής Σήμερα στο σχολείο : Τα θύματα

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Η αντίδραση στο άγχος είναι μία φυσιολογική, ζωτική αντίδραση στην απειλή. Το άγχος είναι ένα συναίσθημα δυσθυμίας που προέρχεται από την υποκειμενική

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης - ΚΕ.ΣΥ.Ψ.Υ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης - ΚΕ.ΣΥ.Ψ.Υ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης - ΚΕ.ΣΥ.Ψ.Υ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αναστασία Κωσταρίδου-Ευκλείδη Καθηγήτρια Ψυχολογίας Πρόεδρος της Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Υπηρεσία Υποβολής Αιτήσεων Εισδοχής σε Φοιτητικές Εστίες

Ηλεκτρονική Υπηρεσία Υποβολής Αιτήσεων Εισδοχής σε Φοιτητικές Εστίες Ηλεκτρονική Υπηρεσία Υποβολής Αιτήσεων Εισδοχής σε Φοιτητικές Εστίες Εγχειρίδιο Εφαρμογής Το ακαδημαϊκό έτος 2012-13 η διαδικασία της υποβολής Αιτήσεων Εισδοχής σε συγκεκριμένες Φοιτητικές και Σπουδαστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την έννοια της ανθρωπιάς ως συμμετοχής στα προβλήματα των

Διαβάστε περισσότερα

*Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010.

*Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010. *Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010. 1 / 7 Ως επιστημονικός χώρος, το μάρκετινγκ εμφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΥΤΟΣΚΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ

ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΥΤΟΣΚΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΥΤΟΣΚΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΚΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΚΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΚΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Στα τελευταία πέντε χρόνια έχουν καταγραφεί αρκετά περιστατικά πτώσης τμημάτων οικοδομών, κυρίως μπαλκονιών από πολυώροφες οικοδομές και είναι πραγματικά θαύμα το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ (ΠΟΕΔ) ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ Δ.Σ. ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ (ΠΟΕΔ) ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ Δ.Σ. ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ (ΠΟΕΔ) ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ Δ.Σ. ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 Δημήτρης Μικελλίδης Πρόεδρος ΠΟΕΔ Αγαπητοί συνεργάτες, Με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας.

ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Ολοήµερο σχολείο ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας. ηµαράς Σεραφείµ Α.Μ. 3811 Θεοχάρης Θωµάς Α.Μ. 3818 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική. ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ 3/2011 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗΣ ΤΗΣ 14 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 2011

Ελληνική. ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ 3/2011 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗΣ ΤΗΣ 14 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Ελληνική ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ 3/2011 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗΣ ΤΗΣ 14 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Αριθμ. απόφ. 79/2011 ΘΕΜΑ:24 ο «Προμήθεια Στολών του Ειδικού Ένστολου Προσωπικού της Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Αιγο-Προβατροφία. Βασική παραγωγική δραστηριότητα για την αειφόρο ανάπτυξη του αγροτικού χώρου. Δρ Φώτιος Βακάκης

Αιγο-Προβατροφία. Βασική παραγωγική δραστηριότητα για την αειφόρο ανάπτυξη του αγροτικού χώρου. Δρ Φώτιος Βακάκης Αιγο-Προβατροφία Βασική παραγωγική δραστηριότητα για την αειφόρο ανάπτυξη του αγροτικού χώρου Δρ Φώτιος Βακάκης Γεωπόνος Γεωργοοικονομολόγος, Δ/νων Σύμβουλος της «Βακάκης & Συνεργάτες» ΑΕ - Σύμβουλοι για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: «ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΜΕ 1 / 2011 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΜΕ 1 / 2011 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΒΟΛΟΥ Βόλος, 16-7-2010 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: Κωνσταντά 141 Αριθμ. Πρωτ.: 5920 Τ.Κ. 382 21 ΒΟΛΟΣ Τηλ. 24210 75101 FAX: 24210 75135 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ υπ' αριθμ. ΣΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Οι εργαστηριακές εξετάσεις αποτελούνται από: Α) Ένα ολιγόλεπτο τεστ. Το τεστ βαθμολογείται και, εφόσον ο βαθμός είναι 5, ακολουθεί Β) Εξέταση τεσσάρων λεπτών

Διαβάστε περισσότερα

EΓΚΥΚΛΙΟΣ. 1. Εισαγωγή

EΓΚΥΚΛΙΟΣ. 1. Εισαγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΤΟΜΕΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜ. ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Αθήνα 04/04/2006 Α.Π. 14873/395 ΠΡΟΣ : Πίνακας Αποδεκτών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση του μαθησιακού περιβάλλοντος και του εκπαιδευτικού έργου στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης. Οι απόψεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 18 Ιουνίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ Σχ ολή Διοίκησή και Οικονομίας Τμήμα Λογιστική

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ Σχ ολή Διοίκησή και Οικονομίας Τμήμα Λογιστική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ Σχ ολή Διοίκησή και Οικονομίας Τμήμα Λογιστική Θέμα πτυχιακής εργασίας: Μελέτη ανάλυσης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων των επιχειρήσεων του κλάδου τροφίμων και

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα Ελλάδα Συνοπτική Παρουσίαση Η θρησκευτική ελευθερία προστατεύεται από το Σύνταγμα και άλλους νόμους και πολιτικές, με κάποιους περιορισμούς. Γενικώς, η κυβέρνηση σεβάστηκε εμπράκτως τη θρησκευτική ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Παραβατικότητα Ανηλίκων και Πρόγραμμα Κυκλοφοριακής Αγωγής «ΕΡΜΗΣ» ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑΣ

Παραβατικότητα Ανηλίκων και Πρόγραμμα Κυκλοφοριακής Αγωγής «ΕΡΜΗΣ» ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑΣ Παραβατικότητα Ανηλίκων και Πρόγραμμα Κυκλοφοριακής Αγωγής «ΕΡΜΗΣ» Τάνια Κοσκινιάδου Κοινωνική Λειτουργός Πάρη Ζαγούρα Νομικός-Εγκληματολόγος ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑΣ ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο»

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 4 Ιουνίου 2008.

Αθήνα 4 Ιουνίου 2008. Αθήνα 4 Ιουνίου 2008. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Χωρίς γεωργοκτηνοτροφία ουσιαστικά δεν υπάρχει πια μέλλον για τη χώρα μας». Σήμα κινδύνου για το τι μέλλει γενεσθαι στην Ελλάδα, όσον αφορά την επισιτιστική κρίση που

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Δευτέρα, 9 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματα εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τα ταμειακά διαθέσιμα, η άγνοια και η σκοπιμότητα.

Τα αποτελέσματα εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τα ταμειακά διαθέσιμα, η άγνοια και η σκοπιμότητα. Τα αποτελέσματα εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τα ταμειακά διαθέσιμα, η άγνοια και η σκοπιμότητα. Νομοθεσία Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 72 παρ.1 εδ.β και της παρ. 9 του άρθρου 266 του ν. 3852/2010,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΡΕΑΤΟΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΒΟΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΡΕΑΤΟΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΒΟΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα